Column van augustus gepubliceerd op www.e-learning.nl over de iPad:

Kunnen we, als verstandige mensen die zich richten op de bedrijfskundige of onderwijskundige meerwaarde van ICT-gebruik, alstublieft EVEN stoppen met het praten over de iPad? Kom uit de rij, stop met het maken van filmpjes over uw iPad en vertel niet hoe u de iPad al 2 maanden geleden hebt laten meenemen uit de VS.

Is het teveel gevraagd om te stoppen met het schrijven van blogposts over uw favoriete apps, handige accessoires en het bagatelliseren van het ontbreken van Flash-ondersteuning? Twitter alstublieft niet meer over nieuwe manier waarop u in bed uw favoriete kranten leest.

Niet nieuw, toch nieuws!
Waarom veroorzaakt de iPad zoveel publiciteit? Weet u het? Touchscreens zijn niet nieuw, de Microsoft Surface tafel bent u ongetwijfeld al vaker tegengekomen op onderwijs & ICT beurzen. Ook hebben verschillende fabrikanten al functionele laptops uitgebracht met touchscreens. En Apple liet met de eigen MacBook Air al eerder zien dat een ultraportable computer ook mooi kan zijn. Internetten onderweg kunnen we ook al jaren, o.a. met de kleine en betaalbare netbooks.

iPad is geen computer
Stiekem snap ik, (nog) niet iPad bezitter, het wel! Het is namelijk helemaal geen computer! Het is geen apparaat met een handleiding. Het kan een heleboel dingen niet maar niet iedereen zit op een heleboel dingen te wachten. Een iPad is direct te snappen en je partner, collega of kind van vier jaar hoeft niet te leren hoe het ding werkt. Je pakt het op en hoeft geen 2 minuten te wachten totdat hij is opgestart. Je gaat direct aan de slag en je legt hem weer weg als je klaar bent. Het apparaat is bijna onzichtbaar en dat maakt het verschil. De iPad valt op omdat het niet gaat om de techniek. Het gaat om de inhoud en de taak die je wilt uitvoeren. Gebruikers komen direct op de plek van bestemming. Je zoekt geen startknop en 5 andere menu-opties: je zoekt foto’s, informatie op een website of wil even mailen. Met je vingers zoek je je weg. Leren over de bediening is onnodig.

Raak de kern
Lerenden hebben vaak een hekel aan uitgebreide handleidingen of een training om een leeromgeving te leren gebruiken. Ze willen daar geen tijd aan besteden. En ze hebben groot gelijk. Ze willen leren. Geen gedoe. Met apparaten zoals de iPad kunnen we doordringen tot de kern en de ruis van een ingewikkelde userinteface wegnemen. Door het onzichtbare karakter van de iPad kunnen we direct naar het leren kijken. Het dwingt e-Learning ontwikkelaars eens kritisch te kijken naar de eigen producten. De iPad houdt ons een spiegel voor. Kijkt u er eens in!

(johncarljohnson op Flickr)

(teddyb109 op Flickr)

In het brede vakgebied e-Learning moeten we misschien wat vaker naar andere vakgebieden of andere industrieën kijken. Om inspiratie op te doen, om afstand te nemen van de dagelijkse gang van zaken, om huidige patronen te doorbreken en om geprikkeld te worden. In deze tweede blogpost van een serie kijk ik naar de manier waarop Ikea consumenten betrekt.

Ikea gebruikt in leersituaties voor personeel regelmatig digital storytelling. Zie mijn vorige blogposts hier en hier. Ze hebben ontdekt dat het zelf maken van content (user-generated content), gecombineerd met een authentieke en persoonlijke insteek, een grote meerwaarde creëert. Een mooi project waarbij Ikea zich richt op consumenten is Design your own life.

Design your own life

Design your own life is een project dat gestart is in 2007 waarbij Ikea gelooft “dat iedereen zijn eigen huis kan inrichten op een manier die het beste bij hem/haar past”. Ieder jaar heeft een andere insteek heeft en biedt Ikea weer extra functionaliteiten. Consumenten kunnen zo trends delen middels inzenden van foto’s (2007), krijgen ‘Designer tools’ in handen om virtueel allerlei plannen te maken (2008) en in 2009 is het mogelijk gemaakt om je eigen Ikea creatie te delen met de rest van Nederland. Dit onder de naam ‘Bekijk Ikea bij een ander’.

Je kunt op deze site een kijkje nemen bij andere klanten van Ikea. Een showroom is natuurlijk 1 manier om een indruk te krijgen maar het spreekt meer aan als je van een andere klant kunt zien hoe de Ikea-spullen in zijn/haar huis staan. Natuurlijk kun je ook je eigen foto’s van je eigen inrichting uploaden naar de Ikea site (maximaal 3). Een filmpje maken, dat op YouTube zetten en vervolgens embedden is ook mogelijk. Elke maand wordt er dan ook nog een winnaar gekozen die een cadeaubon krijgt.

Mogelijkheden (zoeken en delen)

Je kunt bij het zoeken of plaatsen kiezen uit verschillende categorieën zoals Keuken, Woonkamer, Werkplek of Tuin. Bij sommige categorieën zijn er minder dan 100 ingezonden, bij andere categorieën vind je duizenden pagina’s. Verder heb je nog een aantal selectiecriteria meer (zie afbeelding) waar je op kunt filteren. Zeer snel wordt dit filter toegepast en als je op de knop Bekijk nu > klikt dan blader je naar de resultaten toe.

Vervolgens zie je alle gegevens die de andere klant heeft ingevuld, beschrijving, prijs etc. Direct kun je de pagina toevoegen aan je favorieten, kun je de pagina doormailen, uitprinten of een reactie plaatsen en lezen.

Wat is er mooi aan?

Ikea maakt gebruik van het enthousiasme van klanten en de trots op hun eigen inrichting. Zo wordt een massaproduct iets persoonlijks en maken consumenten gratis kwalitatief goede content die een grote marketingwaarde kan hebben. Andere klanten krijgen met behulp van de ‘user generated content’ een beter beeld van de mogelijke toepassingen van Ikeaproducten in ECHTE woon- en werkomgevingen.

