ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ

Το ψευδοκράτος σας η μισή μας Πατρίδα

noreply@blogger.com (admin) — Sun, 15 Nov 2009 12:09:00 +0000

Είκοσι έξι χρόνια ψευδοκράτος

ΤΗΣ ΜΙΚΑΕΛΛΑΣ ΛΟΪΖΟΥ

Είκοσι έξι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την ημέρα που ο Ραούφ Ντενκτάς παράνομα ανακήρυξε τα κατεχόμενα από τον τουρκικό στρατό εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας, «ανεξάρτητο κράτος». Ζητήσαμε από τους πολιτικούς αρχηγούς να ταξιδέψουν πίσω στο χρόνο και να μας δώσουν μία εκτίμηση για τα λάθη που έγιναν και οδήγησαν σε αυτήν τη μονομερή κίνηση των Τούρκων.

Οι απόψεις διίστανται. Αν και φαίνεται ότι όλοι, σχεδόν, συγκλίνουν στο γεγονός πως επρόκειτο για εφαρμογή της τουρκικής στρατηγικής για την Κύπρο, αρκετοί αποδίδουν την κίνηση και σε δικές μας εσφαλμένες εκτιμήσεις και πράξεις.
Η αποδοχή του μοντέλου της διζωνικής, το γεγονός πως αντί να συζητούμε με τους Τούρκους, προσδώσαμε υπόσταση στους Τ/κ ως ανεξάρτητη μονάδα και οι πολιτικές μας διακυμάνσεις, εντάσσονται στο πλαίσιο αυτών των λαθών.

Τέθηκε, παράλληλα, στη συζήτηση και το ενδεχόμενο αναγνώρισης του ψευδοκράτους. Οι πολιτικοί αρχηγοί δεν διαβλέπουν άμεσο κίνδυνο, αλλά το ενδεχόμενο της αναβάθμισής του ή της υποβάθμισης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Εκτιμούν ότι αυτή μπορεί να επιτευχθεί κυρίως με δύο τρόπους: Είτε μέσω των προτάσεων που προσπαθεί η τουρκική πλευρά να εντάξει στη λύση είτε μέσω κάποιων ισλαμικών χωρών, που έχουν συμφέροντα από ένα τέτοιο «χατίρι» στην Άγκυρα.

Η Τουρκία έψαχνε αφορμή

Άντρος Κυπριανού (Γενικός Γραμματέας ΑΚΕΛ): «Η ανακήρυξη του ψευδοκράτους υπήρξε και παραμένει παράνομη, αποσχιστική ενέργεια, στην οποία η Τουρκία προέβη εκμεταλλευόμενη το γεγονός ότι οι συνομιλίες που διεξήγοντο τότε, οδηγήθηκαν σε αδιέξοδο. Αυτό δημιούργησε πρόσφορο έδαφος και έσπευσε να δημιουργήσει τετελεσμένα. Όσοι, κακόπιστα, επιρρίπτουν ευθύνες στη δική μας πλευρά, αγνοούν ότι η Τουρκία έψαχνε την αφορμή για την ανακήρυξη του ψευδοκράτους και τη βρήκε εκείνη τη δεδομένη στιγμή, ενεργώντας εντελώς έξω από τα πλαίσια των Ψηφισμάτων του ΟΗΕ.
»Είναι συζητήσιμο το κατά πόσον και σε ποια έκταση εκφράζονται προθέσεις αναγνώρισης από διάφορες ισλαμικές χώρες. Μόλις πρόσφατα, στα πλαίσια της Συνόδου του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης, η τουρκική πλευρά εξέφραζε παράπονα για τη μη αναγνώριση. Με τα σημερινά δεδομένα, δεν διατρέχουμε κίνδυνο επίσημης αναγνώρισης του ψευδοκράτους. Ελλοχεύει, όμως, πάντοτε ο κίνδυνος αναβάθμισής του και αυτό μας υποχρεώνει σε πολύ προσεχτικούς και μελετημένους χειρισμούς. Τυχόν κατάρρευση της παρούσας διαδικασίας ή εγκατάλειψή της όπως εισηγούνται ορισμένοι, θα μας έφερνε ένα βήμα πιο κοντά στην αναβάθμιση. Όσο παραμένει το status quo, τόσο παγιώνονται τα κατοχικά δεδομένα και αυξάνεται ο κίνδυνος για μονιμοποίηση των τετελεσμένων της εισβολής και της κατοχής. Γι’ αυτό και ως ΑΚΕΛ υποστηρίζουμε με όλες μας τις δυνάμεις τις προσπάθειες που καταβάλλει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας».

Προσοχή στα νέα τετελεσμένα

Αβέρωφ Νεοφύτου (αναπληρωτής πρόεδρος ΔΗΣΥ): «Η ανακήρυξη του ψευδοκράτους ήταν, δυστυχώς, η συνέχεια της διχοτομικής πολιτικής της Τουρκίας, που με την παράνομη εισβολή κατέλαβε το 40% του κυπριακού εδάφους. Δεν είναι η ώρα να ανατρέχουμε σε τυχόν λάθη μεταξύ 1974 και 1983, όταν όλοι γνωρίζουμε την τουρκική πολιτική. Κίνδυνοι για αναγνώριση πάντα υπάρχουν. Η διέλευση του χρόνου δημιουργεί, δυστυχώς, νέα τετελεσμένα και επί του εδάφους. Από το 1974 σταδιακά γίνονται προσπάθειες αναβάθμισης των κατεχομένων. Γι’ αυτό ήταν και παραμένει η θέση μας ότι πρέπει να επιδιώκουμε την επίλυση του κυπριακού προβλήματος. Γιατί το status quo είναι απαράδεκτο και με τη διέλευση του χρόνου εμπερικλείει περαιτέρω κινδύνους. Την ίδια, όμως, ώρα θα πρέπει να διεκδικήσουμε μια λειτουργική και βιώσιμη λύση, που να διασφαλίζει το μέλλον του κυπριακού Ελληνισμού».

Δουλεύουμε για την αποτροπή

Μάριος Καρογιάν (πρόεδρος ΔΗΚΟ): «Η ανακήρυξη του ψευδοκράτους δεν υπήρξε μία στιγμιαία ενέργεια. Στόχος πάντοτε της στρατηγικής της Άγκυρας ήταν η εμπέδωση των αποτελεσμάτων της τουρκικής εισβολής και κατοχής και πάντοτε εργαζόταν για να δώσει οντότητα στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου. Κατά συνέπειαν, η ανακήρυξη δεν οφείλεται σε λανθασμένους χειρισμούς της δικής μας πλευράς, αλλά αποτελούσε μόνιμο στόχο της τουρκικής πολιτικής.
Ο στόχος αυτός είναι σταθερός και αναλλοίωτος. Πολλές είναι οι προσπάθειες που καταβάλλουν η Άγκυρα και το κατοχικό καθεστώς, κυρίως στους κόλπους των ισλαμικών χωρών, προκειμένου να διαμορφωθούν συνθήκες αναγνώρισης του ψευδοκράτους. Τον τελευταίο καιρό οι προσπάθειες αυτές έχουν ενταθεί. Από τη δική μας πλευρά καταβάλλονται προσπάθειες, σε συνεργασία με την ελληνική Κυβέρνηση, για αποτροπή μιας τέτοιας εξέλιξης. Επειδή η τουρκική πλευρά προβάλλει το θέμα της αναγνώρισης του ψευδοκράτους και ως απειλή σε περίπτωση αποτυχίας της παρούσας διαπραγματευτικής διαδικασίας στο Κυπριακό, οφείλουμε να εργαζόμαστε προληπτικά για τη ματαίωση των τουρκικών σχεδίων, προτάσσοντας με σταθερότητα και αποφασιστικότητα τα σχετικά ψηφίσματα των Η.Ε. και τους κανόνες της διεθνούς έννομης τάξης».

Είχαμε λάθος συνομιλητή

Γιαννάκης Ομήρου (πρόεδρος ΕΔΕΚ): «Το μέγα λάθος που ακολούθησε την τουρκική εισβολή ήταν η μη επιμονή μας για να είναι συνομιλητής το πραγματικό αντίπαλο μέρος, που είναι η Τουρκία. Δυστυχώς, αυτό το τραγικό σφάλμα επέτρεψε στη μεν Τουρκία να εμφανίζεται ως ουδέτερος τρίτος, στη δε διεθνή κοινότητα να σχηματίσει μια παραμορφωμένη εικόνα του Κυπριακού. Ένα πρόβλημα παράνομης εισβολής και κατοχής μεγάλου μέρους της ανεξάρτητης και κυρίαρχης Κυπριακής Δημοκρατίας παρουσιαζόταν ως δήθεν διακοινοτική διαμάχη, που θα επιλυόταν με τις διακοινοτικές συνομιλίες. Αυτό, αναμφίβολα, επέτρεψε στην τ/κ πλευρά να παρουσιάζεται ως οντότητα χωριστή, που με την απόλυτη καθοδήγηση της Τουρκίας ακολούθησε μια σταδιακή πολιτική "αυτονόμησης", με αποκορύφωμα την ανακήρυξη του ψευδοκράτους.
»Η αναγνώριση είναι εγχείρημα εξαιρετικά δύσκολο για την Τουρκία και το παράνομο μόρφωμα των κατεχομένων. Παραλληλισμοί δεν είναι εύκολο να επιχειρηθούν π.χ. με το Κόσοβο, δεδομένων των διαφορετικών συνθηκών που αφορούν την Κύπρο. Η Κύπρος είναι χώρα μέλος του ΟΗΕ, η νομική της οντότητα κατοχυρώθηκε με πλήθος ψηφισμάτων, η δε ένταξή της στην Ε.Ε. αποτέλεσε έναν πρόσθετο νομικό και πολιτικό θώρακα. Αποκλείω εκδήλωση ευρύτερων αναγνωρίσεων, πέραν μεμονωμένων κινήσεων, δεδομένης της ισχυρής, εξ επόψεως Διεθνούς Δικαίου, θωράκισης της Κυπριακής Δημοκρατίας αλλά και του φόβου που υπάρχει διεθνώς ότι νομιμοποίηση των αποσχίσεων θα είναι δυνατόν να ανοίξει τους ασκούς του Αιόλου για μεγάλο αριθμό κρατών».

Δεν διαμορφώσαμε στρατηγική

Δημήτρης Συλλούρης (πρόεδρος Ευρωπαϊκού Κόμματος): «Οι συνθήκες αμέσως μετά την τουρκική εισβολή ήταν τέτοιες, που θα μπορούσαν ν' αξιοποιηθούν προς απαλλαγή από την κατοχή. Δυστυχώς αυτές οι συνθήκες δεν αξιοποιήθηκαν. Η διεθνής κοινότητα, παρά την επιρροή των ΗΠΑ και της Βρετανίας, καταδίκασε την εισβολή. Αρκετά μέλη του ΟΗΕ είχαν δημιουργήσει κλίμα διακείμενο φιλικά προς τη χειμαζόμενη Κυπριακή Δημοκρατία. Εμείς, όμως, δεν καταφέραμε τη δημιουργία αρραγούς θέσης για αποκατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κύπρο. Σ’ αυτό συνέβαλε το γεγονός ότι η πλευρά μας δεν είχε διαμορφώσει συγκεκριμένη θέση και, ως εκ τούτου, δεν είχε χαράξει συγκεκριμένη, αδιαπραγμάτευτη στρατηγική. Αυτό καθιστούσε την ηγεσία έρμαιο των εγχώριων και εξωτερικών πιέσεων, που μας οδήγησαν να έχουμε ως σημαία οδυνηρές διευθετήσεις. Το 1963, όταν η τουρκοκυπριακή κοινότητα παραβίασε τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης, δεν απειλήθηκε η αναγνώριση και η λειτουργία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Κυπριακή Δημοκρατία συνέχισε να είναι διεθνώς αναγνωρισμένη μετά την τουρκική εισβολή και την επιβολή διαχωρισμού διά της βίας, ακόμα και μετά την ανακήρυξη του ψευδοκράτους. Από το 2003 και εντεύθεν είναι μέλος της Ε.Ε. Άρα είναι θωρακισμένη και μόνο με τη δική μας υπογραφή μπορεί να από-αναγνωριστεί. Γι’ αυτό, το ΕΥΡΩΚΟ έχει καταθέσει από της ιδρύσεώς του την πρόταση για ευρωπαϊκή λύση και αντιτίθεται σε διευθετήσεις τύπου σχεδίου Ανάν, οι οποίες στοχεύουν στη διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας».

Μας «έκαψε» η διζωνική

Ιωάννα Παναγιώτου (γενική γραμματέας Οικολόγων): «Η αποδοχή ενός διαπεριφερειακού, δικοινοτικού ομοσπονδιακού μοντέλου λύσης, με τις συμφωνίες κορυφής του '77 και του '79, οδήγησε στην ανακήρυξη του ψευδοκράτους. Ένα τέτοιο μοντέλο μπορεί να χωρέσει ως περιεχόμενο μια κατ’ ουσίαν συνομοσπονδία με την ταμπέλα της ομοσπονδίας και ο φόβος της αναγνώρισης του ψευδοκράτους είναι ένα χρήσιμο εργαλείο πίεσης για πραγμάτωση αυτού του στόχου. Η πιθανή αναγνώριση δουλεύει συνεχώς σαν δαμόκλειος σπάθη πάνω από τα κεφάλια μας, πιέζοντας για περαιτέρω υποχωρήσεις, θέτοντας ανά πάσα στιγμή το πλαστό δίλημμα - ομοσπονδία όπως την θέλουν οι Τούρκοι ή διχοτόμηση και αναγνώριση του ψευδοκράτους;
»Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος της αναγνώρισης και ίσως σήμερα να είναι και κάπως μεγαλύτερος, αφού αριθμός κρατιδίων στην Κεντρική Ασία και την Αφρική βιώνουν καταστάσεις παρόμοιες με αυτές της Κύπρου και ίσως να αναγνώριζαν το ψευδοκράτος για λόγους δικού τους συμφέροντος αλλά και λόγω στήριξης προς ένα αδελφό ισλαμικό κράτος. Αυτήν τη στιγμή δεν υπάρχει ο ισχυρός παράγοντας που λέγεται Κίνημα των Αδεσμεύτων, το οποίο θα αποτελούσε ένα αντίποδα. Μετά το Σχέδιο Ανάν η εικόνα της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει εξασθενήσει. Όμως η Τουρκία δεν έχει συμφέρον να επιδιώξει αναγνώριση από 3-4 ισλαμικά κράτη, όταν ο στόχος της είναι να εξασκεί έλεγχο σε ολόκληρη την Κύπρο, μέσω μιας συνομοσπονδιακού τύπου ομοσπονδίας, που θα της παρέχει αναγνωρισμένο διεθνώς πολιτικό ρόλο με κοινωνικά, οικονομικά και άλλα οφέλη (π.χ. πλεονεκτήματα στη θαλάσσια οικονομική ζώνη, FIR κλπ)».

ΣΗΜΕΡΙΝΗ

Οι πηγές της μεσοβυζαντινής περιόδου και η νεοπλασία «Σλάβοι-Μακεδόνες»

noreply@blogger.com (admin) — Sun, 15 Nov 2009 09:18:00 +0000

Χρήστος Ζαχόπουλος

Από "Τα Βυζαντινά", εκδ. ΜΙΚΡΟΣ IANOS, Θεσσαλονίκη 2007.

H γλώσσα ως εκφραστικό όργανο συχνά υφίσταται διαστρεβλωτικές, εννοιολογικής υφής, επεμβάσεις, που αποσκοπούν στο να αποδυναμώσουν ή να προσαρμόσουν στα εκάστοτε συμφέροντα και επιδιώξεις το περιεχόμενο των λέξεων και των όρων, μεταβάλλοντάς το. Κύριο χαρακτηριστικό των επεμβάσεων αυτών, άλλοτε πιο διακριτικών και έμμεσων και άλλοτε πιο βίαιων και άμεσων (ιδιαίτερα όταν προέρχονται από εξουσία ολοκληρωτική), είναι η δια της διαρκούς επανάληψης επιβολή του νέου περιεχομένου μιας λέξης. Μια ανάλογη ακραία μορφή επέμβασης στη γλώσσα περιέγραψε ο G. Orwell με τη «Νέα Ομιλία» του καθεστώτος του «Μεγάλου Αδελφού»(1).

Ειδικότερα η ορολογία είναι, συχνά, δύσκολο να αποσυνδεθεί από προκαταλήψεις, ιδεολογικά κίνητρα και επιδιώξεις. Η εισαγωγή και καθιέρωση, αν θέλετε, του όρου «Βυζαντινός» αποτελεί το πρώτο διδακτικό παράδειγμα(2), ενώ η χρήση των όρων «Βόρειος Ήπειρος» ή «Νότια Αλβανία» για τον προσδιορισμό του ίδιου χώρου μας προσφέρει μία απόδειξη της διαχρονικότητας του προβλήματος.

Επισημαίνοντας, σχετικά, το πρόβλημα της βαθμιαίας καθιέρωσης παραπλανητικής ορολογίας -με απώτερους, διαφανείς, πολιτικούς σκοπούς -σε ό,τι αφορά τους όρους «Μακεδονία» - «Μακεδόνες», η κ. Μαρία Νυσταζοπούλου-Πελεκίδου παρατηρεί: «Στα έργα που εκδίδονται στα Σκόπια και κυρίως στην «Ιστορία του Μακεδόνικου Έθνους» χρησιμοποιούν έντεχνα τους όρους άλλοτε Σλάβοι-Μακεδόνες και άλλοτε απλώς Μακεδόνες, ώστε να προκαλέσουν σύγχυση και τελικά -«ανεπαισθήτως», όπως θα έλεγε ο Καβάφης- να γίνουν αποδεκτοί οι όροι Μακεδονία - Μακεδόνες ως δηλωτικοί μιας χωριστής εθνότητας...», «ενώ», σημειώνει, «είναι όροι καθαρά γεωγραφικοί»(3).

Το πώς αυτή η προσπάθεια «ανεπαισθήτως» παρήγαγε κραυγαλέα αισθητά αποτελέσματα φαίνεται από τα παραδείγματα, τα οποία παρατίθενται στη συνέχεια:

α. «...Οι σλαβικές γλώσσες που χρησιμοποιήθηκαν στην ανατολική Μακεδονία το Μεσαίωνα είναι διάφορες: παλιά μακεδονική, παλιά βουλγαρική, παλιά σερβική και οι πιο πρόσφατες καταστάσεις τους αναμιγνύονται καθ' όσο μπορούμε να κρίνουμε περί αυτών σύμφωνα με την τοπωνυμία...»(4). Από την άποψη αυτή, κατά την οποία η μακεδονική είναι (μαζί με τη βουλγαρική και τη σερβική) σλαβική γλώσσα, προκύπτουν τα εξής ερωτήματα: πρώτον, τη βουλγαρική γλώσσα μιλούσαν οι Βούλγαροι, τη σερβική οι Σέρβοι, τη μακεδονική ποιοι; Δηλαδή, οι όροι βουλγαρική και σερβική παραπέμπουν σε συγκεκριμένες εθνικές ομάδες ή φύλα• ο όρος «μακεδονική», και μάλιστα παλιά, πού αντανακλά; Δεύτερον, η μακεδονική ως διάλεκτος της αρχαίας ελληνικής, την οποία μιλούσαν οι αρχαίοι Μακεδόνες(5), πώς θα ονομάζεται πλέον; Η σύγχυση που προκύπτει από την αβασάνιστη εισαγωγή, αποδοχή και χρήση όρων- «πλασμάτων» του παρόντος για το παρελθόν(6) είναι προφανής.

β. «.. .Αν και Έλληνες, ο Κύριλλος (Κωνσταντίνος) και ο Μεθόδιος γνώριζαν τη Σλαβική γλώσσα που ομιλείτο στη Θεσσαλονίκη. Είτε αυτή ήταν Μακεδονική είτε Παλαιοβουλγαρική, ένα σημείο στο οποίο οι επιστήμονες έχουν διαφωνήσει, αυτή η γλώσσα ήταν τότε κατανοητή σ' όλους τους Σλάβους, συμπεριλαμβάνοντας τους Τσέχους Μοραβούς...7)». Στον κατηγορηματικό στη διατύπωσή του ισχυρισμό, πέραν της εύλογης απορίας που προκαλεί η απόλυτη βεβαιότητα περί σλαβικής γλώσσας ομιλούμενης στη Θεσσαλονίκη, πόλη-κέντρο ελληνικής παιδείας, γλώσσας και πολιτισμού(8), που αντιστάθηκε στις σλαβικές επιδρομές και όχι μόνο δεν εκσλαβίσθηκε(9), αλλά εξελλήνισε και εκχριστιάνισε(10), η χρήση του όρου Μακεδονική (με κεφαλαίο μ) για τον προσδιορισμό γλώσσας σλαβικής συμβάλλει στη σύγχυση που αναφέρθηκε προηγουμένως, καθώς και στην πρόκληση παραπλανητικών εντυπώσεων σε ό,τι αφορά τη γλώσσα που μιλούσαν οι Θεσσαλονικείς.

γ. «Συγγραφείς Βουλγαρικών ή Μακεδονικών έργων (Κλήμης Αχρίδος, Κωνσταντίνος Πρεσλάβας, Ιωάννης ο Έξαρχος, Κοσμάς ο Πρεσβύτερος) περιορίστηκαν κατά μέγα μέρος σε θρησκευτικά και φιλοσοφικά έργα. Σε κάθε περίπτωση σχεδόν... όφειλαν σημαντικό μέρος σε βυζαντινά πρότυπα. Αλλά η γλώσσα ήταν Παλιά Σλαβική...(11). Ήδη τα «Μακεδονικά» (υποτίθεται γεωγραφικός όρος) έργα παρατίθενται στα Βουλγαρικά (εθνικός-γλωσσικός όρος) και ο όρος «Μακεδονική» ταυτίζεται με την Παλαιοσλαβική, αυθαίρετα, διότι στη Μακεδονία ομιλείτο ευρύτατα η ελληνική, στην οποία γράφηκαν -και εξακολούθησαν να γράφονται- σαφώς πολυαριθμότερα έργα (βλ. και «γραμμή Jireček»).

δ. Η σύγχυση από την αυθαίρετη χρήση του όρου Μακεδονία αποκορυφώνεται στο παρακάτω παράδειγμα: «Ο Γερμανικός καθολικός κλήρος... πέτυχε να εκδιώξει τους συνεργάτες του Κυρίλλου και του Μεθοδίου από τη Μοραβία το 885, μετά το θάνατο του Μεθοδίου (ο Κύριλλος είχε πεθάνει το 869). Η ομάδα του Μεθοδίου έπειτα συνέχισε στις πρόσφατα εκχριστιανισμένες Βουλγαρία και Μακεδονία...»(12)! Το γεγονός ότι στη Μακεδονία και ειδικότερα στους Φιλίππους ο απόστολος Παύλος ίδρυσε την πρώτη αποστολική χριστιανική εκκλησία της Ευρώπης, ενώ στη Θεσσαλονίκη και τη Βέροια τις αμέσως επόμενες εκκλησίες επί ελληνικού εδάφους(13) στα μέσα του 1ου αιώνα μ.Χ., όπως μαρτυρούν οι Πράξεις των Αποστόλων (κεφ. 16-17), οι επιστολές του προς Φιλιππησίους και Θεσσαλονικείς, οι πολυάριθμοι μάρτυρες των εκκλησιών αυτών(14), η πλούσια εκκλησιαστική χριστιανική παράδοση με την ύπαρξη, πλην της Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης, πολυάριθμων Επισκοπών και χριστιανικών κοινοτήτων, η συμμετοχή επισκόπων της Μακεδονίας στις Οικουμενικές και άλλες συνόδους(15), η ανέγερση λαμπρών χριστιανικών ναών στη Μακεδονία, η βάπτιση του Μεγ. Θεοδοσίου από τον Α(σ)χόλιο, η ίδια η αποστολή των Θεσσαλονικέων Κυρίλλου και Μεθοδίου για τον εκχριστιανισμό-εκπολιτισμό των Σλάβων παραβλέπονται και η Μακεδονία φέρεται να εκχριστιανίζεται προς το τέλος του 9ου αιώνος (!) όχι από πρόθεση, φρονούμε, αλλά από καταφανή σύγχυση περί τον όρο «Μακεδονία», οφειλόμενη εν πολλοίς στη μονοπώλησή του και στη διαστρεβλωτική χρησιμοποίησή του από την κομμουνιστικής εμπνεύσεως και ονοματοθεσίας «Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας». Πρόκειται για μια ακόμη συνέπεια, στο χώρο της επιστήμης αυτήν τη φορά, από την επέμβαση του πολιτικού ολοκληρωτισμού στην ιστορία, στη γεωγραφία, στη γλώσσα.

Στο πλαίσιο αυτό, όταν οι όροι «Μακεδονία», «Μακεδόνες», «μακεδονικός» αποδίδονται, με τάσεις μονοπώλησης, σε σλαβικά φύλα που επέδραμαν ή και εγκαταστάθηκαν σε τμήματα του βορρά της ελληνικής χερσονήσου και στην άμεση βαλκανική ενδοχώρα του, για να αφομοιωθούν στην συνέχεια, είναι επόμενο να καλλιεργείται η σύγχυση(16), δεδομένου ότι στη Μακεδονία κατοικούσε από αιώνων και εξακολουθούσε να κατοικεί το ελληνικό στοιχείο -που της έδωσε και το ιδιαίτερο φυλετικό όνομά του- και δεδομένου επίσης ότι στις πηγές οι όροι αυτοί έχουν ποικίλο περιεχόμενο, που μπορεί μεν να αναφέρεται στην ιστορική παράδοση, στη γεωγραφία (χώρο), στην πολιτική και εκκλησιαστική διοίκηση(17), αλλά ποτέ στους Σλάβους.

Έτσι σε τμήμα της νεότερης ιστοριογραφίας συναντώνται οι εξής επιτατικοί της σύγχυσης όροι:

α. Μακεδόνες Σλάβοι (ή Μακεδονο-Σλάβοι)(18), όπου το πρώτο λειτουργεί ως επίθετο•(19)
β. μακεδόνες Σλάβοι (ή μακεδονο-Σλάβοι), όπου το πρώτο λειτουργεί ως επίθετο(20)•
γ. Μακεδόνες (Μακεδόνες Σλάβοι) ως ουσιαστικό•(21)
δ. Μακεδόνες ως ουσιαστικό•(22)
ε. Σλάβοι μακεδόνες («μακεδονίτες») ως επίθετο•(23)
στ. Σλάβοι και Μακεδόνες, ως ουσιαστικό•(24)
ζ. Σλάβοι-Μακεδόνες, ως ουσιαστικό•(25)
η. σλαβικές μακεδονικές φυλές•(26)
θ. μακεδονικές σλαβικές φυλές•(27)
ι. φυλές των Μακεδόνων Σλάβων•(28)
ια. μακεδονικές ή Μακεδονικές φυλές•(29)
ιβ. μακεδονο-φυλετικά ονόματα•(30)
ιγ. σλαβική Μακεδονία•(31)
ιδ. Σκλαβηνία μακεδονική•(32)
ιε. μακεδονικες σκλαβηνίες•(33)
ιστ. μακεδονικές Σκλαβηνίες•(34)
ιζ. Μακεδονικές σκλαβηνίες•(35)
ιη. Μακεδονία συνώνυμο της Σκλαβηνίας•(36)
ιθ. Μακεδόνικος λαός ή μακεδόνικος πληθυσμός•(37)
κ. μακεδόνες Δρογουβίτες•(38)
κα. Μακεδόνες Βερζήτες•(39)
κβ. Μακεδόνες πρίγκιπες•(40)
κγ. μακεδονικό σλαβικό κράτος•(41)
κδ. Μακεδονική Αυτοκρατορία ή μακεδόνικο κράτος•(42)
κε. παλαιά μακεδονο-σλαβική γλώσσα•(43)
κστ. παλαιά σλαβική και μακεδονική λογοτεχνία•(44)
κζ. αρχαία παλαιομακεδονική λογοτεχνία•(45)

Πριν εξετασθεί η βασιμότητα αυτής της ασαφούς και συχνά αντιφατικής ορολογίας, χρήσιμη είναι η παρατήρηση ότι κατά συντριπτική πλειοψηφία αυτή χρησιμοποιείται από επιστήμονες της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Μεταξύ αυτών οι πλέον επιρρεπείς στη χρήση, εν προτάξει, του όρου «Μακεδόνες» με τη συνοδεία του δηλωτικού φυλής «Σλάβοι» ή χωρίς αυτό είναι οι προερχόμενοι από το νέο κρατικό μόρφωμα, που προέκυψε, από την πρώην γιουγκοσλαβική «Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας», σε μία εμφανή προσπάθεια -κατευθυνόμενη από το κράτος- να δημιουργήσουν «μακεδονική» εθνική συνείδηση στον πολυεθνικό πληθυσμό της, για λόγους συνοχής. Σημειώνεται πάντως ότι η συστηματική προσπάθειά τους να επιβάλουν μία συγκεκριμένη ορολογία, αλλά και η πολιτική διαμάχη με την προβολή διεκδικήσεων στη Μακεδονία στο πλαίσιο του Ανατολικού Ζητήματος από το τέλος του περασμένου αιώνα δεν άφησαν ανεπηρέαστους άλλους ιστορικούς(46).

Μια δεύτερη παρατήρηση είναι ότι στην προαναφερθείσα προσπάθειά τους οι εν λόγω ιστορικοί χρησιμοποιούν κατά κόρον το προσωνύμιο «Μακεδόνας» και το επίθετο «μακεδονικός» αντί των εκφράσεων «της Μακεδονίας» ή «στη Μακεδονία»(47). Τα πρώτα όμως δε δηλώνουν μόνον τόπο, αλλά και γένος, καταγωγή. Αποδυναμώνοντας λοιπόν το τοπικό - γεωγραφικό περιεχόμενο μιας φράσης και ενισχύοντας αυτό της γενιάς, καταγωγής, προσπαθούν να το μετατρέψουν σε δηλωτικό έθνους(48), παραλείποντας βαθμιαία το προσδιοριζόμενο ουσιαστικό (Σλάβοι).

Δεδομένου όμως ότι οι ιστορικοί αυτοί χρησιμοποιούν τη συγκεκριμένη ορολογία, για να προσδιορίσουν σλαβικά φύλα στη μεσοβυζαντινή περίοδο, σκόπιμη είναι η εξέταση των πηγών, για να διαπιστωθεί, στο μέτρο του δυνατού, το περιεχόμενο των όρων «Μακεδονία», «Μακεδόνες», «μακεδονικός», το πώς αποκαλούν οι Βυζαντινοί τα φύλα αυτά και πώς αυτοπροσδιορίζονται εκείνα.

Διαπιστώνεται λοιπόν ότι οι πηγές χρησιμοποιούν τους όρους αυτούς αποδίδοντάς τους περιεχόμενο:

α. γεωγραφικό: «Τούτῳ τῷ ἔτει Κωνσταντῖνος τὰς κατὰ τὴν Μακεδονίαν Σκλαυινίας ᾐχμαλώτευσε καὶ τοὺς λοιποὺς ὑποχειρίους ἐποίησεν»(49). -«Τὸ δὲ νῦν εἰς θέματος τάξιν χρημάτιζαν Θεσσαλονίκη καὶ αὐτό Μακεδονίας μέρος τυγχάνει. Καὶ ἵνα μὴ λέγω τοὺς ἔξωθεν καὶ παλαιοὺς τοῦ τοιούτου μάρτυρας πράγματος, ἀξιόχρεως μάρτυς ὁ ἅγιος τοῦ Χριστοῦ ἀπόστολος Παῦλος Μακεδονίαν ταύτην ἀποκαλῶν- γράφει δ' οὕτως• «παρόντος ἡμῖν Ἀριστάρχου Μακεδόνος Θεσσαλονικέως». Ἡ γὰρ Θεσσαλονίκη μητρόπολίς ἐστι τῆς Μακεδονίας. Ἀλλὰ καὶ Ἱεροκλῆς ὁ γραμματικὸς ἐν ταῖς μακεδονικαῖς αὐτὴν τέθεικε πόλεσιν(50)».

β. Μυθολογικό-ιστορικό: στην περίπτωση αυτή οι πηγές χρησιμοποιούν τους όρους αναφερόμενες αποκλειστικά και μόνο στη βυζαντινή και δη την ελληνική πλευρά. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος αναφέρεται στη μυθολογική-ιστορική παράδοση, που εντάσσει τους Μακεδόνες, ως ελληνικό φύλο, στον ελληνικό κόσμο: «Μακεδονία ἡ χώρα ὠνομάσθη ἀπὸ Μακεδόνας τοῦ Διὸς και Θυίας τῆς Δευκαλίωνος, ὥς φησιν Ἡσίοδος ὁ ποιητής...»(51)• «Οἱ δὲ τῆς Μακεδονίας βασιλεύσαντες ἀπογόνους ἑαυτοὺς Ἡρακλέους ὀνομάζουσιν...»(52).

Στο πλαίσιο αυτό το προσωνύμιο Μακεδών χρησιμοποιείται και ως δηλωτικό-συνώνυμο της γενναιότητας Βυζαντινού στρατιώτη παραβαλλόμενου με τον Λεωνίδα, τον Καλλίμαχο και τον Κυνέγειρο(53), ενώ στον διάλογο «Τιμαρίων» τα Δημήτρια συνδέονται με τα Παναθήναια και τα Πανιώνια, εντασσόμενα έτσι στο εορτολόγιο και στην ιστορική συνέχεια του ελληνικού κόσμου(54).

Η διάκριση του ελληνικού κόσμου από τους επιδρομείς Σλάβους είναι σαφής και δεν επιτρέπει παρερμηνείες: ο πολιούχος της Θεσσαλονίκης, μητροπόλεως της Μακεδονίας, άγιος Δημήτριος, πρωτεργάτης των νικών των Θεσσαλονικέων κατά των βαρβάρων, κοσμεί την Ελλάδα μ' αυτές(55). Ο Ιουστινιανός Β' τοποθετεί Σκύθας αντί των Μακεδόνων για τη φύλαξη της κλεισούρας του Στρυμόνος(56). Στο α' «βιβλίο» των θαυμάτων αγίου Δημητρίου ο αρχιεπίσκοπος Ιωάννης περιγράφοντας την αβαρο-σλαβική πολιορκία του 586 (ή 597) αναφέρει ότι ήταν τόσο πολλοί οι πολιορκητές -και ανάμεσά τους η θηριώδης των Σκλαβηνών φυλή
- ώστε, αν συσσωρεύονταν στη Θεσσαλονίκη όλοι οι Μακεδόνες, οι Θεσσαλοί και οι Αχαιοί, θ' ἀποτελούσαν μόνον ένα μικρό μέρος των βαρβάρων. Στο τέλος δε προσθέτει ότι αυτός που έτρεψε τους εχθρούς σε φυγή ήταν ο άγιος Δημήτριος, που έδωσε θάρρος στους Μακεδόνες(57). Ο πρωτοσπαθάριος Θεόκτιστος τον 9ο αιώνα με δύναμη Θρακών και Μακεδόνων καταπνίγει εξέγερση των Σκλάβων της Πελοποννήσου(58), ενώ ο Ανώνυμος στις Χρηστομάθειες από τα Γεωγραφικά του Στράβωνος σημειώνει ότι τη Μακεδονία «νέμονται Σκύθαι Σκλάβοι»(59). Σε ό,τι αφορά τη γλώσσα, ο υπαρχηγός του Κούβερ Μαύρος, στο β' βιβλίο των Θαυμάτων αγίου Δημητρίου γνωρίζει την «καθ’ ἡμᾶς» γλώσσα (ελληνική), την «Ρωμαίων» (λατινική), τη σλαβική και τη βουλγαρική(60).
γ. Διοικητικό-στρατιωτικό: στην περίπτωση αυτή δηλώνουν την επαρχία Μακεδονίας και τον πληθυσμό της, το θέμα Μακεδονίας και τον αξιωματούχο, τον στρατιώτη ή τον κάτοικό του(61).
δ. Εκκλησιαστικό-διοικητικό, που επηρεαζόταν βέβαια από την πολιτική διαίρεση σε επαρχίες, χωρίς ωστόσο να την ακολουθεί αυτόματα και απόλυτα(62).

Πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι το θέμα Μακεδονίας γεωγραφικά κάλυπτε κυρίως τη βόρεια και δυτική Θράκη και αρχικά πρέπει να έφθανε μέχρι τον Στρυμόνα(63), ενώ προφανώς λόγω παρετυμολογίας για την περιοχή Θεσσαλονίκης χρησιμοποιείται κάποτε το όνομα Θεσσαλία(64). Άλλοτε πάλι οι κάτοικοι της Μακεδονίας λόγω της υπαρχότητας του Ιλλυρικού αποκαλούνται Ιλλυριοί(65), χωρίς αυτό να σημαίνει ότι απωλέσθηκε το γεωγραφικό ή το ιστορικό περιεχόμενο των όρων Μακεδονία, Μακεδόνες(66).

Αναφερόμενες στα σλαβικά φύλα, τώρα, οι πηγές είναι σαφείς: αποκαλούν τους επήλυδες Σκλαβηνούς, Σκλαβίνους, Σκλάβους, Σκλαβησιάνους, Σθλαβησιάνους, Σκλαβογενείς, ανδράποδα Σκλαβόα (694-695), Σκύθες, βάρβαρον φυλήν(67) ή, εξειδικεύοντας, παραδίδουν το όνομα, με το οποίο εκείνοι αυτοπροσδιορίζονταν (Δρογουβίτες, Σαγουδάτοι, Βελεγεζήτες, Βερζήτες, Σμολεάνοι, Σεβέρεις, Βαϊουνήτες και, ίσως, Mηλιγγοί)(68) ή τους αποδίδουν όνομα σχετικό με τον άμεσο - «στενό» - τόπο εγκατάστασής τους (οι του Στρυμόνος, Ρυγχίνοι, πιθανόν από τον ποταμό Ρήχιο, Εζερίτες, από σλαβικό ουσιαστικό που σημαίνει λίμνη, έλος)(69) ή άλλη συμβατική ονομασία (επτά γενεαί)(70).

