Gdzie nie spojrzeć – ACTA i Anonymous. BojÄ
siÄ otworzyć lodówkÄ. KtoÅ› gdzieÅ› stwierdziÅ‚, że podwyżkÄ VATu spoÅ‚eczeÅ„stwo przeÅ‚knÄÅ‚o, podwyżkÄ akcyzy na paliwo też, ale jak rzÄ…d chce zabrać lolcaty, to wielkie zamieszanie. Tylko czy ten protest ma jakikolwiek sens?
Przez dÅ‚uższÄ… chwilÄ próbowaÅ‚em znaleźć informacje czemu ACTA jest zÅ‚em. Bez problemu dotarÅ‚em do artykuÅ‚u Vagli ze wskazówkami dla dziennikarzy o co pytać polityków. ZnalazÅ‚em tam caÅ‚y rzÄ…d zastrzeżeÅ„ dotyczÄ…cych sposobu procedowania przy opiniowaniu ACTA. Co do samego ACTA na wiÄkszoÅ›ci stron znalazÅ‚em tylko frazesy – że to cenzura, że odbiera prawa, że internauci do wiÄzieÅ„ i inne tego typu bzdury. WiedzÄ…c jak wyglÄ…dajÄ… internetowe protesty, od razu zapaliÅ‚a mi siÄ Å¼aróweczka ostrzegawcza. ZaczÄ…Å‚em grzebać dalej. I co? I… w sumie to w kontekÅ›cie ogólnego krzyku, niewiele.
Czym jest ACTA
ACTA, czyli Anti-Counterfeiting Trade Agreement, to porozumienie kilku paÅ„stw (aktualnie ACTA podpisaÅ‚o 8 paÅ„stw, dwa kolejne + Unia Europejska jeszcze siÄ wstrzymaÅ‚y) w kwestii ustalenia standardów walki z towarami podrobionymi, a w ogóle – wÅ‚asnoÅ›ciÄ… intelektualnÄ…. Wymaga wprowadzenia pewnych rozwiÄ…zaÅ„ prawnych, które powinny wprowadzić paÅ„stwa-sygnatariusze, a niektóre sugeruje.
Po co podpisywać?
Cóż… nie mam pojÄcia. Nigdzie nie widziaÅ‚em informacji na temat korzyÅ›ci z podpisania tego aktu. Minister Boni zajmowaÅ‚ siÄ jedynie kontrowaniem argumentów przeciwników, natomiast czemu byÅ›my mieli być zainteresowani doÅ‚Ä…czeniem do grupy ACTA – nie powiedziaÅ‚. WedÅ‚ug zwolenników ACTA, podpisanie tego porozumienia nie spowoduje koniecznoÅ›ci wprowadzenia żadnych zmian w polskim prawie. Tylko w takim razie po co to podpisywać, i jak zwolennicy (chyba tylko wydawcy pÅ‚yt i czÄść artystów) mogÄ… teraz gÅ‚oÅ›no twierdzić, że ta umowa spowoduje podwyższenie standardów ochrony ich wÅ‚asnoÅ›ci intelektualnej? Jak coÅ›, co nic nie zmienia, sprawi, że im bÄdzie lepiej?
Czemu nie podpisywać?
PomijajÄ…c caÅ‚Ä… zadymÄ wokół sprawy, zastrzeżenia prawne co do ACTA dotyczÄ… w wiÄkszoÅ›ci faktu, że ACTA jest przestarzaÅ‚e, nie wnosi nic nowego, i tylko utrwala stary system, nie przystajÄ…cy do doby Internetu. Nie trudno dopasować fakty komu taka sytuacja jest na rÄkÄ: RIAA czy MPAA (amerykaÅ„skie zrzeszenia przemysÅ‚u odpowiednio muzycznego i filmowego), zajmujÄ…ce siÄ w imieniu wielkich korporacji procesowaniem siÄ z piratami, ochoczo podajÄ… naciÄ…gane wyliczenia pokazujÄ…ce, że jak ktoÅ› Å›ciÄ…gnÄ…Å‚ pÅ‚ytÄ, to jest to równoznaczne ze utratÄ… przychodów firmy o cenÄ pÅ‚yty, gdyż gdyby jej nie Å›ciÄ…gniÄto z internetu, to na pewno ta sama osoba by kupiÅ‚a tÄ… pÅ‚ytÄ w sklepie. Co wiÄcej, ACTA sankcjonuje wyliczenia wziÄte z czapy, sugerujÄ…c że sÄ…dy muszÄ… brać pod uwagÄ „przedstawionego przez posiadacza praw jakiegokolwiek zgodnego z prawem obliczenia wartoÅ›ci, które może obejmować utracone zyski, wartość towarów lub usÅ‚ug, których dotyczy naruszenie”.
