Na początek – Brawa dla wydawnictwa! 

Książka Podróż wsteczna do Anglii i Szkocji została wydana przez  Wydawnictwo JAMAKASZ.   
Wydawnictwo Jamakasz wydaje głównie książki  Juliusza Verne’a, oraz innych pisarzy francuskich z XIX i początków XX wieku. 

„Biblioteka Andrzeja” – to seria w której wydano Podróż wsteczna do Anglii i Szkocji . 
Pojawiają się tu na nowo przetłumaczone książki Juliusza Verne’a, do tej chwili to ponad 70 tomów!   Nawet nie wiedziałem że Verne’a napisał aż tyle książek! 
W opisie na stronie wydawnictwa czytamy: 
…Wszystkie powieści są pełnymi tłumaczeniami francuskich oryginałów, wraz z wszystkimi oryginalnymi ilustracjami. Każdy egzemplarz jest numerowany i opatrzony podpisem twórcy i tłumacza serii – Andrzeja Zydorczaka. Oprawa graficzna nawiązuje do pierwszych francuskich wydań powieści Verne’a…

Ja moją Podróż wsteczną do Anglii i Szkocji kupiłem w wersji na czytnik i muszę powiedzieć że jestem naprawdę mile zaskoczony jakością tej publikacji! 

51 ilustracji autorstwa Damiana Christ – na czytniku są oczywiście czarno-białe, ale w wersji papierowej 12 z nich ma być kolorowych. Dobrze przygotowane przypisy do książki.  Bardzo fajne tłumaczenie i co nie jest bez znaczenia skład książki bez błędów… 

Dlatego wszystkim miłośnikom Verne naprawdę polecam to wydawnictwo!  

ilustracja z książki „Podróż wsteczna do Anglii i Szkocji” – autor Damian Christ

O czym jest „Podróż wsteczna do Anglii i Szkocji” ?

Jest to jedna z wcześniejszych książek Verne’a. Napisał ją w 1859 roku, lecz nigdy nie wydał drukiem. Dopiero w 1989 roku, po raz pierwszy ukazała się we Francji. A dziś mamy możliwość przeczytać ją po polsku. 

Książa opowiada historię wyprawy dwóch przyjaciół z Francji do Szkocji. Niby nic wielkiego (nie to co W 80 dni dookoła świata ;-) ) ale nawet tak krótka (przynajmniej dla dzisiejszego człowieka) podróż może obfitować w przygody, zabawne zdarzenia i jak to często jest u Verne’a nieoczekiwane zmiany planów. 

Rok 1859, dwaj przyjaciele – Jacques i Jonathan postanawiają wyruszyć do Szkocji. Oczywiście nie obejdzie się bez kilku (nieplanowanych) przesiadek. Najpierw docieramy do Liverpoolu, gdzie poznajemy życie tego portowego miasta powiedziałbym „od podszewki”.

Następnym przystankiem jest Edynburg, I tutaj zaczyna się najciekawsza część książki (przynajmniej dla mnie ;-) ). Poznajemy, z reporterską dokładnością, nie tylko samo miasto ale i zwyczaje panujące wśród mieszkańców. To naprawdę ciekawe, prawie jakbym się przeniósł w czasie o prawie 200 lat wstecz i oglądał znane mi dziś miasto z zupełnie innej perspektywy… 

Po wizycie w Edynburgu ruszamy na krótki objazd trasą Oakley – Stirling – Glasgow – Loch Lomond – Edynburg.  Na dobrą sprawę to gotowy pomysł na wycieczkę nawet dzisiaj.

Na koniec mamy jeszcze długi przystanek w Londynie. I znowu mamy szansę poznać Londyn ad. 1859 z każdej strony, to bardziej reportaż z podróży niż książka przygodowa!  

Motyw przewodni – Walter Scott

Najczęściej wspominaną osobą w całej książce jest Walter Scott. To jego książki i miejsca odwiedzane przez jego bohaterów są motywem przewodnim tej wyprawy.  Widać że Verne przeczytał większość z dzieł Scotta. Co chwilę pojawiają się odniesienia do Rob Roya, Antykwariusza, czy słynnej Pani Jeziora. 

Verne wydaje się wręcz zafascynowany Szkocją Scotta.. 
Ale to chyba nic dziwnego, bo właśnie w tamtym czasie pojawił się pierwszy turystyczny „Bum na Szkocję” a książki Scotta były tym samym czym dziś jest np serial Outlander… 

I tak sobie myślę, tak sobie marzę by pojawiło się podobne wydawnictwo które zechce przetłumaczyć i wydać wszystkie książki Waltra Scotta… 
To by było naprawdę COŚ! 

 

a więc, miłego czytania! 

 

Tytuł – Podróż wsteczna do Anglii i Szkocji
Tytuł oryginalny – Voyage à reculons en Angleterre et en Écosse
Autor – Verne Juliusz
Tłumaczenie – Homańczyk Andrzej
Wydawnictwo – Jamakasz
ilustracje – Damian Christ
seria – Biblioteka Andrzeja – tom 73
Wydane w Polsce – 12 grudnia 2018
ISBN – 978-83-65753-77-9

 

I jak zwykle na koniec – pamiętaj: 

Szkocja to nie miejsce na mapie –
Szkocja to stan umysłu!

 

książkę w wersji papierowej możesz kupić na stronie wydawnictwa – Wydawnictwo JAMAKASZ.   

 

Artykuł Podróż wsteczna do Anglii i Szkocji – recenzja książki pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Czerwień Kości to trzecia cześć Serii Szetlandzkiej. 

Mieliśmy już środek zimy (w Czerni Kruka), środek lata (w Bieli Nocy) – teraz mamy wiosnę… 
ale jeżeli spodziewasz się pięknych słonecznych dzionków, kwitnących kwiatków i latających motylków… to nie tym razem… 
fakt, będzie trochę pracy w ziemi – ale nie w ogrodzie – ale na wykopaliskach archeologicznych, a co do pogody… no wiesz, Szetlandy: mgła, deszcz i wiatr…

W trakcie prac na wyspie Whalsay (mała wyspa w północnej części archipelagu Szetlandów) archeologowie odnajdują ludzkie kości. Czy był to bogaty kupiec żyjący tu tysiąc lat temu? A może…  

Kilka dni później, w tym samym miejscu Sandy znajduje ciało martwej kobiety… Czy ma to coś wspólnego ze znalezionymi wcześniej kośćmi? 

A więc – 
Znowu mamy morderstwo na Szetlandach, znowu Inspektor Perez prowadzi dochodzenie w typowy dla siebie sposób.
Znowu w książce mamy wydaje się więcej o życiu ludzi na wyspach niż samej „akcji”…
i bardzo dobrze!
Seria Szetlandzka to kryminały – ale tutaj ważniejsza od akcji, opisów pościgów i rozharatanych w najzmyślniejszy sposób trupów jest… klimat.
Czytając tą książkę czujesz że w niej toniesz, owiewa cię morska bryza, tracisz orientację w otaczającej Cię mgle…
Zaczynasz lubić, lub nienawidzić sąsiadów…
Tę książkę czytasz dla klimatu Szetlandów, a akcja? akcja jest, ale toczy się w inny, nieco wolniejszy sposób.

W tej części serii wraca klimat podobny do tego z Czerni Kruka, tylko że tym razem zamiast ciemności, mamy mgły i  deszcze… 

Ann Cleeves przy okazji opisywania zagadki kryminalnej daje nam jak zwykle wiele informacji o życiu miejscowej społeczności na Szetlandach – a życie na małej wyspie wcale nie jest takie łatwe i przyjemne jak niektórym się wydaje… 

Nowością jest to że możemy lepiej poznać Inspektora Pereza. Nareszcie się nieco „otwiera”, możemy poznać jego myśli nie tylko dotyczące sprawy, ale i jego osobistego życia – do tej pory Perez nie był zbyt „rozmowny”. 

Ale największym „odkryciem” tej części szetlandzkiej serii jest DC Sandy Wilson. Okazje się że Sandy nie jest aż taką fajtłapą za jaką…  przede wszystkim za jaką sam siebie uważał. Tylko czy uda się mu pokonać  strach i niewiarę w swe umiejętności?  

Szetlandzki autobus

Jedną z przypomnianych w tej książce historii jest Szetlandzki autobus. To niesamowita historia zwykłych ludzi w prawdziwie koszmarnych czasach. 

W trakcie II Wojny Światowej utworzono dość regularne połączenie pomiędzy Szkocją, a okupowaną  Norwegią. Na tej trasie krążyły niewielkie kutry rybackie – jednostki które były raczej kutrami przybrzeżnymi niż takimi nadającymi się na pływanie po wzburzonym morzu północnym. Kutry te obsługiwali zwykli rybacy z Szetlandów. Przewozili na Norweską stronę broń, sprzęt wojskowy, pieniądze i członków norweskiego ruchu oporu. W trakcie całej wojny wykonano ponad 200 takich rejsów… 

Dziś w Scalloweay znajduje się muzeum gdzie zgromadzono bardzo wiele eksponatów dotyczących tej niezwykłej historii z czasów wojny… 

W książce często wspomniane są  Camping Bod – „szetlandzkie chaty” – więcej o nich przeczytasz w moim wpisie tutaj

Trzy już są – ile jeszcze dostaniemy? 

Czerwień kości to trzeci tom z serii Szetlandzkiej. Seria składa się z ośmiu tomów. Ann Cleeves napisała najpierw 4 tomy, po czym chciała zakończyć serię (dlatego nazwano ją szetlandzkim kwartetem) Jednak później napisała kolejne 4 tomy. Ostatni z nich Wild Fire został wydany na jesień 2018 i autorka zarzeka się że to już koniec. 

Chodziły słuch że w tym tomie Cleeves uśmierci Jemiego Pereza…    Wild Fire stoi u mnie na półce – ale nie zdradzę czy to prawda ;-) 

Wiem że wydawnictwo Czwarta Strona wyda czwarty tom już na wiosnę – ale co dalej? Czy dostaniemy kolejne części? 
mam nadzieję że tak… 
Głupio by było tak przerwać w połowie… 

Ja już czekam na czwarty tom serii ;-) 

ps. o pierwszej części szetlandzkiej serii – Czerń Kruka – przeczytasz tutaj
o drugiej – Biel Nocy – przeczytasz tutaj

pps. Jeżeli chciałbyś poczytać więcej o Szetlandach – zobacz wpis – nasz wypad na Szetlandy

Tytuł  – Czerwień kości
Autor – Ann Cleeves
Tytuł oryginału – Red Bones
Przekład – Sławomir Kędzierski
Wydawnictwo – Czwarta Strona
Wydane w Polsce – 2019-02-13
135 x 205 mm
Liczba stron – 461
ISBN – 978-83-7976-135-7

I jak zwykle na koniec: 

Szkocja to nie miejsce na mapie –
Szkocja to stan umysłu!

Artykuł Czerwień kości – recenzja książki pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Glasgow było kiedyś nazywane Drugim Miastem Imperium.
To miasto wielu sprzeczności i kontrastów. Z jednej strony: najbogatsi ludzie na świecie, piękne domy, nowoczesność i dobrobyt – z drugiej strony: slamsy, brud, smród i ubóstwo… 

W roku 1800 mieszkało tutaj niecałe 100 tysięcy ludzi – w 100 lat później Glasgow liczyło sobie już ponad milion mieszkańców! 

W Glasgow były jedne z najnowocześniejszych fabryk i stoczni, największe magazyny i składy kupieckie, najbogatsze banki na świecie i… najgorsza dzielnica slamsów w UK…  

Właśnie w takiej dzielnicy, w „sławetnym” Gorbals, dzieje się akcja tej książki… 

Było sobie Glasgow…

Johnnie Stark, młody chłopak chce zostać „KIMŚ” w jego świecie. Niestety ten świat jest zredukowany do jednej, biednej dzielnicy dużego miasta.  Johnnie dopina swego i staje się największym bandziorem na dzielnicy – Królem Brzytew. Wszyscy go szanują, ma najlepsze dziewczyny,  wszyscy stawiają mu w pubie – życie jak z bajki? 

Ta książka nie jest jednak zapisem gangsterskich wyczynów Johnniego, jest w niej dużo więcej o życiu na dzielnicy. Jak ludzie żyją, czym, jakimi sprawami. Co „przejdzie” a co jest nie do ruszenia. Jakie panują zwyczaje i prawa w czynszówkach, jak wygląda życie „przeciętnej” rodziny z Gorbals… 

Gdy w latach 20 XX wieku autorzy pisali tą książkę – była to prawdziwa bomba! To był istny skandal! 

Oczywiście wszyscy wiedzieli jak wygląda tamto życie – ale żeby zaraz o tym w książkach pisać??? 

Doszło do tego że księgarze nie chcieli sprzedawać „No Mean City” (Było sobie Glasgow) w swych księgarniach. Tak jawne i bezkrytyczne opisywanie „upadłych” obyczajów panujących w Gorbals było czymś niesłychanym i … po prostu „w złym guście”…

Dziś czytamy tą książkę bez większych wypieków na twarzy… Nie ma tutaj żadnych scen erotycznych, nie leje się wiadrami krew i nie ma opisów ludzkich wnętrzności  na ulicach.
Jednak czytając ją możemy swobodnie wychwycić te wszystkie bulwersujące „przyzwoite” społeczeństwo sprawy. Zresztą większość z nich i dziś nie jest „w dobrym tonie” i na pewno nikt nie chciałby mieć „takich sąsiadów”. 

Lekcja nieznanej historii

Dla mnie ta powieść jest świetną lekcją historii o życiu Glasgow w latach dwudziestych ubiegłego wieku. Autorzy świetnie je opisali, plastycznie – ale i ze sporym dystansem. Wielu ciekawych rzeczy można się z niej dowiedzieć. 

sala taneczna w Glasgow

Czy wiedziałeś że już w okresie międzywojennym w Glasgow była „kuroniówka”?
Albo jak wielką rzeczą dla tamtych ludzi były  „tancbudy”? Choć powinienem raczej napisać taniec i same hale taneczne. 
Zresztą samo pokazanie standardu życia w czynszówkach już jest świetną sprawą… 

Po lekturze tej książki można lepiej zrozumieć pamiętniki polskich żołnierzy którzy odwiedzali Glasgow ledwie piętnaście lat później… 

jedna z najważniejszych książek w historii

Książka  Było sobie Glasgow jest zwykle umieszczana na listach „TOP” – np. 100 najważniejszych książek Szkocji według The Scotsman.
To ona stała się jedną z inspiracji dla Williama McIlvanneya do napisania kultowego kryminału Inspektor Laidlaw (uznawanego za początek Tartan Noir)  

Maggie Bell napisała swą piosenkę – No Mean City – która stała się motywem przewodnim serialu kryminalnego Taggart –  Prawdziwie kultowy dla mieszkańców Glasgow (szczególnie pierwsza część gdzie rolę tytułową grał Mark McManus)   

[youtube_sc url=”https://www.youtube.com/watch?v=LTSOx_xrXYw”]

Warta przeczytania – ALE…

Jeżeli interesujesz się Szkocją, albo chcesz dowiedzieć się więcej o życiu w wielkim mieście w latach międzywojennych – to ta książka na pewno Ci się spodoba. 

