mannurat.com

nakalagip

2007-04-18T17:25:00.000+08:00

sinarungkarak daytoy bloggerko. wala lang.

bakwit

2006-10-15T15:20:00.000+08:00

nagbakwitakon, apo,
ditoyen ti baro a taeng ti panablaagak.

nai-kwf06

2006-09-13T09:40:00.000+08:00

Tinnagbat

I am as lovely as a dream in stone
--Charles Baudelaire

Stone is a forehead where dreams grieve
--Federico Garcia Lorca

agtaraok ti naluom nga oras
iti panagbanatabat ti akindaya a darammuangan.
intagbatmo iti bato ti kusilap ken mirduot
ti nakutoran nga agsapa
a sumalsalipengpeng iti lagip.

agmurmurmuray ti napuyatan a tagainep
a nagur-uray iti isem.

intuloyko ti nagna iti desdes ti nabigatan a mukat.
nasabatka ngem liniklikannak.
saludsodek koma ti naganmo, ngem kumuskusilap
met dagiti katuday iti igid ti nabato a dalan. sinippitnak
pay ti tarumamis ti inar-artiokak a bainbain, induririna ti siitna
idi kineppetko dagiti kalseb a bulongna. sipapalubos
ketdi a nangidaya iti nakamulagat a sabongna, idi kettelek
sako inammimian: ammokon ti naganmo.
ngem nakaadayokan, nakabaksilkan, dinakan
makamakam ti ikamatko koma a dallang .

aggidgidigid ti ulimek iti limmakasa
a natay a bato iti teppang ti dalan.

dinak la kadi, aya, kaasian?
ib-ibusennak iti babassit a pannakaibus
ti lagip nga intagbatko met laeng iti bato: in-inut
a pannakarupsa daytoy, kas 'tay kimpet a buot,
wenno lati, a nakaul-ulimek a mangkutkutim, mangrunrunot.

nausawanen ti tagainep
ngem di sinangpetan ti nakem.

bay-am, bay-am ngarud a mapasagak iti rabaw ti dulang
a tagtagainepek ti sabor ti dinengdeng a rabong ken saluyot.
bay-am nga autopsiaennak 'ta lunodmo
tapnon maammuan a sinabidongan 'ta paidammo
'toy bimtak nga apro ken nagsatan a puso.
bay-am nga ilungonnak 'ta kusilap.
pandagamto lattan iti nabiag a bato
ti gumuyguyab a tanemko.

agnakemto ti mabigatan a lagip inton inka matagtagainep
ti panagdisso ti nagpalangit a bato.

mannagainep

2006-09-06T21:23:00.000+08:00

Ti Proseso Ti Tagainep

"ti makaturog, makamukat..."

agsuyaab ti dapanko no kasta nga agtuglep ti imak.
ngem ti ridep maikankanaw iti timba a pagub-ubuan
ti nadadael a gripo, saan a makaturog ti dakulapko.
saan nga agpakaturog ti mukatko a kas iti naparamanan nga alukap.
saan nga agpakaturog dagiti kiremkiremko a kas kadagiti pusa
iti atep nga agkinkinarinio, agkinkinnamat, agrinrinnukod
iti kaatiddog ti rabiida, agpinpinnasugnod
iti panaguttog, am-ammusayanda ti agek ti kabus
iti kioti ket garit a dutdot.

ti kabus, tagtagainepek a kankanayon ti kabus.
uray no tengtengnga't aldaw nga agtuglep ti tammudok,
ti dilpat ti nakabullad a bulan ti adda iti ulok.
kasla isbo ti ubing a mangbukel iti tapok a pariok, sumken
dagiti kampay-idi: agbalinak a lampin, siak daydi nangbungon
iti siak met laeng idi maipasngayak, nangbegket
iti adu a takki, isbo ken birua ti kinasiak. siak pay
ti aglatlati a lansa a nangrud-ak iti dapanko idi siamko,
siak daydiay, iti darepdepko, nangyubo
iti adu a dara, nangawis iti adu a kagaw, nangyeg
iti adu a nana: agkeggang met ti gaddil ti tagainep, aggagatel
daytoy, naimas a kudkudkoden iti panawen ti panagtutuglep.

kastoy no tagtagainepek ti panagbisinko iti mukat:
naibusen ti kape. kinuton ti asukar iti di narikpan a garapon.
ngem nasken ti panagkape ita ti dapan ken imak
ta makipagpuyatak iti massayag dagiti buteg ken luak.
buyatak ngarud iti napudot a danum ti garapon ti kape.
pampagek ti garapon ti asukar, animalkayo a kuton, panaw!
ikanawko iti nabessag a kape ti asukar a kakutkuton.
anusak nga alawen nga iwarsi dagiti tumpaw
a bangkay ti kuton. naimas latta nga igupen, basta kape,
agkurang man iti pait, sam-it. naimas daytoy
a pangtaraken iti turog kalpasan ti massayag. naimas
ita daytoy a pannakairidep iti kepkep ti sipnget.
naimasto a pannakalukag inton agtaraok, pot-pot-pot-pot,
dagiti pandesal. naimasto a panaginat inton
agmulumog, glurrggg glurrggg bwalkkss, ti maipabpaburek
a kape, ken inton aggarikgik, krssst krsstt, ti maipiprito
a daing. naimasto a panagriing. naimasto
a panagmurmuray.

tagtagainepekto pay lattan uray al-aldaw
ti estreliado nga itlog.

Nai-BANNAWAG ti maysa a version daytoy a daniw, iti bilang nga Agosto 14, 2006

nangabak, naabak, congrats!

2006-09-03T11:04:00.000+08:00

congratulations kadagiti kakadua ken kakabsat a mannurat a nangabak kadagiti kalleppas a pasalip iti panagsuratan ita a tawen! ken congrats pay met latta, a, kadagiti pada a naabak. saan laeng met a ti maysa a nangabak ti rebbengna a kablaawan ken padayawan, di kadi? ta amin met agpapada a nakisalisal, nakibalubal, nakisinnait, nakilaban, nakidangadang. daydiay bael a nakisali, tured a nakisingit iti dinnayo ti kur-itan, panagtalek iti kabaelan, talged-rikna iti talugading ti pluma, dakkelen a pakapadayawan ken pakakablaawan, naabak man, nangabak man.

dagiti nangabak iti salip iti sarita ken daniw iti iloko nga intuyang ti komisyon sa wikang filipino:

daniw:
Umuna: Aurelio S. Agcaoili
Maika-2: Prudencio G. Padios
Maika-3: Reynaldo A. Duque
Maika-4: Benjamin Pacris
Maika-5: Ariel S. Tabag
Maika-6: Edilberto H. Angco

sarita:
Umuna: Jovito F. Amorin
Maika-2: Ariel S. Tabag
Maika-3: Federico T. Ilac
Maika-4: Jaime Raras
Maika-5: Jake F. Ilac
Maika-6: Prescillano N. Bermudez

dagiti nangabak iti iloko division ti palanca awards iti 2006:

Umuna: Bernardo D. Tabbada
Maika-2: Danilo B. Antalan
Maika-3: Arnold Pascual Jose

sumagmamano a ladawan-palanca (courtesy of prof. jimmy raras ken mang cles rambaud):

ni arnold "miks" jose idi awatenna ti premiona.

ni danny antalan, iti panangawatna
iti maikadua a palancana iti
nagsaruno a dua a tawen.

bad news, good news

2006-08-13T10:52:00.000+08:00

kas 'tay napaliiw ni kabsat a jake, maliwayak manen ti agipanablaag. awan maikur-it online. ngem pakakumikomak met ngamin ti agikurkur-it offline. ta adu ti pangted a kontribusion para bannawag ngamin.

adtoy man a mangiblagak laengen iti bad news ken good news a nabasak itay aglukatak iti inq7.net itay bigbigat:

unaek ti bad news, makapabakuar nga agpayso a damag daytoy. di pay la ngarud makimat ti no asino wenno siasinoda a taga-malacañang a nangaprob iti daytoy:

Palace restores permit to log in 36,000 ha in Sierra Madre
Inquirer
Last updated 05:26am (Mla time) 08/13/2006
Published on page A14 of the August 13, 2006 issue of the Philippine Daily Inquirer

LUCENA CITY — A license to cut trees in more than 36,000 hectares of land in Sierra Madre was approved by unidentified Palace officials after it had been cancelled earlier by the Department of Environment and Natural Resources, according to environment groups fighting logging in the logged over mountain.

The Quezon Provincial Multisectoral Forest Protection Council (QMSFPC) and two other environment NGOs said a forestry contract of the Timberland Forest Products Inc. (TFPI), owned by Bulacan logger Wilson Ng, was reinstated on orders of Palace officials.

Johnny Glorioso, QMSFPC committee on information chair, said he was stunned when he got the information from DENR regional executive director Antonio Principe during the launching of Green Philippine Highways in Lucban town Thursday.

“The reinstatement has been recently approved with finality by Malacañang though TFPI has yet to start its operation due to some (unsubmitted) requirements,” Glorioso quoted Principe.

He said the controversial Integrated Forest Management Agreement (Ifma), or license to cut trees, has long been opposed by residents and local officials of Real, Infanta and General Nakar towns. “And now here comes this final Malacañang decision allowing it to proceed operations.”

The 25-year Ifma, covering 36,660 hectares in the Quezon province part of Sierra Madre, was granted to Ng on Nov. 12, 2002, during the term of former Environment Secretary Heherson Alvarez.

Alvarez’s successor, Elisea Gozun, revoked the Ifma on Jan. 13, 2004, saying “fraud, misrepresentation and omission of material facts” surrounded the process by which the DENR granted the Ifma contract.

In a past interview with Ng, he admitted that he appealed his case to Malacañang.

Based on DENR records, TFPI’s Ifma was reinstated by the Office of the President on March 4, 2005, four months after the tragic flash floods and landslides in the three Quezon towns.

The decision was immediately protested and contested by residents, local officials and environmentalist groups.

