Meşgul Sinyali, abone olan okuyucularına gönderdiği ilk e-bülten’e bir de sürpriz olarak hazırladığı e-kitabı ekledi. Yeni Medya’nın Felsefesi, Dijital Pazarlama ve Sosyal Medya’ya dair makaleleri birleştirdiğim bu kitap, 3 kitaplık serinin başlangıcı olacak.

E-kitabınızı siz de indirmek için:

Yeni Medya'nın Felsefesi, Dijital Pazarlama'nın Farklı Boyutları ve Sosyal Medya Üzerine Makaleler (690)

PDF okuyucusu olmayan okuyucularımız için bir de kitabımızı Scribd’e yükledik, o da aşağıda.

Kitabımızı yeterince dağıtabilmek için bize yardımcı olup, Twitter ve Facebook’da paylaşabilirseniz çok mutlu oluruz. Sol taraftaki paylaşım butonlarını kullanabilirsiniz.

E-bültenimize hala abone olmadıysanız burayı tıklayın. Gönderdiğimiz ilk e-bülteni görmek için de burayı tıklayın.

Geçtiğimiz günlerde Nokia, Nokia Geliştiriciler Günü ismiyle bir konferans düzenledi. Bu konferansın amacı, Türkiye’deki uygulama geliştiricilere Ovi Mağaza vasıtasıyla uluslar arası pazarlara açılma fırsatı vermesiydi.

Konferansa ben de katıldım. En azından Nokia’nın mobil strateji vizyonunu dinleme fırsatı buldum, zaten uygulama geliştirmekten pek anlamam.

Nokia Türkiye Genel Müdürü Conor Pierce’ın yaptığı vizyon sunumunda dikkatimi birkaç bir şey çekti. Onlardan da bahsedeceğim ama en önemlisi, “antropoloji” kelimesi oldu. Her ne kadar bunun üzerinde sunumda pek durulmasa da, kelimenin oraya gelişigüzel konulmadığı aşikardı.

Nokia’nın Türkiye’ye şimdiye kadar cihaz anlamında ne kadar fazla yatırım yaptığını hepimiz görebiliyoruz sanırım. Her segmente yönelik cihazlarıyla, kimi zaman ülkemize özel kampanyalarla ülke içi penetrasyonu en büyük olan cep telefonu markası. Bunun bir kanıtı olarak, küçük bir örnek olsa da, N97’yi gösterebiliriz. Tüm dünyada işlemcisinin ve arayüzünün yavaş olmasından dolayı yerden yere vurulan N97, Türkiye’de neredeyse hiç yara almadı bile, üstelik yüksek fiyatına rağmen. Umarım MeeGo ile bu durumu değiştirirler (Nokia, Intel ile birlikte MeeGo isimli bir teknoloji geliştiriyor).

Cihaz konusundan ayrı uygulama konusuna geldiğimizde, yine benzer bir sonuç var: Türkiye; Çin, Almanya, Hindistan, Endonezya, İtalya, Rusya, Suudi Arabistan, İngiltere ve Vietnam ile birlikte Ovi Mağaza’dan en çok uygulama indiren 10 ülke arasında yer alıyor.

Her ülkenin insanının ayrı bir psikolojisinin ve her ülkenin de ayrı bir kültürünün olduğunu düşünürsek, yukarıdaki tablo da pek şaşırtıcı değil (Almanya dışında, ki bahse girerim Almanya’nın bu listeye girmesindeki sebep de kesin Türklerdir).

Sokağa inip baktığımızda herkesin elinde bir Nokia telefon görebiliriz (her köşe başında bedava dağıtılıyormuş gibi duran iPhone’un kitlesi o sokağın kitlesi değil), ya da pek Metrobüs hayranı olmasam da, metrobüse bindiğinizde en azından bir iki kişinin Nokia telefonu ile oyun oynadığını görebilirsiniz. Internet kafelerde “telefonlara oyun, müzik, zil sesi yüklenir” diye verilen hizmet bile vergilendirilmeye kalkılsa ülke ekonomisine katkı sağlayacağından eminim. Bu hizmetin çoğunluk müşterisi de Nokia kullanıcısı.

Bu söylediklerimin hepsinin altında aynı kelime var: antropoloji.

Birkaç istatistik verelim;

• Türkiye’de ilk defa internetin başında geçirilen vakit, televizyon izleme oranını geçti (2010)
• Toplam 5 milyon işsiz var (Temmuz 2010)
• Türkiye’de toplam 136 milyon cep telefonu var (Haziran 2010)
• Türkiye’de Facebook kullanıcısı sayısı yaklaşık 22 milyona ulaştı (Mayıs 2010)

Yazılarımda, arkadaş muhabbetlerimde hep söylüyorum, Facebook pazarlama amaçlı kullanıldığında çoğu zaman tatmin edici sonuçlar veremez diye. Sebebi ise, Türkiye’deki Facebook kitlesinin siteyi kullanma amacından ileri geliyor. Diğer sosyal ağlarla birlikte Facebook’un mobil penetrasyonu da (mobil ulaşım oranı) gün geçtikçe artıyor. Bu, demek oluyor ki sosyal ağları mobil kullanma oranımız her geçen gün daha da artıyor.

Nokia’nın artık birçok nispeten ucuz modelinde bile internet bağlantısı veya 3G var (diğer birçok markanın da var). Zaten 74 milyon nüfusu olan bir ülkede (yaklaşık) toplam 136 milyon cep telefonu var. İstatistikleri ya da örnekleri ne kadar çoğaltırsak çoğaltalım, sonuç aynı yere çıkacak. Türkiye, cep telefonu ve mobil uygulamalar için bir cennet.

