انسان معلق

از سر دردمندی

2011-05-10T18:39:00.001+04:30

pla·gia·rism /ˈpleɪʤəˌrɪzəm/ noun

[noncount] : the act of using another person's words or ideas without giving credit to that person : the act of plagiarizing something
▪ The student has been accused of plagiarism.

— pla·gia·rist /ˈpleɪʤərɪst/ noun, plural pla·gia·rists [count]

▪ The student is accused of being a plagiarist.

کلی کار دارم. به مناسبتی تاریخ فلسفه‌ی اسلامی را مرور می‌کنم؛ و طبیعی است که به منابع مختلف مراجعه کنم. منبع اصلی‌ام را کتاب ’سیر فلسفه در جهان اسلام‘ ماجد فخری قرار داده‌ام. فصل مربوط به هر فیلسوف را که می‌خوانم به سراغ منابع دیگر می‌روم، و از روی آنها هم یادداشت برمی‌دارم. یکی از منابع کتابی است با نام ’مناسبات دین و فلسفه در جهان اسلام‘. بار اول که کتاب مناسبات را برداشتم و فصل مربوط به کندی را از روی آن خواندم سیاق متن و سخنان آن برایم خیلی آشنا بود. پیش از آن علاوه بر کتاب سیر فلسفه چندین مقاله درباره‌ی کندی، به زبان انگلیسی، خوانده بودم. احتمال دادم که نویسنده‌ی کتاب مناسبات، که انگلیسی هم می‌داند و مدتی در امریکا فلسفه‌ی اسلامی درس می‌داده است، به آن منابع هم رجوع کرده، و از آنها نقل به مضمون کرده باشد. نگاهی به کتابنامه‌ی کتاب انداختم و متوجّه شدم که هیچ منبع انگلیسی‌ای در آن ذکر نشده است.

فصل مربوط به فارابی از کتاب سیر فلسفه را هفته‌ی پیش مطالعه کرده بودم. حالا دارم تندتند فصل فارابی کتاب مناسبات را می‌خوانم. می‌بینم باز هم همان مشکل هست. جملات آهنگ آشنایی دارند. کتاب سیر فلسفه کتار دستم است. برش می‌دارم و مقایسه می‌کنم. شباهتها خیلی زیاد است و هیچ ارجاعی هم به کتاب سیر فلسفه داده نشده است. این است که کفری می‌شوم، و عصبانی بلند می‌شوم و کارم را رها می‌کنم و این پست را می‌نویسم. بندهایی از فصل فارابیِ دو کتاب را ببینید:

’مهارت فارابی را در منطق می‌توان از تعدد و جامعیت شروح و خلاصه‌هایی ارزیابی کرد که بر منطق ارسطو نوشته است. [...] آثار فارابی در طبیعیات و مابعد الطبیعة و سیاست نیز، همانند آثارش در منطق، او را در میان فلاسفه‌ی اسلامی بحق از مقامی تردیدناپذیر برخوردار می‌سازد. یکی از نخستین تذکره‌نویسان شرح استادانه‌ی او از فلسفه‌ی افلاطون و ارسطو را ستوده است. این دو کتاب، به اضافه‌ی کتاب احصاء العلوم، جامعترین مقدمه‌ی عمومی بر فلسفه‌ی ارسطو و فلسفه‌ی افلاطون در زبان عربی محسوب می‌شوند و از نظر کیفیت و جامعیت بر آثار مشابه آن عصر به مراتب برتری دارند. در اولین کتاب از این سه اثر، به نام فلسفة افلاطون و اجزاؤها و مراتب اجزائها فارابی دانش وسیع خود را در مورد مجموعه آثار افلاطون و نیز درجه‌ی اطلاع مسلمانان را در قرن چهارم/دهم از این مجموعه نشان می‌دهد. [...] اثر دوم، به نام فلسفة ارسطوطالیس، با بحث از ماهیت سعادت بشر و چگونگی ضرورت «معرفت علمی» برای نیک زیستن که باید مطمح نظر آدمی باشد، آغاز می‌شود. سپس در ادامه‌ی مطلب، تمامی مراحل فلسفه‌ی ارسطو از منطق تا مابعدالطبیعه مورد بررسی قرار می‌گیرد. [...] اما سومین اثر از آثاری که ذکر کردیم، یعنی احصاء العلوم (که از برخی جهات تکرار مطالب کتاب دوم است) شاید مهم‌ترین نوشته‌ی فارابی برای دریافت مفهوم وی از مقام فلسفه نسبت به سایر علوم و در حقیقت فهم برداشت مکتب فلسفی اسلامی از ماهیت و مناسبات متقابل علوم یونانی و اسلامی است که پژواکهای آن هنوز تا چهار قرن بعد در نوشته‌های دائرة المعارف‌نویس و مورّخ ضد یونانی، ابن خلدون، (متوفی 1406/809) به گوش می‌رسد. فارابی در این رساله تمامی علومی را که در زمان وی شناخته بوده مورد بررسی قرار می‌دهد و زیر هشت عنوان طبقه‌بندی می‌کند: علم لغت، منطقیات، ریاضیات، طبیعیات، الهیات، سیاسیات، فقه، و کلام.‘ (سیر فلسفه در جهان اسلام، بریده‌هایی از صفحات 126 تا 130)

’مهارت او را در منطق می‌توان از تعدد و جامعیت شروح و خلاصه‌هایی ارزیابی کرد که بر منطق ارسطو نوشته است. اهمیت آثار او در منطق از این جهت است که در آنها منطق ارسطو با تعبیرات بسیار متناسب و صحیح عربی بیان شده و این خود میراث مشترکی را برای همه‌ی شاخه‌های معرفت اسلامی پدید آورده است. آثار فارابی در طبیعیات، مابعد الطبیعة و سیاست نیز، همانند منطق، او را در میان فلاسفه‌ی اسلامی از مقامی والا برخوردار می‌سازد. شرح استادانه‌ی وی بر فلسفه‌ی افلاطون و ارسطو به اضافه‌ی کتاب احصاء العلوم، از نظر کیفیت جامعترین مقدمه‌ی عمومی بر فلسفه‌ی ارسطو و افلاطون محسوب می‌شود و از نظر جامعیت بر آثار مشابه آن عصر به مراتب برتری دارند. اولین کتاب از سه اثر فوق به نام فلسفة افلاطون و اجزاؤها و مراتب اجزائها نشان‌دهنده‌ی دانش وسیع فارابی در مورد مجموعه‌ی آثار افلاطون است. اثر دوم او، به نام فلسفة ارسطوطالیس با بحث از ماهیت سعادت بشر و چگونگی ضرورت «معرفت علمی» برای نیک زیستن که باید مطمح نظر آدمی باشد، آغاز می‌شود. سپس تمامی مراحل فلسفه‌ی ارسطو از منطق تا مابعدالطبیعه مورد بررسی قرار می‌گیرد. اما سومین اثر، یعنی احصاء العلوم مهم‌ترین نوشته‌ی فارابی برای دریافت مفهوم وی از مقام فلسفه، نسبت به سایر علوم و در حقیقت فهم برداشت مکتب فلسفی اسلام از ماهیت و مناسبات متقابل علوم یونانی و اسلامی است. فارابی در این رساله تمامی علومی را که در زمان وی شناخته شده، مورد بررسی قرار می‌دهد و زیر هشت عنوان طبقه‌بندی می‌کند.‘ (مناسبات دین و فلسفه در جهان اسلام، صفحه‌ی 149 و 150)