The Palace held back the implementation of the decision for further study.

Lawyer Asis Perez, executive director of Tanggol Kalikasan, a public interest legal defense center for the protection of the environment, and Catholic priest Pete Montallana, Task Force Sierra Madre chair, both confirmed Glorioso’s information.

Montallana described Malacañang’s approval as “nauseating.”

“It seems that Malacañang has not learned the lessons left by the 2004 calamitous flash floods and landslides,” Montallana said.

Perez said they were inclined to believe that President Macapagal-Arroyo had nothing to do with the reinstatement of Ng’s controversial Ifma.

“President Arroyo has cancelled all logging permits. But then suddenly here comes this Ifma approval. We will continue to vigorously oppose it,” Perez said.

The head of DENR-Quezon took a safe distance from the controversy.

“I know nothing about that. Ask the DENR central office,” he told the Inquirer.

The environmentalist groups vowed to continue to protest any form of logging in Sierra Madre.

“Any form of logging in Sierra Madre is abominable,” Montallana said.

The Social Action Center of the Prelature of Infanta has long been opposing not only TFPI’s Ifma but also the continuous logging operation of Green Circle Properties and Resources Inc., a real estate development company said to be owned by lawyer Romeo Roxas. Delfin T. Mallari Jr., Inquirer Southern Luzon

ket ti good news (kastoy koma amin ti panagpuspuso ken panagpampanunot ti amin a bilionario. a saanda la nga agpatingga a filthy fucking rich dumb fucks a bimmakbaknang ken bumakbaknang la nga awan pagbaknanganna):

Gokongwei gives away P10.25B to education
By Vic Agustin
Inquirer
Last updated 02:23am (Mla time) 08/13/2006
Published on page A1 of the August 13, 2006 issue of the Philippine Daily Inquirer

TAIPAN John Gokongwei Jr. marked his 80th birthday on Friday by donating an unprecedented P10.25 billion to education and other causes.

Gokongwei surprised his children and business associates by announcing that he would donate his entire personal shareholdings in JG Summit Holdings—equivalent to 25 percent of the listed conglomerate, or about P10.25 billion—to charity.

“Life has been good to me,” Gokongwei told over 1,000 business associates and friends who packed the Gokongwei-owned Crowne Plaza hotel in Ortigas. “I want to give back the blessings that I have received.”

Gokongwei and his wife, Elizabeth, control half of JG Summit, which had a market capitalization of P41.46 billion as of Friday.

The taipan’s conjugal half would accrete to the Gokongwei Brothers Foundation, which already owns 16.61 percent of JG Summit.

Gokongwei said the considerable paperwork for the transfer would take at least two weeks.

Foundation biggest shareholder

Once completed, the transfer would make the Gokongwei foundation, at 41.6 percent, the biggest shareholder of the food, airline, telephone and real estate conglomerate.

In peso terms, the additional transfer effectively places over P17 billion of the wealth of Gokongwei, who can be said to be the local Warren Buffett, for disposal to his favorite beneficiaries, mainly schools.

The newest beneficiary, which will get P50 million, will be the University of San Carlos in Cebu, where Gokongwei put himself through high school during the war years while buying and selling goods on his bicycle.

That rusty bike sowed the seeds that blossomed into an Asian business empire that is also celebrating its 50th year.

Saying he had already exceeded by 10 years the average life span of Filipinos, Mr. John announced that he wants to devote more time to “philanthropy, reading and traveling.”

In the last five years, the Gokongwei Brothers Foundation has released over P400 million to various schools, chiefly to De La Salle University, where Gokongwei acquired an MBA degree, and Ateneo de Manila University.

Gokongwei currently chairs the foundation, but the taipan said he would eventually relinquish management to professionals. Its trustees include accounting guru Washington Sycip and retired Bangko Sentral Governor Gabriel C. Singson.

To keep the multi-billion endowment intact, the foundation relies on the cash dividends generated by JG Summit for its operations.

Thanking neighbors, professors

At the birthday celebration, Gokongwei also thanked his Cebu neighbors, Mario Mendozona and Ramero Valenzuela, who kept an eye on his orphaned family during the difficult war years, as well as his MBA professors in La Salle—Cesar Virata, Vicente Paterno and the late Edgardo Tordesillas—and early business partners Ignacio Gotao and Dr. Pacifico Yap for his success.

“To laugh often and much; to win the respect of intelligent people and the affection of children; to earn the appreciation of honest critics and endure the betrayal of false friends; to appreciate beauty, to find the best in others; to leave the world a little better; whether by a healthy child, a garden patch or a redeemed social condition; to know even one life has breathed easier because you have lived. This is the meaning of success,” Gokongwei said, quoting Ralph Waldo Emerson.

kastoy koma met ditoy

2006-07-26T11:01:00.000+08:00

di la ngata/ngatanto mapasamak met ti kastoy ditoy filipinas? nagsayaat ket koman a banag, ania?

Thai election officials sentenced to jail

Agence France-Presse
Last updated 02:14pm (Mla time) 07/25/2006

BANGKOK - The three members of Thailand's election commission were sentenced to four years in prison Tuesday after a court found them guilty of malfeasance in the handling of April's inconclusive election.

Bangkok's criminal court ruled that the commissioners had acted in favor of candidates from Prime Minister Thaksin Shinawatra's Thai Rak Thai (TRT) party.

The sentence strips them of their offices but the three commissioners have vowed to file an appeal.

The TRT won the April 2 election but the victory was undermined by an opposition boycott that left dozens of seats empty.

The charges against the commissioners stemmed from their attempt to organize re-runs of the elections to fill the empty seats.

The court ruled that the handling of the re-runs illegally benefited Thaksin's party.

"That decision was made to favor Thai Rak Thai candidates," the court said in its ruling.

The Constitutional Court has already invalidated the election results, clearing the way for new polls on October 15.

The ruling was a victory for Thaksin's rivals, who have repeatedly accused the commission of bias that they warned would threaten the credibility of the new elections.

pangted a ververso 1

2006-07-23T09:30:00.000+08:00

katibok ti panagputaran ti ververso. parasalip ken parapablaakto.

adtoy man ti maysa nga stanza ti maysa a pangted:

dangadang #1

kudil iti kudil,
innapiras, innet-et,
pinnalaban iti siding,
pinnalablab iti sallapiding,
dinnildil iti pidil.

daan a ververso 4

2006-06-30T15:28:00.000+08:00

GAWAT

Tinakaw dagiti dangaw ti rusing dagiti pallang ken utong.
Inambus dagiti dudon ti kariton dagiti kuton. Hinoldap
ti ampipit ti lakasa dagiti kuriat. Kinidnap dagiti amgid
ken kanunong ti eredero ti balangeg. Inaradas ti sabawil
ti sagibo ti mais. Rinames ti baliti ken gamusa ti marunggi,
kalunay, papait, sabidukong, ken kamotit.

Ket paksiwen dagiti kulalanti ti karnero. Sinanglawen
dagiti tuwato ti baka. Adobuen dagiti kiteb ti sunggo.
Dinardaraen dagiti sibeg ti galunggong. Tunuen
dagiti kuto ti nuang. Bulaluen dagiti pusit ti piek.
Pinapaiten dagiti pag-ong ti kalapati. Dinakdaken
dagiti bannagaw ti uken. Prituen dagiti paniki ti burias.

Agsubisubin dagiti kaldero ken kutsara. Agtukon
dagiti dalikan ken sartin. Agballaibin dagiti malukong ken aklo.
Agtrangkason dagiti banga ken pagtungo. Agdisminorian
dagiti pinggan ken lababo. Agburisen dagiti iskodelia ken kelleb.
Agturtogen dagiti planggana ken ungot. gbayangubungen
dagiti sagapa ken pagbagasan. Agmalarian dagiti salup ken putik.

Ket angren dagiti alumpipinig ti saluyot. Kilnaten
dagiti legleg ti samak. Abrawen dagiti birabid ti bagbag.
Kalderetaen dagiti leddeg ti kabatiti. Asaren dagiti samrid
ti gawed. Tamalisen dagiti gayaman ti alukon. Dengdengen
dagiti biruruko ti baraniw. Saladen dagiti marabutit
ti tabako. Pakbeten dagiti manggagama ti katuday.

1996

ti la adda, ania? 'kammo man. ngem paset daytoy ti 10-daniw a koleksion a nangabak met idi piman iti maikatlo a premio iti salip ti daniw, benneg ti profesional, ti governor roque ablan awards for iluko literature wenno graafil idi 1996. ni apo rey duque idi ti nangibulsa iti umuna a premio ket ni met mang ariel agcaoili ti nangisakibot iti maikadua a premio. daydin ti naudi a major a panagpasalip ti graafil. salip saan la nga iti daniw ngem iti pay sarita. ken dua a benneg, profesional ken agdadamo. naserraanen kalpasanna ti graafil, inibbatanen ni apo prescy bermudez (kas coordinator; ni apo bermudez ti founder ti graafil, narugian idin sa 1976). nupay adda pay met simmarsarunon sa a graafil contest ngem para laengen kadagiti estudiante a mannurat iti ilocos norte. 'tatta, awan san a pulos. sayang. sapay no di ti graafil koma idin ti manamnama a katukad ti palanca awards iti literatura iloko. ta ti graafil laeng met piman ti nagbayag a pasalip-iloko. nagadu ngamin a salsalip panagsuratan iti iloko ti mairusrusat ngem agarup amin ket di agbayag, awan agmareng. awan man laeng ti makapatar iti kas iti palanca.

good news man met

2006-06-22T08:52:00.000+08:00

adtoy man ti good news (barbarengli):

Cagayan flood control plan gets P100M
By Melvin Gascon, Gil C. Cabacungan Jr.
Last updated 01:45am (Mla time) 06/22/2006
Published on Page A15 of the June 22, 2006 issue of the Philippine Daily Inquirer

BAYOMBONG, NUEVA VIZCAYA — President Macapagal-Arroyo has ordered the release of an initial P100 million as part of the P128-billion, 30-year flood control project for Cagayan Valley, officials here said on Wednesday.