Kültürel anlamda cep telefonuna bu kadar bağımlıyken, Türkiye, sadece kullanıcı için değil, marka için de cennet.

Akıllı telefon pazarımız her geçen gün büyüyor, hayatımızın her yerine internet entegre oluyor. Avrupa’nın en genç nüfusu Türkiye’de ve aktif internet kullanıcılarının nüfusa oranı birçok Avrupa ülkesine göre yüksek.

Nokia’nın dünya çapında uygulamaya geçirdiği Ovi Store, belki Apple’ın App Store’u kadar standartlara bağlı olmayacak, dağınık olacak (büyük ihtimalle), ancak görünen o ki pazardan büyük bir pay alacak. Türkiye’de yaklaşık 50 milyon Nokia cihaza karşı 400.000 iPhone olduğu düşünülüyor. Ancak Nokia için uygulama geliştiren henüz yokken (Nokia SDK yayınlamadı henüz, önümüzdeki aylarda gelecek), iPhone uygulama geliştiricilerinin sayısı her geçen gün artıyor.

Bu yüzden de sanırım önümüzdeki günlerde Nokia cephesinden başka haberler de gelecek gibi. En azından benim konferansta dinlediklerim, her ne kadar Nokia’yı bir türlü sevememiş olsam da (eğri oturup doğru konuşalım, ben 3 senedir BlackBerry kullanıyorum) kulağıma güzel geldiler. Türkiye’deki uygulama geliştiriciler düşünsün gerisini.

Geçtiğimiz günlerde dünyanın en çok ziyaret edilen 2. web sitesi olma ünvanını elinde tutan Facebook ile ilgili çarpıcı bir veri gündeme bomba gibi düştü. Inside Facebook‘da yer alan verilere göre ABD’de Facebook’a kayıt olma oranı 2 ay içinde %95′e yakın bir oranda düştü. Mayıs ayındaki yeni kayıt sayısı 7,8 milyon civarlarında iken, ne oldu da haziranda bu sayı 320 binlere düştü? Yoksa Facebook’tan sıkıldık mı?

Yukarıdaki tabloda da görebileceğimiz gibi bu düşüş 14 ile 44 yaş aralığında gerçekleşti. Bu veriler her ne kadar ABD’ye ait olsa da Türkiye için de büyük bir önem arz etmekte, zira dünyanın lokomotif gücü olarak kabul edilen ve Facebook’un anavatanı olan ülkedeki bu değişimin, Türkiye istatistiklerine yansımayacağını düşünmek sadece hayalperestlik olacaktır.

Aşağıdaki tabloda ise yine ABD’deki Facebook kullanıcılarının yaşlara göre dağılımı görüyoruz. 14-44 yaş aralığındaki kullanıcılar, tüm kullanıcıların %70’ini oluşturmakta.

Facebook’un yanlış politikalarının bügünkü duruma gelinmesindeki payı büyük (bkz: Yeni Facebook Gizlilik Ayarları, Mark Zuckerberg’in Açıklaması) fakat en büyük etkenlerden biri de kullanıcıları heyecanlandıracak özellikleri sunmakta geç kalmış olmaları. Evet Facebook, özellikle web sitelerine entegre etmeye başladığı “like” butonları ile web 2.0 açısından bir çığır açıyor olarak gösterildi, hatta şimdi bu butonları e-mail marketing için de kullanmaya başlayacaklar fakat gözden kaçırdıkları önemli bir konu var. Kullanıcıları heyecanlandırmak zorundasınız! Bununla kalmamalı ve her geçen gün şaşırtmak zorundasınız! Bunu da izlenen yanlış politikalar sonucunda negatif olarak değil, insanların dopamin salgılamasını sağlayarak ve daha fazla heyecanlandırarak yapmak zorundasınız! Çünkü önemli olan en üst noktaya ulaşmak değil, orada kalabilmek.

Bu verileri ve gelinen durumu “Facebook’un yeteri kadar kullanıcısı var zaten, yeni kayıtlar azalsa ne olacak ki?” diye yorumlayanlar olabilir. İşim gereği ister istemez bu verileri “pazarlama” ve “alım gücü” kriterlerine göre değerlendiriyorum. Yani özellikle markaların sosyal medyayı kullanmaya başladığı şu dönemlerde bu düşüş, bir kriz ortamı yaratmayacaksa bile tüm dengeleri değiştirebilecek kadar önemli. Nasıl mı? Facebook, sadece insanların arkadaşlarını bulabileceği ve etkileşimde kalabileceği bir platform olmadığı konusundaki rüştünü kanıtladığından beri özellikle markalar tarafından aktif bir şekilde kullanılıyor veya kullanılmaya çalışılıyor. Basit bir mantıkla markaların genel hedef kitleleri az önce bahsettiğim “alım gücü”ne sahip insanlar ve bu kitlenin de büyük bir çoğunluğunu 14-44 yaş aralığındaki insanlardan oluşuyor. Yeni kayıtların azalması ile yukarıdaki %70’lik dilim azalacak ve potansiyel müşteriye ulaşmak daha da zorlaşacak. Potansiyel veya var olan müşterilere ulaşmak Facebook’ta hedef kitleye uygun reklam vererek mükün fakat bu yeni medyada sağlanmak zorunda olunan etkileşim açısından kesinlikle yeterli değil.