De online omgeving werkt goed (filteren, uploaden) en door de Catalogus vormgeving ziet iedere klant zichzelf in de Ikea-catalogus staan. Blijkbaar werkt dit alles (inclusief de mogelijkheden voor commentaar en delen) zo goed dat tienduizenden klanten de moeite doen om een account aan te maken en persoonlijke content te uploaden.

Wat kunnen we ermee in ons vakgebied?

We moeten ons realiseren dat niet alleen de content gemaakt door instructional designers waardevol is. Natuurlijk is de officiële Ikea catalogus een productie van professionals. Copywriters hebben prima teksten geschreven en de fotografen hebben mooi werk afgeleverd. Kwalitatief is het hoogstaand. De beleving van de klant over de producten van Ikea en de relatie van de klant met Ikea wordt beïnvloed door de extra, door andere klanten gemaakte content. Binnen e-Learning kunnen we de content (ervaringen, beeldmateriaal, voorbeelden, casusssen, …) van werknemers/studenten/lerenden een plaats geven naast de door e-Learning professionals gemaakte inhoud. Duidelijk herkenbaar en misschien met een iets andere functie en een andere waarde. Zo verhoog je de betrokkenheid van de lerenden, geef je mensen een stem en krijg je relevante content in een persoonlijke context gratis aangeleverd!

Wat kan jouw organisatie met dit idee?

Op sommige momenten is het goed om terug te kijken. Vandaag heb ik mijn 10.000ste  twitterbericht geschreven en is het tijd om de waarde die Twitter heeft voor mij te duiden. Zowel op persoonlijk als professioneel vlak. Ook de positie die Twitter inneemt in de e-Learning wereld belicht ik.

Hoe gebruik ik twitter?

Ruim twee jaar geleden ben ik gestart met Twitter. Ik had Erwin Blom (@erwblo) uitgenodigd om bij Stoas te komen vertellen over social media. Hoewel ik sceptisch was heeft Erwin me door zijn praktische, authentieke en prikkelende verhaal overtuigd om het ook eens te proberen. Ik merkte direct dat je Twitter moeilijk uit kunt leggen (hoewel CommonCraft een goede poging waagt). De dynamiek en waarde wordt pas duidelijk als je een tijdje bezig bent en flink wat mensen volgt en gevolgd wordt. Momenteel volg ik zelf 622 mensen en 836 mensen volgen mij. Natuurlijk lees ik niet alle berichten van deze mensen maar pik er af en toe wat dingen uit. Alle reacties lees ik wel en ook alle DM’s (persoonlijke berichten die niet openbaar zijn).

Ik gebruik Twitter vooral via het programma Echofon. Een simpele maar handige manier om berichten te versturen en te lezen. Echofon heeft een prima iPhone app en een fijne add-on voor FireFox. De iPhone app heeft pushberichten dus als iemand mij een antwoord stuurt of een persoonlijk bericht dan hoor ik een signaal. Voordat ik mijn iPhone had maakte ik veel minder gebruik van Twitter omdat je dan aan je computer bent gebonden en het bijna-synchrone karakter vraagt om snelle reacties.

Als ik kijk naar onderstaande grafiek (dank aan de site TweetStats) dan zie ik dat het weekend iets minder Twitteractiviteit laat zien, de maandag scoort het hoogste. Dit is de dag dat ik (officieel) niet aan het werk ben.

Als ik kijk naar de momenten waarop ik Twitter dan ligt de nadruk op de avond. Dit is het moment dat ik vaak wat vakliteratuur lees of me online wat aan het verdiepen ben. Tijdens de ‘officiële’ werkuren ben ik wat minder actief.

Verder gebruik ik nog een paar applicaties en diensten die een relatie hebben met Twitter. Zo gebruik ik TweetDeck als ik bij congressen zit om specifieke aanwezigen eenvoudig te volgen en om alle tweets van dat congres te verzamelen. Als ik onderweg foto’s maak die ik wil integreren in mijn tweets dan gebruik ik Mobypicture. Je maakt een foto, typt een bericht en dit resulteert in zowel de upload naar de Mobypicture pagina als een tweet met de link hiernaar toe. Als ik muziek afspeel bij Blip.fm kan ik ook dat nummer rondtwitteren.

Persoonlijk of professioneel?

Bij de mensen die ik volg zitten puur zakelijke contacten die ervoor kiezen om alleen over hun vakgebied te twitteren en er zitten mensen bij die ook of vooral over persoonlijke zaken berichten. Ik vind het interessant om de mens achter de professional te zien. De meeste mensen die ik volg hebben te maken met onderwijs, e-Learning of nieuwe media. Daar ligt ook mijn primaire doel. Hoewel ik ook over persoonlijke dingen af en toe twitter, vind ik het prettiger en relevanter om over e-Learning, nieuwe media of fotograferen te twitteren. Als iets me teveel persoonlijk raakt of bezighoudt dan deel ik dit niet via twitter. Daar is het te massaal voor.

Wat win ik ermee?

Dit is de hamvraag. Wat win ik met Twitter?

• Met Twitter ben ik in staat om mijn vakgebied goed bij te houden. Samen met mijn RSS-feeds van edublogs en tijdschriften en boeken vormt twitter een manier om dit effectief te doen. Twitter begint hierin steeds belangrijker te worden.
• Met Twitter en met mijn blog ben ik zichtbaar  voor de markt. De meeste commerciële opdrachten krijg ik tot mijn verrassing via of dankzij deze twee kanalen.
• Met behulp van Twitter bouw ik een ander netwerk op dan via de niet-digitale manieren. Het contact kan snel persoonlijk worden en het is een eenvoudige manier om contacten te onderhouden. Vaak resulteert een zakelijke Twittercommunicatie in fysieke afspraken of converseer je verder middels de telefoon.
• Twitter (en met name directe, niet openbare berichten) hebben voor een deel mijn e-mail verkeer vervangen. Sneller, bondiger en handig.
• De 140 karakters dwingen je om na te denken over de kern van een boodschap. Het is een uitdaging om een blogpost, website of artikel in 140 karakters te typeren.

