Tijd om een nieuwe start te maken in mijn professionele leven. Op 1 april 2009 ben ik als deeltijd ZZP’er gestart met Leerbeleving. Ik had al een blog met die naam en wilde graag als onafhankelijk adviseur en trainer verder. Vanaf 2004 was ik in dienst van Stoas Learning en daar heb ik de laatste 3 jaar 3 dagen per week gewerkt en gecombineerd met mijn eigen activiteiten. Nu heb ik mijn baan opgezegd.

Verder als zelfstandige!

Per 1 april a.s. ga ik 100% als zelfstandige werken. Nadat ik kanker kreeg moest ik heel voorzichtig omgaan met mijn beperkte energie. Ik merkte dat ik met de activiteiten die ik voor mezelf deed meer energie kreeg dan met de Stoas werkzaamheden. Dat ligt niet aan Stoas want ik heb daar prima en met veel plezier gewerkt maar ligt wel aan de vrijheid en verantwoordelijkheid en de soort activiteiten die ik zelf uitvoer. Daar kan ik mijn passie helemaal uitleven en dat voelt goed. Graag neem ik verantwoordelijkheid voor de kwaliteit die ik lever. Een onafhankelijke positie voelt als vrijheid. Ik wil bij deze de collega’s bij Stoas nog eens heel erg bedanken voor de fijne jaren en mooie projecten. En voor de onvoorwaardelijke steun die ik kreeg tijdens mijn ziekteperiode. Dat is heel waardevol voor mij. Ik ben door de kansen die ik bij Stoas kreeg erg gegroeid als e-Learning professional.

Huidige projecten

Momenteel ben ik met een aantal hele prikkelende en motiverende projecten bezig. Zo ben ik hoofddocent van de Fontys post hbo-opleiding e-Learning, ben ik hoofddocent van de SBO Opleiding Onderwijskundig e-Learning Ontwerper, adviseer ik Euroforum Uitgeverij op het gebied van digitaal uitgeven, ontwerp een e-Learning concept voor een grote landelijke uitgeverij en begeleid een grote supermarktketen met een herzien e-Learning concept en begeleid ik ze naar de implementatie van een nieuwe leeromgeving.

Daarnaast ben ik actief met presentaties en workshops in de medische hoek zoals zorginstellingen en ziekenhuizen. Een doelgroep waar ik erg graag werk met gemotiveerde professionals die met een kritische en eerlijke blik naar e-Learning kijken. In huis wordt er erg veel mooi materiaal gemaakt.

En daarnaast ontstaat nu de tijd om meer Apple gerelateerde activiteiten uit te gaan voeren.

Maak jij ook een stap?

Vandaar de nieuwe stap. Dus als je nog een goede training of coaching zoekt op het gebied van e-Learning, of als je je concept wilt innoveren zodat je echt krachtige e-Learning krijgt of als je iets meer wilt met zaken zoals digital storytelling of mobiel leren dan hoor ik het graag. Als je een kritische maar innovatieve onderwijskundige sparringpartner zoekt dan ben je bij mij aan het juiste adres.

Vanuit het e-Learning Event en de BVLT worden de komende maanden gratis webinars verzorgd rondom verschillende e-Learning thema’s. De webinars die al zijn uitgezonden kunt u ook nog bekijken. Op deze site kan iedereen zich kosteloos inschrijven. Samen met David Dekker van Stoas ben ik op donderdag 9 februari naar de studio in Delft gegaan om een webinar te verzorgen. In deze blogpost vertel ik iets meer over deze manier van broadcasting die weer heel anders is dan de webinaromgevingen zoals Adobe Connect en DimDim (zie voor dit soort tools mijn eerdere blogpost).

Wat werd hier gebruikt?

We waren te gast in de studio van het bedrijf MediaMission op het TU terrein in Delft. Ze werken nauw samen met de TU en verzorgen o.a. bij veel onderwijsinstellingen het opnemen van colleges. Ook tijdens het e-Learning Event verzorgt MediaMission weer de registratie. Ze gebruiken hierbij het systeem Mediasite. Hiermee worden sessie opgenomen maar het zorgt tevens voor het beheer van alle opnames. Het kan o.a. automatisch teksten in presentaties doorzoekbaar maken en het kan gekoppeld worden aan roostersystemen zodat veel metadata over een opgenomen lezing/presentatie/college al direct worden toegevoegd aan het beeldmateriaal.

Wat is anders dan een traditioneel webinarsysteem?

Bij omgevingen zoals Adobe Connect en Webex heb je echt een virtueel klaslokaal met veel interactiemogelijkheden. Als deelnemer kun je je hand opsteken, polls beantwoorden, chatten met anderen, scherm laten zien aan anderen, jezelf laten zien en horen met een webcam etc. Het is een omgeving waarmee je met veel mensen communiceert.

Bij deze omgeving gaat het echt om uitzenden, broadcasting. Dit is een relatie van 1 naar veel. Dit wordt erg professioneel aangepakt met 2 goede, op afstand te richten camera’s, een rijk toegeruste studio met goed licht, prima microfoons en een serieuze begeleiding door 2 mensen. We zonden live uit en hebben eerst proefgedraaid. Er kunnen een paar verschillende players worden gekozen en de stream is ook op allerlei apparaten zoals een smartphone en tablet te bekijken. Als kijker heb je de mogelijkheid om een vraag te stellen (je vult dan een formulier in). Ook kan er worden gewerkt met een poll waarbij je een meerkeuzevraag voorlegt aan de kijkers. Het nadeel is dat er tot 30 seconden vertraging zit tussen de klik en de presentatie van het resultaat. Om die reden heb ik ervoor gekozen om dit niet te gebruiken.

Ik vond het lastiger dan de webinar sessie die ik normaal gesproken veel verzorg. Je hebt weinig mogelijkheden tot interactie en kijkt in zwarte gaten van de camera’s. Ik werk normaal met webcams waardoor ik ook de deelnemers zie en dan is het als presentator gemakkelijker om je verhaal te houden.