Problemem jest niestety jej jakość przygotowania do druku.
Samo tłumaczenie jest ok. ale czytając ją co chwile trafiamy na błędy. Najwięcej jest literówek… zabrakło niestety ostatniej korekty, a szkoda, bo przez zwykłe literówki (a raczej przez ich ilość) ta książka wiele traci… 

Jednak pomimo tego  mogę z czystym sumieniem Ci ją polecić. 

miłego czytania! ;-) 

i jeszcze na koniec mały Bonus ;-)   –   Ben Cohen wspomina czasy gdy w latach międzywojennych mieszkał w Gorbals

[youtube_sc url=”https://www.youtube.com/watch?v=kJf79QeLeA0″]

Tytuł – Było sobie Glasgow
Autor – Herbert Kingsley Long, Alexander McArthur
Tłumaczenie – Jarosław Rybski
oryginalny tytuł – No Mean City
Wydawnictwo – Vis-á-Vis
Wydane w Polsce – 18 listopada 2018
125 x 195 mm
Liczba stron – 252
ISBN – 9788379981960

I jak zwykle na koniec: 

Szkocja to nie miejsce na mapie –
Szkocja to stan umysłu!

Artykuł Było sobie Glasgow – recenzja książki pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

W Polsce nie mamy szczęścia do tłumaczeń wierszy Roberta Burnsa… 

Nie doczekaliśmy się nigdy „Dzieł zebranych” ani choćby porządnej „Antologii”. Jedyne co mamy to bardzo, bardzo stare tłumaczenie kilku wierszy, stare tłumaczenie kilkudziesięciu wierszy i nowe tłumaczenie kilkunastu wierszy… 

Do tego mamy jeszcze zbiorki wierszy dwóch tłumaczy które praktycznie są nie do zdobycia. 

Niestety nie jest to wiele… 

Robert Burns wielkim poetą był…

Wiadomo – Burns „wielkim poetą był”, Burns jest narodowym wieszczem Szkocji itd i itp. 

Dla mnie jednak Burns jest po prostu świetnym autorem! Jego teksty są dowcipne, jego język potrafi być naprawdę ostry, a opinie bardzo mocne.  A co ważne: większość z nich, pomimo upływu wieków, nadal są bardzo aktualne! 

Ale jak tu zachęcać kogoś do czytania Burnsa, skoro nie wiadomo które z jego tekstów zostały przetłumaczone?  

No więc postanowiłem zebrać w jednym wpisie wszystkie dostępne po polsku tłumaczenia – tak by ktoś kto chciałby poznać twórczość Burnsa wiedział czego ma szukać. 

Trzy spośród nich – wciąż dostępne dla ludzi…

Z wierszy szkockich

Najbardziej znanym tomikiem z wierszami Roberta Burnsa wydanym po polsku jest –  „Z wierszy Szkockich” wydany w 1956 roku. 
Choć wydany tak dawno temu – jest on ciągle do dostania  w antykwariatach. 
W tomiku znajdziemy 89 wierszy w tłumaczeniu Zofii Kierszys, Stanisława Kryńskiego oraz Ludmiły Marjańskiej. Są to bardzo dobrze opracowane tłumaczenia, taki „klasyczny przekład”

Ma miłość jest jak róży krew

Ma miłość jest jak róży krew,

Krew róży w czerwca świt.

Ma miłość jest jak rzewny śpiew,

Melodii cudnej rytm.

 

W piękności twojej strojna blask,

Jak w łunę jasnych zórz,

Ma miłość przetrwa świat i czas,

Gdy dna już wyschną mórz.

więcej o tym tomiku znajdziesz we wpisie – Robert Burns – Z wierszy szkockich

Wiersze i śpiywki  Roberta Burnsa

To mój ulubiony tomik z przekładami wierszy Roberta Burnsa! 

I fakt że wcale nie jest po polsku – ale po śląsku,  jest jak dla mnie wielkim plusem. Dlaczego? Tłumaczę to w osobnym wpisie na temat tej książki – Wiersze i śpiywki Roberta Burnsa   
Jeżeli chcesz poznać ducha Burnsa, jeżeli chcesz się nim bawić i się z nim śmiać. to właśnie ten tomik jest dla Ciebie ;-)  

mała zachęta by zapoznać się z przekładami wierszy Burnsa z tego tomiku: 

Wesoły Wdowiec – The Joyful widower

Zwadliwo baba żech se wzion
W postrzodku listopada
Boł piekłym tyn małżyński ston
Bo w pysk mie prała rada.
Jarzmica dugo smyczoł żech
I ślimtoł, jak sie darła
Na szczyńście, trza to pedzieć frech,
Śmierć prziszła i umarła

Poeci angielscy – Jana Kasprowicza

Ten tomik wierszy najłatwiej dostać – cały jest dostępny na stronie Wikiźródła. Znajdziemy tutaj przekłady wierszy 30 autorów, główne angielskich. Są tutaj również przekłady 14 wierszy Roberta Burnsa. Jan Kasprowicz wydał ten tomik w 1907 roku  i język jest dość archaiczny – ale bez przesady, nie jest tak źle… ;-) 

oto przykład: 

Me serce jest w górach

Me serce jest w górach, nie dla mnie tu świat!
Me serce jest w górach, za zwierzem mknie w ślad;
Za dziką zwierzyną, za sarną mój bieg;
Me serce jest w górach, gdziekolwiek bym legł.

O żegnaj, Północy, ty kraju mych gór,
Skąd siły i męstwa wywodzi się wtór;
Gdziekolwiek się udam, gdzie zwrócić się mam,
Li ciebie ja kocham, li ciebie ja znam.

 

Sześć tylko dla poszukiwaczy wytrwałych…

Kolejnych 6 tomików jest bardzo trudno kupić. Można je znaleźć w kilku największych bibliotekach w Polsce i w bibliotece w Edynburgu. 
W mojej domowej biblioteczce mam jedynie 5 z nich…  wciąż szukam ostatniego…  

4 tomiki wierszy w przekładzie Jerzego Hebdy

Jerzy R. S. Hebda wydał 4 tomiki wierszy, każdy z nich zawiera przekłady wierszy Roberta Burnsa, oraz wiersze własne pana Jerzego. 
Niestety w moich zbiorach mam jedynie 3 spośród nich, czwartego tomiku do tej pory nie udało mi się kupić… 

Jerzy Hebda pisze swe przekłady z dość dużą swobodą, nie są to przekłady „dosłowne” – ale świetnie oddające ducha wierszy Burnsa. 

Epitafium dla Waltera

Takim był Wat łotrem, i takim był gadem
Że nawet robaki gardzą tym obiadem.
Wrzeszczą: „Jego ścierwo ma w sobie zarazę,
Zaś serce cuchnące budzi w nas odrazę.” 

Epitafium dla Jakuba Grievie

Tu leży Boghead pośród umarłych,
W nadziei na zbawienie. 
Gdy tacy jak on trafią do nieba, 
Wybiorę potępienie. 

więcej informacji o każdym z tych tomików znajdziesz w moich wpisach na blogu –
Liryki Miłosne 
In Memoriam
Zaledwie Wczoraj

czwarty tomik (ten którego nie mam) to - Pożegnania -  wybór i przekł. Jerzy R. S. Hebda. wydany przez : Caldra House, w 1997r

Dwa tomiki w przekładzie Kazimierza Kuczyńskiego

Kolejne dwa tomiki są to tłumaczenia Kazimierza Kuczyńskiego. To już naprawdę trudne do zdobycia książki – oba tytuły zostały wydrukowane w nakładzie po…  150 egzemplarzy…  (sam nie wiem jak udało mi się je dostać ;-) ) 

same tomiki są świetnie wydane, na papierze czerpanym, wszystko wysokiej jakości. 
szczegółowo opisałem te tomiki we wpisach – 
Epitafia Lamenty i Wiersze
Wiersze wybrane

tutaj podam tylko kilka cytatów na zachętę ;-) 

Do górskiej stokrotki

przeoranej pługiem w kwietniu 1789 r.

Niepokaźny kwiatku mały,
W złą godzinę mnie poznałeś;
Zmiażdżyć w proch twój byt musiałem
W pługa locie;
Zbawić ciebie nie zdołałem,
Mój klejnocie…

i na koniec:

Uwaga! – ten wiersz może Cię …zaskoczyć/zniesmaczyć –  ostrzegałem! 

Były dwie baby

Raz baby, dwie sprytne baby,
W łóżku nie byle jakie,
Wpadły w kłótnię kiedy właśnie
Raczyły się koniakiem. 

Wstała Maga i opuszcza
Swą klnącą starą Manię:
Piern-ła tuż przy oborze, Gotowa już na s-anie
Pier-ła tuż przy oborze,

Pier-ła tuż przy stajni,
Szybkie kroki stawiała zwinnie
I taj jak można sprawnie.
Aż tu biegunka wybuchła,

Gdy się po szczaw schylała,
Po udach grochówką trysła, 
Pończochy swe obs-ała. 

Gdzie jeszcze szukać wierszy Burnsa? 

oprócz tych kilku tomików, pojedyncze wiersze Roberta Burnsa tłumaczyli tacy autorzy jak: Stanisław Barańczak, Wiktor Jarosław Darasz, Jan Kasprowicz, Zofia Kierszys, Stanisław Kryński, Ludmiła Marjańska i Jerzy Pietrkiewicz.  

Jeżeli znasz inne tomiki wierszy Roberta Burnsa przetłumaczone na język polski – proszę daj mi znać! Bardzo chciałbym je poznać! 

I jak zwykle na koniec pamiętaj: 

Szkocja to nie miejsce na mapie –
Szkocja to stan umysłu!

Artykuł Wiersze Roberta Burnsa po polsku pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Kilkanaście chat, kościół, owce, kilka krów…  Codzienne zmaganie się z wiatami, deszczem i morską falą. Co roku obawa czy uda się zebrać wystarczające zapasy na zimę.
Ludzie są całkowicie odizolowani od świata, brak radia, brak poczty, statek ze stałego lądu dopływa tu 1-2 razy w roku.
Młodzi ludzie jeżeli tylko mogą uciekają z wyspy by żyć w „lepszym świecie”. Wreszcie nadchodzi ten moment by zadać sobie pytanie – czy nie nadszedł już czas by opuścić wyspę?

Historia wysp St Kilda…

Film nawiązuje do sytuacji jaka spotkała mieszkańców St Kilda którzy w 1930 roku (6 lat przed produkcją „The Edge of the World”) zostali ewakuowani ze swej wyspy. Wszystkich przeniesiono na stały ląd. Z jednej strony pozbawiono ludzi ich rodzinnego domu – z drugiej strony jednak próbowano im w ten sposób pomóc…
Problemem życia na tak małej odizolowanej wyspie był brak pomocy lekarskiej, brak odpowiedniej szkoły dla dzieci oraz po prostu coraz większa izolacja od społeczeństwa.
W czasach, gdy na stałym lądzie ludzie mieli dostęp do codziennej prasy, radia, czy chociażby zwykłej poczty (o sklepach nie wspominając) – na wyspie można było liczyć na odwiedziny kogoś z lądu najwyżej kilka razy w roku.
Dziś na St Kilda mieszkają jedynie owce, żyjące dziko stado prapra…prawnuków owych owiec pozostawionych tu przez dawnych mieszkańców wysp.

Prawdziwa „żywa” wyspa to najlepsza scenografia na ziemi

To, co zachwyciło mnie w tym filmie to jakość zdjęć.

Pierwsze sceny, pokazujące wyspy od strony morza są po prosu niesamowite!  Piękne wysokie klify, nadmorskie łąki, zdjęcia dzikiej przyrody.

Gdyby nie to, że jest to film czarno-biały można by śmiało przyjąć, że był kręcony nie dalej niż kilka-kilkanaście lat temu.
Akcja filmu również jest całkiem przyzwoicie pokazana. Film naprawdę wyprzedza swoją epokę. Fakt, sama gra aktorska jest taka…  „międzywojenna”, ale nie jest to już taki nagrany teatr jaki czasem możemy widzieć w filmach z tamtego okresu.

Kilka scen to prawdziwe perełki kinematografii! 

Daję również Wielki Plus za „akuratność historyczną” filmu.
Fakt, wyspiarze mówią zrozumiałym szkockim – zamiast gaelic którym by w rzeczywistości rozmawiali. Ale za to możemy zobaczyć całkiem spory kawałek życia na wyspach, włącznie z dorocznym „targowiskiem”, obradami lokalnego sejmiku, pogrzebem (w którym uczestniczą jedynie mężczyźni) czy „wyspiarką pocztą”.

Właściwie nie ma się co dziwić jakością tego filmu –  biorąc pod uwagę, że reżyserem (i scenarzystą) jest sam Michael Powell. Jeden z najlepszych reżyserów tamtych lat! Anglik – mimo to naprawdę niezły gość ?

Gdzie kręcono film? 

Ciekawostką może być to, że film wyraźnie nawiązuje do mieszkańców Hirta (największej wyspy St Kilda), równocześnie jednak jest wiele odniesień do wyspy Foula na Szetlandach – gdzie kręcono ten film. Wyspa Foula również jest dość oddalona od „cywilizacji” – i choć dziś można na nią polecieć samolotem lub dopłynąć promem, w 1936 roku, gdy kręcono ten film nie było to takie łatwe… 

Cała ekipa filmowa przeniosła się na kilka miesięcy na Foula, zamieszkali na wyspie w domach miejscowych rybaków. Było to dla ludzi pracujących przy filmie wielkim wyzwaniem – ale i stało się kultowym zdarzeniem w „filmowym światku”o którym mówiono przez wiele kolejnych lat.