Bishop Ramon Villena, chair of the regional development council (RDC) in Cagayan Valley, said the fund release “only proves that the President means very well” when it comes to her administration’s development thrusts for Northern Luzon.

The amount, RDC officials said, would be spent for the construction of about 10 small water-impounding projects (SWIP) that would be distributed in Nueva Vizcaya, Isabela, Cagayan and Batanes.

Ms Arroyo announced the fund release during Friday’s joint Cabinet and RDC meeting in Cauayan City that she presided.

Villena lauded Ms Arroyo’s move to hold Cabinet meetings with the country’s RDCs as the government lined up its plan to group the country into four “mega-regions” and boost economic growth.

“This is very admirable because she is bringing the government closer to the people, bringing development to the countryside, and not always imperial Manila,” he said.

In that meeting, Ms Arroyo pledged some P75 billion in development projects to be poured in the next three years into North Luzon—composed of the Ilocos, Cagayan Valley and Cordillera regions, and Aurora and Nueva Ecija provinces.

Mila Rimando, regional director of the National Economic and Development Authority, said the three-year master plan for North Luzon includes improving roads and upgrading airports and seaports.

A major road-widening project, she said, involves the Narvacan-Tuguegarao City Road, which intends to improve access from Ilocos Sur to Cagayan, passing through Abra and Kalinga.

She said another major highway would be built to link La Union, Benguet, Nueva Vizcaya and Quirino, passing through Bauang town in La Union, Baguio City, Kayapa and Dupax del Sur towns in Nueva Vizcaya, and Nagtipunan town in Quirino.

The development plan includes the upgrading of four airports in Cagayan Valley: Tuguegarao City in Cagayan, Basco in Batanes, Cauayan City in Isabela and Bagabag in Nueva Vizcaya.

Rimando said seaports in Aparri and Santa Ana in Cagayan, Basco, and Palanan in Isabela would also be rehabilitated.

barbareng, a, no agmata dagitoy a napipintas a projecto para iti tanap. barbareng dikaminton patinayon a malayus piman ditoy tanap, nangruna ditoy yanmi ditoy ciudad ti tuguegarao a patinayon metten a lapunosen ti layus.

nagsayaat, nagsayaat nga agpayso. no agnakem met laengen daytoy a rehimen. ket nagsayaat dagita a maibaut a riniwriw a pisos para pagsayaatan ti sapasap. bareng laeng no saan nga ad-adu ti maibaut iti pagsayaatan ti manmano laeng. ammoyo metten, ammotay' metten: basta govierno ti akimprojecto wenno mangiggem iti projecto, vulnerable wenno prone iti corruption. mabsog ti bulsa ken boksit dagiti politico ken kronida a contractors.

ngem adda met sangabilion a pisos nga inlatang ni gloria para kano rebbekenna met ti korupsion iti govierno. a kas iti sangabilion a pisos met laeng nga inlatangna a pangungaw kano kadagiti nice people around. ahem. saan ngata nga uray dayta a bilion a pisos a para anti-corruption ket kunniberen a mismo dagiti buklis ken gamrud ken antukab?

kitaentay', a. bareng saan a pagpabpabanglo wenno papogi points la daytoy ti rehimen nga arroyo.

bannawag memories 1

2006-06-21T15:17:00.000+08:00

awan maaramidan. awan mapanunot a maipanablaag. diak marugian dagitay kayatko a rugian a suraten nga analisis ken panagadal.

pay man ta manglaglagipak laengen.

lagipek man ketdi, iti takuptakup a pananglagip (a kas iti tagpi-tagping ala-ala ni apong jun cruz reyes), ti pannakaikalkalamikamko iti bannawag magazine. no kasano a nakasursuratak iti para-bannawag. no kaanoak a nakai-bannawag. no agsuratak iti para-bannawag. ken dadduma pay ditan.

takuptakup a lagip ken pananglagip, awan umiso a malagipko ita no di daytoy innak ipabasa a sarita a maysa kadagiti kaunaan a naipablisko met piman iti bannawag.

maysa kano daytoy kadagiti "nagustuan" unay dagiti agbasbasa a saritak a nai-bannawag, kas naipalpalapayag kaniak. pang-bannawag ngamin a sarita. love story, kunam man, judge. diak man ammo, no agdadamoka a mannurat iti bannawag, kaaduan a ti umuna a paipablaak wenno maipablaak a saritam ket sarita ni ayat. nagkorni, di ba? diak ammo, idi a panawen, 1990s, kaaduan ngamin a mabasbasak a sarita iti bannawag ket love story nga agwerret iti biag ken padpadas dagiti tinedier, agtutubo, estudiante, colehiala, office workers, mannalon, mangngalap, etc. nga isu met ti nagtultuladak iti panangputputarko met iti ammok a sarita a kayat nga ipablaak ti bannawag. wen, ta umap-apalak idi kadagiti makaipabpablis iti bannawag piman. karkaritek ti bagik a no naipablis ti kasdiay a sarita (a patiek a saan sa met a napintas), diak la ketdi metten makasurat koma? iti napimpintas wenno nasaysayaat pay?

isu, dayta, nagbalin a paratignay kaniak ti apal ken apasko kadagiti mabasbasak a sarita. isu a nagsuratak metten kadagiti love story. a para-bannawag. uray man korni. uray man baduy wenno bakya.

"nagustuan" ti readers, kunak sa itay? wen, a, ta kilig na kilig kano ti dadduma a nakabasa piman. diak man ammo no apay. addada pay ketdi, a, dagiti nagsurat ditoy numo. damdamagenda ketdin no pudno kano a padasko daytoy! nasdaawak. ket no saanak pay met a nakapkapan a pulos idiay thailand (a setting ti sarita)!

diak man ammo no kasano a nasuratko daytoy a sarita ngamin. immapalak siguro kadagiti ammok a mannurat a makasurat iti sarita a nailugar iti sabali a lugar wenno ganggannaet a pagilian uray pay no dida pay pulos nadandanon dagita a lugar wenno pagilian. kas koma ken ni apo rey duque nga adda nasuratna a novela a ti settingna ket hawaii uray di pay idi nakapan idiay hawaii. kasta met laeng ni apo joe bragado iti maysa a novelana. ken siempre pay, ni apo terry gabriel tugade iti klasika itan a novelana a "puraw a balitok" a ti bidana a ni alvaro cortes ket napanna pinagkalkalap iti salmon ken pinagan-anup iti caribou idiay alaska.

isu a pinadasko met, a. nagukkonak kadagiti mabalinko a pagalaan iti informasion ken data. libro, magasin, pagiwarnak. agingga a nakabasaak iti maysa a salaysay iti daan a kopia ti reader's digest maipapan iti thailand. sa adda manen articulo a nabasak iti maysa a travel magazine. sa nagsukisokak iti daan nga ensiklopedia ken iti daan ken rutrot a world almanac iti maipapan iti thailand. hu, mayaten, julie! nangsuratakon iti sarita a ti bidana ket maysa nga ofw idiay bangkok!

adtoy man ngaruden dayta a sarita. naipablaak iti bannawag iti junio 8, 1992 nga issue:

Sirikit

GAPGAPUK A NAGGROSERI iti kappuros a natnateng ken bugguong a munamon iti merkado ti Patpong. Nupay abunaw iti agkakaimas a sida ken makmakan iti quartersmi, kasla diak mabsog no awan inabraw wenno binugguongan. Nadatngak ni Sirikit, ti balasang a Thai a gayyemko, iti dagusmi. Agtungtungtongda ken ni Samsubahri, ti Indones a kakuartuak ken kaduak a barman iti Grand Ballroom ti Bangkok Montien Hotel.

"Tarong, paria, kamatis, bugguong!" Binukitkitan ni Sirikit ti awitko a shopping bag. "Dagitoy lattan ti siapsiapingem! Dika la, aya, mauman iti pinakbet?"

"Never!" nagkatawaak.

"Naimas!" insanapsap met ni Samsubahri. Innalana dagiti awitko. "Naalianak metten a naminpinsan, dakayo, adda pay abakkon nga Ilokano nga agpakbet! Sursuruem ketdi, Sirikit, ta no kaskasano a maikamangka idiay Filipinas ket ahurmnnn... Ne, daytat' pagpatanganyo ta innak man espiaren dagitoy!" Nagpakosina.

"Naaprobaranen ti makabulan a vacation leaveko," inrugi ni Sirikit. Nagsikkawil iti sopa ket lalo nga immet-et ti nakipet a jeansna iti nasippukel a luppona. "Inton sumaruno a bigat ti awidko idiay Pibul. Agsaganakan ta kaduaennak, Taraki!"

"E, kua.." nakudkodko ti ulok. "No diak pay met nakasarita ti personnel officer ta awan umdas a rasonko ng ag-leave..."

"A, basta!" linibbiannak, "i-filemon no bigat ti uray one week nga emergency leavemo. Di kad' tarigagayam unay a magteng ken makita ti lugarmi tapno namarmaris ken mas realistiko ti local color dagiti sursuratem maipapan iti rural a Thailand? Pues, daytoyen ti gundawaymo, siak ti guidemo, ipasiarka kadagiti tourist spots idiay yanmi!"

"Ngem hannak la ketdi palubosan ni Mr. Vajiralongkorn no ibagak nga innak la agturista idiay Rayong."

"Inrasonankan. Imbagak a nasken ti ikukuyogmo tapno idanonmo ti bagim iti pamiliak! Nagparboak a naammuanen da tatang ti maipapan kadata ket diak makadap-aw idiay Pibul no dika a kadua!"

"Ania?" nasipatko ti mugingko.