Conclusie

Zowel het systeem als het bedrijf zorgde ervoor dat ik een hele positieve ervaring had. Er zijn veel enthousiaste reacties gekomen dus de gedegen voorbereiding vanuit MediaMission heeft blijkbaar zijn vruchten afgeworpen. Je zet deze manier van uitzenden in bij een grotere groep waarbij je echt professioneel wil overkomen en de interactie van minder belang is. Door de beperkte interactiemogelijkheden is het minder eenvoudig (didactisch gezien) om zo’n sessie te verzorgen. Het vergt meer van de presentator en de tijd die je een sessie kunt laten duren is ook beperkter. Het is aan te raden om een duopresentatie te houden, dat maakt het geheel een stuk dynamischer.

Zie hieronder de opgenomen sessie, het gaat er in dit webinar over om het rendement van e-Learning zo groot mogelijk te maken. Hierbij is de insteek van David en mij vooral een onderwijskundige. U kunt het schermvullend klikken.

Met veel dank voor de fantastische grafische vormgeving van collega Douwe Harder en de inhoudelijke opzet van Peter Meerman.

Op 15 december vond de laatste contactdag plaats van de Opleiding Onderwijskundig e-Learning Ontwerper van SBO (zie ook mijn eerdere blogpost hierover). Deze opleiding heb ik ontworpen en samen met SBO georganiseerd. Als hoofddocent heb ik met veel plezier hard gewerkt samen met alle deelnemers en gastdocenten om er een mooie leerbeleving van te maken. In deze blogpost blik ik terug op de opleiding en geef ik verbeterpunten aan. Daarnaast laat ik de deelnemers aan het woord en deel ik een paar producten die als opdracht in de opleiding zijn gemaakt door de deelnemers.

Opzet van opleiding

In onderstaand schema wordt de structuur van de opleiding weergegeven. Er zijn 4 contactdagen geweest waarin 18 cursisten samenkwamen. Als hoofddocent nam ik steeds een halve dag voor mijn rekening, de gastdocenten verzorgden de andere helft van elke contactdag. Als gastdocenten had ik ingeschakeld: Hans de Zwart, Jeroen Krouwels, Fons van den Berg en Douwe Beckmann. Behalve de 2 contactdagen waren er ook 2 webinarsessies gepland van elk 1,5 uur. Tussen de sessies door waren de deelnemers druk bezig met praktijkopdrachten in de leeromgeving en op hun werkplek. De leeromgeving was een Moodle omgeving, voor de webinars gebruikten we Adobe Connect, als mindmapomgeving MindMeister en als video-omgeving gebruikten we Vimeo. Elke deelnemer kreeg voor de eerste contactdag de beschikking over een pocketcamera van Kodak. Op een van de vier dagen hebben we voor iedereen een MacBookPro gehuurd zodat we zelf o.a. eBooks konden maken.

Reacties van deelnemers

Ik heb gevraagd of de cursisten voor de camera wilde vertellen wat ze meenemen uit de opleiding, wat de opleiding hen gebracht had. Dat wilden ze gelukkig, zie de video!

Uitspraken van deelnemers

“De opleiding benadert e-learning niet vanuit de techniek maar vanuit onderwijskundig perspectief. Tijdens de opleiding doe je ervaring op met verschillende vormen van e-learning en het is daardoor heel inspirerend.”

“Ik heb een veel bredere blik op e-learning gekregen, en meteen ook veel dieper. Dit is op het didactische vlak, op het vlak van welke mogelijkheden er allemaal zijn, wat er allemaal bij komt kijken om te ontwerpen, welke tools er zijn…
Tevens heb ik heel veel inspiratie gekregen, en al een klein beetje ervaring door de verschillende opdrachten.”

“Het geeft een heel mooi overzicht over wat e-learning is, de mogelijkheden, de benodigde kennis en disciplines bij het ontwerpen, de didactische onderbouwing ed. Dit alles wordt zeer inspirerend, motiverend en activerend gebracht. Zeer zeker een aanrader!!”

“Dank je wel voor deze fijne leerbeleving!”

“Goede en beeldvormende opleiding die, naast individuele deskundigheidsbevordering op het gebied van “tools”, mij geholpen heeft in visievorming en daarmee een aanzet heeft gegeven in strategie- en beleidsbepaling t.b.v. de onderwijsorganisatie.
[Remco Lip, Albeda College]”

“De opleiding is zo divers als E-learning zelf: met leerbeleving als kern en afstemming en creativiteit als schil.”
[Anne-Petra Rozendal, UMC Utrecht]

Waarom zou ik deze opleiding aanbevelen? Omdat deze enorm inspirerend is met name door het enthousiasme, visie, kennis en ervaring van de hoofddocent. Ook het werken met gastdocenten zorgt ervoor dat het steeds boeiend blijft. Deze opleiding zet wat mij betreft de deuren naar de wereld van e-Learning nog verder open en inspireert je om verder op ontdekkingsreis te gaan. Daarnaast leer je ook veel wat je direct toe kunt passen in je eigen praktijk.
[Willem-Jan Aarts, SCA Hygiene Products]

Wat vond ik ervan en hoe kan ik de opleiding verbeteren?

Ik heb ontzettend genoten van de energie en de kwaliteit die uit de mooie groep cursisten kwam. De cursisten hadden allemaal al flinke ervaring op het gebied van e-Learning en dat zorgde ervoor dat er een mooie dynamiek ontstond. En zoals altijd geldt dat je als docent het meeste opsteekt van een opleiding. Het mooiste compliment vanuit de cursisten vond ik de activiteit die ze zelf hebben geïnitieerd: in maart komt de hele groep een hele dag bij elkaar om praktijkervaringen te delen. Ze zien de opleiding als startpunt. Ik heb mensen bij elkaar gebracht en er een zelflerende groep van gemaakt. En dat is super! Deze ervaring heeft me geïnspireerd en gemotiveerd om opleiden en coachen als kernactiviteit te gaan zien voor Leerbeleving. In 2012 zal ik niet alleen met Fontys (post hbo-opleiding e-Learning) maar ook met SBO en met andere e-Learning professionals opleidingen en trainingen rondom e-Learning gaan opzetten.

