talaan at mga opinyon

barangay scalper

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 13 May 2013 11:06:00 +0000

“’tay, magpapasukan nanaman, kailangan na natin ibili si manuel ng uniporme. hindi kasya sa kanya ‘yung luma. masikip na rin yata ang sapatos niya. at, libro rin pala. sabi ni nora, iyong nanay ng anak ni jo, mas marami pa raw ang libro kapag graduating ng elementary.” bungad ng asawa ni bong habang kumakain ng agahan. paulit-ulit ang si vivian habang tila walang naririnig si bong. tahimik na iniinom ang kape habang nanonood ng balita.

bago pa man maubos ang kape, tumayo na si bong at kinuha ang paboritong ginebra na sumbrero. kumuha ng isang sigarilyo mula sa kanyang kaha na nakalapag lang sa itaas ng pridyider, at nagsindi. bago pa man makalabas ng pinto ng bahay, “manuel! tanghali na! bumangon ka na riyan!” , sigaw ni bong. pero si vivian ang nagulat sa malakas na sigaw. at bago pa man makalabas nang tuluyan si bong ng pinto, bumulong nang bahagya si vivian, tila tumatawid sa pagitan ng takot at galit, “tiyaka wala na tayong bigas para bukas pala, ‘tay.”

“oo na. oo na. do-or-die ng ginebra ngayon, ako’ng bahala. huwag ka nang maingay diyan.”

napaalalahanang muli si vivian. huling laro pala mamaya ng ginebra sa semis. paniguradong maraming manonood sa araneta. paniguradong maraming mauubusan ng tiket. paniguradong may maiuuwing pera ang kanyang asawang ginebra fan. paniguradong mas malaki ang maiuuwi kaya tama ang asawa, walang dapat na ipag-alala. ginebra ang bahala.

“sige na, p’re, pautang lang, kahit isang libo. ibabalik ko rin naman agad. ibibili ko lang ng tiket. bawi naman ‘to, sigurado.” habang naka-akbay kay toti, isang ding scalper. “tangina mo, ah. siguraduhin mong mabebenta mo ‘yan. kundi, sisingilin kita ng doble!” sagot naman ni toti habang binubunot sa wallet ang isang libong piso. “ano ka ba! ginebra ang laban, semis pa, ubos ‘to panigurado.” sabat ni bong.

apat na tiket kaagad ang binili ng bong. sa haba ng pila sa bilihan, paniguradong tatamarin ang mga tao bumili. at, siguradong mauubusan ng upuan. ganito naman lagi ang laro ng ginebra. sa libu-libong nakakapanood ng laban ng ginebra sa araneta, at milyun-milyong nanonood sa kani-kanilang mga tv, sino’ng makahihindi sa ticket na mas mahal lang ng kaunti kung panigurado namang makauupo.

mabilis naibenta ni bong ang unang tiket. alas siete y media ang laban, pero alas singko pa lang ay mahaba na ang pila. palakad-lakad si bong. pabulong na inaalok ang hawak na tiket, ang 250 na tiket na ngayon ay 350 na. mabilis na naibili ang pangalawa at pangatlong tiket. sa isip ni bong, may 300 na ko, at may isang tiket pa. may pambili na ng bigas, may ulam pa para bukas.

nasipat ni bong ang isang kumpol na mga nakadilaw. sumitsit si bong kay toti at itinuro ang kumpol. “ay putangina, ang mga tambolista ng tnt!” malakas na sigaw ni toti na para bang naghahamon ng away. tumawa si bong na may halong pangamba. bukod sa mapa-away, baka mahuli pa silang nagbebenta ng tiket. walang takot si toti, dahil kilala siya ng mga gwardiya, pero siya, si bong na baguhan, at naging scalper lang dahil mahilig sa basketball, walang koneksyon na kahit ano kundi si toti.

sampung minuto bago mag-umpisa ang laro. nataas na ng presyo si bong nang malamang sro na ang binebentang tiket sa booth. ang dating 250 na naging 350, 500 na ngayon. kung magkataon, 550 ang kanyang maiuuwi. walang gustong bumili, dahil iisa na lang ang tiket. karamihan kasi na hanap ay dalawa pataas. “punyeta, walang gustong bumili, e. sino ba naman kasing manonood ng laro mag-isa!” sumbong ni bong kay toti. “ako nga rin,” sagot ni toti, “isa na lang din, takte. sayang, inood na lang na’tin ‘to tutal kumita na naman tayo.”