Αντίστοιχα, οι περιοχές, στις οποίες εκείνοι εγκαταστάθηκαν, ονομάστηκαν Σκλαβηνίες ή Σκλαβηνά μέρη(71) ή έλαβαν το όνομά τους από το ιδιαίτερο όνομα του σλαβικού φύλου (Βερζιτία, Βελζητία, Βαγενετία, Δρουγουβιτία• αναφέρεται επίσης η Σουβδελιτία)(72). Ονομασίες από αυτές χρησιμοποιεί το κρατικό και εκκλησιαστικό διοικητικό σύστημα. Έτσι, στο «Τακτικόν Escorial» περιλαμβάνεται και ο στρατηγός Δρουγουβιτείας, ενώ έχουν σωθεί μολυβδόβουλλα με ονόματα αξιωματούχων, όπως του Μιχαήλ Σκληρού, πρωτοπροέδρου και αναγραφέως Δρουγουβιτίας, Πέτρου Μόσχου, σπαθαροκανδιδάτου και άρχοντος Δρουγουβιτίας, και ενός βασιλικού πρωτοσπαθαρίου, κριτοῦ επί του Ιπποδρόμου και της Δρουγουβιτίας (το όνομά του είναι αβέβαιο)(73).

Στην εκκλησιαστική οργάνωση αναφέρονται οι επισκοπές Δρουγουβιτίας, Βελικείας και Σμολένων. Η πρώτη, τοποθετούμενη στη Ροδόπη, έλαβε μέρος μαζί με την επισκοπή Στρυμόνος στη σύνοδο του 879 για το ζήτημα του Φωτίου, ενώ ο μητροπολίτης Φιλιππουπόλεως έφερε τον τίτλο του εξάρχου Θράκης Δρουγουβιτίας. Στην «Διατύπωσιν» του Λέοντος ΣΤ' (αρχές 10ου αιώνος), όμως, στις Επισκοπές της Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης περιλαμβάνεται και Επισκοπή Δρουγουβιτίας(74). Όσον αφορά τις Επισκοπές Βελικείας και Σμολένων, αυτές υπάγονταν στη μητρόπολη Φιλίππων(75).

Σχετικά με τον αυτοπροσδιορισμό των Σλάβων, εκτός από τα ονόματα των φυλών τους, ενδιαφέρουσες είναι μερικές ακόμη μαρτυρίες των βυζαντινών πηγών. Κατά τα Θαύματα αγίου Δημητρίου ο «ρηξ» των Ρυγχίνων Περβούνδος ανακρινόμενος στη Βασιλεύουσα ομολογεί την πρόθεση του «... μηδέπω τοῦ λοιποῦ λόγον εἰρήνης θέσθαι, ἀλλὰ καὶ τὰ προσπαρακείμενα αὐτῷ πάντα ἔθνη συναθροίζειν καὶ διηνεκῶς πολεμεῖν... τὸν οἱονδήποτε χριστιανόν...» Στην εξέλιξη της υπόθεσής του, λοιπόν, μετά την εκτέλεσή του, «...τα των προαφηγηθέντων Σκλαβίνων έθνη... καθωπλίσαντο κατά της... Θεσσαλονικέων πόλεως...»(76). Ο Ιωάννης Καμενιάτης, με τη σειρά του, αναφέρει «...ἀμφιμίκτους τινας κώμας, ὧν αἱ μὲν πρὸς τῇ πόλει τελοῦσι, Δρουγουβῖταί τινες καὶ Σαγουδάτοι τὴν κλῆσιν ὀνομαζόμενοι...»(77).

Διαπιστώνεται λοιπόν ότι οι όροι οι σχετικοί με τη Μακεδονία αφορούν, στη χρήση τους, μόνο τη βυζαντινή πλευρά. Οι Σλάβοι της εποχής στη Βαλκανική
-και ειδικότερα στο γεωγραφικό χώρο της Μακεδονίας οι Δρουγουβίτες, Στρυμονίτες, Ρυγχίνοι, Σαγουδάτοι -αυτοπροσδιορίζονταν- και ετεροπροσδιορίζονταν- διαφορετικά και ουδείς τότε, Σκλαβήνος ή Βυζαντινός, διανοούνταν κάτι άλλο. Συνεπώς η χρησιμοποίηση των όρων «Μακεδονία», «Μακεδόνες», «μακεδονικός», για να δηλωθούν Σλάβοι, αποκλειστικά μάλιστα και σε αντιδιαστολή με τους Έλληνες και ευρύτερα τους Βυζαντινούς, πέραν της σύγχυσης που καλλιεργεί είναι εντελώς αυθαίρετη και δεν ερείδεται στις πηγές.

Η αυθαιρεσία αυτή κάποτε στηρίζεται σε χονδροειδείς απόπειρες παραποίησης των πηγών. Στο πλαίσιο αυτό η φράση «Σκλάβων Βουλγάρων» βυζαντινού εγγράφου(78) μετατρέπεται σε «Slavjani-Makedonci»(79) σε απ' ευθείας, υποτίθεται, και εντός εισαγωγικών μεταφορά του εγγράφου. Άλλοτε πάλι επιχειρούνται επιστημονικές (;) και λογικές ακροβασίες του είδους «Σε μια αρμενική βιογραφία του 6ου αιώνα λέγεται ότι αυτήν την εποχή οι Μακεδόνες είχαν εποικήσει ολόκληρη τη Μακεδονία» ή του τύπου «Τα Μακεδόνικα φύλα τον 7ο αιώνα ήδη εγκαταστάθηκαν στη Μακεδονία, έτσι που εκείνη την εποχή η Μακεδονία έλαβε σλαβική εθνική όψη»(80). Για οποιονδήποτε στοιχειώδη γνώστη της Αρχαίας Ιστορίας και ειδικότερα της καθόδου των ελληνικών φύλων στη χερσόνησο, της παραμονής των αυθεντικών Μακεδόνων περί την Πίνδο και της μετέπειτα προώθησής τους στην περιοχή της σημερινής Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας πολλούς αιώνες πριν(81), η πρώτη άποψη αποτελεί μάλλον γραφικότητα, ενώ η δεύτερη μάλλον γρίφο, ως προς το πώς τα Μακεδόνικα φύλα προσέδωσαν σλαβική εθνική όψη στη Μακεδονία!

Αυθαίρετος επίσης είναι ο όρος «μακεδονικά φύλα», που χρησιμοποιείται για τη δήλωση των σλαβικών φύλων. Οι εισβολείς νεήλυδες δεν μπορούσαν να φέρουν το όνομα ενός αρχαίου ελληνικού φύλου, με το οποίο δεν είχαν καμία σχέση ή, προεξαγγελτικά, να αποκαλούνται με το όνομα μιας περιοχής, πριν καν εγκατασταθούν σ' αυτήν. Άλλωστε ο κανόνας είναι να λαμβάνει ο χώρος την ονομασία του από τους ανθρώπους (εξ ου και Σκλαβηνίες, Δρουγουβιτία κ.τ.λ.) και όχι οι άνθρωποι από το χώρο• εκτός, εάν επρόκειτο για ομάδες χωρίς κανένα έρεισμα συνείδησης καταγωγής, συλλογικής μνήμης, θεσμών και πεποιθήσεων, που αφομοιώθηκαν αυτόματα, μόλις ήλθαν σ' επαφή με τους Βυζαντινούς, ώστε να απαρνηθούν ή να λησμονήσουν τον «χθεσινό» εαυτό τους, σαν να μην υπήρξε ποτέ. Αυτό όμως δεν συμβαδίζει με τον προβαλλόμενο ισχυρισμό ότι οι Σλάβοι αφομοίωσαν τον «ιλλυρικό» εντόπιο πληθυσμό(82).

Ο ισχυρισμός, επίσης, ότι «...από την εποχή της σλαβικής εισβολής, στον Θεοφάνη δεν βρίσκουμε το όνομα Μακεδονία αλλά ήδη το αντικαθιστά η Σκλαβηνία ως συνώνυμο...»(83) δεν ευσταθεί. Και τούτο, πρώτον διότι ο Θεοφάνης εξακολουθεί να χρησιμοποιεί το όνομα Μακεδονία(84) και μάλιστα πολύ συχνότερα απ' ό,τι προηγουμένως(85). Δεύτερον, γιατί η Σκλαβηνία δεν ήταν μία, αλλά περισσότερες(86), χωρίς ενότητα και διάσπαρτες, η δε διατύπωση του Θεοφάνη είναι συνήθως αόριστη(87), ώστε η ταύτισή τους γεωγραφικά με τη Μακεδονία -και μόνο- να είναι απλή υπόθεση, που καταρρίπτεται από τις πληροφορίες άλλων πηγών(88). Άλλωστε και στον ίδιο τον Θεοφάνη το χωρίο «.. .τὰς κατὰ τὴν Μακεδονίαν Σκλαυινίας...», όπου αναφέρεται και η Μακεδονία παράλληλα με τις Σκλαβηνίες (πληθυντ.), αναιρεί τον ισχυρισμό αυτό. Τρίτον, γιατί, αν εννοείται η Μακεδονία μόνο ως γεωγραφικός όρος, τότε ο χρονογράφος πώς θα εννοούσε τη Θεσσαλονίκη, στις πολλές αναφορές του(89), ή και τους Φιλίπους(90): ως εντός Σκλαβηνίας - συνωνύμου της Μακεδονίας ή εκτός Μακεδονίας- συνωνύμου της Σκλαβηνίας; Είναι προφανές, νομίζω, το αστήρικτο του ισχυρισμού. Είναι όμως ενδεικτικό ότι ο εμπρόθετος «κατά την Μακεδονίαν» έγινε επίθετο σε κάποιους ιστορικούς (Σκλαβηνία μακεδονική, μακεδονικές σκλαβηνίες, ή Μακεδονικές σκλαβηνίες), έτσι που ο όρος Σκλαβηνία, που δηλώνει φυλή, δια του συμφυρμού να τείνει να λάβει γεωγραφικό περιεχόμενο, ενώ το επίθετο μακεδονική -ές, πληθυσμιακό- φυλετικό. Η παραπλανητική λειτουργία του επιθέτου, αντί του εμπρόθετου, είναι προφανής.

Η χρησιμοποίηση, εξ άλλου, από έναν ιστορικό κύρους, όπως ο Οστρογκόρσκυ, του όρου «Μακεδονική Αυτοκρατορία» (βασίλειο, κράτος), για να δηλωθεί το κράτος του Σαμουήλ, και μάλιστα με κεφαλαία, σαν να πρόκειται για την επίσημη και προκύπτουσα από τις πηγές ονομασία(91), προκαλεί έκπληξη, ιδιαίτερα, όταν ο ίδιος σημειώνει ότι: «Το νέο κράτος, από πολιτική και εκκλησιαστική άποψη, αποτελούσε συνέχεια του κράτους του Συμεών και του Πέτρου και θεωρήθηκε τόσο από τον Σαμουήλ όσο και από τους Βυζαντινούς ως το βουλγαρικό κράτος γενικά(92). Το επιχείρημα ότι το κράτος ήταν μακεδονικό, γιατί η Μακεδονία αποτέλεσε τον πραγματικό πυρήνα του(93), είναι ασθενές για πολλούς λόγους, ένας από τους οποίους είναι ότι βάσει της λογικής αυτής η κατά C. Mango «Αυτοκρατορία της Νέας Ρώμης» ή η κατά J.B. Bury «Ύστερη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία» (ή «Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία») θα 'πρεπε να αποκληθεί Θρακική ή Θρακομικρασιατική. Ένας δεύτερος λόγος είναι ότι τόσο ο ιδρυτής του εφήμερου αυτού κράτους όσο και οι αντίπαλοί του -και αυτό έχει σημασία- κάτι περισσότερο γνώριζαν και δεν το θεωρούσαν «μακεδονικό»(94). Το ίδιο, αν όχι περισσότερο, επισφαλής και αυθαίρετος είναι και ο όρος «Μακεδόνες πρίγκιπες».

Ας εξετάσουμε στη συνέχεια τους όρους «αρχαία παλαιομακεδονική λογοτεχνία» και «παλαιά μακεδονο-σλαβική γλώσσα»: κατ' αρχήν η αρχαία μακεδονική γραμματεία ήταν ελληνική, το ίδιο και η βυζαντινή. Το έργο του Αριστοτέλη, του Φιλίππου του Θεσσαλονικέως του Μακεδονίου Υπάτου, του Επιγόνου του Θεσσαλονικέως, του Αδαίου, του Παρμενίωνος, του Αντιφάνη, του Ποσειδίππου(95) και του Μαρσύα από την Πέλλα, του Αντιπάτρου του Θεσσαλονικέως, του Δαμαίου, του Αμερία, του σοφιστή Νικοστράτου, του Φιλίππου του Αμφιπολίτη, του Πολυαίνου, του Ιωάννη Στοβαίου, των συγγραφέων των Θαυμάτων αγίου Δημητρίου, του Ιωάννη Καμενιάτη, του Μιχαήλ Χούμνου, του Θεοφυλάκτου και του Βασιλείου Αχρίδος, του Ευσταθίου, του Θωμά Μαγίστρου, του Ματθαίου Βλαστάρη, του Κωνσταντίνου Αρμενοπούλου, του Δημητρίου Τρικλινίου, του Φιλοθέου Κοκκίνου, των Νείλου και Νικολάου Καβάσιλα, του Δημητρίου Κυδώνη και άλλων(96), όπως και το επιγραφικό υλικό στη Μακεδονία, αρχαίο και βυζαντινό(97), δεν έχει καμία σχέση σε παλαιότητα, ποιότητα, πρωτοτυπία, όγκο και γλώσσα με το, προϊόν μεταφράσεων, αρχικά, από τους Θεσσαλονικείς αδελφούς Κύριλλο και Μεθόδιο και τους μαθητές τους, σλαβικό γραμματειακό υλικό, που είναι σημαντικό ωστόσο για τη γραμματεία του σλαβικού κόσμου(98). Αυτό τούτο το πρωτοποριακό εκπολιτιστικό έργο του Κωνσταντίνου-Κυρίλλου, της «μεγαλύτερης μορφής της Μακεδονίας από την εποχή του Αλεξάνδρου»(99) μαρτυρεί τη σπουδαία ελληνική πολιτισμική υποδομή της Μακεδονίας την εποχή εκείνη(100).

Η μακεδονική, πάλι, ήταν διάλεκτος της αρχαίας ελληνικής(101) και δεν είχε καμία σχέση με την παλαιοσλαβική, που πολλούς αιώνες αργότερα μιλούσαν τα σλαβικά φύλα. Για την αποφυγή συγχύσεων θα 'πρεπε να αποφεύγεται η χρήση του όρου, έστω και ως πρώτου συνθετικού, για τη δήλωση σλαβικής γλώσσας για πολλούς λόγους: πρώτον, διότι η ονομασία μιας γλώσσας δηλώνει εκείνους που την ομιλούν κι όχι γεωγραφικό χώρο• δεύτερον, διότι στο συγκεκριμένο χώρο, τη Μακεδονία, ομιλούνταν προ πολλών αιώνων και συνέχισε να ομιλείται επί Βυζαντίου και έως σήμερα η ελληνική, συνεπώς ο όρος «μακεδονική» ως γεωγραφικός της ανήκει πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη γλώσσα. Τρίτον, διότι βάσει της αυθαίρετης άποψης, που βάπτισε αυτήν την παλαιοσλαβική και την εξέλιξή της «μακεδονική», θα 'πρεπε η διάλεκτος που ομιλούσαν οι Βελεγεζήτες, παλαιοσλαβική και αυτή και ίδια, πιθανότατα, με των Δρουγουβιτών, να ονομασθεί «Θεσσαλική», των Μηλιγγών και των Εζεριτών «πελοποννησιακή», άλλων φύλων «δαρδανική», «δακική», «ιλλυρική», «θρακική», «μικρασιατική», κ.τ.λ.! Ο παραλογισμός, η σύγχυση και η μη ενιαία μεθοδολογική αντιμετώπιση είναι προφανείς(102).

Όσον αφορά τους σύνθετους όρους «Σλάβοι-Μακεδόνες» κ.τ.λ., η χρήση τους θέτει τα εξής προβλήματα:

1. Όσοι χρησιμοποιούν την ορολογία αυτή, χρησιμοποιούν αντίστοιχα τους όρους Ελληνο-Μακεδόνες η Βυζαντινο-Μακεδόνες, για να διακρίνουν τα σλαβικά φύλα από τους δεύτερους; Ουδείς το πράττει, μολονότι όλοι τώρα παραδέχονται ότι παρέμεινε μετά τις σλαβικές επιδρομές βυζαντινός και δη ελληνικός πληθυσμός κι όχι μόνο στις πόλεις. Εκτός εάν αυτοί οι ιστορικοί θεωρούν ως αυτονόητο, δεδομένο και μη χρήζον ιδιαίτερης μνείας το προσωνύμιο Μακεδόνες για τους Έλληνες της περιοχής, οπότε οφείλουν να το χρησιμοποιήσουν με περίσκεψη, ακριβώς, για να μη καλλιεργείται σύγχυση.

2. Χρησιμοποιούν μήπως, για να δηλώσουν άλλα σλαβικά φύλα αντίστοιχους όρους, όπως «Σλάβοι-Δάρδανοι», «Σλάβοι-Ιλλυριοί», «Σλάβοι-Μυσοί», «Σλάβοι-Δάκες», «Σλάβοι-Θεσσαλοί», «Σλάβοι-Πελοποννήσιοι», «Σλάβοι-Θράκες», «Σλάβοι-Βιθυνοί», ώστε να υπάρχει ενιαία μεθοδολογική αντιμετώπιση; Λίγοι το πράττουν, συνήθως επιλεκτικά σε ό,τι αφορά την ελληνική χερσόνησο(103), με ενίοτε παράδοξα αποτελέσματα: «Slowianom macedonskim i greckim» (!)(104). Μπορούμε εδώ να επαναλάβουμε τη γνώμη του P. Lemerle για ανάλογη ορολογία (Slaves Valaques, Slaves Roumains): «dénominations trompeuses et aeviter»(105).

3. Αυτή η σύνθεση δεν προκύπτει από τις πηγές. Το χρονικόν Πασχάλιον, π.χ. αναφέρει Συρομακεδόνας(106), ανώνυμο χρονικό του Άθω μνημονεύει Βλαχορηχίνους(107), ο Καμενιάτης αναφέρεται σε ἀμφιμίκτους κώμας Δρουγουβιτῶν και Σαγουδάτων(108), ο Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος σε Σκλάβους γείτονες των Γραικών(109), ο Θεοφάνης σε Γοτθογραίκους(110), ο Προκόπιος σε Ταυροσκύθας(111), αλλά «Σλάβους-Μακεδόνες» δεν συναντούμε πουθενά στις πηγές.

4. Αυτή η γενικευτική ορολογία μπορεί να καλλιεργήσει και μία άλλου είδους παραπλανητική εντύπωση και σύγχυση: παρουσιάζει τους Σλάβους, που διεσπάρησαν και στη Μακεδονία σαν κάτι ενιαίο, ενώ ήταν διασπασμένοι, και αγνοεί τα ονόματά τους που προκύπτουν από τις πηγές. Τοπικός προσδιορισμός
-και πάντως όχι με τη μορφή του επιθέτου- θα ήταν νοητός, προς διάκριση από άλλα σλαβικά φύλα, μόνο αν δεν ήταν γνωστά τα ονόματά τους.

Καταλήγουμε λοιπόν ότι για τον σαφή προσδιορισμό των σλαβικών φύλων, που εγκαταστάθηκαν στη Μακεδονία μετά τις σλαβικές επιδρομές των πρώτων δεκαετιών της μεσοβυζαντινής περιόδου, για να αφομοιωθούν στη συνέχεια, αρκούν τα ονόματά τους που διασώζουν οι πηγές, ενώ για την τοποθέτησή τους στο χώρο, αν είναι αναγκαία, επιβάλλεται προς αποφυγήν συγχύσεων και πλανών η γενική «της Μακεδονίας» ή ο εμπρόσθετος «στη Μακεδονία»(112). Απορρίπτεται ως εντελώς αυθαίρετος και παραπλανητικός ο προσδιορισμός τους με το προσωνύμιο «Μακεδόνες» και τα παράγωγά του. Πόσο μάλλον, όταν την ελληνική ιστορική παράδοση -και δη τη μακεδονική- διαφυλάσσει με υπερηφάνεια ο βυζαντινός κόσμος και ιδιαίτερα ο ελληνισμός της Μακεδονίας(113).

Η περίπτωση της αυθαίρετης και καταχρηστικής χρησιμοποίησης των όρων «Μακεδονία» - «Μακεδόνες», «μακεδονικός» ανακαλεί στη μνήμη τη θουκυδίδεια ρήση: «καὶ τὴν εἰωθυῖαν ἀξίωσιν των ὀνομάτων ἐς τὰ ἔργα ἀντήλλαξαν τῇ δικαιώσει»(114). Όπως όμως σημειώνει ένας σύγχρονος διανοητής: «Ἡ ἱστορία εἶναι ὁ μεγαλύτερος ἐχθρὸς τῶν ἠθικῶν καὶ πνευματικῶν αὐθαιρεσιῶν. Μᾶς ἐμποδίζει νὰ ἑρμηνεύουμε τὶς λέξεις «τῇ δικαιώσει» -κατά το δοκοῦν. Μὲ τὴν ἱστορία ἔχουμε, ἀναγκαστικά, ἕνα μέτρο σύγκρισης, ἕνα σημεῖο ἀναφορᾶς»(115). Αν, λοιπόν, η ιστορία γράφηκε, για να παραμείνει κτήμα των ανθρώπων ἐς αἰεί(116), οφείλουν όλοι, και ιδιαίτερα οι ιστορικοί, να μη λησμονούν τις ανωτέρω παρατεθείσες κρίσεις.

Σημειώσεις

1. Βλ. G. Orwell, 1984. Ελληνική έκδοση: Αθήνα 1978, 57-59, 297-309.

2. Βλ. Ι. Καραγιαννόπουλος, Το βυζαντινό κράτος (Νέα έκδοση), Θεσσαλονίκη 1993, 31 -C. Mango, Byzantium. The Empire of New Rome, London 1980. Ελληνική έκδοση Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (Μ.Ι.Ε.Τ.): Βυζάντιο. Η αυτοκρατορία της Νέας Ρώμης, Αθήνα 1988, 15-16.

3. Βλ. Μ. Νυσταζοπούλου-Πελεκίδου, Το «Μακεδόνικο Ζήτημα». Ιστορική θεώρηση του προβλήματος3, Ελληνική Επιτροπή Σπουδών Ν.Α. Ευρώπης. Κέντρο Σπουδών Ν.Α. Ευρώπης, Αθήνα 1993, 22. Στο εξής: Το «Μακεδόνικο Ζήτημα».

4. Βλ. Fr. Brunet., "Sur l’Hellénisation des toponymes slaves en Macédoine Byzantine", Travaux et Mémoires 9 (1985), 235-265, 236 n. 1. -Ν. Ανδριώτης, To Ομόσπονδο κράτος των Σκοπίων και η γλώσσα του3, ΑΘήνα 1992, 33-34. Στο εξής: Κράτος των Σκοπίων.

5. Βλ. Γ. Χατζιδάκις, Περί τοῦ ἑλληνισμοῦ τῶν ἀρχαίων Μακεδόνων 26-33. -Ο ίδιος, Καί πάλιν περί τοῦ ἑλληνισμοῦ τῶν ἀρχαίων Μακεδόνων 63-112. -Μ. Σακελλαρίου, Η εθνικότητα των Μακεδόνων 124-135. -Ι. Καλλέρης, Το ζήτημα τῆς καταγωγῆς τῶν Μακεδόνων 143-159. -Γ. Μπαμπινιώτης, Η θέση της Μακεδονικής στις αρχαίες ελληνικές διαλέκτους. Το πρόβλημα της κατατάξεως της αρχαίας Μακεδονικής διαλέκτου 161-180. -Α. Παναγιώτου, Η γλώσσα των επιγραφών της Μακεδονίας 181-194. -Α. Θαβώρης, Η ελληνική διάλεκτος των αρχαίων Μακεδόνων και τα σημερινά νεοελληνικά ιδιώματα της Μακεδονίας (και της άλλης βόρειας Ελλάδας) 195-206. -Ν. Ανδριώτης, Τό Ὁμόσπονδο κράτος τῶν Σκοπίων καί ἡ γλῶσσα του 207-258. -Γ. Ντελόπουλος, Η Μακεδονία στην Ιστορική Συγκριτική Γλωσσολογία των Βαλκανίων 265-274, 268-271, εν: Η γλώσσα της Μακεδονίας. Η αρχαία Μακεδονική και η ψευδώνυμη γλώσσα των Σκοπίων (Επιστημονική Επιστασία - Εισαγωγή: Γ. Μπαμπινιώτης), Αθήνα 1992. Στο εξής: Η γλώσσα της Μακεδονίας.

5. Τοιοῦτον ἡμῖν τῇ πόλει τὸ ἦθος, καὶ οὕτως ἀκριβῶς καὶ μετὰ παντὸς τοῦ γιγνομένου, τοὺς Ἑλλήνων ἔσωσε νόμους, οὐ πρὸς ρήματος μόνον σφίσιν κοινωνήσασα».

6. Βλ. Γ. Μπαμπινιώτης, Εισαγωγή XIX εν: Η γλώσσα της Μακεδονίας: "Έτσι λ.χ. ο μεγάλος Ιταλός ινδοευρωπαϊστής γλωσσολόγος Vittore Pisani γράφει "πράγματι ο όρος μακεδονική γλώσσα είναι προϊόν πολιτικής ουσιαστικά προέλευσης".

7. Βλ. H.W. Dewey, "Slavic Languages and Literatures", εν: Dictionary of Middle Ages t. 11 (1988), 340-348, 341. -Ν. Ανδριώτης, Κράτος των Σκοπίων 44-47.

8. Οι αγιολογικές πηγές και εν προκειμένω ο Βίος Μεθοδίου, έκδ. Ι. Αναστασίου, Βίος Κωνσταντίνου-Κυρίλλου, Βίος Μεθοδίου (Μετάφραση), Βίος Κλημέντος Ἀχρίδος, Ε.Ε.Θ.Σ. 12 (1967) 111-200 (Βίοι σελ. 118-184), 149-161, 153 και 195 σημ. 35, θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται με τη δέουσα επιφύλαξη, όταν μεταφέρουν -υποτίθεται αυτούσιους- τους λόγους ιστορικών προσώπων, ιδιαίτερα μάλιστα, όταν δεν υπάρχει άλλη σχετική επιβεβαίωση και όταν αφθονούν οι μαρτυρίες περί του αντιθέτου. -Ιωάννης Καμενιάτης, Εἰς τὴν ἅλωσιν τῆς Θεσσαλονίκης, έκδ. G. Böhlig, loannis Caminiatae de expugnatione Thessalonicae, Berlin-New York 1973, 11. 88-95: «Οὕτω δὲ πανταχόθεν εὐθηνουμένη καὶ πλεονάζουσα, ταῖς τεχνικαῖς τε καλλυνομένη μεθόδοις καὶ ταῖς τῶν οἰκημάτων ὑπερηφανευομένη λαμπρότησιν, ἆρα ταῖς ἐκ τῶν νόμων παρατηρήσεσιν ἤ ταῖς περὶ τὸ πολίτευμα τάξεσιν ἢ ταῖς περὶ λόγους αὐχήσεσιν ἐφαίνετο τῶν ἄλλων ἐνδεῶς ἔχουσα; οὐμενοῦν• ἐσπουδάζετο γὰρ αὐτῇ γνῶσις ὡς ὀφθαλμοῖς βλέψις καὶ εὐνομία ὡς ζωῆς πραγματεία, καὶ εἶδες ἄν περὶ μηδὲν ἄλλο την νεάζουσαν τῶν παίδων κήραν σχολάζουσαν ἢ περί λόγους, ἐξ ὧν ἐπιστῆμαι καὶ τέχναι τὸ κράτος ἔχουσι». Είναι αυτονόητο ότι ο Καμενιάτης στο έργο του, γραμμένο σε άψογη ελληνική, όπως κι όλα όσα γράφηκαν στη Θεσσαλονίκη, δεν αναφέρεται σε σλαβική γλώσσα της εποχής, απ' όπου «παίρνουν τη δύναμή τους οι επιστήμες και οι τέχνες». Η Θεσσαλονίκη συγκρινόμενη με τις άλλες πόλεις της αυτοκρατορίας, στις αρχές του 10ου αιώνα, σε ό,τι αφορά την πνευματική δραστηριότητα και τη μόρφωση όχι μόνο δεν υστερεί αλλά διακρίνεται. -Νικολάου Καβάσιλα προσφώνημα εις τον ένδοξον του Χριστού μεγαλομάρτυρα Δημήτριον τον μυροβλήτην, έκδ. Θεοφ. Ἰωάννου, Μνημεῖα ἁγιολογικά, Βενετία 1884, 67-114, 70 κεφ. 4-5: «Πολλῶν γὰρ ὄντων ἃ κεκόσμηκε τὴν πόλιν, μέγιστον εἰς ἐπαίνους καὶ αὐτῇ μάλα πρὸς τρόπου, τὸ καὶ λόγων δυνάμει δυνηθῆναι διενέγκαι τοσοῦτον, ὡς ἐνθένδε μᾶλλον ἢ τῶν ἄλλων ἔχειν τὸ θαῦμα. Οὕτω γὰρ Ἑλληνίδων διαφερόντως λόγων μετέχει, καὶ τοσοῦτον αὐτῇ περίεστι καί τουτωνὶ τῶν χαρίτων, ὥστ' αὐτήν μὲν ἑαυτῇ πρὸς ταυτηνὶ τὴν εὐδαιμονίαν ἀρκεῖν, αἰτίαν δὲ καὶ ταῖς ἄλλαις τουτωνὶ δυνηθῆναι γενέσθαι, καθάπερ ἀποικίαν τινά ποιησαμένην τοὺς λόγους κατά τους Άθήνησι τῆς πόλεως ἀρχηγούς. Οὔκουν οὐκ ἔστιν οὐδείς, οἶμαι, τῶν νῦν ἁπανταχοῦ τῆς ἡμετέρας Ἑλλήνων, ὅς οὐχ ὥσπερ εἰς πρόγονον τήν πόλιν ἀνάγει, καὶ τῆς ἔν αὐτῷ μούσης μητέρα τίθεται, καί γε σεμνός ἡγεῖται δόξειν τὸ γένος εἰπών. Ρήτορας δὲ ἀγαθούς, ἢ τοὺς Πλάτωνος καὶ Ἀριστοτέλους ἑταίρους, τίς οὕτω πασῶν ἑκάστοτε τίκτει, ὥσπερ ἀναγκαίαν τινα φοράν τῷ βίω ταυτηνί συντελοῦσα, παντοδαπῶν μὲν λόγων τεχνίτας, βιβλία δὲ τίκτοντας μουσῶν μεν καί χαρίτων ὡς εἰπεῖν πρυτανεῖα, παισὶ δὲ Ἑλλήνων ραστώνην; οἷς οὐκ ἔστιν ὅς συγγεγονώς, οὐκ ἀμείνων ἐφάνη, καὶ τὴν γλῶτταν ἀγαθὸς ἐγένετο κατ' Εὐριπίδην, καὶ εἰ ἄμουσος ἦν τὸ πρίν, καὶ τὴν Ἑλλήνων εὐθὺς ἀφῆκε, τῶν βιβλίων κινούντων ὥσπερ ἅ φασι τῶν ὑδάτων, μένος μαντικῆς τοῖς γευομένοις ἐμπνεῖν. Ὀρφέως γε μὴν μουσικήν καὶ τὴν κατ' αὐτήν ἁρμονίαν καὶ τὸ ἐπαγωγόν καὶ τὸ θέλγειν καί πάντα ταῦτα, οὐδέσιν ἄλλοις εἰκάσαις ἄν ἐντυχών.

9. Οι Σλάβοι επιδρομείς εντάσσονται στον κόσμο των βαρβάρων κατά τις βυζαντινές πηγές και η γλώσσα τους είναι βαρβαρική. Θαύματα ἁγίου Δημητρίου, έκδ. P. Lemerle, Les plus anciens recueils des mirades de Saint Démétrius et la pénétration des Slaves dans les Balkans I. Le texte, Paris 1979, 126. 6-8: «Βάρβαροι περὶ τὸ τεῖχος, ὦ ἄνδρες πολῖται, ἀπροσδοκήτως ἐφάνησαν, ἀλλὰ σὺν ὅπλοις ἅπαντες ὑπὲρ τῆς πατρίδος ὁρμήσατε.», 128. 1-2: «...καί τίνα τῆς βαρβαρικῆς κραυγῆς σημεῖα διὰ τῆς ἐθάδος ἀκοῆς ἐπεγίγνωσκον...» (επιδρομή του «ἐπιλέκτου ἄνθους παντὸς τοῦ τῶν Σκλαβίνων ἔθνους»), 148. 3-4: «...Πολλοὶ γὰρ αὐτῶν... προσρυέντες τοῖς ἄρχουσι τῆς πόλεως, ὡμολόγουν λέγοντες δι' ἑρμηνέως...» (αβαρο-σλαβική πολιορκία), 150. 31-32: «...ὡς μεμεστῶσθαι τὰ μὴ χρηματίζοντα δημόσια βαλανεῖα τῶν ἐκ τῆς βαρβαρικῆς πληθύος μεταχωρούντων...», 177.9: «...ἅπαν τὸ βάρβαρον φῦλον ὁμοθυμαδὸν ἀνακράξαν...», 187. 4-5: «...τῶν βαρβάρων ἄλλως ἀλλαχόσε θορυβούντων...», 195. 25-26: «Τῶν οὖν ἀνεκλαλήτων τούτων θαυμάτων καὶ ἐκ τῶν βαρβάρων κηρυττομένων...», 215. 13, 16-17, 220.24: «Καί ἔφυγε πᾶσα ἡ βάρβαρος φυλή...», 229. 21-22: «...καὶ τὴν καθ' ἡμᾶς ἐπιστάμενον γλῶσσαν καί τὴν 'Ρωμαίων, Σκλάβων καί Βουλγάρων...», 238. 7: «... ὁ ποιμήν ὑμῶν θηρσὶ βαρβαρικοῖς εὐάλωτός ἐστιν;».

10. Θαύματα ἁγίου Δημητρίου 209. 29-31:«... ὁ ρήξ Περβοῦνδος, ὡς φορῶν ρωμαῖον σχῆμα καὶ λαλῶν τῇ ἡμετέρᾳ διαλέκτῳ, ὡς εἷς τῶν πολιτῶν ἔξεισι τῆς ἐν Βλαχέρναις πύλης...», 220. 2-3: «...αὐτίκα πιστεύσας εἰλικρινῶς τῷ Θεῷ καί τῷ ἁγίῳ μάρτυρι Δημητρίῳ, τοῦ ἀχράντου βαπτίσματος κατηξιώθη...» - Ἰωάννης Καμενιάτης 10. 57-60: «Ἦν οὖν ταῖς ρηθείσαις αἰτίαις ἀνωτέρα κινδύνου παντός ἡ πόλις. ἐξ ὅτου γὰρ ἡ κολυμβήθρα τοῦ θείου βαπτίσματος τὸ τῶν Σκυθῶν ἔθνος τῷ χριστωνύμῳ λαῷ συνεμόρφωσε καὶ τὸ τῆς εὐσεβείας γάλα κοινῶς ἀμφοτέροις διείλετο, πέπαυτο μὲν ἡ τῶν πολέμων στάσις...». Βλ. Srpska Akademija Nauka, Vizantološki Institut, Vizantiški izvori za istoriju naroda Jugoslavije, t. 1, Beograd 1955, 213 n. 60a: «Iz ovog izlazi da u ovo vreme Drogubiti, a verovatno i druga plemena iz okoline Soluna, priznaju carski vlast, što znači da je proces njihove hristijanizacije i helenizacije već otpočeo...» (=«Απ' αυτό», δηλαδή από το αίτημα του Κούβερ προς τον αυτοκράτορα να δώσει εντολή στους Δρουγουβίτες να εφοδιάσουν τους «Σερμησιάνους» του, «βγαίνει ότι αυτήν την εποχή οι Δρουγουβίτες, και πιθανόν και άλλα φύλα από τα περίχωρα της Θεσσαλονίκης, αναγνωρίζουν την αυτοκρατορική εξουσία, το οποίο σημαίνει ότι ήδη άρχισε η διαδικασία εκχριστιανισμού και εξελληνισμού τους...»). Στο εξής: Vizantiski izvori I.

11. Βλ. H.W. Dewey, Slavic Languages and Literatures 345. Arn. Toynbee, The Greeks and their Heritage, Oxford University 1981. Ελληνική έκδοση: Οι Έλληνες και οι κληρονομιές τους, Αθήνα 1992, 138: «Η πιο ξεχωριστή περίπτωση στην ιστορία είναι η επινόηση από τον Κωνσταντίνο-Κύριλλο, τον 9ο αιώνα, ενός αλφαβήτου για την απόδοση της μακεδονικής διαλέκτου της σλαβονικής γλώσσας...).

12. Βλ. H.W. Dewey, Slavic Languages and Literatures 341.

13. Βλ. Γερ. Κονιδάρης, Εκκλησιαστική Ιστορία της Ελλάδος από της ιδρύσεως των εκκλησιών αυτής υπό του αποστόλου Παύλου μέχρι σήμερον (49/50-1951), τ. Α', εν Αθήναις 1954-1960, 310-321. Στο εξής: Εκκλησιαστική ιστορία Α'.

14. ο. π. 495. -Γ. Θεοχαρίδης, Ἱστορία της Μακεδονίας κατά τους μέσους χρόνους (285-1354), θεσσαλονίκη 1980, 38-39. Στο εξής: Ιστορία της Μακεδονίας.

15. Βλ. Γερ. Κονιδάρης, Εκκλησιαστική ιστορία Α' 442-444, 455-459, 435-437, 465-467, 483-484, 489, 493-503, 503-510, 523-536.-Ε. Honigmann, «La liste originale des pères de Nicée. A propos de l’Eveche de «Sodoma» en Arable». Byzantion 14 (1939) 17-76, 48. 190, 191.