Het viel me op dat deelnemers ontzettend veel tijd hebben besteed aan de opdrachten. Dat bepaalt ook voor een groot deel het leerrendement. Creativiteit en ambachtelijk ontwerp gingen hand in hand. Ik was echt onder de indruk van de resultaten. Als verbeterpunt wil ik de volgende keer meer en uitgebreidere feedback geven op deze opdrachten. Dat is de link naar de praktijk. Tijdens de contactdagen wil ik ook meer gebruik maken van de opdrachten (ze de plek geven die ze verdienen) en wil ik het tempo iets omlaag brengen. Verder wil ik de camera’s zelf uittesten voordat de cursisten ze krijgen, er waren teveel technische problemen en dat veroorzaakt ruis. Ook bij de webinars ging er nog wel eens wat technisch mis. Binnen Moodle wil ik nu een betere vormgeving om de omgeving aantrekkelijker en gebruiksvriendelijker te maken. Het gebruik van de leeromgeving leverde voor teveel cursisten onduidelijkheid op.

Werkopdrachten: wat kwam eruit?

Tijdens de opleiding heb ik steeds aan de hand van verschillende soorten opdrachten het geleerde laten verwerken. Een aantal deelnemers is bereid om deze producten te delen. Let op: dit zijn geen eindproducten waar maanden aan gewerkt is, dit zijn producten die deelnemers individueel hebben gemaakt en die onder tijdsdruk gerealiseerd moesten worden, naast de dagelijkse drukke werkzaamheden.

Ontwerp een onboarding traject: cursisten ontwierpen een inwerkprogramma voor nieuwe medewerkers van hun eigen organisatie.

• Onboarding ontwerp (pdf – 1,1 MB) van Remco
• Onboarding ontwerp (ppt – 4,7 MB) van Charlotte
• Onboarding ontwerp (pdf – 8,1 MB) van Monique O
• Onboarding ontwerp (pdf – 44 KB) en toelichting (pdf – 110 KB) van Willem
• Onboarding ontwerp (pdf – 89 KB) van Monique G

Maak een multimediale instructie: cursisten mochten zelf een juiste mediavorm kiezen om een eenvoudige dagelijkse handeling uit te leggen.

• Lekkerste tosti’s van Monique G (stopmotion film)
• Nagels lakken (pdf – 1,9 MB) van Monique O (stripverhaal)

Maak een fotoverhaal met jouw visie op e-Learning: cursisten gingen hun eigen visie op e-Learning visualiseren in een fotoverhaal. Het is allemaal gepubliceerd op Vimeo (in videoformaat).

• Visie op e-Learning van Remco
• Visie op e-Learning van Charlotte
• Visie op e-Learning van Monique O
• Visie op e-Learning van Willem-Jan
• Visie op e-Learning van Monique G

Foto’s

Tenslotte heb ik tijdens de opleiding foto’s gemaakt, die vind je hieronder:

Vervolg?

In 2012 wordt de opleiding nogmaals verzorgd en er zijn besprekingen met klanten om de opleiding Incompany (en aangepast aan de wensen van die organisatie) te verzorgen. Daarnaast heb ik geconcludeerd dat opleiden, trainen en coachen van professionals op het gebied van e-Learning mijn passie is en ook de kernactiviteit voor mij gaat worden in 2012. Bedankt cursisten, gastdocenten en Ank!

Van 21 t/m 24 oktober 2011 vond het inspirerende congres Learning 2011 plaats in Orlando. De inhoudelijke hoogtepunten heb ik weergegeven in dit fotoverhaal. In minder dan 5 minuten bent u weer op de hoogte.

U vindt de inhoud van verschillende sessies in de Learningwiki. Verder is er van een aantal plenaire sessies een video-opname gemaakt en deze video’s zijn in korte fragmenten opgedeeld zodat ze eenvoudig en snel zijn terug te kijken. Bij deze een overzicht van de video’s.

Tenslotte vindt u de foto’s die ik gemaakt heb op Learning 2011 op mijn Flickr-pagina. Allemaal met Creative Commons licentie. U kunt de hele set bekijken of direct de slideshow starten.

Woensdag was de laatste (en halve dag) van Learning 2011. Het toonaangevende congres is er weer in geslaagd om er een krachtige leerervaring te bieden aan ruim 2000 learning professionals.

Inevitable: mass customized learning

Om 8.00 uur stond ik in de rij voor een parallelsessie waarbij twee auteurs, Charles Schwan en Beatrice McGarvey, hun ideeën deelden rondom hun boek: ‘Inevitable: mass customized learning’. Zie ook de website die bij het boek hoort: www.masscustomizedlearning.com. Hoewel het boek vooral gericht was op het Amerikaanse (reguliere) onderwijs was er met de geestdrift en kritische onderwijsblik van de sessieleiders toch nog veel te halen. Ze begonnen met een paar uitspraken van Bill Gates die aantoonde dat het Amerikaanse onderwijs nog steeds gebaseerd is op het industriële revolutie model van massaproductie. In het interview van CNN over educatie liet Bill niet blijken er anders over te denken. Zelf vind ik de video van Sir Ken Robinson nog steeds een mooie uitleg die het failliet van dit model blootlegt. Overigens sloegen de twee auteurs de plank mis toen ze beweerden dat niet eens de leiders in IT niet in de gaten hadden dat het onderwijs moet veranderen. Ze noemde ook Steve Jobs terwijl juist Apple al jaren een sterke onderwijsvisie heeft die tegen deze ouderwetse visie op onderwijs ingaat, bijvoorbeeld met deelname aan 21st Century Skills. Zie het Apple project hier.

Schwan en McGarvey gaven aan dat de huidige student en lerende een kritisch consument is geworden die verwacht dat het onderwijs meer op maat is en rekening houdt met je persoonlijke voorkeuren en situatie, net als iTunes, Google, Amazon, etc. doen. Ze gaven aan dat ze veel van het leren in het bedrijfsleven kunnen leren en dat alleen al het idioom van belang is (leerling vs lerende, klaslokaal vs leeromgeving, curriculum vs competentiegericht leren). Ze gingen verder niet erg de diepte in maar voor mij waren de toon en de ideeën voldoende prikkelend om bij de ASTD boekenwinkel (die tijdens het congres is opgebouwd met alleen maar boeken over leren, opleiden, trainen en andere HR-onderwerpen) het boek te kopen. In Nederland is het boek volgens mij niet te koop maar wel bij Amazon (zie hier). Mooie uitspraak van de twee auteurs: “De informatiemaatschappij heeft diensten niet veranderd maar wel de manier waarop ze geleverd worden. Behalve in het onderwijs!”.

Hoe Clinton op een luie stoel blijft zitten?