Wat ik het meest waardevol vind is de bereidheid van anderen om je te helpen. Dit doet me denken aan de mensen die je in 1995 op het web tegenkwam. Een paar voorbeelden:

• Contract
  Toen ik eens meldde dat ik twijfelde over de juridische status van een contract dat ik kreeg voorgelegd, reageerde een Tweep (iemand die twittert) en bood aan om door haar partner het contract te laten nakijken. Dit zorgde ervoor dat ik met haar aanwijzingen tot een beter contract kon komen.
• Fotograferen
  Nog niet zolang geleden ben ik met passie begonnen aan het fotograferen. Via Twitter kreeg ik vele waardevolle adviezen (op maat!) over het kopen van een camera en een tijd later voor het kopen van een goede lens. Gerichte vragen werden snel beantwoord door experts op dit gebied.
• Grafisch vormgevers nodig
  Voor een klant zocht ik grafisch vormgevers die aan een e-Learning module konden werken. Niet alleen kreeg ik een reactie van ZZP’ers die interesse hadden maar zeker zoveel mensen kwamen met een naam uit hun netwerk waar ze positieve ervaringen mee hadden.
• Vraag om online enquêtetool
  Voor SeniorWeb zocht ik een goede online tool om enquêtes af te nemen. Op zaterdagochtend had ik (rond 7.30 uur) een vraag gesteld. Binnen een uur had ik zeker 5-7 bruikbare tools van de mensen uit mijn netwerk.

Bovenstaande vragen had ik natuurlijk ook via Google kunnen oplossen. Het verschil tussen Google en Twitter zit hem in 2 dingen: (1) Twitter bestaat uit mensen die ik ken en vertrouw. (2) Twitter praat terug en geeft context. Als ik op “Online enquêtetool” had gezocht met een zoekmachine had ik veel treffers gevonden. Met Twitter kreeg ik maar een paar treffers maar ik kon wel vragen aan de mensen waarom ze een tool waardeerden. En ze kende mijn situatie, ze snapte de context van mijn vraag. Zelf help ik ook regelmatig mensen verder en wordt het contact vervolgd per telefoon of met een fysieke bijeenkomst.

Verandert Twitter het leren?

Twitter heeft voor mij absoluut het leren verandert. Voor vele andere, frequente gebruikers, ook. In 2008 publiceerde ik in het blad Develop een artikel over de invloed van technologie op het leren (download de PDF). Mijn stelling was dat technologie vooral het informele leren sterk beïnvloedt. Hierin speelt Twitter een grote rol. De snelheid, het gemak en het bereik maken dat communicatie en het informele leren echt verandert. Tools als Twitter slagen erin om grenzen van organisaties te slechten. Je deelt informatie met andere professionals en dit gaat verder dan de professionals in je naaste fysieke werkomgeving. Dit zorgt voor bredere inzichten.

Twitter in het bedrijfleven?

Je kunt Twitter (of beter gezegd Microbloggen) volgens mij op 3 manieren inzetten:

1. Met een bedrijftwitteraccount
   Moeilijk om een algemeen organisatie-account van goede kwaliteit te laten zijn. Zo’n bedrijfsaccount heeft vaak een erg lage frequentie van posten. Vaak is het account anoniem (je kent alleen de bedrijfsnaam) en is er veel sprake van eenrichtingsverkeer. Een bedrijf schrijft berichten. Soms volgen ze zelfs niemand of worden persberichten automatisch geplaatst op Twitter.
2. Met individuele accounts van professionals
   De werknemers Twitteren op persoonlijke titel met de nadruk op hun professionele activiteiten. Dit zorgt voor authentieke, persoonlijke berichtgeving. De organisatie heeft dan geen grip op de berichten. Dit kan ook tegen de organisatieboodschappen ingaan en zo een tegengesteld effect veroorzaken.
3. Met interne tool
   Binnen Noordhoff Uitgevers en binnen Stoas heb ik erg positieve ervaringen met Yammer. Met deze microblogging tool kun je berichten delen met enkel de mensen van je eigen organisatie of speciale groepen maken met bijvoorbeeld je toeleveranciers of grote klanten. Een erg prettige manier om snel van elkaars projecten op de hoogte te zijn, relevante informatie te delen of vragen te stellen. Als je meer zoekt dan het microbloggen dan  is een tool als Elgg heel goed te gebruiken.
   

En natuurlijk is het slim om automatisch te zoeken of iemand iets twittert over jouw project of organisatie. Zo kun je snel reageren als er wordt geklaagd of als iemand een mooie tip voor je heeft. Zo heeft de marketingmanager van MindMeister al een paar keer contact met me gezocht (zie mijn eerdere blogpost).

Wat is voor jou de waarde van Twitter?

Iedere tweep wil ik heel erg bedanken voor de inspiratie. Speciale dank naar een aantal voor mij speciale tweeps in willekeurige volgorde: @DieterM, @ranver, @Dagnespresso, @wrubens, @erwblo, @Helikon, @Bilsen, @siavogel, @mariekemove, @peterdevisser, @jvondermans, @mediafritswijs, @jeroencl, @PeterMcAllister, @robvdhoed, @mathiepe, @Sas2112, en natuurlijk last but not least @CarlaMondig en @florinablokland!

Rond 2000 heb ik voor het eerst gewerkt met een omgeving waarin je een virtuele klas bedient. Ook wel webinar of e-seminar omgevingen genoemd. Ik kan me WebEx nog herinneren en een product van Xerox (geloof ik) waarbij je met telefoon naar een server in de US moest bellen. Vervolgens zat dat 30 seconden vertraging op. In 2008 schreef ik over de tool DimDim (zie blogpost hierover). Nu ben ik voor een aantal klanten waaronder Fontys dit soort virtuele sessies aan het organiseren dus het was tijd voor een update en het inzichtelijk maken van een aantal tools. Ik heb vergeleken: DimDim, WebEx, GoToTraining en Adobe Connect.

Wanneer gebruik je deze tools?