HoÅ‚dys czy Kora gÅ‚oÅ›no krzyczÄ…, że bez ACTA bÄdÄ… biedni, ale jakoÅ› nie majÄ… nic na poparcie swoich tez – jedynie stwierdzenia, że ich pÅ‚yty coraz gorzej siÄ sprzedajÄ…, ale może to powinno im dać nieco do zastanowienia w innym kontekÅ›cie.
Konrad GliÅ›ciÅ„ski z Katedry Prawa Cywilnego UJ napisaÅ‚ ciekawÄ… opiniÄ na temat ACTA, patrzÄ…c z punktu widzenia prawnika. Już na samym poczÄ…tku można przeczytać, że już w preambule stosowane sÄ… stwierdzenia bÄdÄ…ce co najmniej nadużyciem, analogicznym do tych stosowanych przez przemysÅ‚ fonograficzny, sugerujÄ…ce, że prawa autorskie majÄ… kluczowy wpÅ‚yw na wzrost gospodarczy, na co nie ma żadnych dowodów.
ACTA samo w sobie nie narzuca żadnych zmian Polsce, gdyż, jak wiele osób zauważyÅ‚o, nasze prawo autorskie jest bardziej restrykcyjne niż zapisy tej umowy, jednak kreuje kierunki rozwoju prawa, oraz sugeruje kierunki interpretacji sÄ…dowej. We wspomnianej wyżej analizie podany jest przykÅ‚ad sugestii, że karane powinno być nagrywanie filmów w kinach. Jest to jedynie sugestia, jednak taka sugestia może być podparciem wyroku sÄ…dowego w kwestii dozwolonego użytku (jeÅ›li ACTA sugeruje penalizacjÄ takiego zachowania, to wykracza to poza dozwolony użytek). Problemem jest też fakt, że zapisy ACTA chroniÄ… w zasadzie wyÅ‚Ä…cznie koncerny, natomiast nie gwarantujÄ… zwykÅ‚emu obywatelowi dostÄpu do dóbr intelektualnych, jak to robi w Polsce np. prawo o dozwolonym użytku. Nie ma równowagi miÄdzy ochronÄ… a dostÄpem.
Trzy kwestie z tego porozumienia trzeba podkreślić: odpowiedzialności karnej, domniemania niewinności, oraz ochrony danych osobowych.
W prawie Unii Europejskiej naruszenie dóbr niematerialnych nie powoduje odpowiedzialnoÅ›ci karnej, co z kolei jest przewidywane przez ACTA. Brak jest proporcjonalnoÅ›ci kary do wystÄpku – tutaj warto przywoÅ‚ać przykÅ‚ad podawany w USA w czasie walki o zablokowanie SOPA, pokrewnego aktu: „Za wrzucenie do internetu piosenki Michaela Jacksona dostaÅ‚byÅ› 5 lat wiÄzienia – o rok wiÄcej niż czÅ‚owiek, który przyczyniÅ‚ siÄ do jego Å›mierci.”
W kwestii domniemania niewinnoÅ›ci aż zacytujÄ caÅ‚y artykuÅ‚ Aktu, bo to chyba najlepiej zilustruje problem:
Każda strona przyznaje swoim organom sÄ…dowym prawo zastosowania Å›rodków tymczasowych bez wysÅ‚uchania drugiej strony w stosownych przypadkach, a szczególnoÅ›ci, gdy jakakolwiek zwÅ‚oka może spowodować dla posiadacza praw szkodÄ nie do naprawienia lub gdy istnieje możliwe do wykazania niebezpieczeÅ„stwo, że dowody zostanÄ… zniszczone (…) Każda Strona przyznaje swoim organom sÄ…dowym prawo do podejmowania natychmiastowego dziaÅ‚ania w odpowiedzi na wniosek o zastosowanie Å›rodków tymczasowych
To chyba można pozostawić bez komentarza.