Tenslotte vond er nog een afsluitende sessie plaats met alle deelnemers. Masie liet weer zien waarom Learning zoveel kleur krijgt: hij weet op een prettige manier de zaal te bespelen en maakt van de generale sessies vaak iets moois. Zo worden er nooit presentaties gegeven maar interviewt hij de mensen. Bill Clinton was een uitzondering: die heeft eerst een half uur de zaal toegesproken en daarna heeft Elliott hem geïnterviewd. Tekenend voor de kwaliteit en de insteek van Elliott bij Learning 2011: vandaag reflecteerde hij op het interview. Hij gaf aan dat hij al een half jaar aan het bedenken was hoe hij het interview zou insteken. Hij heeft expres Clinton in een luie stoel laten zitten (‘dan blijft hij langer zitten’), heeft bewust gevraagd naar de dochter van Clinton en besprak toen met de zaal welk effect het had dat hij met Bill Clinton over Chelsea sprak. Hij gaf aan dat Clinton anders ging zitten na de persoonlijk vraag over zijn dochter, dat zijn ademhaling en gelaatsuitdrukking anders werd en dat hij veel langer is blijven zitten dan van te voren afgesproken. Hij eindigde zijn reflectie met een vraag over de mensen van de veiligheidsdienst die naast het podium stonden. Als u het antwoord weet mag u dit in de comments vermelden: “Waarom werden de veiligheidsmensen elke 11 minuten gewisseld?”

Dinsdag was een lange dag bij Learning 2011. Een dag vol Storytelling met als klapstuk een interview met acteur John Lithgow én een theaterstuk van hem over Storytelling (zie info over hem op IMDb). Om 8.00 uur ‘s morgens begon de eerste sessie. Iedereen had de mogelijkheid om daarvoor een bagel te nemen, een bord met fruit of een grote beker niet al te sterke koffie. Een van de opvallende en aantrekkelijke elementen van Learning 2011 is de professionaliteit waarmee de conferentie georganiseerd is. Op alle details is gelet en alles klopt. Dat zorgt ervoor dat je als deelnemer je helemaal op de inhoud kan richten.

Motivatie als voorwaarde voor (e)leren

De eerste sessie waar ik voor koos was er een rondom het thema Adult Motivation. Raymond Wlodkowski, auteur van het boek ‘Enhancing Adult Motivation to Learn‘ (zie Amazon) gaf samen met Margery Ginsberg (auteur van diverse boeken over motivatie, zie haar pagina bij de universiteit) een interessante uitleg en demonstratie van motiverende manieren van onderwijs. De sessie ging niet primair over e-Learning maar zoals Dr. Wlodkowski aangaf is ook voor online leren motivatie nodig om tot echt leren te komen. Hij heeft een model gepresenteerd waarbij mensen intrinsiek gemotiveerd worden. De opmerking dat extrinsieke motivatie wel werkt maar niet duurzaam is, klinkt logisch.

Het was een zwaar onderwijskundige sessie en dat was ook wel goed. Goed om eerst naar de basis te kijken, ook als we het over iets ‘snels’ als e-Learning hebben. Het model dat de twee gebruikte als kapstok had 4 elementen die voorwaardelijk zijn voordat geleerd kan worden:

1. Inclusion (voel je gerespecteerd en verbonden);
2. Attitude (open staan voor leren en relevantie);
3. Meaning (betrokkenheid en uitdaging);
4. Competence (authentiek en effectief).

Geen rocket-science maar ik denk dat het goed is om af te stoppen met twitteren, bekend onderzoek nog eens door te lezen en onze onderwijspet/bril op te zetten. Wlodkowski en Ginsberg lieten met voorbeelden zien hoe eenvoudig het is om mensen echt te motiveren (ook als ze geen zin hebben). Daar kunnen we nog heel wat van profiteren als de zoveelste verplichte e-Learning module gemaakt wordt.

We hebben technologische popsterren nodig!

Dean Kamen begon de generale sessie met een video over Science. Deze uitvinder (wie kent niet de Segway?) stimuleert kinderen te kiezen voor wetenschap en technologie. Hij wil dat dit net de status krijgt van entertainment of sport. Kinderen moeten zien hoe gaaf en belangrijk dit is.

Het verhaal van Dean was ontroerend en goed. Hij vertelde hoe hij tot zijn passie was gekomen (school was niets en hij begon in een garage technische installaties te bouwen en verkopen). Vol vuur gaf hij aan dat het te gek is dat mensen in de US alleen maar leven voor sport en entertainment. Dat je zelfs de Superbowl niet meer als sport kunt zien, zo belangrijk is het. Hij wil de wetenschap net zo aantrekkelijk maken voor jonge mensen. Vandaar dat hij de stichting FIRST is begonnen.

Het ontroerende zat in moment dat hij vertelde over een project waarbij hij voor veteranen die zonder arm(en) terugkwamen een geavanceerde kunstarm had gemaakt. Ministerie van defensie had hem gevraagd een arm te maken waarmee mensen zelfs een druif konden oppakken en opeten. Door de manier van vertellen, de inzet van technologie voor een beter leven en door de getoonde foto’s ontstond een aparte sfeer en raakte Dean mensen. Toen ze het prototype van de robotarm bij een veteraan zonder armen uitprobeerde, kon deze man (Chuck) weer voor het eerst sinds lange tijd zelf eten in zijn mond stoppen. Zijn vrouw werd helemaal emotioneel en had gezegd: “Wij houden deze arm óf jullie houden Chuck”. Met de presentatie van Dean werd weer duidelijk wat de kracht van storytelling is.

Learning Manifesto van Ikea

Al eerder was ik erg onder de indruk van Ikea, lees nog maar eens mijn oudere blogpost met een interview met Maggie Shelton en een andere met een uitleg over storytelling binnen Ikea. Nu presenteerde Maggie met haar collega Detlev Blenk hoe ze in hun instructional designteam een Learning Manifesto hebben gemaakt (voor alle vormen van leren). Misschien is Manifesto een wat groot woord, het is een aantal uitgangspunten die in elk ontwerp terug zouden moeten komen. Ikea gaf aan dat dit een moeizaam proces was waarbij ze met 5 instructional designers goede discussies hebben gevoerd maar dat het een uiterst effectieve manier is om binnen het team gemeenschappelijk begrip en vertrouwen te creëren. Verder zorgt een gemeenschappelijk manifest ervoor dat de collega’s uit o.a. de business maar ook grafisch ontwerpers, filmers etc. beter snappen wat de uitgangspunten zijn vanuit leren. Ik kan dit erg goed op waarde schatten want ik zie vaak ontwerpers in 1 team die geen gemeenschappelijke taal spreken en bij navraag andere ideeën en uitgangspunten te gebruiken dan hun collega’s.