Vaak worden deze omgevingen gebruikt bij een wat langer opleidingstraject waarbij klassikale sessies wat verder uit elkaar liggen of bij complete trajecten op afstand waarbij je tussendoor synchrone (gelijktijdige) contacten wilt faciliteren. Het aantal deelnemers kan van een paar tot een paar duizend variëren. Vaak duurt een sessie 1 tot 1,5 uur en kun je bij de meeste tools onderstaande functionaliteiten gebruiken:

• audio en video (wel beperking aantal gelijktijdige gebruikers);
• hand opsteken middels een icoontje/knop;
• delen van PowerPoint presentaties of bestanden;
• delen van een whiteboard (tekeningen maken);
• websafari (deelnemers meenemen naar verschillende webpagina’s);
• delen van applicaties op de PC;
• meerkeuzevragen stellen;
• de ‘presenter-rechten’ geven aan 1 of meerdere deelnemers (die dan zelf een presentatie kunnen geven bijvoorbeeld);
• opnemen en embedden van de sessie (naslag).

Als facilitator ben je geneigd om zelf de hele tijd het woord te nemen zodat het een soort college wordt maar de meeste tools zijn ook geschikt om juist de deelnemers iets te laten presenteren. Zo gebruik ik het zelf als facilitator/trainer voor vragenuurtjes, verdiepingssessies maar bijvoorbeeld ook om deelnemers aan elkaar presentaties te laten geven over de projectvoortgang van groepen deelnemers. Ook gebruik ik zelf de tools om snel met klanten wat dingen door te nemen. Het kunnen dus ook hele korte en ad-hoc sessies zijn.

Wat zijn de verschillen?

Tegenwoordig is de kwaliteit wel goed over het algemeen. De functionaliteiten verschillen een klein beetje maar met name zit het verschil in de mogelijkheden om de pagina aan te passen aan je eigen huisstijl, het maximale aantal deelnemers en de kosten die aan het gebruik verbonden zijn. Het is nu wel betaalbaar om deze tools te gebruiken.

Een ander verschil zit in de noodzaak om al dan niet de applicatie te moeten downloaden. Sommige systemen kun je in een webbrowser bedienen, voor andere moet de gebruiker een programma downloaden. Dit kan voor bedrijven en organisaties ook nog wel wat extra implementatietijd en -problemen opleveren.

Welke is het beste?

Er is niet 1 die absoluut de beste is. De keuze hangt af van je eigen wensen en de manier waarop je het in je leerprocessen wilt inzetten. DimDim springt er uit qua gebruikersgemak maar is minder betrouwbaar qua geluid en video (en is als enige als open source software te downloaden), WebEx is een prima tool maar niet de goedkoopste, GoToMeeting is fantastisch qua eenvoud én uitgebreidheid maar is ook flink aan de prijs en kent geen video en Adobe Connect is zeer uitgebreid, goed te betalen maar een beetje ingewikkeld.

Hoewel mijn voorkeur eerst erg bij DimDim lag heb ik (ook in de Proversie) veel performance problemen ondervonden. En als tijdens de sessie steeds het geluid of andere functionaliteit wegvalt is de flow uit het proces. Een applicatie moet betrouwbaar zijn. Mooie van DimDim is wel dat er een gratis gehoste versie te gebruiken is. Als je dit gebruikt in combinatie met bijvoorbeeld Skype heb je gratis een mooie set aan functionaliteit tot je beschikking.

Nog meer opties?

Ja, bovenstaande applicaties zijn de applicaties waarmee ik zelf ervaring mee heb opgedaan de afgelopen jaren. Er zijn er nog veel meer die soms afwijken qua functionaliteit maar wel interessant kunnen zijn als je met meerdere mensen online wilt overleggen. Wat alternatieven:

• Skype
  1 op 1 met video en schermdeling. Gratis. Bij Skype kun je tot 25 mensen in een conference call zitten waarbij alleen audio gebruikt wordt.
• FlashMeeting
  In 2007 schreef ik over deze tool. Ontwikkeld door de Open University in de UK en prima geschikt voor verschillende audio- en videobronnen. Gratis te gebruiken voor bepaalde groepen mensen. Zie de website voor de huidige mogelijkheden.
• ooVoo
  Relatief nieuwe tool waarmee je met meerdere mensen een videochat kunt uitvoeren. 1 op 1 is gratis, voor meer mensen kan per maand of per keer betaald worden. Je betaalt per gebruiker, zie de site.

Gewoon beginnen?

Bij alle tools kun je een proefaccount aanvragen. Hieronder de info daarover:

• DimDim
  Gratis account voor onbepaalde tijd. Een proefversie van Proversie is mogelijk na telefonisch contact. Zie de site.
• GoToTraining
  Proefaccount voor 30 dagen voor 25 gebruikers. Ook mogelijkheid om GoToMeeting uit te proberen met hetzelfde account. Je moet wel je creditcardinformatie invoeren. Zie site.
• WebEx
  Proefaccount voor 14 dagen voor 25 gebruikers. Zie site.
• Adobe Connect
  Proefaccount voor 30 dagen voor verschillende tools die erin verwerkt zijn. Je hebt je gratis Adobe account nodig of kunt dit aanvragen. Zie de site.

Document met overzicht

Een vergelijking op hoofdpunten vind je in dit Overzicht webinars (PDF, 127 KB).

Mocht je zelf nog alternatieven hebben of je ervaring over een van deze producten willen delen: reacties zijn van harte welkom!

Vorige week heb ik samen met Rob Houben voor een kleine groep van het DaCapo College een tweedaagse studiedag georganiseerd over ICT en leren. Basisgedachte is dat de deelnemers de beweging naar een zinvol gebruik van ICT binnen leersituaties inzetten en als ambassadeurs met hun collega’s zoeken naar waardevol gebruik. Uitgangspunt is om docenten en leerlingen te laten leren m.b.v. ICT. Belangrijk is dat docenten en leerlingen bestaande tools en content gaan gebruiken. Er is namelijk zoveel goeds te vinden. Je hoeft niet alles zelf te maken vanaf scratch.

