Snelle en langzame media

Het experiment is geïnspireerd op het idee dat media werken als voeding. Net zoals voedsel invloed heeft op ons lichaam, bepaalt media wat we denken en voelen. DPG Media liet zich inspireren door strateeg Faris Yakob, die met zijn mediapiramide onderscheid maakt tussen ‘snelle’ en ‘langzame’ media. Bovenin de piramide staan de snelle, algoritmegedreven platforms met veel prikkels en weinig diepgang. Onderaan bevinden zich de meer verdiepende vormen van media, zoals journalistiek en boeken.

De deelnemers in het experiment weken bewust af van hun normale gedrag. Acht jonge stedelijke professionals en studenten tussen 19 en 34 jaar werden opgesplitst in twee groepen en volgden veertien dagen lang een strikt mediapatroon. Hun ervaringen werden vastgelegd via videodagboeken en schermopnames, gevolgd door een gezamenlijke reflectie in een studiosessie.

Prikkels tegenover gebalanceerde mentale toestand

De uitkomsten laten een duidelijk contrast zien. De groep die zich beperkte tot sociale media ervoer een continue stroom aan prikkels, een versnipperde aandacht en een gevoel van mentale onrust. Sommige deelnemers gaven zelfs aan zich minder sociaal te voelen, ondanks het constante online contact. Daar tegenover stond de groep die alleen journalistieke media gebruikte. Zij voelden zich rustiger, meer gefocust en beter geïnformeerd. Hun mediagebruik leidde tot een meer gebalanceerde mentale toestand. In onderstaande video zie je deelnemers vertellen over hun mediadieetervaringen:

De studie onderstreept volgens de onderzoekers van DPG het belang van context. In een tijd waarin media elk vrij moment kunnen vullen, is niet zozeer de hoeveelheid content het probleem, maar de kwaliteit van aandacht die die content oproept. Dat heeft niet alleen gevolgen voor individueel welzijn, maar ook voor de effectiviteit van communicatie en reclame.

Context en effect

De resultaten van het onderzoeken worden door DPG doorgetrokken naar de adverteerders. Voor hen ligt hier een duidelijke les. Bereik alleen is niet voldoende. De omgeving waarin een boodschap verschijnt bepaalt in belangrijke mate of die boodschap ook echt landt. Advertenties in redactionele omgevingen profiteren van een hogere kwaliteit van aandacht en een ontvankelijker publiek. Dat maakt de keuze voor media niet alleen een kwestie van kosten en bereik, maar ook van context en effect, aldus DPG Media.

Het experiment doet me een beetje denken aan het initiatief Trust in Media van NDP Nieuwsmedia en MMA. Ook daar is de boodschap dat bereik niet zomaar bereik is en dat vanuit de context ‘vertrouwen’ meer effect gehaald kan worden uit bereik. Nog verder terug speelde de Persgroep, voorloper van DPG Media, al met aandacht als driver voor effectief bereik.

The post DPG Media experimenteert met mediadieet appeared first on .

Digitale media zijn inmiddels een vast onderdeel van het dagelijkse mediamenu van jonge kinderen. Ze groeien op in een omgeving waarin schermen overal aanwezig zijn. Het beeld is volgens het onderzoek wel genuanceerder dan vaak wordt gedacht. Kinderen besteden nog altijd het grootste deel van hun tijd aan offline activiteiten zoals spelen en (voor)lezen.

Schermtijd weer omhoog

Gemiddeld besteden jonge kinderen dagelijks zo’n 100 minuten aan schermmedia. Daarmee ligt het gebruik opnieuw boven de richtlijnen voor gezond schermgebruik, die uitgaan van maximaal 60 minuten per dag voor kinderen van 4-8 jaar (zie kader).

De lichte daling die vorig jaar zichtbaar was, zet niet door. Vooral televisie blijft dominant, gevolgd door tablet en smartphone. Opvallend is dat het mediagebruik sterk uiteenloopt. Een deel van de kinderen gebruikt nauwelijks digitale media, terwijl een andere groep juist veel tijd met schermen doorbrengt. Vooral in gezinnen met praktisch opgeleide ouders of eenoudergezinnen ligt de schermtijd hoger.

Media als hulpmiddel in het gezin

Voor ouders heeft mediagebruik een duidelijke functie. Het wordt vooral ingezet voor plezier en ontspanning, maar ook om praktische redenen. Veel ouders gebruiken media om even de handen vrij te hebben of om rust in het gezin te creëren. Ook zien ouders educatieve kansen. Leren is een belangrijker motief geworden om media toe te laten. De manier waarop media worden gebruikt blijft doorslaggevend. Gezamenlijk gebruik vergroot de positieve effecten, individueel gebruik draagt daar minder aan bij.

Veel gebruik, weinig begeleiding

Hoewel het merendeel van de ouders toezicht houdt op het mediagebruik, gebeurt dat vaak op afstand. Samen media gebruiken komt minder vaak voor, zeker bij kleinere schermen zoals smartphones en tablets. Bijna de helft van de kinderen gebruikt media alleen of alleen met broertjes en zusjes. Dat is relevant, omdat kinderen meer leren en zich beter ontwikkelen wanneer ouders actief meedoen. Uitleg geven, samen kijken en praten over wat er gebeurt op het scherm maakt een groot verschil.