Bu  durumdan “markalar” adına bir sonuç çıkarmak gerekirse: “Potansiyel müşterilerine ulaşmaya çalışmaya devam et ama yeni müşteri yok! Önceliğin mevcut müşteriyi elinde tutmaya çalışmak!” En azından Facebook, bu büyüme ivmesindeki azalmaya karşı bir tedbir almadığı sürece…

Modern çağın yanında getirdiği tek bir hastalık var, o da “motion sickness” yani hareket hastalığı.

Bizler duramayız!

İnsanoğlu duramaz, sadece duramaz. Fiziksel anlamda bile olduğumuz yerde durabilmemiz için dakikada 30 km hızla dünyanın dönüş yönünün tersine koşmalıyız. Ancak psikolojik, sosyolojik ya da sosyo-psikolojik (adını sizin de koyabileceğiniz herhangi bir insan/kültür bilimi) anlamdan bahsediyorum. Bizler duramayız!

Bu sene kendinden en çok bahsettireceği kehanet edilen “augmented reality” teknolojisini ele alın. Artırılmış gerçeklik. Bu teknolojiden haberim olduğunda ve konu hakkında okuduğumda, üzerine bir de yapılmış olan işleri gördüğümde, bunun da bir “moda” (trend değil) olarak kalacağını söylemiştim. Nitekim modası da geçmek üzere bence. Neden mi?

Çünkü “Augmented Reality” varsa, bir de “Augmented Virtuality” (Artırılmış Sanallık) var ve “Disrupted Reality”i de (Bozuluma Uğramış Gerçeklik) unutmamalı. Yani artırılmış olan gerçeklik, yanında bir de artırılmış sanallığı ve aslında bozulmuş gerçekliği getiriyor.

Yukarıda sadece kelimelerden hareketle yaptığım bu çıkarım, mantık olarak da tamamen oturuyor. Çünkü o artırılmış gerçeklik denemelerinin tamamı aslında bozulmuş gerçeklik ve sanallığı da arttıran uygulamalar.

Öyleyse gerçekte (gerçek gerçek) ne var?

Gerçekte “Premium Reality” var.

Her kullanıcının özel olduğu uygulamalar yani. Neye benziyor biliyor musunuz? Daha önce birkaç yazımda bahsettiğim taksitli/peşin ayrımına benziyor.

Taksitli satın almanın yanında gelen paket utanç ve peşin satın almanın yanında gelen bir dik duruş ve rahatlama hissi. Üstelik sosyo-ekonomik norm anlamında çizgi-üstü olan alıcının (A+) bile bu rahatlığı hissettiği kaçınılmaz.

O yüzden zaten bir iPod hoparlörünün üzerindeki marka A4Tech iken ve bu A4Tech marka hoparlörün de fiyatı ucuz iken, Philippe Starck marka iPod hoparlörü pahalı. Sebebi ise A4Tech’in “seri üretim” olması, Starck’ın ise “Limited Edition” olması. Herkes Starck almak istiyor bu yüzden (çünkü sınırlı sayıda, hadi git al!) ancak birçoğu A4Tech ile yetiniyor.

Dijital pazarlama anlamında yapılan Augmented Reality uygulamalar da aslında bu iş için varlar. Her sıradan kullanıcının kendini özel hissetmesi için. Ancak Augmented Reality uygulamaları sosyo-ekonomik tüm normlara açık olduklarından dolayı, modası geçiyor.

Gerçek anlamda modernin de moderni haline gelmiş olan internet kullanıcıları için en önemli olacak olan konu Premium Reality olacaktır.

Düşünsenize, A+ müşteri kitlesini hedeflemek için normalden daha fazla bütçe ayırıyorsunuz ama hedef belirlediğiniz A+ kitle, sizin reklamınıza maruz kalmamak için ekstra para ödüyor. Öyleyse elinizdeki metayı satacak kiminiz var? Sıradan kullanıcı.

Sıradan kullanıcıyı “über human” olarak gördüğünüz ya da o kullanıcıya “Disrupted Mirror” (Bozuluma Uğratan Ayna, burada sıradan kullanıcıya ayna tutup ona kendini A+ göstermek anlamında) tuttuğunuz her an, ürününüzü o kullanıcıya satmaya daha çok yaklaştığınız “an”dır.

Her kullanıcıya “Pazar gecesi HBO”su verin! (Amerika’daki o paralı olan HBO kanalı, Pazar geceleri hem en kaliteli yapımlarını yayına alır, hem de bu yapımları “reklamsız” izletir).

Kullanıcıya “Premium Reality” sunun. Üstelik her bir kullanıcının dahil olduğu sosyo-ekonomik sınıfa göre yapın bu işi. Adını da hep birlikte “Klan Pazarlama” koyalım (Clan Marketing).

Sosyal Medya’nın her bir kullanıcı çetesi için ayrı bir fırsat ya da konum sunan Klan Stratejiler geliştirin ve ürününüzü bu şekilde pazarlayın. Premium Marketing’in her anlamı ve aynı zamanda “Premium Reality”nin ta kendisi.

Konu hakkındaki düşüncelerim bu yazıda bu kadar. Devamında konuyu biraz daha açacağım.

Yahoyt Dergi’nin yeni sayısı Sosyal Medya ile ilgili. Geçtiğimiz günlerde de Meşgul Sinyali’nin kurucu ekibiyle röportaj yapmışlardı, biz de merakla bekliyorduk Televidyon mutfağından çıkacak olan röportajımızı. İşte o röportaj Yahoyt Dergi’nin 7. sayısıyla birlikte çıktı. Ancak merak etmeyin, sadece Meşgul Sinyali ile değil, sektörden birçok profesyonel ile de röportaj yapmış ekip. Yahoyt Dergi’nin Sosyal Medya konulu 7. sayısını indirmek için tıklayın.