walang nagawa si bong. bilang isang fan, at bilang isang scalper na pagod sa kakalakad, sumunod na lang siya sa pagpasok sa araneta.

pagkapasok at pagkapasok pa lang ng dalawa, bumungad na sa kanila ang sigawan ng buong araneta. buhay na buhay ang dugo ng mga taga-ginebra. katitira lang ni tenorio ng tres, at kauumpisa lang ng laban. maingay ang mga tambol ng tnt, tila umaasang makasabay sa sigawan ng mga taga-barangay.

habang timeout, maiging itinupi ni bong ang perang kinita. inabot ang isang libo kay toti, “baka makalimutan ko, kunin mo na.” kinuha ni toti at isinilid sa makapal na nakataling pera. “salamat!” sigaw ni bong dahil nag-umpisa nanaman magtambol ang maliit ng crowd ng tnt. hindi sila halos magkarinigan. bumabawi na ang mga tnt. pero hindi pinababayaan ni tenorio na mawala sa kanila ang momentum.

panay sigaw ni bong. parang bata na ngayon lang nakapanood. mahigit isang taon na rin kasi mula nang huli siyang nakanood sa loob ng araneta. kalmado lang si toti, palibhasa ay sanay na. may pusta pala si toti. dalawang libo kapag nanalo ang ginebra. nang malaman ni bong, panay usisa niya. “kanino? saan ka pumusta? kapag nanalo ang ginebra at umabot ng finals, pupusta rin ako! o, ipusta mo ko!” tango lang nang tango si toti habang nanonood. paulit-ulit naman si bong. “oo nga, sige na. manood ka muna!” iritang sigaw ni toti.

natapos ang laban. halos hindi lumamang ang tnt. nagtatatalon si bong. panay ulit niya sa mga nangyari kung paano tinirahan ni tenorio ang mga malalaki ng tnt. “ang ganda talaga ng laban. hindi nila mahabol si tenorio, e. ang gago pa, pinasok pa si caguioa. umiskor pa ang hayop! saya!” habang labis ang tuwa ni bong, iritang irita naman si toti dahil pinagtitinginan na sila ng mga tao. nakababangga rin kasi si bong ng ibang tao. “hoy! mamaya ka na magtatatalon diyan. pagbaba natin, kahit sa hanggang bukas ka pa magsisisigaw. huwag dito, ang sikip sikip, e, ang init pa.”

“o, siya, mauna na ko, bong. kukunin ko pa yung panalo ko, e. sa susunod uli!” paalam ni toti. “sige, p’re, salamat! sa miyerkules uli! finals naman, mas malaking kita!” sagot ni bong nang buong ngisi. habang naglalakad patungong sakayan, isinilid ni bong ang kamay sa bulsa. pinaglalaruan pa niya ang maliit na butas sa bulsa. nililibang ang sarili habang naglalakad. palingun-lingon, tinitingnan ang mga taong galing araneta na may hawak na banner at nakasuot ng jersey ni caguioa nang maalala ang kinitang pera. pilit niyang inalala kung saan inilagay habang binubuklat ang wallet at kinakapa ang six-picket na short. pero wala. maging ang kahang yosi at lighter ay wala na sa kanyang bulsa.

good morning

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 08 May 2013 04:57:00 +0000

may mga araw na magigising ka na lang na para bang nakaligtas ka sa isang delubyo. bumagsak ang building at nagkalat ang pira-pirasong mga bahagi. may malalaki, may maliliit. at sa bawat pirasong bato, salamin, at kung ano, may kakikitaan mo ng alaala--alaalang hindi naman talaga nangyari.

hindi ko alam kung sa pagod, sa puyat, o sa msg lang na nakain ko kagabi. magulo ang lahat, halos wala nang maalala kundi ang pira-pirang mga panaginip na unti-unting nalilimot. basta't ang alam ko lang sa ngayon, madikit pa ang aking mga talukap mula sa mutang naipon. nag-iiyak yata ako. buong gabi kaya. sinilip ko ang cellphone at nagbasa ng ilang mga text. tanghali na pala, ayon sa nagmamadaling oras.