16. Βλ. Djoko Slijepčević, The Macedonian Question. The Struggle for Southern Serbia (Transl. by J. Larkin), The American Institute for Balkan Affairs, Müunchen x.x., 9: «It has never precisely stated what is to understand by the expressions «Macedonia» and the «Macedonian people...»

17. Βλ. Αλκμήνη Σταυρίδου-Ζαφράκα, Θεσσαλονίκη, «πρώτη πόλις Θετταλίας», εν: ΚΔ' Δημήτρια. Γ' Επιστημονικό Συμπόσιο: Χριστιανική Θεσσαλονίκη από της Ιουστιανείου εποχής έως και της Μακεδονικής Δυναστείας, Θεσσαλονίκη 1991, 63-77, 68. Στο εξής: Θεσσαλονίκη, «πρώτη πόλις Θετταλίας». -Ν. P. Andriotes, «History of the Name «Macedonia», Balkan Studies 1 (1960), 142-148. -M. Weithmann, Die slavische Bevölkerung auf der grieghischen Halbinsel. Ein Beitrag zur historischen Ethnographie Sudesteuropas, Münhen 1978, 19. Στο εξής: Die slavische Bevölkerung.

18. Βλ. Orde Ivanoski, Makedonskite Sloveni od VI do IX veka (=Οι Μακεδόνες Σλάβοι από τον 6ο ως τον 9ο αιώνα), Skopje 1962, 18-23, 29-31. -D. Vlahov, Makedonija. Momenti od istorijata na makedonskiot narod (=Μακεδονία. Στιγμιότυπα εκ της ιστορίας του μακεδονικού έθνους), Skopje 1950, 43-44. Στο εξής: Makedonija. -Branko Panov, «Opsteštveno-političkite priliki vo Strumičkata oblast od krajot na VI do početokot na X vek» (=Κοινωνικο-πολιτικές συνθήκες στην περιοχή της Στρώμνιτσας από το τέλος του 6ου ως την αρχή του 10ου αιώνα), Glasnik na Institutot za Nacionalna Istorija, god 5 (19612). Skopje 201-243, 212, 213, 215. Στο εξής: Strumičkata oblast. -Mih. Apostolski, Makedonija. Strategiska, ekonomska i kulturna položba, εν: Spomenici za srednovekovnata i ponovata istorija na Makedonija (Institut za istražuvanje na staroslovenskata kultura), t. 5, Prilep 1988. 9-24, 13. -Istorija na Makedonskiot Narod I, Skopje 1969, 80-84, 90, 97, 99, 107-109, 112. Στο εξής: Istorija -J.Β.Bury, A History of the Eastern Roman Empire from the fall of Irene to the Accession of Basile I (802-867), London 1912, 371: «It has been conjectured (V. N. Zlatarski, Izvestijata 38) that the Macedonian Slavs, infected by rebellious movements of the Slavs in Greece, were in a disturbed state...». Επισημαίνεται η «εσωτερική» διαφορά στις εκφράσεις: Macedonian Slavs και Slavs in Greece αντί Greek Slavs, αναλογικά. -Κ. Hattersley-Smith, Byzantine Public Architecture between the Fourth and Early Eleventh Centuries A.D., with Special Reference to the Towns of Macedonia (D. Phil. Thessis), Oxford 1988, 59 (αδημοσίευτη).

19. Στο σλαβικό ιδίωμα της πρώην γιουγκοσλαβικής «Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας» αποδίδεται με τις μορφές Makedonskite Sloveni, Makedonskite Slavjani, Makedonskite Sklavini. Για τη σημασία των επιθέτων σε -ski, που μεταξύ των άλλων δηλώνουν γένος, καταγωγή, βλ. Kr. Kepeski, Gramatika na makedonskiot literaturen jazik za učilištata za sredno obrazovanie, Skopje 1975, 105. Στο εξής: Gramatika. -Bl. Koneski, Gramatika na makedonskiot literaturen jazik, del I i II, Skopje 1967 (Φωτομηχανική ανατύπωση: Skopje 1976) 315.

20. Vizantiski izvori I 186, 200 n. 33a, 205 n. 42, 222 n. 10, 223 n. 13, 226 n. 23, 243 n. 13, 245, 251 n. 5, 254 n. 4, 268 n. 6, 269 n. 2. -B. Grafenauer, «Kronološka vprašanja selitve Juznih Slovanov ob podatkih spisa Miracula S. Demetrii», Zbornik Filozofske Fakultete 2 (Ljubljana 1955) 21-54, 31, 52-53. Στο εξής: Kronološka vprašanja. -Al. Avenarius, «Die Awaren und die Slaven in den Miracula Sancti Demetrii», Βυζαντινά 5 (1973) 9-27, 25-26, -J. Ferluga, Byzantium on the Balkans, Amsterdam 1976, 247. -M. Weithmann, Die slavische Bevölkerung 128: «makedonischen Slaven» αλλά και «Slaven in Makedonien» (ibid 47).

21. Βλ. Istorija I 130.

22. Βλ. Istorija I 131, 141. -D. Vlahov, Makedonija 43.

23. Βλ. VI. Popović, «Les témoins archéologiques des invasions avaro-slaves dans l’ Illyricum byzantin», Mélanges de l’Ecole Française de Rome 87 (19751), 445-504, 490. Στο εξής: Les témoins archéologiques. -Idem, Aux origines de la slavisation des Balkans: la constitution des premières Sklavinies macédoniennes vers la fin du Vie siècle», Academie des Inscriptions et Belles-Lettres. Comptes rendus des séances de l’ annee 1980, Janvier-Mars, Paris 1980, 230-257, 251. Στο εξής: Les Sklavinies macédoniennes. -Idem, Note sur l’habitat paléoslave, Appendice IV εν: Ρ. Lemerle, Les plus anciens recueils des miracles de Saint Démétrius et la pénétration des Slaves dans les Balkans II. Commentaire, Paris 1981, 235-241, 235. -P. Lemerle, «La composition et la chronologie des deux premiers livres des Miracula S. Demetrii», Byzantinische Zeitschrift 46 (1953) 349-361, 358. -P. Mijiković-Pepek, «L’arcitecture chrétienne chez les Slaves macédoniens à partir d' avant la moitié du IXe siècle jusqu' à la fin du XIIe siècle» εν: The 17th International Byzantine Congress, Major Papers, N. York 1986, 483 κ. εξ. 24. Βλ. Istorija I 101, που αναφέρεται στον Κλημέντα Αχρίδος.

25. Βλ. D. Vlahov, Makedonija 44, που παραποιεί το περιεχόμενο της πηγής μετατρέποντας το «Σκλάβων Βουλγάρων» σε «Slavjani-Makedonci». -F. Dvornik, La Vie de Saint Grégoire le Décapolite et les Slaves Macédoniens au IXe siècle, Paris 1926. Ο ίδιος όμως, Les Slaves. Byzance et Rome au IXe siècle, Paris 1926, 51: «Slaves de Macédoine».

26. Βλ. Β. Grafenauer, Kronološka vprašanja 25.

27. Βλ. Istorija I 116. -Br. Panov, Strumickata oblast 212.

28. Βλ. Istorija I 123.

29. Βλ. Istorija I 130-131. -D. Vlahov, Makedonija 43. -Vizantiski izvori I 208-209 n. 46.

30. Βλ. Μ. Pavlović, «Najstariji makedonsko-plemenski nazivi i principi nastanka etnonima», Cetvtro zasedanije na Medjunarodna Komisija za slovenska onomastika, Skopje 1971, 115-138.

31. Βλ. Vizantiski izvori I 222 n. 9.

32. Βλ. VI. Popović, Les témoins archéologiques 450-451. -Idem, Les Sklavinies macédoniennes 256.

33. Βλ. Istorija I 89-90.

34. Βλ. Fr. Dölger, «Ein Fall slavinscher Einsiedlung im Hinterland von Thessalonike im 10. Jahrhundert», Sitzungsberichte der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Philosophisch-historische Klasse, Jahrgang 1952, Heft 1, 1-28, 4. Στο εξής: Hinterland von Thessalonike.-B. Grafenauer, Kronoloska vprašanja 31, 38. -G. Ostrogorski, Vizantija i Sloveni: Vizantijsko-južnoslovenski odnosi. Politički odnosi 21-44 (=Vizantsko-južnoslovenski odnosi εν: Enciklopedija Jugoslavije 1, Zagreb 1955, 591-599, 24. Στο εξής: Vizantijsko-juznoslovenski odnosi.

35. Βλ. Istorija I 92.

36. Βλ. Vizantiski izvori I 230 n 41, 222 n. 9.

37. Βλ. Istorija I 115 (αναφορά στον 10ο αιώνα και στους Βογομίλους), 108.

38. Βλ. Vizantiski izvori I 188 n. 3 (όπου και Θράκες Δραγουβίτες).

39. Βλ. Β. Grafenauer, Kronoloska vprašanja 43, όπου και Θεσσαλοί Βελεγεzήτες και ηπειρώτες Βαϊουνήτες.

40. Βλ. Istorija I 110.

41. Βλ. Β. Prokić, «Jovan Skilica kao izvor za istoriju maćedonske slovenske države», Glas SAN LXXXIV (1910) 81-82.

42. Βλ. G. Ostrogorski, Vizantijsko-južnoslovenski odnosi 29: «Tek 986 mogao je car Vasilije II (976-1025) da preduzme svoj prvi pohod protiv Makedonskog Carstva» - idem, Geschichte des byzantinischen Staates, München 1963, 250,255, όπου αποκαλεί το κράτος του Σαμουήλ makedonische Reich. Βλ. ελληνική έκδοση: Ιστορία του Βυζαντινού Κράτους τ. Β' , Αθήνα 1979, 184 και σημ. 216, 190.

43. Βλ. Istorija I 99.

44. ο.π. 102.

45. ο.π. 101, όπου και η άποψη πως η αρχαία «παλαιομακεδονική λογοτεχνία» εμπλουτίσθηκε με μεταφράσεις από την ελληνική γλώσσα!

46. Διάχυτο είναι το πνεύμα αυτό στην παρατιθεμένη άποψη του G. Ostrogorsky, «Byzantium and the South Slavs», The Slavonic and East European Review 42 (1963-4), 1-14, 13: «The influence of Byzantium was particularly intensive in those countries which had remained under Byzantine rule over long periods and were incorporated as provinces in the Byzantine empire such as for instance Bulgaria and particularly Macedonia. Macedonia was in fact the channel through which Byzantine cultural and political influence was disseminated and overflowed into the neibouring Slav countries. During the greater part of her mediaeval-and also more recent -history Macedonia was ruled by one of the neighbouring states. With the exception of the heroic period of Samuel's empire, it did not have the opportunity to develope its own state institutions but the importance of this central Balkan area in the historical development of the Balkan peninsula is extraordinary great. It was constantly claimed by each of its more powerful and better organised neighbours and, as a rule, hegemony over Balkans was concentrated in the hands of that Balkan state which happened to hold Macedonia at the time.» «To στερεότυπο της «Μακεδονίας» -θύματος των γειτόνων της, αφετηρία συσπειρωτικού αλυτρωτισμού, είναι ενδεικτικό. Η ταύτιση του όρου Μακεδονία με το σλαβικό στοιχείο, επίσης. Βλ. σχετικά και Thomas S. Noonan, «Slavs»: Dictionary of Middle Ages t. 11 (1988), 348: «The Slavic settlement of the Balkans led to the birth of the South Slavs, the ancestors of the modern Bulgarian, Serbian, Croatian, Macedonian, and Slovenian peoples».

47. Οι φράσεις αυτές στο σλαβικό ιδίωμα των Σκοπίων αποδίδονται με na ή vο + όνομα: βλ. Kr. Kepeski, Gramatica 138-139.

48. Βλ. Μαν. Τριανταφυλλίδης, Τα οικογενειακά μας ονόματα, Θεσσαλονίκη 1982, 23 κ. εξής («Εθνικά»).

49. Θεοφάνης, Χρονογραφία, έκδ. C. de Boor, Theophanis Chronographie I, Lipsiae 1883, ανατύπωση: Hildesheim 1963, 430.21-22.

50. Κωνσταντίνος Ζ' Πορφυρογέννητος, Περί θεμάτων, έκδ. A. Pertusi, Constantino Porfirogenito, De thematibus, Indroduzione, testo critico, commento (Studi e Testi 160), Citta de Vaticano 1952, 89.1-7.

51. o.π. 86. 1.

52. ο.π. 87. 13-14. -Ἰωάννης Μαλάλας, Χρονογραφία, έκδ. L. Dindorf, Ιoannis Malalae, Chronographia, Bonnae 1831, 190. 12-191. 1, 192. 1-4, 195. 21-196. 4. - Θεοφύλακτος Σιμοκάττης, Οικουμενική Ιστορία, έκδ. C. Boor, Theophylacti Simocattae Historiae, Leipzig 1887. Ed. corr. curavit P. Wirth, Stuttgart 1972, 202. 5-12, 217. 15-17, 261. 16-19. -Χρονικόν Πασχάλιον, έκδ. L. Dindorf, Chronicon Paschale I, Bonnae 1832, 319. 11-18, 609. 4-7. -Ἰωάννης Νικίου, Παγκόσμιον χρονικόν, έκδ. Η. Zotenberg, Chronique de Jean Eveque de Nikiou. Notices et Extraits des Mss. de la Bibliothèque Nationale XXIV, 1 (1883) 343-605, 396, 402. -Γεώργιος Μοναχός, Χρονικόν σύντομον, έκδ. C. Boor, Georgii Monachi Chronicon I-II, Lipsiae 1904. Corr. curavit P. Wirth, Stuttgart 1978, I 56. 7-18, II 407. 19-20, 408. 6-21. -Λέων Γραμματικός, Χρονογραφία, έκδ. Ι. Bekker, Leonis Grammatici Chronographia, CB. Bonnae 1842, 1-331, 48 24-49. 4. -Θεοδόσιος ὁ Διάκονος, Ἅλωσις τῆς Κρήτης, έκδ. F. Jacobs, CB. Bonnae 1828, 259-306, 262.3-8. -Λιουτπράνδος, Relatio de legatione Constantinopolitana, έκδ. εν CB. μετά τον Λέοντα Διάκονο, Bonnae 1828, 343-373, 355 Ε-Α (Col. 2).

53. Θεοφύλακτος Σιμοκάττης 80. 9-11:... «Ὁ δὲ Μακεδὼν ἐκεῖνος ἤ Λεωνίδας τὸ φρόνημα ἤ Καλλίμαχος ἤ Κυνέγειρος, ἀρκέσει δὲ τὸ 'Ρωμαῖον ἀποκαλεῖν...».

54. Ψευδο-Λουκιανός, Τιμαρίων ή περὶ τῶν κατ' αὐτὸν παθημάτων, έκδ. Rob. Romano, Pseudo-Luciano, Timarione (Byzantina et Neo-Hellenica Neapolitana II), Napoli 1974, 53. 114-123:«Ἑορτὴ δὲ ἦν τὰ Δημήτρια ὥσπερ ἐν Ἀθήνησι Παναθήναια καὶ Μιλησίοις τὰ Πανιώνια• γίνεται δε καί παρά Μακεδόσι μεγίστη τῶν πανηγύρεων, συρρεῖ γὰρ ἐπ' αὐτὴν οὐ μόνον αὐτόχθων ὄχλος καὶ ἰθαγενής, ἀλλὰ πάντοθεν καὶ παντοῖος, Ἑλλήνων τῶν ἀπανταχοῦ, Μυσῶν τῶν παροικούντων γένη παντοδαπά Ἴστρου μέχρι καὶ Σκυθικῆς, Καμπανῶν Ἰταλῶν Ἰβήρων Λυσιτανῶν καί Κελτῶν τῶν ἐπέκεινα Ἄλπεων• καὶ συλλήβδην εἰπεῖν, ὠκεάνειοι θῖνες ἱκέτας καὶ θεωροὺς ἐπὶ τὸν μάρτυρα πέμπουσι• τοσοῦτον αὐτῷ τῆς δόξης κατὰ τὴν Εὐρώπης περίεστιν».

55. Νικολάου Καβάσιλα προσφώνημα 87, κεφ. 23: «Δημήτριος ἦν ἐξ ἀνθρώπων, οὐ μόνον βαρβάροις φόβον ἐνθείς, καὶ ταῖς ἐκεῖθεν νίκαις τὴν Ἑλλάδα κοσμήσας...»

56. Κωνσταντῖνος Ζ' Πορφυρογέννητος, Περί θεμάτων 88. 1-89. 5: «Τὸ δὲ θέμα τοῦ Στρυμόνος τῇ Μακεδονίᾳ συντέτακται καὶ οὐδαμοῦ τούτου λόγος ἐστὶ περί θέματος, ἀλλ' εἰς κλεισούρας τάξιν λελόγισται• καὶ Σκύθαι αὐτὸ ἀντὶ Μακεδόνων διανέμονται, Ἰουστινιανοῦ τοῦ 'Ρινοτμήτου ἐν τοῖς ὄρεσι τοῦ Στρυμόνος καὶ ταῖς διαβάθραις τῶν κλεισουρῶν τούτους ἐγκατοικίσαντος». -Βλ. Μ. Rajkovic, «Oblast Strimona i tema trimon», Zbornik Radova Vizantološkog Instituta 5 (1958), 1-7. Ελληνική μετάφραση: Η περιοχή του Στρυμόνος και το θέμα Στρυμών, Δελτίον Σλαβικής Βιβλιογραφίας, έτος 4, τεύχος 14 (1967) 31-39,37: «Ο Αυτοκράτωρ... δίδων την πληροφορίαν, ότι εις την περιοχήν ταύτην αντί των Μακεδόνων -δηλαδή των Ρωμαίων- ανεπτύχθησαν οι Σκύθαι (Σλάβοι)...»

57. Θαύματα ἁγίου Δημητρίου Ι 137. 5-9, 153. 3-7.

58. Κωνσταντῖνος Ζ' Πορφυρογέννητος, Πρὸς τὸν ἴδιον υἱὸν 'Ρωμανὸν τον θεοστεφῆ καὶ προφυρογέννητον βασιλέα, έκδ. C. Moravscik-R. J.H. Jenkins, Constantine Porphyrogenitus, De administrando imperio, Greek text edited by C. Moravcsik, English translation by R. J. H. Jenkins2, Dumbarton Oaks 1967, 50. 9-16: «Ἐπὶ δὲ τῆς βασιλείας Μιχαήλ, τοῦ υἱοῦ Θεοφίλου, ἀπεστάλη ὁ πρωτοσπαθάριος Θεόκτιστος, οὗ τὸ ἐπίκλην ὁ τῶν Βρυεννίων, στρατηγὸς ἐν τῷ θέματι Πελοποννήσου μετά δυνάμεως καὶ ἰσχύος πολλῆς, ἤγουν Θρακῶν καὶ Μακεδόνων καὶ τῶν λοιπῶν δυτικῶν θεμάτων τοῦ πολεμῆσαι και καθυποτάξαι αὐτούς. Καὶ πάντας μὲν τοὺς Σκλάβους καὶ λοιπούς ἀνυπότακτους τοῦ θέματος Πελοποννήσου ὑπέταξε καὶ ἐχειρώσατο, μόνοι δὲ οἱ Ἐζερῖται καὶ οἱ Μηλιγγοὶ κατελείφθησαν ὑπὸ τὴν Λακεδαιμονίαν καὶ τὸ Ἕλος.» Στο εξής: De administrando imperio.

59. Χρηστομάθειαι ἐκ τῶν Στράβωνος Γεωγραφικῶν, έκδ. Κ. Miller, Geographi Graeci Minores II, Paris 1861, 529-636, 574, 47:«...Καὶ νῦν δὲ πᾶσαν Ἤπειρον καὶ Ἑλλάδα σχεδόν καὶ Πελοπόννησον καὶ Μακεδονίαν Σκύθαι Σκλάβοι νέμονται...»

60. Θαύματα ἁγίου Δημητρίου 229.22. -Βλ. Μ. Grigoriou-Ioannidou, Une remarque sur le recit des Miracles de Saint Démétrius, Comité National Grec des Etudes du Sud-Est Européen, Centre d' Etudes du Sud-Est Européen 20, Athènes 1987, 7 κ εξ.

61. Ἱεροκλῆς Γραμματικός, Συνέκδημος, έκδ. Ε. Honigmann, Le Synecdémos d' Hiéroclés et l’opuscule géographique de Georges de Chypre (Corp. Bruxell, Hist. Byzantinae. Forma imperii byzantini. Fasc. I), Bruxelles 1939, 1-48, 14-15, 638.1-640.10, 15-16, 641.1-9. -Θαύματα ἁγίου Δημητρίου 153.6. -Θεοφάνης 475.20-26, 495.27-496.6, 501.1-2. -Συγγραφή χρονογραφίου τα κατά Λέοντα υἱόν Βάρδα τοῦ Ἀρμενίου περιέχουσα, έκδ. Ι. Bekker, Scriptor incertus de Leone Armenio εν CB. μετά τον Λέοντα Γραμματικό, 335-362, 337.18-19. -Τακτικόν, Uspenskij , έκδ. Ν. Oikonomidès, Les listes de préséance byzantines des 9e et l0e siècles (Le Monde byzantin), Paris 1972, 47-63, 49.9, 56.3. -Φιλόθεος ἀτρικλίνης καὶ πρωτοσπαθάριος, Κλητορολόγιον, έκδ. Ν. Oikonomidès, Les listes de préséance 81-235, 101.16 ιέ, 105.8, 139.3. -Τακτικόν Benešević, έκδ. Ν. Oikonomidès, Les listes de préséance 243-253, 247.9. -Βίος Θεοδώρου Στουδίτου, έκδ. V. Latyschev, Vita S. Theodori Studitae in codice Mosquensi musei Rumianzoviani no 520, V.V. XXI (1914), Petrograd 1915, 255-304, 278.19-20. -Θεοφάνους Συνεχιστής, Χρονογραφία συγγραφεῖσα ἐκ προστάγματος τοῦ Κωνσταντίνου τοῦ φιλοχρίστου καὶ πορφυρογεννήτου δεσπότου, έκδ. I. Bekker, Theophanes Continuatus, CB. Bonnae 1838, 3-481, 30.10-12, 223.5-6. -Λέων Διάκονος, Ἱστορία, έκδ. C.B. Hasii, Leonis Diaconi Caloёnsis Historiae, CB. Bonnae 1828, 111.7-10, 114.2-3, 126.14-15. -Κωνσταντῖνος Ζ' Πορφυρογέννητος, Περί θεμάτων 86, 2,1-88.45.-Ο ίδιος, Σύνταγμά τι καὶ βασιλείου σπουδῆς ὄντως ἄξιον πόνημα, έκδ. I. Reiske, Constantini Porphyrogeniti imperatoris de cerimoniis aulae byzantinae libri duo, CB. Bonnae 1829-1830, I 436.20-21, 652.4. Στο εξής: De cerimoniis. -Μιχαήλ Ἀτταλειάτης, Ἱστορία, έκδ. Ι. Bekker, CB. Bonnae 1853, 22.11, 28.12-14, 254.22-23. -Ἰωάννης Σκυλίτζης, Σύνοψις ἱστοριῶν, έκδ. Ι. Thurn, loannis Scylitzae Synopsis historiarum (CFHB 5), Berlin-N. York 1973, 329.91-330.95, 1-2, 362.19-20. -Βλ. Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art. Volume 1: Italy, North of the Balkans, North of the Black Sea, έκδ. J. Nesbit-N. Oikonomides, Dumbarton Oaks-Washington D.C. 1991, 43.1-44.8. -Ι Καραγιαννόπουλος, Θεσμοί-κοινωνία-οικονομία εν: Μακεδονία. 4000 χρόνια ελληνικής ιστορίας και πολιτισμού, Αθήνα 1990, 318-332. Στο εξής: Θεσμοί. - A. Stavridou-Zafraka, «Slav invasions and the Theme Organization in the Balkan Peninsula», Bυζαντιακά 12 (1992) 165-179, 172 κ. εξ. To θέμα Μακεδονίας ιδρύθηκε μεταξύ του 789 ή 797 και του 802. Στο εξής: Slav invasions.

62. Συνοδικὸν ἐν ἐπιτομῇ ἁπάσας ἀπὸ τῶν ἁγίων καὶ πανευφήμων τοῦ Χριστοῦ ἀποστόλων γεγονυῖας ὀρθοδόξους τε καὶ αἱρετικὰς περιέχον Συνόδους μέχρι τῆς ὀγδόης Οἰκουμενικῆς μεγάλης ἁγίας Συνόδου, έκδ. J. Duffy- J. Park, Synodicon Vetus (CFHB), Dumbarton Oaks 1979, 45, 40.1-6, 76, 68.11-14. -Notitiae Episcopatuum, έκδ. J. Darrouzès, Notitiae Episcopatuum Ecclesiae Constantinopolitanee (Instit. Français d' Etudes Byzantines. Géographie ecclésiastique de l’Empire Byzantin, t. 1), Paris 1981, not. 2 216.13, 217.41, not 3 230.16, 231.48, 235.257, not. 7 285.614, not. 9 304.487. Στο εξής: Notitiae Episcopatuum. Βλ. Γερ. Κονιδάρης, Εκκλησιαστική ιστορία A' 441-442, 503-504, 509-512. -Αγγελική Κωνσταντακοπούλου, Ιστορική γεωγραφία της Μακεδονίας (4ος-6ος αιώνας), Γιάννενα 1984, 127 (διδακτορική διατριβή).

63. Βλ. Ι. Καραγιαννόπουλος, «Η επικοινωνία Θεσσαλονίκης - Κωνσταντινουπόλεως κατά τους 7-9. αι.», Επιστημονική Επετηρίς Φιλοσοφικής Σχολής Α.Π.Θ. 22 (1984) 211-229,218. -A. Stavridou-Zafraka, Slav Invasions 175-176.

64. Βίος ἁγίου Γρηγορίου Δεκαπολίτου, έκδ. F. Dvornik, La Vie de Saint Grégoire le Décapolite et les Slaves Macédoniens au IXe siècle, Paris 1926 (texte:p. 45-75) 55.4-5. Βλ. Αλκμ. Σταυρίδου-Ζαφράκα, Θεσσαλονίκη, «πρώτη πόλις Θετταλίας» 69-75.

65. Χρονικόν Πασχάλιον Ι 630.1-8.

66. Βλ. Αλκμ. Σταυρίδου-Ζαφράκα, Θεσσαλονίκη, «πρώτη πόλις Θετταλίας» 75-77.

67. Θαύματα ἁγίου Δημητρίου 208.8-9 («Τῶν γὰρ πολλάκις των λελεγμένων τῶν προσπαρακειμένων τῇ θεοσώστῳ ταύτῃ πόλει Σκλαβίνων...», 209.10 («...ἐγνωκότος τοῦ παντὸς τῶν Σκλαβίνων ἔθνους...»), 211.17 («...τοὺς μεν του Στρυμῶνος Σκλάβους...»), 220.24 («Καὶ ἔφυγε πᾶσα ἡ βάρβαρος φυλή...»). -Νικηφόρος Πατριάρχης, Ἱστορία σύντομος, έκδ. C. Mango, Nikephoros' Patriarch of Constantinople Short History (CFHB 13), Dumbarton Oaks-Washington D.C. 1990, 38, 6-11: «... ἱππικά δε στρατεύματα πρὸς τοῖς Θρακώοις διαγαγών χωρίοις κατά τῶν Σκλαβηνῶν εὐθέως ὥρμησε, μέχρι δὲ Θεσσαλονίκης ὲκδραμὼν πόλεως, πολλά τῶν ἐκεῖσε Σκλαβηνῶν γένη τὰ μὲν πολέμῳ τὰ δὲ ὁμολογίᾳ παραλαβών, εἰς τὴν τοῦ Όψικίου λεγομένην χωράν... κατέστησεν...». - Κωνσταντίνος Ζ' Πορφυρογέννητος, De administrando imperio 50, 59-60: «...καὶ ευθέως γενομένης καί τῆς τῶν Σκλαβησιάνων ἐπιθέσεως κατά τοῦ αὐτοῦ θέματος...» -Βίος ἁγίου Γρηγορίου Δεκαπολίτου 54.23-24 («Ἐξ Αἴνωθεν δὲ πλοίῳ ἐπιβὰς τῇ Χριστόπολει προσέσχεν. Ἐκ δὲ ταύτης ἀποβὰς τοῦ πλοίου, κατήντησεν ἐπί τινα ποταμόν, ἐν ᾧ Σκλαβίνοις λησταῖς περιέπεσεν...»). -Ἰωάννης Σταυράκιος, Λόγος εἰς τὰ θαύματα τοῦ ἁγίου Δημητρίου, ἐκδ. Ἰωακ. Ἰβηρίτης, Ἰωάννου Σταυρακίου Λόγος εἰς τὰ θαύματα τοῦ ἁγίου Δημητρίου, Μακεδονικά 1 (1940) 324-376 (κείμενο 334-376), 361, 17-19: «Ρυνχῖνοι, Στρυμόνιοί τε καὶ Σαγουδάτιοι, ἔθνη ὅμορα σκυθικά τε καὶ σκλαβινίσια, θηριώδη καὶ βάρβαρα...». Για τα «ἀνδράποδα Σκλαβόα τῆς Βιθυνῶν ἐπαρχίας» βλ. Αικ. Χριστοφιλοπούλου, «Βυζαντινή Μακεδονία», Βυζαντινά 12 (1983) 9-63, 39. -Χρηστομάθειαι ἐκ τῶν Στράβωνος Γεωγραφικῶν 574, 47: «... καὶ Μακεδονίαν Σκύθαι Σκλάβοι νέμονται...». -Θεοφάνους Συνεχιστής 50.2:«... Σκλαβογενῶν τῶν πολλάκις ἐγκισσευθέντων κατὰ τὴν Ἀνατολὴν...».
68. Θαύματα ἁγίου Δημητρίου 175. 4-6 («...τὸ τῶν Σκλαβίνων ἐπαρθῆναι ἔθνος, πλῆθος ἄπειρον συναχθὲν ἀπό τε τῶν Δρογουβιτῶν, Σαγουδατῶν, Βελεγεζητῶν, Βαϊουνητῶν, Βερζητῶν καὶ λοιπῶν ἐθνῶν...». -Ἰωάννης Καμενιάτης 8.80-82. -Θεοφάνης 359. 13-14. –Κωνσταντῖνος Ζ' Πορφυρογέννητος, De administrando imperio 50, 1-2. Για την αναφερόμενη στους Σμολεάνους πρώτο-βουλγαρική επιγραφή βλ. Ι. Καραγιαννόπουλος, «Η πρωτοβουλγαρική επιγραφή του, Direkler (πιν. 429-443)», «Εγνατία 1. Επιστημονική Επετηρίς Φιλοσοφικής Σχολής Α.Π.Θ. 23 (1989) 219-257, 225.

69. Θαύματα ἁγίου Δημητρίου 211. 4-19. –Κωνσταντῖνος Ζ' Πορφυρογέννητος, De administrando imperio 50, 1-2.

70. Θεοφάνης 359. 13-17.

71. Βίος ἁγίου Γρηγορίου Δεκαπολίτου 61. 20-21: «...πρὸς τὰ τῶν Σκλαβηνῶν μερῶν ὄρη...», 61. 28-62.1:«...στάσις οὐ μικρά τοῦ τῆς ἐκείνης Σκλαβηνίας ἐξάρχοντος γέγονε...». -Θεοφάνης 430.21: «... τὰς κατὰ τὴν Μακεδονίαν Σκλαβηνίας ᾐχμαλώτευσε...». –Κωνσταντῖνος Ζ' Πορφυρογέννητος, De administrando imperio 29, 67-68. Βλ. Ρ, Charanis, «Observations on the History of Greece During the Early Middle Ages», Balkan Studies 11 (1970) 1-34, 11-13. -A. Stavridou-Zafraka, Slav Invasions 170.

72. Θεοφάνης 447. 10-13 («... πρὸς τὸ αἰχμαλωτίσαι τὴν Βερζιτίαν...»), 473. 32-474.2 («... Ἀκάμηρος ὁ τῶν Σκλαυινῶν τῆς Βελζητίας ἄρχων...»).

73. Βλ. Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks I 21, 1-3.

74. Notitiae Episcopatuum, not. 7 299, 616, 618 not. 9 185, 490, 492, not. 10 218, 580 και 582. Βλ. Ι. Καραγιαννόπουλος, Θεσμοί 320-21. -Γ. Χιονίδης, Ιστορία της Βέροιας, της πόλεως και της περιοχής, τ.2, Βυζαντινοί χρόνοι, Θεσσαλονίκη 1970, 9-13. -Δ. Ζακυθηνός, Οἱ Σλάβοι ἐν Ἑλλάδι, Ἀθῆναι 1945, 30-31 και σημ. 4. P. Lemerle, Philippes et la Macédoine orientale a l’ epoque chrétienne et byzantine Recherches d' Histoire et d' Archéologie, Paris 1945, 115-116 και σημ. 2 -Γ. Θεοχαρίδης, Ιστορία της Μακεδονίας 182 και σημ. 2-3. Για την επισκοπή Ἐζήρου ή Ἐζεροῦ στη Θεσσαλία, βλ. Άννα Αβραμέα, Η βυζαντινή Θεσσαλία μέχρι του 1204. Συμβολή εις την ιστορικήν γεωγραφίαν, εν Αθήναις 1974, 174-175 και 205 (διδακτ. διατριβή).

75. Notitiae Episcopatuum, not. 7 285. 616 και 618.

76. Θαύματα ἁγίου Δημητρίου 211. 7-11 και 14-16.

77. Ἰωάννης Καμενιάτης 8. 81-82.

78. Actes d' Iviron II. Du milieu du XI siècle a 1204, édition diplomatique par J. Lefort, N. Oikonomidès, Denise Papachryssanthou avec la collaboration de Vassiliki Kravari et d' Hélène Métrévéli, Archives de l’Athos XVI, Paris 1990, ἔγγραφον 32, σελ. 80-87. 85. 10-13: «καὶ ὁ τοῦ μακαρίτου βασιλέως κυ(ροῦ) 'Ρωμανοῦ τοῦ πατρός τῶν ἀοιδίμων βασιλέων [τ]οῦ τε κυ(ροῦ) Βασιλείου (καὶ) τοῦ κυ(ροῦ) Κωνσταντίνου τῶν πορφυρογεννήτων ἐκτεθεὶς κατά το ςυξη' ἔτος ἐπί τῇ μονῇ τοῦ Κολοβοῦ, παροίκων ἀτελῶν τεσσαράκοντα δωρεὰν αὐτῇ παρέχων ἀνθ' ὧν ἀφηρέθησαν τοπί(ων) ἀπό τῶν πάλαι παραδοθέντων τῷ μέρει ταύτης ἐν τῇ τοποθεσία τῇς Ἐρισσοῦ παρὰ τῶν ἐνσκηνωθέντων ἐκεῖσε Σκλάβων Βουλγάρων.» Στη σελ. 84, σχόλιο στον στίχο 13. Πρόκειται για την παραχώρηση από τον Ρωμανό Β'στη μονή Ιωάννου Κολοβού, με χρυσόβουλλο, σαράντα παροίκων ως αποζημίωση για εδάφη που της αφαίρεσαν επήλυδες. Χρονολογία του χρυσόβουλλου του 959/960. Βλ. Διονυσία Παπαχρυσάνθου, Ο Αθωνικός μοναχισμός. Αρχές και οργάνωση, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1992, 128-129 και σημ. 261-262, όπου υπάρχει βιβλιογραφία.

79. Βλ. D. Vlahov, Makedonija 44: Vo 924 godina vo vremeto na imperatorot Roman Lakapin, bile naseleni okolu kreposta na Jeriso, Mekedonci-Slavjani i im bila razdelena zemja za tobrabotuvanje... Podocna, vo 960 godina, imperatorot, za da go nagradi manastirot za odzemenite od nego zemji, mu podaril zavisni selani-čifligari. Vo gramotata čitame: «Na manastirot Joan Kolovu bile podareni 40 zemjodelci-selani, čifligari, oslopodeni od danok kako zamena za onis delovi na zemjata što veće odamna mu pripadja na manastirot vo Jerisovskiot kraj; tie čifligari se Slavjani-Makedonci, nastaneti vo tie mesta».

80. ο.π. 43.

81. Βλ. Δ. Κανατσούλης, Ἱστορία τῆς Μακεδονίας μέχρι τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου, Θεσσαλονίκη 1964, 10-11. -Μιχ. Σακελλαρίου, Οἱ γλωσσικές καί ἐθνικές ὁμάδες τῆς ἑλληνικῆς προϊστορίας, εν: Ἐκδοτική Ἀθηνῶν, Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους τ. Α' - Προϊστορία και Πρωτοϊστορία, Ἀθῆναι 1971, 356-379, 378-379. -Ο ίδιος, Οἰκονομική, κοινωνική καί πολιτική ἐξέλιξη τῶν ἑλληνικῶν κρατῶν, εν: Ἐκδοτική Ἀθηνῶν, Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους τ. Β' - Ἀρχαϊκός Ἑλληνισμός. Ἀθῆναι 1971, 204-275, 237-239.

82. Βλ. Μ. Νυσταζοπούλου-Πελεκίδου, Το «Μακεδόνικο Ζήτημα» 18-19.

83. Βλ. Vizantiski izvori I 230 σημ. 41.

84. Θεοφάνης 404. 24-25 («...καὶ τῆς πρὸς θάλασσαν Μακεδονίας...»), 430. 21-22 (...τὰς κατὰ τὴν Μακεδονίαν Σκλαυινίας...»), 475. 22-23 («...ὅν καὶ προεβάλετο μονοστράτηγον εἴς τε τὴν Θράκην καὶ τὴν Μακεδονίαν...»), 496. 1-2 («... πλέον κατίσχυσαν Θράκης καὶ Μακεδονίας...»), 501. 1-2 («...Ἰωάννης, πατρίκιος καὶ στρατηγός Μακεδονίας, ὁ Ἀπλάκης...»)

85. Θεοφάνης 65. 1-2: «...καὶ ἠρήμωσαν πολλάς ἐπαρχίας, Σκυθίαν, Μυσίαν, Θράκην, Μακεδονίαν, καί Ἀχαΐαν, καί πάσαν τὴν Ἑλλάδα...» (λεηλασία ἀπό Γότθους ἐπί Ουάλη).