Röportajda yazarlarımızdan ben (@fatihguner), Yiğit Kalafatoğlu (@yicit) ve Tolga Arıcan (@tolgaarican) varız. Birçok güzel şeyden bahsedildi röportajda ve Meşgul Sinyali ile bu röportajı yapan MYK-Medya ekibine teşekkür ederiz.

Röportajın başlarında, Sosyal Medya’nın çıkışını bir çeşit “alternatif sosyal medya tarihi” olarak Doğum Kontrol Hapı’nın çıkışına bağlıyorum. Yakında bu konudaki düşüncelerim ile ilgili bir yazı gelecek, montajda birazcık oynandığı için ufaktan anlamsız olmuş gibi geldi bana, ama yazıyla destekleyeceğim o fikirleri.

Meşgul Sinyali ekibi ile yaptıkları röportajı buradan da izleyebilirsiniz.

Bu sene Blog Ödülleri’nde “En İyi Pazarlama Blogu” ödülünü alan, bizim de ayrıca pek sevip takip ettiğimiz Marketoloji, güzel bir işe imza atıyor bu akşam.

Mashable’ın 30 Haziran olarak belirlediği “Sosyal Medya Günü” adı altındaki Meetup’ının Türkiye ayağını Marketoloji gerçekleştiriyor.

Bu akşam (30 Haziran) saat 20:00’da Indigo Pub’da gerçekleştirilecek olan Meetup sayesinde, Türkiye sosyal medya gününü kutluyor. Meşgul Sinyali’nden yazarlarımızın da katılacağını bildiğim bu güzel organizasyonu kaçırmamanız dileğiyle.

Yeni Medya olarak bilinen ve artık çok geniş bir kesim tarafından uzun süredir bilinçli bir şekilde kullanılann bu mecra, kurumsal anlamda kendini ne kadar gösteriyor? Bazı uygulamalara giden ve sosyal medya politikası adı altında sınırlamalar ve yasa(k)lar getiren interaktif, yeni nesil kurumlar; kurumsal yapısını tamamlamak için çalışanlarına da artık gerekli yaptırımları beyan ediyor. Bazı kurumlar; çalışanlarını bir yerden sonra mesai saatleri dışında dahi olsa, her dakika potansiyel firma temsilcisi ve sosyal varlık olarak “çalışan” oldukları konusu kabullendirilebiliyor. Bu kabulleniş sonrasında “çalışan”lar bu ünvana uygun davranışlar sergiliyor ve sosyal medya planlamasına “alaylı” kadrosundan destek olacak yapıya giriyor.

Diğer yandan insanlar “çalışan” pozisyonundayken, artık yasaları yasak olarak algılıyor ve kendi hak ve özgürlüklerini bir kenara itebilecek duruma gelseler dahi; çalıştıkları firmanın markasını yüceltmek için maruz kaldıkları birçok yönlendirmeyi dış faktörden saymıyorlar.

Markalar çalışanlarını seçerken tabii ki belli başlı kriterlere uygun olarak işe alım yapmakta ve bu durum paralelinde birlikte çalışmaktadır. Ancak, aynı parallellikte de çalışanların firma markasına olan bağı da zamanla perçinlenmekte, otomatik olarak gizli kimliğe bürünerek, marka bilinilirliği ve sosyal medyadaki varoluşu için efor sarfetmektedir. Bu karşılıklı referans ve fayda ilişkisi aslında firma olarak bir bütünlüğün sağlandığını göstermektedir. Ancak işin negatif yanından bakacak olursak; bir yerden sonra bu bütünlük firmanın uyguladığı politika çerçevesinde mi yapılmaktadır? Yani, bir çalışan başka bir gizli kimlikle yine markayı zedeleyici ithamlarda da bulunabilir mi? Sonuçta bir tuş ile milyonlar kazanabilecek bir devirde, samimiyet ve resmiyet oranı işveren tarafından ayarlanacaktır. İşte burada da sosyal medyanın “sosyallik” kısmı ön plana çıkar.

Sosyal medya, bir firmanın kendini tanıtma ve pazarlamada kullandığı bir medium-ortamdır. Online branding ve  internet üzerinden marka bilinirliği de sosyal medyada yer alarak, bize çok sağlam veriler – analizler iletir. Ancak sosyal medya aynı zamanda, bu sosyallikte kendine “bireysel” olarak yer edinmiş sosyal valık olan insana; çalışan kimliğinden sıyrılarak “self branding” konusunda ne açıdan ve derecede istiyorsa, marka – kariyer – birey gelişimi çerçevesinde fırsatlar verir. Çalışan; kendini “individual – birey” olarak tanıtırken, kurumsal yapının bir parçası olarak da diğer yanda durabilir. Kurum, firma ya da marka ise; çalışan üzerinden uyguladığı politika ile başarılı sonuçlar getirirse toplamda 3 ana kanaldan marka konusunda getiriler sağlar:

• Kurumsal olarak sosyal medya kanallarından
• Kurumsal olarak geleneksel medya kanallarından
• Bireysellik – çalışanlar üzerinden sosyal medya kanallarından