Wymogi w kwestii ujawniania danych osobowych skrytykowaÅ‚o nawet GIODO. ACTA zawiera zapis na mocy którego „posiadacz praw” może zażądać przekazania mu danych osobowych osoby podejrzewanej o naruszenie jego praw wÅ‚asnoÅ›ci intelektualnej, wÅ‚Ä…czajÄ…c w to informacje dotyczÄ…ce dowolnej osoby zaangażowanej w jakikolwiek aspekt naruszenia lub podejrzewanego naruszenia oraz dotyczÄ…ce Å›rodków produkcji lub kanałów dystrybucji towarów lub usÅ‚ug stanowiÄ…cych naruszenie lub co do których zachodzi podejrzenie naruszenia, w tym informacje umożliwiajÄ…ce identyfikacjÄ osób trzecich, co do których istnieje podejrzenie, że sÄ… zaangażowane w produkcjÄ i dystrybucjÄ takich towarów lub usÅ‚ug, oraz identyfikacjÄ kanałów dystrybucji tych towarów lub usÅ‚ug – czyli wszystkich i jego babciÄ też. Bez wyroku. „Przynajmniej dla celów zgromadzenia dowodów”.
ACTA jest dokumentem bardzo ogólnym, nie zawierajÄ…cym definicji wÅ‚asnoÅ›ci intelektualnej. Dotyczy i metki z logo Nike, i leków generycznych. I wÅ‚aÅ›nie przez to nakÅ‚adanie na siebie przez PaÅ„stwo ograniczeÅ„, jest zÅ‚e. Bo przez nieograniczone niczym stwierdzenia odcina siÄ np. akceptacjÄ możliwoÅ›ci stosowania leków generycznych (czyli o takim samym skÅ‚adzie jak leki opatentowane, ale bez „metki”) w krajach trzeciego Å›wiata. Dodatkowo akty miÄdzynarodowe majÄ… pierwszeÅ„stwo przed ustawami.
Jeszcze kilka ciekawostek z ACTA:
- sugerowane jest niszczenie towaru jako domyślne zachowanie, nawet jeśli wystarczyłoby odprucie metki
- urzÄdnicy nie mogÄ… być pociÄ…gani do odpowiedzialnoÅ›ci za dziaÅ‚ania w myÅ›l ACTA
- Polak, który przed polskim sÄ…dem przegra sprawÄ z wielkim koncernem, zatrudniajÄ…cym za amerykaÅ„skie stawki prawnika, bÄdzie musiaÅ‚ zapÅ‚acić za tego prawnika
Nie tÄ… drogÄ…?
NajwiÄksze zastrzeżenia budzi to, w jaki sposób postÄpowaÅ‚y prace nad ACTA. Prace te byÅ‚y trzymane w tajemnicy od samego poczÄ…tku, czyli roku 2006. Co nieco wyciekÅ‚o w roku 2008, poprzez WikiLeaks. Wtedy też niektóre, najbardziej kontrowersyjne zapisy, zostaÅ‚y zÅ‚agodzone (swojÄ… drogÄ… ciekawe co by byÅ‚o, gdyby sprawa nie wyszÅ‚a na Å›wiatÅ‚o dzienne). Negocjacje trwaÅ‚y dalej, i dalej byÅ‚y niejawne. Co wiÄcej, na pytanie organizacji pozarzÄ…dowych o możliwość konsultacji, dostali odpowiedź odmownÄ…, bo sprawa jest niejawna. Dalej sprawa byÅ‚a przepychana bocznymi drogami – np. informacja o przyjÄciu porozumienia przez RadÄ Unii Europejskiej znalazÅ‚a siÄ na stronie 43 komunikatu prasowego na temat rolnictwa i rybołówstwa.
W polskim rzÄ…dzie nie byÅ‚o lepiej – konsultacje miÄdzy ministerstwami byÅ‚y prowadzone w trybie obiegowym, rozpoczÄtym na chwilÄ przed reorganizacjÄ… rzÄ…du, przez co dokument nie trafiÅ‚ do ministerstw, których w poprzedniej kadencji po prostu nie byÅ‚o.