Opvoeden in een complexe mediaomgeving

Mediaopvoeding is complexer geworden dan ooit. Waar ouders vroeger te maken hadden met een beperkt aanbod, is er nu een overvloed aan apparaten en content. Ouders proberen daar structuur in aan te brengen met regels en toezicht, maar dat lukt niet altijd. Ongeveer de helft van de ouders heeft moeite om afspraken over schermtijd vol te houden. Daarnaast worstelen veel ouders met hun eigen mediagebruik. Het goede voorbeeld geven blijkt een van de lastigste aspecten van mediaopvoeding.

Zorgen en behoefte aan ondersteuning

De zorgen van ouders liggen vooral bij sociale media, schermtijd en verslaving. Ook online veiligheid blijft een belangrijk thema. Opvallend is dat nieuwe risico’s zoals AI en deepfakes inmiddels worden genoemd. Daarnaast maken ouders zich vaker zorgen over hun eigen rol. De vraag hoe je als ouder goed omgaat met media in de opvoeding wordt nadrukkelijker gesteld.

Hoewel ouders veel steun ervaren van hun partner, blijft externe ondersteuning achter. Veel ouders vinden dat overheid en techbedrijven een grotere rol moeten spelen. Twee derde pleit voor duidelijkere richtlijnen en meer praktische hulp. De kern van het probleem zit dan ook niet in de bereidheid van ouders, maar in de uitvoering. Ouders willen wel sturen en begeleiden, maar missen concrete handvatten.

Balans blijft het sleutelwoord

Het onderzoek laat zien dat jonge kinderen nog altijd veel tijd besteden aan spelen, lezen en andere offline activiteiten. Dat vormt een belangrijk tegenwicht tegen het mediagebruik. De uitdaging ligt in het vinden van balans. Niet alleen in hoeveel tijd kinderen met media doorbrengen, maar vooral in hoe die media worden gebruikt. Samen kijken, uitleg geven en bewust omgaan met schermen lijken daarbij belangrijker dan ooit.

Netwerk Mediawijsheid, opdrachtgever van het onderzoek ziet hier een duidelijke opdracht. Ouders hebben behoefte aan praktische, toegankelijke ondersteuning die direct toepasbaar is in het dagelijks leven.

The post Schermtijd jonge kinderen stijgt weer en ouders zoeken houvast appeared first on .

Lokale content als antwoord op internationale concurrentie

Roddenhof ziet de concurrentie niet langer primair in Nederland. De echte strijd wordt gevoerd met internationale spelers als Netflix en Disney. Juist in die context benadrukt hij het belang van lokale content. Volgens hem is het succes van Videoland geen toeval. Het platform weet zich staande te houden tussen mondiale giganten door te investeren in verhalen die dichtbij het publiek staan.

Internationale series kunnen populair zijn, maar lokale producties voelen relevanter. Roddenhof noemt het verschil tussen wereldwijde hits en Nederlandse verhalen die herkenbaar zijn voor het publiek. Die nabijheid blijkt een belangrijke succesfactor.

Streaming wordt leidend, lineair blijft bestaan

De toekomst van televisie ligt volgens Roddenhof in een combinatie van live kijken en streaming. Streaming sluit beter aan op het veranderde kijkgedrag, waarbij consumenten zelf bepalen wanneer en hoe ze content bekijken. Lineaire televisie behoudt waarde voor live momenten en actualiteit. Streaming is juist geschikt voor series en on demand kijken. Die tweedeling vraagt om een andere manier van programmeren en produceren.

Binnen DPG en RTL wordt daarom nadrukkelijk gekeken naar verdere ontwikkeling van streaming. Daarbij wordt zelfs onderzocht of Videoland op termijn gebruik kan maken van een eigen technologisch platform, geïnspireerd op de Belgische activiteiten van DPG.

Groei zit in digitale abonnementen

Voor de nieuwsmerken van DPG ligt de groei niet langer in print. Het aantal printabonnees daalt geleidelijk, terwijl digitale abonnementen juist sterk groeien. Roddenhof benadrukt dat nieuwsmedia allesbehalve een aflopende zaak zijn. Integendeel, de digitale transitie zorgt voor nieuwe groei. De combinatie van abonnementen en digitale advertising blijft het fundament onder het verdienmodel.

Samenwerking als noodzakelijke stap

Een van de meest opvallende punten uit het interview is Roddenhofs pleidooi voor samenwerking binnen het Nederlandse medialandschap. Hij stelt dat traditionele concurrentieverhoudingen achterhaald zijn.

De echte concurrentie komt van internationale techbedrijven en platforms. Die beschikken over enorme budgetten en domineren distributie en technologie. Volgens Roddenhof is het inefficiënt als Nederlandse partijen afzonderlijk dezelfde technologie ontwikkelen. Samenwerking, ook tussen commerciële partijen en publieke omroepen, ziet hij als noodzakelijk. De deur staat volgens hem nadrukkelijk open voor co-producties en gezamenlijke initiatieven.