De onderdelen die op 1 A4-tje staan beschreven (en helaas niet in fotovorm verspreid mogen worden) zijn:

• Active
• Simple
• Portable
• Scalable
• Varied
• Fresh
• Relevant
• Transferable

Bij elk element staat dan beschreven wat er mee bedoeld wordt en Waarom dit belangrijk is. Op de vraag hoe ze dit ontwerp laten aansluiten op de content gaven ze het antwoord: We maken eerst vanuit de businessneeds een ontwerp en pas daarna gaan we de content in het ontwerp verwerken. De content bepaalt dus NIET hoe het didactisch/onderwijskundig ontwerp eruit ziet. Goed!

John Lithgow is een verhalenverteller

John Lithgow heeft vandaag twee keer ons vermaakt rondom het thema storytelling.
‘s Middags legde Elliott hem een paar vragen voor en ‘s avonds speelde hij ‘Stories by Heart’. In het interview over de kracht van storytelling gaf hij aan wat een verhaal goed maakt:

• karakters maken een reis en dat vertelt ons niet alleen iets over hen maar ook over ons;
• dualiteit: als slechte mensen opeens goede dingen kunnen doen of andersom dan krijgt een verhaal spanning;
• er hangt een spanning in de lucht. Jij weet bijvoorbeeld iets dat de karakters niet weten;
• wekt nieuwsgierigheid op van kijkers/luisteraars.

Hij sloot af met een uitspraak: “A good story takes you out of yourself and takes you more into yourself as ever“.

Zie ook een aankondiging:

De tweede dag van Learning 2011 (#L2011) is een lange maar ook prikkelende dag geweest. Wat ik fantastisch vind aan dit Masie event is de professionaliteit en de liefde waarmee het is opgezet. De gevarieerde didactische aanpak maakt het voor mij extra aantrekkelijk. Net als bij elk groot congres kan in Orlando gekozen worden uit veel verschillende parallelsessies met een goed herkenbaar en consistent doorgevoerd format. Zo kun je kiezen voor bijvoorbeeld een ‘learning story’, ‘Supplier Showcase’, ‘Author Session’ of ‘Discussion’. Allemaal volgens een duidelijke opzet en eigen spelregels. Een paar jaar geleden heb ik met een collega een sessie geleid en zelfs het aantal slides, het percentage dat je zelf aan het woord mocht zijn en de werkvormen lagen vast.

Masie stelt een groot deel van de content van de verschillende sessies beschikbaar. Foto’s, video’s maar ook andere materialen worden de komende dagen geplaatst. Ook als je geen deelnemer bent kun je gebruik maken van de LearningWiki.

Digital Storytelling

De eerste sessie waar ik was had de prikkelende naam ‘Video Stories for Learning: Lockheed Martin’s Adventures in Storytelling‘ en ook hiervan zijn er bruikbare materialen te vinden in de LearningWiki. Bij Lockheed Martin gebruiken ze verschillende soorten verhalen voor interne opleidings- en kennisdelingsdoeleinden.

De verhalen worden door een professioneel team opgenomen en kunnen bestaan uit video’s, uit enkel tekst, uit tekst met foto’s of kunnen de vorm hebben van een podcast. Video is dus niet per se noodzakelijk. Lockheed gaf ook aan dat sommige mensen niet zulke krachtige verhalenvertellers zijn en voor hen kan soms een geschreven verhaal (al dan niet met foto’s) beter werken dan een video. Mooie observaties/conclusies over het al dan niet professioneel produceren van de video:

• professioneel produceren kost veel geld;
• gebruikers prefereren ‘gewone’ video zoals ze gewend zijn bij YouTube. Voor hen hoeft een video niet vergaand gemonteerd te worden;
• Lockheed Martin wil graag naar meer zelfservice toe. Dit is wel moeilijk vanwege de diversiteit aan tools en het ontbreken van consistentie en aanwezigheid van tools (soft- en hardware).

Wat ik interessant vond was dat ze een template gebruiken voor de learning stories (download hier LM Stories-Made-to-Stick-template, pdf van 25 kb) dat is overgenomen van het fantastische boek De Plakfactor (o.a. te koop via Bol.com, originele titel ‘Made to Stick’). Slimme zet om de 6 principes van de Heath broers als basis te gebruiken voor een checklist om het verhaal zo krachtig mogelijk te laten worden.

Een opmerking van de presentator, Nathan Karet, over de duur van de video’s:

“Mensen willen geen 30 minuten training meer en ook geen 30 minuten video. Onze video’s zijn maximaal 5 minuten en kunnen in een lunchpauze snel bekeken worden.”

Een andere sessie over video en digital storytelling was van General Electric. Ze hebben 100.000 werknemers in 65 landen en hebben nu een paar jaar videostories gebruikt voor leren. Ze hebben een omgeving gemaakt waarin veel mensen aspecten van YouTube herkennen. Inmiddels zijn er 400 mensen die video’s maken (dit aantal houden ze beperkt) en er zijn 1.400 video’s beschikbaar die door 93.000 bezoekers 150.000 keer bekeken zijn.

De onderdelen die in het videokanaal van GE zijn terug te vinden:

• Channels
• Tags
• Featured video’s
• Filtering
• Search
• Statistics
• Subscribe
• Comments
• en specifieke functionaliteiten was het synchroon afspelen van PowerPointslides en het toevoegen van documenten.

Belangrijke boodschap van GE: denk niet alleen na met een instructional designbril maar denk ook als filmmaker!

Mobiel leren: it’s all about performance stupid!

Er zijn vele sessies over mobiel leren, ik ben vandaag naar 2 sessies geweest. De eerste was van Elliott Masie (zie beschrijving). Hij omschrijft een Learning App als “Affordances App that give professionals affordances at work“.  Het woord Affordances legt Wikipedia uit als: “An affordance is a quality of an object, or an environment, which allows an individual to perform an action.” Dat woord gaat het nog helemaal maken, zeker in de context van mobiel leren wordt het opvallend vaak gebruikt.

