Przygotowując ten materiał obejrzałem kilkadziesiąt wydań głównego serwisu informacyjnego TVP.  Robiąc sobie taki binge-watching, oglądając je jeden po drugim, jeszcze mocniej widać jak jest to dramatycznie zły, szkodliwy, przekłamany i zmanipulowany program, który dociera do milionów odbiorców i całkiem poważnie uważam, że w tej formule jest zagrożeniem dla demokracji w Polsce.

Ale zacznijmy od początku.

Zerkam co jakiś czas na główne wydania serwisów informacyjnych na Polsacie („Wydarzenia”), TVN („Fakty”) i TVP („Wiadomości”) żeby porównać różne narracje, dobór tematów i jakość przekazu.

Konstrukcja newsa w większości programów informacyjnych jest prosta.

Jest jakieś wydarzenie, news zapowiada prowadzący wydanie, pojawia się belka z tematem (w Wiadomością są już kultowe paski TVP, których analizę jakiś czas temu przeprowadziła Rada Języka Polskiego).

Potem narracje prowadzi dziennikarz przygotowujący materiał, swoją wypowiedz przetyka zdjęciami z konkretnego wydarzenia, wypowiedziami bohaterów materiału oraz „setkami” z ekspertami, komentatorami, czasem jakaś sonda ze „zwykłymi polakami”. W porządnym, potencjalnie polaryzującym materiale tezy jednej strony zestawia się z komentarzami strony przeciwnej, końcowy komentarz należy do dziennikarza przygotowującego materiał. Teoretycznie materiał powinien być obiektywny, uwzględniać zdanie wszystkich stron – ale umówmy się, że wątpliwości co do obiektywności możemy mieć nawet w przypadku kamery monitoringu na stacji benzynowej. Każda stacja ma jakąś swoją określoną strategię przekazu i konstrukcję podawania newsów, którą można opisać i dopasować do opcji politycznej czy grupy społecznej.

Zwróciłem uwagę, że dość często w roli komentatorów Wiadomości TVP pojawiają się te same twarze. Kiedy zacząłem analizować bliżej i zwracać szczególną uwagę, właściwie trudno było mi znaleźć wydanie Wiadomości bez udziału kogoś z „trójki muszkieterów TVP”:

• Miłosza Manasterskiego (publicysta, Agencja Informacyjna),
• Artura Wróblewskiego (politolog, Uczelnia Łazarskiego),
• Adriana Stankowskiego (publicysta „Gazeta Polska Codziennie”)

Opisy panów wziąłem z pasków TVP.

Poniżej skrócona analiza częstotliwości wypowiedzi Trójki Muszkieterów TVP przeprowadzona od 5 maja 2020 (od zakończenia długiego weekendu majowego) do 11 lipca 2020 czyli do ciszy wyborczej przed drugą turą wyborów prezydenckich.

Pełna wersja raportu znajduje się na końcu tekstu i zawiera dokładne wypowiedzi wspomnianej trójki komentatorów, nazwisko dziennikarza przygotowującego materiał i link do źródła, najczęściej do YouTube (nagrania na stronach TVP znikają po kilkunastu dniach)

Oczywiście każda stacja dobiera sobie takich komentatorów jakich chce, dopasowanych do kategorii tematu, specjalizujących się w określonych dziedzinach. Sęk w tym, że w TVP jest jednak inaczej. Manasterski, Wróblewski, Stankowski mogą wypowiadać się na każdy temat, a same Wiadomości mają tak prostą narracje jak konstrukcja cepa – „wychwalamy rząd, walimy w opozycje” – i w tej formule wspomniani eksperci idealnie się sprawdzają.

Właściwie po napisie na pasku zapowiadającym temat wiem już od kogo będzie pochodził i jaki wydźwięk będzie miał komentarz eksperta z rzeczonej trójki, ale to już moje skrzywienie bo analizie blisko 70 programów.

Do Manasterskiego, Wróblewskiego i Stankowskiego można zadzwonić po komentarz w każdej sprawie, byleby był on zgodny z linią propagandową Wiadomości TVP.

Nie ma praktycznie tematu, którego eksperci nie mogliby skomentować – cała trójka ochoczo komentowała temat związany z premierą filmu dokumentalnego Sylwestra Latkowskiego „Nic się nie stało” – więc argument „specjalista od określonego tematu” nie jest do obrony. Zastanawiam się, czy kiedykolwiek zdarzyło im się odmówić komentarza, ponieważ nie dotyczy tematyki, w której się specjalizują.