Kritiek op big tech

Roddenhof is kritisch op de rol van grote platforms zoals Meta. Hij spreekt zelfs van een strategie van “verschroeide aarde”, waarbij platforms eerst profiteren van content van anderen en vervolgens de toegang beperken. Dat heeft volgens hem gevolgen voor nieuwsvoorziening en publieke informatie. Gebruikers raken gevangen in gesloten ecosystemen en filterbubbels, wat het belang van sterke lokale media vergroot.Van praten naar doen

Tot slot plaatst Roddenhof een kanttekening bij het Nederlandse medialandschap. Er wordt veel gesproken over samenwerking, maar volgens hem gebeurt er nog te weinig concreet. Juist nu internationale spelers domineren, is het moment daar om stappen te zetten. Minder praten en meer uitvoeren lijkt de impliciete boodschap.

Bekijk hier het interview of beluister het als podcast.

The post Erik Roddenhof (DPG Media): lokale content, samenwerking en streaming bepalen de toekomst appeared first on .

Bij de invoering van het nieuwe kijkonderzoek in augustus 2023 werd besloten om de dagelijkse rapportages van de kijkcijfers van de dag ervoor stop te zetten. Als verklaring liet NMO toen weten: “Op verzoek van RTL, Talpa en NPO heeft het Bestuur van het Kijkonderzoek besloten alleen de definitieve kijkcijfers (inclusief uitgesteld kijken tot en met zes dagen na uitzending) extern te publiceren. Hiermee doen we meer recht aan het veranderend kijkgedrag in Nederland en sorteren we voor op het toevoegen van kijken op andere apparaten en platforms in de volgende fase.” Dat laatste is inmiddels gebeurd met de invoering van Video Totaal.

Vanochtend dus de top 25 van gisteren. Na bijna 1.000 dagen zonder verse cijfers staat het 8 uur Journaal nog steeds op nummer 1. Ik weet ’t, het zegt allemaal niet zoveel, maar we kunnen er weer over kletsen. TV is het enige mediumtype met super actuele performancedata en verloor in mijn ogen aan relevantie door te stoppen met de morning-after-rapportages. Dat is nu weer hersteld.

Tina kan een sabbatical nemen.

The post Ze zijn terug, de dagelijkse kijkcijfers appeared first on .

De belangrijkste conclusie uit het onderzoek is dus die 1,5 seconde, wat genoeg moet zijn voor een kwalitatief goed contact met een uiting. Maar dan moet je wel actieve aandacht hebben en zoals gezegd moet de uiting gebruik maken van sterk onderscheidende merkelementen zoals kleurgebruik, logo’s, typografie, geluiden en/of herkenbare karakters.

Creatie belangrijker dan gedacht

Het onderzoek onderstreept dat niet alleen media, maar vooral creatie bepalend is voor effectiviteit. In een experiment werden advertenties getest mét en zonder herkenbare merkelementen. De inhoud bleef identiek, alleen de branding werd aangepast. De verschillen waren groot. Goed gebrande advertenties bleken tot 2,5 keer effectiever en leverden in het beste geval zelfs een 3,5 keer hogere ROI op dan hun ‘anonieme’ varianten.

In een omgeving van vluchtige aandacht is branding geen sluitstuk, maar het startpunt van effectieve communicatie. Niet eerst een verhaal en dan pas een logo, maar vanaf de eerste seconde herkenbaar zijn.

Aandacht als valuta

Een tweede belangrijke les is dat ‘viewability’ niet hetzelfde is als aandacht. Het gaat niet om hoe lang een advertentie in beeld is, maar om hoe lang iemand er daadwerkelijk naar kijkt. Daarmee verschuift de focus van bereik naar aandacht. Eén seconde echte aandacht kan waardevoller zijn dan tien seconden passieve blootstelling. In dat licht wordt korte exposure geen probleem meer, maar juist een kans. Ook hier geldt, mits goed ingevuld.

Geldt dit ook voor OOH?

De parallellen met OOH dringen zich op. Ook daar gaat het om korte contactmomenten zoals bij een mast langs de snelweg, een abri in het straatbeeld of een digitaal scherm op een station. De uitkomsten van het VCCP-onderzoek suggereren dat dit geen beperking hoeft te zijn, maar juist een kracht. Als 1,5 seconde voldoende is voor geheugenopbouw, dan ligt de sleutel bij OOH niet in langere kijktijd, maar in directe herkenbaarheid.

Volgens grootschalig aandachtsonderzoek van Amplified Intelligence en QMS krijgt een gemiddelde OOH-uiting circa 12 seconden totale aandacht. Belangrijker nog, ongeveer 90% van de locaties haalt de kritische grens van 2,5 seconde actieve aandacht, de drempel die nodig is om iets in het langetermijngeheugen op te slaan, aldus QMS.