این نوع استفاده‌ی ادبی از آثار دیگران متأسفانه در میان بسیاری از دانشجویان معمول است. ولی مشکل جایی است که کسی این کار را می‌کند که استاد فلسفه، رئیس گروه فلسفه، و رئیس دانشکده‌ی علوم انسانی دانشگاهی معتبر است، و مدعی تاریخ‌نگاری فلسفه‌ی اسلامی است. مشکل جایی است که این کتاب مثلاً ارزیاب علمی داشته است. می‌گویید عادی است. می‌گویم وای بر ما! ببخشید، سرم درد گرفته بود، سرتان را درد آوردم.

پی‌نوشت: کتاب مناسبات دین و فلسفه در جهان اسلام دارای محاسن و نکات بدیعی در زمینه‌ی تاریخ فلسفه‌ی اسلامی است. مؤلف کتاب نیز استادی کارکشته در فلسفه‌ی اسلامی است. مطلب بالا به معنای نقض فضل نگارنده‌ی کتاب نیست. اصلاً تمام مشکل این است که چرا کسی که می‌تواند اثری پر محتوا و کم نقص تدوین کند، کتاب خود را به چنین بهانه‌ای کم ارج می‌کند.

پیشکش به استاد ادیب سلطانی، با احترام و ارادت

2010-03-26T22:06:00.001+04:30

از پیش از تعطیلات، درگیرِ فصل‌های ششم تا نهمِ درباره‌ی عبارت ارسطو بوده‌ام. ترجمه‌‌ی انگلیسی اکریل را اصل قرار دادم. به ترجمه‌ی عربیِ اسحق بن حنین، و گاه، ترجمه‌های انگلیسی اج‌هیل و کوک نیز مراجعه می‌کردم. ترجمه‌ی فارسی ادیب سلطانی را گذاشته بودم برای آخر کار و هنگام ضرورت. از قدیم با ترجمه‌های ادیب سلطانی و روش ترجمه‌اش مشکل داشتم. خوب، رسیدم به جایی که گیر کردم در معنایِ بخش دومِ απο τυχης ουθ οποτερ ετυχεν. از ترجمه‌ی اکریل چیزی دستگیرم نشد. ترجمه‌ی عربی نیز به جای بخش دوم عبارتی را برابر نهاده بود که برایم نامفهوم بود. دو ترجمه‌ی انگلیسی دیگر هم کمکی نکردند. این بود که رفتم سراغ ادیب سلطانی. خوب، چیزی که دستگیرم نشد هیچ، یک واژه‌ی نامفهوم دیگر نیز ماند روی دستم: دوسویه‌ی کاتوره! کتاب را با عصبانیت انداختم کنار.

تمام این قصه‌ها را گفتم که بگویم با چند روز کار بر روی متون انگلیسی و حتی عربی (ترجمه‌ی عربی بسیار دقیق است)، به این نتیجه رسیدم که مرجع اصلی‌ام باید همان ترجمه‌ی ادیب سلطانی باشد؛ ولو این‌که برخی کلماتش را نفهمم. دیشب با این آرزو به خواب رفتم که استاد متافیزیک (یا به قول خودش متاگیتیک) را هم ترجمه کند!

پی‌نوشتِ نخست: این جملات ادیب سلطانی در پیشگفتار منطق ارسطو بسیار به من چسبید:

«همچنین ما برآنیم که ترجمه‌ی دقیق خودبخود زیبا است؛ از این رو کوشش افزونه‌ای برای «زیباسازی» جمله‌های ارسطو انجام نگرفته است: هیچ چیز رایگان نیست: یک ترجمه‌ی «زیبا» توانستنی است ناگزیر شود بهایی برای زیبایی خود بپردازد و توانستنی است ناچار شود مبلغ آن را از حساب دقّت خود برداشت کند.» (منطق ارسطو، [XVII])

پی‌نوشت دوم: محض اطلاع، اکریل در ترجمه‌ی این تعبیر آورده است: by chance or as chance has it، کوک: by chance or fortuitously، اج‌هیل پدرآمرزیده هم به جای کل عبارت گذاشته است: fortuitously. در ترجمه‌ی اسحق هم آمده: بالاتفاق أو بأحد الأمرین اللذَین لایخلو الشیء منهما، أیهما کان.

پی‌نوشت آخر: از غیبت یک‌ساله هم پوزش می‌طلبم.

برترین دپارتمان‌های فلسفه در دنیای انگلیسی زبان

2009-03-01T08:24:00.002+03:30

قاعدتاً برای علاقمندان فلسفه جالب است که بدانند بهترین دپارتمان‌های فلسفه‌ی جهان در کدام دانشگاه‌ها جای دارند. برایان لِیتر همه‌ساله با مشورت تعدادی از فیلسوفان گزارشی را با عنوان گزارش فلسفی گورمت منتشر می‌کند. در این گزارش می‌توانید رتبه‌بندی دپارتمان‌های فلسفی دنیای انگلیسی زبان را در مجموع، و همچنین بر اساس گرایش‌های فلسفی بیابید. گزارش امسال گورمت چند روزی است که بر روی سایت رسمی آن قرار گرفته است. حتماً نگاهی بیندازید.

داگلاس هافستتر و ذهن آدمی

2009-02-16T21:15:00.001+03:30

داگلاس هافستَتِر زمانی مشهور شد، که کتابی نوشت با نام گودل، اشر، باخ. این کتاب در 1979 چاپ شد و سال بعد جایزه‌ی پولیتزر بهترین کتاب غیر داستانی را از آن خود کرد. کتاب درباره‌ی هوش و آگاهی بود، با استفاده از تمثیل و گفت‌و گو به تبیین عملکرد ذهن می‌پرداخت، و بسیار شیوا نوشته شده بود.