Blogging ve Sosyal Medya Politikası ile Geleneksel Medya

Özellikle Halkla ilişkiler firmalarında itibar yönetimi esas alınarak uygulanan politikalara artık sosyal medya ortamlarının da eklenmesi ile, geleneksel medyaya destek veren bir sanal bağlam oluşmuştur. Bu medya aracı, teknolojinin ilerlemesiyle ana akım medya aracına dönüşebileceği gibi; geleneksel medyanın aksine, kontrol altında tutulması konusunda problemler yaşatabilir. Sonuçta firmalar, kurum kimliği imajını korumak ve yükseltmek için uyguladıkları strateji ve politikalara, çalışanlarının uymasını istese de, yazı başında da ilettiğim gibi, gizli katılımcı veya kimliği bilinmeyen bir kullanıcı tarafından da zedelenme ihtimalıi, daha yüksektir. İnternet; geleneksel kanallara göre daha demokratik bir platform olduğundan dolayı, yasak uygulamak ve bunun takibini yapmak, internet dinamiğine aykırı bir durumdur. Teknolojik olarak da günümüzde mümkün olmayan bir yapıdadır. Bu nedenle tüm çalışanlara sosyal medya alaylısı olarak bakmaktansa, kurum içi sosyal medya eğitimine destek vermek tüm firmalarda marka ve itibar yönetimini en üst noktaya taşıyacak bir unsur olacaktır.

Sosyal paylaşım sitelerinin yaygınlaşmasıyla birlikte tartışılmaya başlanan ve uzun yıllar da tartışılmaya devam edilecek en önemli konulardan biri hepimizin bildiği gibi: “gizlilik”. Hiç birimiz, yaptığı her şeyin herkes tarafından bilinebilmesi durumuna sıcak bakmıyoruz. Fakat ironiktir; çoğumuz ya ne yapacağımızı bilmediğimizden, ya da umursamadığımız için gizliliğimizi korumak adına bir girişimde bulunmuyoruz.

Gelin, Türkiye’deki en çok kullanılan sosyal paylaşım sitesi “Facebook”un yaklaşık 1 ay önce duyurduğu “yeni gizlilik ayarları”na ve bu ayarları nasıl değiştirebileceğimize yakından bir göz atalım.

Facebook hesabımıza giriş yaptıktan sonra en sağ üst köşede yer alan “Hesap” sekmesinden “Gizlilik Ayarları” bağlantısına tıkladığımızda aşağıdaki sayfa, yani “Facebook Gizlilik Ayarları Sayfası” ile karşılaşıyoruz.

Bu sayfada ilk dikkatimizi çeken “Facebook’ta Paylaşım” başlığı oluyor ama bu, en önemli gizlilik ayarlarının bu başlık altında olduğu anlamına gelmiyor; bu sadece Facebook’un uygulamaya çalıştığı bir şaşırtma taktiği. “Önerilen” sekmesine tıkladığımızda “Facebook”un bize önerdiği “gizlilik ayarları”nı görüyoruz. Sizin de fark ettiğiniz gibi “Facebook” bize; durumumuz, fotoğraflarımız, ailemiz, ilişkilerimiz gibi aslında özel olmasını isteyebileceğimiz bilgileri “herkes”le paylaşmamızı öneriyor ve işin kötü tarafı, bu ayarları değiştirmezsek de bizim yerimize paylaşıyor.

Gördüğümüz gibi “Facebook”, “Gizlilik Ayarları”nı 4 ana başlık altında toplamış:

• Facebook’da Paylaşım
• Temel Dizin Bilgileri
• Uygulamalar ve İnternet Siteleri
• Engellenenler Listeleri

Sırayla bu 4 ana başlık altındaki ayarların ne işe yaradıklarına ve nasıl değiştirilebileceklerine göz atalım.

Facebook’da Paylaşım

“Facebook’da Paylaşım” başlığının altındaki “Özelleştir” sekmesine tıklayıp “Ayarları Özelleştir” bağlantısına tıkladığımızda karşımıza şu ekran geliyor;

Gördüğünüz gibi bu sayfada; durum güncellemelerimizden ilişkilerimize, internet sitemizden dini görüşümüze, duvarımıza yazı yazılmasına izin vermeye kadar birçok şeyi ayarlayabiliyoruz. Bu ayarlamaları yaparken ilgili bilgileri kimlerin görmesini istediğimizle ilgili 5 adet farklı seçeneğimiz mevcut. Bunlar; herkes, arkadaşlar ve ağlar, arkadaşlarımın arkadaşları, sadece arkadaşlarım ve özelleştir. Diğer 4’ü hoşumuza gitmediyse “özelleştir” seçeneğine tıklayarak; sadece ben’i veya belirli kişiler’e tıklayarak adlarını yazacağımız kişileri seçebiliriz. Yine bu sayfanın sağ üst köşesindeki “Profilimin Önizlemesi” bağlantısına tıkladığımızda açılan sayfada Facebook aramalarında anonim veya belirli kişiler tarafından profilimizin nasıl göründüğünü önizleyebiliyoruz.

Temel Dizin Bilgileri

“Gizlilik Ayarları Sayfası”nın en üstünde yer alan başlığın altındaki “Ayarları Gör” bağlantısına tıkladığımızda ise karşımıza şu ekran geliyor;

Bu sayfada Facebook aramalarında bulunma, arkadaşlık isteklerine izin verme, arkadaş listemizi gösterme gibi yine çok önemli gizlilik ayarları bulunuyor. Bu ayarlamaları yaparken ise toplam 4 adet farklı seçeneğimiz mevcut. Bunlar; herkes, arkadaşlar ve ağlar, arkadaşlarımın arkadaşları ve sadece arkadaşlarım. Yine bu sayfanın sağ üst köşesinde yer alan “Profilimin Önizlemesi” bağlantısına tıklayarak profilimizin başkaları tarafından nasıl göründüğünü ön izleyebiliyoruz.

