راز سر به مُهر

آن‌چه مهدی بازرگان و عزت‌الله سحابی به آن رسیدند

2026-06-22T09:07:00.000+03:30

«مهدی بازرگان به عنوان یکی از پدران فکری جریان ملی-مذهبی در آخرین سال‌های حیات خود سخت دلمشغول جایگاه دین در زندگی سیاسی دینداران بوده و با توجه به تجربه خود از روند بروز مشکلات در جامعه ایران، دیانت را مختص ایمان به خداوند و باور به حیات اخروی بشر دانسته و از حوزه اداره جوامع جدا کرده است. بازرگان همچنین با بیان این جمله که وی، به خلاف آیت الله خمینی، «اسلام را برای ایران» می‌خواهد، از میراث آنچه اسلام سیاسی نام گرفته به طور کامل گسسته است. نیروهای ملی-مذهبی و حتی اعضای نهضت آزادی ایران به پیگیری بحثی که بازرگان دراین زمینه به اختصار مطرح کرده بود علاقه‌ای نشان ندادند و بعضاً با توجیه یا رد تلویحی آن، از کنارش عبور کردند. با این حال عزت‌الله سحابی به عنوان چهره صاحب‌نام طیف ملی-مذهبی در واپسین سال‌های عمر خود با چنان شدتی از سرنوشت ایران دل‌نگران بود که بدون وارد شدن به بحث‌های نظری، از مخاطبانش می‌خواست که حفظ اسلام را به خدا واگذار کنند و در پی حفظ ایران برآیند. او مرتب نگران «ظرفی به نام ایران»بود؛ ظرفی که در صورت شکستن آن، استمرار حیات جامعه و تمدن ایرانی بی‌معنا خواهد شد.»

الزامات سیاست در عصر ملت-دولت - نوشته احمد زیدآبادی

در هنگامه جنگ، «دوراندیشی» جسارت بیشتری می‌خواهد

2026-06-20T09:05:31.457+03:30

.
«ماکس وبر [۱۹۲۰- ۱۸۶۴ / جامعه‌شناس، تاریخدان، حقوقدان و استاد اقتصاد سیاسی آلمانی] که در ابتدا حامی مشتاق جنگ‌افروزی آلمان [در جریان جنگ جهانی اول] بود، به منتقد تند و تیز حماقت و رسوایی خط‌مشی آلمان (خاصه در توسل به زیردریایی‌ها و همین‌طور ضمیمه‌کردن اراضی شرقی) بدل شد. او جسورانه دولت و افکار عمومی را به باد انتقاد گرفت و گفت جنگ‌طلبی و عوام‌فریبی نشان‌دهنده قدرت نیست بلکه نشان از ضعف درونی دارد و هشدار داد که در هنگامه جنگ، «دوراندیشی» جسارت بیشتری می‌خواهد تا قیل و قال جنگ‌طلبانه.»

📚 لیبرالیسم در روزگار ظلمت، صص ۵۱ و ۵۲

یک تابلو معمولاً چند بار گم می‌شود؟!

2026-06-16T09:09:00.000+03:30

تابستان پنج سال پیش (۱۴۰۰)، تابلوی بوستان شهید صارمی (ضلع شمال شرقی میدان سرباز گمنام، جوار دفتر خبرگزاری جمهوری اسلامی) مفقود شد.

«شهید محمود صارمی» خبرنگار ایرانی مستقر در مزار شریف افغانستان، مرداد سال ۷۷ در اولین دور سقوط افغانستان به دست نیروهای طالبان، در این شهر در کنار دیپلمات‌های ایرانی، کشته شده بود. در گرامیداشت یاد او روز ۱۷ مرداد، روز ملّی خبرنگار نامگذاری شد. در زنجان نیز، سال ۹۳، بوستان جنب ساختمان خبرگزاری جمهوری اسلامی به یاد این قربانی راه اطلاع‌رسانی و خبرنگاری نامگذاری شد.

مفقود شدن تابلوی این بوستان درست در دومین دور سقوط افغانستان به دست طالبان و قدرت‌گیری دوباره این گروه (تابستان ۱۴۰۰)، این گمان و تحلیل را تقویت کرد که مصالح سیاسی احتمالا مهربانی با این گروه حاکم‌شده را در افغانستان ترجیح داده و می‌خواهد به آرامی نشانه‌ها و یاد جنایت آنان را کم‌رنگ کند یا از یادها ببرد؛ گمان و تحلیلی که البته درست نمی‌نمود. با این حال پس از رسانه‌ای شدن این خبر، شهرداری زنجان فورا اعلام کرد که تابلو توسط معتادان سارق برای فروش به عنوان ضایعات، اسقاط شده بوده ولی تابلوی اسقاط‌شده نزد شهرداری است. مدتی بعد تابلوی جدیدی (با شکل و شمایل جدید) با اسم شهید صارمی در محل نصب شد.