[basaen ti pakabuklan ti sarita ditoy]

daan a ververso 4

2006-06-13T17:14:00.000+08:00

ket adtoy pay ti maysa, manipud latta iti "rissik" (junio doce gayam idi kalman, ikamakamko man ngarud daytoy a texto):

HUNIO DOSE NI NAWAYA

ay, ta natalgedka man 'ita isem-tangig
'ta pannakkel-nakem 'ta isipmo a tingig
ta kalangen-singedmo man arapaap ni saplit
ni wayawayam a pait ni nawaya nga agsangsangit
a naidalan ken ni siit
ti tarumamis ni kur-it
iti historia a bir-it
apagkanito a sam-it
agnanayon a sakit

maysa nga aldaw ni langit
dinekdekada ni ulpit
sinigsiglo ni balangkantis
(dimo kadin malagip, sonofabitch
ti maysa nga aldaw ni ivan denisovich
wenno ti panagalla-alla ni ulysses
iti maysa la nga aldaw, lukdit,
da leopold bloom ken stephen dedalus?
aysus, aysus, aniaka metten, yos!
namnamaem rattan ni libnos
ti labus a kabus
ni bastos a pisos a limos nga agkaraibus
nga arkos ni sinan-dios
pogi nga incubus, bakla a zeus
pordios, pordios! lattan ipuska nga ipus
dalapus a dalapus, apros nga apros
pisok a pisok, uksot nga uksot
bigsobigsot, baltobaltog
baningrot a baningrot, urok nga urok
siasinoka metten, yos!)

agnanayon a sakit
apagkanito a sam-it
iti historia a bir-it
ti tarumamis ni kur-it
a naidalan ken ni siit
ni wayawayam a pait ni nawaya nga agsangsangit
ta kalangen-singedmo man arapaap ni saplit
'ta pannakkel-nakem 'ta isipmo a tingig
ay, ta natalgedka men 'ita isem-tangig!

1994

pasalip manen! sumaliptayon!

2006-06-07T10:18:00.000+08:00

manipud ken manong nga atanud cles b. rambaud ti bannawag, adda kasla heaven-sent a padamag (kasla gospel?) kadagiti mannurat nga ilokano nangruna dagiti mannurat iti iloko. pasalip! ket saan a basta a salip daytoy ta esponsoran a mismo ti komisyon sa wikang filipino (kwf) daytoy. no kasta, nailian ngarud daytoy a masao. national a contest, kunam man, judge! hell, kasla palanca, di kadi? ngem ad-adu ti mangabak ken daddadakkel dagiti premio (a kuarta).

pagyamanantay' unay ta nalagipnatay' met ti kwf. nalagipna met dagiti mannurat a cebuano ken ilokano. tapno saan laeng metten, a, a dagiti tagalog ti aglalaing.

adtoy ngaruden ti alagaden. rugianyon(-tayon) ti agputar ta, ne, ababa ti panawen. deadline: junio 28.

Salip iti Sarita ken Daniw iti Iloko ti KWF, naluktan

Naluktan itay nabiit ti Gawad Komisyon 2006, salip iti panagsurat nga esponsoran ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) mainaig iti pannakarambak ti Buwan ng Wikang Pambansa (Agosto 1-31, 2006).

Malaksid iti lengguahe a Sugboanong Binisaya (Cebuano), naluktan ti salip para iti lengguahe nga Iloko iti benneg ti sarita ken daniw.

Naluktan met ti salip iti salaysay para iti lengguahe a Filipino (Tagalog) iti topiko: "Ang buwan ng wikang pambansa ay buwan ng mga wika sa Pilipinas" wenno maiturong iti kinaadu dagiti pagsasao ken iti kinaadu dagiti kultura iti Filipinas. Kaatiddog: 15-30 a panid.

Nasken nga orihinal ti pakisalip, di naipatarus manipud iti ania man a lengguahe, di nangabak iti ania man a pasalip iti panagsurat, wenno di pay naipablaak iti ania man a pagbasaan.

Saan nga ilanad ti nagan ti autor iti entry. Ilanad ti nagan, adres ken dadduma pay nga impormasion maipanggep iti autor iti formulario a maala iti KWF. Downloaden ti formulario ditoy. I-fillup ken nasken a nanotarioan ti maysa nga abogado wenno notario publico ti formulario.

Siwawayawaya ti autor a mangpili iti topiko a tamingenna iti isalipna. Para iti sarita, agatiddog ti entry iti 10-20 a panid; para iti daniw, buklen ti pakisalip ti 7-10 a daniw. NASKEN a naikompiuter (font 12 Arial) dagiti entry iti doble espasio iti 8-1/2 x 11 a bond paper, ken addaan iti margin a maysa a pulgada iti ngato ti panid. Idatag ti entry iti uppat a kopia a hard copy ken maysa nga electronic file (naka-diskette). Mapalubosan ti autor a mangidatag iti maysa nga entry iti kada kategoria.

Dagiti premio iti tunggal kategoria:
Umuna a Gunggona, P15,000 ken tropeo
Maika-2, P10,000 ken plake
Maika-3, P8,000 ken plake
Tallo a Pammadayaw a Gunggona a sag-P2,000 ken saggaysa a certifiko.

Ipatulod wenno personal nga idatag ti pakisalip itoy nga adres: Komisyon sa Wikang Filipino, G/F Watson Bldg., 1610 Laurel St., Malacañang Palace Complex, San Miguel, Manila. NASKEN a maawat ti KWF amin a pakisalip agingga iti 5:00 PM ti Julio 28, 2006.

No ipatulod ti entry babaen ti email, i-attach daytoy iti format nga MS Word document, agraman ti na-scan a nasungbatan ken napirmaan a formulario ti KWF. Nasken met a maawat ti KWF ti entry ken formulario iti di naladladaw ngem 5:00 PM ti Julio 28. Ti email address a pangipatulodan iti entry ken pormulario: gawad_kwf@yahoo.com.ph. Ipatulod met laeng ti orihinal ti nasungbatan ken napirmaan a pormulario iti KWF. NASKEN A MAAWAT TI KWF DAYTOY ITI DI NALADLADAW NGEM MAKALAWAS KALPASAN TI DEADLINE TI PASALIP.

666

2006-06-06T11:04:00.000+08:00

6-6-06. junio 6, 2006. 666.

666? ngem ania koma?

sixsixsix. wenno sexsexsex? inneminneminnem. ennemennemennem?

awan, maikur-itko lang. for the record.

daan a ververso 3

2006-06-04T15:50:00.000+08:00

adtoy pay ti dua a vintage 1990s a ververso manipud iti "rissik":

SAAN MET NGAMIN

ngem saan met ngamin
a ti utek ket kas iti puso koma
a rikna la a rikna
iti ayat wenno gura wenno limdo
ken ania pay. ngem panunot
ketdi a panunot iti ayat wenno
gura wenno limdo ken ania pay.
ket agderrep latta adu nga isip, adu a konsensia.

ket saan met ngamin
a ti puso ket kas iti buto koma
a no umtog ket uki ti kayatna
a sublisublian a pagaponan
tapno pagungganna malpaag. ngem
rikna ketdi a rikna, awan patingga
di umlay, kinod a kinod bitekna.
ket agparuar latta adu a dara, adu a rikna.

saan met ngamin
a ti buto ket kas iti agong koma
a no makaangot iti bangsit
ti anglit ti sip-ang wenno angpep ti uki
ket dagus a paapput. ngem ketdi
kaykayatenna, bangbanglona ti pay-ud
di nagkawkaw man wenno naangri
a balasang, basta balasang uray nalasang, basta naguki.
ket agtupra latta adu a daga, adu a ngatangata.

saan met ngamin
a ti utek ket puso
a ti puso ket buto
a ti buto ket agong.

ngem adda utek ti buto.
adda puso ti utek.
adda buto ti puso.
adda agong ti utek.
adda puso ti buto.
adda buto ti agong.
adda agong ti puso.
adda utek ti agong.
adda buto ti utek.
adda puso ti agong.
adda utek ti puso.
adda agong ti buto.

1994

EKIS

"Anong paki mo sa long hair ko?
Inggit ka lang, kasi, ikaw nakakalbo!"
-- Listen To Long Hair, WEEDD

"Hindi niyo kami mabibilang
At hindi rin maikakahon."
-- Awit Ng Kabataan, RIVERMAYA

Ellayen 'ta ripirip
Din no kua makapigitpigit
Iti kurdit lti linnukditan kur-it.
Din no kua tumangar 'ta sirip
Din makaapros, din makaimaldit iti uray
La koma flying kiss
Kadagti naglalapana, nagseseksi nga ekis.
Maisbuanen idda pati labay.
Matakkianen sapin agraman kagay.
Uray kamalaaen 'ta panunot
Karissabong a rason, karamukom
A saludsod ti ita nga isip, din agsikog iti singin
A kinapudno ken suni a sungbat.
Di koma ngaminen gamden 'ta rikna a darumog
Ti makitinnurayok.
Di koman arep-epen a yoten
'Ta mutektek ti dina mautek.
Din no kua pigilen
Ti trip ti sublat ti marabuteg
Nga aglagtit, uray agsarabagtit
Kadagiti sabado nights nga agbulos ti imas ti kurdit
Iti lailo dagiti naglalapana, nagseseksi nga ekis.