W 1978 roku Michael Powell znów wybrał się na Foula by spotkać się z ludźmi, z którymi współpracował w trakcie kręcenia „The Edge of the World”. Nakręcił wówczas film dokumentalny  – Return to the Edge of the World.

Jeżeli lubisz klimat starego kina, albo interesuje cię jak kiedyś żyli ludzie na szkockich wyspach – myślę że ten film się Ci spodoba ?

Tytuł – The Edge of the World
Reżyseria – Michael Powell
Scenariusz – Michael Powell
Rok produkcji – 1937

życzę Ci miłego oglądania! 
i pamiętaj – 

Szkocja to nie miejsce na mapie – 
Szkocja to stan umysłu! 

Artykuł Na krawędzi świata – film z 1937 roku. pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Ale dopiero film z 1922 roku możemy uznać za pierwszy pełnometrażowy film opowiadający o szkockim bohaterze. Film, Jest to czarno biały, niemy film trwający godzinę i 22 minut.

Podobnie jak w filmie Rob Roy z 1995 roku z Liamem Nelsonem nie jest to ekranizacja książki Waltera Scotta. 

Mamy tutaj piękną, romantyczną historię o miłości z całkiem sporą dawką filmu akcji. 

Robert MacGregor zakochuje się (ze wzajemnością) w pięknej Helenie Campbell. Wszystko byłoby dobrze, gdyby nie zazdrość „wstrętnego” Księcia Montrose, który stara się wykorzystać każdą okoliczność by zniszczyć Roberta. 

Gdy dziś oglądamy ten film, najbardziej przeszkadza sposób gry aktorskiej. Mamy tutaj typowy sposób gry ze wczesnych niemych filmów – mimika i gra aktorów są czasem wręcz karykaturalne. 

Zresztą nie tylko gra, ale i niektóre postacie są dość „specyficzne”.  Moim ulubieńcem jest ten oto Szkot: w wielkim berecie, pięknej rudej (w domyśle) brodzie, poruszający się z gracją goryla…   Nie wiem jak Ty, ale ja mam nieodparte skojarzenie z postacią z kreskówki o kaczorze Donaldzie… ;-) 

Rob Roy – film z 1922

Wielkim plusem jest to że film kręcono w prawdziwych plenerach. To jeszcze nie te czasy, gdy filmy produkowano w wielkim studio z wymalowanymi górami za plecami aktorów (np. Brigadoon).

W Rob Royu dostajemy piękne sceny kręcone na malowniczych wzgórzach okolic Loch Lomond i Perth. 

Rob Roy – film z 1922

Również sceny walk i bitw są warte pochwały. Oczywiście aktorzy grają jak grają…

Ale gdy uzmysłowimy sobie, że w końcowej bitwie wzięło udział ponad 800 aktorów i statystów… to robi wrażenie. 

Rob Roy – film z 1922

Jednak największy plus ode mnie dostaje ten film za scenę spalenia wioski! To naprawdę niesamowita scena!  (oczywiście biorąc pod uwagę rok produkcji filmu)

Oglądanie tego filmu może nie być zbyt łatwe. A to ze względu na dość kiepską jakość filmu i na to że nie jesteśmy przyzwyczajeni do oglądania tego typu czarno-białych, niemych filmów.

Ale myślę sobie że bardzo fajnie byłoby zobaczyć Rob Roy z 1922 roku w wersji oczyszczonej, przygotowanej do wyświetlenia na dużym ekranie z akompaniamentem jakiejś dobrej, stylowej muzyki…  A najlepiej jakby taki pokaz miał miejsce na przykład w ogrodach zamku Glamis, albo w Scone… 

no cóż, pomarzyć zawsze można ;-) 

film możesz znaleźć na Youtube – jeżeli ten link nie działa wpisz w wyszukiwarkę „Rob Roy 1922″

[youtube_sc url=”https://www.youtube.com/watch?v=aZuiR1Mqxak”]

Tytuł – Rob Roy
Reżyseria – W.P. Kellino
Scenariusz – Alice Ramsey
Rok produkcji – 1922

życzę Ci miłego oglądania! 
i pamiętaj – 

Szkocja to nie miejsce na mapie – 
Szkocja to stan umysłu! 

Artykuł Rob Roy – film z 1922 roku pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Książkę „Miasto bez grzechu” kupiłem po przeczytaniu opisu na okładce: „…Śledztwo w szkockim mieście to nie tylko…”  a ponieważ już mam taką idée fixe że staram się przeczytać każdą książkę o Szkocji, lub której akcja dzieje się w Szkocji a która ukazała się na polskim rynku – tak więc i tym razem nie było zastanawiania się – książka znalazła się na mej półce.

Szybko się jednak okazało, że w książce „Szkocji” jest dokładnie tyle samo co na okładce…  to znaczy, kilka razy czytamy, że bohaterowie znajdują się w Szkocji (bądź ją opuścili)

I tyle.

Akcja równie dobrze może odbywać się w Hiszpanii, Norwegii czy Szwajcarii – wystarczy zmienić kilkukrotnie pojawiające się w książce słowo „Szkocja” na dowolnie inne – i już.

Piszę o tym na samym początku byś, jeżeli szukasz książki „o Szkocji” – szukał dalej… w tej książce nie znajdziesz niczego. Zero opisów miejsc, zero kultury, zero klimatu.

Bez Szkocji – ale czy warto przeczytać?

Ok, pomarudziłem na temat zawartości „Szkocji w Szkocji” więc czas najwyższy napisać coś na temat samej książki.

Najpierw kilka słów o fabule: do Szkocji przyjeżdża dziennikarz wraz ze swą córką by przeprowadzić dochodzenie dziennikarskie w dziwnej sprawie bardzo wysokiej liczby samobójstw w mieście. Pomiędzy córką a ojcem nie dzieje się najlepiej, mamy jakieś problemy z komunikacją. A po jakimś czasie widzimy, że ojciec ma problemy psychologiczne. Powoli tracimy kontrolę nad tym co się dzieje w książce, tak samo jak główny bohater traci kontrolę nad swym umysłem. Do akcji wkracza schizofrenia…

Jest to połączenie kryminału z thrillerem psychologicznym, gdzie aspekt zapanowania nad swym umysłem wychodzi na pierwszy plan.

Zabrakło redakcji?

Miasto bez grzechu to literacki debiut Rity Włodarczyk, która tę książkę wydała sama przy pomocy Wydawnictwa Poligraf. Osobiście jestem fanem self publishingu. Wiem że jest sporo szmiry ale i sporo ciekawych pozycji.

W przypadku tej książki mam mieszane uczucia – z jednej strony sam pomysł na fabułę bardzo mi się spodobał…  ale…

Gdzieś w tym wszystkim zabrakło mi dobrej redakcji książki – temat i sposób prowadzenia fabuły jest dość trudny do napisania. I właśnie tutaj mam problem. Dialogi czasem są dość drętwe, takie „kwadratowe” – mnie nie przekonały. Drugim problemem jest brak przejrzystości książki. Czytając ją bardzo łatwo się pogubić.

Fakt, że na pewno w jakiejś mierze było to zamierzenie autorki – w końcu mówimy tutaj o schizofrenii – ale wraz z dość (jak dla mnie) nieudanymi dialogami…  jakoś to nie zagrało.

Czytać? Nie czytać?

Książka może się spodobać osobom które lubią myśleć w trakcie czytania, które szukają wyzwań i nie zniechęcą się, gdy czasem będzie jakoś…  no nie wiem jak inaczej określić te dialogi – „kwadratowo”. Fajny pomysł na fabułę. Nienajgorszy pomysł na zakończenie (choć według mnie trochę przekombinowany). Ale może to bardziej efekt owej niezdarności w dialogach.

Szkoda że nie ma w tym nieco więcej finezji, lekkości, płynności…

Jednak uważam czas spędzony nad lekturą (w końcu jedyne 150 stron) za spędzone całkiem sympatycznie ?

Tytuł – Miasto bez grzechu
Autor – Rita Włodarczyk
Wydawnictwo – Poligraf
Wydane w Polsce – 16 listopada 2018
145 x 205 mm
Liczba stron – 152
ISBN – 978-83-785-6807-0 

I jak zwykle na koniec: 

Szkocja to nie miejsce na mapie –
Szkocja to stan umysłu!

Artykuł Miasto bez grzechu – recenzja ksiązki pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Roderick Macdonald stał na pokładzie Iolaire wpatrując się w mrok. 

Był podekscytowany i szczęśliwy. Przeżył takie rzeczy o których się nie śniło jego rodzicom czy kolegom. Ale teraz już wracał do domu. 

Po latach spędzonych w błocie okopów, po morderczych atakach gazowych, po szaleńczych szturmach na niemieckie karabiny maszynowe… 

Nareszcie jest już prawie, prawie w domu. Już widzi światła portu, pewnie gdyby nie noc dostrzegł by tak znajome mu brzegi Lewis, kto wie może zobaczył by jego kochane Loch Liurboist, albo dymy z kominów jego rodzinnej Leurbost. 

Był tak daleko, ale już wraca. 

Trochę szkoda że nie udało się im dotrzeć do domu wczoraj – mógłby dziś świętować z rodzicami i sąsiadami nowy 1919 rok.

Ale będzie jeszcze czas na grę na dudach, będzie czas na zabawę i świętowanie! 

Nic już mu nie grozi –  jest już w domu! 

Iolaire

Roderick Macdonald miał 27 lat i wracał do domu po zakończeniu I Wojny Światowej. Widział już główki portu w Stornoway, już czuł zapach jego ukochanej wyspy Lewis… 

Jeszcze tylko pół godziny i będzie na miejscu. 

Cały ten piekielny koszmar wojny ma już za sobą… 

Roderick Macdonald nigdy nie zobaczył swego domu, nie przywitał się z rodzicami, nie pocałował siostry… 

Utoną pół kilometra od wejścia do portu w Stornoway 

Wraz z nim w nocy, 1 stycznia 1919 roku o 2,30  utonęło 201 mężczyzn wracających z wojny do domu…

w tym domu, w Leurbost pod numerem 36 mieszał Roderick Macdonald

W trakcie I Wojny Światowej 6172 osoby z wyspy Lewis służyło w wojsku, to co piąty mieszkaniec  Lewis! 
Ponad 1000 z nich zginęło. 
Na pokładzie HMY (His Majesty’s Yacht) Iolaire  było 283 mężczyzn, większość z nich wracała do domu.  
Tuż przed wejściem do poru w  Stornoway  statek wpadł na skały (The Beast of Holm – dość wymowna nazwa…)  uratowały się jedynie 82 osoby.

Utonęło 201 mężczyzn. 
174 z wyspy Lewis, 7 z wyspy Haris 18 członków załogi  Iolaire, oraz 2 oficerów płynących do bazy marynarki wojennej w Stornoway. 

wrak Iolaire rozbity na skałach The Beast of Holm

Mimo że do brzegu dzieliło ich jedynie kilkadziesiąt metrów, wiatr, zimno, fale i ciężkie ubrania żołnierskie zebrało koszmarne żniwo…

jedna wieś – tak wiele łez…

W Leurbost, gdzie mieszkał Roderick było 51 domów. 32 mężczyzn z tej wioski zginęło do dnia gdy zakończyła się wojna.  A 1 stycznia 1919 roku wraz ze statkiem Lolaire utonęło dalszych 11 mężczyzn.. 

Roderick mieszkał pod numerem 36, trochę dalej pod numerem 39 mieszkał Murdo Maclean miał 31 lat i w czasie wojny służył na HMS Snipe. 

W domu pod numerem 16 mieszkali bracia Alexander i John Mackenzie John miał 30 lat jego brat był o 10 lat młodszy… 

Kenneth Smith… 
Donald Smith… 
Donald Maclean…  
Angus Macdonald…  
Angus Macleod…  
Allan Macleod oraz 
Alexander Mackenzie (kuzyn braci Mackenzie)… 

Tego jednego dnia wieś straciła 11 synów.

wrak Iolaire rozbity na skałach The Beast of Holm

Miłość i rozpacz…

Tej nocy i następnego poranka Stornoway było światkiem wielu tragicznych zdarzeń. 

Donald Macleod z North Tolsta był na pokładzie Iolaire wraz ze swym bratem Malcolmem, oboje wyskoczyli za burtę, oboje płynęli do brzegu.  Gdy Donald dotarł do plaży okazało się że nie ma tam jego brata, zdjął kurtkę i wskoczył z powrotem w morze szukać brata. Nigdy nie odnaleziono  ani jego ciała, ani ciała Malcolma… 

Donald Macaskill z Shulishader podróżował ze swym starszym bratem Duncanem. Donald był jednym z nielicznych pasażerów którzy w momencie katastrofy mieli kamizelkę ratunkową. Ponieważ jednak Duncan był słabszym pływakiem Donald dał mu kamizelkę i kazał mu uczepić się jego koszuli tak, by mógł go „holować” do brzegu. 
Na plaży Donalda znaleźli jego znajomi, był prawie nieprzytomny ze zmęczenia, ale czołgał się w kierunku morza by szukać brata… Mimo kamizelki ratunkowej, mimo pomocy Duncan przepał w toni morskiej…  jego ciała nigdy nie znaleziono… 

Nad ranem na miejsce tragedii dotarło wiele osób poszukujących swych krewnych. 

Donald Murray przyszedł szukać swego syna. Roderick miał zaledwie 19 lat. 
Świadek tej sceny tak to opisał: 

…Roderick wyglądał jak gdyby tylko spał, miał piękną młodą twarz na której zagościł spokojny, pogodny uśmiech. Jego ojciec klęczał obok trzymając w dłoniach list wyjęty z kieszeni syna. Płakał czytając zapisaną kartkę:

„…Tak bardzo tęsknimy za tobą, ale mamy nadzieję że teraz,
gdy wojna się skończyła wrócisz wkrótce do domu. 
Twój kochający ojciec Donald…”

Prawdziwym bohaterem tej nocy był John Finlay Macleod z Ness. Będąc jeszcze na wraku statku, chwycił linę, jeden koniec podał oficerowi z Iolaire i wraz z liną rzucił się w morze. Fale były tak silne że kilka razy był porywany przez morze tuż, tuż przed brzegiem. W końcu fale cisnęły nim na kamienisty brzeg i udało mu się wspiąć na brzeg trzymając cały czas linę łączącą go ze statkiem. 

