Konopie najprawdopodobniej pochodzą z Wyżyny Tybetańskiej, skąd przywędrowały na zachód kilka milionów lat temu. Należą do najstarszych uprawianych przez człowieka roślin, a wykorzystywano je m.in. do produkcji tkanin oraz przedmiotów codziennego użytku, w medycynie czy do wytwarzania pożywienia. Konopie grały też istotną rolę w obrzędach religijnych.

Konopie w czasach starożytnych

Odkrycia archeologów wskazują, że konopie były uprawiane jako żywność już ok. 10 000 lat p.n.e w Japonii, a wraz z rozwojem rolnictwa ludzie nauczyli się wykorzystywać również włókna łodyg tej rośliny. Szacuje się, że tkactwo przy użyciu konopi włóknistych liczy sobie ponad 10 000 lat, a więc mniej więcej tyle samo, co garncarstwo. W Chinach konopie wykorzystywane były do produkcji odzieży, butów, a także wczesnych form papieru. Roślina ta była znana również w Egipcie. W ok. 2800 r.p.n.e Egipcjanie zaczęli wykorzystywać do produkcji lin właśnie konopie, które zastąpiły stosowane wcześniej włókna trzciny cukrowej. Zarówno same liny wytwarzane z konopi, jak i sposób produkcji z upływem czasu stały się popularne również w Azji, Indiach i Europie. Oczywiście roślina ta znana była również w innych rejonach świata – używali jej m.in. Asyryjczycy, Tracy, Dakowie i Scytowie. Warto wspomnieć, że konopie indyjskie w dawnych czasach stosowane były także w medycynie jako lek na reumatyzm czy malarię, a ponadto odgrywały one ważną rolę w obrzędach religijnych. Jeśli chodzi o czasy bliższe nowożytnym, to konopie w dalszym ciągu były sukcesywnie wykorzystywane – okręty Krzysztofa Kolumba, kiedy ten odkrywał Amerykę, napędzane były żaglami wykonanymi właśnie z włókien konopnych, a Deklaracja Niepodległości Thomasa Jeffersona została zapisana na papierze, który również powstał z konopi.

Zła sława konopi

Niegdyś chętnie stosowane w wielu dziedzinach przemysłu i nie tylko konopie zaczęły tracić na popularności w XX. wieku. Wpływ na taki stan rzeczy miała m.in. działalność powołanego w 1930 roku Federalnego Biura Do Spraw Narkotyków w USA. Pierwszy komisarz tej instytucji, Harry Jacob Anslinger, postulował nie tylko za walką z przemytnikami opium i heroiny, ale też za surowym karaniem posiadaczy i użytkowników jakichkolwiek substancji odurzających, w tym marihuany. Jak się okazało, pobudki Anslingera nie do końca były szlachetne – komisarz ściśle współpracował z Williamem Randolphem Hearstem, który w latach 20. XX. był magnatem prasowym posiadającym nie tylko gazety codzienne, rozgłośnie radiowe i wytwórnie filmowe, ale też własną fabrykę papieru. Warto wspomnieć, że w tym czasie Departament Rolnictwa opracował procesy technologiczne pozwalające przetwarzać włókna konopi w wysokogatunkowy papier, tekturę i sklejkę, a to oznaczało spore zagrożenie dla interesów Hearsta. Posiadane media wykorzystał więc do przeprowadzenia kampanii antynarkotykowej, która odniosła sukces – w efekcie ustawa antynarkotykowa została ratyfikowana na szczeblu federalnym, a nie tylko stanowym. Anslinger działał też w porozumieniu z korporacją DuPont z branży chemicznej, które nie na rękę było z kolei wykorzystywanie włókien naturalnych w produkcji odzieży. Działania Anslingera, Hearsta oraz firmy DuPont zaowocowały tym, że opinia publiczna domagała się zdelegalizowania marihuany. Tak też się stało w 1937 roku. W wyniku podpisania w USA “Marihuana Tax Act” konopie siewne zrównano z marihuaną, czego efektem było nałożenie na plantatorów wysokich podatków. Uprawa tej rośliny przestała więc być opłacalna i z niej rezygnowano. Sam komisarz Federalnego Biura Do Spraw Narkotyków w kolejnych latach doprowadził zaś do zaostrzenia kar za posiadanie i stosowanie marihuany. Sytuacja zaczęła zmieniać się nieco w połowie lat 60. Wówczas zaczęto domagać się rzetelnych badań, które mogłyby potwierdzić, że wpływa ona na wzrost przestępczości. W latach 70. coraz więcej stanów wprowadzało bardziej liberalne przepisy dotyczące marihuany, a konopie zyskiwały na popularności i stały się symbolem protestu przeciwko klasie średniej i elitom. Obecnie konopie indyjskie wielu osobom kojarzą się właśnie z tamtymi czasami, a także z Ruchem Rastafari i hipisami. Charakterystyczny listek stał się zaś m.in. motywem zdobiącym odzież, dodatki i inne akcesoria.