Hergebruik van materiaal

De eerste dag hebben we gekeken naar verkrijgbare online tools én naar verkrijgbare content. Belangrijk daarbij is dat je goed let op de rechten van het (leer)materiaal dat je tegenkomt. Als iemand iets heeft gemaakt liggen de rechten (in veel landen waaronder Nederland) bij die persoon en mag je als docent niet zomaar het materiaal gebruiken. Maar gelukkig kan het ook anders, zie het filmpje over Copyright & Creative Commons:

Dit is belangrijk als je zelf (leer)materiaal maakt. Je kiest zelf dat je wel onder bepaalde condities je werk wilt delen. Je werk is wel beschermd maar biedt ook veel mogelijkheden. Op die manier deel je kennis. Volgens mij schieten we er allemaal iets mee op. Op veel sites zoals Flickr kun je als maker aangeven dat je je foto’s onder Creative Commons licentie publiceert.

Zelf Creative Commons licentie uitkiezen

Als je gelooft dat delen voor iedereen wat oplevert kun je het materiaal wat jij maakt (e-Learning modules, teksten, foto’s, video’s, muziek, etc.) publiceren onder een Creative Commons licentie. Op de Nederlandse site van Creative Commons kun je op een eenvoudige manier een licentie kiezen. Je maakt een paar keuzes (welke licentie wil je precies en welke knop wil je) en je kunt direct een stukje HTML-code genereren dat je vervolgens weer op o.a. een website kunt zetten.

Als je de HTML-code plakt op je website wordt er een knop zichtbaar die verwijst naar de gekozen licentie. Een bezoeker klikt op de knop en hij weet direct hoe jij de rechten geregeld hebt. Bij mij zie je op dit blog deze knop staan:

Zelf Creative Commons materiaal gebruiken!

Als je zelf op zoek bent naar bruikbaar materiaal (voor lesmateriaal, presentaties etc.) dan kun je bijvoorbeeld op een site als Flickr zoeken naar materiaal dat onder een bepaalde CC-licentie is uitgebracht. Niet alle sites bieden helaas deze mogelijkheid. Sterker nog, een site als Vimeo waar ik een betaald account heb, kent niet de mogelijkheid om duidelijk te maken dat de door jou gemaakte video’s onder een CC-licentie moeten worden uitgebracht. Het is mij onduidelijk waar de rechten liggen op je materiaal!

Tweede interessante optie is om te kijken op de Creative Commons website waar werk vanuit verschillende sites te vinden is. Via een duidelijke zoekmachine kun je bij werk van verschillende sites uitkomen. Pas heb ik op deze manier zelf een liedje gezocht dat ik vervolgens in een videofilm heb verwerkt.

Creative Commons steunen?

Als je net als ik deze filosofie van delen een warm hart toedraagt is het goed om al het materiaal wat je maakt beschikbaar te stellen via een CC-licentie. Maar je kunt ook financieel de non-profit Creative Commons organisatie steunen door lid te worden van het Creative Commons Network. Dit kan vanaf 75$ per jaar. Lid worden of 25$ doneren doe je hier. Je kunt dan ook nog een paar dingen krijgen zoals een shirtje. Daarnaast krijg je een pagina waarnaar je kunt linken vanaf je blog of website. Deze pagina is dan ook toegankelijk via een CC-Network knop.

Een prachtige uitleg en voorbeeld is overigens A Remix Manifesto, een film over nieuwe wereld van het delen. Prikkelend!

O ja, nog een mooi project: Open Educational Resources (OER), hier is de CC-licentie gekoppeld aan leermateriaal. Zoek en vind. Hun slogan is iets moois om mee af te sluiten:

Wat vind jij van het delen van je materiaal? Doe je dit of kies je er bewust niet voor?

Op 26 mei vond de zesde Nederlandstalige Moodlemoot plaats. Deze keer op een prachtige locatie (METS Center) in Bilthoven. De bijeenkomst waarbij Moodle gebruikers ervaringen en kennis uitwisselen werd weer georganiseerd door de Nederlandstalige Ned-Moove vereniging.

Zowel zeer ervaren als absolute Moodlebeginners vonden veel nieuwe kennis, maar de echte waarde zit in de vele nieuwe contacten die je opdoet. Vaak in de pauzes of tijdens discussies. Dan deel je je ervaringen, passie, knelpunten, uitdagingen.

Het programma was weer gevarieerd en goed, er was zelfs een track met andere open source projecten zoals WordPress en Drupal.

Deze keer had ik geen presentatie maar probeerde de dag vast te leggen middels foto’s. Vriend Job Bilsen legde wat indrukken vast op video. Dit had een leuk effect want je kijkt anders naar zo’n bijeenkomst door de zoeker van een camera. Zo kon ik eenvoudig bij de parallelsessies in en uit lopen. Op die manier krijg je aan de ene kant een wat vluchtig, gefragmenteerd beeld maar aan de andere kant ook wel een volledig beeld.

Wat persoonlijke indrukken/ervaringen:

• De key-note was voor mij niet optimaal. Deze virtuele sessie door Tomaz Lasic, Education Researcher bij het Moodle hoofdkwartier, kwam niet uit de verf. Het ontbreken van video zorgde ervoor dat mijn aandacht verslapte. Het verhaal compenseerde het gebrek aan video onvoldoende.
• Participatie met leuke tool door Hans de Zwart was veelbelovend. Je kon via twitter, site en sms reageren op een stelling. Dit werkte goed, alleen de slechte verbinding van T-Mobile zorgde ervoor dat veel mensen moeizaam of niet konden twitteren.
• Kwaliteit van sprekers was weer goed. Mensen spreken authentiek en vanuit een persoonlijke passie. Dat maakt het beter dan veel commerciële bijeenkomsten.
• Voor mensen die nog weinig tot geen ervaring hebben van Moodle is het niveau van de presentaties wel wat hoog en ontbreekt het kader.
• Het programma was pas ter plekke te bekijken (in detail). Het zou fijn zijn om vooraf al wat meer te weten en je zo beter te kunnen voorbereiden.
• Leuk om de gevarieerde groep Moodle gebruikers te ontmoeten. Het blijkt dat de manier waarop Moodle wordt ingezet erg verschilt.
• Nadruk lag op het onderwijs, de volgende keer mag wel meer aandacht aan gebruik van Moodle binnen bedrijven en overheid. Dit zorgt voor een goede kruisbestuiving. Ik zou graag bijvoorbeeld de ervaringen van De Belastingdienst, KLM of Shell horen.
• Erg prikkelend was de sessie waarbij je je eigen Moodle kon ‘pitchen’. Hier kreeg je een snel inkijkje in de keuken van andere Moodle implementaties. Spontaan gaven mensen een demo van hun eigen omgeving.

