Hepimizin eve kapandığı dönemler vardır; çünkü bazı zamanlarda insanların gerçekten yalnız kalmaya ihtiyacı oluyor. Üzüldüğümüz şeylerin bizden yeterince uzaklaşmasını bekliyoruz sanırım. Sabah kalkıyoruz, tüm gün bize keyif verecek şeylerle uğraşıyoruz. Kitap okuyoruz, film izliyoruz, müzik dinliyoruz ve gün sona erdiğinde uyuyoruz. Birkaç gün böyle geçiyor…

Bazen, sabah kalkıp kendimize “bugün ne yapmak istiyorsun?” diye sorduğumuzda, aldığımız cevap “tüm gün ot içip müzik dinlemek istiyorum” olabiliyor. Bundan daha da kötüsü olan “hiçbir şey” cevabı da var mesela, tüm gün hiçbir şey yapmamanıza sebep oluyor ki, bu gerçekten bir insanın yapabileceği -ya da yapamayacağı- en kötü şey sanırım.

Sonunda, ruhumuz üzüldüğümüz şeylerin bizden yeterince uzaklaştığına karar verdiğinde, ”bugün ne yapmak istiyorsun?” sorusuna verdiğimiz cevaplar değişmeye başlıyor. Birkaç gün boyunca hayaller kuruyoruz ve onları nasıl gerçekleştirebileceğimizi düşünüyoruz. Kendimize yeterince gaz verdiğimizdeyse son veriyoruz eve kapandığımız döneme…

Geriye dinlemeyi bırakamadığımız şarkılar kalıyor.

Kaldırımda oturduğumu, bilgisayarı şak diye kapatıp balkona çıktığımı, yolun ortasına sırtüstü yattığımı ve bir rock barda gözlerimi kapatıp 1 saat boyunca düşündüğümü bile hatırlıyorum. O his geldiği zaman, düşünmeyi seviyorum. Tıpkı bu gece olduğu gibi…

Bu gece geçmişimi düşünürken, hiç de parlak olmayan aşk hayatımda yaptıklarımı düşünmeye başladım. Yalnızca mantığımla hareket ediyorum, diye övünen bir adamken yaptığım o saçmalıkları düşündüm saatlerce… Önce inanamadım, sonra çok kızdım, en sonunda da aptalca gülümsedim kendime…

Bir düşünün bakın, eminim aynısı size de olur. Gerçekten, aşık olduğumuzda mantığımızı yitiriyoruz. En mantıklı insan bile hoşlandığı bir karşı cinsin yanında garip duygular hissedip saçmalamaya başlayabiliyor.

Mesela, tarih, edebiyat, savaş gibi ortak ilgi alanlarımın olduğu, çok sevdiğim, oyun hastası bir arkadaşım vardı benim. Vardı diyorum, çünkü artık o aşık, bambaşka bir adam olmuş. Saatlerce COH oynadığım, Hitler’in II. Dünya Savaşı’nda izlediği politikaları tartıştığım, beraber Napolyon’a kadeh kaldırdığım, adam aşık olmuş yahu! Biz bu adam için “içinde duygu yok” derdik. Yıllar boyunca aramızda geçen en duygusal şey ”may the force be with you” diyerek benimle Toblerone’unu paylaşmasıydı herhalde. Bunun haricinde, Diablo III çıktığında bir yıl eve kapanmayı planlayan bir insandı. Şimdi ise başlıca planının evlenip çocuk sahibi olmak olduğundan eminim…

Şimdi ona şaşırıyorum da, ondan çok kendime şaşırıyorum. Onun gördüğüm zaman anladım çünkü yaptıklarımı düşünmem gerektiğini… İlk fırsatta -bu gece- da düşündüm işte, gülüyorum yaptıklarıma…

Şimdi siz de her ne yapıyorsanız bırakın. Arkanıza yaslanın ve yaptıklarınızı düşünmeye başlayın. Hiçbirini atlamayın, düşünün hepsini tek tek, ne saçmalıklar yaptınız bir hatırlayın. Arka fonda şuradaki parça çalabilir. Düşündüklerinizi paylaşmak isterseniz, buradayım :)

Stefan Zweig‘in, Brezilya’daki sürgün hayatında yazdığı ve Şubat 1942′deki dramatik intiharından yalnızca birkaç ay önce tamamladığı Satranç, savaş karşıtı olan yazarın döneme dair görüşlerini yansıttığı sembolik bir eserdir.

