راز سر به مُهر

در فیدیبو

2026-05-18T14:20:00.876+03:30

می‌پوسد آن‌جا

2026-05-11T09:25:00.004+03:30

« ... بی تو دور از ضربه‌های قلب تو / قلب من می‌پوسد آن‌جا زیر خاک ...»

علیرضا قربانی به خواندن این بیت از فروغ که می‌رسد (و چهار بار تکرارش می‌کند) انگار جان ِ من سرد می‌شود و می‌ایستد؛ از حجم وسیع اندوهی که مستولی است، از تصور شاعر مرگ‌اندیش ِ رنج‌برده آن هنگام که چنین نوشت ... و در خیال، تصور پوسیدن قلب‌هایی - «آن‌جا زیر خاک» - می‌آید که دور از ضربه‌های قلب آن دیگری، مرگ صاحبان‌شان را برای همیشه ربوده بود و خواهد ربود ...

ابرهای دیر

2026-05-05T15:01:00.002+03:30

باران را دوست دارم، و زیر آن، فقط این نیست که خیس بشوم. از همین روست که ابرها را و آسمان ابری را دوست دارم و فقط این نیست که ابرهای ِ با هم را دوست داشته باشم؛ ابرهایی که فردای باران، تنها به آسمان شهر می‌رسند را طور دیگری دوست دارم؛ شاید از سر دلسوزی، که تنها و دیر رسیده‌اند؛ مثل خیلی‌هایی که دیر می‌رسند و انگار که اصلا نمی‌رسند و آفتاب تا به ابرهای بارانی برسند، بخارشان می‌کند، گم‌شان می‌کند، تمام‌شان می‌کند؛ انگار که هیچ‌گاه نبوده‌اند.
کاش من پیامبر ابر و باران بودم و معجزه‌ام، پیدا کردن همه ابرهای گم‌شده بود.
.
عکس را همین جمعه‌ای که رفت، گرفتم ... این ابر کجا رفت؟

حتی بعد از شلیک آخرین گلوله

2026-05-04T11:54:00.000+03:30

کسی از من در همان روزهای اول جنگ پرسیده بود: چه می‌شود؟ - گفته بودم: «تا یادم میاد و خونده و شنیده‌ام جنگ برای مردمی که وقت ِ جنگ حضور داشته‌اند، تلخ و گزنده بوده ولی جنگ‌هایی بوده که دست‌کم برای «آیندگان» و برای مردمی که بعد از جنگ را دیدند، توانسته امن و آرامش و صلح بیاورد و کاش این جنگ ما هم همین باشد» ... ولی به نظرم نمی‌شود؛ این ویرانی دامن خواهد گسترد حتی بعد از شلیک آخرین گلوله ...

علی لاریجانی

2026-04-28T13:32:00.003+03:30

برای مرگ علی لاریجانی متاثر شدم.

به گمانم او سالم‌تر (از نظر اقتصادی)، باهوش‌تر، با پرنسیپ‌تر و مدیرتر از متوسط مقامات عالی‌رتبه نظام بود و می‌توانست رهنمون کشور به سمت توسعه و آبادانی باشد اما «دو سیاه بزرگ» هست که یاد علی لاریجانی را لکه‌دار می‌کند؛ نخست: در سال‌های دولت اصلاحات، سازمان تحت مدیریت‌اش (صدا و سیما) را به یک سدّ موثر سر راه تغییرات مورد درخواست اکثریت مردم تبدیل کرد. او علیه پیام «دوم خرداد» سنگ تمام گذاشت. دوم: کشتار بی‌نظیر خیابانی ایرانیان در دی ماه گذشته، در دوره دبیری او در شعام صورت گرفت.

لاریجانی به زعم من، یک مدیر سالم ِ باهوش امّا «نامردمی» بود و شاید همین، گواه «هدر رفتن» او باشد.
شاید اگر اولویت آرامش و آسایش ایرانیان بود، علی لاریجانی می‌توانست کمک‌کار بزرگی باشد. این اتفاق رخ نداد؛ حیف و صد حیف.

«اکنون»

2026-04-27T09:53:00.003+03:30

«رنج ِ اکنون ِ مردم ایران» برای چه کسی اهمیت دارد؟

و این «اکنون» بسیار مهم است و بسیاری از کسانی که وعده بهشت و نصرت و پیشرفت در «آینده» می‌دهند این را خوب می‌دانند؛ آن‌ها از هر نقد و مخالفتی، «زمان ِ حال» را می‌گیرند تا بی‌اعتبارشان کنند ... و این ترسناک و غم‌انگیز است.

اردیبهشت آمده

2026-04-21T14:05:20.981+03:30

اول) دسترسی به اینترنت ندارم و وبلاگم رو از طریق ایمیل به روز می‌کنم؛ تا کِی؟ هیچ معلوم نیست ...