OOH tussen flits- en kijkmedium

OOH is geen ‘flits’-medium, maar ook geen medium waarin lange kijktijd nodig is. Het zit precies ertussenin. Mensen kijken kort, maar vaak nét lang genoeg. En dat is cruciaal. Karen Nelson-Field laat zien dat aandacht sterk afhankelijk is van de context waarin iemand zich bevindt. In scroll-omgevingen is aandacht extreem vluchtig, in fysieke omgevingen, zoals een bushokje of langs de weg, is die aandacht stabieler en minder versnipperd.

Waar OOH-onderzoek laat zien dat voldoende aandacht meestal wél wordt gehaald, zegt het VCCP-onderzoek iets anders. Het gaat niet alleen om het halen van die aandacht, maar om wat je ermee doet in de eerste seconde. Sterke onderscheidende elementen verlagen de benodigde aandachtstijd met zo’n 40%. Dat betekent dat zelfs suboptimale of kortere exposures nog effectief kunnen zijn, mits de branding direct herkenbaar is.

Nieuwe opvatting

Als je beide onderzoekslijnen combineert, ontstaat een bijna omgekeerde kijk op OOH-effectiviteit. De traditionele opvatting dat OOH werkt omdat mensen er lang genoeg naar kijken wordt dan omgebogen naar een nieuwe: OOH werkt omdat mensen er lang genoeg naar kijken én omdat het medium geschikt is voor snelle herkenning.

Dat maakt OOH bij uitstek geschikt voor snelle, automatische merkherkenning. En dat is waar distinctive assets voor bedoeld zijn. Of anders geformuleerd: OOH is misschien wel het eerste medium waarin het principe van 1,5 seconde aandacht al jaren in de praktijk werkt, alleen waren de juiste inzichten er nog niet. Nu wel.

En volgens Dentsu kan het nog korter.

The post Geldt de 1,5 seconde-regel ook voor OOH? appeared first on .

Van spreiding naar concentratie

Rond de eeuwwisseling was de nieuws- en opiniesector al geconcentreerd, maar nog relatief pluriform. Tientallen titels waren verdeeld over een bredere groep uitgevers. Drie grote spelers waren dominant, maar andere partijen hadden ook een betekenisvolle positie. In de jaren daarna zette een verdere consolidatie in. Regionale titels fuseerden, nieuwe initiatieven kwamen en verdwenen en online begon voorzichtig een rol te spelen.

Mediaconcentratie Nieuws en Opinie in beeld (verhoudingen op basis van advertentiebestedingen)

De echte omslag vond plaats na 2010. Grote overnames zorgden ervoor dat het Nederlandse nieuwslandschap in handen kwam van een klein aantal internationale mediabedrijven. Uiteindelijk bleef een situatie over waarin twee partijen, DPG Media en Mediahuis, het overgrote deel van de markt domineren. Ik noem ze altijd de Vlaamse Reuzen. In termen van advertentie-inkomsten is die concentratie duidelijk zichtbaar. Waar in 2000 ongeveer 83 procent van de advertentiebestedingen bij drie spelers lag, is dat in 2024 opgelopen tot meer dan 90 procent bij twee partijen .

Advertentie-inkomsten onder druk

Minstens zo belangrijk is de ontwikkeling van de advertentie-inkomsten zelf. Die zijn in de afgelopen decennia fors gedaald. Over de hele periode genomen ziet Schut een terugval van ongeveer 80%. Die daling hangt samen met de verschuiving van advertentiebudgetten naar digitale platformen. Een groot deel van die bestedingen komt terecht bij internationale spelers, buiten het Nederlandse nieuwslandschap. Experimenten met advertentie gedreven modellen, zoals gratis dagbladen, zorgden weliswaar voor tijdelijk voor groei, maar die bleken helaas niet duurzaam, aldus Schut in de analyse.

Nieuws binnen mediabedrijven

De veranderingen in eigendom en inkomsten hebben ook gevolgen voor de rol van nieuws binnen mediabedrijven. Waar nieuwsorganisaties vroeger primair draaiden om journalistiek, maken ze nu deel uit van bredere mediabedrijven. Nieuws is daarmee één van de onderdelen geworden binnen een groter geheel van activiteiten. Dat heeft volgens Schut invloed op de economische positie van journalistiek en op de manier waarop keuzes worden gemaakt.

De analyse van Schut laat zien dat mediaconcentratie geen nieuw fenomeen is, maar wel een nieuwe fase heeft bereikt. Zeker na de overname van RTL door DPG Media. Het aantal dominante spelers is verder afgenomen en de economische basis is sterker geconcentreerd geraakt. Daar komt bij dat de advertentiepijler onder journalistiek structureel is verzwakt. De vraag is dan waar nieuwsmedia hun economische fundament nog op bouwen.

De lezersmarkt

Daar waar de advertentie-inkomsten in het nieuws- en opiniedeel van de markt sterk zijn gedaald de afgelopen jaren is het aandeel van de lezersmarkt sterk toegenomen. Let wel, aandeel, want in absolute bedragen blijft de lezersmarkt redelijk constant de afgelopen decennia.