Dzięki tej linie na brzeg dostało się ponad 40 osób…

John Macleod trzymał linę dopóki na brzeg nie wydostali się kolejni mężczyźni, po czym zostawił ją im i… poszedł do domu… Rodzinie opowiedział o całym zdarzeniu dopiero kilka dni później…

życie po tragedii…

W ciągu następnych kilku dni odbyły się pogrzeby. Części ciał nigdy nie znaleziono, w zgodzie ze starą tradycją do ziemi chowano puste trumny… 

Przez wiele lat na wyspach nikt nie mówił o tym zdarzeniu. Był to niemal temat tabu. Dzieciom mówiono że ich ojcowie zginęli na wojnie, tyle wystarczało…

W Nowy Rok ludzie pili na umór – ale nie było tańców, nie było świętowania – bo i co mieli świętować? 

Dopiero w 1958 roku w miejscu katastrofy postawiono pomnik upamiętniający jego ofiary – ale nawet wtedy nie za bardzo mówiono o tej tragedii. 

A w Nowy Rok ludzie dalej upijali się na smutno…

Dopiero dziś, w 100 rocznicę zatonięcia HMY Iolaire na wyspie Lewis odbyły się uroczystości upamiętniające tamto wydarzenie. 

Dziś gdy już odeszły nawet dzieci tamtych osób, łatwiej jest nam spojrzeć na tą tragedię z trochę mniejszą traumą. 

Przygotowano wystawy, powstały portrety wszystkich 201 ofiar tej katastrofy, do księgarń trafiła niezwykłą książka „The Darkest Dawn – The story of the Iolaire Tragedy” napisana przez Malcolma Macdonalda i Donalda MacLeoda. Ksiązka jest prawdziwą „encyklopedią wiedzy” na temat tego wypadku. 

Dopiero dziś po 100 latach mieszkańcy wyspy Lewis (i Szkocji) są gotowi by stawić czoło wspomnieniom i głośno mówić o tragedii Iolaire… 

Szkocja to nie miejsce na mapie 
Szkocja to stan umysłu…

Artykuł Iolaire i największa tragedia wyspy Lewis pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Gdy obejrzałem film Król wyjęty spod prawa (Outlaw King) po raz pierwszy byłem…  delikatnie mówiąc: nieco rozczarowany.

Kompletnie do mnie nie trafił, jakbym obejrzał jakiś portugalski film bez tłumaczenia…  obrazki fajne – ale o oo tu chodzi? 

Gdy po kilku dniach znów zasiadłem przed telewizorem z dużym kubkiem gorącej herbaty i obejrzałem film po raz drugi…   …to tak, jakbym nagle zrozumiał portugalski ;-)  Tym razem rozumiałem to co oglądam i co więcej – naprawdę mi się to spodobało! 

Co się zmieniło w przeciągu tych kilku dni? 

Właściwie nic – może jedynie zmieniło się moje nastawienie…
Za pierwszym razem byłem zmęczony po pracy i miałem ochotę na coś „epickiego”. Kino w miarę łatwe, z szybką akcją i najlepiej dobrymi ujęciami i muzyką. 
Za drugim razem byłem wypoczęty, film obejrzałem w niedzielny poranek, w skupieniu i z podejściem – OK  gorzej być nie może – więc zobaczmy to jeszcze raz. 

Oskara za akuratność historyczną! 

Oglądanie tego filmu dla takiego maniaka historii jak ja, jest czymś zbliżonym do ekstazy ;-) 
I by była jasność – mam tutaj na myśli stroje, broń etc. co do samych zdarzeń pokazanych w filmie mam kilka zastrzeżeń – ale o tym nieco później. 

Nie ma kiltów! nie ma dwuręcznych mieczy a Szkoci nie chodzą pomalowani jak smerfy ;-) 

Nareszcie możemy zobaczyć na ekranie czasy króla Roberta tak jak (mniej więcej) faktycznie wyglądały. Stroje, broń, powozy – wszystko to mieści się w realiach tamtego czasu. Nawet wnętrza były w miarę dopasowane. Jedynie można by się doczepić do… koni. Zbyt piękne, lekkie wręcz rasowe araby, a powinniśmy widzieć więcej ciężkich, wysokich koni bojowych. Koni które dziś przypominały by bardziej rasę Clydesdale.
Ale to nie aż tak wielka wpadka. 

Miłym zaskoczeniem było też pokazanie w Outlaw King zwyczajów z tamtych czasów. Ślub, pogrzeb, ceremonia koronowania, czy chociażby ta dziwna impreza z łabędziami na angielskim dworze…  

Jak dla mnie SUPER! 

Bardzo fajnie są pokazane relacje między dostojnikami. Faktycznie oni wszyscy byli spokrewnieni! W ten lub w inny sposób byli kuzynami, szwagrami czy chociażby razem wychowywali się na służbie u jakiegoś wielmoży.
Problemem dla widza może być to że nic nie jest wyjaśnione. 
Dla przykładu – koronowanie – dlaczego jakaś kobieta włożyła Robertowi koronę na głowę? Czy to w ogóle ma sens? Czy to istotne? 

Tak, ma sens, jest istotne i faktycznie się zdarzyło… za drugim razem!

Robert był koronowany dwa razy, ponieważ dopiero dzień po pierwszej koronacji dojechała na miejsce Isabella MacDuff. Klan MacDuff rościł sobie prastare prawo by koronować królów Szkocji – tak więc ceremonię powtórzono… 
Wisienką na torcie tej historii jest to że Isabella była żoną Johna Comyna, krewniaka zabitego (scena w kościele) przez Roberta Comyna, który w tej wojnie staną wraz z Anglikami przeciw Brucom.
ot, taka ciekawostka, jedna z wielu…

Wracając do mej myśli:

W filmie pojawia się wiele wątków, wiele sytuacji – ale są one ledwo zaznaczone. Jeżeli znasz historię Szkocji i to na poziomie mocno przekraczającym znajomość historii przeciętnego szkota – to zauważysz i docenisz te smaczki. Jeżeli z historii pamiętasz jedynie to że było powstanie i na koniec wygrał Robert – to wiele z tych rzeczy po prostu nie zauważysz.

I tak, w przypadku gdy nie jesteś ekspertem, lub jesteś po prostu zmęczony – film może wydać Ci się… nudny i niezrozumiały… 

Outlaw King to nie Bravehart

Sporo osób oczekiwało że Król wyjęty spod prawa będzie czymś podobnym do słynnego Braveharta. Amerykańskie kino, piękne zdjęcia, łatwa akcja, krew i walki… 

Otóż nie! 

Mimo że film ma świetne zdjęcia, sporo akcji i scen walk – to ma też jeden podstawowy „problem”: to jest brytyjskie kino.
To nie jest łatwe amerykańskie kino akcji. 
Mamy tutaj do czynienia z kinem wymagającym skupienia i nieco naszego zaangażowania. 
Jak inaczej możesz docenić piękną, niezwykle długą pierwszą scenę filmu? 
Scenę która trwa 9 minut! Jeden nieprzerwany 9-minutowy kadr kamery! majstersztyk! 

Jednak…

Najczęściej powtarzanym zarzutem wobec tego filmu z jakim się spotkałem to że jest on nudny, brak w nim charyzmy a akcja się kompletnie „nie klei”. Faktycznie takie same miałem zastrzeżenia gdy oglądałem go po raz pierwszy. 
Za drugim razem jednak  ten film skojarzył mi się ze szkocką pieśnią. To tak jakbym oglądał słuchaną właśnie balladę – to nie lekki pop, czy skoczne disco, trzeba się w nią wsłuchać, poczuć jej rytm, dać się ponieść opowieści.

Ale cały czas musiałem być skupiony, to tak jak z czytaniem wiersza – chwila braku koncentracji i już myśli odlatują i przestaję rozumieć co właściwie czytam (albo słucham). 

Nie jest to film łatwy i przyjemny – ale na pewno jest w nim jakaś pieśń… 

Problemy z ostatnią bitwą 

Zdarzenia w filmie nie są pokazane z historyczną dokładnością. Nie żeby były jakieś większe błędy – raczej jest to adaptacja na potrzeby owej „filmowej pieśni”.
Mamy kilka skrótów, kilka uproszczeń.
Sama akcja filmu kończy się właściwie w połowie drogi Roberta do wygrania wojny. Piszę połowa gdyż po wygraniu bitwy o Laudon Hill najgorsze było już za nim.
Ostatnią pokazaną bitwą jest Laudon Hill, która odbyła się w 10 maja 1307 roku. Czyli dwa lata po śmierci Wallacea i rok po rozpoczęciu powstania przez Roberta Bruce. Decydując bitwa tej wojny odbyła się pod Bannaocburn siedem lat później (23-24 czerwca 1314). 
A więc tak naprawdę oglądamy sam początek tej historii. 

Wróćmy jednak do owej bitwy… 
Sama bitwa jest według mnie pokazana świetnie – taktyka, walka, zamieszanie i oczywiście zwycięstwo o wiele mniej licznych Szkotów nad Anglikami (600 przeciw 3000)

Scena gdy rusza konnica wręcz wgniata w fotel.

ALE… 

po pierwsze w tej bitwie nie brał udziału Edward II. 
no i po drugie – ów pojedynek…   no cóż… 
mamy tu do czynienia po prostu z czystą fantazją, już nie mówię że taki pojedynek nie miał by miejsca w prawdziwej bitwie – to jeszcze to wypuszczenie wroga z rąk…   absolutnie niemożliwe! 
wiem że miał być to takie poetyckie pokazanie przyszłych losów wojny…  

a może… 

nie, ja jakoś nie mogę przyjąć takiej sceny…
logicznie, praktycznie, historycznie absolutnie niemożliwe
ale co niemożliwe dla historii – dostępne jest dla poezji ;-) 

Robert v Edward II…

Reżyser skoncentrował się na pierwszym, najtrudniejszym okresie wojny. Wtedy gdy Robert musiał walczyć nie tylko z Anglikami, ale i ze Szkotami i w jakiejś mierze również z samym sobą. 

To właśnie postać Roberta Bruce jest na pierwszym planie. Wiele osób zarzucało filmowi że Robert jest… jakiś miałki, że brak mu charyzmy… 
Faktycznie w porównaniu z Wallaceam z Braveharta to mamy tutaj raczej postać antybohatera. 
Zamknięty w sobie, wręcz mrukliwy, bez daru do pięknych i porywających przemów…   ale właśnie taki, według wielu historyków, był Robert I. Oczywiście nie wiemy dokładnie jaki on był na co dzień, ale wedle najnowszych badań nie był to typ charyzmatycznego przywódcy porywający za sobą tłumy gawiedzi… 

I jeszcze jedno słówko odnośnie Roberta. 

Jego ambicją (jego i jego ojca) nie było „wyzwolenie” Szkocji, nie była „wolna i niepodległa” Szkocja.

Dążeniem Roberta była Korona!.

Ród The Bruce chciał dostać władzę i koronę Szkocji. Szukali odpowiedniego momentu i odpowiedniej sposobności – ale to nie był jakiś romantyczny poryw młodości – to była część polityki Klanu. 
a propos Klanu, ojciec dopóki żył niepodzielnie rządził rodem, gdy władzę przejął Robert to jego słowo było święte, w filmie jest fajna scena: 

– co powiedziałby ojciec? 
– ojciec odszedł. To jest moja decyzja

koniec,kropka – tak działa zależność feudalna.

Drugą ważną postacią w filmie jest Edward II (właściwie powinienem napisać Książę Walii – bo przez większość filmu był jedynie następcą tronu) 
Znowu odwołam się do Braveharta – tam Edward II był pokazany jako zniewieściały homoseksualny nieudacznik. 
Faktycznie nie mógł się on równać do swego ojca, ale z drugiej strony nie był znowu taką katastrofą. 
W Królu wyjętym spod prawa mamy inną wizję tej postaci. Wydaje się ona być bardziej autentyczna, a na pewno bliższa prawdzie historycznej. 
Ocenę samej gry aktorskiej pozostawię Tobie – czytałem sporo recenzji zarówno pochlebnych jak i tych mono krytykujących Billa Howle. 
Mi osobiście ta wersja Księcia Walii bardzo przypadła do gustu ;-) 

Król wyjęty spod prawa – warto czy nie warto? 

Jeżeli miałbym jednym zdaniem podsumować ten tekst to powiedziałbym tak: 

Film warto obejrzeć szczególnie gdy masz dwie godziny które możesz przeznaczyć wyłącznie na oglądanie. Bez przeszkadzajek, bez skaczących dzieci, bez upierdliwych sąsiadów, bez przeglądania Fb. 
Film warto zobaczyć gdy chcesz się nie tyle zrelaksować i „zabawić”, ale gdy chcesz poznać i przeżyć nową historię. 
To bardziej jak wyjście do teatru niż jak oglądanie nowości na netflix… 

ale warto!  

ps. warto też zobaczyć dla Aarona Taylor-Johnsona w roli  Douglasa ;-) 

A więc miłego oglądania

i pamiętaj: 
Szkocja to nie miejsce na mapie – 
Szkocja to stan umysłu!

Artykuł Król wyjęty spod prawa – recenzja filmu pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Muszę Ci się do czegoś przyznać. 

Najłatwiej mi się pisze książkach kiepskich, takich w których pojawiają się np. błędy logiczne – łatwo jest wtedy zacząć taką recenzję, często są emocje i jest coś konkretnego do opisania. 
Podobnie rzecz ma się z książką bardzo dobrą, szczególnie gdy jest w niej coś co mnie naprawdę w niej zauroczyło.

Dużo gorzej jest napisać jakiś tekst o książce przeciętnej… gdy ją przeczytasz i stwierdzisz: no ok. 
Nic w niej rewelacyjnego, ale nie ma się właściwie do czego przyczepić – po prostu dobra książka na popołudniowy odpoczynek… 

Jednak najtrudniej mi pisać gdy książka jest naprawdę dobra, wręcz rewelacyjna i to z co najmniej kilu różnych powodów… 
Jak to napisać byś nie pomyślał że to reklama? że nie mam ochoty przypodobać się wydawcy, albo że po prostu piszę jakieś „słodkie bzdury”? 

I właśnie tak się ma sytuacja z książką Jego Krwawe Zamiary 
Ta książka stała się dla mnie wyzwaniem… 

Siedzę przed klawiaturą od dłuższego czasu i zastanawiam się jak ująć w słowa to co czuję i myślę po przeczytaniu tej książki.
… 

O czym jest ta książka? 