tiyaka ko naalalang late na ko sa trabaho. isang pirasong memoryang hindi ko naman maalala kung saan nanggaling, na sa panaginip lang naganap. nalimot na pala ang pinanggalingan. kumbaga, pinaghalu-halo ng aking utak ang mga dapat na magaganap ngayon, bukas, at sa makalawa. lahat ng maaaring maging palpak ay pinatotoo niya. kaya siguro ako naka-ipon ng napakaraming luha, dahil pati ang sariling utak ay pinagtaksilan.

tumunog ang cellphone. nagpunas-punas nang muta. bumangon sa pagkakahiga at umupo tangan ang cellphone. naliliwanagan ang aking mukha. "good morning din."

pinangarap kong maging writer

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 29 Apr 2013 06:13:00 +0000

minsan, pinangarap kong maging writer.

dahil sabi, it is through books that our work become immortal. parang iyong kuwento ng bibliya, sinunog na at lahat, pero hanggang ngayon ay binabasa pa rin. binabasa pa rin ang kuwento at turo ng diyos, at patuloy pa ring pinag-aaralan at isinasabuhay. tulad ng painting, sculpture, litrato, at iba pang medium na nakikita at nahahawakan. halos wala pa ngang pagkakaiba sa mga bahay, buildings, at iba pang establishments—mga bagay na bubuhay sa’yo dahil buhay pa ang iyong mga gawa. gagamit ng medium para maging imortal.

hindi lang basta maging writer, kundi magkaroon ng sariling libro nang may pangalan. iyong hindi lang mababasa sa lcd, o tablet. marami na kasing uri ng writer ngayon. ika nga, lumawak na at naging general na lang ang naging ibig sabihin ng writer. parang mga potograper na kahit sino ay maaari nang matawag na potograper basta’t may kamera. hindi na mahalaga kung iyon ang ginagawa mo para mabuhay, hobby, o naisipan lang mapalitan lang ang bling-bling, iisa na lang kayo. kayang pumitik, kayang magbukas ng computer at gumamit ng photoshop, potograper kang matuturing.

pero higit na naniniwala ako sa craft. sa art. na hindi lahat ay maaaring maging writer, o potograper. hindi maitatawag na art ang pinagtatapong mga pintura sa canvass kapag galit ang pintor dahil hindi ito pangkalahatan. maaaring may ibigsabihin ang mga pinturang nagkalat dahil ito’y bunga ng kanyang galit, pero hindi ito maituturing isang obra ng madla. o, sadyang naubusan na lang ng art ang mga tao kaya’t hindi na nila nagagawang mamili, kung alin ang art at alin ang gawang bata.

pero saan ba maiguguhit ang linya na maghahati sa dalawa. panipis na kasi nang panipis ang pagitan ng dalawa, kung may pagkakaiba pa ba.

sabi ko rati, gusto kong maging writer dahil sa dalawang dahilan. una, bilang selfish ang tao at sarili ang laging inuuna, ako. bukas sa nakagagaan ng loob at nakapagbibigay pa ng bagong buhay sa pagninilay-nilay, gusto kong may makabasa ng buhay ko. maaaring simple, maaaring walang kuwenta para sa iba, pero hindi imposibleng may magkainteres sa mga kuwento ng buhay ko. kakitaan nila ng aral, kakitaan nila ng katatawanan, inis, pagkapikon, pagka-irita. hindi na mahalaga sa’kin, basta’t may magka-interes.

sa mga nakabasa na ng aking mga naisulat, natutuwa silang tila may dalawang kuwento. ang kuwentong literal na ikinukuwento, at ang kuwentong alam, o nalalaman, kahit nararamdaman na aking pinagdaraanan. hindi ako mahilig mag-kuwneto ng literal. kalokohang sabihing “malungkot ako.” o “gusto kong magpakamatay sa galit.” dahil sa totoo lang ay wala namang may pakialam sa ating mga buhay. kuwento ang hanap ng tao, kuwento sa isang tao, hindi ako.