Kortom: een goede en wederom inspirerende bijeenkomst! Gebruik je zelf Moodle in je organisatie en was je er niet bij? Word lid van Ned-moove en maak de volgende keer met de rijke wereld van de Nederlandstalige Moodle community.

Foto-impressie Moodlemoot (#mootnl10)

De Roode Kikker (leukste edugame bedrijf in Nederland) gaf het interviewstokje door en onlangs verscheen de Vives, het ‘het vakblad ten behoeve van [ict] vernieuwingen binnen het onderwijs’. Altijd leuk om te lezen en hoewel dit blad zich richt op het regulier onderwijs is er ook voor andere e-Learning professionals veel relevante informatie te vinden.

Een rubriek die in de Vives staat heet portret en deze keer had ik de eer dat Jeroen van den Meiracker met een interview als basis een levendig portret schreef. Ik ben blij met het resultaat! Speciale credits gaan naar mijn zoon Midas van 3,5. Hij heeft de foto van mij gemaakt. Vives had de keuze tussen een formele foto en deze; de eerste gepubliceerde foto van mijn zoon is hiermee een feit.

Je leest het artikel in de papieren Vives of middels de PDF-versie (1,1 MB).

Vorige week was Fabrizio Cardinali op bezoek bij Stoas. Fabrizio is CEO van Guinti Labs en voorzitter van de ELIG. Hij was in Nederland voor een Stoas seminar over content management. Mijn collega Rens stelde hem wat vragen, ik filmde. Een verder videoverslag van het seminar (van mijn hand) volgt nog.

De vragen die we stelde aan Fabrizio Cardinali:

1. What is your vision on nearby and future developments within the e-Learning field?
2. How do you look at the trend of so-called ‘Rapid e-Learning’?
3. Why should or shouldn’t you invest in learning content management?
4. Can you give some examples when you advise not to use an LCMS?
5. What is your opinion on open source and open source as a software development company?
6. Implementing a solution like learn eXact Enterprise, is that extensive and complex process?

LCMS nuttig?

Ik vond het interview en het seminar erg interessant. Ik werd aan de ene kant kritischer op systemen als een Learning Content Management Systeem (LCMS), aan de andere kant vond ik het een inhoudelijk sterk verhaal met een goede onderbouwing en een levendige visie. Zie voor een introductie op een LCMS het Wikipedia artikel.

Mijn gevoel (en ook mijn ervaring) vertelt me dat de implementatie van een LCMS een erge complexe en omvangrijke operatie is die maar voor een klein deel van de e-Learning ontwikkelteams en organisaties relevant is. Een LCMS is een interessante en waardevolle optie als:

• je als organisatie grote hoeveelheden e-Learning ontwikkelt;
• je erg veel updates uitvoert;
• je werkt met een grote groep ontwikkelaars;
• je e-Learning content is opgedeeld in relatief kleine eenheden (discussie rondom RLO, zie ook dit artikel uit 2002);
• je een grote mate van herbruikbaarheid van kleine eenheden van dit materiaal nastreeft en echt wil realiseren;
• je de content in grote mate wil personaliseren (op groepsniveau of individueel niveau).

Met name dat laatste vind ik heel waardevol. Met een LCMS ben je goed in staat om te differentiëren op taal, voorkennis, multimediavorm, stijl, vormgeving op elk gewenst niveau. En om het dan nog krachtiger te maken kun je dit nog uitbreiden met een persoonlijk leerpad waarbij je aan de hand van voorkennis en competenties kleine leereenheden uitserveert naar de lerenden die precies passen bij zijn/haar leervraag. Hier kun je absoluut winst behalen, op alle fronten (rendement, financieel, ontwikkeltijd, onderhoud).

LCMS niet nuttig?

Zelf geloof ik veel minder in 2 voordelen die vaak genoemd worden bij een LCMS: herbruikbaarheid en multichannel uitleveren. Dat laatste betekent dat je inhoud bijvoorbeeld uitlevert op papier, op een computerscherm en via mobiele telefoons. Ik denk dat je vanuit didactisch oogpunt erg verschillend materiaal moet maken en dat je het ontwerp per device op hun specifieke kwaliteiten en kenmerken moet baseren. Ik geloof niet zo dat je met een systeem met 1 druk op de knop zoiets goed kunt doen. Brengt me bij mijn tweede punt; herbruikbaarheid. Theoretisch gezien is herbruikbaarheid mooi: minder kosten, veel consistentie. In 2000 heb ik al eens meegedaan met een Europees R&D project waar herbruikbaarheid belangrijk was. In de praktijk bleek dit moeilijk: goed metadateren kost veel tijd en kunde, vaak was het goedkoper om een leerobject opnieuw te maken. Mensen vonden het ook moeilijk om materiaal van een andere 1-op-1 te hergebruiken. Eigen materiaal maken had vaak de voorkeur.

Een essentiëler probleem vind ik liggen in de basisgedachte van een LCMS: de content wordt gemaakt door een groep experts/ontwikkelaars. Er is weinig ruimte voor ontwikkelingen zoals informeel leren en user generated content. Het zou mooi zijn als een LCMS bijvoorbeeld ook faciliteert dat de inhoud kan worden aangevuld door de gebruikers. Ik geloof niet dat content alleen gemaakt wordt door ontwikkelaars, zie ook mijn eerdere blogpost. Wat vinden jullie?