Zacznę więc od tekstu który możemy znaleźć na okładce tej książki: 

Thriller psychologiczno-sądowy. Jedna z najważniejszych powieści grozy ostatnich lat.
Szkocja, 1869 rok. W zapomnianej przez Boga i ludzi osadzie zostaje popełnione potrójne morderstwo. Do winy przyznaje się siedemnastoletni Roderick Macrae.
Czy rzeczywiście jest odpowiedzialny za zbrodnię. Co mogło sprawić, że postanowił zrealizować swe krwawe zamiary?

No więc faktycznie mamy tu całkiem składnie napisany thriller/kryminał psychologiczno-sądowy.  
I prawdopodobnie dla wielu czytelników ta książka będzie po prostu dobrze (warsztatowo)  napisanym kryminałem sądowym. 
Czyta się fajnie, ciekawy pomysł na samą książkę i tyle – na pewno warta wydanych pieniędzy i czasu spędzonego przy lektorze. 

takie mocne 8 na 10… 

Jednak… 

Ta książka to o wiele, wiele więcej! 

Na początek sprawa dla mnie najważniejsza – Szkocja. 

Jego Krwawe Zamiary to doskonałe studium wiedzy o życiu małej, szkockiej wsi. 

Po części zawdzięcza to samemu pomysłowi na książkę – Graeme Macrae Burnet zapisał ją w formie zbioru dokumentów. 

Autor w przedmowie pisze jak to przez przypadek trafił na spisane wspomnienia 17 letniego Rodericka Macrae, mieszkańca małej wioski Culduie, oskarżonego o krwawe, potrójne morderstwo.
Następnie mamy znalezione przez autora dokumenty – zeznania mieszkańców Culduie, oczywiście  pamiętnik  Rodericka Macrae, raporty medyczne z oględzin ofiar, oraz relację z rozprawy sądowej. 

Wszystkie te teksty są doskonale przygotowane pod względem historycznym.
To istna podróż w czasie do trochę zapomnianego już dziś świata wiktoriańskiej Szkocji… 

Poznajemy nie tylko życie wsi, ale i to jak działa system prawny, prasa, czym interesują się „światli” obywatele XIX -wiecznej Brytanii.
Oczywiście najwięcej dowiadujemy się o życiu małych dzierżawców rolnych. I to życie wcale nie przypomina „Braveharta” czy „Outlandera”… 

Jest pełne brudu i ciężkiej pracy – ale i czasu na zabawę.
z jednej strony bieda i ubóstwo -z drugiej strony dzieciaki chodzą do szkoły, co więcej dla najzdolniejszych jest (jakaś) szansa by „pójść dalej” 
z jednej strony koszmarny zaścianek – z drugiej strony demokratyczne wybory
z jednej strony…    nie, mógłbym tak jeszcze trochę – ale lepiej zostawię coś dla Ciebie… 

Dla osób które chcą dowiedzieć się czegoś więcej o codziennym życiu XIX wiecznej szkockiej wsi – ta książka to prawdziwy skarb! 

Psychologiczne gierki z czytelnikiem

Choć już na pierwszych stronach tej książki dowiadujemy się „kto zabił” to jednak wcale nie zmniejsza to ilości naszych pytań i wątpliwości. 

Praktycznie od pierwszej do ostatniej strony wciąż i wciąż na nowo zadaję sobie pytanie – DLACZEGO? 

Czy na pewno to był Roderick Macrae? Czy to faktycznie był jego pomysł? Czy ktoś inny nie brał w tym udziału? 
Jaki wpływ na czyny Rodericka miało środowisko w jakim wzrastał? 
Pytań jest cała masa. Praktycznie co kilka stron trafiasz na jakieś zdanie, aluzję, lub fakt który mógłbyś wskazać jako kolejny wątek warty poznania… ale nie ma czasu… życie płynie dalej… 

Gdzieś aluzja o molestowaniu, gdzieś o autyzmie, już coś łapiesz i myślisz że wiesz – a po chwili to tracisz, ale dostajesz w zamian inną możliwość… 

Ostrzegam: im bardziej będziesz się wgryzał w tekst – tym więcej znajdziesz i… tym mniej z tego będziesz miał… 

Powieść grozy w wiktoriańskim stylu 

Zdziwić niektórych może że książka Jego Krwawe Zamiary dostała nominacje i nagrody w kategoriach : Najlepsza Książka Grozy,  czy Najlepszy Thriller

thriller… no jeżeli sądowy to można by się jeszcze zgodzić ale książka grozy??? 

Czytając tą książkę przypomina mi się uczucie gdy czytałem niektóre pozycje Roberta Stevensona, albo np. niektóre mroczne opowiadania Conan Doyle. 

Nie żebym czytając odczuwał strach, skłamałbym gdybym napisał że był to jakiś wielki niepokój…  ale… 

to było takie podskórne swędzenie skóry… coś tu jest nie tak… czytając nie miałem „odpoczynku” nic nie było „z górki” bo wciąż miałem wrażenie że za chwilę się coś zdarzy i to coś raczej obrzydliwego niż strasznego – ale to uczucie wciąż gdzieś tam we mnie siedziało…. 

A na koniec…   no cóż, jak przeczytasz do ostatniej strony (i oczywiście epilog) to pewnie samemu poczujesz to co się we mnie zbierało przez cały ten czas lektury ;-) 
Poczujesz – że to uczucie nie będzie miało jakiegoś szczytowego momentu i potem chwili zaspokojenia… to nie będzie takie proste… 

warsztat, warsztat nade wszystko! 

Pisałem już o zgodności z historią, o psychologicznych gierkach i o „podskórnej” grozie… 

Mogłoby się wydawać że gdy tyle różnych czynników jest poruszonych w książce to autor nie będzie mieć szansy by to wszystko ogarnąć. 
Że co chwilę będzie nam coś brzydkiego wypadać z tej szafy.
Jednak nie, Burnet jest naprawdę niezły!  I wcale się już nie dziwię że tak książka dostała aż tyle nagród i nominacji. 

Mogę jedynie pochylić głowę w cichym salucie dla świetnego profesjonalisty ;-) 

 A oto i sama wieś  Culduie  – oczywiście to co widzimy dziś „nieco” różni się od tego jak ta wieś i jej okolice wyglądały w 1869 roku. 

Jednak wciąż warto zrobić sobie mały spacer… nawet jeżeli ma być to tylko spacer „z wujkiem Google”  ;-) 

 
Graeme Macrae Burnet mówi  kilka zdań na temat swej książki
[youtube_sc url=”https://www.youtube.com/watch?v=cPx3NuItntk”]

Jeżeli sam chciałbyś odwiedzić opisaną w tej książkę wioskę Culduie – na mapie zaznaczyłem jej dokładną lokalizację: 

Jego krwawe zamiary – nagrody i nominacje

Finalista Nagrody Bookera 2016
Zdobywca Nagrody Saltire 2016 w kategorii Najlepsza Powieść 2016
Zdobywca Nagrody Vrij Nederland w kategorii Najlepszy Thriller 2017
Filnalista Nagrody Los Angeles Times w kategorii Najlepsza Książka Grozy 2017
Finalista Sunday Herald Culture Awards w kategorii Autor Roku 2017

Chciałbym podziękować wydawnictwu Stara Szkoła za podesłanie mi książki do recenzji! 

Tytuł  – Jego krwawe zamiary
Autor – Graeme Macrae Burnet
Tytuł oryginału – His Bloody Project
Przekład – Mirosław Śmigielski, Monika Rodziewicz
Wydawnictwo – Stara Szkoła
Wydane w Polsce – 18 października 2018
125 x 195 mm
Liczba stron – 360
ISBN – 978-836-601-306-3

I jak zwykle na koniec pamiętaj: 

Szkocja to nie miejsce na mapie –
Szkocja to stan umysłu!
 

Artykuł Jego krwawe zamiary – recenzja książki pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Przy drodze A93 na odcinku z Blairgowrie do Perth, tuż za mostem nad rzeką Isla znajduje się Meikleour Beech Hedge. 

Meikleour Beech Hedge – czyli największy żywopłot na świecie. 

Ten bukowy żywopłot jest długi na 530 metrów , a jego średnia wysokość to 30 metrów. Jego zachodni koniec jest wysoki na 36 metrów, wschodni natomiast na 24 metry. 

Historia Meikleour Beech Hedge

Historia tego żywopłotu łączy się z jednym z najważniejszych momentów historii Szkocji. 

w 1720 roku odbył się ślub Roberta Murray Nairne oraz  Jean Mercer of Meikleour. Państwo młodzi postanowili zbudować swój dom – Meikleour House – niedaleko miejsca gdzie dziś możemy podziwiać ten niezwykły żywopłot.  
Robert wraz z Jean posadzili żywopłot własnoręcznie jesienią 1745 roku. W tym czasie w Szkocji rozpalało się powstanie jakobitów.

Historia głosi że Robert zaraz po posadzeniu ostatniego drzewka wyruszył na północ by dołączyć do Pięknego Księcia Karolka.  
Powstanie zakończyło się przegraną bitwą pod Culloden 16 kwietnia 1746 roku. Robert Murray uczestniczył w tej bitwie i najprawdopodobniej został w jej trakcie zabity. 

Jego żona Jean Mercer uciekła ze swego domu do Edynburga by tam się ukryć przed prześladowaniami jakie po przegranej bitwie dotknęły jakobitów. 
Dom i ziemia przeszła w inne ręce – jednak nikt nigdy nie przyciął żywopłotu pozwalając mu rosnąc tak wysoko. 

Być może przyczyniły się do tego legendy które opowiadano na jego temat. 
Według jednej z nich gdy tylko ktoś przycinał drzewka, z miejsc odciętych gałęzi sączyła się krew. Według innych w ciemne, bezksiężycowe noce pojawia się tam duch jakobity z przestrzeloną klatką piersiową.

Legendy legendami – dziś Meikleour Beech Hedge stał się największym żywopłotem na świecie (został wpisany do Księgi Rekordów Guinnessa) 

zdjęcia robiłem wczesną wiosną nim żywopłot pokrył się zielenią liści…

codzienne kłopoty z Meikleour Beech Hedge

By utrzymać tak duży żywopłot potrzeba niemało pracy i sporo nakładów finansowych. Zwykle przycinanie robiono co 10 lat. Ostatnio jednak właściciel ma spore problemy by sprostać tym wymaganiom. 
Przycięcie tego żywopłotu wymaga kilku osób pracujących ok 4 tygodni, a koszt tej operacji to blisko 90 ooo funtów! 
W 2018 roku właściciel poprosił miejscowy Council (urząd wojewódzki) o wsparcie finansowe. Jak dotąd nie zakończono negocjacji i nie bardzo wiadomo co dalej stanie się z tą niemałą przecież atrakcją turystyczną… 

Możemy mieć jedynie nadzieję że ten niezwykły prawie 280 letni żywopłot nadal będzie cieszył nasze oczy swym widokiem… 

artykuł w The Courier z września 2018 roku na temat problemów z Meikleour Beech Hedge

od strony mostu na rzece Isla znajdziesz niewielki parking gdzie można na chwilę zatrzymać swój samochód. 

na mapie zaznaczyłem dokładne położenie Meikleour Beech Hedge

Artykuł Meikleour Beech Hedge – największy żywopłot na świecie pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Gdy w czasie długiego jesiennego (jak dzień w którym piszę te słowa) lub zimowego wieczoru, myślisz sobie że nie ma nic gorszego niż te niekończące się ciemności, noc zapadająca już o 4 po południu, brak światła i brak nadziei…    

Myślisz sobie że chciałbyś by dzień trwał jak najdłużej, by słońce świeciło od wczesnego poranku aż po późną, późną noc… 
ale czy na pewno byś tego chciał? 
wschód słońca zaraz po 2 w nocy i zachód tuż przed 23… 

i nie myśl że w te kilka nocnych godzin będzie naprawdę ciemno na dworze.
Nie, niebo wciąż jest jasnoszare bo słońce ledwo, ledwo schowało sę pod linią horyzontu.

W takie dni, a właściwie powinienem napisać w takie noce człowiek zaczyna wariować. 
Zaczynasz tęsknić do odrobiny ciemności…  najlepszymi przyjaciółmi stają się grube, ciemne zasłony i okiennice na oknach. 
Tak jest latem na Szetlandach…
 

Biel Nocy

W pierwszej części Serii Szetlandzkiej – Czerń Kruka – mieliśmy zimowy, mroczny i depresyjny obraz Szetlandów… 
Teraz dostajemy historię o słonecznych, jasnych i… nie mniej depresyjnych Szetlandach. 

W długie noce ludzie potrafią wariować, szczególnie ci którzy na te północne wyspy przyjechali niedawno. Choć i miejscowym wieczne słońce daje mocno w kość. 

Dlatego nikogo tak naprawdę nie zdziwił dziwny wybuch emocji jakiegoś obcego „anglika” na wernisażu Belli Sinclair. Jednak gdy następnego dnia w pobliskim hangarze łodziowym miejscowy rybak znajduje jego ciało powieszone na krokwi… a do tego jego twarz przykrywa śmieszna i straszna za razem maska klauna… robi się nieciekawie. 

Jednak mimo iż to zdarzenie wytrąca lokalną społeczność ze swego codziennego, leniwego nurtu życia, wciąż jest to tylko OBCY. 
Nikt ze znajomych, nikt z wysp. To tylko jakiś anglik który powiesił się na belce… 

Jednak jak zmieni się podejście ludzi to tej sprawy gdy okaże się że było to morderstwo? 
I że w tę sprawę może być zamieszany ktoś z wyspy? 

doskonały shetland noir po raz drugi…

Właściwie druga część cyklu szetlandzkiego jest bardzo podobna do pierwszego tomu. 

Wszystko jest podobne – nieśpieszna akcja, „dziwny” inspektor Perez ze swym stoickim (a może bardziej taoistycznym?)  podejściem do życia, a co najważniejsze ludzie. 
Ta historia jest znów o ludziach.
O emocjach, strachach i tym co każdy z nas ma schowane głęboko w swej głowie i sercu. 
Ann Cleeces ciekawie pokazuje nam jak zmienia się nastawienie „miejscowych” do tej zbrodni. Póki to „tylko obcy” – jest to coś w rodzaju ciekawostki. Kiedy jednak historia zaczyna dotykać ich bezpośrednio, gdy ta historia przestaje być „ich historią” a zaczyna być „naszą”… 

W ludziach zmienia się wiele… bardzo wiele… 

Nie jest to kryminał z cyklu pościgi i wybuchy, nie ma tu niesamowitych sztuczek laboratoryjnych, nie ma też silnego policjanta „Macho”.  
Dla niektórych może być to nudna książka…
Dla mnie jednak jest to ten rodzaj kryminału który czyta się nie po to by rozwiązać zagadkę, ani nie po to by autor co chwila zaskakiwał mnie kolejnymi niespodziewanymi zdarzeniami. 