86. Θεοφάνης 347. 6-7, 364. 8-15, 430. 21-22, 486. 10-12. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο χρονογράφος χρησιμοποιεί άλλοτε ενικό («... κατά Σκλαυινίας...», «.. .κατά Σκλαυινίας καί Βουλγαρίας...» και άλλοτε πληθυντικό («... βουλόμενος τούς τε Βουλγάρους καὶ τάς Σκλαυινίας αἰχμαλωτίσαι... πολλά πλήθη τῶν Σκλάβων τὰ μὲν πολέμῳ τὰ δἐ προσρυέντα παραλαβών...», «... τάς κατά τὴν Μακεδονίαν Σκλαυινίας..., «.. .Χριστιανούς ἀποικίσας ἐπί τάς Σκλαυινίας γενέσθαι προσέταξεν...»). Επιστολή Μιχαήλ Β' σε Λουδοβίκο Ευσεβή, Mansi XIV 418: «...circumiacentibus Sclaviniis...»

87. Θεοφάνης 347. 6-7:«Τούτῳ τῷ ἔτει ἐπεστράτευσεν ὁ βασιλεὺς κατὰ Σκλαυινίας καἰ ἠχμαλώτισε πολλούς καὶ ὑπέταξεν». Την εκστρατεία αυτή του Κώνσταντος Β' άλλοι ιστορικοί την τοποθετούν στη βόρεια Βαλκανική, άλλοι, γενικά, πλησίον των παραμεθορίων περιοχών, άλλοι στη Μακεδονία, άλλοι στην κεντρική Ελλάδα κι άλλοι στη Θράκη, Βλ. Χρ. Ζαχόπουλος, «Η πολεμική ισχύς των «Σκλαβίνων» στην «5η πολιορκία» της Θεσσαλονίκης και οι σχέσεις τους με το βυζαντινό κράτος στην ίδια περίοδο, εν: Ελληνική Ιστορική Εταιρεία, IB' Πανελλήνιο Ιστορικό Συνέδριο (Μάιος 1991), Πρακτικά, Θεσσαλονίκη 1992, 39-63, 55 και σημ. 94-97.

88. Κωνσταντῖνος Ζ' Πορφυρογέννητος, De administrando imperio 29, 68:«... ἀλλὰ καὶ τὰ ἐκεῖσε ἔθνη, οἵ τε Χρωβᾶτοι καὶ Σέρβλοι καὶ Ζαχλοῦμοι καὶ Τερβουνιῶταί τε καὶ Καναλῖται καὶ Διοκλητιανοὶ καὶ οἱ Παγανοί, τῆς τὼν 'Ρωμαίων βασιλείας ἀφηνιάσαντες γεγόνασιν ἰδιόρρυθμοι καὶ αὐτοκέφαλοι, τινὶ μὴ ὑποκείμενοι. Ἄρχοντας δέ, ὥς φασι, ταῦτα τὰ ἔθνη μὴ ἔχειν, πλὴν ζουπάνους γέροντας, καθὼς καὶ αἱ λοιπαὶ Σκλαβηνίαι ἔχουσι τύπον...»

89. Θεοφάνης 364. 13, 383. 21, 386. 13, 400. 19 και 28, 456. 28, 461.5-6, 471. 3, 484. 20 και 494. 18.

90. Θεοφάνης 496. 5.

91. Βλ. G. Ostrogorsky, Vizantijsko-juznoslovenski odnosi 29.

92. Βλ. G. Ostrogorsky, Ιστορία Β' (ελληνική έκδοση) 184.

93. ο.π. 184.

94. Βλ. Αντ. - Αιμ. Ταχιάος, Το εφήμερο κράτος του Σαμουήλ (976-1018). Προβλήματα και ερωτηματικά, Ελληνική Εταιρεία Σλαβικών Μελετών, Θεσσαλονίκη 1990, 9-13, 14-20.

95. Βλ. Βασ. Ι. Λαζανάς, «Αρχαίοι Έλληνες Θεσσαλονικείς επιγραμματοποιοί. Επιγράμματα αναφερόμενα στη Θεσσαλονίκη από άλλους ποιητές. Μακεδόνες επιγραμματοποιοί - Όλα τα σχετικά συγγράμματα», Νέα Εστία, Αφιέρωμα στη Θεσσαλονίκη, Χριστούγεννα 1985, 67-120.

96. Βλ. F.W. Walbank, Πνευματικός βίος, Φανούλα Παπάζογλου, Πνευματικός βίος, Άννα Τσιτουρίδου - R. Browning, Κοινωνικός και πνευματικός βίος, R. Browning, Πνευματικός βίος εν: Μακεδονία. 4000 χρόνια ελληνικής ιστορίας και πολιτισμού 168-171, 203-207, 235-237, 263-264, 288-291 και 332-337, 170, 203, 237, 263, 290-291, 333-334, 335-337. Στο εξής: Μακεδονία.

97. Βλ. Άννα Παναγιώτου, Η γλώσσα των αρχαίων επιγραφών της Μακεδονίας, εν: Η γλώσσα της Μακεδονίας, 181-194. -Recueil des inscriptions chrétiennes de Macédoine du Ille au Vie siècle, ed. Den. Feissel, Bulletin de Correspondance Hellénique Supplément VIII (1983) -J. M. Spieser, Inventaires en vue d'un recueil des incriptions historiques de Byzance. I. Les inscriptions de Thessalonique, Travaux et Mémoires 5 (1973) 145-180 -Μαργ. Δήμιτσας, Ἡ Μακεδονία ἐν λίθοις φθεγγομένοις καὶ μνημείοις σωζομένοις, ἤτοι πνευματική καί ἀρχαιολογική παράστασις τῆς Μακεδονίας ἐν συλλογῇ 1409 ἑλληνικῶν καὶ 189 λατινικῶν ἐπιγραφῶν καὶ ἐν ἀπεικονίσει τῶν σπουδαιοτέρων καλλιτεχνικῶν μνημείων, τόμος πρῶτος, τεύχη Α' - Β', Ἀθήνησιν 1896. Ανατύπωση: Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου. Αρχείο Ιστορικών Μελετών 1, Θεσσαλονίκη 1988.

98. Βλ. Ν. Ανδριώτης, Κράτος των Σκοπίων 44-47.

99. Βλ. R. Browning, Πνευματικός βίος εν: Μακεδονία 263.

100. ο.π. 264 - Βλ. Μ. Νυσταζοπούλου-Πελεκίδου, Η ανόρθωση 802-945, εν: Ἐκδοτική Ἀθηνῶν, Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους τ. Η' - Βυζαντινός Ἑλληνισμός -Μεσοβυζαντινοί χρόνοι ἀπό το 642 ὡς τό 1071, Ἀθῆναι 1979, 46-97, 93-95.

101. Βλ. σημ. 5 της παρούσας εργασίας.

102. Βλ. Ν. Ανδριώτης, Κράτος των Σκοπίων 33.

103. Βλ. Vizantiski izvori I 188 n. 3 («.. .makedonskih Drogubita od tračckih Draguvita...»), 222 n. 10 («maloaziski Sloveni...»), 243 n. 13 («tesalski Sloveni...», «...tračkih i makedonskih Slovena...», 287 n. 9c:«.. .peloponeskih Slovena...», αλλά και 234 n. 64: «Slovena na Peloponezu» (εμπροσθέτος) -VI. Popović, Les témoins 473 («Slaves pannoniens, Slaves moldaves»), 503 («Slaves moraves») - Idem, Note sur l’habitat paléoslave 135 («Béléjezètes thessaliens») -B. Crafenauer, Kronološka vprašanja 43 («tesalskih Velegesitov, episkih Vajunitov, makedonskih Vrsjakov»). Ενδιαφέρουσα στον ίδιο η εναλλαγή στη χρήση συνθέτων, που δηλώνουν - και τα δύο - φυλετικά (σελ. 38: «obrsko-slovanskim» «-σελ. 41:«bolgarsko-slovanske») και συνθέτων όρων με φυλετικό το ένα μέρος και γεωγραφικό το άλλο (σελ. 25: «slovanska makedonska»).

104. Βλ. Tad. Wasilewski, Bizancjum i Slowiane w IX wieku, Warszava 1972, 27 και 43.

105. Βλ. Ρ. Lemerle, «Invasions et migrations dans le Balkans depuis la fin de l’Εpoque romaine jusqu' au VIII siècle», Revue Historique CCXI (1954), 265-308, 291 n. 2.

106. Χρονικόν Πασχάλιον I 591. 7-12.

107. Βλ. Ι. Καραγιαννόπουλος, Η επικοινωνία Θεσσαλονίκης - Κωνσταντινουπόλεως κατά τους 7.-9. αι. 216 και σημ. 16.

108. Ιωάννης Καμενιάτης 8. 81-82.

109. Κωνσταντῖνος Ζ' Πορφυρογέννητος, De administrando imperio 49, 4-6.

110. Θεοφάνης 385. 29.

111. Προκόπιος, Περί κτισμάτων, έκδ. J. Haury, Prokopii Caesariensis opera omnia IV Περί κτισμάτων libri VI sive De aedificiis. Ed. ster. correctior. Addenda et corrigenda adiecit C. Wirth, Leibzig 1964, 100. 26.

112. Βλ. Ρ. Lemerle, Invasions 301: «les Sklavènes, Strymoniens, Runchines, Sagoudates», 302: «les slaves Strymoniens», 298: «(Yougo) slaves de Croatie et de Serbie» -Idem, «La chronique improprernent dite de Monemvasie: le contexte historique et légendaire», Revue des Etudes Byzantines XXI (1963) 5-49, 35: «Les Sklavènes de Macédoine».

113. Ἰωάννης Καμενιάτης 4. 54-57. -Νικολάου Καβάσιλα προσφώνημα 70. -Φιλόθεος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, Ἐγκώμιον εἰς τὸν ἅγιον Δημήτριον, έκδ. Δ. Τσάμης, Φιλόθεου Κωνσταντινουπόλεως του Κοκκίνου Αγιολογικά έργα. Α' Θεσσαλονικείς άγιοι, Κέντρον Βυζαντινών Ερευνών, Θεσσαλονίκη 1985, 31-60, 33. 5-34. 19. -Του ιδίου στην αυτήν έκδοση, Λόγος εἰς τὴν ἁγίαν Ἀνυσίαν, 61-80, 64 1-65. 25 -Βίος ὁσίου Γερμανού, 95-158, 97. 5-7 -Βίος ὁσίου Σάβα τοῦ νέου, 159-325, 162. 4-163. 10, 163, 3, 1-164. 16, 166. 5-7 -Βίος ἁγίου Ἰσιδώρου, 327-423, 331. 1-6.

114. Θουκυδίδης, Ξυγγραφὴ τοῦ πολέμου τῶν Πελοποννησίων καὶ Ἀθηναίων έκδ. Η. Stuart Jones, Thucydidis historiae. Apparatum criticum correxit et auxit John En. Powell, t. I, Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis, Oxford 1900, repr. Oxford 1970, III 82, 4.

115. Βλ. Κυρ. Πλησῆς, «Ἡ ἱστορική μνήμη καί ἡ σημασία τῶν λέξεων», Εὐθύνη 156 (1984) 600-601, 600.

116. Θουκυδίδης Ι 22, 4: «...ὅσοι δὲ βουλήσονται τῶν τε γενομένων τὸ σαφὲς σκοπεῖν καὶ τῶν μελλόντων ποτὲ αὖθις κατὰ τὸ ἀνθρώπινον τοιούτων καὶ παραπλησίων ἔσεσθαι, ὠφέλιμα κρίνειν αὐτὰ ἀρκούντως ἕξει. Κτῆμά τε ἐς αἰεί μᾶλλον ἤ ἀγώνισμα ἐς τὸ παραχρῆμα ἀκούειν ξύγκειται».

ΜΥΡΙΟΒΙΒΛΟΣ

Τα Πομακοχώρια της Θράκης

noreply@blogger.com (admin) — Sat, 14 Nov 2009 07:18:00 +0000

Πομακοχώρια. Οροσειρά της Ροδόπης. Ακολουθούμε τα χνάρια του Ορφέα προσπαθώντας να ψηλαφήσουμε το χθες μέσα στο πολύχρωμο ψηφιδωτό της Θράκης. Μιας Θράκης φορτωμένης με μνήμες αλλά και μιας Θράκης ζωντανής. Εδώ η πολυμορφία δεν είναι μειονέκτημα, εδώ η πολυγλωσσία δεν είναι ψεγάδι. Εδώ η διαφορετικότητα είναι πλούτος μοναδικός, και το γνωρίζουν καλά χριστιανοί και μουσουλμάνοι, που αιώνες τώρα συμβιώνουν αρμονικά, μοιράζονται τις πίκρες και τις χαρές τους, τραγουδούν μαζί και ο άνεμος της Ροδόπης σιγοντάρει το τραγούδι τους. Εδώ ζουν και οι Πομάκοι, οι σλαβόφωνοι μουσουλμάνοι, άνθρωποι αγνοί και φιλόξενοι, μα ταλαιπωρημένοι στο διάβα των χρόνων από τους πολλαπλούς προσεταιρισμούς της ταυτότητάς τους. Ταλαιπωρημένοι τόσο που όλο και συχνότερα ακούς από τους νέους μία και μόνο επιθυμία: «Αφήστε μας να ζήσουμε! Χωρίς ταμπέλες! Περήφανοι γι' αυτό που είμαστε, ό,τι κι αν είναι αυτό».

Μια μειονότητα με πολλές ταυτότητες

Οι Πομάκοι αποτελούν περίπου το 34% του συνόλου της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη, ενώ στο Νομό Ξάνθης υπολογίζεται ότι ξεπερνούν το 60% των μουσουλμάνων. Εκτός από την Ελλάδα, Πομάκοι υπάρχουν σήμερα και στη Βουλγαρία, όπου ο αριθμός τους υπολογίζεται ότι ξεπερνά τα 270.000 άτομα, αλλά και στην Τουρκία (περίπου 70.000 άτομα). Αν και υπάρχουν αρκετές θεωρίες για την καταγωγή τους, πιστεύεται ότι είναι γηγενές φύλο της Θράκης.

Στο περιθώριο της Ιστορίας

Στο διάβα των αιώνων οι Πομάκοι συχνά βρέθηκαν ανάμεσα σε διαφορετικές γλώσσες, θρησκείες, παραδόσεις, πολιτικές επιλογές. Η τύχη τους ήταν συνυφασμένη με τις γενικότερες εξελίξεις στην περιοχή της Βαλκανικής Χερσονήσου. Ο όρος «Πομάκοι», που καταγράφεται για πρώτη φορά από τον Γάλλο περιηγητή Boué σε περιοδεία του στα Βαλκάνια το 1839, αρχίζει να χρησιμοποιείται ευρύτερα στις οθωμανικές πηγές μετά τον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο του 1877-78. Πιο πριν, ευρύτερα διαδεδομένος ήταν ο υποτιμητικός όρος Αχριγιάν αναφορικά με τους εξισλαμισμένους κατοίκους της Ροδόπης.

Στην οροσειρά της Ροδόπης πιστεύεται ότι οι Πομάκοι δέχτηκαν τη μωαμεθανική θρησκεία γύρω στα τέλη του 17ου αιώνα, στα χρόνια του σουλτάνου Μεχμέτ Δ΄ και του μεγάλου βεζίρη Μεχμέτ Κιοπρουλού. Την περίοδο αυτή κατεδαφίστηκαν στην περιοχή 218 εκκλησίες και 336 παρεκκλήσια. Βασική αιτία του εξισλαμισμού ήταν η απαλλαγή από τη δυσβάσταχτη φορολογία. Κατά την επίσκεψη του μοναχού Παχώμιου Ρουσάνου στην Ξάνθη γύρω στο 1550, έξι έως εννέα χωριά της ορεινής Ξάνθης είχαν ήδη στραφεί προς το Ισλάμ. Ο διακεκριμένος αυτός λόγιος επισημαίνει ότι πολλοί χριστιανοί από χωριά της ορεινής Ξάνθης έγιναν μουσουλμάνοι «διά τα τέλη», δηλαδή για να ξεφύγουν από τους φόρους που επέβαλλαν οι οθωμανικές αρχές στον χριστιανικό πληθυσμό.

Από τους Βαλκανικούς Πολέμους ώς τις μπάρες (1912-1995)

Ο 20ός αιώνας βρίσκει τους Πομάκους σκορπισμένους στα Βαλκάνια, δίχως ενιαία εθνοτική ταυτότητα. Μετά τη λήξη του Β' Βαλκανικού Πολέμου το 1913, η Δυτική Θράκη έμεινε στη Βουλγαρία, συμπεριλαμβάνοντας το μεγαλύτερο μέρος των Πομάκων. Στο χρονικό διάστημα 1912-1918 οι Πομάκοι δέχτηκαν πιέσεις ώστε να εκβουλγαριστούν. Στις 31 Δεκεμβρίου 1918 οκτώ Πομάκοι βουλευτές της βουλγαρικής Βουλής ζήτησαν από τον Γάλλο στρατηγό Fr. D. Esperey να ενταχθεί ολόκληρη η περιοχή τους στον ελληνικό χώρο.

Το 1919 διενεργήθηκε στον Εχίνο δημοψήφισμα, με το οποίο οι Πομάκοι ζήτησαν να ενωθεί η περιοχή τους με την Ελλάδα. Το 1923 υπογράφηκε στη Λωζάνη η Σύμβαση περί Ανταλλαγής των Πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, από την οποία εξαιρέθηκαν όλοι οι μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης. Για τους μουσουλμάνους που απέμειναν στη Θράκη, η Συνθήκη της Λωζάνης προέβλεπε σχολική εκπαίδευση στη μητρική τους γλώσσα, κάτι που στην πράξη δεν εφαρμόστηκε για τους Πομάκους και τους Ρομά και ίσχυσε μόνο για τους τουρκόφωνους.

Στα χρόνια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου οι Πομάκοι υπέστησαν πολλές θρησκευτικές βιαιότητες. Το 1946, όταν πραγματοποιούνταν το Συνέδριο Ειρήνης των Παρισίων, ο Χαμδή Χουσεΐν Φεχμή Μπέης, πρώην βουλευτής Ροδόπης, και ο Χακκή Σουλεϊμάν Μπέης ζήτησαν με υπόμνημα την ενσωμάτωση όλων των Πομάκων της Ροδόπης στην Ελλάδα.

Το 1936 η μεταξική δικτατορία δημιούργησε τις Επιτηρούμενες Ζώνες, από την ορεινή Θράκη ώς την Ηπειρο. Οι κύριες περιοχές κατοικίας των Πομάκων έγιναν απαγορευμένες και ελεγχόμενες με μπάρες. Για την είσοδο στις περιοχές αυτές χρειαζόταν ειδική άδεια εισόδου από την Αστυνομία. Οι Επιτηρούμενες Ζώνες ατόνησαν, για να καταργηθούν από τον υπουργό Εθνικής Αμυνας Γεράσιμο Αρσένη στις 17/11/1995.

Η ελληνική πολιτική για τους Πομάκους

Το 1954 τέθηκε σε ισχύ ο νόμος «Περί τουρκικής μειονότητος Θράκης», με τον οποίο η ελληνική διοίκηση επέβαλε την ονομασία «τουρκικός», καταργώντας την ονομασία «μουσουλμανικός» που αναγνωρίζει η Συνθήκη της Λωζάνης. Με το Μορφωτικό Πρωτόκολλο του 1951 εισήχθη στα μειονοτικά σχολεία και άρχισε να ακολουθείται το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του τουρκικού υπουργείου Παιδείας. Επίσης αυξήθηκε ο αριθμός των μετακλητών δασκάλων από την Τουρκία, γεγονός που αποτέλεσε την αφετηρία για τον εκτουρκισμό των Πομάκων. Για χάρη της συνοχής του ΝΑΤΟ και του καλού κλίματος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, οι ελληνικές κυβερνήσεις παρέβλεπαν παράτυπες κινήσεις του τουρκικού προξενείου, ενώ ενώπιον του κινδύνου του βουλγαρικού κομμουνισμού οι Πομάκοι αφέθηκαν ουσιαστικά στα χέρια της τουρκικής προπαγάνδας.

Ο πλήρης εκτουρκισμός της μειονοτικής εκπαίδευσης συντελέστηκε με το Μορφωτικό Πρωτόκολλο του 1968. Σήμερα, 55 χρόνια μετά το ψυχροπολεμικό διάταγμα, που αντικαθιστούσε τον όρο «μουσουλμανικός» με τον όρο «τουρκικός», η ελληνική πολιτική απέναντι στους Πομάκους ουσιαστικά δεν έχει αλλάξει. Μέσα από τη μειονοτική εκπαίδευση οι Πομάκοι μαθητές γκετοποιούνται και αναγκάζονται να διδάσκονται -πλην της ελληνικής- την τουρκική γλώσσα, ενώ η μητρική τους γλώσσα αγνοείται παντελώς (κατά παράβαση της Συνθήκης της Λωζάνης). Αυτή η θεσμοθετημένη τριγλωσσία ισοδυναμεί με παραποίηση της ταυτότητας των Πομάκων, που γίνεται μέσα από το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας. Η μόνη λύση στο πρόβλημα αυτό δεν μπορεί παρά να είναι η κατάργηση των μειονοτικών σχολείων που καταδικάζουν τους Πομάκους μαθητές στην αμάθεια και η παροχή σε όλους τους μουσουλμάνους ισότιμης με όλους τους Ελληνες πολίτες εκπαίδευσης καθώς και διδασκαλίας (πλην του βασικού προγράμματος) των μητρικών γλωσσών της μειονότητας (τουρκικής - πομακικής - ρομά).

Η τουρκική προπαγάνδα στη Θράκη

Τα τελευταία χρόνια, στα τζαμιά της Θράκης έχει ξεσπάσει πόλεμος κατά των «απίστων», των «γκιαούρηδων». Η ισλαμική θρησκεία χρησιμοποιείται ως όργανο για την εξυπηρέτηση εθνικιστικών στόχων, κάτι που εκφράζεται με απειλές και άσκηση ψυχολογικής βίας προς όσους μιλούν για μια διακριτή ταυτότητα για τους Ρομά ή τους Πομάκους. Η Τουρκία επιδιώκει να παρέμβει στη Θράκη όχι για να υποστηρίξει την ελληνική πολιτική ισονομίας και ισοπολιτείας, αλλά για να την υπονομεύσει, στοχεύοντας στην αύξηση της απομόνωσης της μουσουλμανικής μειονότητας και την περιχαράκωσή της γύρω από το τουρκικό προξενείο της Κομοτηνής.

Ο τουρκόφωνος Τύπος συκοφαντεί, απειλεί και δημιουργεί αντιπομακικό κλίμα μίσους, με αφορμή την ίδρυση Πολιτιστικού Συλλόγου Πομάκων το 2007. Στο Διαδίκτυο δημιουργούνται μειονοτικές ιστοσελίδες που προωθούν την κεμαλική ιδεολογία, ενώ εμπρηστικές είναι οι δηλώσεις απεσταλμένων της Τουρκίας που περιοδεύουν στη Θράκη.

Μέσα στο κλίμα αυτό, ορισμένοι αναλυτές προφητεύουν επεκτατικές δράσεις της Τουρκίας και συγκρούσεις. Ομως, πέρα από τις προσπάθειες χειραγώγησης των Πομάκων, η παροχή δημοκρατικών ελευθεριών στα μεταψυχροπολεμικά χρόνια έχει αναδείξει μια νέα δημοκρατική πολυμορφία που φαίνεται να αμβλύνει τις εντάσεις. Οι ίδιοι οι Πομάκοι αρνούνται να μπουν στη διαδικασία του οριστικού αυτοπροσδιορισμού και απέναντι στις προσπάθειες ταυτοποίησής τους απαντούν με άρνηση της μισαλλοδοξίας και φιλοευρωπαϊκό προσανατολισμό.

Η γλώσσα των Πομάκων

Το βασικό στοιχείο που διαφοροποιεί τους Πομάκους από τις δύο άλλες ομάδες της μειονότητας (τουρκόφωνους και Ρομά) είναι η γλώσσα τους. Πιο συγκεκριμένα, μιλούν ένα παλαιοσλαβονικό ιδίωμα που έχει αρκετές ομοιότητες με τις άλλες νοτιοσλαβικές γλώσσες. Η γλώσσα αυτή δεν υπήρχε σε γραπτή μορφή μέχρι το 1995 και εξακολουθεί και σήμερα να μεταδίδεται μόνον προφορικά.

Στις πρόσφατες εκδόσεις που αφορούν την πομακική γλώσσα γίνεται συνήθως παράλληλη χρήση του ελληνικού και του λατινικού αλφαβήτου, με την πρόσθεση ορισμένων συμβόλων για την ορθότερη απόδοση ορισμένων φθόγγων. Τα πρώτα βήματα καταγραφής της πομακικής έγιναν πριν από 40 χρόνια. Ηταν τότε που ο Πέτρος Θεοχαρίδης, δάσκαλος στον Εχίνο, άρχισε να καταγράφει συστηματικά τον παραδοσιακό πολιτισμό των κατοίκων της οροσειράς της Ροδόπης. Το βιβλίο του «Πομάκοι, οι μουσουλμάνοι της Ροδόπης» εκδόθηκε το 1995. Σχεδόν παράλληλα κυκλοφόρησε το Πομακο-Ελληνικό Λεξικό του Ριτβάν Καραχότζα και λίγο μετά η Γραμματική και το Συντακτικό της Πομακικής. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Αναπτυξιακού Κέντρου Θράκης (ΠΑΚΕΘΡΑ) να προχωρήσει το 2003 στη διοργάνωση μαθημάτων πομακικής γλώσσας και στην έκδοση σχετικών εγχειριδίων.

Στις οικοδομές και στα καπνοχώραφα

Σήμερα οι Πομάκοι εργάζονται στις οικοδομές, στα καράβια και στα ναυπηγεία στην Αθήνα, τη Ρόδο, τη Μύκονο, την Ξάνθη, την Κομοτηνή και τη Γερμανία. Για όσους ζουν στα Πομακοχώρια, κύριες ασχολίες παραμένουν η γεωργία και η κτηνοτροφία. Ειδικότερα η καλλιέργεια του καπνού αποτελεί μια γεωργική δραστηριότητα που εκτείνεται καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Η ποικιλία που καλλιεργείται στα ορεινά της Θράκης, ο μπασμάς, θεωρείται άριστης ποιότητας, αλλά απαιτεί σκληρή δουλειά. Από την προετοιμασία των χωραφιών, τη λίπανσή τους και το όργωμα ώς τη σπορά, το τσάπισμα, τη συγκομιδή, το βελόνιασμα και το παστάλιασμα, όλη η οικογένεια καλείται να μοιραστεί τις δουλειές για να εξασφαλίσει ένα βασικό ετήσιο εισόδημα. Το καλοκαίρι οι ενήλικοι και τα μεγάλα παιδιά ξεκινούν τη δουλειά στο χωράφι από τις 6 το πρωί και μερικές φορές συνεχίζουν μέχρι να σουρουπώσει.

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Θ. ΚΟΚΚΑΣ,
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΝΙΚΟΣ ΕΞΑΡΧΟΠΟΥΛΟΣ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

50 χρόνια Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης

noreply@blogger.com (admin) — Fri, 13 Nov 2009 16:12:00 +0000

"Στις 9 Μαρτίου του 1960, η Μακεδονική Καλλιτεχνική Εταιρεία "Τέχνη" υποβάλλει υπόμνημα στη ΔΕΘ για την ίδρυση φεστιβάλ κινηματογράφου."

"Why cinema now?"

"Why cinema now?" είναι το ερώτημα που θέτει ως επετειακό αλλά και ιδεολογικό σύνθημα το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, που συμπληρώνει με τη φετινή διοργάνωση (αρχίζει απόψε στον κινηματογράφο "Ολύμπιον") μισό αιώνα ζωής.

Το έναυσμα για το ερώτημα έδωσαν στους διοργανωτές τα λόγια του Ζαν Ρενουάρ σύμφωνα με τον οποίο "Για να παραμείνει ο κινηματογράφος ζωντανός θα έπρεπε να επινοεί τα πάντα από την αρχή".

Στην προσπάθεια καταγραφής της ιστορίας των 50 διοργανώσεων από τη "γέννηση" του φεστιβάλ στη Θεσσαλονίκη μέχρι σήμερα, ένα είδος απάντησης - πιθανότατα σαφούς και απόλυτα σύγχρονης - στο ερώτημα "Γιατί σινεμά τώρα " και διευρυμένο "Γιατί φεστιβάλ σινεμά τώρα; ", δίνει το υπόμνημα με αίτημα την ίδρυση του φεστιβάλ που απέστειλε ο Παύλος Ζάννας - ιδεολογικός αλλά και ουσιαστικός "πατέρας" και ιδρυτής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης 50 ακριβώς χρόνια πριν.

Στις 9 Μαρτίου του 1960,η Μακεδονική Καλλιτεχνική Εταιρεία "Τέχνη" απαντώντας σε πρόταση της ΔΕΘ για τη διοργάνωση καλλιτεχνικών εκδηλώσεων , υποβάλλει υπόμνημα στο οποίο περιλαμβάνεται ιδιαίτερο σημείωμα για την ίδρυση φεστιβάλ κινηματογράφου . Συντάκτης του ο Παύλος Ζάννας:

"Η οργάνωσις κινηματογραφικής επιδείξεως εντός του πλαισίου των άλλων εκδηλώσεων της ΔΕΘ παρουσιάζει πολλαπλούν ενδιαφέρον . Διότι:

1) Θα αποτελέσει πρωτότυπον εκδήλωσιν μοναδικήν για την Ελλάδα.

2) Θα αποτελέσει διεθνή εκδήλωσιν εφόσον θα συμμετέχουν εις αυτήν και ξένα κράτη. Η διεθνής συμμετοχή είναι εξασφαλισμένη , διότι τα ξένα κράτη ασφαλώς θα ενδιαφερθούν δια την προβολήν της κινηματογραφικής βιομηχανίας παραλλήλως προς τας άλλας αυτών επιτεύξεις αίτινες προβάλλονται δια της ΔΕΘ.

3) Θα αποτελέσει τον καλύτερον τρόπον διεθνούς προβολής της ελληνικής κινηματογραφίας η οποία αναπτύσσεται ήδη εις σημαντικότατον κλάδον της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας.

4) Εις το νομοσχέδιον "περι ελληνικής κινηματογραφίας" το οποίον ολοκληρούται ήδη και συντόμως θα συζητηθεί εις την Βουλήν , προβλέπεται η διοργάνωσις επιδείξεως (Φεστιβάλ) της ελληνικής και ξένης κινηματογραφικής παραγωγής . Η ΔΕΘ με την συμπαράστασιν των τοπικών οργανώσεων δύναται να επιδιώξει και να επιτύχει όπως η εκδήλωσις αυτή πραγματοποιείται κατ΄ετος εις την πόλιν μας .

5) Δια του νομοσχεδίου προβλέπεται και η εξεύρεσις των απαραιτήτων δια την εκδήλωσιν ταύτην πόρων.

6) Η εκδήλωσις θα έχει αρχικώς χαρακτήρα ελληνικόν, με έκτακτον ξένην συμμετοχήν , θα επιδιώξει δε μετά ταύτα να επιτύχει την αναγνώρισιν της Confederation Internationale des Producteurw des Films να συμπεριληφθεί εις το Διεθνές ημερολόγιον παρόμοιων εκδηλώσεων.

7) Αι μόναι κατάλληλαι αίθουσαι προβολής είναι επι τους παρόντος τα κινηματοθέατρα Ολύμπιον και Κολοσσαίον. Αργότερα θα είναι πιθανώς καταλληλότατα το προβλεπόμενον υπαίθριον θέατρο του Πανεπιστημίου , το θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών , δεν πρέπει να αποκλεισθεί και το ενδεχόμενον ανεγέρσεως υπο τη ΔΕΘ, με την συμπαράστασιν της "Τέχνης" και εις το προβλεπόμενον χώρον καταλλήλου αιθούσης.

Το υπόμνημα , συντάχθηκε από τον Παύλο Ζάννα, και από δύο υπαλλήλους της ΔΕΘ ( Δαμιανό Γαλαζούδη και Νίκο Μπακόλα).

Αποτέλεσμα των παραπάνω ήταν η "γέννηση" της 1ης εβδομάδας ελληνικού κινηματογράφου που πραγματοποιήθηκε από τις 20-26 Σεπτεμβρίου του 1960 στον κινηματογράφο "Ολύμπιον" (τον ίδιο χώρο που ανακαινισμένος από το 1997 εξακολουθεί να φιλοξενεί και από σήμερα την 50η διοργάνωση).

Το πρόγραμμα της πρώτης διοργάνωσης προσπαθούσε να συνδυάσει το ``σοβαρό εμπορικό`` κινηματογράφο- ( ``Μανταλένα `` του Ντ. Δημόπουλου, ``Εγκλημα στα παρασκήνια`` του Ντ. Κατσουρίδη ) με ταινίες οι οποίες αντανακλούσαν την καλλιτεχνική έκφραση της εποχής, όπως το ```Ποτάμι``, του Νίκου Κούνδουρου, που πήρε και το βραβείο σκηνοθεσίας και βραβείο μουσικής (Μ. Χατζιδάκις) . Η "Μανταλένα" - Αλίκη Βουγιουκλάκη πήρε το α΄βραβείο γυναικείας ερμηνείας, ο Δημήτρης Χόρν το βραβείο α΄ανδρικού ρόλου στην ταινία ``Μια του κλέφτη `` . Τα βραβεία μοιράστηκαν ισομερώς στους συντελεστές όλων των ταινιών . Συνολικά στη διοργάνωση (στο διαγωνιστικό της τμήμα) μετείχαν τέσσερις μεγάλου και δέκα μικρού μήκους ταινίες.

Η τελετή της απονομής των βραβείων έγινε τη Δευτέρα 26 Σεπτεμβρίου στη Λέσχη Αξιωματικών. Την αναγγελία τους έκανε ο Στρατής Μυριβήλης, πρόεδρος της κριτικής επιτροπής, που ευχήθηκε την επόμενη χρονιά να παρουσιασθούν πιο σημαντικές ταινίες, αλλά και ο ελληνικός κινηματογράφος να αξιοποιήσει τη λογοτεχνία μας. Τα βραβεία επέδωσε στους νικητές η ηθοποιός Κατίνα Παξινού. Την Τρίτη 27 Σεπτεμβρίου η εφημερίδα "ΤΑ ΝΕΑ" έγραφε πως "η εσπερίς αυτή απετέλεσε το λαμπρότερον ίσως μεταπολεμικόν γεγονός στην κοσμικήν ζωήν της Θεσσαλονίκης".

Τον Ιούνιο του 1962 και ύστερα από εισήγηση της Γνωμοδοτικής Επιτροπής του υπουργείου Βιομηχανίας, αποφασίζεται από τους υπουργούς Βιομηχανίας, Οικονομικών και Προεδρίας "η οργάνωσις κατά Σεπτέμβριον εκάστου έτους επιδείξεως Ελληνικού Κινηματογράφου υπό τον τίτλο Εβδομάς Ελληνικού Κινηματογράφου και προς διάδοσιν των ελληνικών ταινιών".

Με την υπουργική απόφαση καθιερώθηκε και επίσημα ο θεσμός του Φεστιβάλ, αλλά ταυτόχρονα τέθηκε υπό την κηδεμονία του υπουργείου Βιομηχανίας.

Η 5η Εβδομάδα Ελληνικού Κινηματογράφου (1964) μεταφέρεται πλέον στο νεοανεγερθέν θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.

Η 6η διοργάνωση (1965) μετονομάζεται σε "Φεστιβάλ" χάρη στο νέο κανονισμό που εγκρίνουν τα αρμόδια υπουργεία . Η οργανωτική επιτροπή είναι 7μελής και περιλαμβάνει απαραίτητα έναν κριτικό και τρία πρόσωπα κύρους. Στην κριτική επιτροπή προεδρεύει Ακαδημαϊκός ή ένα αναγνωρισμένο άτομο από το χώρο των Γραμμάτων και Τεχνών.

Το 7ο Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου έγινε από τις 22-28 Σεπτεμβρίου 1966 στην αίθουσα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών και στον κινηματογράφο "Αλέξανδρος.

Το πιο σημαντικό κοσμικό γεγονός του Φεστιβάλ ήταν η ανάδειξη της μις Φεστιβάλ Θεσσαλονίκη, που έγινε το Σάββατο στο Μεντιτερρανέ". Φαβορί ήταν η Εύα Μαράντη, αλλά το βραβείο δόθηκε στη νεοφερμένη Βέρα Κρούσκα. Την τελευταία μέρα των εκδηλώσεων διοργανώθηκε συζήτηση για το νεορεαλισμό και το θέμα των ρεαλιστικών στοιχείων στον ελληνικό κινηματογράφο, με κύριο ομιλητή τον Παύλο Ζάννα.

Ακολουθούν τα χρόνια της Χούντας και μόλις το Σεπτέμβριο του 1974 (στη 15η Διοργάνωση) το Φεστιβάλ παίρνει την πλέον μαχητική και διεκδικητική μορφή του με σειρά διαμαρτυριών, εντάσεων , διαφωνιών για τα βραβεία , θέτοντας παράλληλα τις βάσεις για μια πλέον δημοκρατική διοργάνωση.

Ο "θρυλικός" εξώστης

Η γέννηση του θρυλικού για την επόμενη δεκαπενταετία "εξώστη" και των μαχητικών εκδηλώσεων των μελών του έχει ήδη συντελεσθεί στη 16η διοργάνωση του 1975.

Κορωνίδα αυτού του άκρως πολιτικοποιημένου Φεστιβάλ ήταν η προβολή του "Θιάσου" του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Στα ταμεία του Κρατικού παρουσιάσθηκε ο μεγαλύτερος αριθμός θεατών σε όλη την ιστορία του Φεστιβάλ. Πολλοί ήταν αυτοί που ξενύχτησαν μπροστά στις σκάλες του θεάτρου της ΕΜΣ από την προηγούμενη νύχτα ενώ όσοι δεν κατάφεραν να βρουν εισιτήριο σκαρφίστηκαν ό,τι τους περνούσε από το μυαλό για να μπουν στην αίθουσα,και να αποθεώσουν μετά την τετράωρη προβολή τον Θόδωρο Αγγελόπουλο.