تخصص اصلی هافستتر فیزیک است. پدرش هم پیشتر برنده‌ی نوبل فیزیک بوده است. با این حال او حوزه‌ی اصلی کارش را هوش مصنوعی و علوم شناختی قرار داده است. هافستتر بعدها کتاب‌ها و مقالات دیگری در زمینه‌های مختلف نوشت، از جمله زبان و ترجمه.

یکی از کتاب‌هایی که هافستتر با هم‌کاری دنیل دنت ویراستاری کرد، مجموعه‌ای بود با عنوان The Mind’s I که در 1981 به چاپ رسید. این مجموعه هم منتخبی بود از مقالات و داستان‌هایی که درباره‌ی آگاهی و ذهن‌اند، از سرل گرفته تا بورخس. خودِ هافستتر و دنت نیز در این مجموعه مقالاتی داشتند. مقاله‌ی دنت Where am I نام داشت. در سال 1988 کارگردانی هلندی با کمک دنت و بر اساس این کتاب، افکار هافستتر، و خصوصاً مقاله‌ی دنت، مستندگونه‌ای ساخت با عنوان Victim of the Brain.در این فیلم هم هافستتر و هم دنت حضور دارند. فیلم را روی یوتیوب ببینید، یا اگر پهنای باند بالایی دارید دانلودش کنید.

زندگی هافستتر را در ویکیپدیا ببینید. خواندنی است.

شجره‌ی فیلسوفان

2009-02-16T11:29:00.001+03:30

دو سه سال پیش بود که به شجره‌نامه‌ای که جاش دیور برای فیلسوفان تهیه کرده برخوردم. جالب بود. برداشته بود و تحقیق کرده بود که هر فیلسوفی با چه کسی رساله‌اش را گذرانده و بعد بر این اساس شجره‌نامه‌ای درست کرده بود. این شجره‌نامه دستِ کم می‌تواند ما را تا حدودی راهنمایی کند که هر فیلسوف از که تأثیر پذیرفته و بر که تأثیر نهاده. پریروز دوباره یاد این شجره‌نامه افتادم؛ گشتم و پیدایش کردم. می‌توانید نسخه‌ی جاوای شجره‌نامه را این‌جا ببینید، و نسخه‌ی پی‌دی‌اف‌اش را از این‌جا دریافت کنید (گرچه همان اولی را توصیه می‌کنم.)

در ضمن به نکات جالبی که دیور در پایان تذکر داده هم نگاهی بیندازید.

شهرنشینی در شهر فلسفه

2009-02-07T01:40:00.001+03:30

چند ساعتی است که به شبکه‌ی اجتماعیِ شهر فلسفه پیوسته‌ام. شهر فلسفه را محمد نجفی راه انداخته. نمی‌دانم چند وقت است، ولی دست مریزاد. ایده‌‌ای است عالی، که می‌تواند آدم‌های مختلفی را که دغدغه‌های فلسفی مشابهی دارند با یک‌دیگر آشنا کند، و فضای بحث را برایشان فراهم کند.

خوب، همین‌جا دعوت می‌کنم از دوستان اهل فلسفه‌ام که برای شهروندی این شهر اقدام کنند.

بی‌بی‌سی و «انسانی زیاده انسانی»

2009-02-06T20:16:00.001+03:30

من که چندان اهل فلسفه‌ی قاره‌ای نیستم، ولی تازگی در یوتیوب به برنامه‌ای برخوردم که قاعدتاً به مذاق دوستان اهل فلسفه خوش خواهد آمد. شبکه‌ی یک تلویزیون بی‌بی‌سی برنامه‌ای سه قسمتی تولید کرده با عنوان «Human, all too human.» سه قسمتِ این برنامه به ترتیب به زندگی و افکار نیچه، هایدگر، و سارتر اختصاص دارد. در این برنامه می‌توانید حرف‌های فیلسوفانی چون گئورگ گادامر، ریچارد رورتی، و مری وارناک را بشنوید.

کسی که این برنامه را در یوتیوب گذاشته، هر قسمت را به شش پاره تقسیم کرده است. مجموعه‌ی این قسمت‌ها را این‌جا و این‌جا می‌توان یافت. پاره‌ی اول هر قسمت را این پایین ببینید:

نکاتی چند

2008-10-12T12:48:00.001+03:30

شش ماهی از نگارش نخستین یادداشت این وبلاگ می‌گذرد. همان موقع نوشتم که مطالب این وبلاگ رنگ و بوی فلسفی خواهند داشت، گرچه به دین و ادبیات هم -اگر که پیش آید- اشاراتی خواهم داشت. خوب، استقبال از این وبلاگ بد نبوده است. آن هم از جانب دوستان اهل فلسفه. با این حال گاهی مطالبی در این‌جا نوشته شده که ربط مستقیمی به فلسفه نداشته‌اند، و گاه هم مطالبی را به همین جهت ننوشته‌ام.
این است که از امروز این وبلاگ را اختصاص می‌دهم به فلسفه. یادداشت‌های فلسفی، متون فلسفی، و لینک‌های فلسفی.
خوب باقی قضایا چه می‌شوند؟ ادبیات؟ دین؟ حرف‌های خودمانی؟ این‌ها می‌روند جایی دیگر. وبلاگی دیگر: سری بزنید. تلاشم را می‌کنم که مطالب دندان‌گیری داشته باشد.
و اما چند نکته:
یکی این‌که حالا که قرار است این وبلاگ صرفاً فلسفی باشد، دیگر وجود لینک‌های غیر فلسفی در آن معنایی ندارد. برای همین از دوستان نافیلسوف عزیزی که در کنار صفحه لینکی به وبلاگ یا سایتشان قرار داشت، و دیگر ندارد عذرخواهی می‌کنم.
دیگر آن‌که آقای سید محمدی عزیز چندی پیش از نظارت بر نظرات نالیده بودند. راستش این است که من تا به امروز نشده نظری را حذف کنم. بنا هم ندارم چنین کاری کنم. ولی به کنترل نظرات معتقدم. دلیلش هم روشن است. به فرض شاید کسی بخواهد ناسزایی نثار دیگری کند. می‌تواند این کار را در جایی دیگر انجام دهد، جایی که من هیچ مسؤولیتی در قبال آن ندارم. ولی مطمئناً بخش نظرات این وبلاگ جای این کار نیست.
آقای شاه‌مرادی عزیز هم خواسته بودند بدانند من چه می‌کنم. خوب، من طلبه‌ام، در حوزه‌ی علمیه‌ی مشهد. ولی فعلاً خورد و خوراکم بیشتر فلسفه است.