To książka którą czytam dla przyjemności poznawania ludzkiej duszy… 

Polecam! 

ps. o pierwszej części szetlandzkiej serii – Czerń Kruka – przeczytasz tutaj

pps. Jeżeli chciałbyś poczytać więcej o Szetlandach – zobacz wpis – nasz wypad na Szetlandy

Tytuł  – Biel nocy
Autor – Ann Cleeves
Tytuł oryginału – White Nights
Przekład – Sławomir Kędzierski
Wydawnictwo – Czwarta Strona
Wydane w Polsce – 2018-11-14
135 x 205 mm
Liczba stron – 422
ISBN – 978-83-7976-076-3

Artykuł Biel nocy – Ann Cleeves pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Żołnierzom, marynarzom i pilotom
Pierwszego Korpusu Polskich Sił Zbrojnych
stacjonujących w Szkocji
którzy dzielnie walczyli o wolność okupowanej Europy
1940 – 1945
Zamek Menzies był dla nich domem
oraz składnicą medyczną
Szpitala Polskiego Nr 1 w Kenmore
1940 – 1947
CZEŚĆ ICH PAMIĘCI

 7 sierpnia 2015r na terenie zamku Menzies odsłonięto pomnik upamiętniający Polskich Żołnierzy którzy stacjonowali tu w czasie II Wojny Światowej. W odsłonięciu pomnika udział wzieli Lord Provost Perth, Liz Grant, Lord Lieutenant, Charles Dunphie, a także przedstawiciele  organizacji polonijnych w Szkocji, weterani i ich rodziny. 

Decyzję o postawieniu pomnika w tym miejscu podjął Menzies Charitable Trust. 

Zamek Menzies

Przedstawiciele Clanu Menzies byli w bliskich stosunkach z polskimi lekarzami pracującymi w Polskim Szpitalu Wojennym nr 1.  Szpital ten znajdował się w pobliskim Taymouth Castle.

Polski Szpital Wojenny nr 1 – Taymouth Castle.

Może sam pomnik nie wygląda zbyt… okazale… 
Wolałbym by tablica była umieszczona po prosu na jakimś dużym kamieniu.
Zresztą miejsce jego ustawienia również nie jest zbyt reprezentacyjne (na terenie niewielkich ogrodów z tyłu zamku) 
Ale myślę że i tak należą się wielkie podziękowania dla Menzies Charitable Trust i całego rodu Menzies za fundowanie i budowę tego pomnika. 

Artykuł polskie ślady w Szkocji – zamek Menzies pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Czerń kruka to pierwsza książka Ann Cleeves która ukazała się w ramach Serii Szetlandzkiej. Seria składa się z 8 książek (ostatnia część ukazała się w druku w tym (2018) roku). Autorka ogłosiła, że ósma książka – pt. Wild Fire – zakończy całą serię.

Do tej pory w Polsce wydano jedynie dwa pierwsze tomy serii. Było to ładnych kilka lat temu. Dwie książki, tłumaczone przez dwóch różnych tłumaczy, jeden tom w twardej oprawie, drugi w miękkiej…
Całe szczęście Serią Szetlandzką zainteresowała się „Czwarta Strona” (Imprint Wydawnictwa Poznańskiego) i zamierza wydać je (jak doniosły mi dobre duszki) w całości!
Jeden tłumacz, jedna szata graficzna – czyli tak jak być powinno!

Ann Cleeves nie pochodzi ze Szkocji, urodziła się w małej wiosce w Herefordshire, a dziś mieszka w północnej Anglii (gdzie umiejscowiła fabułę swej najbardziej znanej w Polsce serii książek – VERA). Dość często jednak odwiedzała Szkocję, przez jakiś czas mieszkała na wyspie Fair Isle na Szetlandach, gdzie poznała swego męża – ornitologa.

O czym jest Czerń Kruka?

To nie jest tak że na dzień dobry „zakochałem się” w tej książce.
Nie, po prostu zacząłem ją czytać i… no właśnie i…
Ta książka totalnie mnie wciągnęła, ledwo zacząłem czytać… i już po chwili mijam 50 stronę… a gdy skończyłem miałem ochotę natychmiast rozpocząć następną część.

Czerń Kruka to opowieść o życiu małej, lokalnej społeczności. Oczywiście mamy tu morderstwo albo dwa…a może nawet trzy?

Jest inspektor policji który jak zwykle ma problemy rodzinne… hmm… to dość sztampowe prawda? (czy ja tego nie mówiłem, gdy pisałem o Czarnym Domu  Perera May’a???….)

Inspektor Perez jest dość niezwykłym policjantem, jest bardziej psychologiem-amatorem, może wręcz wydawać się jakimś powolniakiem. Na pewno nie jest typem policjanta z Nowego Yorku – mięśniaka z wielkim pistoletem…
Tak właściwie to cała ta historia rozgrywa się w przestrzeni międzyludzkiej.

To właśnie ludzie, ta mała społeczność, samotna w swym życiu na niewielkiej wyspie oddalonej o wiele kilometrów od „świata” jest bohaterem tej książki.
Znajdziemy tu różne charaktery, różne osobowości, różne „przeszłości”. Coś, co na pierwszy rzut oka może wydawać się sielankową społecznością – gdy zajrzymy nieco wgłąb, okaże się czymś zupełnie innym.

Moją ulubioną postacią w książce jest Magnus. 
Jest taka pełna… no właśnie czego?
Chciałem napisać życia – ale to nie najlepsze słowo.
Pełna Siebie…
Świetnie stworzona postać!
Ciekawe czy Tobie również przypadnie do gustu?

Książka jest naprawdę dobrze napisana – z jednej strony to klimatyczny kryminał, gdzie „kto zabił” dowiemy się dopiero na ostatniej stronie (i dla wielu będzie to zaskoczenie).
Jednak z drugiej strony i co najbardziej w tej książce cenię, poznajemy życie ludzi na Szetlandach. Takie codzienne, od kuchni, czy wręcz od sypialni…

Szetlandy v Wyspy Levis

Gdy po raz kolejny czytałem Czerń Kruka wciąż nachodziła mnie myśl o serii książek Perera May’a – Czarny Dom i cała seria z wyspy Lewis.
Te dwie serie są na pozór dość podobne – obie dzieją się na odległych szkockich wyspach, obie to kryminały, w obu mamy podobny układ
Jest jednak coś co je różni
U May’a bardziej wyczuwam przyrodę, morze, wiatr, fale na plaży… gdy go czytasz po prostu czujesz powiew słonej bryzy na twarzy. Sama fabuła toczy się niejako w cieniu wyspy Lewis…

U Ann Cleeves również zobaczysz Szetlandy – jej plaże, wyspy, mgły… ale historia dzieje się nie w cieniu przyrody – ale w cieniu ludzi… Chodzi mi o to że w Serii Szetlandzkiej są mieszkańcy Szetlandów –później bohaterowie a w tle cały czas mamy przyrodę
U May’a jest wyspa Lewis – później bezpośredni bohaterowie – a społeczność Hebrydów jest gdzieś w tle.
….
Tak to sobie przynajmniej ułożyłem ?

Czerń Kruka jest jak whisky… z Szetlandów???
Dla jednych będzie to bimber na karaluchach…
Dla innych – świetny trunek o wielowarstwowym smaku z odcieniami torfu, słodyczy, słonej bryzy i mgły unoszącej się nad wrzosowiskiem…

Kilka ciekawostek

Czerń Kruka została przetłumaczona na 18 języków, między innymi na Chiński, Japoński, Koreański, Czeski, a ostatnio wydano ją na Islandii.

Za tę książkę Ann Cleeves otrzymała prestiżową nagrodę Gold Dagger 2006, a na podstawie całej Serii Szetlandzkiej BBC nakręciła serial  Shetland o którym napisałem tutaj
Powiem szczerze, że w filmie zakochałem się natychmiast! Postać Magnusa gra tam Brian Cox i jest w tej roli genialny!
Jeżeli lubisz klimatyczne filmy – to jest to coś dla Ciebie!

Fair Isle (na zdjęciu poniżej) jest kilkukrotnie wspominana w książce. To samotna wyspa, oddalona o 40 km od brzegów głównej wyspy Szetlandów, praktycznie w połowie trasy pomiędzy Orkadami a Szetlandami.
Fair Isle jest najbardziej odosobnioną zamieszkałą przez ludzi wyspą w Szkocji. Niecałe 5 km długa i 2,5 km szeroka, mieszka tam ok 55 osób…   
To właśnie na tej wyspie urodził się  główny bohater – inspektor Jimmy Perez

zdjęcie za: http://fair-isle.blogspot.co.uk

W książce nie mogło oczywiście zabraknąć sławnego Up Helly Aa – czyli lokalnej imprezy której korzenie sięgają setek, a może i tysięcy lat. Ale  która w obecnym kształcie odbywa się na Szetlandach od końca XIX wieku.

zdjęcie za: http://en.wikipedia.org/wiki/Up_Helly_Aa

I na sam koniec – jest mi niesamowicie miło powiedzieć że Moja Szkocja jest patronatem medialnym tej książki. 
to moje pierwsze tego typu działanie – nigdy nie myślałem współpracy z wydawnictwami – no ale jak można się oprzeć takiej propozycji ;-) 
Czerń Kruka to już prawdziwy klasyk, a Ann Cleeves jest jedną z najbardziej znanych autorek w Szkocji… no i… 
Szetlandy!   Szetlandy to miejsce w którym naprawdę można się zakochać!!! 

Tytuł  – Czerń kruka
Autor – Ann Cleeves
Tytuł oryginału – Raven Black
Przekład – Sławomir Kędzierski
Wydawnictwo – Czwarta Strona
Wydane w Polsce – 2018-08-22
135 x 205 mm
Liczba stron – 416
ISBN – 978-83-7976-755-7

Jeżeli chciałbyś poczytać więcej o Szetlandach – zapraszam Cię na mój wpis – nasz wypad na Szetlandy

Artykuł Czerń kruka – Ann Cleeves pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Większości ludzi pokrzywa kojarzy się jedynie jako chwast i to taki który zostawia bąble na naszej skórze…  
Jest ona jednak bardzo dobrym ziołem i szczególnie wiosną cennym dodatkiem w naszej kuchni. 
Możemy ją wykorzystać przy przygotowywaniu zup, placków, chleba, czy pasztetów. 

Pokrzywę najlepiej zbierać gdy jest młoda (kwiecień-maj), ma wtedy najlepszy aromat i smak. Gdy jest nieco starsza, zbieramy jedynie górne, młode listki.   

Nie wolno zbierać pokrzywy gdy kwitnie. 

Bardzo często w lipcu lub sierpniu, pokrzywa wyrasta ponownie. Szczególnie w miejscach gdzie została wcześniej skoszona – odbijają młode pędy.  Nie są one wtedy tak aromatyczne jak majowa pokrzywa, ale wciąż doskonale nadaje się do jedzenia. 

przepis na zupę z pokrzyw

Przepis ten znalazłem w starej książce kucharskiej z końca XIX wieku. Jest to najprostsza wersja zupy z pokrzywą, innym często spotykanym przepisem jest nettle broth – czyli rodzaj tradycyjnej szkockiej zupy, bardzo gęstej, coś pomiędzy zupą a gulaszem. Ale o tym przepisie napiszę nieco później.  

W dawnych czasach był to doskonały pomysł na obiad dla farmerów na wczesną wiosnę.  Gdy ruszałeś na cały dzień do pracy. Czy to przy budowie kamiennych murków, czy też na wypas owiec lub bydła. 
Wystarczyło byś zabrał ze sobą kociołek, kilka starych ziemniaków, cebulę i właściwie to już wystarczyło by przyrządzić pożywny i zdrowy obiad. 

co potrzebujemy:

– 250g młodych pokrzyw (niepełna reklamówka)

– 4-5 ziemniaków

– 1 cebula

– 1.5 litra wody

– szczypta soli, pieprz

zupę można robić czystą (tylko na warzywach), albo można dodać kostkę rosołową – warzywną lub z kurczaka

można dodać również marchewkę, pora, brukiew, lub inne warzywa –
jeżeli masz taką ochotę, lub zalega Ci jakieś warzywo w lodówce i chcesz się ich pozbyć ;-)

sposób przygotowania 

Do garnka wlewamy ok. 1,5 litra wody solimy i wstawiamy na ogień. 
Ziemniaki myjemy, obieramy i kroimy w kostkę. Cebulę obieramy i również kroimy w kostkę.
Pokrojone warzywa wrzucamy do wody, doprowadzamy wodę do wrzenia i gotujemy na małym ogniu. 

Jak zbierać pokrzywę? 

Możemy użyć do tego rękawice ogrodnicze (takie z gumowaną powłoką), albo zwykłe rękawice gumowe (do zmywania). A najprościej jest użyć torby-jednorazówki – wkładamy rękę do środka torebki, końce wkładamy pod rękaw bluzy i  już mamy tymczasową rękawicę do zbierania pokrzyw. 

Zbieramy młode liście. Jeżeli to młode rośliny – możemy zebrać praktycznie wszystkie liście, jeżeli stara to zbieramy jedynie 2-3 górne listki. 

Nie zbieramy liści gdy pokrzywa kwitnie!!! 

Liście szatkujemy dużym nożem, ale jeżeli są mniejsze możemy użyć je w całości. 

Gdy warzywa w garnku są już miękkie, dodajemy do zupy liście pokrzywy. 
Gotujemy całość na małym ogniu przez 5 minut. 

Podajemy zupę na gorąco, najlepiej z kromką świeżego chleba z masłem. 

Wersja alternatywna

Im krócej gotujemy pokrzywę wraz z warzywami – tym bardziej „ostry” ma smak. Po 2-3 minutach wciąż można odczuć lekkie pieczenie na języku – nie jest to nieprzyjemne, mógłbym to porównać np. ze smakiem świeżego pieprzu. 

Po 5-7 minutowym gotowaniu, pokrzywa wciąż ma zwartą strukturę, lecz smak jest już łagodny. 