Η πρώτη μεγάλη ρήξη ανάμεσα στους κινηματογραφιστές, το κοινό και το υπουργείο Βιομηχανίας έρχεται το 1977 με τη διοργάνωση του πρώτου "Αντι-Φεστιβάλ" στο "Ράδιο-Σίτυ". Είναι η χρονιά που πραγματοποιούνται ουσιαστικά δύο φεστιβάλ (ένα στο θέατρο της ΕΜΣ και το δεύτερο - και "σημαδιακό" για την πορεία του Φεστιβάλ στο Ράδιο Σίτυ της οδού Παρασκευοπούλου υπό τον τίτλο "Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου 1977.

Το 22ο Φεστιβάλ (1981) είναι το πρώτο που διοργανώνεται από το υπουργείο Πολιτισμού κι όχι από το υπουργείο Βιομηχανίας,ενω σ΄αυτό του 1982 κάνει σαφή την εμφάνιση της η λεγόμενη "κρίση της ελληνικής κινηματογραφίας".

Το κινηματογραφικό νομοσχέδιο αργεί παρά τις υποσχέσεις της νέας υπουργού Μελίνας Μερκούρη , οι εντάσεις και η δράση του "εξώστη" συνεχίζονται , το ενδιαφέρον του κοινού παραμένει αμείωτο ως το 1986 (27ο Φεστιβάλ ) οπότε και η Βουλή ψήφισε το νομοσχέδιο για τον κινηματογράφο που προβλέπει τη σύσταση μόνιμης τριμελούς γραμματείας με διετή θητεία , 17μελούς οργανωτικής επιτροπής , συγκρότησης της προκριματικής και κριτικής επιτροπής από άτομα του κινηματογραφικού χώρου , κατοχύρωση της έδρας του φεστιβάλ "οριστικά και αμετάκλητα" στη Θεσσαλονίκη και τέλος διοργάνωση υπό την αιγίδα του ΥΠΠΟ με συνδιοργανωτή τη ΔΕΘ. Διευθυντής του φεστιβάλ ορίστηκε τότε ο σκηνοθέτης Θανάσης Ρετζής.

Το 29ο φεστιβάλ (1988) σημαδεύτηκε από την παραίτηση του διευθυντή Θανάση Ρετζή στη συνέχεια διορίστηκε ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Κριτικών Κινηματογράφου Ανδρέας Τύρος που παραιτήθηκε σε χρόνο ρεκόρ για να αναλάβει τελικά ο Γρηγόρης Δανάλης.

Είναι η χρονιά που τα μέλη του "εξώστη" κρεμούν συμβολικά το …πτώμα του ελληνικού κινηματογράφου από τον εξώστη στην πλατεία του θεάτρου της ΕΜΣ όπου πραγματοποιείται η διοργάνωση.

"Δεν αρκεί ένα δημοκρατικά οργανωμένο Φεστιβάλ για να δικαιώσει από μόνο του την ύπαρξη του. Τελικός κριτής είναι πάντα οι διαγωνιζόμενες ταινίες. Η παραγωγή μας βρίσκεται σ ένα λεπτό σημείο ισορροπίας και χρειάζεται όσο ποτέ άλλοτε την κρατική συμπαράσταση που ενώ στις οποιεσδήποτε δαπάνες της είναι σπάταλη στον κινηματογράφο και γενικότερα στον πολιτισμό δείχνει την τσιγγουνιά της. Για να βγει η κινηματογραφία μας από το τέλμα χρειάζονται χρήματα και κρατική πολιτική. Μέτρα αναγκαία ιδιαίτερα σήμερα που ο κινηματογράφος είναι το μόνο σημείο αντίστασης στην οπτικοακουστική πλημμυρίδα" σημειώνει τιμώντας τα 30 χρόνια του Φεστιβάλ ο Γρηγόρης Δανάλης.

Η διεθνοποίηση

Ακολούθησαν μάλλον "νεκρά" δημιουργικά και θεσμικά χρόνια και το 1992 τη θέση του διευθυντή του Φεστιβάλ αναλαμβάνει ο Μισέλ Δημόπουλος που προχωρά άμεσα στη διεθνοποίηση του θεσμού.

Ο διεθνής χαρακτήρας ανεβάζει το Φεστιβάλ στην εκτίμηση και του εκτός Ελλάδας κοινού. Στην αρχή το Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα, οι Νέοι Ορίζοντες, τα διάφορα αφιερώματα λειτούργησαν ευεργετικά για την ενημέρωση του κοινού που αυξήθηκε ραγδαία, για το γίνεται σε όλο τον κόσμο, για νέες και μέχρι τότε άγνωστες κινηματογραφίες και για σκηνοθέτες άγνωστους έως τότε στην Ελλάδα.

Μια ακόμη στροφή ήταν όταν καταργήθηκε το ελληνικό διαγωνιστικό τμήμα και στη θέση του έγινε το Πανόραμα Ελληνικού Κινηματογράφου, αφού οι ελληνικές ταινίες διαγωνίζονταν στα Κρατικά Βραβεία.

Ακολούθησε η τοποθέτηση και του Θόδωρου Αγγελόπουλου στη θέση του προέδρου το 1997, κατάφεραν να μεταμορφώσουν ένα επαρχιακό πανηγύρι σε πραγματικό διεθνές φεστιβάλ με κύρος. Περίμενε, λοιπόν, κανείς να μην αρχίσει απ’ αυτούς η "επανίδρυση" του κινηματογράφου στη χώρα .

Δώδεκα χρόνια αργότερα μετά το φεστιβάλ του 2004 ο Μισέλ Δημόπουλος αντικαθίσταται (από τη νέα κυβέρνηση που είχε προκύψει το Μάρτιο του ίδιου χρόνου) από την κ. Δέσποινα Μουζάκη και ο Θόδωρος Αγγελόπουλος από τον σκηνοθέτη Παντελή Βούλγαρη . Ο δεύτερος παραιτείται από τη θέση του λίγους μήνες αργότερα (το Μάιο του 2005) και στα τέλη Αυγούστου στη θέση του τοποθετείται ο ηθοποιός Γιώργος Χωραφάς. Το 46ο φεστιβάλ το Νοέμβριο του 2005 είναι το πρώτο υπό τη νέα διπλή ηγεσία του.

Από τη φετινή 50η διοργάνωση θα λείπουν για πρώτη φορά οι ελληνικές ταινίες όπως και η "λαμπερή" τελετή απονομής των κρατικών κινηματογραφικών βραβείων ποιότητας μια που οι κινηματογραφιστές αρνήθηκαν να προβάλουν τις ταινίες τους στο φεστιβάλ.

Το φεστιβάλ κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης "ζουμάρει" απόψε στο δεύτερο μισό του πρώτου αιώνα της προβολής του.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Εορτασμός της επετείου απελευθέρωσης της Καστοριάς, 11 Νοεμβρίου 2009

noreply@blogger.com (admin) — Thu, 12 Nov 2009 18:07:00 +0000

Εφέτος, στις 11 Νοεμβρίου 2009, συμπληρώθηκαν 97 χρόνια απ’ την απελευθέρωση της Καστοριάς απ’ τους Τούρκους.

Πλήθος λαού στο προαύλιο του ναού του Αγίου Μηνά, περιμένουν τη λιτάνευση της ιερής εικόνας του.

Για να τιμηθεί αυτή η επέτειος πραγματοποιήθηκανσε όλο το Νομό μας διήμερες εορταστικές εκδηλώσεις, ως εξής:

Το πρωί της Τρίτης 10 Νοεμβρίου, παραμονής της επετείου, εκφωνήθηκαν σχετικές ομιλίες από εκπαιδευτικούς σε όλα τα σχολεία του Νομού κι έγιναν καταθέσεις στεφάνων απ’ τους μαθητές στα ηρώα και μνημεία της περιοχής. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας, ώρα 6 μ. μ., τελέστηκε στον πανηγυρίζοντα ιερό ναό του Αγίου Μηνά Μέγας Αρχιερατικός Εσπερινός, με τη συμμετοχή τριών Μητροπολιτών, των Σεβασμιωτάτων Κοζάνης και Σερβίων Παύλου, Πειραιώς Σεραφείμ και Καστορίας Σεραφείμ.

Το πρωί της Τετάρτης 11 Νοεμβρίου, ανήμερα της επετείου, τελέστηκε Όρθρος και Αρχιερατική Θεία Λειτουργία απ’ τους προαναφερόμενους Μητροπολίτες, στο ναό του Αγίου Μηνά, παρουσία Αξιωματούχων του Νομού, πολλών μαθητών και πλήθους κόσμου. Ακολούθως έγινε λιτάνευση και μεταφορά της ιεράς εικόνας του αγίου Μηνά και των τιμίων λειψάνων του στον Μητροπολιτικό ναό Καστοριάς, όπου τελέστηκε επίσημη Δοξολογία κι εκφωνήθηκε ο πανηγυρικός της ημέρας απ’ τον κ. Παναγιώτη Κρίκη, ιστορικό – συγγραφέα.

Η λιτάνευση της ιερής εικόνας και των τιμίων οστών του αγίου Μηνά.

Το μεσημέρι της αυτής ημέρας, ώρα 11.40΄, αναπέμφθηκε επιμνημόσυνη Δέηση και κατατέθηκαν στέφανοι στο Ηρώο πεσόντων πλατείας Μακεδονομάχων. Αμέσως μετά έγινε η καθιερωμένη παρέλαση της μαθητιώσας νεολαίας, αρκετών πατριωτικών συλλόγων και τμημάτων στρατού και αστυνομίας, στη λεωφόρο Μεγάλου Αλεξάνδρου. Το απόγευμα τελέστηκε στον Μητροπολιτικό ναό Πανηγυρικός Μεθεόρτιος Εσπερινός και κατόπιν μεταφέρθηκε με πομπή η ιερή εικόνα του αγίου Μηνά στον ομώνυμό του ναό.

Οι εορταστικές εκδηλώσεις έκλεισαν το βράδυ της Τετάρτης με λαμπαδηδρομία στις πλατείες και τους κεντρικούς δρόμους της Καστοριάς.

ΦΩΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

Το Ευρωκοινοβούλιο υποστήριξε την κατάργηση της βίζας και για τα Σκόπια.

noreply@blogger.com (admin) — Thu, 12 Nov 2009 17:27:00 +0000

Το ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέφρασε την υποστήριξη του για τα σχέδια για ταξίδια χωρίς βίζα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Σερβία, την ΠΓΔΜ και το Μαυροβούνιο από τις 19 Δεκεμβρίου, ενώ παράλληλα κάλεσε την υιοθέτηση περισσότερων μεταρρυθμίσεων σε ολόκληρα τα δυτικά Βαλκάνια.

Οι τρεις Βαλκανικές χώρες ελπίζουν να ενταχθούν στην ΕΕ μέσα στα επόμενα χρόνια με αποτέλεσμα η κατάργηση της βίζας να θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική πολιτική της ΕΕ για τη σταθερότητα στην περιοχή.

Οι ευρωπαίοι υπουργοί αναμένεται να δώσουν τη τελική έγκριση για το σχέδιο αργότερα αυτόν το μήνα.

"Περιμένω οι υπουργοί να το υποστηρίξουν αυτό", δήλωσε η Τάνια Φαγιόν, ευρωβουλευτής από την Σλοβενία.

Οι ευρωβουλευτές δήλωσαν ότι η Αλβανία και η Βοσνία δεν πληρούν τα κριτήρια για διευκόλυνση των ταξιδιών και κάλεσαν τους πολιτικούς να πιέσουν την κατάσταση με μεταρρυθμίσεις, όπως η καταπολέμηση της διαφθοράς και το οργανωμένο έγκλημα.

"Πιστεύω ότι από την άνοιξη θα μπορούν να πληρούν όλα τα κριτήρια.

Δεν είναι σωστό για τις δύο αυτές χώρες να μη συμπεριλαμβάνονται στο πρόγραμμα απελευθέρωσης από τη βίζα", πρόσθεσε η ευρωβουλευτής.

ΕΞΠΡΕΣ

Γκλιγκόροφ, Γκρουέφσκι και η αλήθεια για την «Μακεδονία»

noreply@blogger.com (admin) — Wed, 11 Nov 2009 18:19:00 +0000

Τoυ ΝΙΚ. ΜΑΡΤΗ, ΠΡΩΗΝ ΥΠΟΥΡΓΟΥ

Ο κ. Γκρουέφσκι, εμμένων στην πολιτική και ιστορική απάτη, που το 1944 επινόησαν οι Τίτο και Στάλιν και δημιούργησαν το τεχνητό «Μακεδονικό Έθνος» με σκοπό την απόσπαση της Μακεδονίας από την Ελλάδα προς έλεγχο του Αιγαίου εν όψει του Ψυχρού Πολέμου που ακολούθησε, ευρισκόμενος στην Αυστραλία, δήλωσε: «Οι Μακεδόνες έχουν την μοναδική ευκαιρία να ζουν όλοι μαζί. Μακεδόνες του Αιγαίου και Μακεδόνες του Πιρίν, όλοι συμπατριώτες».

O Κίρο Γκλιγκόρωφ, πρώτος Πρόεδρος της Δημοκρατίας των Σκοπίων, σε συνέντευξη του στον δημοσιογράφο Παναγιώτη Σαββίδη που δημοσιεύθηκε την 25η Οκτωβρίου 2009 στην εφημερίδα «ΤΟ ΘΕΜΑ», «ΑΔΕΙΑΖΕΙ» την εθνικιστική κυβέρνηση του Νικόλα Γκρουέφσκι δηλώνοντας: «Είμαστε Σλάβοι και ήρθαμε μετά τον Μέγα Αλέξανδρο στην περιοχή», αγνοώντας την ‘'αρχαίομακεδονική'' υστερία των τελευταίων ετών στα Σκόπια. Σοβαροί ιστορικοί γελούν με όλα αυτά που συμβαίνουν στη χώρα μου τα τελευταία χρόνια. Προφανώς γελούν (προσθέτω) και για όσους θεωρούν τους Σκοπιανούς Μακεδόνες, απογόνους του Μεγάλου Αλεξάνδρου.»

Πλην των Στεττίνιους και Κίσσιγκερ, σε αυτή την προκλητική δήλωση του κ. Γκρουέφσκι απάντησαν επίσης:

• Αξιωματούχοι των Σκοπίων που γνωρίζουν ιστορία και δεν επιθυμούν να εξευτελίζονται.

•Ο πρώτος Πρόεδρος της Δημοκρατίας των Σκοπίων κ. Κίρο Γκλιγκόρωφ, ο οποίος στο βιβλίο του «Απομνημονεύματα» (σελ. 259), αναφέρει ότι, στην δεξίωση που έγινε στη Νέα Υόρκη την επομένη της αναγνωρίσεως ως ανεξαρτήτου Κράτους των Σκοπίων, μια ομάδα νέων από την Αυστραλία του είπαν: «Εσείς μιλήσατε, αλλά δεν είπατε το σημαντικότερο. Δεν είπατε ότι εμείς είμαστε απόγονοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Αυτό μπορεί να ερμηνευτεί ότι αρνηθήκαμε την καταγωγή μας, τους προγόνους μας». «Δυσκολεύτηκα να βρω απάντηση αμέσως (συνεχίζει ο Γκλιγκόρωφ στο βιβλίο του) και τελικά τους είπα: «Ξέρετε, σέβομαι τις σκέψεις και τις πεποιθήσεις σας. Είναι δικαίωμα σας. Αλλά σύμφωνα με την ιστοριογραφία στον Μακεδονικό λαό επικρατεί η γνώμη ότι είμαστε Σλάβοι. Έχουμε έλθει στα Βαλκάνια τον 6ο και 7ο αιώνα έχουμε εγκατασταθεί στα εδάφη που ονομάζονται Μακεδονία. Δεν γνωρίζω το κατά πόσο στις φλέβες μας συνεχίζει να ρέει κάποια σταγόνα αίματος των αρχαίων Μακεδόνων!». Έμειναν ακόμη μου φάνηκε μισή ώρα στην αίθουσα και έφυγαν ανικανοποίητοι, όπως μου φάνηκε».

Ο Γκλιγκόρωφ εμφανίζεται απαισιόδοξος για το ενδεχόμενο λύσης στο θέμα της ονομασίας, ενώ καυτηριάζει όσα υποστηρίζουν πολλοί στη χώρα του για την εθνική τους καταγωγή, λέγοντας: «Σιγά σιγά θα πούμε πως και οι πρωτόπλαστοι ήταν Μακεδόνες».

Στην ερώτηση του δημοσιογράφου: «Το 1993 στα Τίρανα είπατε ότι ο λαός σας είναι σλαβικής καταγωγής και ότι δεν συνδέεται με τον Μέγα Αλέξανδρο και πως βρεθήκατε στην περιοχή στον 6ο αιώνα μ.Χ.», ο κ. Γκλιγκόρωφ απάντησε: «Εξακολουθώ και σήμερα να πιστεύω και να δηλώνω ακριβώς τα ίδια». Και συνέχισε: «Η ιστορία είναι παγκόσμιο αγαθό. Αυτό ασφαλώς σημαίνει πως η ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά δεν μπορεί να μην είναι και ελληνική».

Στην ερώτηση του δημοσιογράφου για εκείνους που ομιλούν περί Μεγάλης Μακεδονίας ο κ. Γκλιγκόρωφ απάντησε: «Αυτά είναι αστειότητες. Κομμάτι της Ελλάδος είναι σήμερα το μεγαλύτερο τμήμα της γεωγραφικής Μακεδονίας. Ασφαλώς κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει το δικαίωμα της Ελλάδος στα εδάφη αυτά και βεβαίως το δικαίωμα να το διατηρήσει».

Βεβαίως, το 1912, ο Σερβικός Στρατός κατέλαβε μια λωρίδα της βόρειας Μακεδονίας (κατά την Ακαδημία Αθηνών), όπου το Μοναστήρι (σήμερα Βιτόλα) είχε 17 ελληνικά σχολεία. Η λωρίδα αυτή μπορεί (ως συμβιβαστική λύση) να ονομάζεται «Περιφέρεια Σλαβομακεδονίας», διότι ως Μακεδονία θα είναι ελληνική και ως Μακεδόνες Έλληνες.

Η Βουλγαρία, ως γνωστόν, κατέλαβε το 1912 τμήμα της βορείου Μακεδονίας που το ονόμασε Πιρίν και δεν το ονόμασε «Μακεδονία».

Η πρόταση να ονομαστεί η Δημοκρατία αυτή βόρεια Μακεδονία είναι παράλογη. Τα Σκόπια ήταν πρωτεύουσα της Βαρντάρσκα κατά την αρχαιότητα και την Ρωμαιοκρατία. Κατά την Τουρκοκρατία πρωτεύουσα του Κοσυφοπεδίου και τελευταία η Βαρντάρσκα της νοτίου Σερβίας. Δεν είναι σοβαρό τα Σκόπια να ονομαστούν σήμερα πρωτεύουσα της βόρειας Μακεδονίας.

Ο πρώην Δήμαρχος των Σκοπίων Μπενκόφσκυ, ο Αρχισυντάκτης Σκοπιανής εφημερίδας και ο Υπουργός Παιδείας Ολιζάνης, οι οποίοι είπαν στον Καθηγητή Βλασίδη ότι έχουν πρόβλημα με τα παιδιά τους και προσπαθούν να τα πείσουν ότι «δεν έχουμε σχέση με τους Αρχαίους Μακεδόνες», αλλά δεν μπορούν διότι τα παιδιά, αυτά διδάχθηκαν στα σχολεία. Το ανωτέρω αναφέρεται Στο βιβλίο «Αθήνα - Σκόπια. Η επτάχρονη συμβίωση 1995-2002» [σελ. 300, υποσημείωση 201] του ε.τ. Πρέσβεως Ευάγγελου Κωφού και του Καθηγητή Βλασίδη.

Επειδή η Σουηδία προεδρεύει της Ε.Ε. το εξάμηνο αυτό, αναφέρω ότι το Ινστιτούτο Εξωτερικών Υποθέσεων της Σουηδίας σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Lund και υπογραφή του διακεκριμένου συγγραφέα Staffan Stolpe, σε μελέτη τους το 1995 για την ταυτότητα της Μακεδονίας έγραψαν: «Όλοι μας πρέπει να συνειδητοποιήσουμε, και οι Υπουργοί, ότι η Ιστορία της Μακεδονίας δεν είναι Ιστορία μόνο των Ελλήνων, αλλά και ημών των Ευρωπαίων, διότι οι Μακεδόνες διέδωσαν τον Ελληνικό Πολιτισμό στην Ευρώπη και τον κόσμο ολόκληρο».

340 Καθηγητές Ιστορίας Αμερικανικών και άλλων Πανεπιστημίων σε πρόσφατο γράμμα τους στον Πρόεδρο Ομπάμα, του ζητούν να ανακαλέσει την απόφαση του προκατόχου του που ονόμασε τα Σκόπια «Μακεδονία».

Κατόπιν των ανωτέρω, κόκκινη γραμμή για την Ελλάδα είναι η ταυτότητα της Μακεδονίας ως ελληνικής και η ταυτότητα των Μακεδόνων ως Ελλήνων, και φυσικά η γλώσσα η ελληνική και η ιστορία και πολιτιστική κληρονομιά της Μακεδονίας Την κόκκινη αυτή γραμμή εννοούν οι δηλώσεις Stettinious και Kissinger. Τον γεωγραφικό προσδιορισμό περιέχει στη δήλωση του ο Κίρο Γκλιγκόρωφ, αλλά και διεθνείς συνθήκες όπως πχ. Συνθήκη του Βουκουρεστίου.

ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

ΑΠΟΕΛ: Χατζηλιάσης: «Προκαλεί το δημόσιο αίσθημα η UEFA»

noreply@blogger.com (admin) — Tue, 10 Nov 2009 15:49:00 +0000

Ο υπεύθυνος του γραφείου Τύπου του ΑΠΟΕΛ, Παννίκος Χατζηλιασής μίλησε σήμερα στο «Αθλητικό Metropolis» για το θέμα που δημιουργήθηκε με την καταγγελία της UEFA για τις ελληνικές σημαίες που αναρτήθηκαν στις κερκίδες του αγώνα με την Πόρτο.

«Τόσο στην Ανατολική, όσο και στην Δυτική κερκίδα, κράτησαν πάνω από 15.000 ελληνικές σημαίες. Προηγήθηκε ολόκλειρο επεισόδιο με την UEFA γιατί οι οργανωμένοι είχαν σχηματίσει μία μεγάλη ελληνική σημαία με την Κύπρο στην μέση. Αυτό ενόχλησε τον παρατηρητή της UEFA που έβγαλε φωτογραφία και το διαβίβασε στα γραφεία της Ελβετίας. Μας είπαν ότι η σημαία είναι σύνθημα πολιτικό.

Αν απαγορέψουμε την ανάρτηση της ελληνικής σημαίας στα Κυπριακά γήπεδα θα ανοίξουμε τους ασκούς του Αιόλου. Ανεξήγητα είμαστε το «μαύρο πρόβατο». Δεν καταλαβαίνω… τους ενοχλεί η ελληνικότητα του ΑΠΟΕΛ. Το ΑΠΟΕΛ δεν πρόκειται να δεχθεί ανεξήγητες καταστάσεις και αποφάσεις που προκαλούν το δημόσιο αίσθημα.

Θα αντιδράσουμε δυναμικά σε όλα τα επίπεδα. Ουδείς αμφισβητεί την ελληνικότητα του ΑΠΟΕΛ. Πολύ απλά και τηλεγραφικά ΑΠΟΕΛ σημαίνει Αθλητικός Ποδοσφαιρικός Όμιλος Ελλήνων Λευκωσίας. Είναι υπερηφάνια και μαγκιά μας. Η ελληνική μας ταυτότητα είναι αδιαπραγμάτευτη.

Ο κανονισμός είναι ξεκάθαρος. Κάνει λόγο για πολιτικά και όχι για εθνικά σύμβολα. Η σημαία είναι εθνικό σύμβολο. Επομένως η παραπομπή δεν έχει καμία λογική. Η UEFA έχει ξεπεράσει τις κόκκινες γραμμές. Ουδείς μπορεί να απαγορέψει στους φίλους της ομάδας να κρατούν την υπερήφανη ελληνική σημαία. Ελπίζουμε να μην εξυπηρετούν κάποιες καταστάσεις. Την ελληνική σημαία την έχουμε πάνω από την μπάλα».

Για το γεγονός πως δεν ενήργησε ανάλογα σε άλλες περιπτώσεις τόνισε: «Που ήταν η UEFA όταν παίξαμε κόντρα στην Τράμπζονσπορ που είχαν σηκωθεί χιλιάδες σημαίες του ψευδοκράτους. Τότε η UEFA έκανε τα στραβά μάτια. Στο site της UEFA τα Σκόπια ονομάζονται Μακεδονία. Αυτό δεν είναι πολιτική προσέγγιση; Είναι Τουρκοκρατούμενη μήπως η UEFA»;

METROSPORT

Η 113η Πτέρυγα Μάχης τίμησε τον Αρχάγγελο Μιχαήλ, στην αεροπορική Βάση Σέδες

noreply@blogger.com (admin) — Sun, 08 Nov 2009 10:26:00 +0000

Η 113η Πτέρυγα Μάχης τίμησε τη μνήμη του προστάτη της Πολεμικής Αεροπορίας, Αρχάγγελου Μιχαήλ, με επίσημη δοξολογία που πραγματοποιήθηκε στις 11:00, στην εκκλησία του Προφήτη Ηλία, στην αεροπορική Βάση Σέδες.Στις 11:30 έγινε κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο Πεσόντων Αεροπόρων, εντός του ιστορικού αεροδρομίου του Σέδες.

Το κοινό έχει την ευκαιρία να επισκεφτεί στατική έκθεση πυροσβεστικών αεροσκαφών CL-415, αλλά και ένα ιστορικό μεταγωγικό αεροσκάφος τύπου DC-3 (Ντακότα), στους χώρους της 113ης Πτέρυγας Μάχης, πλησίον του Αεροδρομίου «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ».
Οι ώρες επισκέψεων είναι από τις 12.00 έως τις 17.00.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αρχαία ιστορία made in FYROM

noreply@blogger.com (admin) — Sun, 08 Nov 2009 10:00:00 +0000

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

Η ξαφνική αγάπη προς την ιστορία και η εθνικιστική στροφή προς την κλασική αρχαιότητα της κυβέρνησης Γκρούεφσκι δεν δημιουργεί μόνο προβλήματα με την Ελλάδα, αλλά προκαλεί εντάσεις και στο εσωτερικό των Σκοπίων: διχάζει τους ίδιους τους Σλαβομακεδόνες και πυροδοτεί αντιδράσεις από το αλβανικό στοιχείο του γειτονικού πληθυσμού.

*Με την άνοδο του εθνικιστικού κόμματος VMRO-DMPNE στην εξουσία, το 2006, ξεκίνησε σταδιακά μια προσπάθεια ιδεολογικού επαναπροσδιορισμού της εθνικής ταυτότητας των κατοίκων της ΠΓΔΜ που έθετε ως επίκεντρο όχι πλέον τη σλαβική διάσταση -όπως ίσχυε μέχρι τότε- αλλά την περιοχή της Μακεδονίας, όπως αυτή είχε διαμορφωθεί σε διάφορες φάσεις των αρχαίων χρόνων.

*Μία πρώτη κίνηση στο πλαίσιο αυτής της εκστρατείας ήταν η κυβερνητική απόφαση να μετονομαστεί το αεροδρόμιο των Σκοπίων σε «Μέγας Αλέξανδρος», προκαλώντας τότε και τις γνωστές έντονες αντιδράσεις στην Ελλάδα.

Επικοινωνιακό παιχνίδι

Ο «ξαφνικός έρωτας» προς την κλασική αρχαιότητα πήρε νέα ένταση στα Σκόπια μετά την αρνητική στάση της Αθήνας στο θέμα της ένταξης της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ, στη διάρκεια της συνόδου του Βουκουρεστίου το 2008.

*Αμέσως μετά εξαγγέλθηκε από την κυβέρνηση Γκρούεφσκι σειρά έργων με προφανή επικοινωνιακό στόχο να πείσουν τους κατοίκους της χώρας να μάθουν και περίπου υποχρεωτικά να «θυμηθούν» το «ένδοξο παρελθόν» τους.

Ετσι, στα Σκόπια τους επόμενους μήνες πρόκειται να ανεγερθεί ένας ανδριάντας (22 μέτρων!) του Αλεξάνδρου, ενώ ανάλογο άγαλμα βρίσκεται ήδη στην πόλη Πρίλεπ και στην κεντρική Μπιτόλα έχει παραγγελθεί άλλος ανδριάντας του Φιλίππου του Β'.

*Παράλληλα, ο μεγαλύτερος αυτοκινητόδρομος της χώρας -που οδηγεί στα ελληνικά σύνορα- μετονομάσθηκε σε «Αλέξανδρος ο Μακεδών», ενώ στο βασικό αθλητικό στάδιο στα Σκόπια έχει δοθεί το όνομα του Φιλίππου.

*Εξίσου σημαντική είναι και η άπλετη χρηματοδότηση που παρέχει το κράτος σε διάφορα αρχαιολογικά προγράμματα τα οποία επιχειρούν παντοιοτρόπως να αποδείξουν την «καθαρόαιμη» αρχαία μακεδονική καταγωγή των σημερινών κατοίκων της ΠΓΔΜ.

*Ιδεολογικό αποκορύφωμα της εκστρατείας, η τεράστια πριμοδότηση για την συγγραφή ενός έργου με τίτλο «Ιστορία του Μακεδονικού Λαού».

Εκεί πρώτη φορά διατυπώνεται η άποψη ότι οι σημερινοί Σκοπιανοί δεν προέρχονται από σλαβικά φύλα, όπως είναι παραδεκτό μέχρι σήμερα, αλλά... κατευθείαν από τους αρχαίους Μακεδόνες.

Εθνικός... διχασμός

Αυτή η ιδεολογική εκστρατεία -που είναι γνωστή στο εσωτερικό της χώρας ως «αντικβιτάτσια» και σημαίνει «κλασικισμός»- προκαλεί, ωστόσο, έντονες τριβές μεταξύ των Σλαβομακεδόνων, καθώς ένα σημαντικό τμήμα των Σκοπιανών γνωρίζει, αναγνωρίζει και υποστηρίζει ότι η καταγωγή του είναι σλαβική.

*Οι εκπρόσωποι αυτής της ισχυρής τάσης επικαλούνται, άλλωστε, και το γεγονός ότι η δημιουργία εθνικής συνείδησης αποτελεί ένα σχετικά νέο φαινόμενο που άρχισε να διαμορφώνεται μόλις στο πλαίσιο της κατάρρευσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

*«Αυτοί που υποστηρίζουν την αρχαϊκή καταγωγή της Μακεδονίας», δήλωνε χαρακτηριστικά στο Μπάλκαν Ινσάιτ ο τέως πρωθυπουργός Λιούπκο Γκεοργκίεφσκι, «είναι χυδαίοι και επιθετικοί και δημιουργούν διχασμό μεταξύ των συμπατριωτών μας».

*Η «αντικβιτάτσια» δημιουργεί όμως εντάσεις και με τους αλβανικής καταγωγής Σκοπιανούς, που αποτελούν μεγάλο μέρος του πληθυσμού.

Στα Τίρανα, μάλιστα, πολλοί θεωρούν ότι αυτή η ξαφνική στροφή του Γκρούεφσκι προς την αρχαιότητα δεν οργανώθηκε για να ενοχλήσει την Ελλάδα, αλλά... τους Αλβανούς των Σκοπίων, οδηγώντας τους σταδιακά στην περιθωριοποίηση.

*Το θέμα για την πλευρά αυτή αφορά το ποιος έφτασε πρώτος στην περιοχή: Οι Αλβανοί θεωρούν ότι κατάγονται από τους Ιλλυριούς και ότι, συνεπώς, εμφανίζονται στα εδάφη όπου σήμερα βρίσκονται τα Σκόπια πολύ πριν από τους Σλάβους.

Η νέα άποψη

Ομως, η νέα άποψη που προωθεί η κυβέρνηση και η οποία αποτυπώνεται στην εγκυκλοπαίδεια που εξέδωσε τον περασμένο Σεπτέμβριο η Ακαδημία Επιστημών Σκοπίων θεωρεί ότι οι (σλαβο)Μακεδόνες είναι προγενέστεροι των Αλβανών, οι οποίοι υπήρξαν «έποικοι» και μόνο στη συγκεκριμένη γη.

*Η πορεία της εγκυκλοπαίδειας δείχνει το μέγεθος των αντιδράσεων, αλλά και το οριακό εύρος της προσπάθεις Γκρούεφσκι: αποσύρθηκε μέσα σε λίγες εβδομάδες...

*Οπως επισημαίνει ο πρόεδρος του αλβανικού κόμματος της Δημοκρατικής Ευημερίας Αμπντουραχμάν Αλιτι, «η άποψη αυτή στέλνει το μήνυμα ότι είμαστε παρείσακτοι στη χώρα και γι' αυτό δεν μπορεί να γίνει δεκτή».

*Συμπέρασμα: Τα προβλήματα που έχει να λύσει η ηγεσία της γειτονικής χώρας δεν είναι, όπως φαίνεται, μόνο με την Ελλάδα, αλλά κυρίως με το «μωσαϊκό» του πληθυσμού της. Ενα μωσαϊκό που η ίδια η Ιστορία δημιούργησε. Στο πέρασμα των χρόνων και με βάση τους συσχετισμούς αιώνων. Κι όχι, βέβαια, σε μια στιγμή και με μια... πολιτική απόφαση όπως νομίζει ο νεαρός Νίκολα Γκρούεφσκι.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Η Αρχαία πόλη της Φλώρινας

noreply@blogger.com (admin) — Sat, 07 Nov 2009 07:22:00 +0000

Στη βόρεια πλαγιά του ομώνυμου λόφου, που δεσπόζει πάνω από την πόλη της Φλώρινας οι αρχαιολόγοι Α. Κεραμόπουλος και Γ. Μπακαλάκης ανέσκαψαν στα 1930 - 1934 τμήμα μιας αρχαίας πόλης, την οποία τοποθέτησαν χρονολογικά στην κλασική και ελληνιστική εποχή, σημειώνοντας παράλληλα τον εντοπισμό στοιχείων που πιστοποιούσαν την ύπαρξη οικισμού στο συγκεκριμένο σημείο των προϊστορικών χρόνων και συγκεκριμένα της Ύστερης Εποχής του Χαλκού και της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου (1600 - 600 π.Χ.).

Τα συμπεράσματα των πρωτοπόρων της έρευνας στην περιοχή ήρθαν να επιβεβαιώσουν και να εμπλουτίσουν οι ανασκαφικές εργασίες της ΙΖ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων στη δεκαετία του ’80. Πρόκειται για πόλη, η οποία ιδρύθηκε στα χρόνια του Φιλίππου του Β΄, με αδιάλειπτη κατοίκηση από τον 3ο ως τον 1ο αιώνα π.Χ. Σε μια έκταση οχτώ περίπου στρεμμάτων έχουν αποκαλυφθεί τα οικιστικά λείψανα τεσσάρων οικοδομικών τετραγώνων της ελληνιστικής περιόδου, τα οποία χωρίζονται από τρεις κάθετους δρόμους πλάτους τριών περίπου μέτρων. Καθένα από αυτά περιλαμβάνει τέσσερα-πέντε σπίτια, με λίθινα θεμέλια και ανωδομή από πλιθιά και τοίχους συχνά επιχρισμένους με λευκό κονίαμα, ενώ τα δάπεδά τους ήταν συνήθως χωμάτινα και σπανιότερα στρωμένα με φυσικές ψηφίδες ή κομμάτια κεραμιδιών. Στους στεγασμένους χώρους των σπιτιών αποκαλύφθηκαν εστίες παρασκευής της τροφής, ενώ κάποιοι από τους χώρους αυτούς χρησιμοποιούνταν ως εργαστήρια κατασκευής ειδών κεραμικής ή σιδερένιων εργαλείων, όπως πιστοποιούν οι κλίβανοι που εντοπίστηκαν.

Στην πλούσια οικοσκευή των σπιτιών της πόλης αποτυπώνεται το σύνολο των οικονομικών, κοινωνικών και λατρευτικών δραστηριοτήτων των κατοίκων της. Έτσι, το πλήθος των αποθηκευτικών αγγείων, των σιδερένιων γεωργικών εργαλείων, αλλά και των υφαντικών βαρών, σε συνδυασμό με τις μεγάλες ποσότητες καμένων σπόρων σιτηρών μαρτυρούν τη συστηματική ενασχόληση των κατοίκων με τη γεωργοκτηνοτροφία. Εκτεταμένες ήταν και οι εμπορικές τους συναλλαγές με διάφορες περιοχές του αρχαίου ελληνικού κόσμου (Θάσος, Ρόδος, Κως, ιταλική χερσόνησος, Πέλλα, Αμφίπολη, Αθήνα), που αποδεικνύονται αφενός από την ανεύρεση πλήθους ενσφράγιστων λαβών αμφορέων και αφετέρου από την κυκλοφορία στην πόλη νομισμάτων από τις παραπάνω περιοχές. Τα αγγεία με ανάγλυφη διακόσμηση μυθολογικών παραστάσεων και τα πήλινα ειδώλια μορφών του ελληνικού πανθέου (Αφροδίτη, Ερμής, Άρτεμη, Μητέρα των Θεών κ.λπ.) πιστοποιούν τόσο την καλή γνώση της μυθολογίας, όσο και τις λατρευτικές προτιμήσεις των κατοίκων. Η κατοίκηση στην πόλη διακόπτεται βίαια. Tα ευρήματα των ανασκαφών φυλάσσονται και τα σημαντικότερα εκτίθενται στο Aρχαιολογικό Mουσείο Φλώρινας.