Blogged with the Flock Browser

آکسفورد در آی‌تونز

2008-10-07T18:18:00.000+03:30

دانشگاه آکسفورد از امروز (7 اکتبر) به آی‌تونز پیوست. پس از این می‌توانید بسیاری از سخنرانی‌ها، مصاحبه‌ها، و مواد درسی آکسفورد را در آی‌تونزتان بیابید، و دریافت کنید. کافیست سری به این‌جا بزنید (اگر آی‌تونز ندارید، از این‌جا دریافت کنید.) اگر هم به هر دلیلی نمی‌خواهید از آی‌تونز استفاده کنید، می‌توانید فید پادکست‌های آکسفورد را در این‌جا بیابید.

پیش از این نیز دانشگاه‌های مهمی از قبیل هاروارد، ییل، برکلی، و استنفورد به آی‌تونز پیوسته بودند. فهرستی از این دانشگاه‌ها را می‌توانید در این‌جا و این‌جا بیابید. حتماً گشتی هم در سایت آموزش اپل بزنید .

پاپر: الحاد و دوگانه‌انگاری

2008-10-01T20:37:00.005+03:30

عموم مؤمنانی که با مسائل فلسفه‌ی ذهن مواجه می‌شوند دوگانه‌انگاری را مطابق با عقائد دینی خود می‌یابند، و غالب ملحدانْ طیف‌های مختلف مادی‌انگاری را پذیرفتنی می‌دانند. راستش، هستند فیلسوفانی که با این عموم همراه نیستند. فیلسوفان دینداری که فکر نمی‌کنند لزوماً برای اعتقاد به خدا باید به وجود نفس باور داشت، و از آن سو، فیلسوفان ملحدی که به وجود نفس معتقدند. از گروه اول می‌توان به پیتر وَن اینوَگِن، لین رادر بِیکر، نَنسی مورفی، ترنتون مِریکس، و کوین کورکورَن اشاره کرد. شاخص‌ترین چهره‌ی فعلی گروه دوم شاید ویلیَم د. هارت باشد (مقاله‌ی دوگانه‌انگاری وی با ترجمه‌ی حجت‌الاسلام امیر دیوانی در کتابی با عنوان فلسفه‌ی نفس آمده است.) با این وجود، کارل ریموند پاپر (/پوپر) فیلسوفی است که، با آن‌که در فلسفه‌ی ذهن چندان نامی از او برده‌ نمی‌شود، به سبب شهرتش در دیگر زمینه‌های فلسفی، به مثال رایج این گروه بدل شده است.

پاپر روایتی خاص از دوگانه‌انگاری دارد. نوعی نوپدیدانگاری (emergentism) که با نظریه‌ی تکامل داروین و نظریه‌ی جهان‌های سه‌گانه‌ی وی مرتبط است. (شرحی از نظرات وی را می‌توانید در این کتاب از صفحه‌ی 84 تا 99 بخوانید. وی نظراتش را در این کتاب و این کتاب و این مقالات:+ و+ و+ بیان کرده، که مقاله‌ی اول و دوم در کتاب حدس‌ها و ابطال‌ها نیز چاپ شده‌اند.) پاپر نخستین سخنران سخنرانی‌های داروین در داروین کالج کیمبریج بوده، و سخنانش را به همین موضوع اختصاص داده. مختصر سخنرانی وی را می‌توانید در اینجا بشنوید و یا دریافت کنید. قطعه‌های کوتاهی از این سخنرانی را نیز می‌توان در آرشیو سایت کانال چهار تلویزیون بی‌بی‌سی یافت.

وانگهی، در همین آرشیو می‌توانید صدای بسیاری از اندیشمندان و هنرمندان دیگر را نیز بشنوید، کسانی چون: مارگارت آتوود، نوام چامسکی، دالایی لاما، مهندس گاندی، گراهام گرین، ورنر هایزنبرگ، آیریس مرداک، ولادیمیر ناباکوف، سوزان سانتگ، جورج برنارد شا، ویرجینیا ولف، اولین وا،‌ وخیلی‌های دیگر.

Blogged with the Flock Browser

عیدتان مبارک

2008-10-01T04:27:00.002+03:30

ماه ما را ندیده‌اند هنوز عید مه‌دیدگان مبارک باد

Blogged with the Flock Browser

سخنرانی‌های فلسفی

2008-09-20T17:50:00.002+04:30

امروز روز ویدئوها و سخنرانی‌های فلسفی است. شده است "الفیدئو یجرّ الفیدئو".
نخست با سخنرانیِ سالیانه‌ی پوفندورف آشنا شدم. این سخنرانی از سال 2003 در کشور سوئد ایراد می‌شود، و به نام فیلسوف و سیاستمدار آلمانی ساموئل فون پوفندورف (94-1632) نامیده شده‌است. سخنرانان از سال 2003 تا کنون به ترتیب عبارت بوده‌اند از: مگی بودِن، دِیو آرمسترانگ، فیلیپ پتیت، جان سرل، پت چرچلند، و فرانسوا رکانتی. به جز سال اول، ویدئوی سخنرانی سال‌های بعد برای دانلود در سایت موجود است.
به مناسبت، سری هم به سایت سخنرانی‌های جان لاک در آکسفورد زدم -سخنرانی‌هایی که از سال 1950 میزبان فیلسوفان نامدار متعددی بوده است. سخنران امسال هارتری فیلد بوده. فایل صوتی و پی‌دی‌اف جزوه‌ی سخنرانی‌های او را، در کنار برخی سخنرانی‌های سال‌های پیش، می‌توانید از این‌جا بگیرید.
دیگر اینکه، سری به پادکست درس‌های دانشگاه برکلی زدم و دیدم بله، درس‌های جدید شروع شده‌اند و استثناءاً غیر از هیوبرت دریفوس، شخص دیگری هم درس فلسفه‌اش را -البته نصفه نیمه- منتشر می‌کند. سیاهه‌ی درس‌های این ترم را می‌توانید این‌جا ببینید.
دانشگاه ییل هم به زودی درس‌های جدیدش را بر روی سایت درس‌های آزادش قرار می‌دهد. امیدوارم این‌بار هم درس‌هایی درباره‌ی فلسفه و مذهب داشته باشد. (بار پیش شِلی کِیگِن درسی با موضوع مرگ داشت که عالی بود.)
در این میان، به مجموعه‌ی ویدئوییِ گفت‌وگو‌های دانلد دیویدسون برخوردم. گفت‌وگوی او با رورتی را در گوگل‌ویدئو پیدا کردم. باقی گفت‌وگو‌ها هم عالی‌اند، با کسانی چون کواین، استراسن، دامت، کارترایت، مک‌دول، و سینزبری. اگر کسی منبعی برای دیدن یا دانلود باقی گفت‌وگوها یافت، لطفاً کامنت بگذارد.
این گفت‌وگوها را مدرسه‌ی اقتصاد و علوم سیاسی لندن (LSE) تهیه کرده است. در کنار این مجموعه، مجموعه‌ای هم از گفت‌وگوهای کواین و مصاحبه‌ی مجزایی با استراسن وجود دارد.
دست آخر می‌رسیم به گرشَم کالج. کار این کالج، با چهارصد و اندی سال سابقه، برگزار کردن سخنرانی است. سخنرانی‌هایی عمومی با موضوعات مختلف، که در میان آن‌ها فلسفی و دینی هم پیدا می‌شود. سری بزنید.