Osobiście lubię pokrzywę krótko gotowaną bo daje wtedy odczucie świeżości – trochę jak mięta pieprzowa ;-) 

Jednak warto przygotować takiej zupy większą ilość i resztę pozostawić na małym ogniu na kolejne 10-20 minut. Konsystencja zupy się zmienia, całość jest znacznie gęstsza, warzywa wchłaniają smak pokrzywy, zupa staje się znacznie bardziej rozgrzewająca. 

To dobry pomysł szczególnie na gotowanie przy ognisku. 

Na początek dostajemy lekką, delikatną zupę o lekko ognistym smaku. 

Później stawiamy garnek gdzieś przy żarze ogniska, i dostajemy świetną gęstą, treściwą, rozgrzewającą zupę na wieczorne siedzenie pod gwiazdami… 

Smacznego! 

Artykuł tradycyjna zupa z pokrzywy pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Pierwsze ćwierć książki Gabrieli Garaś – „Minione chwile” – czytało mi się nawet całkiem fajnie. To całkiem przyzwoity romans osadzony w realiach nowej polskiej emigracji w Edynburgu. Nic nadzwyczajnego, ale dobrze napisany, ciekawe postaci, potrafi wzruszyć… Nawet wynotowałem sobie kilka miłych, cytatów które chciałem zamieścić w tej recenzji… 

Niestety, w tym momencie autorka zabiera nas w podróż w czasie. Poznajemy losy polskiego oficera który po drugiej wojnie światowej zostaje w Edynburgu. Mamy romans z młodą Szkotką „z wyższych sfer”, wyjazd do Polski i miłość do pięknej Marysi.

Miłość, zazdrość, nienawiść itd. itp.  prawdziwy romans

Ale tutaj zaczyna się problem… 
Gabriela Garaś daje sobie radę z romansem, ale już z historią jest kiepsko. 

i tak, moim ulubionym cytatem z tej książki stał się tekst: 

Kiedy jeden ze szpitali dla umysłowo chorych w Anglii znalazł się na drodze nadchodzącej armii niemieckiej, wszyscy pacjenci zostali odesłani do domu krewnych 

Ile Szkocji znajdziesz w tej książce? 

O perypetiach z historią napiszę za chwilę – najpierw zajmę się tym o czym sam piszę na co dzień – o Szkocji. 

Niestety, tutaj też nie mogę napisać wiele pozytywów… 

Jeszcze z samym Edynburgiem nie jest źle (szkoda że autorka nie pozostała tylko na tym terenie), ale opisy przyrody… No cóż, tekst z cyklu „wyszli na wysokie klify” ciężko mi zakwalifikować jako klimatyczny i piękny opis przyrody. 

Ale najbardziej „rozbawiła” mnie sprawa Glamis… 

Zacznę trochę z drugiej strony.
Wyobraź sobie że czytasz romans napisany przez jakiegoś, dajmy na to francuza. W pewnym momencie bohaterowie wybierają się na wycieczkę i dojeżdżają nad wielkie jezioro, w oddali widać szczyty gór, wokół jest piękny wysoki las. Na polanie stoi zamek, bohater zadaje pytanie:
– czy ten zamek jest zamieszkały?
– Nie, teraz nie, niedawno zmarł jego właściciel, ostatni z rodu Malborskich i teraz trwa sprawa spadkowa. 
Po czym następuje opis samego zamku, w którym bezbłędnie rozpoznajesz zamek w Malborku.
  … 

myślisz że to dobry pomysł? 
wykorzystanie jednego z najbardziej znanych zamków, ale zmiana jego lokalizacji i historii? 

….po kilkunastu minutach dotarli nad jezioro… z dwóch stron otoczone było lasem, a od północy górami… poprowadził przez zagajnik…Na polanie pośród starych drzew stał zamek… Widać było, że ktoś go niedawno odrestaurował… 

…kilka miesięcy temu zmarł ostatni właściciel tego zamku, ostatni baron z klanu Glamis… 

W Szkocji jest ponad dwa tysiące zamków. Po jaką cholerę brać Glamis?  Wolałbym by autorka wymyśliła i zamek, i wygląd, i historię (byle utrzymać się w klimatach), niż brać jeden z najbardziej znanych, najsłynniejszych zamków i tak go zmieniać… po co? 

no i na dodatek ten „klan Glamis”???  

o prawdziwym Glamis przeczytasz w moim wpisie tutaj 

„Szkocji”  w książce jest tyle co ile… opisy przyrody i pogody są…  właściwie to ich nie ma – bo pisanie że jest plaża, czy pada deszcz to jeszcze nie opis.

Stawiam na to że autorka jeżeli już, to była na weekendowym wypadzie w Edynburgu i to tyle jeżeli chodzi o poznanie Szkocji… 

(niesamowity jest opis podróży jednej z bohaterek na wyspę Iona (mała wysepka na którą można było się dostać tylko z innej wyspy na którą można było się dostać po długiej jeździe pociągami) opis ten zamka się w zdaniu „dotarła wieczorem”…
oczywiście o samej Ionie – znów chyba najważniejszej historycznie wyspie Szkocji, ani o opactwie ni słowa – a przecież aż się prosiło o wzruszającą scenę w starej kaplicy…) 

No dobrze, to co z tą historią jest nie tak? 

O jakości „Szkockości” w książce napisałem powyżej, teraz będę się czepiał historii. 

Mam na myśli historię jako zgodność z faktami historycznymi. 

Jeden z głównych bohaterów – Waldek, jest polskim oficerem który pozostał po wojnie na terenie Szkocji. O samym Władku nie wiemy wiele. Był oficerem, „dowódcą” i prawdopodobnie brał udział w akcjach bojowych, to właściwie wszystko co wiemy o jego losach wojennych. 

Przez dłuższy czas Waldek wspomina że jest praktycznie niemożliwym dla niego powrót do Polski – UB, ruskie itd. 
W końcu jednak decyduje się na tę niebezpieczną wizytę.  Przeszmuglowano go do Gdańska kutrem a później nocą przemyka się do rodzinnej wsi: 

…Waldek przemykał się skrajem lasu. Miał to szczęście, że dom ciotki znajdował się na końcu wsi…
…Idź skrajem las. Unikaj ludzi. Nikt nie może wiedzieć, że wróciłeś…

Co więc robi nasz bohater? 

…Kiedy Waldek skończył jeść, wyszedł do dwór. Z tyłu domu podwórko było zarośnięte. Z szopy wyjął kosę i zaczął kosić trawę…

Prawda że to jak najbardziej rozsądne zajęcie dla kogoś kto się ukrywa…? 
I mówimy tu o pobycie na wsi, na rodzinnej wsi gdzie każdy wie co dzieje się u sąsiada za płotem i na pewno większość pamięta Waldka z czasów sprzed wojny, a i pewnie wielu wie że był oficerem w trakcie wojny…   
Ale to nie wszystko. Waldek lubi urządzać sobie spacery po lesie, a później „spacery” z Marysią… też po lesie, po polach, łąkach itd… 

Myślę że strategia ukrywania się poprzez uprawianie leśnego seksu jest jak najbardziej przekonywująca. 
O dziwo nikt ich nie nakrywa i nikt ich nie wydaje w ręce UB – dopiero fakt że jego kuzyn otrzymuje list z UK sprowadza szpiegów i konfidentów którzy teraz nagle orientują się że we wsi jest jakiś „zapyziały karzeł reakcji”.

I co się dzieje dalej? 

A więc nagle z dnia na dzień Waldek przy pomocy swego kuzyna ucieka z kraju. I pisząc „z dnia na dzień” mam na myśli faktycznie ucieczkę następnego ranka. 
Jak to ma się odbyć? 

Dojechali na obrzeża Gdańska, stamtąd ukryty w samochodzie amerykańskiej ambasady z pocztą dyplomatyczną wyruszył do Sopotu. 

Naprawdę??? 
Jakiś mało znaczący oficer, bez powiązań, który przybył do Polski na własny rachunek, nagle w przeciągu kilku godzin dostaje pomoc ambasady amerykańskiej?  ucieczka jest zorganizowana i przygotowana w najdrobniejszych szczegółach?
Ot wszyscy czekali by tylko Waldkowi pomóc… 
A wystarczyło napisać dwa zdania jak to Waldka ukrywano przez kilka dni lub tygodni w piwnicach gdy przygotowywano ucieczkę i już całość naprała by więcej sensu..

Ale to nie wszystko. 

Jego kuzyn wpada w łapy UB, torturują go w końcu dostaje „kulę w łeb” i zakopują go w nieoznaczonym grobie. PRL przejmuję dom rodzinny Waldka. Zabrano również dom jego cioci, a ona sama musiał przenieść się na południe Polski do swych dalekich krewnych. 
Polska stała się strasznym miejscem… 

Na jaki pomysł tym razem wpada autorka? 
Ano: 

Dwa lata po powrocie Waldka Marysia zjawiła się w Szkocji.

W okresie „gorącego Stalinizmu”, bez problemów Marysia dostaje pozwolenie na wyjazd do UK?
Nie jest to „łączenie rodzin” – takie rzeczy faktycznie się zdarzały, ale kosztowało to niezwykle wiele pracy, środków i było bardzo trudne w przypadku rodzin oficerów! 

A tu, Marysia, ze wsi gdzie chwilę wcześniej była akcja UB w sprawie „szpiega”, wiadomo że była blisko związana z matką ubitego pomagiera szpiegów, bez problemu dostaje pozwolenie na wyjazd do UK!  Co więcej Marysia miała od razu załatwioną pracę z mieszkaniem w Edynburgu. 
…
ja rozumiem „Licentia poetica” no ale bez przesady…. 

Bez jakiegoś sensownego wytłumaczenia po prostu jest to mocno nielogiczne. 

Do czego tu się jeszcze doczepić? 

Po pierwsze błędy. 

Na przykład w kilku miejscach w dialogach źle podane jest imię – z sensu rozmowy wynika że mówi Janek – czytamy że to Waldek

– Wszystko dobrze? – zapytał kolegę Waldek

Oczywiście mój ulubiony cytat z książki! Tutaj nie wiem co zawiniło – czeski błąd? niedopatrzenie, czy autorka naprawdę myśli że w Anglii atakowała armia niemiecka…

Kiedy jeden ze szpitali dla umysłowo chorych w Anglii znalazł się na drodze nadchodzącej armii niemieckiej, wszyscy pacjenci zostali odesłani do domu krewnych 

ps. wydaje mi się że to było we Francji, kiedyś o tym czytałem, ale nawet nie chcę mi się tego teraz szukać… 

Jest jeszcze sprawa z tym, jak autorka opisała nastawienie Szkotów do polskich obywateli (piszę obywateli – bo w trakcie i po wojnie do UK przyjechała naprawdę duża grupa cywilów, w części rodzin polskich rzołnierzy).  
Faktycznie po wojnie Polacy nie mieli tu „najlepszej prasy”, jednak nie wszyscy Szkoci, nie wszędzie i całość miało również pewien kontekst w jakim się to wszystko odbywało.
Szkoda że autorka przeznaczyła na pokazanie drugiej strony zaledwie w jednym zdawkowym zdaniu… 
Według mnie sprzyja to jedynie ugruntowaniu narracji znanej z popularnych memów, zamiast dążeniu do prawdy historycznej.
 

Czy ta książka naprawdę jest taka zła? 

Wiem że sporo tutaj wam pomarudziłem.  

Ale tak naprawdę to książka jest całkiem niezła. To znaczy sam „romans” jest ok. Myślę że historia opowiadana przez Lady Abigail może się naprawdę spodobać. Przeżycia Anny w Edynburgu, jej życie, praca i rozterki duchowe też są ok. 

Powiem tak, 
Gabriela Garaś faktycznie ma dobre pióro by pisać romanse. Niestety, jeżeli chodzi o przygotowanie merytoryczne…   dno

Dlaczego wydawca, redaktor, czy kto tam prowadził autorkę w trakcie pracy nad tą książką nie wyłapał tych błędów? 
Stawiam na to że by zaoszczędzić czasu i pieniędzy, nie poproszono żadnego konsultanta? 
Przecież wystarczyłoby by autorka wysłała pytanie do kogoś znającego te tematy z prośbą o opinię. Przecież jest to normalna sprawa dla pisarzy…   no chyba że nie dla pisarzy w Polsce… 

Podsumowując – Czytając tę książkę można się wzruszyć, ale można się też nieżle powkurzać na idiotyzmy które się w niej pojawiają… 

Tytuł – Minione chwile
Autor – Gabriela Gargaś
Wydawnictwo – Filia
Wydane w Polsce – 4 kwietnia 2018
wersja e-book – Tak
Format – 130x200mm
Liczba stron – 400
ISBN – 9788380754256

Artykuł Minione chwile – recenzja książki pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Gdyby Maria Stuart żyła w dzisiejszych czasach znalibyśmy ją pewnie jako „Królową Celebrytów” z kolorowych magazynów,  stron brukowców i portali społecznościowych. 

Myślę że to by się bardzo spodobało Marii – uwielbienie tłumów, wieczna atencja i… kompletny brak odpowiedzialności.

Mogło by to całkiem dobrze działać – pod jednym wszakże warunkiem – wszystko było by dobrze jeżeli Maria miałaby menadżera który podejmowałby za nią wszystkie decyzje i załatwiał wszelkie sprawy… 

Maria Stuart mogłaby za to grać swą ulubioną rolę: pięknej, podziwianej i kochanej celebrytki. 

ps. bardzo podoba mi się pomysł okładki z tą uciętą głową… 

historia Marii Stuart – życie czy legenda?

O życiu Marii Stuart powstały setki książek i dziesiątki filmów dokumentalnych.
Jest w nich przedstawiana albo jako święta, tragicznie zdradzona i zabita przez wrogów „prawdziwej wiary”, albo jako zakłamana ladacznica, zabójczyni swego męża, uzurpatorka tronu, „wróg prawdziwej wiary”.  

Chyba żadna z postaci historycznych nie jest tak różnie przedstawiana i opisywana przez historyków, pisarzy i poetów. 

W Polsce tradycyjnie jesteśmy „ZA”. Dominuje raczej przychylne dla Marii nastawienie, może nie święta, ale w najgorszym razie zagubione dziewczę, wplątane wbrew swym intencjom w spiski „wielkich” swego czasu. 