Wypowiedzi ekspertów Wiadomości nie brzmią właściwie tak źle, jeśli czyta się je w poniższej tabeli. Kiedy natomiast spojrzy się na kontekst tych materiałów i obejrzy cały reportaż to właśnie swoją merytoryką utwierdzają ten nachalny, powtarzający się przekaz Wiadomości.

Myślę, że nietrudno byłoby stworzyć prosty generator wypowiedzi i komentarzy naszej „trójki wspaniałych”, który pasowałby do każdego materiału nadawanego przez Wiadomości. Nawet zastanawiałem się, czy niektóre z tych wypowiedzi nie były nagrywane na kilka dni do przodu – bo właściwie są ciągle o tym samym. Sami zresztą przeczytajcie kilka z nich – tabela poniżej.

I to „ciągle o tym samym” to jest w sumie najgorsze i najbardziej smutne wrażenie jakie miałem oglądając wydania Wiadomości jedne po drugim.

Powtarzające się materiały, ujęcia „copy+paste” z poprzedniego dnia, te same kwestie. Nawet różni dziennikarze w jednym wydaniu tak naprawdę często nie synchronizują swoich materiałów i ujęcia, przekaz czy też wygrzebane z jakichś archiwum „kompromitujące” wypowiedzi czy sytuacje z życia opozycji powtarzają się i są wałkowane przez kolejne dni, jeśli redakcja uzna temat za ważny.

A nasza Trójka Muszkieterów ochoczo je komentuje.

Serio takiej amatorki, takiego zaniżania poziomu przekazu, wręcz obrażającego inteligencję zwykłego człowieka, nie jestem w stanie uświadczyć w żadnych oglądanych przeze mnie mediach.

Pomijam już inne, różne warsztatowe wpadki (chociaż jestem pewien, że nie są one przypadkowe) na podstawie których studenci dziennikarstwa mogliby napisać całą encyklopedię „jak nie robić profesjonalnie”.

Przykładem są sondy uliczne – wiem, temat rzeka.

Dziwnie się ogląda jeśli ta sama para przypadkowych przechodniów pojawia się 11 czerwca i 16 czerwca, bez żadnego oznaczenia, że jest to wypowiedź archiwalna, oraz (najważniejsze) nic w omawianym temacie się nie zmieniło… po co więc tworzyć newsa? Odpowiedzcie sobie sami.

Materiał z 11 czerwca 2020 i materiał z 16 maja 2020.

Tak wąski, wręcz monotematyczny dobór komentatorów, można w pierwszej chwili ocenić jako amatorski błąd warsztatowy dziennikarzy TVP. Jeśli jednak do codziennie tych samych twarzy dodamy siermiężny przekaz TVP, traktowanie widza jak imbecyla, wbijanie mu przez kilka do głowy tych samych tez, to już nie jest żaden błąd warsztatowy, ale swego rodzaju patologia medialna, która z zapowiadanym przez władze przywróceniem mediom narodowym pluralizmu i zachowaniem równowagi medialnej nie ma nic wspólnego.

Napisałem na początku, że prawdopodobnie po przeczytaniu tego tekstu zupełnie inaczej będziecie oglądać główne wydania Wiadomości TVP – jeśli je w ogóle będziecie chcieli oglądać tę smutną parodię programu informacyjnego. Można poprawić sobie humor, za każdym razem, gdy pojawi się jeden z Trójki Muszkieterów krzyczcie „bingo!”. Być może traficie „trójkę” – czyli Manasterski, Wróblewski, Stankowski jednego dnia – o co wcale nie jest trudno, patrząc na poniższe zestawienie. Chociaż zamiast radości z wygranej pojawi się pewnie smutek z powodu katastrofalnego upadku jakości polskich mediów.

Najbadziej smutne jest jednak to, że według rządzących, strategia takiego formatowania mediów informacyjnych doskonale się sprawdza, nie ma więc żadnego powodu, żeby cokolwiek zmieniać. Według mnie, media, które nie są w stanie zadać żadnego trudnego pytania rządzącym politykom, nie są w stanie wypuścić żadnego krytycznego komentarza, a rozmowy, wywiady z ludźmi władzy są niekończącą się laurką są poważnym zagrożeniem dla demokracji i świadomości wyborów Polaków.