Nawoord/aanpassing:

Job heeft in de comments de onderstaande opmerking gemaakt. Ik denk dat de opmerking relevant is en wil graag hier in de post nog een reactie geven. Job zei:

Ben het niet helemaal eens met je bezwaar tegen multichannel. Ik denk ook niet dat het zinvol is om 1-op-1 content die ontwikkeld is voor pc over te zetten naar mobiel. Wel denk ik dat bepaalde assets herbruikbaar zijn (bijvoorbeeld video). Een goede assetslibrary kan dan handig zijn.

Hij heeft gelijk. In mijn post heb ik het wat zwart/wit omschreven. Ik geloof niet in de ‘Publish to all’ functionaliteit waarbij je geen hernieuwd ontwerp maakt. Wel geloof ik in het hergebruik van assets (kleinste herbruikbare eenheden; video, afbeeldingen etc.) zoals video. Als je die maakt met het idee van toepassing op meerdere platforms dan heb je daar wel degelijk herbruikbaarheid te pakken. Dit zelfde geldt wellicht voor een deel van de graphics. Voor tekst zie ik dat veel minder gebeuren. Wel vind ik dat je ontwerp dieper moet gaan dan het simpelweg beschikbaar stellen van dezelfde cursus. Zie ook eerdere blogpost over mobiele Moodle toepassing. Voor een dynamisch en controleerbaar hergebruik zoals Job beschreef is dan de inzet van een systeem zoals een LCMS wel onontbeerlijk.

Foto-impressie van het seminar:

Video-impressie van het seminar:

In het brede vakgebied e-Learning moeten we misschien wat vaker naar andere vakgebieden of andere industrieën kijken. Om inspiratie op te doen, om afstand te nemen van de dagelijkse gang van zaken, om huidige patronen te doorbreken en om geprikkeld te worden. In deze eerste blogpost van een serie kijk ik naar de manier waarop vraag en aanbod in de accommodaties voor congressen, workshops en trainingen op elkaar worden afgestemd. Dit doe ik aan de hand van de website Meetingspot.nl.

Wat doet Meetingspot.nl?

Zoals eigenlijk al in de tekst hierboven staat: mensen die een ruimte zoeken kunnen hun vraag bekend maken en mensen die zelf een accommodatie aanbieden kunnen snel in contact komen met de zoekenden en een aanbod doen. Voor de aanbieders kost deze dienst geld (49,95 euro excl. btw), voor de mensen die naar een ruimte op zoek zijn is de dienst geheel gratis. Als vrager/zoeker geef je met een aantal keuzes aan wat je precies zoekt en waar de accommodatie aan moet voldoen. Daarnaast kun je in een tekstveld beschrijven wat je zoekt. Niet onbelangrijk: je geeft ook aan tot wanneer je eventuele offertes wil ontvangen. Aanbieders sturen via de site een offerte die dan netjes in PDF-vorm in je mailbox komt. Je maakt een gratis account aan en je kunt op de site ook nog altijd de aanbiedingen globaal zien en meer informatie over de locatie krijgen (inclusief foto’s etc.).

Zelf heb ik mijn zoekopdracht een kleine week opengezet. In die week heb ik 8 offertes ontvangen (redelijk eenvoudig maar bruikbaar van opzet). Er zat er maar 1 bij die niet relevant was (ik zocht ruimtes in regio Eindhoven/’s-Hertogenbosch en de aanbieder kwam met een hotel met de naam Eindhoven maar nog niet een klein beetje in de buurt van Brabant). Met 3 locaties ben ik verder in contact getreden. De uiteindelijke keuze moet ik nog maken. Het was een snelle en prettige manier om specifieke informatie te vergaren.

Drie minpuntjes:

1. Door de beknoptheid van de offertes zijn er soms dingen onduidelijk. Soms was zelfs onduidelijk of de geoffreerde prijs inclusief of exclusief btw was.
2. De omslachtige manier waarop je contact kunt opnemen met de aanbieder. Nu kon ik mailen maar niet replyen op een mail. Ook via de website verwacht ik de mogelijkheid om een snelle vraag te stellen waarbij voor de aanbieder de context helder blijft. Nu moest ik naar een mailadres gaan mailen en de door hen gezonden offerte weer als bijlage toevoegen. Zeker als je veel offertes ontvangt kan dit tijdrovend en foutgevoelig zijn.
3. Via de website kan ik niet meer de gedetailleerde offerte inzien, enkel het totaalbedrag. Dit is jammer want dit zorgt ervoor dat de website niet meer het centrale punt is voor mij. Er is dan geen echte reden meer om terug te gaan naar de site. Voor mij is het lastig omdat ik naar de gemailde PDF’s moet gaan. Daarbij hebben de mails ook een algemeen onderwerp waardoor het verwarrend wordt.

Wat is er mooi aan?

Het gaf mij de mogelijkheid om binnen een korte, zelf te definiëren periode, gerichte aanbiedingen te verkrijgen. Deze aanbiedingen waren op maat gemaakt en werden overzichtelijk gepresenteerd op de website en ik ontving ook nog eens de offertes per mail. Op deze manier kom je op nieuwe ideeën. Lang niet alle locaties waren bij mij bekend. Je kunt voldoende variabelen opgeven (inclusief wat vagere kenmerken zoals ‘stijl’) die zorgen voor een relevante match.

Wat kunnen we hiermee in ons vakgebied?

Het concept van een marktplaats waar vraag en aanbod bij elkaar komen vind ik interessant. Niet voor complexe vragen (een webbased training, een simulatie of een implementatie van een systeem) want dan wordt de match nooit goed gemaakt. Voor het beantwoorden van complexe vragen is een echt contact en afstemming noodzakelijk. Anders krijg je net zulke ellende als bij aanbestedingstrajecten. Dit kost de aanbieder en vrager teveel tijd en energie.