Omzet dagbladen naar advertentie- en lezersinkomsten, 2001-2024 (x € 1 miljoen)

De grafiek laat zien hoe de verhouding tussen advertentie- en lezersinkomsten zich sinds 2000 heeft ontwikkeld. Waar beide inkomstenbronnen rond de eeuwwisseling nog ongeveer in balans waren, is dat beeld inmiddels volledig in het voordeel van de lezersmarkt gekanteld. Onderweg is € 600 miljoen aan advertentiegeld uit de markt verdwenen. Rond 2010 ligt het omslagpunt. Vanaf dat moment liggen de inkomsten uit lezers structureel hoger dan die uit advertenties.

Dat betekent niet dat de lezersmarkt floreert. Gecorrigeerd voor inflatie is er nauwelijks sprake van groei, zij het dat de laatste paar jaren weer een beetje opgaande trend laten zien. Bovendien staat ook deze markt onder druk door veranderend mediagebruik en een afnemende bereidheid om te betalen, vooral onder jongere doelgroepen .

Een smaller fundament

Samen laten beide ontwikkelingen zien dat de economische basis onder journalistiek smaller is geworden. De advertentiepijler is grotendeels weggevallen en de lezersmarkt groeit onvoldoende om dat verlies op te vangen. Daarmee ontstaat een nieuw evenwicht, waarin nieuwsmedia in toenemende mate afhankelijk zijn van hun publiek, terwijl de totale inkomstenbasis onder druk staat. De verschuiving van advertentie- naar lezersinkomsten is geen tijdelijke beweging, maar een structurele verandering, zoals geschetst in bovenstaande grafieken en analyses. In combinatie met de toegenomen mediaconcentratie leidt dat tot een nieuw speelveld voor journalistiek.

De vraag die daaruit volgt is fundamenteel: hoe houdbaar is dit model op de lange termijn en wat betekent het voor de pluriformiteit en kwaliteit van het Nederlandse nieuwsaanbod?

NDP: Mediaconcentratie leidt niet automatisch tot minder pluriformiteit

In een eerder rapport uit 2022 concludeert NDP Nieuwsmedia dat mediaconcentratie niet automatisch leidt tot minder pluriformiteit. Ondanks een forse daling van advertentie-inkomsten zijn journalistieke titels overeind gebleven, vooral dankzij groei in het aantal abonnees en investeringen in digitale transformatie en kwaliteitsjournalistiek. Uitgevers hebben zich volgens het rapport aangepast aan de veranderende marktomstandigheden en werken actief aan het versterken van hun journalistieke positie.

Het rapport laat ook zien dat de economische druk op het verdienmodel van nieuwsmedia structureel is. Advertentie-inkomsten zijn in rap tempo verschoven naar digitale platformen, waardoor het belang van lezersinkomsten is toegenomen, aldus NDP.

Tot slot nog een recent Fins onderzoek naar de effecten van mediaconcentratie op journalistieke inhoud. Dat nuanceert het beeld dat schaalvergroting automatisch leidt tot verschraling. In een analyse van 69 lokale kranten, zowel onderdeel van grote mediabedrijven als onafhankelijk, blijken de verschillen in journalistieke output opvallend klein. Er zijn geen significante verschillen gevonden in lengte van artikelen, lokale gerichtheid of auteurschap en ook in de mate waarin kranten voorzien in de informatiebehoefte van burgers zijn de uitkomsten vrijwel gelijk.

Op één punt scoren de grotere, corporate titels zelfs iets hoger. Zij publiceren iets vaker artikelen die aansluiten bij de zogeheten maatschappelijke informatiebehoeften van burgers. Het onderzoek suggereert daarmee dat mediaconcentratie niet per definitie leidt tot minder kwalitatieve of minder relevante journalistiek, maar eerder tot een zekere uniformiteit in het aanbod. De vraag verschuift daarmee van eigendom naar inhoud, namelijk in hoeverre journalistiek nog onderscheidend is binnen een steeds homogener medialandschap.

The post Mediaconcentratie en de verschuivende basis onder nieuws appeared first on .

Aansluiten op huidig mediagedrag

Met de introductie van Video Totaal zet NMO een belangrijke stap in het meten van videobereik in Nederland. Waar het kijkonderzoek zich tot nu toe richtte op lineair televisiekijken op het grote scherm, ontstaat nu voor het eerst een geïntegreerd beeld van kijken over alle schermen en platformen heen. Daardoor wordt een uitbreiding van de huidige kijkcijfers met kijkgedrag op andere devices dan het TV-scherm gerealiseerd. Daarmee sluit de meting beter aan op de realiteit van het huidige mediagedrag.

Video wordt natuurlijk allang niet meer alleen op het televisiescherm geconsumeerd. Smartphones, tablets en laptops zijn volwaardige kijkdevices geworden en ook on demand diensten en social platforms spelen een steeds grotere rol. Tot nu toe ontbrak een samenhangend beeld van dat totale gebruik. Video Totaal gaat dat gat vullen.