Edukacja medialna, znajomość procesu powstawania i formatowania informacji, odróżniania fake newsów, umiejętność fact checkingu to tylko niektóre z umiejętności jakie powinien posiadać współczesny obywatel w świecie przepełnionym informacjami.

Nie mam wątpliwości, że droga do takiego stanu jest bardzo długa, niewielu zwykłych konsumentów odczuwa taką potrzebę, a sama edukacja medialna powinna zaczynać się już w szkołach.

Niemniej jednak uważam, że patologię, złe, szkodliwe praktyki w mediach należy piętnować, mówić o nich i angażować wszelkie dostępne mechanizmy, począwszy od organizacji pozarządowych po sądy i władzę ustawodawczą aby próbować przywrócić jasny i prawdziwy przepływ informacji. Wiedza, informacja to dzisiaj bezcenna waluta. Na ich podstawie, my obywatele, samorządowcy, firmy, konsumenci podejmujemy wiele ważnych, życiowych decyzji.

Co my obywatele możemy zrobić z tą patologiczną sytuacją medialną?

Nie mam na to jasnej recepty i prostego rozwiązania, ale temat jest poważny a temat wpisu i analiza tej krótkiej, propagandowej ławki ekspertów to tylko jeden, z wielu fragmentów zepsutej rzeczywistości medialnej w której wszyscy funkcjonujemy.

Analiza częstotliwości wypowiedzi Trójki Muszkieterów TVP przeprowadzona od 5 maja 2020 (od zakończenia długiego weekendu majowego) do 11 lipca 2020 czyli do ciszy wyborczej przed drugą turą wyborów prezydenckich.

I Wam polecam. Śledzę to co ważne, akceptuję, nie wpadam w panikę.

Jako, że jestem w grupie ryzyka (przyjmuje piguły obniżające odporność) to muszę bardziej uważać, ale kompletnie nie czuję ciśnienia, nie poddaje się stresowi.

W sumie to kwarantanne mieszaną przechodziłem w styczniu i lutym gdzie przypałętał się do mnie jakiś wirus (bakteria raczej) i trzymał 3-4 tygodnie, byłem praktycznie kompletnie wyłączony, dopiero antybiotyki pomogły. Więc w aferę z koronawirusem wchodziłem jak świeżo wyleczony bóg 

Ograniczyłem nadrabianie seriali i postawiłem na edukację i nadrabiam sporo zaległych kursów, webinarów, książek i audiobooków – powiem Wam – bardzo przyjemny stan. Wieczorkiem jeszcze przy szklaneczce cytronety – mogę tak do rana 

Jeszcze sobie testuje kilka technicznych rozwiązań i wkrótce dam Wam znać co wymyśliłem, żeby spędzić ten czas efektywnie.

Piona i pamiętajcie, 

czujny spokój albo liczcie te makarony zalegające na półkach  

I może dyskusję na temat rzetelności czy też podgrzewania nastrojów czy ich studzenia zostawmy na później, to mam jedną inną obserwację.

Ponieważ te główne serwisy nagle nadają informacje, którymi jestem zainteresowany, informacje ważne, nie tracą czasu antenowego na pierdoły. Ogląda się je z zaciekawieniem i jakąś taką, hmm potrzebą, że po to właśnie są media – informować o rzeczach najważniejszych. Jasna sprawa – sytuacja na świecie jest wyjątkowa, ale to poczucie, że media w końcu pełnią swoją potrzebną rolę informacyjną jest u mnie duże.

Co ciekawe – mocne ograniczenie wypowiedzi polityków i zajmowania się wojenką między partiami również okazuję się plusem – serio, kompletnie nie tęsknie za tym contentem, który stanowił 70% medialnego przekazu głównych wydań serwisów informacyjnych i był tylko jakimś chorym teatrem dla spragnionych kamer polityków.

Macie podobne odczucia?

Równie radosny jak w Korei, ale Guðnadóttir miała jedną nominację i zgarnęła Oscara, Parasite miał 6 nominacji wygrał 4. Wcześniej tylko 6 kobiet było nominowanych do Oscara za muzykę!