1995

pak

2006-05-30T12:58:00.000+08:00

adda man ketdi ipabasak, adda man intay' basaen a daniw. warning: not for the "faint-hearted" wenno "faint-brained" ketdi daytoy a piesa. ta inna ikalkalintegan ti yot. manen, saan a para kadagiti naselan wenno namikki.

adtoy:

FUCK
by Kim Addonizio

There are people who will tell you
that using the word fuck in a poem
indicates a serious lapse
of taste, or imagination,

or both. It’s vulgar,
indecorous, an obscenity
that crashes down like an anvil
falling through a skylight

to land on a restaurant table,
on th white linen, the cut-glass vase of lilacs.
But if you were sitting
over coffee when the metal

hit your saucer like a missile,
wouldn’t that be the first thing
you’d say? Wouldn’t you leap back
shouting, or at least thinking it,

over and over, bell-note riotously clanging
in the church of your brain
while the solicitous waiter
led you away, wouldn’t you prop

your shaking elbows on the bar
and order your first drink in months,
telling yourself you were lucky
to be alive? And if you wouldn’t

say anything but Mercy or Oh my
or Land sakes, well then
I don’t want to know you anyway
and I don’t give a fuck what you think

of my poem. The world is divided
into those whose opinions matter
and those who will never have
a clue, and if you knew

which one you were I could talk
to you, and tell you that sometimes
there’s only one word that means
what you need it to mean, the way

there’s only one person
when you first fall in love,
or one infant’s cry that calls forth
the burning milk, one name

that you pray to when prayer
is what’s left to you. I’m saying
in the beginning was the word
and it was good, it meant one human

entering another and it’s still
what I love, the word made
flesh. Fuck me, I say to the one
whose lovely body I want close,

and as we fuck I know it’s holy,
a psalm, a hymn, a hammer
ringing down on an anvil,
forging a whole new world.

fyi, ni kim addonizio, americana, ket maysa a babai. maysa a babai a mannaniw ken novelista. premiado a mannaniw ken mannurat. saan la a dayta, maysa pay nga iskolar ken profesora iti literatura.

fucking good poet!

daan a ververso 2

2006-05-29T09:02:00.000+08:00

adtoy pay ti dua a set ti textos, manipud "rissik":

DUGGONG

Nagmaga a buteg
Timmangken a plema
A kimpet kadagiti urmot
Ni agong.
Wen, siak ni duggong
A dimo naipangres
A dimo naisagkak.

Dudumen a nakasuksok
Dildilpatan ni angesmo
Ipastrekmo ni kikit
Kautennak, regkasennak
Kadagiti urmot ni agong
Dudumen a nakasuksok
Kadurmennak, ibellengnak
Ipuligadnak, punasennak
Wen, siak ni duggong
Dildilpatan ni angesmo.

Ipastrekmo ni kikit
Kautennak, regkasennak
Kadurmennak, ibellengnak
Nagmaga a buteg
Timmangken a plema
A dimo impangres
A dimo insagkak
Dudumen a nakasuksok
Kimpet kadagiti urmot
Ni agongmo.

Ipastrekmo ni kikit
Wen, siak ni duggongmo
Ipuligadnak, kadurmennak.
Ngem siak ni duggongmo
Agmaga a butegmo
Tumangken a plemam
A dimo maipangres
A dimo maisagkak
Duduomem a maisuksok
Dilpatan ni angesmo.

Wen, siak ni duggong.

Duggongmo.

1994

CALLAO CAVES, PEÑABLANCA, CAGAYAN, FEBRERO 21, 1995:
ESSEM A DI KALIPATAN: DATON-LAGIP, LAGIP-DATON

The Ca1lao Caves which bear the handprint af God, are Cagayan's priceless patrimony. As now fully developed, these caves will endure a hundred millenia to remind the world of Cagayano's love for nature and beauty.
-- buddak-gambang iti sungaban ti Callao Caves

ar-arak ti agsublisubli a lagip ti daton
a malanga: ti lipat a saligemgemen ti apon
ti umsiag a danapidip ken maltiing nga aron
ti keppet ti dam-eg stalactites ken limestone

a katedral, altar ti no mano nga arasaas
kadagiti pitak a chamber¹ ti sipnget ken lawag
a patay-gangat ti bitek ti salog ken sang-at
sangkagukayaban a rikna ti idi, ita, bigat

ingga't agnanayon ken ingga't daan ti daan.
adda kadi ngata pumalta, adda kadi maamlingan
iti pukaw-lagip iti historiat' kanawan
ken kanigid ti mutia a tiniliw, inikutan?

engkanto iti karayan ken angep ken arbis
ti quibal, peñablanca² a daywen dagiti sam-it
a medmed. tagiruot ti angdod-panniki ken anit-it
sallapingaw a di agpabatubat, ikkis nga ikkis

kadagiti pitak a taeng iti bobeda ti lubong.
di ammo, di maawatan ti adda iti puso ti libsong.
di maawatan, kasta met, ti adda iti isip ti tubong.
di ammo, kasta pay, ti adda iti ulimek a tumibong,

agallangugan iti kueba ti turong, maikitikit
met kadagiti bandalismo iti bakrang: ti kikit
ti intero a nakaparsuaan: adda agsangit
adda agrag-o: kangrunaanna: adda ketdi manglagip.

¹Ti Callao Caves ket napasetpaset, bayat ti panagpaunegna, iti pito a chamber. Masarakan iti second chamber ti chapel ken altar.

²Masarakan ti Callao Caves iti Brgy. Quibal, Peñablanca, Cagayan, agarup 24 a kilometro manipud Tuguegarao, Cagayan.

1995

daan a ververso 1

2006-05-26T13:33:00.000+08:00

agipabasaak man kadagiti daan a verso a nabukitkitko iti pagileblebbenak. naipablaak dagitoy a daniw iti sinsinan nga umuna a librok, ti "rissik", nga inruarmi ken john buhay idi 1995. dua a libro iti maymaysa a libro, actually. nagtinnakkab a nagtinnalikud. "minutektekak ti daniw ti biag" ti nagan ti libro ni john, "rissik" met kaniak. 1993, 1994, 1995. kabuanggerko idi nga agsuratsurat ken agsukogsukog iti textexto ken ververso nga aw-awagak iti daniw. panawenmi idi kadagiti kabaddungalak, kas ken john, nga agexperimento iti man forma wenno content ti daniw. a nagbunga ngarud iti nasao a libromi. diak ammo no masao a talaga a libro iti tradisional a panagilibro. ta dagiti limitado a kopia ket naxerox laeng a naicomputer a texto sa nabookbound iti natangken nga akkub. limitado, awan sa pay 30 kopia daydi naipabookbindmi. awan pay ketdi, a, ti nabati kaniak a kopia ta naipadawat ken nailakok amin a bagik a kopia. ti la nabati ket ti orihinal a dummy a naipaxerox.

adtoy ngarud ti dua kadagiti 47 a daniw iti "rissik":

NAKAAR-ARIEK

nakaar-ariek itan ti
ita
a turkak ti napalabas
insagkak ti agtibi a panawen
daradara a plema ti gasat
a manalpaak, aglukot, agmilat
iti dungrit a dakulap nakadikkumel a nisnis, agpalpalama
agmagid, naangri a
gimong.

nakaar-ariek itan ti
gimong
a buris ti ita
intakki ti ag-lbm a gasat
daradara a suyot ti napalabas
a maiparatupot, agbulos, maikulapot
iti kuttongi a rupa ti naudatal a pagpigadan, agpalpalama
aggudgod, naangdod a
panawen.

nakaar-ariek itan ti
gasat
a bangkay ti gimong
inustel ti agsamantong nga ita
daradara a katay ti panawen
a nana nagedged a tengnged, agano
iti natikag a barukong nakadata nga ilo, agpalpalama
agdurek, naangpep a
napalabas.

1994

SIASINO A MADAYDAYAW

siasino a madaydayaw, aya
ti immuttot kadatayo? wenno
nakapultit ket ngata, wenno saan
a nagilo? ta nagbanaal, nagbangsiten, aya
'toy aglawlaw? yotninana, siak ti tuduenyo?
gapu laengen 'ya ta mannanganak iti bagas kamotit
ken narawetak iti birabid ken gapgapuk nga immigid?

awan, awan ti mangamin, agpudno
tapisentayo ti mangapput agongna, agbanang-es.
disnogen ti agsakit tianna
dusaen ti makatakki: asukaranna ti buris ken tabbelna: ikkanna
iti yelo, lamutenna a naimas a halohalo.

awan, awan ti mangamin, agpudno?
ala, siak, siak ti immuttot, appo
a madaydayaw, ngem:
ania komat' bibiangyo, makiang-angotkay laeng.

(ngem apay ngamin
a tipdem, ibainmo 'ta uttot
wenno maganatan a takkim?
ibulosmo ketdi, yiblengmo lattan:
bay-am ida a naseselan
bay-am ida a nababanglo
bay-am ida a di umut-uttot
bay-am ida a di tumaktakki
ta bumtak ti tianda
ta bumtak ti buyokda
ukininada, butoniamada)

1995

dabinsi kudkod da movie

2006-05-18T15:06:00.000+08:00

ania la unayen, aya, ta pakasikoran ti dadduma daytoy pelicula a "the da vinci code."

"If Jesus Christ had a child and a wife, then Christianity would be destroyed."

dayta man ti imbatad ni thongchai pradabchananurat ti thailand protestant churches coordinating committee.

estupido a kapanunotan. makudkodko ti di nagatel a kibongkibongko kadagiti kakastoy a "nacoriteg a capanonotan."

kuna met ni malaysian bishop lim cheng ean: "If Christians know their own faith, they will be strong enough."

agpayso. no napudnoka a cristiano, apay ketdin a maapektaran ti pammatim?

dayawek met ti pamanunotan ti dadaulo ti bukodtayo a sensor, ni apo marissa laguardia (umiso la unay ti apeliedona a "guardia", ania?): "Thirty-six countries have already reviewed this film and they have not banned it. So are we just out of the Stone Age?"

diak la mamati a no ti maysa a napudno a cristiano wenno catolico ket no mabasa wenno mabuyana ti "the da vinci code" ket apektarannan ti pammatina ket saanen nga agbalin a deboto wenno manamati. ni cristo ket cristo latta, a. ni cristo ket isu latta ti mannubbot ken mangisalakan. ania koma ti diperensiana no agpayso man a nangasawa isuna? nakissayan kadi ti kinacristona wenno ti kinamannubotna? pagduaduaan kadi metten isuna nga amangan ta saantayon a maisalakan wenno masubbot babaen kenkuana gapu laeng ta inasawana ni maria magdalena?

maysa pay, awan met rekreklamoda idi rimmuar ti libro idi pay 2003. ket best seller pay la daytoy agingga itatta. riniwriwriwen a kopia ti nailako. riniwriwriw metten ti nakabasa ken mangbasbasa. ket ad-adda manen nga ag-best seller, a, ta kasta la unay met ti reaksion dagiti reaksionario. lallaloda la pinagsikat ni dan brown piman. ita, ipalpalastogen ni brown iti websitena a "the #1 worldwide phenomenon" ti obrana.