Bir gemi yolculuğu sırasında karşılaşan iki insanın, hayatını satranca adayan ve satranç haricinde hiçbir şey bilmeyen dünya satranç şampiyonu Mirko Czentovic ile savaş döneminde Schutzstaffel tarafından ağır işkenceye maruz kalan Dr. B‘nin hikayesinin anlatıldığı kitapta, yazar birbirine zıt iki toplumsal karakteri işlemektedir.

Czentovic, küçük yaşta ailesini kaybetmesinin ardından bir papaz tarafından evlat edinilmiştir. Derslerinde başarılı olamayışının yanı sıra birçok işi öfke uyandıracak seviyede yavaş yapan Czentovic, papazın okuldaki açığını kapatması için kendisine özel ders vermesine karşın hiçbir ilerleme kaydedememektedir.

Bir gün, izleyerek öğrendiği satranca karşı olan yeteneği peder tarafından keşfedildiğinde, kentin en iyi satranç oyuncularını yenerek kentte büyük bir heyecan uyandırır. Bir süre sonra da kentin satranç meraklısı Kont Simczic tarafından tüm masrafları karşılanarak satranç okuluna gönderilir.

Kısa sürede satranç oyununun tüm inceliklerini öğrenen Czentovic, aldığı eğitimin ardından birçok başarı elde eder ve sonunda dünya satranç şampiyonu olur. Dünya satranç şampiyonu olmasına karşın körleme oynamayı beceremeyen Czentovic, yıllar geçmesine ve zengin olmasına karşın satranç haricinde hiçbir şey bilmeyen pasif bir insandır. Satranç tahtasının başından kalktığı anda, tuhaf ve neredeyse gülünç bir görünüme bürünmektedir.

Ünlü bir Avustuya ailesinin mensubu olan Dr. B ise Nazi karşıtı çalışmaları sebebiyle Schutzstaffel (SS) tarafından tutuklanmış ve uzun süre boyunca Gestapo tarafından psikolojik işkenceye maruz kalmıştır. Kapatıldığı ufacık odanın içerisinde, bir süre sonra beynini meşgul edecek hiçbir şey bulunmayışı, beynini zayıflatmakta ve onu Gestapo‘nun sorularına cevap veren savunmasız bir insana dönüştürmektedir.

Bir gün, sorgu odasında bir paltonun cebinden çaldığı satranç albümü, ona beynini meşgul edecek ve kendisini Gestapo‘ya karşı savunmasını sağlayacak bir silah vermiştir. Lise yıllarında öğrendiği satranç oyunu, uzun süre boyunca onun tek umudu olmuş ve albümde yer alan tüm efsane oyunları kafasında binlerce kez oynamıştır.

Zweig’in Satranç‘ı, bir süre sonra Gestapo’nun sorgu odasından kurtulan Dr. B‘nin ve dünya satranç şampiyonu olan Czentovic‘in birkaç satranç meraklısı tarafından karşı karşıya getirilmesinin öyküsüdür. Küçük bir Hitler modeli olan Czentovic ile, yazarın kendisini eşleştirdiği Dr. B‘nin sıra dışı mücadelesidir…

Satranç – Künye

Yazarı: Stefan Zweig
Orjinal Adı: Schachnovelle
Çeviren: Ayça Sabuncuoğlu
Yayına Hazırlayan: Şebnem Sunar
Kapak Tasarımı: Ayşe Çelem Design
Kapak Resmi: iStockphoto.com / Jason Langdon
Kapak Baskı: Azra Matbaası
İç Baskı ve Cilt: Ekosan Matbaası
Yayın Evi: Can Yayınları
Sayfa Sayısı: 71
ISBN: 987-985-510-355-6