Konopie w Polsce

Na terenie współczesnej Polski konopie były znane już wczasach prasłowiańskich i stosowano je m.in. podczas obrzędów ku czci bogów, a z nasion przygotowywano zupę z siemienia konopnego. Konopie znalazły swoje miejsce także w medycynie ludowej i służyły jako lek na takie dolegliwości, jak bóle zębów i głowy, zaparcia, kaszel czy osłabienie. Oczywiście wykorzystywano też włókna, z których wyrabiano tkaniny – były one bardziej popularne niż len. Zmieniło się to w XX wieku, kiedy rozwój medycyny spowodował odejście od zielarstwa. Konopie traciły na znaczeniu również ze względu na rozwój techniki, a ponadto dodatkowym elementem wpływającym na odejście od upraw konopi była polityka władz, zgodnie z którą konopie uznane zostały za roślinę o działaniu odurzającym. W efekcie ich uprawa okazała się nieopłacalna. Konopie indyjskie w czasach II wojny światowej na terenie Polski przestały być nielegalne, ale mimo to nie odzyskały one swojej popularności. Chociaż władze PRL-u nie zakazywały posiadania i uprawy konopi indyjskich, a nawet przeznaczyły w 1960 roku na ich uprawę 30 000 ha w celu pozyskania surowca na włókno, w kolejnych latach liczba ta malała, na co wpływ miał rozwój przemysłu ciężkiego. Konopie uprawiano więc na niewielką skalę i przeznaczano je m.in. na paszę dla zwierząt. W latach 80. XX wieku na sile przybrały też trendy antynarkotykowe, przez co konopie znowu traciły na znaczeniu i popularności.

Konopie dziś

W obecnych czasach ponownie doceniamy lecznicze właściwości konopi oraz możliwość ich wykorzystania w przemyśle. W popkulturze znacznie bardziej znane są konopie indyjskie (Cannabis indica) o większej zawartości tetra-hydro-kannabinolu (zwanego THC) mającego właściwości psychoaktywne. Warto jednak zauważyć, że na znaczeniu zyskują konopie siewne (Cannabis sativa) zawierające znacznie mniejsze ilości THC. Ta odmiana jest za to źródłem CBD – kannabidiolu wykazującego pozytywne działanie na ludzki organizm i regulującego funkcjonowanie układu endokannabinoidowego. Ze względu na swoje właściwości oleje CBD powstające z konopi siewnej wykorzystywane są m.in. w leczeniu bezsenności, depresji, w terapiach nowotworowych czy do wzmocnienia naturalnej odporności oraz zapewnienia lepszego samopoczucia. Dostępne są również specjalne olejki CBD dla zwierząt. Wytwarzane z konopi mąka, masło, olej i otręby znajdują zastosowanie w kuchni, a nasiona tej rośliny stanowią zdrowy dodatek do wielu potraw. Oczywiście wykorzystywane są także włókna konopi. Oprócz tkanin i papieru można z nich produkować m.in. beton, biodegradowalny plastik, a nawet… baterie i samochody. Jest więc prawdopodobne, że ponowne zainteresowanie konopiami pozwoli w przyszłości na większą skalę stosować je nie tylko w medycynie, ale również w przemyśle.

Układ endokannabinoidowy odpowiada za utrzymanie homeostazy, jego prawidłowe funkcjonowanie ma więc istotne znaczenie dla naszego zdrowia i samopoczucia. Chociaż należy do podstawowych układów fizjologicznych człowieka i innych ssaków, został odkryty dosyć późno. Co warto o nim wiedzieć i w jaki sposób na jego działanie wpływają konopie?

Układ endokannabinoidowy – co to jest?

Po wyizolowaniu THC przez izraelskiego naukowca Raphaela Mechoulam w 1964 roku i odkryciu CBD, badacze zaczęli zastanowić się w jaki sposób działają one na ludzki organizm. Pierwszy endokannabinoid został odkryty dopiero w 1993 roku. Okazało się wówczas, że w naszym ciele (a także w organizmach innych ssaków) znajduje się zaawansowany system fizjologiczny odpowiedzialny za utrzymanie homeostazy. Układ endokannabinoidowy tworzą:

• Receptory kannabinoidowe znajdujące się na powierzchni komórek. Zgodnie z aktualną wiedzą istnieją dwa główne rodzaje receptorów kannabinoidowych – CB1 i CB2, a niektórzy naukowcy nie wykluczają, że może być ich więcej. Receptory CB1 umiejscowione są głównie w mózgu, a także w układzie nerwowym, sercowo-naczyniowym i rozrodczym oraz w przewodzie pokarmowym i mięśniach szkieletowych. Receptory CB2 występują przede wszystkim na komórkach układu immunologicznego.
• Endokannabinoidy. Są to wytwarzane w naturalny sposób przez nasz organizm substancje, które aktywują receptory endokannabinoidowe. W ludzkim ciele wyróżnić można dwa endokannabinoidy – Anandamid (AEA) oraz 2-Arachidonyloglicerol (2-AG).
• Enzymy metaboliczne. Odpowiadają za niszczenie endokannabinoidów
  zużytych przez organizm. Za rozpad Anandamidu odpowiada FAAH, zaś 2-AG
  rozkłada enzym MAGL.