pangalawa, iyon nga, babalik tayo sa aking unang sinasabi. para maging imortal.

sabi ko noon, “pangarap kong maging writer. pero gusto kong magkaroon ng libro.”

wala akong background sa pagsusulat. iilan lang ang alam kong salita. paulit-ulit na lang ang mga isinusulat. mahina ako sa inggles. mas masaya akong magsulat sa filipino. hindi ako graduate ng journalism. at, hindi mababa ang tingin ko sa communication arts. communication arts graduate ako. hindi pagsusulat ang aming forte, hindi ang paggawa ng paper tulad ng mga legal management na papel lang ang alam hawakan, at hindi pag-aaral ng mga numero, tao, o mga lupa ang aming hilig. pero, at ito ang tatandaan niyo, alam naming gawin iyon lahat.

minsang pinabasa ko sa isang higher batch na journalism student ang gawa ko. o, binasa lang ba niya, hindi ko na maaalala. mali raw ang aking pagsulat. may ilang papuri, pero hindi raw tama. hindi ko raw sinusunod ang story arc, dapat daw ay may definite na ending, nasaan daw ang climax, at marami pang iba. hindi ko rin naman sinabing mali siya. tama siya, alam ko naman.

pero hindi ko rin naman sinabing writer ako. pero kung napasasaya ko naman ang ibang tao sa aking mga sulatin, nakapagbibigay ng emosyon, naidadala at napaninindigang ito ay nangyayari sa totoong pang-araw-araw na buhay at dapat nilang malaman, hindi ko babaguhin ang aking estilo sa pagsusulat.

umabot sa punto na sabi ko na lang sa sarili ko ay, “hindi ako magiging writer, pero kahit pa ako na ang mag-ipon at mag-publish ng aking sariling libro ay gagawin ko magkaroon lamang ng libro.”

ganoon siguro ang paniniwala ng mga pintor ng mga canvass na napupuno ng pagsaboy ng pintura, o mga potograper na dahon lamang ang subject. palaging may dalawang ipinapakita, ang literal at figurative. literal ang mga kalat na pintura, maaaring makabuo ng imahe ng santo, ng diyos, literal ang mga litrato ng mga taong naglalakad, sapatos, pero kung hindi mahanay ng isang ordinaryong tao ang figurative meaning, nasaan?

kaya’t palagi nating subukang magbigay ng isa o dalawang pahiwatig. ipakita rin ang figurative nang maintindihan nila ang higit na malalim na ibigsabihin at huwag nang itago pa.

afterall, outlet ang art. hindi man ang writer, pero alam ko, kapag may isinulat ako, nararamdaman ng iba. kuwentista ako. at, artist ako.

dahil ang sundalo [kaibigan], hindi nag-iiwanan

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 06 Mar 2013 17:53:00 +0000

naalala ko noong mga last weeks ng college, iyong mga panahong kating-kati na tayong lumabas ng klase at magtatakbo ng campus, magsisisigaw na graduate na tayo, iyong mga panahong kahit wala nang academic lectures ay kailangan pa ring pumasok apra makinig sa mga sermon ng mga professors tungkol sa buhay—ang tunay na buhay pagkalabas ng college—na sa tingin naman natin ay alam na natin bilang apat na taon nating tiniis at pinuna ang mga mali ng mga naunang batches. natukot natin ang mga hindi nila magawa, na dapat nilang ginagawa, mga bagay-bagay na mali, at mga bagay-bagay na sana ginagawa nila dahil ito ang tama. maprinsipyo tayo, ang mali ay mali at ang tama ay tama. malinaw ang kinabukasan. malinaw ang daan. ito ang gagawin, ito ang mangyayari, at ito ang mararating. itatama natin ang mundo. “tayo ang susi sa pagbabago ng mundo, at hindi tayo gagaya sa kanila.”