Uygulamalar ve İnternet Siteleri

“Gizlilik Ayarları Sayfası”nın en alt sol kısmında yer alan başlığın altındaki “Ayarlarını Düzenle” bağlantısına tıkladığımızda ise karşımıza şu ekran geliyor;

Gizlilik ayarlarında bana göre “en önemli” ana başlıklardan biri bu.

“Kullandıkların” alt başlığında hangi uygulamaları kullandığımızı görebiliyoruz ve dilersek bu uygulamaları kaldırarak bizimle etkileşimde bulunmalarını engelleyebiliyoruz.

“Oyun ve Uygulama Aktiviteleri” alt başlığında kullandığımız oyun veya uygulamalardaki gerekleştirdiğimiz eylemleri kimlerin görebileceğine karar verebiliyoruz.

“Arkadaşlar Aracılığıyla Erişilebilen Bilgiler”den arkadaşlarımızın kullandıkları uygulamalarda hangi bilgilerimizin paylaşılabileceğini seçebiliyoruz. Uygulamaların bizim bilgilerimize erişimini önlemek için uygulamaları engellememiz yetmiyor, bu alt başlıktan paylaşımına izin vereceğimiz bilgileri de ayrıca seçmemiz gerekiyor.

“Anında Kişiselleştirme”den ise; Facebook’un bilgilerimizi başka internet siteleriyle paylaşmasına izin verebiliyoruz. Facebook’un bu özelliği halen deneme aşamasında ve bu paylaşımın şu an için bir üst limiti de yok. Dolayısıyla bu özelliğe izin vermeden önce iki kere düşünülmesi gerekiyor.

Son olarak “Herkese Açık Arama” alt başlığında ise bizi arama motorları vasıtasıyla arayan kişilerin facebook profilimizi görmelerini isteyip istemediğimizi seçiyoruz. Örneğin Google’da ismimiz aratıldığında facebook profil linkimizin çıkmasını istiyorsak, bu özelliği açık bırakabiliriz.

Engellenenler Listesi

“Facebook Gizlilik Ayarları Sayfası”nın en alt orta kısmında yer alan başlığın altındaki “Listelerini Düzenle” bağlantısına tıkladığımızda ise karşımıza şu ekran geliyor;

Bu sayfadan da herhangi bir kullanıcıyı tamamen, herhangi bir kullanıcıdan sadece gelebilecek davetleri veya istediğimiz Facebook uygulamalarını engelleyebiliyoruz.

“Mark Zuckerberg”, Facebook kullanıcılarının gizliliğini korumak adına değişiklikler yaptıklarını savunsa da; internette, özellikle de sosyal paylaşım ağlarında yer alan kişiler, gizliliklerini bir noktaya kadar koruyabiliyorlar. Bu yüzden aslında gizlilik ayarlarından önce paylaştığımız her içeriğe, daha sonra başımıza dert açmaması için, dikkat etmemiz gerekiyor.

Son olarak “Google Ceo”su “Eric Schmidt”in bir sözü: “Eğer kimsenin bilmesini istemediğiniz birşeyiniz varsa, belki de bunu öncelikli olarak yapmamalısınız.”

Geçtiğimiz hafta sonu Sansüre Karşı Platform toplantısındaydım ve orada konu ile ilgili ben de görüşlerimi belirttim. Bu yazım, konu hakkındaki savunmamdır.

Bu hafta içi, Meşgul Sinyali’nde bir de Internet Sansürleri ile ilgili detaylı bir inceleme yazacağım (belki de şimdiye kadar yazılmış en detaylı olanı), hatta bu yazacağım yazı belki ulusal bir gazetede aynı gün yayınlanacak, ama az sonra okuyacağınız yazı sadece Cumartesi günü yapılan toplantı ile ilgilidir. Digital Age dergisinin Temmuz sayısında bu konuyu farklı bir bakış açısından incelediğim daha sosyolojik bir yazı da olacak, eğer bir terslik çıkmazsa, o yazının başlığı da: “Dijital Dilencilik, Suiistimal ve Diğerkamlık”.

Konuya Cumartesi günkü toplantıdan başlayayım. Toplantıya gittiğimde, Özgür Uçkan ve Yaman Akdeniz hocalarımın girişiminde o kadar fazla insanın toplanmış olmasına çok sevindiğimi söylemeliyim. Sansüre Sansür grubu ile de ne zamandır tanışmak istiyordum, Deniz Tan zaten Meşgul Sinyali’ne geçmişte yazı yazmıştı, Deniz Coşkun’u zaten tanıyorum, ancak Fırat Yıldız ve diğer güzide insanlarla tanışmak çok güzel oldu.

Uçkan ve Akdeniz hocalarımın Friendfeed’de yapılan tartışmalar ve müzakereler sonucunda bir bildirge hazırlamış olduklarını gördüm. Zaten benim için düşünme meselesi orada başladı. Çünkü oradaki grup etkinlik sahibi bir grup değildi, en fazla “sivil inisiyatif” olabilirdi. Hazırlanacak bir bildirgenin “bir şeylere karşı” olması durumunda “etkinliğinin daha fazla kaybolacağı” da aşikârdı.

Oysa “Sansüre Karşı Platform” grubu “etkinlik sahibi” olmalıydı benim için. Ben de o yüzden fikirlerimi söylemek istedim. Orada yaptığım açıklamalar aşağıdaki gibi, ancak konu orada bitmedi, sektörün yüz karası şeyler de oldu, fikrini belirtenin de dokuz köyden kovulduğunu gördüm.