Verschillende databronnen

De nieuwe meetopzet combineert verschillende databronnen. Naast het bestaande panel worden data van broadcasters en operators gebruikt, die via modellen met elkaar worden verbonden. Daarmee ontstaat een dataset die zowel lineair kijken als uitgesteld kijken en online videokijken omvat. Ook video on demand en video sharing platforms worden meegenomen, al gebeurt dat laatste nog op geaggregeerd niveau omdat niet alle partijen deelnemen.

Volledig beeld

Voor de markt is dit een langverwachte ontwikkeling. Zowel mediabureaus als adverteerders geven aan dat het inzicht in kijkgedrag tot nu toe fragmentarisch was. Met Video Totaal ontstaat een vollediger beeld van waar, wanneer en op welk device video wordt geconsumeerd. Dat maakt het mogelijk om doelgroepen beter te begrijpen en campagnes gerichter te plannen. Overigens levert deze nieuwe aanpak een uitbreiding van de huidige kijkcijfers met kijkgedrag op andere devices dan het TV-scherm.

Kijkmoment

Naast het klassieke idee van een uitzending introduceert NMO feitelijk een nieuw kijkmoment. Zeker bij on demand en social video is er geen duidelijk startpunt zoals bij lineaire televisie. Dat vraagt om nieuwe definities en nieuwe manieren van analyseren, wat de complexiteit van de dataset vergroot.

Die complexiteit is meteen een van de uitdagingen. De hoeveelheid data en het aantal dimensies nemen sterk toe. NMO werkt daarom samen met softwareleveranciers aan standaard definities en rapportages en organiseert ondersteuning voor gebruikers om de data goed te kunnen interpreteren. De verwachting is dat dit nodig blijft naarmate het model verder wordt uitgebreid. Samenvattend: een uitbreiding van de huidige kijkcijfers met kijkgedrag op andere devices dan het TV-scherm is een belangrijke ontwikkeling binnen het videolandschap.

Crossmediale campagnemetingen

Een andere belangrijke stap is de ontwikkeling van crossmediale campagnemetingen. NMO is gestart met een eerste proef waarbij bereik van lineaire televisie en online video wordt gecombineerd. Daarmee komt een lang gekoesterde wens van adverteerders dichterbij, namelijk inzicht in het totale campagnebereik over verschillende videokanalen. De eerste resultaten worden op korte termijn verwacht, waarna verdere opschaling volgt.

Ondanks de brede steun vanuit de markt is er ook een duidelijke voorwaarde voor succes. Het systeem wordt pas echt compleet als alle relevante partijen deelnemen. Met name internationale platforms en grote streamingdiensten ontbreken nog deels in de meting. Zowel adverteerders als exploitanten roepen deze partijen op om zich aan te sluiten, zodat het beeld van het videolandschap daadwerkelijk volledig wordt.

Tussenstap

De introductie van Video Totaal betekent niet dat het werk klaar is. Het project wordt nadrukkelijk gepositioneerd als een tussenstap. Verdere uitbreiding van databronnen, deelname van nieuwe partijen en verfijning van campagnemetingen staan hoog op de agenda. In een medialandschap dat continu in beweging is, blijft ook de meetstandaard zich ontwikkelen.

Met Video Totaal verschuift de focus van afzonderlijke kanalen naar het totale videobereik. Daarmee ontstaat een fundament voor een meer geïntegreerde kijk op media, waarin het onderscheid tussen lineair en online steeds minder relevant wordt en het gedrag van de kijker centraal staat.

O ja, als bijvangst komen de dagelijkse kijkcijfers weer terug.

The post NMO introduceert Video Totaal appeared first on .

Het onderzoek, gebaseerd op interviews met twaalf van de dertien regionale omroepen, laat zien dat nieuwswijsheid in de praktijk al breed aanwezig is. Redacties leggen regelmatig uit hoe nieuws tot stand komt, gaan actief in gesprek met hun publiek en experimenteren met nieuwe formats, met name voor jongeren via sociale media. Toch gebeurt dit meestal ad hoc en niet als vast onderdeel van beleid of werkprocessen.

Transparantie en contact werken, maar zijn vaak incidenteel

Vrijwel alle omroepen zetten in op transparantie, bijvoorbeeld via nieuwsbrieven, uitlegkaders of ‘behind the scenes’-formats. Ook publieksreacties worden serieus genomen en meestal beantwoord. Persoonlijk contact blijkt daarbij cruciaal en leidt vaak tot meer begrip en voorkomt escalatie.

Opvallend is dat deze inspanningen zelden systematisch worden ingezet of geëvalueerd. Omroepen hebben wel het gevoel dat hun aanpak werkt, maar kunnen dit nauwelijks onderbouwen met data. Daarmee blijft onduidelijk in hoeverre deze activiteiten daadwerkelijk bijdragen aan vertrouwen.

Publiekscontact levert waarde op, maar kost tijd

Contact met het publiek blijkt niet alleen belangrijk voor vertrouwen, maar levert ook inhoudelijk iets op. Reacties en vragen leiden regelmatig tot nieuwe verhalen en beter inzicht in wat er leeft in de regio.