دوم) و دارم به این فکر می‌کنم که اگر بعض آرمان‌ها و برنامه‌های نظام مقدس نبود، امروز به جای دنبال کردن اخبار جنگ ِ کثیف و مذاکره ابلهانه و فیلترینگ سمّی و تورم ِ مخوف، داشتیم درباره «سعدی» حرف می‌زدیم و فکر می‌کردیم؛ که امروز به یاد اوست؛ اول اردیبهشت.
... ما محروم شده‌ایم؛ از بسیاری از ساده‌ترین امکان‌های یک زندگی کاملا عادی شرافتمندانه ...

سوم) خبرت هست که آرام‌ام نیست؟

چیزی بزرگ تغییر کرده ...

2026-04-18T09:09:08.589+03:30

من آن آدم ِ جنگ دوازده روزه نیستم؛ همانی که بی‌تردیدی آن تجاوز را محکوم و سعی می‌کرد حساب ایران را از حساب خیلی‌ها و از حساب نظام سیاسی حاکم بر آن جدا کند تا از پی آن بگوید این جنگ، علیه ایران است. در تصورش آمده بود که نظام حالا غافلگیر شده و از این پس، واقعیت‌ها را و رنج ِ اکنون مردم را خواهد دید و ایرانی و ایران را کمتر قربانی شکوه سیاسی خود خواهد کرد یا به تاریخ وهم‌اندود خواهد فروخت.

شاید (نمی‌دانم) درست‌تر باشد بگویم: «متاسفانه» آن آدم، حالا نیست!

نه که از آن دیدگاه، در آن جنگ، پشیمان شده باشم آن گونه که بگویم: کاش آن طور به مسئله نگاه نکرده بودم؛ نه! آن نگاه «حجت» بود و «نشانه» برای خودم و درست بود و از قضا به خاطر همان دیدگاه، الان آن من ِ جنگ قبلی، دیگر نیست!

و مگر بین دو جنگ چه چیزی برای من و در باور من تغییر کرد؟!

به این پرسش بسیار فکر می‌کنم؛ کدام اتفاق(ها) باعث شد تا حالا چنان باشم که نبودم؟
آیا خواهم توانست علت‌های این تغییر را بشناسم و سپس بر درستی و به‌حق بودن‌شان مطمئن شوم؟

آیا شدت خفقان اجازه بازگویی خواهد داد؟

قربانی: ستار خدابخش

2026-04-18T09:07:44.931+03:30

با «ستار خدابخش» اولین (و آخرین بار) حدود سه ماه پیش هم‌صحبت شدم؛ در کافه‌ای در روستای حسن ابدال. آشنای مشترکی ما را به هم معرفی کرد. بسیار خونگرم و خوش‌صحبت بود ... صحبت از اعتراض و خیابان و انقلاب شده بود. گفته بود که در روزهای منتهی به انقلاب سال 57، در خیابان چنان از گاردی‌ها کتک خورده بود (و سیزده ساله بوده) که تا مدت‌ها بعد از انقلاب هم با کمک عصا راه می‌رفته. به مزاح آمیخته به افسوس گفت که «ما به خیال رسیدن به «آب» چاه کندیم ولی به ...» و جمله را تمام نکرد ...

ورزشکار بود؛ دوچرخه‌سوار و کوهنورد، و هنرمند ِ منبت کار. باغی داشت و در تدارک یک خانه برای بومگردی در باغ و دانستم که در باغش از تیم‌های مردمی دوچرخه‌سوار میزبانی و پذیرایی می‌کند. آخرین بار در مجلس یادبود چهلم یکی از کشتگان اعتراض‌های خون‌بار دی‌ماه زنجان دیدم‌اش؛ سرپا ایستاده بود در کسوت صاحبان عزا ... تا دیروز (دهم فروردین) که خبر آمد: «ستار خدابخش شهید شد ...»؛ در انفجار منزل مسکونی در خیابان قائم ششم؛ چهار و ده دقیقه بامداد دهمین روز اولین ماه سال ... خانه‌ای در خیابان قائم ششم داشتند که اجاره می‌دادند؛ چیزی شبیه بومگردی‌ها. شنیدم آن سه مهمانی که در آن خانه کشته شدند و «ستار» هم با آنها کشته شد، دو شبی بود مقیم شده بودند، جوان بوده‌اند و گفته شده ستار بر خلاف همیشه که شب‌ها را در باغش می‌ماند، آن شب در زیرزمین خانه خوابیده بوده که برای همیشه خوابید. لابد خیلی‌ها غصه‌ی سنگین بر دوش برده‌اند و می‌برند، لابد گریه‌های بسیار کرده‌اند بر بی‌گناهی چون اویی. به طور عجیب و بی‌سابقه‌ای هنوز هویت آن سه مقتول دیگر فاش نشده در حالی که در سه حمله دیگر به مناظق مسکونی در زنجان، اسامی کشتگان خیلی زود اعلام شده ... ستار «قربانی» است، ستار «قربانی» شد؛ در 61 سالگی؛ کاش دست‌کم به «آب» و «روشنایی» رسیده باشد ...