Blogged with the Flock Browser

Experience and the Space of Reasons

2008-09-19T21:11:00.001+04:30

دو سه روزی است مقاله‌ی اخیر دکتر حمید وحید با عنوان Experience and the Space of Reasons در سایت مجله‌ی معتبر Erkenntnis منتشر شده است. کسانی که دسترسی به مجله ندارند، می‌توانند آن را از این‌جا دریافت کنند.
شب نوزدهم ماه رمضان است. التماس دعا.

Blogged with the Flock Browser

ترجمه‌ی خوش‌خوان فلسفه‌ی علم

2008-09-19T09:42:00.007+04:30

دیروز کتاب فلسفه‌ی علم سمیر اکاشا را خریدم. چنان‌که پیش از این نوشته بودم، کتاب را هومن پناهنده به فارسی برگردانده؛ که مترجم است، بارها کارگاه ترجمه‌ی متون فلسفی برگزار کرده، و ویراستار کتبی چند نیز بوده است. از خوشِ حادثه پیش از رسیدن به خانه و تورق کتاب دکتر علی حقی را دیدم. نظرش را خواستم. هم به کتاب و هم به ترجمه‌ی آن معجب بود، و گفت که حتی مترجم در دو مورد مچ نویسنده را به حق گرفته است، که یکی از آنها بلژیکی دانستن کِکولِیِ شیمی‌دان است (مترجم نام وی را ککوله ضبط کرده). خوب، ککولِی آلمانی بوده. مترجم هم در پانوشت توضیح داده، که حاکی از دقت اوست.

خانه که آمدم مورد را پیدا کردم و در اینترنت هم چک کردم و دیدم حق با آقای پناهنده و دکتر حقی است. شروع کردم به خواندن همان حول و حوش، و تطبیق متن ترجمه با اصل. به حق که در باب پاکیزگی و روانی ترجمه باید به آقای پناهنده دست‌مریزاد گفت. ترجمه‌ای آزاد، روان و خوش‌خوان؛ همان‌طور که می‌پسندم، و به آن معتقدم. نکته این‌جاست که زمانی که ترجمه آزاد می‌شود، کار مترجم سخت‌تر است و باید مدام مراقب لغزش باشد.

گفتم که کتاب را نخوانده‌ام، و آنقدری که خوانده‌ام نثرش را پسندیده‌ام. گیر علمی هم کار من نیست (فلسفه‌ی علم را تنها در حد مطالعاتی پراکنده و شرکت در چند جلسه‌ی درس دکتر مهدی نسرین می‌دانم.) اما بیایید به قطعه‌ی زیر از متن کتاب (صفحه‌ی 79؛ و درست زیر جریان ککولی) و ترجمه‌ی آن (صفحه‌ی 106) نگاهی بیندازیم:

This sharp distinction between discovery and justification, and the belief that the former is 'subjective' and 'psychological' while the latter is not, explains why the positivists' approach to philosophy of science was so ahistorical. For the actual historical process by which scientific ideas change and develop lies squarely in the context of discovery, not the context of justification. That process might be of interest to historians or psychologists, but had nothing to teach philosophers of science, according to the positivists.

به همین علت است که پوزیتیویست‌ها در فلسفه‌ی علم نگاهی غیر تاریخی دارند. آنها میان مقام کشف و مقام توجیه تمایزی قاطع قائل می‌شوند. برای مقام کشف ویژگی شخصی و روان‌شناختی قائل‌اند، حال آن‌که مقام توجیه را عاری از این ویژگی‌ها می‌دانند. فرایند واقعی و تاریخیِ تحول اندیشه‌های علمی یکسره متعلق به مقام کشف است و ربطی به مقام توجیه ندارد. به نظر پوزیتیویست‌ها، بررسی این فرایند شاید برای مورخان و روان‌شناسان جالب توجه باشد، اما برای فیلسوف علم چیز دندان‌گیری ندارد.

به ترجمه‌ی واژگان کاری ندارم. در باب شکستن جملات هم چنان‌که گفتم، می‌پندارم که مترجم کار درست را کرده. ولی می‌خواهم کمی به ارتباط جدید میان جملات و کلمات بپردازم.

در آغاز متن انگلیسی به "این تمایز قاطع" اشاره شده، تمایزی که در بند قبلی و ضمن مثال ککولی بیان شده. این ارتباط با بند پیشین در ترجمه قطع شده است. مترجم نخواسته ارتباط دو بند قطع شود، و از این رو در آغازِ جمله‌ای که در ابتدای این بند قرار داده، ترکیب "به همین علت است که ..." را افزوده. ببینیم متن چه می‌گوید. در متن تمایز قاطع میان کشف و توجیه، و باور به شخصی بودن و روان‌شناختی بودن کشفْ ادعایی را توضیح می‌دهد که مترجم در صدر این بند و پس از "به همین علت است که" آورده (نگاهی چنین غیر تاریخی).

ربط جمله‌ی مرکب اول به جمله‌ی بعدی را در متن ببینیم: For. به نظر می‌رسد این جمله قرار است علت توضیح پیش گفته را روشن کند، ولی در ترجمه چنین چیزی فهمیده‌ نمی‌شود. در همین جمله "the actual historical proccess by which scientific ideas change and develope" چنین ترجمه شده: "فرایند واقعی و تاریخی تحول اندیشه‌های علمی". آن چه از متن برمی‌آید وجود رابطه‌ای میان فرایندی واقعی و تاریخی، و تغییر و تحول در اندیشه‌های علمی است. رابطه‌ای چون علیت، استلزام و یا چیزی از این قبیل، و نه این‌همانی. البته خود تحول علمی نیز می‌تواند فرایندی داشته باشد. ولی متن از آن سخن نمی‌گوید.