De andere sessie die ik bezocht over mobiel leren was die van Clark Quinn, auteur van o.a. het boek Designing mLearning” (zie de website behorende bij het boek, een review of bestel het boek bij o.a. Bol.com). Mooie inhoudelijke sessie met o.a. de volgende opmerkingen:

• we gaan van e-Learning naar e-Performance;
• laat apparaat doen waar we minder goed in zijn (o.a. complexe berekeningen);
• we are ‘augmenting our brains’; we gebruiken onze apparaten als extern geheugen (voorbeeld: we nemen een foto van nummer van onze hotelkamer om te herinneren waar we zaten);
• beginners hebben vooral baat bij formeel leren, experts hebben meer baat bij informeel leren;
• 4 C’s van mLearning functies: Content, Compute, Capture en Connect.

Quinn gebruikte een artikel van Thalhelmer om de waarde van kleine leerinterventies en werkplekleren te onderstrepen. Het artikel ‘Spacing Learning Events Over Time: What the Research Says‘ (pdf, 242 KB) is een goed leesbaar én bruikbaar stuk.

‘President’ Bill Clinton

Een waardige afsluiting van de maandag was Bill Clinton. Een rustig, bewogen en gebalanceerd verhaal over verdeling van rijkdom over de wereld, de politiek, innovatie en natuurlijk de rol van onderwijs. Na het verhaal interviewde Elliott Clinton nog en vroeg o.a. wat voor lerende hij zelf is en wat de rol van verhalen vertellen is. Clinton vertelt dat hij pas op 10-jarige leeftijd thuis een TV kreeg en dat zijn familie vooral bestond uit verhalenvertellers. Hij had geleerd als kind dat iedereen een verhaal heeft, alleen sommigen durven of kunnen het niet vertellen. Maar iedereen is het waard om gehoord te worden en verhalen vertellen is sinds mensenheugenis een sterke methodiek om te leren. Hij gaf ook een inkijkje in zijn persoonlijk leven toen hij vertelde over het dagelijkse vertellen van een verhaal aan zijn dochter Chelsea.

Morgen meer verhalen over Learning 2011.

Vorig jaar kwam er een kleine kink in de kabel maar dit jaar kreeg ik van Stoas de kans om weer naar het inspirerende Learning 2011 in Orlando te gaan. Het e-Learning congres dat ieder jaar georganiseerd wordt door Elliott Masie trekt een internationaal publiek van learning professionals. Dit jaar meer dan 2000. Vandaag (zondag 6 november) vond de opening plaats.

Mobile Learning

Vanaf vanmorgen kon elke deelnemer zijn badge en tasje ophalen (en de jaarlijkse buttons!) en ‘s middags werden er voor de liefhebbers drie optionele bijeenkomsten gehouden. Ik heb me gevoegd bij het forum over Mobile Learning dat door 3 experts werd voorgezeten: Richard Culatta, Judy Brown (van ADL) en Tom King (Boeing). De eerste 45 minuten werden besteed aan een voorstelrondje. Jammer, want de 3 hebben heel wat kennis en weten de kern van mobiel leren te raken. Het was eigenlijk een soort inleiding op de andere sessies van de heren en de dame maar ze lieten al wel even zien dat m-Learning NIET het afspelen van e-Learning content op een klein schermpje was. Ze hadden direct de juiste toon te pakken! Mobiel leren vraagt echt een andere benadering waarbij o.a. performance support een grote rol speelt. De 5 momenten waarop mensen leren van Dr. Conrad Gottfredson kwamen ook aan bod:

1. When learning for the first time;
2. When wanting to learn more;
3. When trying to remember;
4. When things change;
5. When something goes wrong.

Een aardig artikel van Gottfredson met de titel The Other Side of Learning: “Performance is Everything” vindt u hier. Tenslotte kwam er ook nog een prachtige webapp van ADL aan bod over mobile learning: de mLearningGuide.

Openingssessie

Voor mij zijn de thema’s die ik belangrijk vind en waar ik mijn sessies op selecteer:

• mobiel leren;
• (digital) storytelling;
• video.

Dat samen met de veranderende rol van instructional design is voor mij de kern van de komende jaren. Masie startte vanavond Learning 2011 met een verrassende jonge violist die viool speelt op o.a. hiphop ritmes en nummers maar ook klassiek als basis voor alle muziek beschouwt. Verder kwamen er wat mensen wat vertellen rondom de thema’s die Elliott Masie toonaangevend vindt binnen e-Learning. De komende dagen (t/m woensdag) worden deze thema’s verder uitgediept. De punten die Elliott noemde:

1. Memorization adaptions (over werking geheugen en de rol van technologie op denkprocessen);
2. Storytelling (oeroude didactische werkvorm met nog steeds een grote zeggingskracht);
3. Instructional Design – evolves! (de rol van kritische professional/lerende wordt groter, zelf designer zijn!);
4. Custumerization of IT! Offordances (mensen brengen hun eigen apparaten naar hun werkplek en willen hiermee werken);
5. Learning Systems NEXT??? (wat wordt de stap na organisatiegecentreerde LMSsen?).

Bijna bij elk punt kwam een spreker het een en ander verduidelijken. Bij het laatste punt kwam Tristan Denley aan het woord van de Peay State University die een interessante laag op zijn LMS heeft gebouwd waarbij studenten studieadvies/aanbevelingen krijgen op grond van analyse van data. Vergelijkbaar met methodieken onder sites als Amazon. Zijn goed leesbaar artikel hierover heet “The Netflix Effect: When Software Suggests Students’ Courses”.

Het enthousiasme van Elliott, de prikkelende inleiders, de variatie van werkvormen en de aardige muziek zorgde voor een goede en afwisselende start van Learning 2011. Let the music begin!

Leerstijlen zijn niet onomstreden. Toch worden ze binnen het onderwijs en in mindere mate binnen het bedrijfsleven en overheid veelvuldig gebruikt. Ook binnen e-Learning. Wie heeft er niet gehoord van lerenden die vooral auditief zijn ingesteld, een dromer zijn of met name kinesthetisch leren? Maar wat is nu de waarde en betekenis van Kolb, meervoudige intelligentie, whole brain thinking en vele andere modellen voor e-Learning?