sabi ko noon, makatapak lang ako sa picc, makuha ko lang ang diploma ko, maisisigaw ko na na “sa wakas! natapos din ako! at natapos ako sa unibersidad na ‘to!” ako na ang mamumuno sa sarili kong mundo, sa aking buhay, at wala nang makapipigil sa’kin. maisasampal ko na sa mga nagpahirap sa’kin na mga propesor ang diploma sabay sabing, “hindi mo na hawak ang buhay [grades] ko.” tinawag ang aking pangalan. taas noo akong umakyat ng entablado. nararamdaman kong naka-project ang aking graduation picture. inabot sa’king mga palad ang diploma, kinamayan ako ng dean, tiyaka inilipat sa kabila ang ribon. tumayo ako sa harap ng aking mga ka-batch, sa aking mga kaklase, sa aking mga propesor at sa aking nanay at napangiti, pilit kinukubli ang kilig at saya. gusto kong magtatalon. pagkababa ko ng entablado, pabalik sa’kin upuan, sinilip ko ang puting papel na aking hawak. malaking pangalan ko ang nakasulat, akala ko. pero wala itong laman. apat na taon, at bond paper lang ang aking nakuha. apat na taon, at ito ang aking makukuha?

pagkatapos ng graduation, kanya-kanya ang plano. mayroong nagbakasyon sa ibang bansa, may nagpahinga ng ilang buwan, may sapilitang napahinga ng isang taon, may naghanap ng trabaho kaagad, at mayroon namang ibang trabaho ang naghintay sa kanila. ako, naghanap ako agad ng trabaho. “sayang ang oras.” sabi ko. sa mundong ito na napakabilis, sayang ang oras. sayang ang oportunidad lalo na sa isang katulad kong fresh graduate. wala pang alam sa tunay na mundo, ika nga ng mga matatandang propesor na mapuputi na ang buhok at tumanda na sa comfort zone na itago na lang natin sa pangalang “unibersidad” naghahanap ako ng experience. at sayang ang matututunang experience kung maglilibot muna ko sa ibang bansa. hindi naman iyan aalis, at wala akong pambili ng ticket at pocket money pambili ng kung ano.

hanapan ng trabaho. nakapagtatakang sa dinami-rami ng sermon ng mga propesor natin, walang ni isang nagsabi, kahit pa ang economics professor natin, na sa panahon natin, sa henerasyon natin, hindi balanse ang supply and demand. marami ang nagugutom at hindi makapag-aral, paulit-ulit, pero hindi naman nila binanggit na napakalaki pala ng diperensiy—na napakarami pala ng supply na hindi na kaya lunukin ng demand—na kung tutuusin ay walang edge si estudyante a kay estudyante b dahil pareho lang naman ang kanilang pinag-aralan. paano ba malalaman ng employer na may bahagyang talento ako kaysa sa isang graduate sa taft, o sa katipunan, kung transcript of records at walang experience na resume lang ang basehan? kung ang salita, kung ang tatlong interview sa boss, ng boss, ng boss, dahil hindi naman nila makikita ang galing ko. paano ko maisisingit ang aking sarili sa napakakaunting vacancy sa trabaho kung pare-pareho kami ng hawak ng papeles. sa accent at slang ba ng pag-i-inggles? chinese ako, kaya ko silang intsikin, edge ba iyon? at dahil number three hundred twenty one ako sa pila ng interview, malamang ay may makukuha na kahit pa hindi pa ako natatanong ng “why should i hire you?”

sayang at hindi na nila maririnig ang aking sagot dahil hindi pa man umaabot ng 200, may hired na. kaya kinailangan kong maghanap ng ibang trabaho, sa ibang kumpanya, sa kumpanyang hindi ko gusto, sa kumpanayang sa net ko lang nakilala, sa kumpanyang kailangan ko pang i-research, sa trabahong hindi ko gusto dahil hindi ko alam na nag-exist, sa trabahong hindi ako magiging masaya, sa trabahong hindi ko naiisip na gagawin ko habang buhay.

sana sinabi niyong ito ang silbi ng mga organisasyon sa college. sana sinabi niyong “it’s not really what you know, it’s who you know.” dahil napakarami kong ka-batch na nagkaroon ng trabaho na, well, what the fuck, they don’t deserve. na dahil kakilala ng tatay nila si ganito, kaibigan ng ganito nila si ano na head ng ganito sa ganyan. napakaraming mayroong trabaho na hindi nila gusto, pero andoon sila at nagtitiis, nagrereklamo sa twitter, ni hindi man lang nila naisip na may ibang taong handang pumatay para palitan sila sa kung nasaan sila ngayon, ako iyon. so don’t complain about your job. kung hindi niyo gusto ang trabaho niyo, umalis kayo. mag-resign kayo dahil baka hindi kayo para riyan. hayaan niyong maupo riyan ang mga taong gusto ang trabahong iyan. at panigurado, mas magiging magaling sila sa ginagawa nila kumpara sa’yo.