AGRO-TOUR NET

Τα Σκόπια προτείνουν τον Δημητρόπουλο ως πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Γυμναστικής. Εντονη αντίδραση της Ελληνικής Ομοσπονδίας

noreply@blogger.com (admin) — Sat, 07 Nov 2009 05:50:00 +0000

Την σφοδρή αντίδραση της Ελληνικής Γυμναστικής Ομοσπονδίας προκάλεσε το γεγονός ότι ο Έλληνας πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Γυμναστικής (UEG), Δημήτρης Δημητρόπουλος, θα διεκδικήσει την επανεκλογή του ως προτεινόμενος από τη «Δημοκρατία της Μακεδονίας», όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος της FYROM κατά την ανακοίνωση των υποψηφιοτήτων στο 23ο Συνέδριο της UEG, στο Τελ Αβίβ.

Η εθνική ομοσπονδία της γειτονικής χώρας, που εκπροσωπείται διεθνώς με την ονομασία «Ομοσπονδία Γυμναστικής της Μακεδονίας» (Federation of Gymnastics of Macedonia), υπέδειξε τον κ. Δημητρόπουλο ως υποψήφιο για την προεδρία της UEG, κατά την σημερινή πρώτη ημέρα του 23ου Συνεδρίου, το οποίο ολοκληρώνεται αύριο με τις αρχαιρεσίες για την ανάδειξη των νέων οργάνων της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας. Η ενέργεια αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση της αντιπροσωπείας της Ελληνικής Γυμναστικής Ομοσπονδίας στο Ισραήλ.

Ο πρόεδρος της Ε.Γ.Ο., Θανάσης Βασιλειάδης, προέβη σε δήλωση, στην οποία ανέφερε: «Δεν είναι δυνατόν ένας Ελληνας να αποδέχεται την πρόταση του προέδρου της Ομοσπονδίας της FYROM, ο οποίος κατά τη διάρκεια του συνεδρίου χρησιμοποιεί τον όρο ‘Δημοκρατία της Μακεδονίας’.

Η γειτονική χώρα εκπροσωπείται εδώ και χρόνια με την συγκεκριμένη αυθαίρετη ονομασία, με την ανοχή του κ. Δημητρόπουλου και παρά τις συνεχείς διαμαρτυρίες μας. Δεν περιμέναμε, όμως, ότι θα έφτανε στο σημείο να νομιμοποιήσει με την σημερινή ενέργειά του τους ανιστόρητους ισχυρισμούς της FYROM. Μας εκπλήσσει δυσάρεστα και θα προβούμε σε όλες τις απαραίτητες κινήσεις».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τα άγρια άλογα του Δέλτα Αξιού κινδυνεύουν με εξαφάνιση

noreply@blogger.com (admin) — Thu, 05 Nov 2009 15:27:00 +0000

Τινάζουν με χάρη τη χαίτη τους και καλπάζουν περήφανα στο Δέλτα του ποταμού Αξιού, όπου ζουν ελεύθερα, χωρίς ποτέ να έχουν δοκιμάσει τον ανθρώπινο "ζυγό". Τα άγρια άλογα που διαβιούν στην περιοχή, απελευθερώθηκαν από τους ιδιοκτήτες τους, στις αρχές της δεκαετίας του '60 ή και νωρίτερα, όπως θυμούνται οι ντόπιοι κάτοικοι. Τα ζώα βρήκαν κατάλληλο περιβάλλον στο Δέλτα, επιβίωσαν και αναπαράχθηκαν, συμβιώνοντας με τα άλλα αγροτικά ζώα που βόσκουν στην περιοχή, αλλά και με τα άγρια.

Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από έρευνα, με θέμα τον πληθυσμό και την ηθολογία των άγριων αλόγων του Αξιού, που εκπόνησε η Ελληνική Εταιρία προστασίας και διάσωσης αυτόχθονων φυλών, αγροτικών και οικόσιτων κατοικίδιων ζώων, "Η Αμάλθεια", για λογαριασμό του Φορέα Διαχείρισης Δέλτα Αξιού-Λουδία-Αλιάκμονα.

Σύμφωνα με τη γεωπόνο- ζωοτέχνη, Μυρτώ Κωνσταντινίδου, η οποία υλοποίησε τη μελέτη, καταγράφηκαν συνολικά 67 άλογα, "πληθυσμός, όμως, που είναι μειωμένος σε σχέση με την περασμένη δεκαετία".

"Για το λόγο αυτό, επιβάλλεται η ορθολογική διαχείριση του βιοτόπου του Δέλτα Αξιού, διότι ο πληθυσμός των αλόγων είναι οριακός και οποιαδήποτε περαιτέρω επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσής τους ενδεχομένως να αποβεί μοιραία για την επιβίωσή τους", υπογραμμίζει η κ.Κωνσταντινίδου.

Όπως προέκυψε από την έρευνα, τα άλογα παρουσιάζουν σε γενικές γραμμές ομοιόμορφο σωματότυπο, είναι μεσαίου μεγέθους (1,45 - 1,55 μ.), πολύ εύρωστα, με συμπαγή κορμό, ευρύ στήθος, καλές αναλογίες, με έντονες επιρροές από ελληνικές φυλές (Θεσσαλίας, Πίνδου) αλλά και την αγγλική καθαρόαιμη φυλή. Χαρακτηριστικό όλων των αλόγων είναι ότι έχουν τους ρώθωνες χαμηλά, κοντά στα χείλη, συνηθισμένο χαρακτηριστικό στα άλογα Πίνδου. Διαπιστώθηκε, επίσης, ότι η θρεπτική τους κατάσταση, κατά τη διάρκεια και των τεσσάρων εποχών του έτους, ήταν καλή.

Τα άλογα, εντοπίστηκαν και καταγράφηκαν στην ανατολική όχθη του Δέλτα Αξιού, ενώ πολλές φορές παρατηρήθηκε ότι στη διάρκεια του χειμώνα, περνούν κάτω από την εθνική οδό και διασχίζουν ή και βόσκουν σε καλλιεργήσιμες εκτάσεις.

Ωστόσο, ο μεγάλος πληθυσμός αγελάδων στην περιοχή προκαλεί υποβάθμιση του εδάφους, εξαιτίας της υπερβόσκησης και της ισοπέδωσης. Εκτός, όμως, από τα βοοειδή, ενίοτε εισέρχονται και αιγοπρόβατα, αλλά συνήθως οδηγούνται στην περιοχή ανάμεσα στο κανάλι και την εθνική οδό, όπου δεν υπάρχουν άλογα. Η παρουσία σαρκοφάγων, όπως λύκοι και τσακάλια, δεν φαίνεται να επηρεάζουν τον πληθυσμό των αλόγων.

Στην υποβάθμιση της περιοχής συμβάλλουν οι σταβλικές εγκαταστάσεις, που σε μερικές περιπτώσεις είναι βαριές κατασκευές, με μεγάλο αριθμό ζώων, οι παλιές περιφράξεις, με σιδερένιους πασσάλους και συρματόπλεγμα, η μόλυνση της περιοχής από σκουπίδια και η ύπαρξη χωματερής πολύ κοντά στο ποτάμι. Στην περιοχή εντοπίστηκαν ακόμη πτώματα και οστά νεκρών ίππων (καταμετρήθηκαν έξι πτώματα) και βοοειδών.

Από τα 67 άλογα που διαβιούν στο Δέλτα του Αξιού, τα 35 είναι αρσενικά, τα 15 θηλυκά, σε τέσσερα δεν έχει εξακριβωθεί το φύλο και υπάρχουν και 13 πουλάρια. "Επομένως, στην περίπτωση των αλόγων του Δέλτα Αξιού, ο αριθμός των αρσενικών είναι περίπου διπλάσιος από αυτόν των θηλυκών. Αυτή η διαπίστωση από μόνη της καταδεικνύει ότι ο πληθυσμός των αλόγων του Δέλτα δεν είναι 'υγιής'. Δεδομένου ότι οι τραυματισμοί και τα λοιμώδη νοσήματα πλήττουν το σύνολο του πληθυσμού, ανεξαρτήτως φύλου, θα πρέπει να συμπεράνουμε ότι η αιτία μείωσης του θηλυκού πληθυσμού είναι πιθανώς η συστηματική παγίδευση, αιχμαλωσία και μεταφορά αλόγων εκτός του Δέλτα από τον άνθρωπο", αναφέρει συμπερασματικά η κ.Κωνσταντινίδου.

Άλλωστε, σύμφωνα με την ίδια, "η σύλληψη των αλόγων του Αξιού ενδεχομένως δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς τα άλογα φαίνεται να είναι εξοικειωμένα με την ανθρώπινη παρουσία, δεδομένου ότι τα προσεγγίσαμε σε απόσταση 10-15 μέτρων, όπως άλλωστε και κάποιοι κτηνοτρόφοι".

Παράλληλα, η καλή θρεπτική κατάσταση των αλόγων κατά τη διάρκεια της έρευνας, καταδεικνύει ότι η κατά τόπους και εποχές κακή κατάσταση των λιβαδιών πλήττει περισσότερο τα βοοειδή, τα οποία είναι αριθμητικά πολλαπλάσια των αλόγων

"Συνεπώς, ο τόπος διαβίωσης και η ηθολογία των αλόγων πιθανώς δεν είναι αποτέλεσμα επιλογής τους, αλλά εξαναγκασμού. Είναι φανερό ότι έχουν εγκλωβιστεί στο μόνο χώρο που μπορούν να επιβιώσουν, αλλοιώνοντας όλες τις υγιείς εκφράσεις της κοινωνικής τους οργάνωσης, με μόνο σκοπό την επιβίωση. Πιθανώς, κατά τους χειμερινούς μήνες, όπου τα ήδη ελάχιστα και υπερβοσκημένα αγρωστώδη σταματούν να αναπτύσσονται, δεδομένου ότι η θερμοκρασία πέφτει κάτω από τους 6 βαθμούς Κελσίου, τα άλογα να αναγκάζονται να φύγουν από το Δέλτα προς αναζήτηση τροφής για να μην λιμοκτονήσουν", εξηγεί η κ. Κωνσταντινίδου.

Προσθέτει ακόμη ότι οι μετακινήσεις των αλόγων από τη συγκεκριμένη περιοχή σε καλλιεργούμενες εκτάσεις, που συμβαίνουν τη χειμερινή κυρίως περίοδο, είναι δυνατόν να αποτραπούν με μέσα, όπως ενίσχυση του φράχτη που υπάρχει κάτω από τη νότια γέφυρα της εθνικής οδού και η τοποθέτηση πόρτας επάνω στο δυτικό ανάχωμα καθώς και στη διάβαση κάτω από την εθνική οδό.

Κείμενο: Ν. Καραθάνου

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σαμαράς: Η ιστορία δεν λησμονιέται σε 10 χρόνια!

noreply@blogger.com (admin) — Wed, 04 Nov 2009 19:12:00 +0000

Σαφείς αιχμές προς το στρατόπεδο της Ντόρας Μπακογιάννη και θετικές αναφορές στον Δημήτρη Αβραμόπουλου περιείχε η ομιλία του Αντώνη Σαμαρά στο γήπεδο του Μπάντμιντον.

Ο κ. Σαμαράς κάλεσε όλους τους νεοδημοκράτες να ψηφίσουν σημειώνοντας ότι "την εκλογή την επέβαλε η βάση, κόντρα στην αρχική αντίθεση των μηχανισμών." " Όλοι ξέρουμε ότι υπάρχουν τέτοια «φέουδα». Κι όλοι ξέρουμε, επίσης, ότι τώρα πια, με το άνοιγμα της εκλογής στη βάση, αυτοί οι μηχανισμοί έχασαν τον έλεγχο" υπογράμμισε ο Αντώνης Σαμαράς για να προσθέσει:Μαζί με τον Δημήτρη Αβραμόπουλο το παλέψαμε.Μαζί το πετύχαμε. Κι ήταν μεγάλη νίκη δημοκρατικότητας

Ο κ. Σαμαράς σε μια σαφή αιχμή προς το, Κων/νο Μητσοτάκη και τη γνωστή του δήλωση για το όνομα των Σκοπίων, τόνισε ότι "η ιστορία ασφαλώς δεν ξαναγράφεται, ούτε παραγράφεται. Αλλά και η Ιστορία δεν λησμονιέται. Ούτε σε δέκα ούτε σε εκατόν δέκα χρόνια!"

ΝΟΟΖ

Κυπριακό - Σκοπιανό, στο γεύμα του Προέδρου της Δημοκρατίας Κ. Παπούλια προς τιμήν του ΓΓ του ΟΗΕ

noreply@blogger.com (admin) — Wed, 04 Nov 2009 18:52:00 +0000

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας

Στον καίριο ρόλο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στο Κυπριακό και στο θέμα της ονομασίας της ΠΓΔΜ, καθώς και στο προσωπικό ενδιαφέρον που επιδεικνύει ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού αναφέρθηκε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας κατά την προσφώνησή του προς τον Μπαν Κι-μουν, στο γεύμα που παρέθεσε σήμερα προς τιμήν του.

Αναφερόμενος στο Κυπριακό, ο κ. Παπούλιας έκανε λόγο για "πρόβλημα εισβολής και κατοχής, η επίλυση του οποίου δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την άρση των συνεπειών της εισβολής και τον τερματισμό της κατοχής" και έκανε λόγο για "εξόφθαλμο παράδοξο που θίγει το κύρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης", μιλώντας για το γεγονός ότι μια υποψήφια προς ένταξη χώρα, η Τουρκία, δεν αναγνωρίζει ένα κράτος - μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την Κυπριακή Δημοκρατία.

Πρόσθεσε δε ότι η επίλυση του Κυπριακού είναι μια αυτόνομη από τις ευρωτουρκικές σχέσεις διαδικασία, αλλά "είναι προφανές ότι η ευρωπαϊκή φιλοδοξία της Τουρκίας δεν έχει ελπίδες, αν το Κυπριακό παραμένει ανοιχτή πληγή". Ο κ. Παπούλιας σημείωσε ακόμη ότι οι αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών αποτυπώνουν εδώ και δεκαετίες το περίγραμμα της λύσης, τόνισε ότι "για να είναι βιώσιμη η λύση, πρέπει να είναι λειτουργική, καμμία κοινότητα να μην μπορεί να δημιουργήσει αδιέξοδα στην λειτουργία και στις δραστηριότητες του κράτους" και επανέλαβε την ανάγκη "η λύση να σέβεται τις θεμελιώδεις δημοκρατικές αρχές, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την αρχή του κράτους δικαίου, να περιλαμβάνει την αποχώρηση όλων των ξένων στρατευμάτων από την Κύπρο" και να προκύψει "χωρίς επιδιαιτησία και τεχνητά χρονοδιαγράμματα".

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναφέρθηκε ιδιαιτέρως στη σημασία ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία, όπως είπε, "διευκολύνει την εξεύρεση λύσης", γιατί προσφέρει και στις δύο κοινότητες τις εγγυήσεις ενός ευρύτερου θεσμικού πλαισίου αξιών. "Η λύση δεν μπορεί παρά να είναι ευρωπαϊκή, δηλαδή μια λύση συμβατή με το κοινοτικό κεκτημένο, με τις θεμελιώδεις αρχές και αξίες, επί των οποίων εδράζεται και λειτουργεί η Ευρωπαϊκή Ένωση. Εκ των πραγμάτων πλέον η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί σημαντικό παράγοντα στη διαδικασία επίλυσης του προβλήματος, χωρίς βεβαίως να υποκαθιστά τον ρόλο του ΟΗΕ, αλλά είναι εμπλεκόμενο μέρος και ως τέτοιο έχει λόγο και για τη διαδικασία και για την ουσία της όποιας διευθέτησης", δήλωσε ο κ. Παπούλιας.

Σχετικώς με το ζήτημα της ονομασίας της ΠΓΔΜ, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, απευθυνόμενος στον ΓΓ του ΟΗΕ επανέλαβε τη θέση υπέρ μίας σύνθετης ονομασίας, με γεωγραφικό προσδιορισμό, για κάθε χρήση, και επισήμανε ότι το πρόβλημα είναι απλό. "Ο γεωγραφικός χώρος της Μακεδονίας είναι από τον Μεσαίωνα μια πολυεθνική περιοχή και όχι η πατρίδα ενός έθνους", είπε ο κ. Παπούλιας και συνέχισε: "Η αδικοπραξία των Σκοπίων συνίσταται στο γεγονός ότι ενώ ως κράτος και ως εθνότητα είναι Μέρος, αυτοπροβάλλονται ως Όλον. Αποκαλούν το κράτος τους ``Μακεδονία`` και τη γλώσσα τους ``Μακεδονική``, γιατί μέσω αυτών των ονομάτων προσπαθούν να εγγράψουν υποθήκες στο σύνολο της Μακεδονίας. Αυτό τον σκοπό εξυπηρετεί και η ρητορική τους για τη μεγάλη διαμελισμένη μακεδονική πατρίδα.

Η Ελλάδα δεν επιδιώκει να βαφτίσει το γειτονικό κράτος. Αντιστέκεται στην προαναφερθείσα προσπάθεια σφετερισμού".

Ο Μπαν Κι-μουν

Στην αντιφώνησή του ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ αναφέρθηκε στην ομορφιά της Ελλάδας, που είναι γνωστή σε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ έκανε λόγο για τις ελληνικές διδασκαλίες, για τον Πλάτωνα, τον Σωκράτη και τον Αριστοτέλη, τους Ολυμπιακούς Αγώνες, τις ελληνικές λέξεις και τις έννοιες που έχουν ενταχθεί σε όλες τις γλώσσες. "Το σημαντικότερο, ίσως, δώρο των Ελλήνων στον κόσμο είναι η ιδέα της Δημοκρατίας, της εξουσίας στον λαό. Αυτή είναι και η κύρια αρχή του ΟΗΕ.

Η Δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου", είπε ο Μπαν Κι-μουν, ο οποίος έφθασε στην Ελλάδα προερχόμενος από την Καμπούλ. Τόνισε ότι ταξίδευσε στο Αφγανιστάν, προκειμένου να τιμήσει και να εκφράσει τη συμπαράστασή του στο προσωπικό των Ηνωμένων Εθνών που υπηρετεί εκεί και χαρακτήρισε "απολύτως απαράδεκτες" τις επιθέσεις εναντίον των ανθρώπων του Οργανισμού. Μίλησε για επιθέσεις που αφορούν πλέον "το ποιοι είμαστε και όχι το τι κάνουμε" και κάλεσε όλα τα κράτη - μέλη να συνεργαστούν για να λύσουν το πρόβλημα του εξτρεμισμού και της τρομοκρατίας.

Ευχαρίστησε δε την Ελλάδα, η οποία, ως ιδρυτικό μέλος του ΟΗΕ, συμμετέχει στις αποστολές διατήρησης ειρήνης, αλλά και με το ναυτικό της στην προσπάθεια αντιμετώπισης της πειρατείας στα ανοιχτά της Σομαλίας. "Κύριε Πρόεδρε, αντιλαμβανόμαστε το θάρρος και τη θυσία σας. Σε όλη σας τη ζωή αγωνιστήκατε ενάντια στον φασισμό. Όπως είπε ο Πλάτων, το τίμημα που πληρώνουν οι καλοί άνθρωποι για την αδιαφορία προς τα κοινά, είναι να τους κυβερνούν οι κακοί άνθρωποι. Πρέπει, λοιπόν, πάντα να ενδιαφερόμαστε και να αγωνιζόμαστε", πρόσθεσε.

Νωρίτερα

Νωρίτερα, υποδεχόμενος τον ΓΓ του ΟΗΕ, ο κ. Παπούλιας αναφέρθηκε στα κύματα μεταναστών που δέχεται η Ελλάδα και χαρακτήρισε το πρόβλημα πανευρωπαϊκό και παγκόσμιο και όχι αποκλειστικά ελληνικό. Ανέδειξε δε την άρνηση της Τουρκίας να εφαρμόσει τις συμφωνίες που αφορούν την επανεισδοχή των μεταναστών και επισήμανε στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ ότι η Ελλάδα, όπως όλες οι μικρές χώρες, προσβλέπει στη μεγάλη δύναμη των Ηνωμένων Εθνών. Ο Μπαν Κι-μουν μίλησε και πάλι με ιδιαίτερη θέρμη για την Ελλάδα, η οποία έχει πολεμήσει για την ελευθερία και τη Δημοκρατία στο πλευρό των συμπατριωτών του, στην Κορέα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μία ΠΓΔΜ, αλλά... δύο κράτη

noreply@blogger.com (admin) — Wed, 04 Nov 2009 15:02:00 +0000

Γράφει ο Γιώργος Δελαστίκ

Σταδιακά χάνει κάθε επαφή με την πολιτική πραγματικότητα της χώρας του ο ακροδεξιός εθνικιστής πρωθυπουργός της ΠΓΔΜ, Νικόλα Γκρούεφσκι. Μπορεί προ δεκαημέρου, κατά τη διάρκεια περιοδείας του στην Αυστραλία, αυτός να ισχυριζόταν ότι «δεν υπάρχουν Μακεδόνες του Βαρδάρη, του Αιγαίου ή του Πιρίν, υπάρχουν μόνο Μακεδόνες» και να τους μακάριζε γιατί «οι Μακεδόνες στην Αυστραλία έχουν μια μοναδική ευκαιρία να ζουν μαζί με τους συμπατριώτες του από το Αιγαίο και το Πιρίν, κάτι που δεν είναι δυνατόν στη φυσική πατρίδα τους», αλλά πίσω στη χώρα του το χάσμα που χωρίζει τους Σλάβους από τους Αλβανούς κατοίκους της διευρύνεται συνεχώς. Η έκδοση της «Μακεδονικής Εγκυκλοπαίδειας» από την Ακαδημία Επιστημών της γειτονικής χώρας - η οποία ειρήσθω εν παρόδω αποσύρθηκε για να αναθεωρηθεί, μετά τη θύελλα αντιδράσεων που προκάλεσε - έβαλε «μπουρλότο» στις σχέσεις των Αλβανών και Σλάβων κατοίκων της ΠΓΔΜ.

Την ώρα που ο Γκρούεφσκι ανακάλυπτε τους «ενιαίους Μακεδόνες» της Ευδαίμονος Αυστραλίας, ένα βαρυσήμαντο άρθρο της εφημερίδας «Εξπρές» του Κοσόβου αποτύπωνε τα αισθήματα των Αλβανών κατοίκων της ΠΓΔΜ απέναντι στο κράτος των Σκοπίων και προδιέγραφε ουσιαστικά το ζοφερό μέλλον του, παίρνοντας αφορμή από την περιβόητη πλέον εγκυκλοπαίδεια.

«Δυστυχώς, αυτή η εγκυκλοπαίδεια της διχόνοιας αποκάλυψε μια Μακεδονία κομμένη στα δύο. Ενα κράτος που κατά βάθος δεν λειτουργεί ως τέτοιο. Η εμπειρία ενός ενιαίου μακεδονικού κράτους, το οποίο υποστήριξε με μεγάλο ενθουσιασμό η διεθνής κοινότητα, υπέκυψε δυστυχώς στη δοκιμασία της πραγματικότητας», γράφει χωρίς περιστροφές η αλβανική εφημερίδα και συνεχίζει: «Οι Αλβανοί περιχαρακώνονται όλο και περισσότερο στη ζώνη τους, στα δυτικά της Μακεδονίας. Οσο πιο πολύ αυτοδιαχειρίζονται τα εδάφη τους, τόσο πιο πολύ γίνονται μια εθνικά ομογενής οντότητα και τόσο περισσότερο απομακρύνονται οι Μακεδόνες προς τα ανατολικά της χώρας.

Αυτές οι δύο κοινότητες δεν έχουν πλέον τα ίδια συμφέροντα... Θα καταλήξουμε με μία Δημοκρατία της Μακεδονίας θεωρητικά, αλλά στην πράξη με δύο διαφορετικές χώρες», υπογραμμίζει η «Εξπρές», μη παραλείποντας να καταγγείλει «το κόμπλεξ που ωθεί τους Μακεδόνες που αναζητούν εθνική ταυτότητα να γίνονται εχθροί με την Ελλάδα, τη Βουλγαρία και τελευταία με την Αλβανία». Με διαφορετική γλώσσα αναγνωρίζει τα προβλήματα αυτά και το εβδομαδιαίο σλαβικό περιοδικό «Γκλόμπους» των Σκοπίων, το οποίο πρόσκειται στη σοσιαλδημοκρατική αντιπολίτευση της ΠΓΔΜ.

«Η πολιτική τύφλωση αυτών που μας κυβερνούν και η ανικανότητά τους να αντλήσουν μαθήματα από το παρελθόν διευρύνουν καθημερινά το χάσμα που χωρίζει τις δύο κύριες κοινότητες της χώρας μας», υπογραμμίζει, καταγγέλλοντας το κόμμα του Γκρούεφσκι ότι είναι «αποτελματωμένο στην εξύμνηση του έθνους του και στην εφεύρεση ενός αρχαίου παρελθόντος».

Το περιοδικό «Γκλόμπους» ομολογεί ότι «η πλειοψηφία των Αλβανών (σ.σ.: της ΠΓΔΜ) έχει πειστεί ότι δεν μπορούν πλέον να πετύχουν την ισότητα (σ.σ.: με τους Σλάβους συμπατριώτες τους) παρά μόνο με τη βία και όχι μέσω δημοκρατικών θεσμών» και καταλήγει κι αυτό σε εξαιρετικά δυσοίωνα συμπεράσματα για το μέλλον της ΠΓΔΜ: «Ο Νικόλα Γκρούεφσκι δεν αφήνει καμιά ελπίδα σε εκείνους που εργάζονται για την προσέγγιση ανάμεσα στις κοινότητες της Μακεδονίας. Αυτή η πολιτική του, η οποία είναι αντίθετη προς την αρχή της ανεκτικότητας και της ειρηνικής συγκατοίκησης, οδηγεί ευθέως σε μια ομοσπονδιοποίηση της χώρας και μάλιστα στη διάσπασή της»!

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ
Πολιτική με γνώση των αντιθέσεων

Πέραν ορισμένων εξάρσεων, ουδέποτε η ελληνική εξωτερική πολιτική χαρακτηρίστηκε από την ανεξαρτησία ή έστω την αυτονομία της - ακόμη και όταν πρόκειται για κορυφαίου ενδιαφέροντος θέματα, όπως οι σχέσεις με την Τουρκία και τις βαλκανικές χώρες που μας ενδιαφέρουν άμεσα. Με σχετική εξαίρεση εν τινι μέτρω την Τουρκία, η εξωτερική πολιτική της Ελλάδας χαράσσεται συχνά αγνοώντας τις εσωτερικές αντιθέσεις στις εν λόγω χώρες, πόσω μάλλον τις εξωτερικές τους σχέσεις. Χαρακτηριστικά αποτυχημένη είναι η αντιμετώπιση εκ μέρους των ελληνικών κυβερνήσεων της ΠΓΔΜ ως μιας... «χώρας - μπετόν», τη στιγμή που η εσωτερική της κατάσταση είναι εξαιρετικά εύθραυστη. Ας ελπίσουμε ότι κάποτε θα αλλάξει αυτή η στάση.

ΕΘΝΟΣ

Αιγές, η πρώτη πόλη των Μακεδόνων

noreply@blogger.com (admin) — Sun, 01 Nov 2009 20:09:00 +0000

Ιστορικό

Στη νότια άκρη του μακεδονικού κάμπου, σκαρφαλωμένες στους πρόποδες των Πιερίων, βρίσκονται οι Αιγές, "ο τόπος με τα πολλά κοπάδια", η πρώτη πόλη των Μακεδόνων. Ένας χρησμός που λέγεται ότι δόθηκε στον Περδίκκα Α΄ αναφέρεται στην ίδρυση τους, συσχετίζοντας το όνομα της πόλης με τα κοπάδια των γιδιών: (Διόδ. 17.16.1.1) «..όπου θα δεις χιονόλευκες γίδες με λαμπερά κέρατα να κοιμούνται, στα χώματα εκείνης της γης, θυσίασε στους τρισμακάριστους θεούς και χτίσε το άστυ μιας πόλης?. Tο πρώτο μακεδονικό αστικό κέντρο βρίσκεται στα νότια του Αλιάκμονα, στην καρδιά της περιοχής που ήταν για τον Ηρόδοτο η ''Μακεδονίς γη'', η κοιτίδα των Μακεδόνων. Το ποτάμι προστάτευε σαν φυσικό οχυρό την πόλη από τους κινδύνους του βορά και συγχρόνως εξασφάλιζε την άμεση επικοινωνία με τη θάλασσα που τότε βρισκόταν πολύ πιο κοντά, ενώ στο σημείο όπου βρισκόταν η πόλη, συναντιόταν ο κύριος οδικός άξονας που, διασχίζοντας τα Πιέρια, συνέδεε τη λεκάνη της Μακεδονίας με τη νότια Ελλάδα με τον δρόμο που, ξεκινώντας από τα λιμάνια της Πιερίας και παρακολουθώντας τις υπώρειες των βουνών, οδηγούσε στο βορά και στην ανατολή.

Η πρώτη εγκατάσταση έγινε στον κάμπο την τρίτη προχριστιανική χιλιετία. Στο τέλος της εποχής του χαλκού ο οικισμός, ακολουθώντας τη γενικότερη τάση που επέβαλαν οι νέες συνθήκες, μετακινήθηκε προς τις υπώρειες του βουνού. Όπως δείχνει το αχανές νεκροταφείο με τους εκατοντάδες τύμβους που απλώνεται σε έκταση πολλών εκατοντάδων στρεμμάτων εντυπωσιάζοντας τον επισκέπτη ακόμη και σήμερα, στην πρώιμη εποχή του σιδήρου, (11ος-7ος αι. π.Χ.) είχε ήδη αναπτυχθεί εδώ ένα εξαιρετικά σημαντικό, πλούσιο και πολυάνθρωπο κέντρο. Κομψά γεωμετρικά αγγεία τεκμηριώνουν τις επαφές με τον υπόλοιπο ελληνικό κόσμο, ενώ τα πλούσια, κυρίως χάλκινα κοσμήματα, προϊόντα της ιδιαίτερα ανεπτυγμένης τοπικής μεταλλοτεχνίας, που ξεχωρίζουν όχι μόνον για τον πλούτο, αλλά και για την ποιότητα τους υπογραμμίζουν τον κεντρικό ρόλο και τη σημασία του συγκεκριμένου χώρου από τα πρώιμα αυτά χρόνια. Οικισμοί και νεκροταφεία διάσπαρτα στον κάμπο και κυρίως στους λόφους επιβεβαιώνουν αυτήν την διαπίστωση και μαρτυρούν την πυκνή κατοίκηση και χρήση της περιοχής που θα συνεχιστεί και στους αμέσως επόμενους αιώνες.

Στα μέσα του 7ου αι. π.Χ. ο Περδίκκας Α΄, απόγονος του μυθικού βασιλιά του Άργους Τήμενου καταφέρνει να αναρριχηθεί στον μακεδονικό θρόνο. Με τους Τημενίδες στην εξουσία οι Μακεδόνες θα επεκτείνουν την κυριαρχία τους και θα γίνουν κύριοι της πλούσιας χώρας που θα πάρει από αυτούς το όνομά της. Οι Αιγές, η καθέδρα των βασιλέων, η πόλη που η μοίρα της συνδέεται άρρηκτα με την τύχη της δυναστείας, όντας το κέντρο ενός από τα πιο ισχυρά κράτη της περιοχής, γνωρίζουν τον 6ο και τον 5ο αι. π.Χ. περίοδο μεγάλης ακμής και πλούτου που ανιχνεύεται κυρίως μέσα από τα εντυπωσιακά ευρήματα της νεκρόπολης.

Την εποχή αυτή οι Αιγές είναι πραγματικά η πρώτη πόλη της Μακεδονίας, αφού εδώ χτυπά η καρδιά της εξουσίας, και η ζωή αγγίζει πρωτοφανή επίπεδα εκζήτησης και πολυτέλειας. Για τις ανάγκες του στρατού, για το ανάκτορο και τα νοικοκυριά των εκλεκτών, για τις κυρίες της αυλής οι ντόπιοι μεταλλουργοί και χρυσοχόοι παράγουν όπλα, πολύτιμα μετάλλινα σκεύη και κοσμήματα που συχνά είναι μικρά κομψοτεχνήματα, ενώ έμποροι και προϊόντα φτάνουν από όλες τις γωνίες του κόσμου. Στα χρόνια του Αρχέλαου (413-399 π.Χ.) η αυλή των Αιγών θα γίνει κέντρο παραγωγής πολιτισμού, αφού θα τη λαμπρύνουν με την παρουσία τους μερικοί από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες και διανοητές της εποχής, ανάμεσά τους ο Ζεύξις, ο μέγιστος των ζωγράφων, οι ποιητές Χοιρίλος, Τιμόθεος και Αγάθων και ο ίδιος ο Ευριπίδης που θα γράψει και θα παρουσιάσει εδώ τις τελευταίες τραγωδίες του.

Το πρώτο μισό του 4ου αι. π.Χ. οι γενικότερες πολιτικοστρατιωτικές εξελίξεις θα οδηγήσουν στην μετατόπιση του διοικητικού κέντρου προς τη θάλασσα, στην Πέλλα. Ωστόσο οι Αιγές παραμένουν το πατροπαράδοτο κέντρο, όπου τελούνται οι κρίσιμες ιερές τελετές και γιορτάζονται οι μεγάλες γιορτές, ο τόπος όπου θάβονται οι βασιλιάδες. Στα χρόνια του Φίλιππου Β΄ (359-336 π.Χ.) η παλιά ιερή πρωτεύουσα γνωρίζει και πάλι μεγάλη ακμή που ανιχνεύεται παντού και συνοδεύεται από έντονη οικοδομική δραστηριότητα, η οποία συνεχίζεται και ολοκληρώνεται πριν από το τέλος του αιώνα. Το θέρος του 336 π.Χ. ο βασιλιάς αποφασίζει να γιορτάσει την παντοδυναμία του. Άοπλος, λευκοντυμένος, με το στεφάνι της γιορτής στο κεφάλι ακολουθεί την ιερή πομπή. Στο θέατρο των Αιγών θα συναντήσει τη μοίρα του. Χτυπημένος από το μαχαίρι του δολοφόνου ο Φίλιππος πέφτει νεκρός μπροστά στα μάτια των θεατών βάφοντας με το αίμα του το χώμα της ορχήστρας. Στον ίδιο τόπο ο Μεγαλέξανδρος ανακηρύσσεται βασιλιάς και ξεκινάει την πορεία που θα τον οδηγήσει στο θρύλο.

Στην εποχή των Διαδόχων το ενδιαφέρον μετατοπίζεται και η Πέλλα είναι πια το αδιαφιλονίκητο κέντρο. Μην έχοντας καίρια θέση στον γεωπολιτικό χάρτη του ελληνιστικού κόσμου, οι Αιγές περνούν στο περιθώριο. Μετά την ήττα του τελευταίου μακεδόνα βασιλιά Περσέα από τους Ρωμαίους, το 168 π.Χ. η παλιά βασιλική πόλη καταστρέφεται. Τα τείχη ισοπεδώνονται, το ανάκτορο, το θέατρο και άλλα δημόσια και ιδιωτικά κτήρια καίγονται και γκρεμίζονται. Η παλιά ιεραρχία καταλύεται όμως η ζωή συνεχίζεται. Σπίτια χτίζονται στα ερείπια του τείχους και των παλιών δημόσιων κτηρίων χρησιμοποιώντας συχνά σαν δομικό υλικό τα μέλη τους. Μερικά ιερά επισκευάζονται, όμως το παλάτι, κέντρο και σύμβολο της καταλυμένης πια εξουσίας των μακεδόνων βασιλέων, και το γειτονικό του θέατρο απομένουν ερείπια για πάντα. Οι Αιγές φυτοζωούν δίπλα στη Βέροια που είναι η ευνοούμενη της νέας εξουσίας.

Τον 1ο αι. μ.Χ. ύστερα από μια ξαφνική καταστροφή οι κάτοικοι μετακινούνται στον κάμπο στα βορειοανατολικά της νεκρόπολης σε έναν οικισμό που ως το τέλος της αρχαιότητας ήταν το διοικητικό κέντρο της περιοχής, όπως δείχνει η παλαιοχριστιανική βασιλική με βαπτιστήριο που χτίστηκε εδώ τον 5ο αι. μ.Χ.. Στο μεταξύ το όνομα των Αιγών έπαψε να υπάρχει. Το λίκνο των Τημενιδών παραδόθηκε στη λήθη των αιώνων και απόμεινε μόνον η ανάμνηση του παλατιού των Μακεδόνων βασιλιάδων να στοιχειώνει στο μεσαιωνικό όνομα ενός μικρού χωριού, τα ''Παλατίτζια'', που ζει ως τις μέρες μας και η Μεγάλη Τούμπα στην άκρη του κάμπου να φυλάγει στα σπλάχνα της το ακριβό μυστικό της.

Περιγραφή

Η πόλη των ιστορικών χρόνων που απλωνόταν στους λόφους δεν είναι ακόμη καλά γνωστή, αφού μόνον ένα μικρό ποσοστό της συνολικής έκτασης της έχει ανασκαφεί. Το κέντρο των Αιγών με το ανάκτορο και τα ιερά, το «άστυ» δηλαδή της πόλης που αναφέρει και ο χρησμός, καταλαμβάνει μια έκταση περίπου 800 στρεμμάτων και αναπτύσσεται σε επτά άνδηρα, στην πλαγιά, στα νότια του νεκροταφείου των τύμβων. Η διαφοροποίηση των αξόνων των οικοδομικών συγκροτημάτων που έχουν αποκαλυφθεί δείχνει ότι στις Αιγές, όπως και στην Αθήνα, αλλά και σε όλες τις παλιές πόλεις, δεν υπήρχε ορθολογικά οργανωμένο πολεοδομικό σύστημα με κανονικά οικοδομικά τετράγωνα και κάθετους οδικούς άξονες.

Στο δυτικό τμήμα της πόλης, σε ψηλό, περίοπτο σημείο ήταν χτισμένο το ανάκτορο που, ορατό από παντού, δέσποζε απόλυτα στην εικόνα της. Δίπλα του, στην πλαγιά που κατηφορίζει μαλακά προς το βορά, βρίσκονταν το θέατρο και τα σημαντικότερα ιερά, μαζί με τα υπόλοιπα δημόσια κτίρια της πόλης. Το άστυ των Αιγών προστατευόταν από τείχος, ωστόσο ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού κατοικούσε έξω από το τειχισμένο κέντρο σε πολλούς μικρούς συνοικισμούς, που ξεκινούν δίπλα από τα τείχη και απλώνονται σε ολόκληρη την περιοχή, διάσπαρτοι στους χαμηλούς λόφους, αλλά και στον κάμπο, σημαδεύοντας με την παρουσία τους την πορεία των αρχαίων δρόμων.