Manier van inzetten leerstijlen

Wikipedia geeft als definitie:

Leerstijlen zijn redelijk eenvoudig in kaart te brengen. Bijna alle leerstijlentesten bestaan uit meerkeuzevragen waarna automatisch een bepaald profiel wordt gecreëerd. Een lerende wordt ingedeeld en gelabeld.  Vaak bestaat het profiel uit verschillende kenmerken en heb je sterke voorkeuren voor een bepaalde leerstijl of een combinatie van leerstijlen. Opvallend vaak worden de voorkeuren gevisualiseerd in een kwadrant.

Leerstijlen(tests) kunnen op meerdere manieren worden ingezet. Veel gebruikte manieren:

• Om lerenden inzicht te geven in de eigen voorkeuren. De lerenden kan daar in het kader van leren leren gebruik van maken. Zo wordt het een soort meta studietool. Studietips zijn dan afgestemd op de manier waarop de lerende leert.
• Om groepen lerenden in te delen en vervolgens gedifferentieerd les te geven. De gebruikte multimediavormen en didactische werkvormen zijn dan afgestemd op de voorkeuren en stijlen van dat specifieke groepje lerenden.
• Om lesmateriaal gedifferentieerd aan te bieden aan een lerende met een bepaald profiel of stijl. Op die manier verloopt het leerproces effectiever en efficiënter.

Leerstijlen zijn in te delen in verschillende categorieën. Met Dr. Nadira Saab (van de Universiteit Leiden, zie profiel) heb ik jaren geleden een mooi project gedaan waarin leerstijlen een belangrijke rol speelden. Nadira verdeelde de leerstijlen onder in de volgende categorieën (met voorbeelden):

• Zintuiglijke leerstijlpreferentie
  • DVC survey
• Leerstijl gekoppeld aan motivatie
  • Apters’ MSP
• Leerpreferenties
  • Kolb LSI (erg bekend en veelgebruikt)
  • Honey & Mumford LSQ (erg bekend en veelgebruikt)
  • Herrmann HBDI
  • Riding CSA
• Leerstrategieën
  • Vermunt ILS

Onderzoek over leerstijlen

Er worden zeer veel verschillende leerstijlmodellen/testen aangeboden maar hoe kan een goede keuze worden gemaakt? Het blijkt dat er nogal wat ondeugelijke leerstijlentesten worden gebruikt. Leerstijlentesten die niet valide of betrouwbaar zijn of die bijvoorbeeld helemaal geen voorspellend vermogen hebben. Dan spendeer je dus tijd en geld in een meetinstrument terwijl je met de uitkomsten niets kunt, of zelfs een negatief effect krijgt.

Vanuit het ‘Learning and Skills Research Centre‘ hebben 4 wetenschappers (Frank Coffield, David Moseley, Elaine Hall & Kathryn Ecclestone) op kritische wijze literatuur omtrent leerstijlen onderzocht. Vervolgens worden 13 meest gebruikte modellen uitgebreid beschreven. Niet veel modellen komen ongeschonden uit de review en de implicaties van dit onderzoek reiken ver. Het onderzoeksrapport ‘Learning styles and pedagogy in post-16 learning, A systematic and critical review‘ (pdf, 182 pagina’s, 1,3 MB) is gratis te downloaden. Het bevat een hele eenduidige en heldere uitleg van de modellen en reikt criteria aan voor een vergelijk.

Als u onderstaande tabel even groot ‘opklikt’ kunt u zien dat de meeste testen maar matig scoren.

Leerstijlen voor de e-Learning ontwerper

Als e-Learning ontwerper kunnen we de leerstijlen goed gebruiken. Want ik heb (als e-Learning ontwerper) een blinde vlek en u waarschijnlijk ook. De afgelopen 15 jaar heb ik zelf als onderwijskundig e-Learning specialist veel e-Learning content gemaakt en ook heb ik veel ontwikkelteams binnen bedrijven en organisaties begeleid. Zelf en bij andere zie ik een groot probleem: je eigen voorkeuren en ervaringen worden vaste ingrediënten in het didactisch concept/content. Uw (en ook mijn) voorkeuren hoeven niet per se het beste leerrendement op te leveren. En ook kan het botsen met de voorkeuren van uw lerenden. En juist daarin kunnen leerstijlen een rol spelen.

U kunt leerstijlenmodellen inzetten zodat u tijdens het ontwerpen ook voldoende elementen integreert die buiten uw voorkeuren liggen. In de volgende alinea leg ik dit uit aan de hand van het Whole brain thinking model.

Voorbeeld whole brain thinking model

In 2007 heb ik een training gevolgd rondom Whole brain thinking model van Herrmann (de site van Herrmann). Zie hiervoor ook mijn Engelstalige blogpost. Ook naar dit model wordt in het bovengenoemde onderzoeksrapport nauwkeurig gekeken. De conclusie is:

Bij deze test wordt een uitgebreide set aan meerkeuzevragen afgenomen (overigens in het Nederlands) en krijg je daarna een zeer uitgebreid profiel. Het Whole Brain Thinking Model kent 4 kwadranten en je scoort vaak op meerdere kwadranten. Uit mijn test kwam het onderstaande beeld:

Bij elk van de kwadranten horen dan ook andere soorten denkactiviteiten en leeractiviteiten. Ik herken dat absoluut als ik naar mijn eigen profiel kijk, in de volgende afbeelding heb ik voorbeelden van didactische werkvormen/voorkeuren in de kwadranten geplaatst:

Als de varianten in e-Learning didactiek/werkvormen worden afgezet tegen de kwadranten dan ontstaat een staalkaart aan voorbeelden zoals in de volgende afbeelding:

We kregen bij de training erg veel materiaal mee om verdere inzichten te verkrijgen. Een heel praktisch hulpmiddel om beter te ontwerpen vond ik de set van kaartjes met daarop activiteiten uit de vier kwadranten. Ik scoor erg in het rode en gele kwadrant en daarom maken activiteiten in de 2 andere kwadranten niet vaak deel uit van mijn ontwerp. Als ik nu blauwe en groene kaartjes pak en daar wat activiteiten van inzet zorg ik voor een gevarieerder ontwerp. Een paar van de kaartjes vindt u in onderstaande afbeelding:

Conclusie

Hoewel veel leerstijlentesten bedroevend matig scoren in het onderzoek zijn ze toch erg bruikbaar. Misschien moet u wat voorzichtig zijn met het inzetten bij lerenden. Vooral als lerenden dan alleen maar didactische werkvormen en materialen krijgen aangeboden die aansluiten op enkel hun voorkeuren. Daarmee doet u lerenden tekort (want in mijn geval kan het geen kwaad om ook mijn niet-voorkeurs kwadranten te ontwikkelen) en maakt u door de gedifferentieerde aanpak het ontwerp- en ontwikkelproces wel erg complex en duur.