Jak działa układ endokannabinoidowy?

Najważniejszą rolą układu endokannabinoidowego jest utrzymanie homeostazy, a więc regulowanie procesów zachodzących w organizmie. Wpływa on na sen, apetyt, metabolizm, pamięć i nasze samopoczucie oraz prawidłowe funkcjonowanie poszczególnych układów. Układ endokannabinoidowy aktywuje się w sytuacji, kiedy naturalna równowaga w organizmie zostaje zaburzona, np. podczas choroby, przy stanach zapalnych lub zaburzeniach snu. Wówczas produkowane są endokannabinoidy, które mają przywrócić homeostazę. Warto jednak pamiętać, że
organizm nie zawsze jest w stanie wytworzyć odpowiednią ilość endokannabinoidów. Dlaczego tak się dzieje? Ponieważ powstają one tylko przy zaburzeniach równowagi, a po ich wykorzystaniu są rozkładane przez enzymy metaboliczne, nie ma możliwości magazynowania endokannabinoidów. Przy dużym obciążeniu mogą więc pojawić się ich niedobory. Dr Ethan Russo – neurolog i naukowiec – wysnuł w 2008 roku tezę, że deficyty endokannabinoidów mogą mieć wpływ na rozwój różnego rodzaju dolegliwości i chorób, jak m.in. migreny, zespół jelita drażliwego, choroba Alzheimera czy choroba Parkinsona.

Układ endokannabinoidowy a olejki z konopi

Na receptory endokannabinoidowe działają kannabinoidy, czyli organiczne związki chemiczne, które mogą być wytwarzane w organizmie (endokannabinoidy) lub mieć pochodzenie roślinne (fitokannabinoidy). Te drugie występują m.in. w konopiach włóknistych. Przy niedoborach endokannabinoidów naturalnie produkowanych w naszym ciele warto więc sięgać po olejki zawierające działające w ten sam sposób fitokannabinoidy. Zgodnie z aktualną wiedzą w konopiach obecnych jest ponad 100 kannabinoidów, jednak dobrze przebadane do tej pory zostały tylko dwa – THC (delta-9-tetrahydrocannabinol) zawarty w marihuanie, oraz CBD (cannabidiol) pozyskiwany z konopi włóknistych. THC pod względem budowy jest niemal identyczne jak Anandamid i łączy się z tymi samymi receptorami CB1 i CB2, ale ma właściwości odurzające. CBD co prawda nie łączy się z receptorami endokannabinoidowymi, ale pobudza układ do wytwarzania większej ilości kannabinoidów, a przy tym nie działa psychoaktywnie na organizm. Dodatkowo wspiera on działanie układu odpornościowego i w naturalny sposób blokuje enzym FAAH, który rozkłada Anandamid (i w ten sposób przedłuża jego działanie). Warto też wspomnieć, że cannabidiol zmniejsza odurzające działanie THC.

Kiedy warto sięgnąć po olejek CBD?

Przyjmowanie CBD pobudza do działania układ endokannabinoidowy, a tym samym ma pozytywny wpływ na działanie całego organizmu. Naturalne olejki CBD powstające z konopi włóknistych mają dopuszczalny poziom THC poniżej 0,2%, przez co są całkowicie bezpieczne i nie powodują odurzenia. Można więc bez obaw sięgać po nie profilaktycznie, dla zapewnienia sobie dobrego samopoczucia. CBD stanowi też wsparcie przy zwalczaniu różnego rodzaju dolegliwości. Olejki zawierające cannabidiol:

• Poprawiają jakość snu.
• Mają działanie relaksujące, przeciwlękowe i wspierają walkę ze stresem.
• Wspomagają prawidłową pracę układu nerwowego.
• Normują apetyt.
• Poprawiają jakość snu.
• Pozytywnie działają na funkcjonowanie układu immunologicznego
  wzmacniając tym samym naturalną odporność organizmu
•  Łagodzą objawy alergii.
• Działają przeciwzapalnie i przeciwbólowo.

Ze względu na te właściwości wskazaniem do stosowania CBD pozyskiwanego z konopi włóknistych są m.in. alergie, stany zapalne, choroby nowotworowe, Alzheimer, cukrzyca, astma, depresja, stany lękowe, ataki paniki, borelioza, stwardnienie rozsianie, Parkinson, padaczka, autyzm, miażdżyca, stres, jaskra, migreny, ból czy demencja. Olejki CBD wykazują działanie terapeutyczne, a przy tym w odróżnieniu od środków syntetycznych ich stosowanie nie powoduje skutków ubocznych. Mogą więc być one skutecznym wsparciem w leczeniu różnego rodzaju chorób i dolegliwości.