ket apay a di protestaen dagiti papadi, papastor ken dadduma pay a moralista wannabe nga agrekreklamo ti mismo a libo a kas iti panangprotestada iti versionna iti pelicula? apay a dida ukkonen dagiti lako a libro iti bookstores sada puoran iti plaza? apay a di ideklara dagiti maseknan a dadaulo ti simbaan a ma-excommunicate ti asinoman a kameng ti pammatida a manggatang, mangbasa, agikut iti obra a fiksion ni dan brown?

hmmm. basta kaniak, awan la ketdi ti makalapped iti innakto panangbuya iti pagsinean. itugotkonto pay ti familiak, dagiti annakko, tapno mabuyami. ngamin, gapu iti nagadu a protesta kada reaksion a rinugian dagiti mangkonkontra ket nagbalin daytoy a topiko a maulit-ulit a maipadpadamag ken madisdiskas iti media, pati ubbing ket curiousda la garuden no ania daytoy, aya, apay agpayso kano 'ya a nagasawa da cristo ken maria magdalena ken naganakda pay? intayto buyaen, kunak met. wenno no di man mapalubosan ti ubbing iti pagsinean, gumatangakto iti dvd ti movie ta buyaentayo, ubbing. dagiti pay annakko ket immaladan sa kaniak a managbasa ken managbuya iti sine, hehehe. no nabuyadanto payen iti dvd ti pelicula a "the last temptation of christ" daytanto la ketdin dabdabinsi kudkod? awan, a.

ververso man pay

2006-05-16T11:05:00.000+08:00

ala, ket, adtoy pay ti grupo ti textos, ververso, a patiek a daniw:

Tapno Mastrekkon Ti Ibagbagam a Langit

"At the end of my suffering
there was a door."
-- Louise Glück

Naadasan iti senial ti tammudo ti langit, diak malasin
ti paludip ti kuridemdem a pagsaingan. sapay la nasalimuot
ti sardam, agkalkalimduosan ti pusasaw a sipnget.
kelkelennak ti saiddek ti napugsat a sinulid.
diak maapiras dagiti siglot, diak marikna dagiti tinukel.
saankon a masurotan ti inaudi a dallot, saankon a maimdengan
ti inauna a himno. gumaradugod dagiti karabukob, diak
maibalikas dagiti orasion ken kararag, agsapul
ti dila iti nasam-it ken naapgad.

adda pay ngata apros a masagrap ti maipalnaaw a lulonan?
adda pay ngata pisel a mauray ti maikaltaang nga abaga?
adda pay ngata uray karawa a manamnama ti mabigatan a sellang?

uray pay ngata adda tawa a matugkalan iti kada agsapa, uray
pay ngata adda sumagmamano a balunet a mauyos, kasdi
a di mausawan ti nabartek a dakulapko, ti maul-ulaw
a tangan-imak. aggurigor ti bigat a koma mangmurmuray.

addada ketdi dagiti agdan, agdidiaya dagiti kalantayan.
adda met dagiti dapan a sisasagana a maisapatos.
kunaek no kua, iti mangarit a puseg: ala ngarud umaynak
batoken, alawennak a kas iti panangkaem ti pusa iti kutingna,
ikutannak a kas iti panangtilmon ti burikaw iti an-anakna,
bussogennak a kas iti panangpasuso ti kalding iti urbonna,
tagikuaennak koma latta a kas kairut ti naipalok a lansa.

patiennak kadi ngata pay ti rutrot a pagpigadan?
talkennak kadi ngata pay ti butbot a tsinelas?

sapay ta ikkannak pay iti mata, lapayag, agong, dila, kudil.
sapay ta ikkannak pay iti nagan, sapay
ta ikkannak pay iti pammati, sika nga adan ken eva
ti amin a bussog, rugso ti amin a rigat. sapay
ta ikkannak pay iti senial ti kikit
tapno mastrekkon ti ibagbagam a langit.

basa, basa, basa a basa ngem di makasurat, makataktakki

2006-05-12T11:36:00.000+08:00

wen, basa latta a basa datao. kas panangtungpal iti makunkuna a dictum a "basa, basa, basa, surat, surat, surat" ti maysa a mannurat. ngem pagdaksanna ta agtalinaedak la metten a basa a basa, gatang a gatang iti liblibro, basa a basa, adal nga adal, suro a suro. ngem di met makasurat(en) datao. no maminsan, gapun sa iti kaadu ti basbasaen ken ad-adalen a babasaen ket isu metten a diak masurat la ngarud. agbasbasaak ti kunak tapno koma umapalak kadagiti piesa ken putar a mabasbasak ngem uray kasta unay ti apalko kadagitoy saanak metten a matignay a mangputar met iti piesa. uray no suroak a suro kadagitoy a piesa iti literary theories ken critisismo, ad-adda met a mapengdanak nga agsurat iti kapkapnekak a piesa.

ania ngata't nasayaat?

ba'am man. agbasaak latta ketdi. ken adalek latta dagiti basbasaek.

ipadigok man ti maysa a piesa a daniw kadagiti basbasaek ita a dandaniw ken panagdaniw.

kitaek man, riknaek man, ammuek man no ania ti makuna wenno reaksionyo iti daytoy a daniw:

Courtship
by Mark Strand

There is a girl you like so you tell her
your penis is big, but that you cannot get yourself
to use it. Its demands are ridiculous, you say,
even self-defeating, but to be honored, somehow,
briefly, inconspicuously in the dark.

When she closes her eyes in horror,
you take it all back. You tell her you're almost
a girl yourself and can understand why she is shocked.
When she is about to walk away, you tell her
you have no penis, that you don't

know what got into you. You get on your knees.
She suddenly bends down to kiss your shoulder and you know
you're on the right track. You tell her you want
to bear children and that is why you seem confused.
You wrinkle your brow and curse the day you were born.

She tries to calm you, but you lose control.
You reach for her panties and beg forgiveness as you do.
She squirms and you howl like a wolf. Your craving
seems monumental. You know you will have her.
Taken by storm, she is the girl you will marry.

ngem sakbay a kunaen ti agkuna a "yosot, an'a met 'atoy a daniw ta agarem ket ibagana a dakkel ti butona?" iyam-ammok a ni mark strand ket maysa a premiado nga americano a mannaniw, sigud pay ketdi a poet laureate ti estados unidos ken nagab-abak iti adu a pammadayaw iti panagdaniwan a pakairamanan ti pulitzer prize. iskolar, critico pay 'suna ken profesor.

impabasak dayta a daniw ni strand ta kayatko nga ipaduyakyak ti kinawaya ti maysa a daniw ken ti maysa a mannaniw nga agputar iti kayatna a panangputar ken putaren. naman ket ibagana a casual a casual iti ar-armenna a balasang a dakkel ti panagbutbutona. daniw ket ngarud. no daniw saan a rebbengna a namikki. no daniw saan a rebbengna a limlimitaran. no daniw saan a rebbengna a mabuteng. sawenna ti kayatna a sawen. ipakitana ti kayatna nga ipakita. uray asino ti agdepdeppa. sibubuto, siuuki, labus, whatever.

kitaenyo ti persona iti daniw ni strand, nakawaywaya, franka a nangibatad iti ar-armenna a balasang, a dakkel ti butona. idi kuan, imbagana nga awan ti butona. stylena daydiay nga agarem. kitaenyo ket naalana ti ar-armenna. kastoy ti epektibo a panagarem. 'tay saan a manglokloko laeng wenno manggungundaway nga agarem. ibagana ti pudno ken kinapudno. kitaenyo ket naasawana ti ar-armenna. kastoy met ti panagdaniw ken panangidaniw. ibagam, iparang, ipariknam ti pudno ken kinapudno. kitaem no di kaykayatan ken/wenno pakaburiboranda ti texto ti versom.

ne, makaadalak sa ketdi a talaga iti panagbasbasak, ania?

sapay ta makasuratak pay uray la maysa manen a daniw. ngem diyonto dildillawen no nagbuto wenno naguki.

innak man pay ngarud umisbo. pambarak payen tumakki.

makadandaniwenak la unay

2006-05-08T16:36:00.000+08:00

makadandaniwenak la unay. adtoy man ngarud, pamadasan no ammo pay la datao ti pumutar iti texto a gamdek nga awagan kas verso wenno kas daniw.

Wayawaya

"Clocks cry: stillness is a lie, my dear"
--Sylvia Plath

pimmanaw a di man la nagpakada. dinak
naawatan idi nagparintumengak iti sanguananna
saak naggarakgak iti uray la, idinto
a malmalpes ti nabasa a payong nga insuksokko
iti suli. nakapigpigsa ti bayakabak
iti ruar, a naggapuak. ngarud pinanawannak,
rimmuar, sinarakusokna ti tudo, inagnaganannak.
idinto a nargaan ti turog ti nakadalikenken
a pusa iti pagpigadan, duduayyaen
ti bukodna nga urok, agin-inudo
iti naimeng a salikepkep ti nabara a kukotna.
pimmanaw a dina man la inuray a makatakderak.
nabatiak a mangdildilpat iti nagmaga
a bibigko: maramanak pay laeng ti alsem
ti imbakuarko nga isem.

dimo pulos pagtalkan ti darikmat. silulukat
daytoy a kas iti wangwang a garapon
ti asukar, a kutkutonen, agaw-awaaw ti sam-itna.
nupay agibit daytoy iti nakair-irut nga ibit: kas
iti kappo a nasulek, aglulua, nakaul-ulimek.
ngem pinanawannak a ti pakadana laeng
ket litoklitok ti takonan a sapatos.
diak pagtalkan ti ulimek. marunrunot
daytoy a kas iti agnunnunog a tikap a yelo
iti arak, malmalmes, agsaysayasay ti lamiisna.
ayatko, nannanamek pay laeng ti apgad
ti dara iti nagarumiadan, nakagatko a dilak.