Tegelijkertijd ervaren redacties een structureel tekort aan tijd en capaciteit. Initiatieven zoals dialoogavonden, evenementen of gastlessen vinden daardoor vaak incidenteel plaats. Ze worden bovendien lastig te prioriteren, omdat het directe effect op bereik beperkt lijkt.

Jongeren worden bereikt via nieuwe formats

Alle omroepen investeren in content voor platforms als Instagram, TikTok en YouTube. Formats als Geen Gap of regionale varianten spelen in op de belevingswereld van jongeren en moeten hen (opnieuw) verbinden met nieuws.

Daarnaast wordt geëxperimenteerd met het zogenoemde nieuwsbehoeftemodel, waarbij redacties niet alleen kijken naar wat er gebeurt, maar vooral naar wat het publiek nodig heeft. Dat betekent meer ruimte voor duiding, menselijke verhalen en handelingsperspectief, naast het traditionele ‘harde nieuws’.

Reflectieve journalistiek en AI in opkomst

Een opvallende ontwikkeling is de opkomst van reflectieve journalistiek. Hierbij denken redacties bewuster na over hun keuzes en de impact van berichtgeving op het publiek. Daarbij spelen ook ethische afwegingen een grotere rol.

Ook AI wordt verkend als hulpmiddel, bijvoorbeeld voor het schrijven van koppen, vertalingen en ondertiteling. Transparantie over het gebruik van AI richting het publiek wordt daarbij als belangrijk gezien.

Van losse initiatieven naar structurele aanpak

De belangrijkste conclusie is dat regionale omroepen al veel doen aan nieuwswijsheid, maar dit onvoldoende herkennen, organiseren en meten. De grootste kans ligt dan ook in het structureel maken van bestaande initiatieven.

Volgens Netwerk Mediawijsheid vraagt dit om een meer samenhangende aanpak, betere kennisdeling tussen omroepen en meer samenwerking met externe partijen zoals scholen en bibliotheken. Ook investeren in doelgroepenonderzoek en het meetbaar maken van impact wordt als cruciaal gezien.

Meerwaarde voor vertrouwen en relevantie

In een medialandschap waarin vertrouwen onder druk staat en nieuwsconsumptie verschuift naar sociale platforms, zien regionale omroepen nieuwswijsheid als een belangrijk instrument om relevant te blijven. Door beter aan te sluiten bij hun publiek en transparanter te werken, kunnen zij hun maatschappelijke rol versterken, aldus het rapport.

The post Regionale omroepen doen al veel aan nieuwswijsheid, maar missen structuur en meetbaarheid appeared first on .

Journalistiek als vak van afwegingen

Volgens DPG Media is journalistiek in de kern een vak van voortdurend wikken en wegen. Redacties worden dagelijks geconfronteerd met lastige vragen. Hoe ga je om met schokkende details in een rechtszaak? Hoe bericht je over gevoelige maatschappelijke thema’s zoals activisme? En hoe bescherm je de mensen over wie je schrijft?

Die vragen zijn niet nieuw, maar krijgen door de huidige mediacontext een andere lading. De snelheid van online nieuws, de druk van sociale media en de concurrentie om aandacht maken het journalistieke proces intensiever en zichtbaarder. Op redacties wordt daarom veel gediscussieerd over keuzes en verantwoordelijkheden. Die interne gesprekken vormen volgens het verslag een essentieel onderdeel van kwaliteitsjournalistiek.

Transparantie als antwoord op wantrouwen

Een tweede belangrijke lijn in het jaarverslag is transparantie. In een tijd waarin desinformatie en wantrouwen richting media toenemen, vinden redacties het belangrijk om open te zijn over hun werkwijze. Door inzicht te geven in journalistieke keuzes en afwegingen hopen media het vertrouwen van het publiek te versterken. Journalistiek is daarmee niet alleen het eindproduct, maar ook het proces erachter.

AI verandert het speelveld

DPG Media erkent dat technologie het vak ingrijpend verandert. Algoritmes en ‘computerberichten’ spelen een steeds grotere rol in nieuwsproductie en distributie. Juist daardoor ontstaat volgens het verslag een duidelijke positionering: unieke, menselijke journalistiek wordt belangrijker. Niet de snelheid of schaalbaarheid van technologie is doorslaggevend, maar de toegevoegde waarde van de journalist zelf.

Die waarde zit in aanwezigheid op locatie, het spreken met mensen, het duiden van gebeurtenissen en het maken van verhalen die raken en betekenis geven.

De mens centraal

De rode draad in het jaarverslag is de menselijkheid van journalistiek. Dat geldt op meerdere niveaus. De hoofdpersonen in nieuwsverhalen zijn mensen. De makers van journalistiek zijn mensen. En ook het publiek bestaat uit mensen die geïnformeerd, geraakt en soms geholpen willen worden. In een medialandschap dat steeds meer wordt gedomineerd door technologie, ziet DPG Media juist daarin het onderscheidend vermogen van journalistiek.