Dla mnie, miłośnika muzyki filmowej – fantastyczna sprawa i jeszcze bardzo ładna mowa przy odbieraniu statuetki (women power) i owacje na stojąco

Nagrodzona świetna muzyka i jeszcze z Islandią w tle #projektIslandia (w czerwcu ruszamy)

A muzyka Guðnadóttir wcale łatwą muzyką nie jest. Nie są to albumy, które lekką ręką puszczam sobie wieczorem. Lubię mrok i niepokój, ale czasem jest to ciężka przeprawa i niełatwa muza w odbiorze. Piękna ale niepokojąca. Nie są to żelazne pewniaki w dyskografii jak Danny Elfman, Hanz Zimmer, Howard Shore, Horner czy Howard. 

Ale siła jej muzyki mocno wybrzmiewa w filmach, wręcz idealnie je wypełnia. Myślę, że wiele osób jest w stanie potwierdzić, że soundracki do Czarnobyla, Sicario 2 czy Jokera pięknie brzmiały w filmach, ale już jako osobne płyty mogą być wyzwaniem. Ale właśnie to mi się podoba, ciary na Czarnobylu pamiętam do dziś czy zachwyt nad Sicario.

Polecam sprawdzić też jej wcześniejsze płyty np. Without Sinking.

Ciekawostka zasłyszana w komentarzach – część muzyki do Jokera była skomponowana już wcześniej i m.in. z niej Joaquin Phoenix czerpał inspirację.

Trochę było narzekania, że w tym roku wśród nominowanych prawie nie było czarnoskórych aktorów lub aktorek. No to dla wyrównania poleciał jakiś mocny gangsta rap… oh wait to był Eminem

Z jednej strony zrozumiałe – podpinamy się pod temat, o którym mówi cały świat. Sporo osób zwraca jednak uwagę, albo nie ma odpowiedzi na pytanie czy przesyłki np. z Aliexpress mogą przywieźć wirusa (odp. nie mogą, albo są na to bardzo małe szanse). Z drugiej strony to może być ta paskudna strona marketingowego kurewstwa, żeby jechać po tragedii i jednak wykazywać się totalnym brakiem empatii. Bo może dla niektórych koronawirus to clickbajtowy tytuł, dla innych to umierający najbliżsi, horror w szpitalach i poczucie stanu zagrożenia. 

Czasem w taką minę można wdepnąć przez przypadek. Np. tuż po tsunami w Tajlandii (setki tys. ofiar) pojawiały się zaplanowane wcześniej reklamy zegarków wodoodpornych i z bryzgami fal w tle i z jakimś hasłem, które można było różnie interpretować – słabe, ale zaplanowane wcześnie reklamy prasowe trudno cofnąć.

Parę dni temu Jędrzejczyk w grafice przed walką ze swoją chińską przeciwniczką zakpiła z koronawirusa (na przeróbce plakatu zapowiadającego walkę Jędrzejczyk była w masce przeciwgazowej) – też strzał kulą w płot – oburzenie i skandal gotowy.

Nawet z pozoru zabawne nawiązania mogą okazać się niebezpieczne. Brand24 zrobił jakiś czas temu materiał promo nawiązujący i parodiujący Pablo Escobara, ale szybko usunęli, bo dostali sygnał, że jednak „śmieszny filmik” który promuje produkt, może trafić również do potencjalnych klientów w Kolumbii, a tam wciąż jednak sporo rodzin ofiar, które zginęły w wyniku działalności tego narkotykowego barona.

Sęk w tym, że nie ma jasno wytyczonej granicy, humoru i zabawy z taką formą – przecież żartów i nawiązań związanych z drugą wojną światową jest sporo. O ile łatwiej takimi nawiązaniami funkcjonować w przestrzeni rozrywkowej (komedie, kabaret itp) to w komunikacji marketingowej trzeba być bardzo ostrożnym, zwłaszcza, że temat może być też pożywką dla konkurencji, która może wzniecać pożar.

Kierować się trzeba więc jednak wyczuciem, zwłaszcza w komunikacji marketingowej, nie zamykać się jednak w klatce politycznej poprawności bo są przecież marki „rebel” z odważną komunikacją i umieć balansować na granicy – co też jest sztuką.

Słuchając k-popu jestem ciekaw waszych komentarzy o akcji go2sleep – post jeszcze wisi.