Ακολουθώντας το αρχαιότροπο μοντέλο οργάνωσης του χώρου που εκφράζει μια κοινωνία στηριγμένη στην αριστοκρατική δομή των γενών με σημείο αναφοράς και πόλο συνοχής τη βασιλική εξουσία, οι Αιγές αναδύονται από την αχλύ της προϊστορίας σαν μια πόλη «κατά κώμας», ένα 'ανοιχτό' πολεοδομικό μόρφωμα με μικρούς και μεγαλύτερους συνοικισμούς, διάσπαρτους γύρω από έναν κεντρικό πυρήνα, που εξελίσσεται οργανικά, χωρίς αυστηρά προκαθορισμένο σχέδιο και συγκροτείται στο χώρο με άξονα τη βασιλική παρουσία και εξουσία, τη σχέση με το θείο και την ανάγκη επιβολής και άμυνας, με άλλα λόγια, το ανάκτορο, τα ιερά και την οχυρή ακρόπολη.

Στα πλαίσια ενός μεγάλου οικοδομικού προγράμματος που υλοποιείται στα τελευταία χρόνια της βασιλείας του Φιλίππου Β΄ χτίζεται το νέο μεγαλοπρεπές ανάκτορο των Αιγών, το θέατρο που βρίσκεται δίπλα του και διαμορφώνεται το γειτονικό ιερό της Εύκλειας με τα βασιλικά αναθήματα.Τα κτίσματα αυτά, για τα οποία χρησιμοποιήθηκε ο ακριβός πωρόλιθος, ακολουθούν αυστηρά τον ίδιο άξονα, ακόμα και αν αυτό συνεπάγεται σοβαρά κατασκευαστικά προβλήματα, όπως συμβαίνει στην περίπτωση του θεάτρου. Είναι προφανές ότι πίσω από τις κατασκευές αυτές υπάρχει ένας συγκεκριμένος σχεδιασμός που εμπνέεται από μια σαφή ιδεολογική τοποθέτηση: το κέντρο της πολιτικής και της θρησκευτικής εξουσίας που συγκεράζεται στο πρόσωπο του βασιλιά συνδυάζεται με το θέατρο, το κέντρο της τέχνης και του πολιτισμού.

Συνεχίζοντας ό,τι ξεκίνησε ο πρόγονός του Αρχέλαος, ο Φίλιππος Β΄ γίνεται βασιλιάς Μαικήνας, «πεφωτισμένος δεσπότης» κατά το πλατωνικό πρότυπο, και εγκαινιάζει στις Αιγές μια παράδοση που θα σφραγίσει την εικόνα των βασιλικών πόλεων της ελληνιστικής εποχής, της Περγάμου, της Αντιόχειας, της Σελεύκειας και θα φτάσει στο αποκορύφωμά της στην Αλεξάνδρεια με την ίδρυση της θρυλικής Βιβλιοθήκης και του Μουσείου, του πρώτου Πανεπιστημίου που γνώρισε ο κόσμος.

Στον κάμπο, στα βόρεια της πόλης, απλώνεται η αχανής νεκρόπολη των Αιγών, ο τόπος όπου θάβονταν οι βασιλιάδες των Μακεδόνων. Με κέντρο το νεκροταφείο των τύμβων της πρώιμης εποχής του σιδήρου (11ος-7ος αι. π.Χ.) η νεκρόπολη επεκτάθηκε προς τα νότια στα αρχαϊκά χρόνια (6ος-5ος αι. π.Χ., προς τα δυτικά στα κλασικά (5ος-4ος αι. π.Χ.) και προς τα ανατολικά στα ελληνιστικά (3ος-1ος αι. π.Χ.).

Επίκεντρο της ανασκαφικής έρευνας η νεκρόπολη έχει δώσει πλούσια ευρήματα που τεκμηριώνουν όχι μόνον τις μεταθανάτιες πίστεις, αλλά αυτόν καθαυτό τον πολιτισμό των Μακεδόνων, του ακριτικού ελληνικού φύλου που μένοντας έξω από τις πολιτικοκοινωνικές εξελίξεις του νότου διατήρησε μέχρι τα ελληνιστικά χρόνια δομές, ήθη και παραδόσεις που ανακαλούν τον κόσμο του ομηρικού έπους.

Ανάμεσα στα ανασκαμμένα τμήματα της νεκρόπολης ξεχωρίζουν οι τρεις βασιλικές ταφικές συστάδες, η συστάδα του Φιλίππου Β΄ στα δυτικά (Μουσείο βασιλικών τάφων των Αιγών), η συστάδα του Δημαρχείου στα νότια και η συστάδα των βασιλισσών με τον τάφο της Ευρυδίκης και τον ιωνικό τάφο, τον λεγόμενο «τάφο του Ρωμαίου» από το όνομα του ανασκαφέα δίπλα στην βορειοδυτική πύλη της πόλης. Αξιοσημείωτη είναι επίσης η ταφική συστάδα Heuzey-Μπέλλα στα ανατολικά, όπου αποκαλύφθηκαν τέσσερις μνημειακοί μακεδονικοί και τρεις κιβωτιόσχημοι τάφοι της ελληνιστικής εποχής.

Αγγελική Κοτταρίδη, αρχαιολόγος

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Καταδίκη της «γλώσσας του μίσους» των Σκοπίων ζητά η Βουλγαρία

noreply@blogger.com (admin) — Sat, 31 Oct 2009 18:04:00 +0000

Συνάντηση Παπανδρέου-Μπορίσοφ στις Βρυξέλλες.

«Είχαμε μια εξαιρετικά εγκάρδια συνάντηση με τον Έλληνα πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου. Από τον οποίο είμαι αληθινά γοητευμένος, παρόλο που ανήκουμε σε διαφορετικές πολιτικές οικογένειες, στους Ευρωπαίους σοσιαλιστές και στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, αντίστοιχα. Παρά ταύτα, θα ήθελα να εκφράσω τα ειλικρινά συγχαρητήριά μου στον ελληνικό λαό για την επιλογή τέτοιου ηγέτη».

Με αυτά τα λόγια, μίλησε ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Μπόικο Μπορίσοφ, για τη συνάντηση που είχε χθες στις Βρυξέλλες με τον Έλληνα ομόλογό του Γεώργιο Παπανδρέου, στον χαιρετισμό του προς τα κορυφαία διοικητικά στελέχη είκοσι τριών ειδησεογραφικών πρακτορείων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, στην έναρξη της οποίας παρευρέθη προσωπικά σήμερα στη Σόφια.

Η εναρκτήρια ομιλία του στο τριήμερο διεθνές φόρουμ δεν είχε «εθιμοτυπικό» αλλά πολύ ουσιώδη χαρακτήρα και ο πρόεδρος της βουλγαρικής κυβέρνησης αποφάσισε «να μην αφήσει να πάει χαμένη η ευκαιρία να έχει τόσους πολλούς συντάκτες μαζί», όπως είπε μεταξύ σοβαρού και αστείου. Στη συνέχεια προχώρησε σε μία ενημέρωση σε βάθος για τους προβληματισμούς των Ευρωπαίων ηγετών ενόψει της επικείμενης διεθνούς συνάντησης για το περιβάλλον στη Κοπεγχάγη και την επικύρωση της συμφωνίας της Λισσαβώνας από τον πρόεδρο της Τσεχίας.

Τα προβλήματα της ευαίσθητης περιοχής μας ήταν ανάμεσα στα κύρια θέματα της συνομιλίας των πρωθυπουργών της Ελλάδας και της Βουλγαρίας, στο περιθώριο του έκτακτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες της Παρασκευή.

Σύμφωνα με τον κ. Μπορίσοφ, οι πρόσφατες επίμαχες δηλώσεις του πρωθυπουργού της ΠΓΔΜ Νικόλα Γρούεφσκι που, ως γνωστόν, προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στην Αθήνα και στη Σόφια (παρόλο που οι δηλώσεις παρερμηνεύτηκαν, όπως υποστήριξε ο κ. Μπορίσοφ, επικαλούμενος, πιθανώς, τις χθεσινές «διευκρινιστικές δηλώσεις» του κ. Γρούεφσκι) έγιναν αφορμή στην πρώτη συνάντηση των πρωθυπουργών της Ελλάδος και της Βουλγαρίας «να τεθεί επί τάπητος» η πρωτοβουλία διοργάνωσης διεθνούς συνάντησης, η οποία να καταδικάζει τη χρήση της «γλώσσας του μίσους».

Οπως τόνισε ο Βούλγαρος πρωθυπουργός, η γλώσσα του μίσους «έχει πυροδοτήσει τόσες διαμάχες και έχει προκαλέσει τόσα δεινά στην ιστορία της πολυπαθούσας περιοχής των Βαλκανίων». Πρόσθεσε δε, ότι «η ασφάλεια, η σταθερότητα, η ειρήνη και η ευημερία θα επικρατήσουν οριστικά μόνο με την ένταξη όλων των χωρών της ευρύτερης περιοχής στην ενωμένη Ευρώπη».

Επίσης, οι νεοεκλεγμένοι πρωθυπουργοί της Ελλάδας και της Βουλγαρίας εξέτασαν την πορεία των νέων διόδων στα κοινά σύνορα, υπό τον πρίσμα της ανάγκης για επιτάχυνση των σχετικών εργασιών και με γνώμονα την περαιτέρω διεύρυνση των σχέσεων των δύο φιλικών λαών, κατά τα λόγια του κ. Μπορίσοφ.

Στη συζήτηση για τον πετρελαιαγωγό Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολης, η έμφαση δόθηκε στις περιβαλλοντολογικές προεκτάσεις του στρατηγικού έργου, που έχουν κρίσιμη σημασία, ειδικά σε μια περιοχή παρθένας και πανέμορφης φύσης, όπως δήλωσε ο κ. Μπορίσοφ, ο οποίος είπε χαρακτηριστικά, ότι κάθε περαιτέρω συζήτηση για το στρατηγικό έργο πρέπει να γίνεται «μόνο όταν έχουμε όχι εκατό, αλλά χίλια τοις εκατό εγγύηση για το περιβάλλον».

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Ανακαλύπτοντας τον βυθό της Θάσου

noreply@blogger.com (admin) — Fri, 30 Oct 2009 16:27:00 +0000

Το Πανελλήνιο Κέντρο Υποβρύχιας Φωτογραφίας-Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΚΥΦΕΤ) διοργάνωσε στη Θάσο διεθνή διαγωνισμό υποβρύχιας φωτογραφίας, δίνοντας τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να ανακαλύψουν εικόνες απαράμιλλου κάλλους στο βυθό του "σμαραγδένιου νησιού".

Υποβρύχιες εικόνες μοναδικής ομορφιάς

Η ανακάλυψη αρχαιοτήτων στο βυθό της Θάσου, που πιθανόν θα αλλάξουν την ιστορία του νησιού, είναι μια από τις πολλές εντυπωσιακές εικόνες που αντίκρισαν οι συμμετέχοντες στο Διεθνή Διαγωνισμό Υποβρύχιας Φωτογραφίας, που διοργάνωσε στο "σμαραγδένιο νησί" το Πανελλήνιο Κέντρο Υποβρύχιας Φωτογραφίας - Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΚΥΦΕΤ).

"Είμαστε σίγουροι πως υπάρχει μια πόλη στο βυθό, 5 μίλια νοτίως της Θάσου. Απομένει να γίνει ειδική κατάδυση, ώστε να μπορέσουμε να δούμε τι ακριβώς συμβαίνει και να τη φωτογραφίσουμε. Ίσως εδώ να βρίσκεται η χαμένη Ατλαντίδα", δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του ΠΚΥΦΕΤ Γιάννης Σταματιάδης.

Ο διαγωνισμός ολοκληρώθηκε στις αρχές του μήνα και η απονομή των τιμητικών διακρίσεων έγινε στο νησί, παρουσία πλήθος φωτογράφων αλλά και των τοπικών αρχών του νησιού.

"Σκοπός του διαγωνισμού ήταν η επιλογή των καλύτερων υποβρύχιων φωτογράφων, οι οποίοι θα φωτογράφιζαν τον υποβρύχιο χώρο του νησιού, καθώς επίσης, σε κάποιες περιοχές, και το χερσαίο χώρο στη Θάσο. Η επιστημονική και περιβαλλοντική επιτροπή του ΠΚΥΦΕΤ, σε συνεργασία με φορείς της Καβάλας, θα μελετήσουν το φωτογραφικό υλικό, ώστε να προκύψουν χρήσιμα συμπεράσματα για την προστασία του περιβάλλοντος", σημείωσε ο κ. Σταματιάδης.

Ο ίδιος επισήμανε πως η επιλογή των βραβευθέντων έγινε έπειτα από σκληρό ανταγωνισμό, αφού η επιτροπή δυσκολεύτηκε να λάβει αποφάσεις, καθώς όλες οι συμμετοχές ήταν ισάξιες.

Πρώτος στη γενική κατάταξη αναδείχθηκε ο Λούις Τσιακίρος, ένας Κύπριος επαγγελματίας καταδύτης - φωτογράφος με πολλές διεθνείς διακρίσεις. Δεύτερος κατετάγη ο Γιώργος Ρηγούτσος, από τη Σύρο, που όμως έλαβε την πρώτη θέση στην κατηγορία, "Άνθρωπος και Θάλασσα", ενώ τρίτος στη γενική κατάταξη ήταν ο Ηλίας Σιδηράς, από τη Λάρισα, ο οποίος πήρε την πρώτη θέση στην κατηγορία, "Μακροφωτογραφία. Την τέταρτη θέση της γενικής κατάταξης κατέλαβε η Αντιγόνη Δηλαντώνη, από τη Θεσσαλονίκη, που πήρε, ωστόσο, την πρώτη θέση στην κατηγορία, "Φωτογραφία τοπίου".

Όλοι οι φωτογράφοι δήλωσαν ενθουσιασμένοι από το βυθό του νησιού, όπου, όπως εξομολογήθηκαν, αντίκρισαν εικόνες μοναδικής ομορφιάς.

Στη διάρκεια της φωτογράφησης, οι δύτες εντυπωσιάστηκαν από μια πηγή με ζεστό γλυκό νερό που ανακάλυψαν και φωτογράφησαν πολλά ψάρια, κοράλλια και άλλα θαλάσσια είδη.

Τόνισαν δε με έμφαση πως, αν και επισκέφτηκαν πολλά σημεία της Ελλάδας στη διάρκεια της επαγγελματικής τους ενασχόλησης με την υποβρύχια φωτογραφία, είναι η πρώτη φορά που συναντούν έναν τόσο πλούσιο βυθό.

Τις τιμητικές διακρίσεις και τα βραβεία απένειμαν ο βουλευτής Καβάλας, Δημήτρης Παπουτσής, ο δήμαρχος Θάσου, Λευτέρης Μερέσης, ο αντινομάρχης και γιατρός της υπερβαρικής, που συνόδευε τους δύτε,ς Θανάσης Βαφειάδης και ο νομαρχιακός σύμβουλος, Μηνάς Βλαστάρης.

Για την προσφορά και τη βοήθειά τους στο Κέντρο, τιμήθηκαν ο εκπαιδευτής αυτοδυτών του Καταδυτικού Κέντρου Μακεδονία, Θεοφάνης Ματανάς, καθώς και οι δημοσιογράφοι Βιβή Σοφιανού και Μάκης Λιόλιος.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΠΚΥΦΕΤ/STR

Έγιναν τα αποκαλυπτήρια του αγάλματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου στα Γιαννιτσά

noreply@blogger.com (admin) — Wed, 28 Oct 2009 15:01:00 +0000

Γιαννιτσά, Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2009

Την ημέρα εορτασμού της Επετείου της απελευθέρωσης της πόλης αλλά και της Ημέρας του Μακεδονικού αγώνα επέλεξε ο δήμος Γιαννιτσών για να κάνει τα αποκαλυπτήρια του αγάλματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που από την Τρίτη 20 Οκτωβρίου το μεσημέρι δεσπόζει επιβλητικό στον περιβάλλοντα χώρο του Πνευματικού Κέντρου των Γιαννιτσών. Το άγαλμα είναι δωρεά του τέως δημάρχου Γεωργίου Ηλίδη ο οποίος με την ομιλία του στην τελετή αποκαλυπτηρίων προκάλεσε τη συγκίνηση των παρευρισκομένων.

Μαθητές με τις σημαίες των σχολείων και ντυμένα με παραδοσιακές φορεσιές νερά παιδιά είχαν περικυκλώσει το χώρο του αγάλματος από νωρίς δίνοντας ένα έντονο ελληνικό χρώμα στην τελετή.

Των αποκαλυπτηρίων προηγήθηκαν οι χαιρετισμοί των επισήμων προσκεκλημένων και συγκεκριμένα του Μητροπολίτη Εδέσσης Πέλλης & Αλμωπίας κ. Ιωήλ ο οποίος αναφερόμενος στο δωρητή έκανε λόγο για μια σημαντική πράξη που τιμά τον ίδιο, την πόλη του και συμβάλλει στην ιστορική Μνήμη. Συνεχάρη επίσης και τον καλλιτέχνη για την εντυπωσιακή μορφή του Αγάλματος.

Ακολούθησε ο χαιρετισμός από την υφυπουργό Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης κα Θεοδώρα Τζάκρη που μίλησε για μια σημαντική στιγμή για την πόλη και για την ιστορία της ενώ συνεχάρη με τη σειρά της τον δωρητή πρώην δήμαρχο κ. Ηλίδη.

Ανάλογη ήταν και η αναφορά του νομάρχη Πέλλας Μιχάλη Καραμάνη ο οποίος στο χαιρετισμό του έδωσε το στίγμα μιας σθεναρής στάσης απέναντι σε όσους προσπαθούν να παραχαράξουν την ιστορία μας.

Ο γλύπτης του αγάλματος Ιωάννης Αλκαίος στο χαιρετισμό του μεταξύ άλλων ανέφερε ότι το έργο αυτό υπήρξε όνειρο ζωής ενός εξαίρετου πολίτη των Γιαννιτσών με τις δεκαετίες προσφορών ως δημοτικού συμβούλου και δημάρχου του κ. Γεωργίου Ηλίδη. Όπως ανέφερε, η πρωτοβουλία του αυτή για την επαναφορά στη μνήμη μας ενός μεγάλου ενοποιητή των Ελλήνων, εκφράζει την ανάγκη επανασύνδεσης της πόλης με την ιστορία της. Ευχαρίστησε τον κ. Γεώργιο Ηλίδη που του έδωσε τη δυνατότητα να δημιουργήσει αυτό το έργο, τους συνεργάτες του, τους αναδόχους του έργου διαμόρφωσης του χώρου και τέλος το δήμαρχο Γιαννιτσών και τους συνεργάτες του για τη θερμή υποστήριξη.

Στη συνέχεια το λόγο πήρε ο δήμαρχος Γιαννιτσών Νικόλαος Παπανικολάου ο οποίος ανέφερε τα εξής:

«Σήμερα τα Γιαννιτσά, γιορτάζουν μια ξεχωριστή και πολύ σημαντική ημέρα.

Γιορτάζουμε την επέτειο της απελευθέρωσης της πόλης μας το 1912 και την Ημέρα του Μακεδονικού αγώνα.
Μια ημέρα σύμβολο για όλη τη Μακεδονία που αναφέρεται στη μεγάλη και καθοριστική για την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης Μάχη των Γιαννιτσών, αλλά παράλληλα και στην ανδρεία και αυτοθυσία των γηγενών Μακεδόνων και άλλων Ελλήνων στον απελευθερωτικό αυτό αγώνα 1903-1913.

Η 20η Οκτωβρίου φέτος έμελε να έχει και έναν άλλο χαρακτήρα.

Θα μπορούσε κάποιος να παραπέμψει σε μια ιστορική σύμπτωση με σημειολογικό χαρακτήρα. Και αυτό, γιατί σήμερα στο χώρο αυτό έχουμε την τιμή να κάνουμε τα αποκαλυπτήρια του Αγάλματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Μεγάλος Μακεδόνας βασιλιάς, γνωστός ως στρατηλάτης και εκπολιτιστής ο Αλέξανδρος, αναγνωρίζεται ως ο Μέγιστος των Ελλήνων και μια από τις πλέον σημαντικές ιστορικές προσωπικότητες παγκοσμίως.

Ευτύχησε να διδαχθεί τα γράμματα και τις επιστήμες από τον Αριστοτέλη αλλά και ως γιός του Φιλίππου έγινε ένας γενναίος και έξυπνος πολεμιστής.

Δεν άργησε άλλωστε να γίνει και βασιλεύς όλων των ελλήνων όταν το Μακεδονικό βασίλειο ξεκίνησε να απλώνεται και στην Ανατολή.

Οι μεγάλες του νίκες στις μάχες με τους Πέρσες είναι γνωστές όπως και η γενναιότητα και η τακτική που επεδείκνυε σε αυτές.

Ήταν ένας μεγάλος ηγέτης και οραματιστής που κατάφερε σε μεγάλο βαθμό να ενώσει την Ανατολή με τη Δύση δημιουργώντας μια απέραντη αυτοκρατορία.

Δίδαξε τον ελληνικό πολιτισμό στα βάθη της Ανατολής και ίδρυσε πόλεις με το όνομα του σε όλη τη διάρκεια της πολύχρονης εκστρατείας του, ενώ η φήμη του ταξίδεψε σε ολόκληρη την οικουμένη, δημιουργώντας μύθους γύρω από το όνομά του προκαλώντας τη λαϊκή φαντασία.

Όλοι σήμερα στον κόσμο μιλούν με θαυμασμό για τα έργα και τις ημέρες του Αλέξανδρου.

Τη μορφή αυτού του Μέγα Έλληνα αποκαλύπτουμε σήμερα.

Σήμερα σε μια περίοδο όπου οι προσπάθεια σφετερισμού των ιστορικών μας συμβόλων και παραχάραξης της ιστορίας μας από τους γείτονές μας η γνώση και η απαιτούμενη τιμή στη Μακεδονία και στα άξια τέκνα της αποτελεί επιτακτική ανάγκη και πράξη ευθύνης.

Η ιστορικές αλήθειες δεν αλλάζουν όσο κι αν κάποιοι προσπαθούν να τις αλλοιώσουν και να τις καπηλευτούν για να εξυπηρετήσουν γεωστρατηγικά και οικονομικά συμφέροντα.

Το μήνυμα είναι ένα και ξεκάθαρο. Οι λαοί μπορούν και πρέπει να ζουν ειρηνικά να συνεργάζονται και να δημιουργούν από κοινού τιμώντας ο καθένας την ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά του άλλου.

Επιτρέψτε μου όμως να σταθώ στην σημαντική αυτή δωρεά του πρώην δημάρχου Γιαννιτσών κ. Γεωργίου Ηλίδη.

Είναι πράξη αγάπης για την πόλη μας και τη Μακεδονία, για την ιστορία και τους αγώνες της, για την πορεία της στο μέλλον.

Θέλω να τον ευχαριστήσω δημόσια γι αυτό και να ευχηθώ η πράξη του αυτή να βρει μιμητές και στο μέλλον».

Στη συνέχεια ο δήμαρχος Γιαννιτσών κάλεσε τον κ. Ηλιδη και του απένειμε αναμνηστική πλακέτα για την δωρεά του αυτή.

Ο δωρητής τέως δήμαρχος παρά το μεγάλο της ηλικίας του ζήτησε και μίλησε με τρεμάμενη φωνή για λίγο, λέγοντας μεταξύ άλλων ότι τη συγκεκριμένη ημέρα η μνήμη όλων συναντά τα ηρωικά παλικάρια της ένδοξης Μάχης των Γιαννιτσών που έπεσαν μαχόμενοι στις παρυφές και στα στενά της πόλης των Γιαννιτσών, μιας μάχης που σήμανε το θλιβερό τέλος της Οθωμανικής Τυραννίας και την αφετηρία απελευθέρωσης και ενσωμάτωσης ελληνικών εδαφών στον εθνικό κορμό. Σχετικά με τη δωρεά του σημείωσε πώς την ιδέα της εγκατάστασης του ανδριάντα του Μ. Αλεξάνδρου την ονειρευόταν εδώ και πολλά χρονιά συχνά και τώρα που βρίσκεται στο τέλος της ζωής του έτυχε να αξιωθεί της εξαιρετικής τιμής να έχεικάποιο λόγο σε αυτή τη σεμνή τελετή των αποκαλυπτηρίων.

Όπως ανέφερε ο Μ. Αλέξανδρος είχε οραματιστεί ένα σχέδιο, να ενώσει του Έλληνες και να τιμωρήσει του αλαζόνες Μήδους, που τόσα δεινά έφεραν στην Ελλάδα ενώ απ’ όπου πέρασε σκόρπιζε φώς, γκρέμιζε επαχθείς δυναστείες και απολυταρχικά καθεστώτα. Εδραίωνε δημοκρατικούς θεσμούς μεταφέροντας την ελληνική γλώσσα και την εθνική κουλτούρα. Κλείνοντας υπογράμμισε πως με ιδιαίτερη συγκίνηση προσφέρει αυτό το δώρο σαν ελάχιστη τιμή στη γενέτειρα του, σαν κληρονομιά.

Μετά το τέλος της σύντομης ομιλίας του Γεωργίου Ηλίδη ο ίδιος, με τον δήμαρχο Γιαννιτσών κ. Νικόλαο Παπανικολάου και την υφυπουργό Εσωτερικών κα Τζάκρη Θεοδώρα προχώρησαν στα αποκαλυπτήρια του αγάλματος μέσα σε παρατεταμένα χειροκροτήματα από τους παρευρισκόμενους πολίτες που είχαν κατακλύσει τους χώρους γύρω από το άγαλμα.

Ακολούθησαν οι αναμνηστικές φωτογραφίες ενώ αμέσως μετά ο δήμαρχος Γιαννιτσών παρέθεσε δεξίωση προς τιμή του δωρητή.

ΔΗΜΟΣ ΓΙΑΝΝΙΤΣΩΝ
Φωτο: ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑ ΝΕΑ

Καλπάκι: Στρατιωτικό Μουσείο Πολέμου 1940 - 41

noreply@blogger.com (admin) — Wed, 28 Oct 2009 08:21:00 +0000

Το στρατιωτικό Μουσείο του πολέμου 1940 - 41 βρίσκεται στο Καλπάκι, έναν τόπο πολύ γνωστό από τις ηρωικές μάχες που έγιναν εδώ στην πρώτη φάση του ελληνοιταλικού πολέμου του 40-41, στις οποίες οι λιγοστές Ελληνικές δυνάμεις πέτυχαν με την σθεναρή τους αντίσταση να αποτρέψουν την διείσδυση του εχθρού στον χώρο της Ηπείρου.

Ο χώρος μικρός αλλά πολύ υποβλητικός, καθώς τα εντυπωσιακά εκθέματα μας ταξιδεύουν στον χρόνο, ανάμεσα τους πυροβόλα μεγάλου διαμετρήματος, φορητός οπλισμός, στολές, μετάλλια, φωτογραφίες , χάρτες και άλλα αντικείμενα της εποχής.

Εδώ βρίσκεται και η φωτογραφία του ανθυπολοχαγού Αλέξανδρου Διάκου, του πρώτου Έλληνα αξιωματικού που «έπεσε» στο ελληνοαλβανικό μέτωπο (ο Ελύτης έγραψε στη μνήμη του το «Άσμα ηρωικό και πένθιμο»), καθώς και ο κινητήρας του αεροπλάνου του υποσμηναγού Ιωάννη Σακελλαρίου, ο οποίος σκοτώθηκε ύστερα από άνιση αερομαχία με τέσσερα ιταλικά αεροπλάνα.

Μέσα από τη γραφική αναπαράσταση και την προβολή ντοκιμαντέρ για τις μάχες του ελληνοϊταλικού πολέμου ο επισκέπτης αισθάνεται μεγάλη συγκίνηση και εθνική υπερηφάνεια, καθώς βρίσκεται στον τόπο όπου έγινε πράξη το ηρωικό ΟΧΙ.

Το μουσείο χτίστηκε το 1975 και σήμερα ο Δήμος Καλπακίου σε συνεργασία με το Υπουργείο Άμυνας προωθεί την επέκταση του, αλλά και συνολικά την ανάδειξη της ιστορικής περιοχής του αλβανικού μετώπου.

Απέναντι από το Μουσείο υπάρχουν οι προτομές του Αλέξανδρου Παπάγου, του Γεωργίου Β’ και του Ιωάννη Μεταξά.

Τέλος πολύ κοντά στο μουσείο βρίσκεται και η σπηλιά που στη διάρκεια του πολέμου ήταν το τακτικό στρατηγείο του Διοικητή της 8ης Μεραρχίας Χαράλαμπου Κατσιμήτρου, ο οποίος με την επιμονή του να υπερασπιστεί την γραμμή αμύνης Ελαίας - Καλαμά (παρά τις αντίθετες διαταγές) καθήλωσε τις εχθρικές δυνάμεις στο Καλπάκι και «έγραψε» μαζί με τη Μεραρχία του το αθάνατο έπος του '40.

Εκεί υπάρχει η προτομή του Κατσιμήτρου και μια πλάκα που θυμίζει το απόσπασμα διαταγής της 8ης Μεραρχίας της 30ης Οκτωβρίου του 1940.

Η διαταγή καταλήγει με τα παρακάτω λόγια:
“ΟΥΔΕΜΙΑ ΙΔΕΑ ΕΙΣ ΟΥΔΕΝΑ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΕΡΙ ΥΠΟΧΩΡΗΣΕΩΣ. ΠΑΝΤΕΣ ΑΠΟ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΟΥ ΜΕΡΑΡΧΙΑΣ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΟΥ ΘΑ ΑΓΩΝΙΣΘΩΜΕΝ ΕΠΙ ΤΩΝ ΘΕΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΕΝ ΑΝΑΓΚΗ ΘΑ ΠΕΣΩΜΕΝ ΟΛΟΙ ΥΠΕΡΑΣΠΙΖΟΜΕΝΟΙ ΑΥΤΑΣ”.

Φωτο: Γενικό Εκκλησιαστικό Λύκειο Βελλάς Ιωαννίνων

1940-1941 Ο Πόλεμος. Καλπάκι-Πίνδος-Αλβανία

noreply@blogger.com (admin) — Tue, 27 Oct 2009 19:47:00 +0000

ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΣ ΖΕΝΑΚΟΣ

Η ΜΑΧΗ

Μετά την κατάληψη της Αλβανίας από τα στρατεύματα του Μουσολίνι το 1939 ο κίνδυνος επίθεσης της Ιταλίας εναντίον της Ελλάδας ήταν πλέον ορατός. Από την άνοιξη του 1940 οι ιταλικές προκλήσεις άρχισαν να πυκνώνουν, με κορύφωση τον τορπιλισμό του εύδρομου «Ελλη» στις 15 Αυγούστου 1940 στο λιμάνι της Τήνου.

Στο ιταλικό τελεσίγραφο της 28ης Οκτωβρίου 1940, με το οποίο ο Μουσολίνι απαιτούσε την ελεύθερη διέλευση των ιταλικών στρατευμάτων από το ελληνικό έδαφος και τον έλεγχο στρατηγικών σημείων της χώρας, ο Ιωάννης Μεταξάς, αντιλαμβανόμενος τα αισθήματα των Ελλήνων, αντέτεινε το θρυλικό «Οχι».

Η ιταλική επίθεση

Η απόφαση του Μουσολίνι να επιτεθεί εναντίον της Ελλάδας ελήφθη στις 15 Οκτωβρίου σε συμβούλιο με τους επιτελείς του και κυρίως με τον υπουργό Εξωτερικών και σύζυγο της κόρης του Γκαλεάτσο Τσιάνο, ο οποίος είχε μεγάλη ανυπομονησία για την έναρξη των εχθροπραξιών εναντίον της Ελλάδας επειδή θεωρούσε ότι αυτός ήταν «ο δικός του πόλεμος», όπως έλεγε. Το οριστικό επιχειρησιακό σχέδιο με την ονομασία «Emergenza G» προέβλεπε κατάληψη όλης της Ελλάδας σε δύο φάσεις: η πρώτη περιελάμβανε επίθεση για την κατάληψη της Ηπείρου με ταυτόχρονες αποβάσεις σε Κέρκυρα, Κεφαλλονιά και Ζάκυνθο και στη συνέχεια κατάληψη του Αμβρακικού. Μετά την επιτυχία της πρώτης φάσης θα ξεκινούσε η δεύτερη με στόχο τη Θεσσαλία, απ' όπου οι στρατιωτικές επιχειρήσεις θα προχωρούσαν προς Αρτα, Λαμία, Αταλάντη, Αγρίνιο, Μεσολόγγι, Αθήνα και μετά προς Κόρινθο, Πελοπόννησο και Κρήτη. Το όνειρο του Ντούτσε θα ολοκληρωνόταν με την κατάληψη της Φλώρινας, της Καστοριάς και της Θεσσαλονίκης με ορμητήριο την Κορυτσά.

Παρά τον στρατό 105.000 ατόμων που οι Ιταλοί είχαν στείλει στην Αλβανία, τις περίφημες μεραρχίες με τα ονόματα ιταλικών πόλεων («Βενέτσια», «Φεράρα», «Σιένα», «Πάρμα», «Αρέτσο» κτλ.), την 131η Μεραρχία Τεθωρακισμένων, τους τρομερούς «Κενταύρους» ή την 3η Μεραρχία Αλπινιστών, την περίφημη «Τζούλια», καθώς και τα υπερσύγχρονα για την εποχή τους αεροπλάνα, το όνειρο του Μουσολίνι μεταβλήθηκε σε εφιάλτη.

Προτού ακόμη εκπνεύσει η διορία του τελεσιγράφου της 28ης Οκτωβρίου οι ιταλικές δυνάμεις είχαν διαβεί τα ελληνοαλβανικά σύνορα και είχαν εισβάλει στο ελληνικό έδαφος καταλαμβάνοντας Φιλιάτες και Κόνιτσα και προχωρούσαν προς το Μέτσοβο για να αποκόψουν την Ηπειρο από τη Θεσσαλία. Αν οι Ιταλοί είχαν επιτύχει σε αυτή τη φάση, ίσως η έκβαση του ελληνοϊταλικού πολέμου να ήταν διαφορετική.

Η Ελλάδα απέναντι στην ιταλική υπεροπλία ήταν ουσιαστικά απροετοίμαστη. Το μοναδικό εφόδιό της στην πραγματικότητα ήταν το υψηλό φρόνημα και η ομοψυχία των πολιτών της. Η επιστράτευση εξελίχθηκε σε αληθινό πανηγύρι, άρματα μάχης όμως δεν υπήρχαν ούτε μεταγωγικά. Τα αεροπλάνα ήταν παλιά, σχεδόν άχρηστα, και τα λιγοστά αεροδρόμια εντελώς ανεπαρκή. Οσο για τον εξοπλισμό, υπήρχαν ελλείψεις ακόμη και στα πιο αναγκαία εφόδια. Ωστόσο οι Ελληνες ήταν αποφασισμένοι να πολεμήσουν τον εχθρό. Πρώτος στόχος της ιταλικής επίθεσης ήταν η Ηπειρος και η Πίνδος. Εκεί τις πρώτες ημέρες του πολέμου αντιστάθηκαν ηρωικά η VIII Μεραρχία με διοικητή τον στρατηγό Χαράλαμπο Κατσιμήτρο και το Απόσπασμα Πίνδου υπό τις διαταγές του συνταγματάρχη Κωνσταντίνου Δαβάκη.

Η μάχη στο Καλπάκι

Ο Κατσιμήτρος είχε αναλάβει την VIII Μεραρχία το 1938 και, αδιαφορώντας για τις αμφιταλαντεύσεις και τις πολιτικές ισορροπίες της Αθήνας, πίστευε ότι αν γινόταν ιταλική επίθεση εναντίον της Ελλάδας αυτή θα ξεκινούσε από την Αλβανία και επομένως η Ηπειρος θα ήταν ο πρώτος στόχος. Ετσι, αξιοποιώντας με θαυμαστό τρόπο τις μικρές πιστώσεις που του δόθηκαν από την Αθήνα τον Απρίλιο του 1939 και με την εθελοντική εργασία των ντόπιων κατοίκων, ο στρατηγός ετοιμάστηκε να υποδεχθεί τους εισβολείς: έστησε πρόχειρα αντιαρματικά εμπόδια, κατασκεύασε πολυβολεία σε καίρια σημεία και σταυροδρόμια και έκρυψε τα λιγοστά πυροβόλα του σε ορεινές σπηλιές.

Τις πρώτες ημέρες του πολέμου οι Ιταλοί είχαν μερικές επιτυχίες, πολύ μικρές είναι αλήθεια σε σχέση με την ετοιμοπόλεμη υπεροχή τους έναντι των Ελλήνων. Το μέτωπο άνοιξε από τον Γράμμο ως το Ιόνιο. Το σχέδιο του στρατηγού Σεμπαστιάνο Βισκόντι Πράσκα, ανωτάτου διοικητή των στρατευμάτων στην Αλβανία, ήταν σχετικά απλό: στο μισό μέτωπο, από το Λεσκοβίκι ως τα γιουγκοσλαβικά σύνορα, οι μεραρχίες «Πάρμα», «Βενέτσια», «Πιεμόντε» και «Αρέτσο» θα κρατούσαν την άμυνα. Στο άλλο μισό του μετώπου, από το Λεσκοβίκι ως τη θάλασσα, θα γινόταν η επίθεση με τις μεραρχίες «Τζούλια», «Φεράρα», «Κένταυροι» και «Σιένα». Η μεραρχία «Τζούλια», αφού θα κατελάμβανε την Πίνδο και θα έκοβε την επικοινωνία ανάμεσα στη Μακεδονία και στην Ηπειρο, θα έφθανε στο Μέτσοβο και θα προχωρούσε για να καταλάβει τα Γιάννενα.