Maar we kunnen het bijvoorbeeld wel doen bij wat beter te hanteren vragen rondom thema’s als:

• korte training over e-Learning;
• workshop over e-Learning;
• presentatie over e-Learning;
• gastcollege over e-Learning;
• analyse huidige e-Learning content;
• schrijven van artikel/blogpost/review product/…;
• …

Als mogelijke variabelen die een vrager kan invullen: stijl, doelgroep, voorkennis, duur, dag en tijd, budget, onderwerpen, locatie, doel, etc.

Gezien vanuit de aanbieders lijkt me dit met name voor ZZP’ers interessant. Wat denkt u ervan? Kan een Meetingspot voor e-Learning gaan werken? En zo ja; hoe en waarmee?

Op 1 april vindt het seminar UGame ULearn plaats. Het thema van dit jaarlijkse event gericht op onderwijs en bibliotheken is ‘User Experience‘. Een belangrijk thema. Misschien wordt User Experience wel steeds belangrijker! Zelf zit ik deze keer in een panel om te praten over ebooks/ereaders  en wat deze (kunnen) betekenen voor de bibliotheek en het onderwijs. Wat vind ik hier eigenlijk van? Gaat de eReader uitsterven. Net als de CD-i?

User experience!

In presentaties laat ik aan de hand van 2 voorbeelden zien dat de verwachting van gebruikers snel verandert t.a.v. ICT. Gebruikers (lerenden zijn dit ook) stellen steeds meer eisen aan de gebruikerservaring. De twee voorbeelden:

1. Mijn 3-jarig zoontje gebruikt ongeveer een jaar mijn iPod Touch en iPhone. Voordat ‘ie 2 jaar oud was, bladerde hij al door foto’s. Zie eerdere blogpost. Hij probeert nu ook door over het scherm van mijn MacBook te wrijven naar een volgende pagina of foto te gaan. Hij verwacht hetzelfde gemak als bij het touchscreen van de iPhone. De laptop valt tegen.
2. Bij SeniorWeb merkte een cursist (60+ jaar) op dat hij de WYSIWYG editor van de leeromgeving Moodle wel wat vond tegenvallen. De editor van WordPress vond hij veel eenvoudiger en gebruiksvriendelijker. Daar kon je gemakkelijker en met minder klikken een afbeelding invoegen.

In beide voorbeelden verwacht de gebruiker een bepaalde ‘user experience’ en is teleurgesteld als dit niet uitkomt. Op zich hoeft er met het product niet veel mis te zijn maar als het elders gemakkelijker, sneller, mooier of aantrekkelijker kan dan valt huidige ervaring tegen.

eReader verliest in vergelijking

Daar zie ik een probleem met de eReaders. Hoe technisch goed het scherm en de e-ink ook is, het apparaat moet opboksen tegen twee concurrenten die als referentiepunt dienen:

• boek;
• computerscherm.

Boek vs eReader. Ja, het scherm van de eReader is net zo rustig voor je ogen als papier maar nee, het bladeren gaat langzaam. Bediening is niet altijd even handig. Aantekeningen kunnen bij sommige readers gemaakt worden maar ook dat gaat handiger op papier. eBooks kun je moeilijker uitlenen en zijn weinig compatible met elkaar. Sterke punt van eBooks is het gewicht. En doorzoekbaarheid (voor zakelijke literatuur of studieboeken kan dit relevant zijn). Winnaar is hier voor mij het papieren boek. En dan hebben we het niet eens over het gevoel en de geur gehad

Computerscherm vs eReader. De eReader wint duidelijk op scherpte en leesgemak. Maar waar is de kleur, waar is de interactie, waar is de beweging, waar is de audio? We hebben een bepaalde verwachting en de eReader wint het maar op 1 ding: leesbaarheid van tekst. Computerscherm wint hier.

eReader relevant voor het onderwijs?

Ik kan me voorstellen dat in het wetenschappelijk en het hoger onderwijs de eReader heel bruikbaar kan zijn. De meeste wetenschappelijke publicaties zijn vooral toegespitst op tekst en eenvoudige grafische zaken. Het kunnen doorzoeken kan hier belangrijk zijn. Als er dus ook veel wetenschappelijke literatuur beschikbaar is dan kan dit een belangrijke markt zijn.

Voor het basisonderwijs lijkt me de eReader totaal oninteressant. Hier worden folio uitgaves al moeilijk verkocht als het geen full-colour betreft dus de grijze tinten van eBooks voldoen niet. Ook het formaat en de prijs zitten succes in de weg. Kinderen nemen de boeken zelden mee naar huis dus het argument van het gewicht van boeken valt ook weg. De huidige versies van eReaders zijn imho kansloos in het primair onderwijs.

Zet de eReader maar naast de CD-i!

De eReader in de huidige vorm verdwijnt en wordt alleen maar door early adopters en uitgevers gebruikt. De wereld van de eReaders zal veranderen als de interactiviteit, multimediamogelijkheden, de formaatverschillen en de prijs worden aangepast. Ik zet meer in op apparaten zoals de iPad. Het klopt dat de leesbaarheid slechter is (geen e-ink technologie) maar voor de rest doet zo’n ding veel goed. Eigenlijk is het een betaalbare computer waar je ook nog mee kunt lezen en die direct aanstaat. Deze week toevallig een bericht dat Sanoma Uitgevers hun tijdschriften niet op eReader formaat maar op de iPad gaat uitbrengen. Dit bevestigt mijn beeld dat een apparaat als de iPad veel meer potentie heeft. Gebruiksvriendelijkheid, connectiviteit, multimedia, functionaliteit en aantrekkelijkheid komen samen tegen een betaalbaar tarief. En snel zal er een harde concurrentiestrijd losbarsten tussen aanbieders die ons lezers en uitgevers gelukkig maakt.

We willen een apparaat dat voldoet aan onze hoge eisen en wensen. Voor minder leggen we dat papieren boek en het computerscherm niet terzijde.

CD-i; maak maar plaats op de plank voor de huidige generatie eReaders!

Ps, ook u kunt nog naar UGame ULearn debat toe!

Noot: via @ranver kreeg ik de link naar een video van Wired Magazine die laten zien hoe zij de iPad zien bij hun media magazine (vroegere papieren blad dat nu ook op andere manieren te gebruiken is).