Najczęściej przedstawia się ją jako ofiarę spisków, głównie Elżbiety królowej Anglii i jej popleczników i doradców. Ta piękna, młoda i niezwykle inteligentna osoba stała się celem wrogów kościoła katolickiego (np. Johna Knoxa) – oczywiście opłacanych angielskimi pieniędzmi. No i oczywiście Elżbieta prowadziła taką, a nie inną politykę wobec Marii Stuart tylko dla tego że była chorobliwie zazdrosna o swą młodszą i o wiele piękniejszą kuzynkę… 

Jak to naprawdę było? 

Na to pytanie stara się odpowiedzieć w swej książce Roderick Graham.

Autor stara się nam pokazać życie Marii Stuart w dość obiektywny sposób. Wiele miejsca poświęca na przykład, by omówić zawiłe powiązania rodzinne i sposób działania, a przede wszystkim cele działania Gwizjuszy – rodziny matki Marii. Sporo dowiemy się o szczęśliwej młodości Marii na dworze Francuskim. Pokazuje Marię jako młodą, piękną i uwielbianą przez wszystkich księżniczkę – ale również pokazuje że była rozpieszczonym, histerycznym i niepotrafiącym rozwiązywać problemów bachorem…

W podobny sposób, pokazując „obie strony medalu” Roderick Graham opisuje całą historię życia Marii. 

Książka podzielona jest na cztery rozdziały:
– Szkocja – 1542-1548
– Francja – 1548-1561
– Szkocja – 1561-1568
– Anglia – 1568-1587

Każdy rozdział opisuje kolejny etap życia Marii Królowej Szkotów: dzieciństwo w Szkocji, młodość we Francji, okres panowania w Szkocji i czas uwięzienia w Anglii.  Wszystko opisane bardzo rzetelnie. Autor stara się nie stanąć po żadnej ze stron – po prostu opowiada nam zdarzenia, często pokazuje je z obu punktów widzenia.

Całość jest napisana przystępnym jeżykiem, jest to bardziej opowiadanie o minionych zdarzeniach, niż typowy język „profesjonalnych” historyków. Muszę jednak ostrzec – tekst zawiera sporą ilość dat i nazwisk.
Dlaczego to ostrzeżenie? Spotkałem się ze sporą ilość komentarzy mówiących o tym  że w książce jest zbyt wiele nazwisk i dat, przez co bardzo ciężko się ją czyta… 
Ja powiem tak: Niezawiniona tragedia Marii Stuart to nie jest powieść, to książka historyczna! I jako książka historyczna jest napisana naprawdę dobrze (pod względem stylu).
Co z jej rzetelnością historyczną?
Obawiam się że w przypadku Marii Stuart wśród historyków nigdy nie zapanuje jednolite zdanie… W tej materii zawsze będą dyskusje, nowe interpretacje czynów, słów i dokumentów…
historia wiecznie żywa…
 

Jeżeli ciekawi Cię historia Szkocji tamtych czasów to ta książka jest lekturą obowiązkową! 

Kilka sów o autorze:

Roderick Graham urodził się w Edynburgu w 1934 roku, ukończył Collage i Uniwersytet w Edynburgu, wstąpił do armii. Gdy odszedł ze służby rozpoczął swą pracę w telewizji. Był producentem, reżyserem i scenopisarzem. Jego dzieła to np. miniserial „Królowa Elżbieta” (1971r), serial (a właściwie niektóre odcinki) „Wszystkie zwierzęta małe i duże” (1988r), czy bardzo popularne w Szkocji: „Z Cars”, „Scots Quair”, czy „Sutherland”.  

Pisał również słuchowiska radiowe dla BBC.

Roderick Graham napisał kilka książek, między innymi: „John Knox: Democrat (2001), The Great Infidel: A Life of David Hume (2004), oraz jedyną  przetłumaczoną na język polski  – „An Accidental Tragedy: The Life of Mary, Queen of Scots” czyli „Niezawiniona tragedia Marii Stuart”

zmarł w Edynburgu w 2015 roku.

Tytuł – Niezawiniona tragedia Marii Stuart
Autor – Roderick Graham
Tłumaczenie – Jan Hensel
Wydawnictwo – Amber
Wydane w Polsce – 10 listopada 2009
wersja e-book – Nie
Format – 150x210mm
Liczba stron – 430
ISBN – 9788324135165

Artykuł Niezawiniona tragedia Marii Stuart – recenzja pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Kirriemuir jest niewielkim miasteczkiem w hrabstwie Angus. Często nazywa się je „Czerwone miasteczko” a to ze względu na kolor kamienia z którego wykonane są domy w starej części miasta. 

Znane jest głównie dzięki sławnym osobom które się tu urodziły, lub mieszkały. 

Jedną z tych osób jest wokalista zespołu AC/DC  – Bon Scott. Co roku odbywa się w Kirriemuir zjazd fanów i kilkudniowy festiwal rockowy. 
Kolejną Sławną osobą jest Sir Hugh Thomas Munro który mieszkał w pobliskiej posiadłości Lindertis. To właśnie on w 1891 roku stworzył listę szczytów powyżej 3 tysięcy stóp – dziś nazywamy te szczyty od jego nazwiska Munros. 
Najsłynniejszą jednak postacią jest Piotruś Pan…  a raczej jego twórca – J. M. Barrie. Dziś możemy zwiedzić poświęcone mu muzeum w jego domu rodzinnym przy Brechin Rd. 

Polskie ślady w Kirriemuir

W tym wpisie chciałbym się jednak skupić na związkach między miasteczkiem Kirriemuir i Polską. 

W trakcie II Wojny Światowej w Kirriemuir stacjonowali żołnierze z 10 Brygady Kawalerii Pancernej pod dowództwem generała Maczka. 
Dokładniej rzecz biorąc, swą siedzibę miała tutaj  brygada warsztatowa.

budynek biblioteki w Kirriemuir

Na fasadzie biblioteki publicznej możemy zobaczyć tablicę pamiątkową. 
Jest to dar polskich żołnierzy w podzięce za gościnność okazaną im przez mieszkańców miasta. 

Biały orzeł, wykonany z posrebrzanego mosiądzu, umieszczony na czerwonej tarczy. 
Tablicę tę która składa się z siedemdziesięciu różnych części zrobił  sierżant Antoni Polasiński.

poniżej tarczy z orłem znajduje się tablica z napisem w jęz. angielskim

A memento from the Polish troops
stationed at Kirriemuir
1940 – 1941

Pamiątka od Polskich żołnierzy
stacjonujących w Kirriemuir
1940 – 1941

Uroczyste odsłonięcie tablicy miało miejsce 28 Lipca 1941 roku.  W trakcie ceremonii David Smith odczytał następujący tekst: 

W dniu 28 lipca roku pańskiego 1941, w okresie panowania
Jego Wysokości Króla Jerzego VI i podczas urzędowania
Jaśnie Wielmożnego Premiera Winstona Churchilla,
prezydenta Polski Generała Władysława Raczkiewicza oraz
Premiera Polski Generała Władysława Sikorskiego,
polscy żołnierze z 10-tej Brygady Kawalerii Zmechanizowanej,
pragną zadedykować tą pamiątkę temu miastu jako wyraz wdzięczności
za okazaną nam przyjaźń i gościnność podczas naszego pobytu tutaj

Kilka lat temu w miejscowym muzeum można było obejrzeć wystawę poświęconą polskim żołnierzom stacjonującym w Szkocji. 

tablicę można zobaczyć na murze biblioteki publicznej przy Reform St. 

Artykuł polskie ślady – Kirriemuir pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Siedzę nad klawiaturą już od dłuższego czasu, co napiszę jakieś zdanie, to chwilę później je kasuje albo zmieniam.
Wygląda na to że mam problem z napisaniem recenzji tej książki.
Nie do końca wiem jak ubrać w słowa to co mi się w głowie telepie… 
No dobra, to może zacznę od łatwiejszej strony i miejmy nadzieję później jakoś to poleci. 

O czym jest „Ucieczka”? 

Najogólniej rzecz biorąc książkę tę można włożyć do szufladki z napisem: „literatura emigracyjna”.
Autor opisuje w niej życie młodego, polskiego emigranta w Edynburgu… i właściwie to tyle… 
Temat „o czym jest ta książka” został właśnie wyczerpany. 

… 

nie, jasne że nie! 

Ta książka pod płaszczykiem czegoś w rodzaju dziennika jest całym składem rozważań filozoficzno-psychologicznych nad życiem i samookreśleniem się młodego człowieka na emigracji. 

Duża ilość trafnych spostrzeżeń najczęściej przekazanych nam dość ciętym językiem. 
I to mi się podoba! 

Właśnie, język tej książki… no cóż…
żeby nieco przybliżyć wam o co mi chodzi pozwolę sobie przytoczyć fragment który możemy przeczytać na „okładce” książki: 

Zindywidualizowany bohater — roszczący sobie prawo do oceniania i komentowania rzeczywistości — urodził się w czasie gdy Polska odzyskiwała niezależność. Jego marzenia i refleksje wywodzące się z wzorców literackich oraz ich zderzenie z codziennością życia emigranta prowadzi do demaskacji wszelkiego rodzaju postaw schematycznych oraz do obrony autentyczności i wolności człowieka.
Książka stanowi próbę dokonania inteligenckiego obrachunku ostatnich 25 lat polskiej historii.

i takiego właśnie stylu, takiej „faktury językowej” możesz oczekiwać po tej książce. 

artyzm albo kicz – oto jest pytanie? 

Dość wyszukany język, pełno wtrąceń nawiązujących do literatury i sztuki. Sam sposób prowadzenia narracji gdzie opowieść jednej historii jest usytuowana wewnątrz opowiadania innej historii którą opowiada inna historia…  coś, co mi się skojarzyło z „Pamiętnikiem znalezionym w Saragossie”.
Całość mocno osadzona w intelektualnych gierkach i zagrywkach głównego bohatera i samego autora.

I tak, z jednej strony dostaliśmy cały zbiór świetnych tekstów. Fragmentów wartych zapamiętania, ciekawych cytatów.

Z drugiej strony miałem wrażenie że autor bawi się z nami w „intelezualizę”.  Takie intelektualno-kulturalne przeginanie pały.

A gdy już coraz częściej w trakcie lektury książki nachodziła mnie ta myśl, trafiłem na pewien fragment:
oto na pewnej „akademii ku pamięci” odbywającej się w Edynburgu,  młoda dziewczyna z pełnym pompatycznego natchnienia zaangażowaniem odczytała wiersz…

I potem mi powiedziała, że ten wiersz to miał być niby… sarkazm. A skąd ja miałam o tym wiedzieć?! Że niby chcieli sobie zażartować, ale nie są zadowoleni, ponieważ im się nie udało. Joanna powiedziała: „Wyszło, jak wyszło. Jak zwykle z Polakami ze wszystkiego wychodzi dramat”. Skąd mam wiedzieć, że to miał być sarkazm? Takie rzeczy powinno się mówić wcześniej. 

Tan cytat  świetnie pasuje jako podsumowanie całej książki.

A więc autor się z nami zabawia, czy stara odpowiedzieć na trudne pytania? 
Według mnie i jedno i drugie. 

A przynajmniej ja to tak odbieram. 

Znajdziesz tu świetne rozważania o miłości i tęsknocie, bardzo ciekawe poszukiwania odpowiedzi na pytanie: czym jest dla nas dziś patriotyzm.
I choć końcowe rozważania czym jest „Polskość” nie trafiły do mnie (tutaj już autor trochę za bardzo odjechał) to jednak całość okazała się warta przeczytania.
Nie jest to łatwa lektura, ale na pewno jest to jedna z tych książek, po których coś w człowieku zostaje.
Jakieś ziarno, pytanie, coś nad czym chce się pomyśleć… 

w tej chwili książkę można kupić jedynie na stronie Rideo 

Tytuł – Ucieczka
Autor – Jakub Selwa
Wydawnictwo – Ridero
Wydane w Polsce – 24 listopada 2017
wersja e-book – Tak
Format – 145×205 mm
Liczba stron – 271
ISBN – 9788381263788

Artykuł Ucieczka – recenzja książki pochodzi z serwisu Moja Szkocja.

Ten króciutki film jest jest niezwykły z co najmniej kilku powodów:

• to pierwszy znany w historii film w którym grają profesjonalni aktorzy. 
• po raz pierwszy wykorzystano „efekty specjalne” w sposób całkowicie świadomy i zamierzony. 
• po raz pierwszy w historii kina, pokazano śmierć na ekranie.  (pierwszy ale nie ostatni… )
• jest to pierwszy „dramat historyczny”/”film kostiumowy” na świecie. 
• jest to pierwszy film o Szkocji
• no i na koniec – to najkrótszy film o Szkocji… 

Postać Marii Stuart zagrała aktorka Robert L. Thomas, reżyserem tego filmu był Alfred Clark, a producentem Thomas Edison. 
Tak, ten sam Thomas Edison od żarówki, płyty gramofonowej, betoniarki i… krzesła elektrycznego. 

Edison był entuzjastą kinematografii i w swoim studio pracował nad ulepszeniem techniki filmowej. Opatentował kamerę filmową z możliwością nagrywania dźwięku, oraz projektor filmowy. 

wracając do filmu: 

Ten zaledwie 18 sekundowy obraz był olbrzymim krokiem w kierunku tego co dziś nazywamy „filmem”. I choć już wcześniej nakręcono scenki „obyczajowe” czy „historyczne” to dopiero „Śmierć Marii, królowej Szkotów” naprawdę możemy nazwać „filmem”. 
Filmem gdzie mamy reżysera, scenarzystę, ekipę od efektów specjalnych, aktorów, studio, producenta itd… 

Premiera filmu „Śmierć Marii, królowej Szkotów” odbyła się 18 sierpnia 1895 roku. Ludzie którzy obejrzeli ten filmik byli wstrząśnięci – widzowie myśleli że naprawdę ścięto człowieka!  Podobno niektóre panie zemdlały i chciano wzywać policję. 

Trudno było wytłumaczyć ludziom że to co widzą na ekranie to jedynie sztuczka filmowa, fotomontaż…  

zapraszam na film! 

A więc drodzy państwo, mam zaszczyt zaprosić państwa na pierwszy film w historii kina pokazujący śmierć Marii, królowej Szkotów. 

kurtyna…

[youtube_sc url=”https://youtu.be/BIOLsH93U1Q”]

http://publicdomainreview.org/collections/the-execution-of-mary-queen-of-scots-1895/

Execution_of_Mary_1895

Artykuł Śmierć Marii, królowej Szkotów – niezwykły film sprzed 123 lat pochodzi z serwisu Moja Szkocja.