sabi nila lagi, follow your dreams. oo, napakaraming gustong gawin iyan. napakasarap mangarap. sino ba ang ayaw mangarap? libre ang mangarap. pero bakit hindi itinurong maging matatag dahil napakaraming pagsubok na darating. maraming responsibilidad na makikisakay sa backpack mo, magnanakaw na hahablok ng suot mong alahas, huhubaran ka hanggang sa wala nang matira sa’yo kahit pride, duduraan ka, babastusin ka, magtatapon ng bubok para masugatan ka at bumagal sa paglalakad, iiwan ka sa byahe, hihilahin ka pabalik sa pinanggalingan mo, at igagapos ka. marami sila.

pero hindi lahat ay ganoon.

huwag mong kalilimutan kung bakit naging pinakamasayang punto ng buhay mo ang college. bagaman hindi lahat ay magagawa mo sa college, bilang napakaraming batas, bagaman pahirap sa buhay ang mga reading, exams, at projects ng mga professors, huwag kang makalimot kung paano at bakit ka nag-survive. through thick and thin, sino ang nagpakopya sa’yo? kahit pa delikado at napakalapit sa inyo ng rumorondang propesor, ipinaabot niya sa’yo ang sagot. tama man o man, nalaman mo ba ang tamang sagot? hindi. dahil nagtitiwala ka sa kanila. sila ang iilang dadamayan ka kahit pa wala na silang pangkain masabayan ka lang sa inuman dahil nagluluksa ka sa love life mo. sila ang mga nakakaalam ng problema mo sa pamilya, alam ang weakness mo, apat na taon ba naman, pero ni kailan ay hindi isinumbat sa’yo kahit na minura mo ng todo todo. sila ang yumakap sa’yo, kahit hindi ka nagpapayakap sa kung sinu-sino lang. sila ang nagsabing kaya mo, sa mga panahong kabado ka sa mga performances, competitions, at kung saan. asar talo ka man kapag may mali kang nagawa, makasisiguro kang andiyan sila. at tanggap ka nila.

at sila ang malalapitan mo, may trabaho man o wala, dahil kahit wala silang alam, susubukan nilang mag-isip ng paraan para sa’yo. maghanap ng trabaho na alam nilang magugustuhan mo. na kahit papaano may punto, dahil sila, sila ang mga tunay na kaibigan na magtatagal. kupalan man o iyakan.

o, tangina. hanggang dito na lang ang pagiging cheesy. isang paragraph na puro cheesiness iyon.

sunflower at ang puting ecuador

noreply@blogger.com (Unknown) — Fri, 15 Feb 2013 06:14:00 +0000

mabagal akong niyakap ng lamig, para bang dahan-dahang bumubulong sa’king tainga para ‘di magising nang biglaan. pupungay-pungay pa, basa na ang mga bintana. malabo ang mga salamin. at nang silipin ko, 5:20 na ng umaga.umaambon pala.

hindi na naman yata panaginip ang mga pangyayari kanina.

kinapa ko ang susi mula sa leeg ng manibela habang nakadikip pa sa kanya ang mga labi. nakapikit at pilit binubuhay ang mga tulog pang mga talukap. gumising siya na tila nagulat pa. inayos ko ang upuan at muling ibinalik mula sa pagkakahiga. pinaandar ang wiper, at heto, narito pa rin pala ko kung saan ako parati.

bumaba ako ng sasakyan at mabilis sumikat ang araw. mabilis ang pagdaan ng mga tao, pero hindi ang mga couples na mababagal maglakad, dahil na rin siguro sa malalaking bulaklak na hawak nila. tinahak ko ang daan kung saan sila nagmumula, kung saan dati rati’y madalas akong naroon. hinanap ko siya, hinanap ko siya sa bawat sulot. may mangilan-ngilang magpapakita, ngunit hindi malalaki. hindi kumpleto ang mga talulot. maikli ang sanga. pumunta ako sa dalawang suki ko ilang taon na rin ang nakalipas, pero maging sila ay wala nang bentang sunflower na malalaki. nahuli ba ko ng dating? naunahan ba ako? pero hindi ako magbibigay ng bulaklak na hindi tulad niya. perpekto.