Journalistiek onder druk, maar springlevend

Het verslag schetst een vak dat onder druk staat, maar tegelijkertijd springlevend is. De complexiteit neemt toe, de omstandigheden veranderen, maar de kern van journalistiek blijft overeind. De straat op gaan, met mensen praten, feiten onderzoeken en daar een verhaal van maken dat ertoe doet blijft volgens DPG Media de essentie van het vak.

Of zoals het jaarverslag het samenvat: journalistiek over mensen, voor mensen en door mensen.

Zie ook dit artikel over de zorgen van Reuters over de ontwikkelingen in de journalistiek.

The post DPG Media over journalistiek, AI en de mens appeared first on .

Van platformen naar synthetische media

Waar de afgelopen tien jaar werden gedomineerd door platformen als YouTube, Netflix en TikTok, dient zich nu een volgende fase aan, namelijk die van synthetische media. In deze fase wordt content niet langer uitsluitend geproduceerd, maar steeds vaker dynamisch gegenereerd door AI op basis van data, context en gebruikersgedrag.

Dit betekent dat mediaconsumptie verschuift naar hyperpersoonlijke en contextafhankelijke ervaringen. Creatie, distributie en personalisatie vloeien daarbij samen in één proces. AI-systemen nemen bovendien steeds vaker een actieve rol in, bijvoorbeeld via autonome agents die content produceren, selecteren en verspreiden. De implicatie daarvan is groot aangezien de waarde verschuift van de content zelf naar de onderliggende infrastructuur, data en algoritmen.

Media als strategische infrastructuur

Het rapport positioneert media expliciet als een ‘vak boven de streep’, een sector die essentieel is voor het functioneren van economie en democratie, maar wijst ook op de groeiende afhankelijkheid van internationale technologiebedrijven. Big tech domineert niet alleen distributie en advertentie-inkomsten, maar levert ook de technologische basis (stack) waarop media draaien. Zie ook dit artikel. Daardoor lekken macht en waarde steeds vaker weg uit Nederland en Europa richting vooral de VS. In een geopolitiek spanningsveld waarin technologie en data strategische middelen zijn geworden, is dat volgens de auteurs een risico. Zonder eigen infrastructuur, data en AI-capaciteit verliest Nederland niet alleen economisch terrein, maar ook autonomie. Zie ook dit artikel.

Sterk ecosysteem, maar versnipperd

Nederland heeft volgens het rapport een sterke uitgangspositie. Het mediacluster rond Amsterdam, Hilversum en Utrecht combineert creativiteit, technologie en internationale oriëntatie binnen een compacte regio. Ook de digitale infrastructuur en kennisbasis zijn van hoog niveau. Maar het ecosysteem is ook versnipperd georganiseerd. Innovatie vindt vaak plaats in losse projecten en disciplines, terwijl structurele samenwerking en strategische regie ontbreken.

Daarnaast ligt de focus nog te veel op het toepassen van technologie en te weinig op het ontwikkelen van eigen AI, data-infrastructuur en tooling. Juist daar ontstaat in de nieuwe mediacontext de meeste economische waarde.

Strategische keuze: gebruiker of architect

De kernvraag in het rapport is of Nederland gebruiker blijft van internationale platformen, of ontwikkelt het zich tot mede-architect van nieuwe media-ecosystemen? Het position paper kiest expliciet voor dat laatste. De ambitie is om richting 2040 te groeien naar een geïntegreerd MediaTech-ecosysteem van Europese betekenis, waarin technologie, creatie en publieke waarden samenkomen.

Hilversum, mede-afzender van het rapport, moet daarbij uitgroeien tot een Media Innovation District, in samenhang met Amsterdam als creatieve hub, Utrecht als IT-basis en Eindhoven als technisch centrum.

Innovatie als ecosysteemopgave

Belangrijk uitgangspunt is dat innovatie niet langer gezien kan worden als losse projecten, maar als structureel vermogen van het ecosysteem. Dat vraagt om:

• Sterkere verbinding tussen creatie, technologie en business
• Investeringen in data, AI en infrastructuur
• Betere aansluiting tussen onderwijs, onderzoek en praktijk
• Meer toegang tot groeikapitaal voor MediaTech-bedrijven

Daarnaast pleit het rapport voor een stevigere positionering van de mediasector in economisch en technologisch beleid.

De AI-transitie markeert een kantelpunt voor de mediasector. De vraag is niet of het medialandschap verandert, maar wie die verandering vormgeeft. Voor Nederland ligt er volgens het rapport een duidelijke kans. We beschikken over sterke bouwstenen, maar moet deze beter organiseren en strategisch inzetten. Slaagt Nederland daarin, dan kan het uitgroeien tot een toonaangevend MediaTech-ecosysteem in Europa. Zo niet, dan dreigt verdere afhankelijkheid van mondiale platformen en verlies van economische en maatschappelijke regie.

Download hier het rapport.

The post NL Mediacluster 2040: AI dwingt mediasector tot strategische herpositionering appeared first on .