ستار ِ دور! خدایت بیامرزد.

از 6 اردیبهشت چه به یاد دارید؟!

2026-04-18T09:06:51.144+03:30

این یادداشت در آخرین شماره سال گذشته روزنامه محلی صدای زنجان چاپ شد.

هنوز تا ششمین روز اردیبهشت 1405 فرصت باقی‌ست!

این روز چرا مهم است و باید، دست‌کم برای یک‌سال، به یادماندنی بوده باشد؟ نه به این دلیل که نشانی است از وسعت و عظمت ِ رنج ِ «اکنونِ» مردم ایران آن گونه که مدام مصیبتی تازه‌تر، مصیبت قبلی را از یاد می‌برد و فاصله مصیبت‌ها نیز کمتر و کمتر می‌شود؟!

بسیاری مدت‌هاست از یاد برده‌اند که در ششمین روز از اردیبهشت سال 1404، چه اتفاق هولناکی افتاد؛ همان روز که در چشم‌برهم‌زدنی، انفجاری مهیب بزرگترین بندر تجاری ایران را در بندرعباس در نوردید و نزدیک به 70 هم‌وطن را در کام خود کشید (و هنوز بر مردم معلوم نیست چرا و چگونه؟!). از یادها رفته چون مصیبت‌های بزرگتری در راه بود؛ ابتدا جنگ 12 روزه و خسارت‌های بزرگ ِ بی‌سابقه و کشته شدن ایرانیان (حتی بیشتر از متوسط روزانه شهدای جنگ 8 ساله با عراق ِ صدام)، سپس وحشت بی‌آبی، همزمان سرعت گرفتن کم‌سابقه تورم و سقوط ارزش پول ملی و فقر دامن‌گستر، آنگاه دی‌ماه بی‌مثال ِ سیاه و مالامال ِ اندوه و اینک جنگی تازه‌‌تر با خسارت‌های عظیم در روزهایی که دست‌کم یاد نوروز، همه سال، جان و شوق تازه به انسان ایرانی و شهرها و روستاهایش می‌بخشید.

کلمه برای توصیف سختی و رنج‌های سال 1404، ناتوان است؛ سالی که قصه‌های پرغصه‌ی آن حُکماً همه‌ی سال‌های بعدتر را به شدت متاثر خواهد کرد و این تازه وقتی‌ست که هنوز قصه‌های شروع شده‌ی در این سال، به «کلاغه به خونش نرسید» نرسیده است و باز تازه این‌ها همه در سالی‌ که سند چشم‌انداز 20 ساله توسعه، نوید برتری ایران را در منطقه داده بود؛ افسانه‌وار، نشانی از فاصله بین واقعیت و تخیل!

باید راهی برای بیرون آمدن از حلقه رنج باشد؛ راه هر چه هست، «نزاع با واقعیت» بیراهه است؛ رهزن ِ رهایی است. هر راهی که «رنج ِ اکنونِ مردم» را نادیده بگیرد (هم علت‌هایش را و هم چاره کاستن آن‌ها را)، بن‌بست است.

کسی چه می‌داند؛ شاید در این که 1404 با ماه «مبارک» رمضان آغاز شد و با آن تمام می‌شود، نشانه‌ای و «راهنما»یی هست! در این‌که رمضان ماه تمرین دست‌شستن از «خو گرفته» و «عادت»هاست. آیا این نشانه‌ی مهمی نیست؟!

ایرانی به چه‌ها خو گرفته که در «مدار صفر درجه»‌ای مدام دور خودش می‌چرخد و انگار از حلقه رنج رهایی ندارد و (به‌حق یا ناحق) انتفاع یا حتی تعادلی بین داده و ستانده نمی‌بیند؟!

آیا به طور افراطی خو گرفته‌ایم به هیجان‌زدگی؟ به بی‌علاقگی به خواندن و آموختن از تاریخ و سرنوشت ملت‌هایی که شکست خوردند یا ملت‌هایی که پیروز شدند؟ به کلنگ برداشتن و تخریب همه دستاوردهای حتی نیم‌بند ولی چه بسا مهم خود؟ به چشم امید دوختن به غیر؟ به شوق نادیده گرفتن و حتی برچیدن کسی که عین خودمان نیست؟ به ترس‌های مکرر؟ به مقدس کردن‌های بدعت‌اندود ِ خسارت بار که راه نقد و اصلاح را می‌بندد؟ ... از کدام عادت ضربه بیشتر خورده‌ایم؟ از عادت به دروغ و پذیرفتن دروغ فقط به این دلیل که خوشایند است؟!

چه روزه‌ای باید بگیریم برای احیای ایران‌مان؟!