Aktualnie rzÄ…d prze do podpisania dokumentu w Tokio 26 stycznia, pomimo tego, że ACTA zobowiÄ…zuje paÅ„stwa do podpisu do 31 marca 2013 roku. Ale nasz rzÄ…d jest na tyle Å‚askawy, że planuje rozpocząć akcjÄ informacyjnÄ…, tyle że po podpisaniu Aktu – tÅ‚umaczy siÄ, że ACTA bÄdzie musiaÅ‚a zostać jeszcze ratyfikowana przez Parlament, wiÄc wcale nie jest za późno na tÅ‚umaczenie zalet umowy. Mnie ciekawi jednak, że tÅ‚umaczenia ze strony ministrów koncentrujÄ… siÄ na odpieraniu zarzutów, a nie informowaniu jak konkretnie podpisanie ACTA poprawi sytuacjÄ twórców – wrÄcz przeciwnie, podkreÅ›lane jest, że ACTA absolutnie nic nie zmieni.
PodsumowujÄ…c
Czy ACTA jest zÅ‚ym dokumentem? Tak, bo utrwala stare zasady, przekÅ‚ada stare ustawodawstwo dotyczÄ…ce materialnych towarów na „rynek” internetowy, a do czego to prowadzi wszyscy wiedzÄ…. Tak, bo ogranicza swobodÄ paÅ„stwa. Tak, bo jest bardzo ogólna, a dotyczy tematu zawierajÄ…cych wiele rzeczy wyjÄ…tkowych dla poszczególnych rynków (do jednego worka wrzucane sÄ… leki, oprogramowanie, trampki i piosenki). Tak, bo Å‚amie pewne zasady: domniemania niewinnoÅ›ci (zajmowanie a priori sprzÄtu, przekazywanie danych osobowych firmie/osobie skarżącej), równowagi prawnej miÄdzy odbiorcÄ… a twórcÄ….
Czy jest to powód do paranoi, że zaraz wszystkich pozamykają za wklejanie lolcatów? Nie.
ALE. Na mocy postanowieÅ„ ACTA możliwy jest taki oto wyolbrzymiony scenariusz: z sieci BitTorrent Å›ciÄ…gasz nowy system Ubuntu (caÅ‚kiem legalnie – system jest darmowy). Universal Music, widzÄ…c ruch na torrentach, uznaje że piracisz, i rozpoczyna dziaÅ‚ania w myÅ›l ACTA: rekwirujÄ… ci caÅ‚y sprzÄt (w myÅ›l art. 12 ACTA), wyciÄ…gajÄ… dane osobowe o caÅ‚ej rodzinie i znajomych z fejsa (w myÅ›l uogólnienia „dowolnej osoby zaangażowanej w jakikolwiek aspekt (…)” – art. 11 ACTA) i przekazujÄ… od razu do Universal (art. 11 ACTA). Przegrywasz, bo na pewno coÅ› znajdÄ… na kompie (chociażby bufor przeglÄ…darki – tutaj szczególnie widać niedostosowanie starych uregulowaÅ„ do aktualnych czasów, kiedy to żeby obejrzeć cokolwiek w Internecie trzeba to Å›ciÄ…gnąć na dysk, czyli – skopiować), musisz zapÅ‚acić wyssane dane na podstawie jakiegokolwiek wyliczenia, jakie tylko Universalowi przyjdzie do gÅ‚owy (art. 9 ACTA), i musisz zapÅ‚acić gaÅ¼Ä amerykaÅ„skiego prawnika, który reprezentowaÅ‚ Universal (art.9 pkt 5).
Jakkolwiek jest to przekoloryzowana historyjka, jest możliwa.
Nie jestem prawnikiem. ChciaÅ‚em po prostu uzyskać kompetentne informacje a nie medialnÄ… i fanatycznÄ… papkÄ. A co konkretnego znalazÅ‚em – przepisaÅ‚em dla potomnoÅ›ci. JeÅ›li w jakimkolwiek miejscu siÄ mylÄ, proszÄ o informacje, poprawiÄ.
Edit:
Linki
]]>
Minus rozwiÄ…zania jest taki, że trzeba by mieć masÄ