بگذریم. روزانه چندین و چند جلد کتابِ ترجمه در ایران چاپ و بازچاپ می‌شود. ترجمه‌هایی که ارزش یک بار خواندن هم ندارند. این کتاب چنین نیست. می‌توان آن را خواند، و علاوه بر محتوایش، از نثر خوبش لذت برد و چیز یاد گرفت. ایتالیایی‌ها مثلی دارند که می‌گوید "مترجم خائن است." غیر از این نمی‌تواند باشد. ایرادهای من هم بنی‌اسرائیلی‌اند. دوست دارم ترجمه‌ای که می‌خوانم بهترین باشد. مشکلْ کمال‌خواهی ما آدم‌هاست.

در یادداشتم درباره‌ی کتاب آگاهی، اشاره‌ای کرده بودم که احتمالاً نام خانوادگی نویسنده عکاشه است. این حدس برایم تقویت شده. نام کوچک مؤلف سمیر است که عربی است. عکاشه هم نامی است عربی. نام دروازه‌ای در بلخ هم بوده. فریدون عکاشه منشی و شاعری در قرن 8 بوده. هم اکنون خانواده‌هایی با نام خانوادگی عکاشه در مصر و ایران خودمان زندگی می‌کنند. ثروت عکاشه، ادیب مصری، زمانی وزیر فرهنگ مصر بود. در وب می‌توان به نام‌هایی چون دکتر بهرام عکاشه هم برخورد. کارش یک نامه است به نویسنده. کاری که زمانی خود من در باره‌ی نام جِیگوُن کیم کردم: از خودش پرسیدم.

Blogged with the Flock Browser

مجلات فلسفی

2008-09-13T03:48:00.000+04:30

در جهان غرب همه‌ماهه نشریات متفاوتی در حوزه‌ی فلسفه و الاهیات منتشر می‌شود، پر از مقالاتی ارزشمند، که غالباً از دید ما دور می‌ماند. این است که در ستون راست این وبلاگ بخشی درست کردم با نام مجلات فلسفی. در این بخش کار چندانی نشده. رفته‌ام به سراغ تک تک مجلات فلسفی و فید آن‌ها را به گوگل‌ریدر خودم اضافه کردم. بعد هم با امکانات بلاگر آن را در این‌جا کپی کردم. قالب فید مجلات مختلف فرق می‌کرد و در نتیجه خروجی به دست آمده یک‌نواخت نیست. این عیب کار است. احتمالاً کار نقص‌های ریز و درشت دیگری هم دارد. ممنون می‌شوم که راهنماییم کنید.

ایده‌هایی که به انتشار می‌ارزند

2008-09-03T23:00:00.005+04:30

صبح که درباره‌ی کتاب بلک‌مور می‌نوشتم گشتی هم به مناسبت در یوتیوب زدم. دستاوردم فیلمی بود از سخنرانی بلک‌مور در TED (حواستان باشد که با NED اشتباه نشود.)
TED مخففی است برای تکنولوژی، سرگرمی، و طراحی، و نام مجموعه همایش‌های سالیانه‌ایست که دانشمندان، هنرمندان و متفکران را از سراسر جهان گرد هم می‌آورد تا به تحربیات یکدیگر گوش کنند.
یک سال و اندی از تأسیس سایت TED می‌گذرد. سایت را من همان وقت‌ها بود که کشفش کردم و چندین سخنرانی‌اش را هم دانلود کردم. به هر روی، این سایت حالا با طراحی جدیدی در دسترس است و پر است از فایل‌های صوتی و تصویری جالب در موضوعات متنوع. شعار سایت TED این است: ایده‌هایی که به انتشار می‌ارزند.
سایت TED را ببینید.

Blogged with the Flock Browser

آگاهی

2008-09-03T07:52:00.002+04:30

مسأله‌ی آگاهی (consciousness) یکی از تأثیرگذارترین مسائل فلسفه‌ی ذهن در سه دهه‌ی گذشته بوده است. مسأله‌ای که از سویی بدل به مشکلی برای تمام نحله‌های مادی‌گرا در این شاخه شده (به گونه‌ای که برخی آن را نوعی راز ناگشودنی برای نوع بشر دانسته‌اند، و برخی نیز سخن گفتن از آن را مهمل دانسته‌اند)؛ و از سویی برخی فیلسوفان دین از طریق آن ادله‌ای برای وجود خدا آورده‌اند.
شب گذشته کتاب جدیدی از انتشارات فرهنگ معاصر خریدم با نام آگاهی. این کتاب را سوزان بلک‌مور نوشته و رضا رضایی ترجمه کرده است. کتابی است در قطع پالتویی در 196 صفحه و با قیمت 2600 تومان. اصل کتاب را انتشارات دانشگاه آکسفورد در مجموعه‌ای که با نام در‌آمدهای خیلی کوتاه چاپ می‌کند منتشر کرده است (می‌توانید فایل پی‌دی‌اف آن را از این‌جا بگیرید.)
اول از رضایی بگویم. رضایی بیشتر مترجم ادبی است. دارد مجموعه آثار جین آستین را ترجمه می‌کند، که احتمالاً‌دیده‌اید. کتاب‌هایی هم در عرصه‌های روان‌شناسی، نقد ادبی، اسطوره‌شناسی، و فلسفه ترجمه کرده. اغلب با نشرهای معتبری مثل نی، ماهی، و کارنامه کار می‌کند، که اقلاً این دو تای آخری در ترجمه‌ی اثر سختگیرند. در این کتاب هم ذوق ادبی‌اش به او کمک کرده تا نثری شسته رفته و خواندنی تحویل خواننده دهد. کتاب را هم از قرار حسین معصومی همدانی پیش از انتشار دیده که تضمینی است برای صحت کار. خود من هم دو صفحه از کتاب را که با اصل انگلیسی‌اش تطبیق کردم به نظرم خوب آمد.
و اما نویسنده‌ی کتاب. خانم بلک‌مور فیلسوف نیست، روان‌شناسی است که در حوزه‌ی آگاهی، و در سالیان اخیر نظریه‌ی میم‌ها ،(memes) کار می‌کند. نظرگاه‌هایش هم به حذف‌گرایانی چون آقا و خانم چرچلند، و دنیل دنت نزدیک است. با این نگاه کتاب وی به عنوان کتابی ابتدایی درباره‌ی آگاهی (موضوعی که هنوز در فارسی در موردش کتابی نداریم) عالی است.
و اما چند نکته:

خانم بلک‌مور در آخرین بخش کتاب در مورد نظریه‌ی میم‌ها توضیحاتی داده (گفتم که ترجمه‌ی آقای رضایی خوب است اما به هر حال میم را مم نوشتن دلیل می‌خواهد.) بگذریم. این نظریه را اول بار زیست‌شناس ملحد انگلیسی، ریچارد داکینز در کتاب ژن خودخواه مطرح کرد. به اصطلاح او میم‌ها واحدهای فرهنگی‌ای مانند تفکرات و اصول رفتاری هستند که خود را در همان الگوی تکاملی تکثیر می‌کنند . این تکثیر می‌تواند گاه مخرب باشد (او در این‌جا تعبیر ویروس ذهن را به کار می‌برد.) و چون از دید او دین هم مخرب است، پس باید یکی از همین ویروس‌ها باشد (من فقط می‌خندم.) القصه، خانم بلک‌مور هم مطالبی از این قبیل در قسمت میم‌ها نوشته که در ترجمه حذف شده‌اند.
یک نکته‌ای که نظر مرا جلب می‌کند این موج ترجمه‌ی کتاب‌ها و مقالات ماتریالیستی افراطی است. تا آنجا که می‌دانم، تنها کتاب مقدماتی‌ای که در فلسفه‌ی ذهن ترجمه شده کتاب ماده و آگاهی پال چرچلند است. مطالب داکینز و هم پالکی‌هایش مثل نقل و نبات در روزنامه‌ها و مجلات چاپ می‌شوند که برخی از آن‌ها صراحتاً در رد دین‌اند. از جنبه‌ی دینی قضیه هم که بگذریم، لا اقل بیاییم از کسانی ترجمه کنیم که بینش فلسفی عمیق‌تری دارند، ولو این‌که ملحدند.
مجموعه‌ای که ترجمه‌ی این کتاب ضمن آن چاپ شده دانش معاصر نام دارد که تحت نظر حسین معصومی همدانی و محمدرضا خواجه‌پور چاپ می‌شود. به این مجموعه نگاهی بیندازید. کتاب‌های خوب دیگری هم دارد. خصوصاً کتابی در فلسفه‌ی علم از سمیر اکاشا (/عکاشه؟) که هومن پناهنده ترجمه کرده است ( نقدی بر آن را این‌جا بخوانید و اصل آن را هم از این‌جا بگیرید.)

Blogged with the Flock Browser

مقاله بنویسید، با آدابش

2008-09-03T05:10:00.003+04:30

شش ماهی است دبیری جلسه‌ای را پذیرفته‌ام که اختصاص دارد به نگارش مقاله‌های فلسفی و نقد آن‌ها. اعضای جلسه هیچ‌کدام مقاله‌نویس حرفه‌ای نیستند و بناست در این جلسات ورزیده شوند. به کم و کیف جلسات کاری ندارم، ولی همین جلسات بهانه‌ای شد برای من که شروع کنم به مطالعه در باب آئین نگارش مقالات فلسفی. برایم جالب بود که در سایت‌های بسیاری از دپارتمان‌های فلسفه‌ی دانشگاه‌های غربی دست‌کم صفحه‌ای به بایدها و نبایدهای مقاله‌ی فلسفی اختصاص دارد. در این میان کتابی هم در همان سایت احیا شده‌ی اوکس یافتم با نام نگارش فلسفی، از فیلسوفی به نام مارتینیچ (که دو کتاب دیگرش را از پیش داشتم.) این‌ها همه شد انگیزه‌ای که کم‌کمک شروع کنم به مرتب کردن مطالبی برای نوشتن جزوه‌ای در باب نگارش مقاله‌ی فلسفی.
القصه، حدود دو هفته پیش بود که در وبلاگ فلسفه‌ی علم بچه‌های علوم و تحقیقات پستی را از جلال بشارتی دیدم که بشتابید که کتابی از دکتر ضیاء موحد منتشر شده با نام «البته واضح و مبرهن است که...» وبا نام فرعی رساله‌ای در مقاله‌نویسی. کتاب در مشهد نبود و چند روز دیرتر به دستم رسید. کتابی است کم حجم (حدود 200 صفحه) که بی اغراق نیمی از آن به ذکر نمونه و مثال اختصاص دارد . نثرش هم چون دیگر آثار موحد روان است (به نظرم موحد در نگارش کتاب درسی الحق و الانصاف موفق است)، و کتاب را پیش از انتشار کسانی چون ابوالحسن نجفی و سعید ارباب شیرانی دیده‌اند که مؤید اعتبار ادبی کتاب است. می‌ماند محتوای کتاب. بخش اول کتاب با تعریف و تقسیم مقاله آغاز می‌شود، به ساختار کلی مقاله می‌پردازد، و سپس به مراحل آماده‌سازی و بخش‌های مقاله می‌رسد. در بخش دوم چند نوع مقاله به تفصیل بررسی می‌شوند. برای من خصوصاً دو فصل مربوط به مقاله‌ی فلسفی و استدلال دیالکتیکی قابل استفاده بود. کتاب را به همه‌ی کسانی که می‌خواهند مقاله (و خصوصاً از نوع فلسفی‌اش) بنویسند توصیه می‌کنم. با این همه به گمان من هنوز جای کتاب مفصل‌تری در رابطه با مقالات فلسفی و همچنین روش تحقیق در فلسفه خالی است.
این را هم بگویم که یکی از دو منبع انگلیسی کتاب همان کتاب فوق الذکر مارتینیچ است.
پی‌نوشت: از این پس مطالب مجزا را در پست‌های مجزا خواهم نوشت. به این امید که پست‌ها سامان بهتری بیابند.

Blogged with the Flock Browser

بازگشت اوکس

2008-08-12T15:08:00.004+04:30

سایت AvaxHome که مدتی نیست و نابود شده بود دوباره به عرصه‌ی وجود بازگشت، البته با آدرسی جدید. لیست کتاب‌های فلسفی را می‌توانید در اینجا، و کتاب‌های مذهبی را در اینجا ببینید. در ضمن اگر طالب کتاب‌های عربی هستید، این سایت موارد جالبی را در اختیارتان می‌گذارد (بسیاری از موارد اسکن نسخه‌های خطی‌اند.)