Sansüre Karşı Platform toplantısında söylediklerim:

Hazırlanmış olan deklarasyon faşizan bir yaptırımdır. Bu ülkenin %44’ünün seçmiş olduğu bir Başbakan ve Ulaştırma Bakanını “istifaya zorlamaya çalışan” herhangi bir deklarasyon da aynı şekilde faşizandır. İnsanlara özgürlük getirmek için kurulduğunu söyleyen bu grup aslında post-modern “faşizm” anlamlandırmasına göre hükümeti faşizmle suçlarken, kendisi faşist davranıyor. En azından ben faşist olduğumu itiraf edebiliyorum (düşünce hakkımın elimden alınması karşısında).

Bu ülkede 25 milyona yakın aktif internet kullanıcısı var ve bu internet kullanıcılarının %90’ı aptal ve umursamaz (aptal, çünkü cahil). Bu internet kullanıcılarını sokağa dökmek bir fikir, ancak bu eylem bir “etkinlik” kazandırır mı? Hayır, kazandırmaz. Çünkü biz de birçok toplum gibi bastırılmış bir gösteri toplumuyuz. Organize edilecek bir yürüyüş, hükümet kanadında etkinliğinin olması muhtemel dahilinde olmayan bir eylemden öteye geçemez.

Zaten hazırlamış olduğunuz bu deklarasyon fazlasıyla anti-hükümetçi ve anti-devletçi. Oysa hatırlayın, Youtube’u en başta kapattıran hareketi CHP başlattı, yani ana-muhalefet. Öyleyse hükümeti burada ancak “yasayı yanlış yorumladığı ve yetkiyi kötüye kullandığı” için suçlayabiliriz (ki hukuki açıdan da meselenin bu olduğu çok kere söylendi).

Sansüre Karşı Platform bir “tampon” kurum olmalıdır. Bu kurum da “kitle”den değil, “niche kitle”den oluşmalıdır. İçinde bir “ekonomist”, bir “avukat”, bir “gazeteci”, bir “ticaret erbabı”, bir “işadamı”, bir “koltuk sahibi” bulunmalı ve bürokratik yollardan Ulaştırma Bakanı ile görüşmek için randevu almalıdır. Hükümeti “karşımıza almak” geri tepecek sonuçlar üretebilir, aksine hükümetle birlikte ilerlemeliyiz. Ben A.K. Partisi’nin avukatı değilim, ancak yapılan “ben yaptım olducu” hareketler, stratejik davranmamızı gerektirir. Şu saate kadar kapatılan veya davası süren bu meseleleri çözmenin yanında, Facebook’un da kapatılmaması için uğraşmalıyız ve yasanın “herkesin hakkını koruyacak” şekilde düzenlemesini sağlamalıyız.

MilliMotor ve MilliTüp siteleri kendi içlerinde bir popülist anlayışa sahip olduğu için basında bir-iki gün ses getirecektir. Ancak “naif” fikirler ve uygulamalardır, ne olursa olsun güzeldirler. MilliMotor’da gördüğüm ufak bir detay ise bu güzelliği “tartışmaya açık” hale getirmek için yeterli sayılabilir. “Kendimi Zeki, Çevik ve Ahlaklı Hissediyorum” isimli buton, kendi içinde bir “sarkazm”a sahip ve bu yüzden de başkalarının hak ve özgürlüklerine “dokunuyor”. Bu anlamda oradaki nüansı herkesin görmesini tavsiye ederim, çünkü biz birilerine “benim hakkıma el uzatma” derken, diğerleri de bize “sen bizimkine uzatıyorsun ya” diyebilirler.

İşte toplantıda söylediklerimin minvali yukarıdaki gibidir. Söylediklerime destek olan insanlar bana Meşgul Sinyali’nden ulaştılar da zaten sağ olsunlar. Ancak orada bir hata yaptım ki, onu kabul edebilirim. Ben konuşmamı yaptıktan sonra ufak bir mola vermek için dışarı çıktım, çıkmamalıydım. Bana verilecek olan cevapları dinlemeliydim. Bu benim kişisel deformasyonumdur, tüm oradaki topluluktan da özür dilerim bunun için.

Nitekim bu toplantıdaki iyi niyetim toplantının sonuna kadar kalmama sebeptir. Bunu göremeyen bünyeler zaten arkamdan hakaretler ve küfürler etmişler. Çıktıktan sonra bile hala “etkinlik sahibi olmak için strateji ve taktikler üretmeliyiz” diye konuşuyordum, ancak “üvey evlat” muamelesinden fazlasını göremedi bu tavır da.

Ben fikir ürettim, alternatif yaklaşım geliştirdiğime inanıyorum. Ortada tek bir deklarasyon, tek bir eylem planı ve 4-5 kişinin manipüle ettiği bir konuşmalar dizisinden fazlasını görmedim o toplantıda. Adımın Fatih olduğunu bildiğim gibi bildiğim bir mesele var ki, “strateji bir ağacın köküdür, kökteki kılcal damarlar ise taktiklerdir. Taktikler kullanarak mineral, su ve tuzu köke kazandırırız. Bu sayede de kök hem daha derine penetre olur, hem de sağlamlaşır, kalınlaşır. Güçlü bir strateji halini alır. Bu stratejinin üzerine de ağaç yeşillenir”. Söylediğim işte buydu.