با این حال، دوباره این تابلو مفقود شده است! برخی از غیب شدن آن طی حدود دو ماه گذشته خبر داده‌اند. این تابلو در فاصله اندکی از اداره کل اطلاعات و دادسرا، و روبه‌روی کلانتری محل واقع است.

اگر از اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان و شهرداری زنجان که این روزها مشغول موکب‌داری‌اند بگذریم، احتمالا باید از جامعه خبرنگاری انتظار داشت این مسئله را به اعتبار شأن خبرنگاری شهید صارمی (و خود اعضای این جامعه) جدّی بگیرد و تا نصب تابلوی جدید (چنان‌که برای بار سوم مفقود نشود) موضوع را پیگیری کند.

پ.ن: گم‌شدن تابلوی یک محل تا چند بار عادی محسوب می‌شود؟!

در این جا هم

شین

2026-06-16T08:51:19.904+03:30

کانال تلگرامی‌م رو از بعد از باز شدن راه اینترنت تقریبا مرتب به روز می‌کنم ولی صرفا با نقل قول از دیگران.
حرف‌های خودم بیش از هر وقت دیگری، ناگفتنی شده!

اگه مایل بودید «شین» [کلیک کنید] رو دنبال کنید.

آدمی به یاد زنده است

2026-06-15T16:25:02.547+03:30

بوی پیچ امین‌الدوله هم کل حیاط خانه را پر کرده بود و هم مشام او را توی اتاقی که نسیمی هر از چندگاه، پرده‌سفید نازکش را با صدای آرامی تکان می‌داد. آخرین روزهای بهار بود. بهار را به خاطر اردیبهشت و پیچ امین‌الدوله‌اش دوست داشت؛ ناگهان بوی خوب توی شهر زیاد می‌شد، توی کوچه و حیاط خانه‌ها و حالا حواسش بود که چند روز دیگر یک بهار هم تمام می‌شد «برای همیشه» - و چقدر از این «برای همیشه» می‌ترسید.

توی یادش سُر خورد تا ۷ سالگی‌اش؛ به ۴۸ سال قبل. باید یکی از همین روزهای آخر بهار بوده باشد. مادر لباس می‌شست توی تشت آب، کنار حوضی که درخت‌های پرسایه راه خورشید را به روی آن بسته بودند. مادر یهویی یادش آمده بود که باید گلدان پیچ‌امین‌الدوله جوانی را به زن همسایه برساند. صدایش کرد. همان‌طور که جفت ‌دست‌هایش توی آب تشت بود، به پسرک گفت گلدان را از روی ایوان خانه بردارد و ببرد برای زن همسایه که فجر امروز دختری به دنیا آورده و از سه ماه قبل هم به مادر سپرده بود توی گلدان برایش پیچ امین‌الدوله کنار بگذارد و ببرد. مادر می‌ترسید دیر شده باشد و زن همسایه «برای همیشه» این بدقولی را به او نبخشد؛ دل زائو همیشه نازک است.

گلدان را که به پسر همسایه می‌داد، از خانه صدای نوزادی می‌آمد. پیچ‌ امین‌الدوله و دختر همسایه با هم بزرگ شدند.
*

همین امروز صبح به دخترش، دور از چشم دامادش و زنش، با گلایه گفته بود: دخترم! آدمی به یاد زنده است.

همین طور جدی و کتابی!
دخترش سکوت کرده بود.

در دل گرهی داشت که خودش هم نمی‌دانست از کجاست؛ از این‌که دخترش یک ماه بود از شهر غریب سراغش را نگرفته و یادش نکرده بود، یا شاید طور غریب رنجوری خوشحال بود که هنوز پیچ‌ امین‌الدوله و مادر و آن محله‌ی دور را به یاد دارد، که هنوز زنده است.
*

نسیم آرام گرفته بود و پرده دیگر تکان نمی‌خورد. چیزی به تابستان ِ گرم نمانده بود.