بخوانید

2008-08-06T12:02:00.004+04:30

عجالتاً...
ترجمه‌ای از مقاله‌ی دکتر حمید وحید دستجردی در نقد بحث آلستون در ابتنای ایمان (faith) بر پذیرش (acceptance) در دو شماره‌ی روزنامه‌ی کارگزاران منتشر شده است (اصل مقاله به زبان انگلیسی است و در نوبت چاپ در Heythrop Journal -که یکی از معتبرترین مجلات در حوزه‌ی فلسفه و خصوصاً فلسفه‌ی دین است- به سر می‌برد.) بخش اول مقاله را در اینجا یا اینجا و بخش دوم آن را در اینجا یا اینجا بخوانید. درباره‌ی موضوع مقاله و سابقه‌ی بحث همین یکی دو روز آینده خواهم نوشت.

با فلاک بنویسید، با فلاک ببینید

2008-07-30T19:33:00.002+04:30

نمی‌دانم تا کنون با چه جست‌وجو‌گرهایی به گشت و گذار در وب پرداخته‌اید. من در این چند سال برنامه‌های مختلفی را امتحان کرده‌ام و از این میان بهترین‌ها به نظرم فایرفاکس و مکستون بوده‌اند.
با این وصف، در روزهای گذشته جست‌وجوگر جدیدی (که البته با پشتیبانی موزیلا تهیه شده،‌ و با پلاگین‌های فایرفاکس هم سازگار است) سخت مشغولم کرده. امکانات خوبی برای علائق مختلف اینترنتی دارد. به نظرم به نصبش می‌ارزد: فلاک (flock) را از اینجا بگیرید.

Blogged with the Flock Browser

...

2008-07-30T08:42:00.006+04:30

اولاً، آمدن عید مبارک باشد.
ثانیاً، عذر تأخیر... گرچه هنوز هم نرسیده‌ام به تولی و پلنتینگا بپردازم. به زودی، ان شاء الله.
ثالثاً، اگر در دو، سه هفته‌ی اخیر به سایت AvaxHome (که پیشتر معرفی‌اش کرده بودم) سری زده باشید، ملاحظه فرموده‌اید که سایت با جایش دود شده و رفته به عالم اَعدام. نمی‌دانم مشکلات گردانندگان سایت چه بوده، ولی عده‌ای از همان‌ها پی‌گیرِ راه‌اندازی مجدد سایت‌اند. اخبارش را اینجا می‌توانید بیابید.
رابعاً، اگر از AvaxHome خوشتان آمده بود -کتاب‌هایی را که لازم داشتید و از آن بیشتر کتاب‌هایی را که لازم نداشتید دانلود می‌کردید و می‌گذاشتید یک گوشه‌ی هاردتان خاک بخورد (قیاس به نفس می‌کنم)- سایت بهتری هم وجود دارد. Gigapedia جایی است که در آن می‌توانید انواع و اقسام کتاب‌ها را در موضوعات مختلف دانلود کنید. هر روز هم لینک‌های جدیدتری به سایت اضافه می‌شوند. منتهای مطلب، نخست باید عضو شوید، تا بتوانید لینک‌ها را ببینید. (آشنایی با این سایت را مدیون سید یاسر هستم.)
آخر این‌که، اگر با سایت‌هایی مانند digg یا بالاترین آشنا باشید، احتمالاً از مزایای آنها آگاهید. در چنین سایت‌هایی اعضا لینک‌های مفید را به اشتراک می‌گزارند و به آنها امتیاز می‌دهند. اینست که مطالبی که بیشتر نظر عموم را جلب کنند، امتیاز بیشتری می‌گیرند و بالا می‌آیند. اندرو کالیسن استادیار فلسفه است، وبلاگ‌ می‌نویسد، و چند روزی است که سایتی تأسیس کرده بر روال همین سایت‌هایی که گفتم، منتها مختص به موضوعات فلسفی. نامش هست: sympoze. عضو هم می‌پذیرد. برای عضویت باید دکترای فلسفه داشته باشید یا دانشجوی فلسفه باشید. اگر هستید و می‌خواهید کمک کنید، همین حالا آستین بالا بزنید. اگر نه، می‌توانید از لینک‌های سایت استفاده کنید.
والسلام.

بازهم «شناخت خدا»

2008-07-02T18:51:00.003+04:30

این چند روز سخت درگیر امتحانات‌ام، و به همین خاطر نتوانسته‌ام کتاب شناخت خدا را بخوانم. در اولین فرصت (که زودتر از یک هفته‌ی دیگر نخواهد بود) به وعده‌ام عمل می‌کنم. ولی دوستان prosblogion خوش قول بوده‌اند و اولین پستشان را در باب این کتاب گذاشته‌اند. غفلت نفرمایید. در ضمن ویلیم رو (William L. Rowe) هم در نقدنامه‌ی فلسفی نتردام گزارش و نقدی بر این کتاب نوشته است. رو را -دست‌کم من- با کتابش در باب برهان جهان‌شناختی می‌شناسم، که یکی از کلاسیک‌های معاصر در این موضوع است.

...

2008-06-23T07:24:00.006+04:30

شروع به مطالعه‌ی کتاب اخیر پلنتینگا و تولی با عنوان شناخت خدا کرده‌ام. در پستی که درباره‌ی کتاب‌هایی که از نمایشگاه امسال خریدم گذاشته بودم، مختصری هم درباره‌ی این کتاب نوشتم. خلاصه‌ی مباحث کتاب را به تدریج اینجا خواهم گذاشت. در ضمن بر و بچ prosblogion هم شروع به جمع‌خوانی این کتاب کرده‌اند که قرار است آنها هم نظراتشان را آنجا بگذارند.
در گشت و گذار امروزم در وب چشمم افتاد به سخنرانی سالیانه‌ای در نوتردام که به افتخار پلنتینگا، به نامش نامیده شده. می‌توانید ویدیوی‌های سخنرانی‌های سال‌های مختلف آن را در اینجا ببینید.
لینک جام جم فلسفه را کنار صفحه گذاشته‌ام. اگر تا به حال سری به این وبلاگ مفید نزده‌اید، خوب، بزنید.

معمای معرفت خطاپذیر

2008-06-17T04:40:00.003+04:30

شماره‌ی اخیر فصلنامه‌ی Metaphilosophy چند روزی است که منتشر شده است. این شماره حاوی آخرین مقاله‌ی دکتر حمید وحید است با عنوان معمای معرفت خطاپذیر(The Puzzle of Fallible Knowledge). از آنجا که شاید دسترسی به مقاله در سایت بلک‌ول برایتان میسر نباشد، نسخه‌ای از آن را اینجا می‌گذارم.