Cumartesi günkü toplantıda ben fikirlerimi belirttim sadece ve hala da oluşuma destek verdiğimi söyledim. Bunun üzerine toplantıdan kaçmadım, kaldım ve dinledim de. Ancak gördüğüm, son iki gündür Meşgul Sinyali’nin de öncesinde isminin 5. sırada bulunduğu listede, artık adı yoktu. Yani, manipülasyona maruz kaldığım yetmedi, bir de kurduğum ve diğer yazarlarımız sayesinde bu noktaya gelen “üretim alanımız”ı da sansürlediler. Kusura bakmayın, başka kelime bulamıyorum.

Ancak hala destek veriyorum. Vermeye de devam edeceğim. Ben sadece fikir üretiyorum, uygulanabilirliği var ya da yok. Korelasyonu size kalmış.

Sosyal medyanın sadece pazarlama, halkla ilişkiler ya da reklam gibi iş kollarını değil tüm hayatımızı değiştirdiği malum. Arkadaşlık, sosyalleşme gibi kavramların değiştiği dünyamızda okurluk ve yazarlığın anlamları da günden güne değişiyor. Blog yazarlığı sayesinde geçtiğimiz yıllardan beri süregelen edebiyat değişimi basılı geleneksel edebiyata da yansıyor.

Türkiye’de bunun ilk örneği son günlerde pek çok konuştuğumuz Pucca. Pucca’nın üç yıldır yazdığı blogu Pucca Günlük’ten türeyen kitabı “Küçük Aptalın Büyük Dünyası – Pucca Günlük” şimdiden çok satanlar listesine girdi bile. Cem Mumcu, Okuyan Us Yayınları’ndan Dizüstü Edebiyat adlı yeni bir kitap dizisinin yayınlanacağını da duyurdu. Bu dizi sayesinde sanal dünyanın şöhretleri, basılı edebiyatın şöhreti olmayı deneyecekler.

Kitaptan:

“Aynaya son kez baktım, ‘Kızım Pucca, Allah kahretsin seni, çok harikasın lan sen’ dedim.”

Sosyal medyadan türeyen bir başka kitap örneği ise Sh*t My Dad Says. 29 yaşında ve halen anne-babasıyla yaşamakta olan Justin’in basit bir fikirle yarattığı mikro blogun kitabı. Justin, http://twitter.com/shitmydadsays hesabından babasının hayat hakkındaki güzide söylemlerini yaklaşık 1.500.000 milyon takipçisi ile paylaşıyor. Mikro blogun kitabı Mayıs 2010’da basıldı ve babanın söylediklerinin yanında bu söylemin ortaya çıkmasına neden olan olayı da anlatıyor.

Kitaptan:

On my first day at kindergarten:

‘‘You thought it was hard? If kindergarten is busting your ass, I got some bad news for you about the rest of life.’’

Çocuk yuvasındaki ilk günümde:

‘‘Bu sana zor mu geldi? Eğer çocuk yuvası bile seni bu kadar zorluyorsa, sana hayatın geri kalanıyla ilgili kötü haberlerim var.’’

Kişisel olarak en çok beğendiğim proje ise 19 yaşındaki iki Chicago Üniversitesi öğrencisi tarafından yazılan Twitterature. Alexander Aciman ve Emmett Rensin edebiyat tarihinin en önemli yapıtları tweetlenerek yazılsaydı nasıl olurdu sorusundan yola çıkıp Shakespeare’in Hamlet’inden Mary Shelley’nin Frankenstein’ına 60 önemli edebi eserin Twitter versiyonunu yazmış. Her eserin yaklaşık 20 tweette anlatıldığı kitap, romanların en çok dikkat çekmek istedikleri konuyu en önemli olayları öne çıkararak anlatıyor.

Yazarlar, tweetleyen kahramanlara da mikro bloga yaraşır isimler vermiş. Kafka’nın Metamorfoz’unu @bugged-out tweetlerken Herman Melville’in Moby-Dick’ini @greatwhitetale tweetliyor. Shakespeare’in Romeo ve Juliet’inde ise romanın ruhuna yakışır şekilde iki kullanıcının – @DefNotHomeo ve @JulieBaby’nin – tweetlerini okuyoruz.

Kitabın sonuna bir de mikro bloglama sözlüğü ekleyen Aciman ve Resin’in kitabı Twitterature, zamanımıza ayak uydurarak klasiklerin en önemli unsurlarını ve olay örgüsünü kısa ve acısız olarak okuyucuya sunuyor. Kitap, bu önemli edebi eserlerin yazarlarını mezarlarında ters döndürür mü bilinmez ama okuyanı gerçekten çok eğlendirdiği kesin. Kim bilir belki çok yakın zamanda Çalıkuşu’nun ya da İnce Memed’in Twitter versiyonlarını okuma fırsatı buluruz.

Kitaptan:

Metamorphosis by Franz Kafka

@bugged-out

Sorry, no updates. Bug time is weird. Lose track.

Metamorfoz – Franz Kafka

@bugged-out

Üzgünüm, güncelleme yok. Böcek zamanı bir garip. Şaşkınım.

Crime and Punishment by Fyador Dostoevsky

@RobPeterPayPaul

I’ve got it. Rather than accept financial aid from my friend, I’ll murder an eldery money-lender in cold blood. Why? I’m not telling.

Suç ve Ceza – Fyador Dostoevsky

@RobPeterPayPaul

Buldum! Arkadaşımdan para yardımı almak yerine tüm soğunkanlılığımla yaşlı bir tefeciyi öldüreceğm. Neden? Söylemiyorum.