Voor u als e-Learning ontwerper is het erg handig om u bewust te zijn van uw blinde vlek en op die manier uzelf te prikkelen om een gevarieerdere aanpak te kiezen waarbij u een grotere groep lerenden aanspreekt. Dit komt het leren zeer ten goede en maakt het voor u ook veel leuker en uitdagender.

Erg benieuwd ben ik naar uw ervaringen of ideeën rondom het gebruik van leerstijlen! Hoe gebruikt u ze, of waarom gebruikt u ze niet?

Met SBO (organisator van o.a. het jaarlijkse Nationale e-Learning congres) organiseer ik in het najaar een intensieve opleiding voor het ontwerpen van goede en krachtige e-Learning concepten en content. Nu zijn er wel een paar opleidingen die zich richten op e-Learning in de volle breedte (waaronder de Fontys post-hbo opleiding e-Learning) maar deze opleiding is heel specifiek gericht op onderwijskundig ontwerp. Relevant voor opleidingsprofessionals die zelf met hun organisatie content ontwikkelen. Of het nu gaat om webbased trainingen, games, podcasts, of ePubs, het komt allemaal aan bod. Ook onderwerpen als uitbesteden van contentproductie, waarde van open source en open content, mobiel leren, de onderwijskundige kracht van multimedia en de rol van innovatie binnen e-Learning worden intensief behandeld.

Voor mij is dit dé kans om ideeën die ik al lange tijd had over het ontwerpen van e-Learning nu samen met een door mij gevraagde groep gastdocenten om te zetten in een opleiding. De opleiding is door mij vanaf scratch samengesteld en vraagt een actieve rol van de deelnemers. Zo speelt video een grote rol en gaan deelnemers met een pocket camera in de hand content produceren. In de eigen organisatie worden opdrachten uitgevoerd die ervoor zorgen dat de link tussen de onderwerpen in de opleiding én de eigen praktijk optimaal is.

Trots

SBO gaf me niet alleen de ruimte om de inhoud en werkvormen optimaal in te vullen maar ook kon ik de top van Nederland op het gebied van e-Learning content/conceptontwikkeling bij de opleiding betrekken. Met trots kan ik meedelen dat de volgende gastdocenten met mij samen, van deze opleiding een ware e-Learning belevenis maken:

• Jeroen Krouwels
  Jeroen Krouwels is afgestudeerd op het Mollerinstituut in 1987 en is in 1990 betrokken geraakt bij eerste landelijke project Teleleren (pre-internet tijdperk). Sinds die tijd is e-learning zijn passie. Lid directie PAT Learning Solutions (http://www.pat.nl). Met regelmaat spreker, dagvoorzitter, gastdocent over z’n favoriete onderwerp. Hij blogt op http://www.jeroenkrouwels.wordpress.com

• Hans de Zwart
  Hans de Zwart is een onderwijstechnoloog en -strateeg met een passie voor open source software en het open web. In het verleden was hij onder meer docent bewegingsonderwijs en Moodle consultant bij Stoas Learning. Nu is hij Innovation Manager Global Learning Technologies bij Shell  International. Hij blogt op http://blog.hansdezwart.info

• Fons van den Berg
  Fons van den Berg was ooit docent Nederlands en is nu Apple Education Mentor. Wat dat betekent? Vanuit een 21e-eeuwse visie op leren de professionalisering van docenten op het snijvlak van onderwijsinnovatie, creativiteit en Apple-technologie in 1:1-onderwijs vormgeven. Hij blogt op http://www.helikon.nl/blog/

• Joris den Ouden en Douwe Beckmann
  Joris den Ouden en Douwe Beckmann van De Roode Kikker proberen met hun achtergrond in e-Learning en het onderwijs altijd de uiterste mogelijkheden op te zoeken om leerlingen intrinsiek te motiveren en leerkrachten te ondersteunen. In hun online platform EduSuite komt dit allemaal samen! http://www.deroodekikker.nl

Gevarieerde werkvormen

Samen met SBO heb ik voor kwaliteit gekozen. Ik ga voor een topopleiding. Dit is terug te vinden in de keuze van de docenten, de gevarieerde werkvormen, de goede mix tussen face-2-face en online leren, de vereiste voorkennis én inzet van de deelnemers, de gebruikte tools (supergoede leeromgeving, videoportal, mindmapomgeving, online seminars, HD-camera, MacBooks, etc.) en het feit dat hier echt geldt: Teach what you preach! Ik zal samen met de deelnemers én de docenten ervoor zorgen dat de opleiding echt een leerbeleving wordt die lang blijft plakken. Mijn doel is bereikt als er professionals deelnemen die hard aan het werk zijn en van elk moment, elke opdracht, elk voorbeeld en elke discussie niet alleen genieten maar ook direct de relevantie inzien voor hun eigen organisatie. Die energie moet tot direct toepasbare innovatieve concepten leiden. We gaan 4 lesdagen en in 1 dag zelfstudie (die bestaat uit praktijkopdrachten, zelfstudie en deelname aan online seminars) hard aan de slag en gaan voor het uiterste. Alle leermaterialen zoals WBT’s en andere zaken worden middels een Creative Commons licentie beschikbaar gesteld aan de deelnemers.

Inschrijven

De face-2-face lesdagen vinden plaats op 13 oktober, 3 november, 24 november & 15 december 2011 bij NBC te Nieuwegein en de geplande online seminars op 17 november en 8 december 2011. De keuze voor kwaliteit heeft ook een keerzijde: de opleiding vergt een investering van € 3999,- (excl. btw). Meer informatie en een mogelijkheid om in te schrijven vindt u op de SBO website die hoort bij de opleiding Onderwijskundig e-Learning ontwerper. De folder in pdf vorm vindt u hier (1,2 mb).