جایی دیده بودم‌اش؟

2026-06-14T15:51:51.897+03:30

خواب دیدم قو یا غازی سفید را می‌بَرند. بو و رنگ خون بود در خواب، سر و صدای دعوا و حمله هم. صورت آن پرنده سفید، ناگهان دختری شد که صبور و ساکت، مرا نگاه می‌کرد؛ انگار برای کمک. من رو برگرداندم از ترس و برای فرار از آن نگاه. پشت دیوار رفتم. اما این بار، روبه‌رویم داشتند پرنده‌ دیگری را سر می‌بریدند. چه بی‌رحم بودند. داد زدم ... که خون‌اش نپاشد؛ پاشید اما، به من نرسید آن شتک خون. به خیالم آمد که لباس‌هایم تمیز است ... از خودم بدم آمده بود، از ترسم، از این‌که نتوانسته بودم کاری بکنم. چه عبث بودم ... چهره آن دخترک جلوی چشم من است. جایی دیده بودم‌اش؟ جایی خواهم‌اش دید؟ ... چرا پشت هیچ پنجره‌ای نیستی؟ چرا تسلایی نیست؟ چه کسی ما را به باد یغماگر سپرد؟

«آدم‌ها را به اسم اخلاق از قید اخلاق می‌رهانْد»

2026-06-13T09:44:19.147+03:30

.
«همان‌طور که یک کمونیست سرخورده در کتاب «زندگی و سرنوشت» واسیلی گروسمن اظهار کرده، پارادوکس هولناک کمونیسم این بود که «آدم‌ها را به اسم اخلاق از قید اخلاق می‌رهانْد.» به خاطر یک آرمانِ «خوب و شریف» کشتن و افلیج ساختن و امحا و ارعاب را توجیه می‌کرد و به «انسان‌های ریاکار و متظاهر و آدم‌فروش» اعتبار می‌بخشید. آمیزه آرمانیسم [آرمانگرایی] و بدبینی در پیش‌برد نیات شریف از طریق شیوه‌های ددمنشانه، بالاخص، جذبه‌ای فراوان و عواقبی هولناک دارد.»

📚 لیبرالیسم در روزگار ظلمت، صفحه ۲

کلاچای و رامسر، نیمه خرداد

2026-06-07T10:36:51.268+03:30

پیشنهاد فیلم

2026-06-03T11:34:44.736+03:30

در جبهه غرب خبری نیست | All Quiet on the Western Front (لینک دانلود)
محصول سال 2022

**
در حاشیه فیلم: ... نیروهای آلمانی به شدت تحت فشار نیروهای فرانسوی‌اند و سربازان به راحتی و وحشیانه کشته می‌شوند. یک افسر ارشد نظامی مخالف مذاکره و ترک مخاصمه است و در حالی که محل کار امن و غذای خوب دارد، نگران «شرافت» است و طرفداران ترک مخاصمه را هم به وطن‌فروشی متهم می‌کند ... او جد اندر جد سرباز بوده و شغل دیگری نمی‌داند ... فرمان حمله می‌دهد؛ سربازان بیشتری کشته می‌شوند ...

جنگ در آلمان همه چیز را به ویرانی کشاند

2026-05-31T09:37:23.961+03:30

«[هیتلر] "رهایی زن" را نقشه یهودیان به قصد ایجاد تزلزل در ارکان جامعه تلقی می‌کرد (ص۱۶۲) [...] یکی از نگرانی‌های جدی هیتلر روند نزولی زاد و ولد در آلمان بود [...] او مایل بود که زنان "مادر شدن" را کمال مطلوب خود بدانند [...] به زنان توصیه کرده بودند که شغل خود را رها کرده و به خانه‌ها بازگردند [...] دولت برای جبران مافات مزایای ویژه‌ای در اختیار زنان گذاشت تا با رضایت خاطر از شغل خود دست بکشند (ص۱۶۳) [...] درمانگاه‌های کنترل جمعیت تعطیل و سقط جنین هم برای زنان و هم برای عاملان آن غیرقانونی اعلام شد (ص ۱۶۴) [...] [نازی‌ها] زنان و به ویژه مادران را موکدا از بزک و آرایش چهره برحذر می‌داشتند. می‌گفتند این عمل رسمی یهودی است که آلمانی خوب سراغ آن نمی‌رود (ص۱۶۶) [...] جنگ در آلمان همه چیز را به ویرانی کشاند [...] با توجه به افزایش تعداد تلفات و خلا عظیمی که در نیروی انسانی پدید آمده بود، فقط یک راه برای جبران وجود داشت. زنان آلمانی می‌بایست آن قدر زاد و ولد می‌کردند که آینده آلمان تضمین شود اما غیبت مردان و مرگ بسیاری از شوهران بدان معنا بود که ازدواج به منزله کانون طبیعی تولد و تناسل، دیگرعملا امکان‌پذیر نیست. هیملر (فرمانده اس‌اس) راه حلی پیش پا گذاشت [...] زنان باید خارج از چارچوب مرسوم ازدواج خود را در اختیار مردان قرار دهند.(ص ۱۷۲)»

کتاب «آلمان نازی»، نوشته مایکل لینچ، ترجمه بابک محقق