Ετσι το μέτωπο που έπρεπε να υπερασπιστεί η μεραρχία του Κατσιμήτρου εκτεινόταν από την Ηγουμενίτσα ως τις δυτικές πλαγιές της Πίνδου. Με διορατικότητα ο στρατηγός αποφάσισε ότι η αποφασιστική μάχη εναντίον της προέλασης των Ιταλών θα έπρεπε να δοθεί στα στενά του Καλπακίου (Ελαίας). Πίστευε ότι εκεί θα στρεφόταν η κύρια επίθεση των Ιταλών, δεδομένου ότι το Καλπάκι ήταν η κυριότερη δίοδος προς τα Γιάννενα. Με το σχέδιο αυτό δεν συμφώνησαν το Γενικό Επιτελείο Στρατού και ο στρατάρχης Αλέξανδρος Παπάγος, αλλά ο Κατσιμήτρος ήταν πεισματάρης και επέμεινε στην άποψή του.

Στις 5.30 το πρωί της 28ης Οκτωβρίου, σκοτάδι ακόμη, οι άνδρες τμημάτων της VIII Μεραρχίας είδαν απέναντί τους να ανάβουν χιλιάδες φλογίτσες και αμέσως μετά να σκάνε οβίδες που τίναζαν στον αέρα τα οχυρωματικά έργα του στρατηγού. Οι Ιταλοί είχαν ξεκινήσει με τον «φραγμόν πυρός» ο οποίος προηγείται της επίθεσης. Αμέσως μετά ακούστηκαν οι ερπύστριες των τεθωρακισμένων αρμάτων, των «Κενταύρων», το κροτάλισμα των πυροβόλων και οι πεζικάριοι της «Σιένα» και της «Φεράρα» ξεχύθηκαν σε πυκνούς σχηματισμούς. Με το χάραμα της πρώτης ημέρας του πολέμου από τις βάσεις στην Αλβανία άρχισαν να απογειώνονται τα ιταλικά αεροπλάνα και να βομβαρδίζουν την Ηπειρο. Μπροστά σε αυτή την τρομερή επίθεση οι άνδρες του Κατσιμήτρου αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν προς την κύρια γραμμή άμυνας, δηλαδή το Καλπάκι.

Την 1η και στις 2 Νοεμβρίου οι Ιταλοί επιχείρησαν να μπουν στα στενά του Καλπακίου. Οι Ελληνες όμως ήταν αποφασισμένοι να μην τους αφήσουν να περάσουν. Το πρωί της 2ας Νοεμβρίου τα ιταλικά βομβαρδιστικά εξαπέλυσαν σφοδρή επίθεση. Βομβάρδισαν ακόμη και τα Γιάννενα σκοτώνοντας αμάχους. Το μεσημέρι με έναν «φραγμό πυροβολικού» οι Ιταλοί επιτίθενται με μεγάλες δυνάμεις στο Καλπάκι. Ο Κατσιμήτρος όμως με τους άνδρες του τούς περιμένει. Η ιταλική επίθεση καθηλώθηκε από τα πυρά του ελληνικού πυροβολικού και πεζικού. Ωστόσο οι Ιταλοί με τη βοήθεια ενός τάγματος Αλβανών κατέλαβαν το ύψωμα της Γκραμπάλας, το οποίο, μολονότι βρισκόταν εκτός της αμυντικής περιμέτρου του Καλπακίου, ήταν στρατηγικά απαραίτητο για την έκβαση των επιχειρήσεων γιατί δέσποζε των στενών. Τα ξημερώματα της επομένης το ύψωμα ανακαταλήφθηκε από τους Ελληνες, αλλά μετά από λίγο το ξαναπήραν οι Ιταλοί και μετά πάλι το κατέκτησαν οι Ελληνες. Αυτές οι «καντρίλιες» Ελλήνων και Ιταλών στην Γκραμπάλα συνεχίστηκαν ώσπου έληξε η μεγάλη μάχη στο Καλπάκι.

Στις 3 Νοεμβρίου από τα προκεχωρημένα παρατηρητήρια της VIII Μεραρχίας στάλθηκε στον Σταθμό Διοικήσεως το μήνυμα ότι «εχθρική φάλαγξ αρμάτων εκκινεί επί της οδού από Δολιανά προς Καλπάκι». Πράγματι, μοιρασμένοι σε δύο φάλαγγες, 30 αρμάτων η μία και 50 αρμάτων η άλλη, οι «Κένταυροι» εφόρμησαν πλησιάζοντας σε απόσταση βολής από τους ταμπουρωμένους Ελληνες που τους περίμεναν.

Οι πρώτες ομοβροντίες από τα ελληνικά πυροβόλα αιφνιδίασαν τους Ιταλούς, οι οποίοι στη συνέχεια δέχθηκαν την επίθεση του «αντιαρματικού συγκροτήματος», το οποίο απετελείτο από τέσσερα αντιαρματικά όλα κι όλα. Εννέα τεθωρακισμένα άρματα των «Κενταύρων» αχρηστεύονται. Ορθιοι έξω από τα χαρακώματα οι έλληνες στρατιώτες αλάλαζαν «Αέρααα!», ιαχή που πρωτακούστηκε στο Καλπάκι και έμελλε να τρομοκρατεί τους αντιπάλους καθ' όλη τη διάρκεια του ελληνοϊταλικού πολέμου.

Ως τις 8 Νοεμβρίου οι Ιταλοί έκαναν πολλές σφοδρές προσπάθειες να καταλάβουν το Καλπάκι και να περάσουν από εκεί. Δεν τα κατάφεραν όμως και στις 9 Νοεμβρίου το πήραν απόφαση ότι το μέτωπο στο Καλπάκι δεν σπάει και υποχώρησαν. Η άρτια σχεδιασμένη επίθεση των Ιταλών εναντίον της Ηπείρου είχε αποτύχει εντελώς.

Η μάχη της Πίνδου

Αλλά το κρίσιμο πρόβλημα της ελληνικής αντίστασης στην επίθεση των ιταλικών στρατευμάτων ήταν η Πίνδος. Οι λιγοστοί άνδρες του Αποσπάσματος Πίνδου με διοικητή τον Δαβάκη ήταν εντελώς ανεπαρκείς για να υπερασπιστούν ένα μέτωπο 70 χιλιομέτρων, από την Κόνιτσα ως το Επταχώρι όπου βρισκόταν και ο Σταθμός Διοικήσεως.

Ο Δαβάκης ήταν καινούργιος στην περιοχή. Είχε αναλάβει τη διοίκηση του τομέα της Πίνδου μόλις δύο μήνες πριν και είχε υπό τις διαταγές του όλα κι όλα τρία τάγματα ή μάλλον δύο, αφού το ένα, στις 28 Οκτωβρίου, βρισκόταν καθ' οδόν προς το Επταχώρι από τον Πεντάλοφο. Ετσι, όταν τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου εμφανίστηκαν οι αλπινιστές της μεραρχίας «Τζούλια», σε ένα μέτωπο από τον Γράμμο ως την Κόνιτσα, ο Δαβάκης, εκτός από το πεζικό, διέθετε μόνο έξι διμοιρίες πυροβολικού, ελάχιστα πολυβόλα στους λόχους και ακριβώς μιάμιση ορεινή πυροβολαρχία. Είχε επίσης και δύο σωλήνες όλμων, χωρίς όμως βλήματα, μια και τους όλμους τους μετέφερε το τάγμα που ερχόταν από τον Πεντάλοφο στο Επταχώρι.

Οι ειδήσεις που έφθαναν στο Επταχώρι ήταν απελπιστικές: Τα λιγοστά φυλάκια προκάλυψης που είχε ο Δαβάκης δεν μπόρεσαν να αντισταθούν στον εχθρό, ο οποίος προχωρούσε ακάθεκτος στη διείσδυσή του στην Πίνδο. Τι μπορούσαν να κάνουν οι λίγοι αυτοί στρατιώτες, εκ των οποίων μάλιστα οι περισσότεροι έβλεπαν για πρώτη φορά πόλεμο; Ο Δαβάκης κρατώντας την ψυχραιμία του προσπάθησε να εμψυχώσει τους άνδρες του λέγοντάς τους ότι σε λίγο θα έφθαναν ενισχύσεις. Ωστόσο τις τρεις επόμενες ημέρες (29, 30 και 31 Οκτωβρίου) οι Ιταλοί έμοιαζαν αήττητοι: Από το βόρειο μέρος του μετώπου προσπαθούσαν να ανοίξουν δίοδο προς την Καστοριά, στο κέντρο το 8ο Σύνταγμα της «Τζούλια» ήθελε να περάσει ανάμεσα στον Γράμμο και στον Σμόλικα προς το Κεράσοβο και τη Σαμαρίνα και στα νότια το 9ο Σύνταγμα βάδιζε προς τη Βωβούσα για να φθάσει από εκεί στο Μέτσοβο. Ο Δαβάκης ήξερε ότι μόνο η έγκαιρη άφιξη ενισχύσεων μπορούσε να ανακόψει την προέλαση των Ιταλών και να αποτρέψει την κατάρρευση του μετώπου. Με τις λιγοστές δυνάμεις του προσπαθούσε να κερδίσει χρόνο ούτως ώστε να φθάσουν οι ενισχύσεις.

Και, σαν πραγματικό θαύμα, χωρίς μεταγωγικά μέσα, με πεζοπορία ατέλειωτων ωρών, νηστικοί και άυπνοι έφθασαν στις 3 Νοεμβρίου στο Επταχώρι οι άνδρες της Ι Μεραρχίας Πεζικού της V Ταξιαρχίας Πεζικού ενώ ολόκληρη η Μεραρχία Ιππικού είχε αποστολή να ανακόψει την προέλαση των Ιταλών προς το Μέτσοβο. Σημαντικότατη βοήθεια στον αγώνα κατά των Ιταλών στην Πίνδο πρόσφεραν οι γυναίκες των γύρω χωριών. Με απαράμιλλο θάρρος και υπεράνθρωπη προσπάθεια κάλυπταν τις ελλείψεις του στρατού σε μεταγωγικά. Μέσα από δύσβατα μονοπάτια, κουβαλώντας στην πλάτη τους κάσες με πυρομαχικά και όπλα, ανέβαιναν στις βουνοκορφές για να δώσουν τα εφόδια στους μαχομένους.

Στο μεταξύ οι ιταλικές δυνάμεις είχαν ήδη καταλάβει τη Σαμαρίνα και τη Βωβούσα και απείχαν μόλις έξι ώρες με τα πόδια από το Μέτσοβο, το οποίο, αν το έπαιρναν, θα έκοβε την Ελλάδα στα δύο.
Στις 3 Νοεμβρίου ωστόσο οι Ιταλοί κατάλαβαν ότι οι νίκες τους ήταν πρόσκαιρες. Τα τμήματα της «Τζούλια» που είχαν προωθηθεί από το Κεράσοβο προς τη Σαμαρίνα αποκόπηκαν. Προσπάθησαν να ξεφύγουν προς τα Γρεβενά και, όταν συνειδητοποίησαν ότι η δίοδος φυλασσόταν από την Ταξιαρχία Ιππικού, εξαπέλυσαν εναντίον της μια τρομερή επίθεση. Οι ιππείς κινδύνεψαν να αποδεκατιστούν αν δεν επενέβαινε την κατάλληλη στιγμή η μικρή, εξαθλιωμένη αλλά ηρωική Ελληνική Αεροπορία. Την ίδια ημέρα η Ταξιαρχία Ιππικού μπήκε θριαμβευτικά στη Σαμαρίνα. Την επομένη τμήματα της Ι Μεραρχίας Πεζικού ανακατέλαβαν τη Βωβούσα. Ο δρόμος προς το Μέτσοβο είχε αποκοπεί για τους Ιταλούς, οι οποίοι προσπαθούσαν να ξεφύγουν όπως όπως. Ο μόνος δρόμος που τους απέμενε ήταν η οπισθοχώρηση.

Τις επόμενες ημέρες το σφυροκόπημα των Ιταλών από τους Ελληνες συνεχίστηκε και στις 10 Νοεμβρίου τα ράκη της υπερήφανης «Τζούλια» σύρθηκαν προς την Κόνιτσα όπου τους περίμενε η μεραρχία «Μπάρι», η οποία αρχικά προοριζόταν για την κατάκτηση της Κέρκυρας αλλά το ιταλικό Επιτελείο αποφάσισε να τη στείλει στην Κόνιτσα για να αντιμετωπίσει το φιάσκο των πρώτων ημερών του πολέμου.

Η ελληνική προέλαση στην Αλβανία

Εξαλλος ο Μουσολίνι από την αποτυχία των ιταλικών δυνάμεων αντικατέστησε στη διοίκηση των στρατευμάτων της Αλβανίας τον στρατηγό Πράσκα με τον υφυπουργό Στρατιωτικών Σοντού. Στο μεταξύ ο ελληνικός στρατός, αφού πέταξε τους Ιταλούς έξω από τα σύνορά μας, άρχισε να προελαύνει μέσα στο αλβανικό έδαφος και να καταλαμβάνει τη μία πόλη μετά την άλλη: Κορυτσά (22 Νοεμβρίου), Πόγραδετς (30 Νοεμβρίου), Πρεμετή (3 Δεκεμβρίου), Αγιοι Σαράντα (6 Δεκεμβρίου), Αργυρόκαστρο (8 Δεκεμβρίου), Χιμάρα (22 Δεκεμβρίου), Κλεισούρα (10 Ιανουαρίου 1941).

Το αποτέλεσμα ήταν η καθήλωση 27 ιταλικών μεραρχιών στην Αλβανία από 16 ελληνικές μεραρχίες και η επέκταση των ελληνικών συνόρων 60 χιλιόμετρα μέσα στο αλβανικό έδαφος. Ο Μουσολίνι στην απελπισία του άλλαξε και πάλι τον στρατιωτικό διοικητή της Αλβανίας επιλέγοντας τον στρατηγό Καμπαλέρο, αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού.

Οι νίκες αυτές του ελληνικού στρατού εναντίον των Ιταλών στάθηκαν βαρύ πλήγμα για τον άξονα Βερολίνου - Ρώμης. Ο Χίτλερ θέλοντας να βοηθήσει τον σύμμαχό του υπέγραψε εντολή επίθεσης κατά της Ελλάδας στις 13 Δεκεμβρίου, με αποτέλεσμα να καθυστερήσει το σχέδιο της επίθεσης εναντίον της Σοβιετικής Ενωσης. Ο Μουσολίνι χολωμένος από την αποτυχία του να κατακτήσει την Ελλάδα κάνοντας έναν απλό περίπατο, όπως είχε ελπίσει, σχεδίαζε τώρα να εξαπολύσει την περίφημη «εαρινή επίθεση» για να συντρίψει επιτέλους τον ελληνικό στρατό.

Στο μεταξύ στις 29 Ιανουαρίου 1941 πέθανε ο Μεταξάς και διάδοχός του ορίστηκε από τον βασιλιά Γεώργιο Β' ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας Αλέξανδρος Κορυζής, ο οποίος δεν φάνηκε και τόσο επαρκής για να αντιμετωπίσει τη δύσκολη κατάσταση και τον ορατό πλέον κίνδυνο της γερμανικής εισβολής. Στο μέτωπο, λόγω και του χειμώνα ο οποίος ήταν δριμύς, επικρατούσε στασιμότητα. Το κυριότερο ωστόσο πρόβλημα ήταν οι τεράστιες ελλείψεις σε εφόδια και η υπερβολικά συντηρητική τακτική του Γενικού Στρατηγείου. Παρ' όλες όμως τις δυσκολίες ο ελληνικός στρατός ετοιμαζόταν και αυτός να αντικρούσει την «εαρινή επίθεση» του Μουσολίνι.

Οι ιταλικές δυνάμεις ήταν συντριπτικά υπέρτερες και ο εξοπλισμός τους ήταν ασύγκριτα αρτιότερος από των ελληνικών. Οι Ιταλοί, π.χ., είχαν 27 τάγματα πεζικού και οι Ελληνες μόνο 13. Οι Ιταλοί διέθεταν 120 πυροβόλα και οι Ελληνες μόλις 52. Επίσης τα ιταλικά στρατεύματα είχαν βοήθεια από 300 τελευταίου τύπου αεροσκάφη ενώ η Ελληνική Αεροπορία ήταν σχεδόν ανύπαρκτη. Για να τονώσει το ηθικό του στρατού του ο Μουσολίνι αποφάσισε να πάει στην Αλβανία και να παραστεί ο ίδιος, επικεφαλής κλιμακίου αξιωματούχων της κυβέρνησής του, στην εξαπόλυση της μεγάλης επίθεσης εναντίον αυτών των αναιδών Ελλήνων που δεν τον άφηναν να αποδείξει στον Χίτλερ το πόσο σπουδαία στρατεύματα είχε και αυτός. Η επίθεση των Ιταλών εναντίον των Ελλήνων στην Αλβανία άρχισε το πρωί της 9ης Μαρτίου 1941 και κράτησε ως τις 20 Μαρτίου χωρίς οι Ιταλοί να επιτύχουν τους στόχους τους.

Τα όσα διαδραματίστηκαν εκείνες τις ημέρες τα περιγράφει με τον απαράμιλλο τρόπο του ο Γιάννης Μπεράτης στο Πλατύ ποτάμι:

«Η μεγάλη ανοιξιάτικη επίθεση της 10ης Μαρτίου, όπως τη λέγαμε εμείς, που τόσο διθυραμβικά την προαναγγέλνανε τόσον καιρό και που σ' αυτήν στήριζαν τις ύστατες ελπίδες τους, είχε αρχίσει - πραγματικά φοβερή. Το πολεμικό τους υλικό ήταν άφθονο και το ρίχνανε αφειδώς. Το δικό μας γλίσχρο, αγωνιώδες, προβληματικό, μα σε κάθε ελληνικό στήθος είχε ριζώσει μια βουβή αμετάκλητη απόφαση: "Δεν θα περάσουν".

Εδώ και δυο-τρεις ώρες πιο πίσω από τις πρώτες γραμμές, η βοή της ακατάπαυτης μάχης μάς ερχότανε σαν ένα βαρύ, μόνιμο, χωρίς καμιά διακοπή, εξακολουθητικό μπουμπουνητό. Πίσω απ' το βουνό οι λάμψεις φωτίζανε τη νύχτα εκτυφλωτικά τον βαρυσυννεφιασμένο ουρανό, κ' οι νυχτερινές αεροπορικές επιδρομές, σε μας και στον αποκάτω μας δρόμο όπου πέρναγαν εσπευσμένως όλες οι εφοδιοπομπές μας, δεν παύανε μια στιγμή.

Μα μ' αυτά τα Υ.Α. που τους πιάναμε κάθε στιγμή με τα μηχανήματά μας υποκλοπής, μ' αυτά τα συνεχή ραδιοτηλεφωνήματα και τα τηλεγραφήματά τους, παρακολουθούσαμε και βλέπαμε καλά την κατάστασή τους: Τις απεγνωσμένες εκκλήσεις τους για βοήθεια, την άμεση ανάγκη τους από τραυματιοφορείς, από υγειονομική υπηρεσία, και από πολεμικό υλικό, τις δικαιολογίες τους "εν αμαρτία" για την ομίχλη που εμποδίζει κάθε ορατότητα, τη σχεδόν αδιάκοπη αλλαγή κι αντικατάσταση των Διοικητών τους, τους νεκρούς, τους τραυματίες και τις εσπευσμένες, αγωνιώδεις τους αιτήσεις για όλμους! για όλμους! για όλμους! και για εντονότερη, συνεχή, ακατάπαυστη και ιδίως πιο αποτελεσματική δράση του Πυροβολικού τους. Και προσοχή! Προς Θεού, προσοχή! - τους χτυπάει πολλές φορές αυτούς τους ίδιους!

Μα και τα δικά μας τηλεφωνήματα που λάβαινα τη νύχτα, είχαν κι αυτά μέσα τους όλη τη δραματικότητα της στερνής απόφασης με σφιγμένα δόντια: "Υλικό! Υλικό! " γυρεύανε από παντού. Ολα τελειώνουν, οι εφοδιοπομπές είναι ανεπαρκείς, υπάρχουν τμήματα που σε λίγο θα εξαντλήσουν το τελευταίο τους φυσίγγιο. Και τότε ήταν οι κατεπείγουσες διαταγές να παρθούν όλα, ανεξαιρέτως όλα τ' αυτοκίνητα, από κάθε μονάδα, όπου και να βρίσκεται, όποια και να 'ναι - Πυροβολικό, Μηχανικό, Αεροπορία, Ορχος - και να μη μείνει ούτ' ένα, ό,τι και να 'ναι, όποιο σαράβαλο και να 'ναι, που να μην κατέβει να φορτώσει στα Γιάννενα και να τραβήξει ολοταχώς, μες στα όλα, για πάνω.

Κάθε βράδυ, μόλις σουρούπωνε, έφταναν από το μύλο, όπου τους ξεφορτώνανε, πλήθος έφεδροι αξιωματικοί του πεζικού που ίσαμε τώρα ήτανε σε υπηρεσίες κάπως πιο μετόπισθεν, και παρουσιάζονταν ένας ένας, δυο δυο, τρεις τρεις, στο Ι Γραφείο, που αμέσως τους έδινε φύλλο πορείας, για την καινούργια τους μονάδα. Επρεπε να φύγουν αμέσως και να φτάσουν στον προορισμό τους το γρηγορότερο, για να συμπληρωθούν τα κενά που 'χαν δημιουργηθεί στις τάξεις μας. Ολοι τους ήτανε παραζαλισμένοι, ακατατόπιστοι ακόμα, φορτωμένοι μ' όλα τους τα εφόδια - έπαιρναν το χαρτί, χαιρετούσαν, το τύλιγαν στα τέσσερα, το 'βαζαν στην έξω τσέπη του στήθους τους, τραβούσαν προς την κοντοστούπικια πράσινη πορτούλα μας που όλο ανοιγόκλεινε σπασμωδικά - και χάνονταν μέσα στη νύχτα.

Τα τηλέφωνα, οι διαταγές, οι αναφορές, οι αιτήσεις δεν παύανε ούτε στιγμή. Ολοι οι σύνδεσμοι ήταν στο πόδι, κι ο Δαλθανάσης μόλις πρόφτασε να μου φωνάξει ένα "Για σου, Μπεράτη" και να μου κλείσει, μ' ένα παράξενο χαμόγελο πάνω στο πρόσωπό του, το μάτι. Παρ' όλες τις επιδρομές, δε γινόταν τώρα πια συναγερμός, ή, αν γινόταν, κανένας σχεδόν δεν το κουνούσε από τη θέση του, όπου κάθε στιγμή ήταν εντελώς απαραίτητος. Η μεγάλη χαρά όλων μας ήταν το βράδυ, όταν πια μαζεύονταν όλες οι αναφορές των Μονάδων μας, που επικυρώνανε λακωνικά κάθε πεποίθησή μας κι ελπίδα μας. Οχι, δε θα περάσουν. Οι απώλειες του εχθρού ήταν τεράστιες».

(Γιάννης Μπεράτης, Το πλατύ ποτάμι, εκδ. Ερμής, Αθήνα, 1992, σελ. 124-126)

ΚΕΙΜΕΝΑ: ΙΩΑΝΝΑ ΖΟΥΛΑ

ΤΟ ΒΗΜΑ

Η κατάργηση του υπουργείου Μακεδονίας - Θράκης θα προβληματίσει και τους μη Έλληνες …

noreply@blogger.com (admin) — Tue, 27 Oct 2009 18:12:00 +0000

Του Νικολαου Μαρτη*

Το 1912, όταν απελευθερώθηκε η Μακεδονία, έγινε η «Γενική Διοίκηση Μακεδονίας» χωρίς αρμοδιότητες, αλλά για εθνικούς λόγους, διότι τη Μακεδονία τότε τη διεκδικούσαν οι Βούλγαροι.

Σήμερα τη διεκδικούν οι Σκοπιανοί και ονομάστηκε από τον Τίτο και τον Στάλιν η Νότια Σερβία «Μακεδονία» και οι κάτοικοί της «Μακεδόνες», απόγονοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου για να επιτύχουν το σχέδιο για την απόσπαση της Μακεδονίας από την Ελλάδα για έλεγχο του Αιγαίου εν όψει του Ψυχρού Πολέμου που ακολούθησε.

Οταν συνεστήθη από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή το υπουργείο Βορείου Ελλάδος (Μακεδονίας - Θράκης), ο υπουργός της Μακεδονίας - Θράκης ήταν στη Μακεδονία ιεραρχικώς μετά τον Πρόεδρο της Κυβερνήσεως. Η Δικτατορία είχε ιδρύσει και υφυπουργεία σε Κεντρική, Δυτική και Ανατολική Μακεδονία.

Επί υπουργίας μου έγιναν γενική διεύθυνση Εμπορίου, Γεωργίας, Δημοσίων Εργων και εγκαταστάθηκαν στο υπουργείο και είχαν αρμοδιότητα να μελετούν υποθέσεις και να υπογράφουν αποφάσεις.

Ο υπουργός Μακεδονίας - Θράκης είχε στη διάθεσή του 150 εκατομμύρια δραχμές με το Πρόγραμμα Παραμεθορίων Περιοχών, που τα διέθετε κατά βούληση. Σήμερα αυξήθηκε πολύ το ποσό αυτό.

Στα Γρεβενά, όταν πήγα, μου είπαν ότι από το 1912 ζητούν να γίνει γέφυρα στον Αλιάκμονα. Οι κάτοικοι πολλών χωριών στην άλλη πλευρά του ποταμού έκαναν πολλά χιλιόμετρα για να πάνε στη Δεσκάτη και τα Γρεβενά. Με βαρούλκο περνούσαν οι κάτοικοι τον ποταμό και από το 1912 πνίγηκαν περί τα 10 άτομα στο ποτάμι κατά τη μεταφορά τους. Με την επιστροφή μου στη Θεσσαλονίκη τηλεφώνησα στον στρατηγό διοικητή της Στρατιάς στη Λάρισα και τον παρακάλεσα να διαθέσει αμέσως γέφυρα Μπέλεϋ και με το ποσό 2 εκατομμυρίων δραχμών από το Πρόγραμμα Παραμεθόριων Περιοχών στήθηκε σε τρεις ημέρες η γέφυρα. Σήμερα υπάρχει και η νέα γέφυρα, που κατασκευάστηκε τα τελευταία λίγα χρόνια ως τμήμα της Εγνατίας Οδού.

Στο χωριό Ροδοχώρι του νομού Ημαθίας παράγονται τα καλύτερα κεράσια της Ελλάδος. Το χωριό είναι ορεινό και με παρακάλεσαν να το επισκεφθώ. Παρατήρησα ότι έξω από το χωριό υπήρχαν 6-7 χωμάτινες δεξαμενές στις οποίες συγκεντρωνόταν νερό της βροχής τον χειμώνα και με το νερό αυτό πότιζαν τις κερασιές. Μου είπαν ότι μπορούν να φέρουν νερό από το βουνό και για ύδρευση και για άρδευση, αλλά ότι έπρεπε να τους δοθούν 6 εκατομμύρια δραχμές, που ήταν η σχετική μελέτη. Τους είπα ότι θα τους δώσω από το Πρόγραμμα Παραμεθόριων Περιοχών 1.300. 000 δρχ. για αγορά των υλικών και ότι θα έπρεπε με προσωπική εργασία να κατασκευασθεί ο αγωγός. Δέχθηκαν την πρόταση και ήλθε το νερό στο Ροδοχώρι.

Σε δεύτερη επίσκεψή μου στα Γρεβενά, με πληροφόρησαν ότι οι κάτοικοι ενός χωριού τρεις μήνες τον χειμώνα δεν μπορούσαν να κινηθούν προς Γρεβενά, διότι απεκλείοντο από ένα χείμαρρο που πλημμύριζε και ότι τον χρόνο εκείνο μια κοπέλα πέθανε από κρίση σκωληκοειδίτιδας, διότι δεν μπορούσε να μεταφερθεί για εγχείρηση. Με το Πρόγραμμα Παραμεθόριων Περιοχών και με γέφυρα Μπέλεϋ συνδέθηκε και το χωριό αυτό.

Με το Πρόγραμμα Παραμεθόριων Περιοχών κατασκευάσθηκαν υδραύλακες στα χωριά για να μην πλημμυρίζουν, όταν βρέχει, πολλά παραγωγικά και κοινωφελή έργα σε πολλά χωριά. Λίμνες για άρδευση και ιχθυοκαλλιέργεια, δενδροφυτεύσεις, διανοίξεις δρόμων, κατασκευές μικρών γεφυρών και άλλα.

Οι Σκοπιανοί πανηγυρίζουν με την κατάργηση του υπουργείου διότι θα παρουσιάζονται ότι είναι κάτοικοι κράτους με όνομα «Μακεδονία» και οι ανιστόρητοι του κόσμου ολόκληρου θα θεωρούν ότι οι Μακεδόνες είναι Σκοπιανοί.

Η κατάργηση του υπουργείου Μακεδονίας - Θράκης θα προβληματίσει και τους μη Ελληνες που γνωρίζουν ότι το πολιτιστικό τους επίπεδο οφείλεται στη Μακεδονία. Η ανωτέρω θέση επιβεβαιούται:

1) Από το προφητικό βιβλίο που έγραψε το 1896 ο καθηγητής Μαργαρίτης Δήμητσας με τίτλο: «Η Μακεδονία εν λίθοις φθεγγομένοις και μνημείοις σωζομένοις». Το βιβλίο αυτό ανέσυρε από την αφάνεια και το επανέκδωσε ο τ. υπουργός Μακεδονίας - Θράκης κ. Στέλιος Παπαθεμελής. Ο συγγραφέας στο τέλος του βιβλίου γράφει: «Εάν δεν υπήρχε Μακεδονία δεν θα υπήρχε Αλέξανδρος. Εάν δεν υπήρχε Αλέξανδρος δεν θα υπήρχε Αλεξάνδρεια. Εάν δεν υπήρχε Αλεξάνδρεια δεν θα υπήρχε η Βιβλιοθήκη της Αλεξανδρείας. Εάν δεν υπήρχε η Βιβλιοθήκη της Αλεξανδρείας δεν θα υπήρχαν οι Αλεξανδρινοί. Εάν δεν υπήρχαν οι Αλεξανδρινοί δεν θα υπήρχε ούτε Δυτικός ούτε Ανατολικός Πολιτισμός.

2) Το Ινστιτούτο Εξωτερικών Υποθέσεων της Σουηδίας με το Πανεπιστήμιο Lund της Σουηδίας (η οποία έχει αυτό το εξάμηνο την προεδρία της Ε. Ε.) και με υπογραφή του διακεκριμένου συγγραφέως Staffan Stolpe το 1995 σε μελέτη τους για την ταυτότητα της Μακεδονίας έγραψαν: «Ολοι πρέπει να συνειδητοποιήσουμε, και οι υπουργοί, ότι η Ιστορία της Μακεδονίας δεν είναι Ιστορία μόνο των Ελλήνων, αλλά και ημών των Ευρωπαίων, διότι οι Μακεδόνες διέδωσαν τον Ελληνικό Πολιτισμό στην Ευρώπη και τον κόσμο ολόκληρο».

Με τα ανωτέρω ελπίζω ότι η κυβέρνηση θα επανιδρύσει το υπουργείο Μακεδονίας - Θράκης.

* Ο κ. Νικόλαος Μάρτης είναι πρώην υπουργός Βορείου Ελλάδος.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Διώξεις για τη λίμνη Κορώνεια

noreply@blogger.com (admin) — Thu, 22 Oct 2009 19:42:00 +0000

Οι πρώτες διώξεις σε βαθμό πλημμελήματος στους νόμιμους εκπροσώπους 20 βιομηχανικών μονάδων, που φέρονται ότι μόλυναν με απόβλητα την πολύπαθη λίμνη Κορώνεια, ασκήθηκαν χθες.
Σε τέλμα ωστόσο βρίσκεται εδώ και δύο χρόνια η έρευνα για τις ευθύνες της δημόσιας διοίκησης για το χάλι της λίμνης.

Η προκαταρκτική εξέταση της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης άρχισε το 2007, αλλά ώς σήμερα δεν έγινε γνωστό αν ευθύνονται δημόσιοι υπάλληλοι -μέλη της διοίκησης- για την ανυπαρξία ελέγχων. Αυτό το σκέλος της έρευνας ανατέθηκε στο Σώμα Ελεγκτών Επιθεωρητών Δημόσιας Διοίκησης του υπουργείου Εσωτερικών, που δεν έχει υποβάλει ακόμη πόρισμα ώστε να προχωρήσει η ποινική διαδικασία.

Δεν έχουν κληθεί να δώσουν εξηγήσεις τα μέλη της προηγούμενης και της τωρινής διοίκησης της Νομαρχίας Θεσσαλονίκης, της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και των όμορων δήμων σε σχέση με τους ελέγχους, τα διαχειριστικά θέματα και την εφαρμογή του «μάστερ πλαν» για τη λίμνη Κορώνεια.

Ο αντεισαγγελέας Πρωτοδικών Στέφανος Ζαρκαντζιάς άσκησε ποινική δίωξη για παράβαση του νόμου 1650/86, δηλαδή για «υποβάθμιση- ρύπανση περιβάλλοντος», σε βάρος ιδιοκτητών και νόμιμων εκπροσώπων των βαφείων, βουστασίων, μιας γαλακτοβιομηχανίας, μιας βιομηχανίας κατασκευής μεταλλικών μαγειρικών σκευών, που είναι εγκατεστημένες πέριξ της λίμνης, στην ευρύτερη περιοχή της λεκάνης της Μυγδονίας. Το προσεχές χρονικό διάστημα θα οριστεί τακτική δικάσιμος και οι κατηγορούμενοι θα λάβουν κλήσεις, για να δικαστούν σε Τριμελές Πλημμελειοδικείο της Θεσσαλονίκης.

Τις παραβάσεις βεβαίωσε, στο πλαίσιο της προκαταρκτικής έρευνας, η Ειδική Υπηρεσία Επιθεωρητών Περιβάλλοντος του πρώην ΥΠΕΧΩΔΕ και σχηματίστηκε δικογραφία σε βάρος των ιδιοκτητών, διευθυντών και των νόμιμων εκπροσώπων των Ανώνυμων Εταιρειών και των Εταιρειών Περιορισμένης Ευθύνης, που λειτουργούν γύρω από την Κορώνεια. Οι εν λόγω βιομηχανικές μονάδες φέρονται ότι εκφόρτωναν τα λύματά τους απευθείας στη λίμνη, χωρίς τον προαπαιτούμενο βιολογικό καθαρισμό και δεν εφάρμοσαν τη νομοθεσία για τη διασφάλιση των κατώτατων ρύπων. Αποτέλεσμα ήταν να υποβαθμιστεί η υδροχημική κατάσταση του νερού της λίμνης και να καταστεί επικίνδυνη για την πανίδα της περιοχής, αφού το νερό σήμερα είναι ακατάλληλο για κάθε χρήση.

Με την παραπάνω δικογραφία συσχετίστηκε και η μηνυτήρια αναφορά που υπέβαλε, τον περασμένο Ιανουάριο, η νομαρχιακή παράταξη «Οικολογία και Αλληλεγγύη» σχετικά με το έργο της τάφρου που θα ενώνει την Κορώνεια με τη γειτονική λίμνη Βόλβη. Οπως αναφέρεται στη μήνυση, «η κατασκευή είναι επικινδύνως εμβαλωματική εξαιτίας της παράβασης των εγκεκριμένων περιβαλλοντικών όρων, αλλά και της ανυπαρξίας των προβλεπόμενων από τη νομοθεσία (εγκύκλιος 38/05 του υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ) επί μέρους τεχνικών μελετών».

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Φωτο: Μακεδονικά Χρονικά

Σχετική ανάρτηση:
Δέν έχει μείνει σταγόνα νερό στη λίμνη Κορώνεια. Καλούνται οι αρμόδιοι να δώσουν εξηγήσεις.

Νέα κρίση στις σχέσεις Σερβίας - Σκοπίων

noreply@blogger.com (admin) — Thu, 22 Oct 2009 18:48:00 +0000

(του Ν. Πέλπα)

Το υπουργείο Εξωτερικών της Σερβίας απέστειλε νότα διαμαρτυρίας στην κυβέρνηση της ΠΓΔΜ για την υπογραφή της συμφωνίας οριοθέτησης των συνόρων με το Κόσοβο.

Όπως δήλωσε στην εφημερίδα "Νόβοστι", ο Σέρβος υπουργός Εξωτερικών, Βουκ Γέρεμιτς, το Βελιγράδι "διαμαρτυρήθηκε έντονα για τη συμφωνία οριοθέτησης των συνόρων, που υπέγραψε η κυβέρνηση στα Σκόπια με τη προσωρινή αυτοδιοίκηση του Κοσόβου".

Ο κ. Γέρεμιτς καταδίκασε την ενέργεια αυτή, τονίζοντας χαρακτηριστικά: "η υπογραφή της αποκαλούμενης συμφωνίας για τα σύνορα είναι αποτέλεσμα μίας αυθαίρετης απόφασης των θεσμών στην Πρίστινα και της κυβέρνησης στα Σκόπια και είναι μη αποδεκτή από εμάς".

Ο επικεφαλής της σερβικής διπλωματίας ανέφερε, επίσης, ότι ενημέρωσε την κυβέρνηση της ΠΓΔΜ πως το Βελιγράδι εξετάζει και άλλες μορφές αντίδρασης.

Υπενθυμίζεται ότι, το σερβικό υπουργείο Εξωτερικών απέλασε τον πρέσβη της ΠΓΔΜ, όταν η χώρα αυτή, τον Οκτώβριο του 2008, αναγνώρισε το Κόσοβο ως ανεξάρτητο κράτος.

Τον Ιούνιο του 2009 οι σχέσεις των δύο χωρών αποκαταστάθηκαν μερικώς και ο πρέσβης της ΠΓΔΜ επέστρεψε στο Βελιγράδι.

Την περασμένη εβδομάδα εκδηλώθηκε νέα κρίση στις σχέσεις Βελιγραδίου - Σκοπίων, όταν η ΠΓΔΜ και το Κόσοβο υπέγραψαν τη συμφωνία για την οριοθέτηση των συνόρων και προχώρησαν στη σύναψη διπλωματικών σχέσεων.

ΑΠΕ-ΜΠΕ