pasken-tmi filipinas: umuna, nangyuna

2006-04-13T10:12:00.000+08:00

kalkalpasna ti umuna nga asemblea nasional ken literary studies ti tmi filipinas, ti timpuyog dagiti mannurat iti iloko (iluko), maysa a baro nga asosasion dagiti mannurat nga ilokano nga agsursurat iti iloko.

nakaiwakas iti maysa manen a makuna a pioneering a gakat ken gapu iti pakasaritaan ti literatura nga iloko wenno literatura dagiti ilokano. pioneering, kunak (ket bukodko la a kuna ken pangsirigan daytoy), ta unique ti napasamak nga asemblea a nairanta a talaga para iti panagadal iti literatura. maysa a talaga literary workshop ti kangrunaan a naobra.

nakadar-ayak. nupay kinamkamakamko dagiti actividad ta saanak a nakaviaje tapno masambotko ti rugi ti asemblea iti malem ti abril 7. ngem nupay naladawkami a dimteng ken jane (baketko), ta sakam la nakaviajen iti bigat ti abril 8 ket nalabes a pangngaldawen idi makadanonkami idiay bayombong, nadanonmi ketdi ti adu pay a kakadua (sumagmamano ti nagawiden/nakaawiden) ken adu pay nga actividades.

natural, kas met la gumilan ken ginnumil daytoy a pasken. ta pasken la ngarud met dagiti mannurat. ngem adda la ketdi, a, met pakaidumaanna iti tradisional a pasken ti gumil. ta kas nadakamaten, nakatalimudok daytoy iti literary studies. ket ania pay nagum-uma dagiti dimmar-ay a nagad-adal, nakiinnadal kadagiti nalalaing a mamannurat a nagservi kas panelistas, resource experts, literary gurus.

saanko unayen a dakamaten dagiti naar-aramid a literary studies. saanko ngamin a natugawan (ta naladawak met) ti kaaduan a session. ngem nabunga la ketdi. adu ti agdadamo a mannurat nga adda, adu ti manuskrito a naisaang a maadal, adu ti bangolan a mamannurat nga immay: adda da appo prescillano bermudez, peter la. julian, julio belmes, franklin macugay, rogie baysa, mindo aquino, demosthenes mauricio, glicerio gallardo, jack reyes, baltazar eduarte, sa ni john buhay. ania pay ti sapulem no dagita ti kainnadalmo, langilangan kada premiado a mamannurat, iti panagsuratan iloko?

maitalimudok iti purely literary studies ken literary criticism ti/dagiti actividad ti tmi filipinas maigapu iti maysa a kangrunaan a gapu ken kagagapu no apay, in the first place, a nabuangay wenno timmaud daytoy a timpuyog--isu ti panggep a pannakatakuat, pannakamuli ken pannakataraken dagiti mamannurat iti iloko (agdadamo man wenno saanen) nga agsurat, ania pay. ken agsurat nga agsurat no ti panggepna ken kayaagsurat. saan la nga agsurat, nasken a makaipablaak pay met a kadagiti tradisional a pablaakan a tradisional a patien a pakatestingan wenno pakakitaan (kano) iti inalat ti kinamannurat. ken mangabak pay, a, kadagiti tradisional a pasalip iti panagsuratan a tradisional a patien (manen) a pakasubokan wenno pakapaneknekan (kano) iti siglat ti maysa a nalaing (tradisional a nalaing) a mannurat.

panggep ti tmi filipinas ti "agaramid" kadagiti mamannurat. wenno agtakuat ken mangdurog kadagiti "nayanak" a mamannurat ngem dida ammo a mannuratda gayam ta nasadutda wenno awan mangdurog wenno mangtignay kaniada tapno agsuratda ket mulien ken asaenda ti nakayanakanda a talentoda.

panggep ti tmi filipinas nga iti uray tinawen, addada baro a mamannuratna a tumayaktak. pagarigan, makapablis iti bannawag wenno mangabak kadagiti salip, wenno makapartuat iti thesis wenno dissertation wenno uray ababbaba laeng a papel a sukisok iti literary studies/criticism.

panggep dagiti maseknan a kameng ti tmi filipinas ti mangawis ken mangtaraken kadagiti mayat nga agadal ken agsursuro. tunggal maseknan a kameng, sumapul koma kadagiti interesado nga agdadamo a mannurat tapno agbalin nga adalanna wenno protege wenno apprentice no isu. suruanna daytoy, ibingayna amin nga ammona ken uray pay dina ammo, itedna amin a "palimedna" iti panagsuratan. agingga a makaipablaak metten daytoy nga adalan. agingga a mangabak metten daytoy nga adalan. uray agingga a nalalaingto payen daytoy nga adalan ngem ti maestronan.

ngem nakaaduak metten. ituloytayto daytoy a sasao kadagiti sumaruno a panablaag.

kabayatanna, adtoy ti sumagmamano a ladawan kabayatan ti asemblea (pamakpakawanan dagiti nalipatak ti naganna, appo, ipankonto met laeng no maalak ti kompleto a listaan):

Sumagmamano kadagiti dimmar-ay. Nakatugaw, agpakanawan: John Buhay, Romulo Mandac, Demosthenes Mauricio, Franklin Macugay, Rogie Baysa, Amadeo Dulay, Roy Aragon, Warlito Manuel. Nakatakder, agpakanawan: Freddie Dugas, , Rizalino Viernes, ___, Glicerio Gallardo, Jack Reyes, ___, ___, Baltazar Eduarte, Erik Balisi, Mary Jane Aragon, Peter La. Julian.

Dagiti baro nga ofisial ti TMI Filipinas iti panagsapatada babaen ken Apo Peter La. Julian, adviser ti timpuyog: John Buhay (presidente), Romulo Mandac (tesorero), Demosthenes Mauricio (auditor), Franklin Macugay (bise presidente), Rogie Baysa (secretario), Amadeo Dulay (p.r.o.), Roy Aragon (business manager), Warlito Manuel (director). Awan iti ladawan ni Ruperto Manuel a napili in absentia kas maysa a kameng ti board of trustees (director).

nota iti napasamak nga eleksion: wen, adda napasamak nga eleksion para iti baro nga ofisiales ti timpuyog. sagudayen daytoy ti annuroten nga intuyang ti securities and exchange commission nga isu pay laeng ti tungtungpalen ti tmi filipinas kas kabarbaro nga organisasion a kairerehistrona kas legal a gunglo iti s.e.c. (registration: CN200600571) kabayatan a maar-aramid ti kabukbukodan a bylaws ti timpuyog, nasurot pay laeng ti adda iti inted ti s.e.c. nga annuroten a nasken a tinawen ti pannakaangay ti pannakabutos ti 9 a kameng ti timpuyog a mangbukel iti board of trustees. kadagitoy a 9 a trustees, agbibinnotosda met no sino ti agbalin a presidente, bise, secretario, kdpy.

nagbalikas, nakaiwakas

2006-04-11T00:08:00.000+08:00

sumarunonto ti sumagmamano nga estoria ken siempre, ad-adu pay a ladladawan.

padaanan.

nailian nga artista iti literatura

2006-03-31T23:58:00.000+08:00

makaparagsak a maammuan a mairamraman met gayam a mailislista a kas nominado iti pammadayaw a nailian nga artista iti literatura dagiti mannurat nga ilokano nga agsursurat iti iloko ("agsursurat iti iloko" kunak kas pangisingay iti kinamannurat iti iloko, ta nupay adda a talaga dagiti mainomnominar a mamannurat nga ilokano itoy a nailian a pammadayaw, ket maysa wenno dua kadakuadan ti napili kas nailian nga artista--ni f. sionil jose, nga agsursurat iti ingles, manmano laeng ti agsursurat iti iloko).

kas naammuak kadagiti mapagtalkan a taudan, idi 2003, nairaman da apo juan s.p. hidalgo, jr. ken apo jose a. bragado kadagiti napagpilian a nominado para iti literatura. kasakbayanna, idi 2001, nominado met laeng ni apo johnny hidalgo. da appo virgilio almario ken alejandro roces ti napili idi 2003. ni f. sionil jose met idi 2001.

ita a 2006 a panagpipili manen iti nailian nga artista, nairaman manen a nailista kas nominado ni apo johnny. 19da amin a nominees iti benneg ti literatura ti national artist award, isuda da: cirilo bautista, antonio realce berango, linda ty casper, clodualdo del mundo sr., ophelia alcantara dimalanta, gilda cordero fernando, lazaro francisco, juan s.p. hidalgo, jr., lucila hosillos, magdalena jalandoni, bienvenido lumbera, genoveva edroza matute, buenaventura medina, jr., carmen nakpil, francisco "soc" rodrigo, rogelio sicat, kerima polotan tuvera, azucena grajo uranza, ken rene villanueva.

nupay kasta, nalpasen dagiti deliberasion, napili kano kas dua a finalist da bautista ken lumbera, sa iti maysa pay a deliberasion, ni dr. lumbera kano ti posible a mapili a mainominar iti malacañang iti final a panangpasingked ken panangpirma ti presidente ti republica. ni ngaruden dr. lumbera ti sumaruno a national artist for literature, ti maika-11 a mapadayawan manipud idi 1972 a pannabuangay ken pannakaited ti kaunaan a pammadayaw kadagiti mabigbig nga artista iti filipinas.

komplikado, narikut, agdalan iti adu a proseso ti pannakapili dagiti nailian nga artista a maited laeng iti kada tallo a tawen.