Nie znam dokładnie politycznego rozkładu sił w Białymstoku, ale sprawa z Kruszwilem jeszcze trwa i z pewnością będzie ją można wykorzystać do lokalnych rozgrywek politycznych. Nawet gdzieś tam na horyzoncie pojawia się pozew:

za eska.pl

W sprawie głos zabrał Ośrodek Monitorowania Zachowań Rasistowskich i Ksenofobicznych. Na profilu facebookowym OMZRiK pojawiła się informacja o tym, że zamierza on złożyć do prokuratury wniosek o pociągnięcie do odpowiedzialności aktualnych marszałków województwa: Artura Kosickiego i Stanisława Derehajły. Chce, by w ten sposób ponieśli oni konsekwencje antypromocji z udziałem Kruszwila za publiczne pieniądze. 

A to wspomniany (usunięty z oficjalnego kanału Kruszwila) film „promujący” Podlasie, za który agencja obsługująca kampanię otrzymała 50 tys. zł.

Serwis Wasza Turystyka monitoruje sprawę – tam znajdziecie więcej informacji i oświadczenia stron.

Sprawa z Kruszwilem będzie toczyła się swoim torem, jestem ciekaw jak z kontekście promocji podlaskiego zostanie przyjęty film „Zenek” – film o życiu Zenka Martyniuka, który wchodzi na ekrany 14 lutego 2020. 

Mecenasem filmu jest województwo podlaskie, producentem TVP, sponsorem filmu (chociaż w trailerze nazwanym patronem honorowym) – Bocian Pożyczki (!).

Jestem ciekawy też, czy machina promocyjna jaką rozkręci TVP, podlana miłością prezesa Kurskiego do Martyniuka, dorówna tej jaka była uruchomiona przy Sylwestrze Marzeń. Chyba dwa główne wydania Wiadomości TVP były poświęcone (ponad 10 minutowy materiał) samemu Sylwestrowi Marzeń.

Jak obstawiacie? Będzie oburzenie czy wręcz przeciwnie – szacun na dzielni. Gdzie tam w końcu Kruszwilowi do Zenka.

Jakiś czas temu, od agencji, która zajmuje się czyszczeniem sieci dostałem prośbę o usunięcie wpisu, który dotyczył jednego z coachów (czy tam kołczów).

Odmówiłem.

Firma spodziewała się odmowy, ale rozumiem, musiała spróbować, zdziwiony nie byłem. Zastanawiała mnie inna kwestia – wpis wcale nie był atakujący, czy obrażający kołcza – ot analiza pewnego zjawisko, opis sytuacji. Może z automatu na monitoringu nazwiska wyskoczyło i raziła w raporcie, sam nie wiem.

Tym bardziej nie nadawał się do usunięcia czy nawet modyfikacji.

W odróżnieniu od sytuacji, kiedy dostałem pismo z kancelarii prawnej, kiedy w komentarzach pod wpisem o pewnym patologicznym nazwisku pojawiała się nazwa firmy i nazwisko właściciela. Niezweryfikowane – ktoś wklejał, google indeksował – w takich sytuacjach reagowałem i usuwałem.

W przypadku zrobienia dobrze kołczowi odmówiłem. 

Bo oprócz zasady nie widziałem też sensu, wpis według mnie był neutralny i wyważony.

Ale przy okazji dowiedziałem sie, że wp.pl nie odmówiło i usunęło…

No i tutaj jest ciekawostka, zagwozdka której nie zgłębiałem.

Dlaczego duży portal postanowił wyczyścić swój serwis z nieprzychylnych artykułów dotyczących kołcza? Nie jest to przecież reklamowca jak wielkie spółki Skarbu Państwa, nie jest to też ktoś kto władzę ma i może zaszkodzić. 

Może macie jakieś swoje teorie?

Może szykowała się jakaś współpraca między kołczem a portalem? Taki scenariusz wydał mi się najbardziej prawdopodobny. 

Jeden ze startupów, które teraz uczą się efektywnego prezentowania swoich pomysłów będzie wkrótce walczył o prawie milion dolarów. Punktem wspólnym zgłaszanych projektów jest „zmiana świata na lepsze“ – po zakończeniu tego etapu wrzucę na blog więcej swoich wrażeń.

A na razie przyczaiłem się przy barze