kaaduanna a napolitika daytoy a pammadayaw. kinapudnona, kas kunkuna dagiti agkunkuna, nabangon daytoy a pammadayaw gapu met laeng iti politika ken pinnolitika. idi 1972, nga isu met laeng ti tawen ti pannakayetnag ti linteg militar iti pagilian iti rehimen daydi apo ferdinand marcos, nabuangay kano ti pammadayaw a national artist kas pangliwliwa wenno pangay-ayo kadagiti mannurat ken dadduma pay nga obrero iti arte a kaaduanna a sumupsupring iti linteg militar wenno iti dictadoria a marcos. ni nick joaquin a maysa kadagiti immun-una a napadayawan (kaunaan da jose garcia villa ken amado v. hernandez nga agpada a napadayawan idi 1973) ket napilpilit a nangawat iti awardna idi 1976. kontra met ngamin ni joaquin idi iti linteg militar. impatangken daydi apo nick nga awatenna laeng ti awardna ngem iti maysa a condision: nasken wayawayaan ni apo macoy ni nakapupok nga activista a mannurat jose "pete" lacaba, a gayyem ken kadua ni joaquin.

idi 1997, nagbalin a kontroversia ti pannakapartuat ti maysa a benneg iti awards--ti historical literature--a naited ken ni apo carlos quirino. maal-alidamad idi a sigud nga iti benneg ti literatura a nainomanar ni apo quirino. ngem gapu ta saan met a creative wenno fictive ti forte ni quirino no di ket pakasaritaan, inyaramidan kano ti ramos regime iti bukodna nga award: ti national artist for historical literature. agingga ita, awan kano metten ti mainomnominar iti daytoy a benneg. apay ngata a di mainominar da teodoro agoncillo, renato constantino, wenno dadduma pay a historiador?

idi met 2003, adda rimsua a saysayangguseng maipapan iti no apay kano a napili ni apo alejandro roces idinto ta manmano wenno awan kano met ti naindaklan la unay a naaramidan wenno obrana iti literatura, malaksid kadagiti sumagmamano ken nararabaw la kano a sarsaritana maipapan iti pallot.

agingga ita a 2006, kontroversial latta daytoy nga awards. pagaapaanda. lalo iti bennegna a literatura (nupay napolitika latta met kadagiti sabsabali pay a benneg, kas iti sala, musica, teatro, pelicula, broadcast arts, visual arts, arkitektura ken kaaliadona nga ar-arte, fashion design).

adda ngamin dagiti saan a manganamong iti posible a pannakapili ni dr. lumbera. kaykayatda ni dr. bautista. mas makuna kano ngamin a "creative writer" ni cirilo, idinto a "literary critic" kano laeng ni bienvenido. kangrunaanna, maysa kano a "nasionalista" ngamin ni dr. lumbera. ket natural, ta adu ti allergic la unay iti masasao a "nasionalista" ta ibagada a maysaka kano a "komunista" no maysaka a "nasionalista" aglalo no sika ket 'tay tipo pay nga "aktibista" wenno "militante," komunistaka, kunadan kaniam.

ni apo alfred yuson ti kangrunaan a mangdildillaw. kangrunaan kunak ta insuratna iti nalatak a kolumna iti philippine star (marso 20, 2006 nga issue) ti "pannakadismaya" a simken kenkuana iti di pannakapili ni apo bautista, a pinauluanna iti "nationalist artist, anyone?" adu ti linawlawat ni apo yuson iti kolumna a madi ti nagsaadanna iti adu a nakabasa. ket natural adu met ti reaksion ken resbak kenkuana.

inkolum ni apo krip (birngas ni yuson): "If it were to be an absolute one-person choice however between Bautista and Lumbera, I say give the creative writer the better due, as the scholar, researcher and critic is necessarily a second-tier citizen in the republic of arts and letters."

para ken ni apo kripotkin (nagan ti kolumna iti star), maysa laeng kano a second class a citizen ni dr. lumbera ta maysa laeng met a literary scholar, researcher ken critic ket saan kano a creative writer piman.

imbales met dagiti mangisakit ken ni apo bienvenido a di kano ammo ni apo krip ti taltalanggutangenna, dina ammo kadi kano a maysa met a mannaniw ken dramaturgo ni apo bien? kuna ni rosario cruz lucero, maysa a mannurat ken profesora a taga-U.P.: "This only points to Mr. Yuson’s own semi-illiteracy and skewed ignorance about the whole field of Philippine literature. How can anyone putting himself forth as a spokesperson for Philippine literature be entirely ignorant of Lumbera’s primary position in the canon of Philippine culture and literature as playwright and poet? Much more can be said for Dr. Lumbera’s artistic, intellectual and inspiring influence in the whole field of Philippine literature, in the multiplicity of its cultures and languages."

intalantan pay ni apo yuson ti nangngegna kano a saritaan dagiti sarangusong kano a mamannurat iti U.P. nga agsursurat iti Ingles: "By the by, not a few writers in English in UP and beyond have asked jocosely of one another, over bottles of beer: 'Name me one particularly memorable work of literature Lumbera has penned.' These same beer house rhetoricians also predict that it is the "extreme Left" that will be overjoyed by their champion's ascension as National Artist. The communist candidate, it has been said rather bitchily."

nakaro met unay daytoyen. adtoy manen ti di umawer-awer a diskusion wenno debate iti "pure art" ken "mass art." ti baog a pamanunotan ken impotent a pammati a no agsursuratkan maipapan kadagiti masa wenno lumpen, no maidasig kas proletarian art ti artem wenno ti kinaartistam--no makita kas nasionalista ti takder wenno tignaymo a mannurat wenno artistan ket ibagan a dagus dagiti reaksionario ken pasista nga isip a maysakan a "komunista."

itoy nga intira ni apo krip, kastoy met ti intira kenkuana ni josephine barrios, maysa met laeng a mannurat ken profesora iti U.P.: "Mr. Yuson has irresponsibly called Dr. Lumbera 'the communist candidate,' making him an open target for the likes of Maj. Gen. Jovito Palparan, who was decorated yesterday for his 'anti-left executions.' I am therefore holding Mr. Yuson responsible for whatever may happen to Dr. Lumbera."

ngem ti makitak a kakaruan nga impact a linabid ni yuson ket daytoy a palnaadna: "I must say that I find his criticism unfairly biased for Filipino and regional writers; he has practically dismissed the works of writers in English. I suppose that's because he likes to be seen as, or is in effect seen as, a 'nationalist.'"

kakaruan, kunak, ta linagidawna ti regional writers. a pakairamanan dagiti mannurat iti iloko, sebuano, hiligaynon, bikol ken wen, tagalog (wenno filipino), kdpy. pakairamanan dagiti mannurat nga ilokano, nangruna dagiti agsursurat iti iloko. ta ngarud, ar-aronan manen ni apo krip ti ungtob iti nagbaetan dagiti mannurat iti ingles ken rehional a pagsasao iti filipinas a no sadino kasla lalaisen dagiti inglesero dagiti rehional writers kas "baduy" wenno "bakya" ket uy-uyawen met dagiti tagalista, sebuanista wenno ilokanista dagiti inglesero kas "burgis" wenno "elitista."

pudno nga isaksakit ni dr. lumbera dagiti regional writers. itantandudo ken isalsalakanna ti rehional a literatura. ta segun ken apo bien, dagiti rehional a literatura isuda ti bagi ken mangibagi iti nailian a literatura. a saan ket nga ingles (nupay kunkuna met ni dr. jimmy abad ketdi, a, ti english literatute kano iti filipinas itan ket tagikukuan dagiti filipino nga agsursurat itoy--sinakupda kano ketdi metten ti ingles ket isu a nagbalinen a nakafilfilipino daytoy, at least iti filipinas).

ngem madi daytoy nga ipalpalnaad met ni apo yuson. pagbalinenna a second class citizens iti nailian a literatura dagiti mannurat a rehional ket ti kayatna laeng nga itandudo ket dagiti mannurat iti ingles? addan sa mamait ni apo krip ta dinan sa pay ammo nga uray ni dr. bautista ket agsursurat met iti tagalog--maysa a bilingual a mannurat ni apo cirilo, saan la nga iti ingles a nalaing! pulos ngata a di ammo ni lakay krip a ti umuna ken kakaisuna a novela ni apo cirilo ket naisurat iti tagalog (ti "galaw ng asoge") ken naipablaak pay nga immuna iti liwayway sakbay a nailibro daytoy! wenno di ngata patien ni yuson a ni lakay cirilo ket napili pay kas "makata ng taon" idi 1993 iti surian ng wikang filipino gapu iti impangabakna a tagalog a daniwna! ken no basbasaek dagiti obra ni apong cirilo, tagalog man ken english, makita ken mariknam ti patriotismo ken/wenno nasionalismo (nangruna la garuden iti epikona a "sunlight on broken stones"). ket no dillawen wenno kaariek la unay ni apong krip dagiti "nasionalista a mannurat" maariek met ngarud koma ken ni apo bautista!

santo pay lang agsansaninglot ni apo krip a kunam lan' ubing a naagawan iti abalbalay nga agtabtabtabbuga: "I suppose that since my stalwart friend Virgilio Almario was anointed National Artist for Literature in 2003 (on the strength of his poetry in Filipino AND criticism, and conceivably not because scholar-critic Resil Mojares plugged for his scholarship on Filipino literature), a trend has been established, with Bien Lumbera's succession, that may keep our creative writers in English at bay where the National Artist for Literature is concerned."

butbutngen met laengen ni apo yuson ti bagbagina ta amangan no inton adda met manginominar kenkuana ket saanto met a mapili, a, ta maysa isuna a creative writer in English a pinarsua?

madi, madi dagitoy nga itartarabitab ni lakay alfred. namak payen no adu ti mamatpati met kadagiti insinuations ken patutsadana? awan la ket la ngaruden, a, ti namnama pay a maiyalnag koma met dagiti pudpudno a regional writers a mainomnominar, kas kada appo johnny hidalgo ken joe bragado ken sumarsaruno pay nga ilokano nominees. ta ti la kayat metten ni lakay krip ket dagiti laengen English writers ti rebbengna nga agsagrap iti daytoy a NAILIAN pay met a pammadayaw. saan met ket a dagiti laeng inglesero ti umili iti ili a filipinas, kunam sa.

ania met ti makunayo, kakadua? nayonakto pay daytoy a paliiwko. siputak pay dagiti agdama a pasamak.