tulad ng unang beses ko siya makita. pangalawa. at ilan mang beses, kailangan mahulog akong muli. nang paulit-ulit. na kahit ilang beses ko siyang tingnan, maganda pa rin sa aking paningin ang bulaklak na iyon. kailangan ko siyang makita. pero, wala akong maisip na maipapalit sa sunflower. sa’min iyon.

nakatutuwa pang isipin na naiinis kami sa tuwing makakakita kami ng mga babaeng may hawak na sunflower, o mga lalaking may hawak na sunflower na alam namang may pagbibigyan. titingnan namin sila na para bang gaya-gaya, o kung hindi man ay mang-aagaw ng bulaklak. parang pambansang bulaklak, pero para sa’min. at mapapangiti na lang kami. dahil isa rin iyon sa maraming magagandang alaala namin.

suot ang salamin, nakita ko siya mula sa malayo. mukha siyang turista naglalakad sa magulong kalye ng maynila. maaliwalas, maangas, pero simple. may kunot sa noo, mataas ang kilay, pero nakangiti siyang nakatingin sa malayo. inalok ako ng isang lalaking nakasandong pula. nagulat pa ko sa bilang pagpasok niya sa eksena. pasigaw niyang sinabi, tila nang-uutos pa, “kunin mo na ‘to. walanang ganito ngayon! ecuador.”

may tatlong ecuador na magkakatabi na nakatusok sa isang maliit na pitsel na nakalapag sa gilid ng tindahan ng mga bulaklak. isang kulay peach, pula, at puti. tiningnan ko siya na para bang ‘di niya ko nakikita. nakangiti siya sa’kin. o, sa akin nga ba siya nakatingin? “ano, boss, kunin mo na?”

umalis ako nang walang nabiling sunflower. hindi ko siya ma-so-sorpresa. pawisan akong bumalik sa kung saan namin napag-usapang magkikita. suot ang salamin, nakita ko na siya sa malayo. at naging mabilis na ang tibok ng puso, para bang hindi napaghandaang magkikita kaming muli.

sabay naming nilakad ang dangwa para ibili ng bulaklak ang isang kaibigan para sa kanyang girlfriend na isa ring kaibigan. at kung bakit kami ang naatasang gumawa nito ay hindi ko rin alam. pero hindi maitatangging masaya ako. masaya ako. kahit alam kong ngayon lang ito.

dumaan kami sa mga daang kanina lang ay dinaanan ko. nagtatalo pa kami sa klase ng bulaklak na ilalagay sa bouquet.

ako: rose ba?

siya: hindi, ayaw niya ng rose.

ako: stargazer? stargazer ba iyon?

siya: ha? stargazer?

ako: ito! kuya, ano’ng bulaklak ‘to?

kuya: gerbera.

ako: gerbera! oo, gerbera pala ‘yun.

siya: oo nga, alam ko naman, e. hindi ko lang sinabi.

nagtawanan kami. gusto ko siyang kilitiin tulad ng dati. pero kailangang magpigil. lumiko, kumaliwa, kumanan, bumalik, dmiretso, tumawid. inikot namin ang dangwa, at bumagsak kami sa kung saan ko siya nakita. mabilis naming napagkasunduan. gerbera ang dapat na bulaklak. namili kami ng gerbera, namili kami ng kulay, nagtalo sa kulay ng carnation na ilalagay, ano pa bang fillers ang ilalagay?

gerbera, ang malapit na kamag-anak ng sunflower. maganda, pero ‘di sing saya. naalala ko noong binigyan kita ng bulaklak noon. may sunflower at mayroon ding gerbera. napasasaya niya kasi ako, tulad mo.

naglakad-lakad ako at muli siyang nakita. nakatingin siya sa malayo. tila may iniisip. mabilis kong tinawag ang kuyang nakasando, “kuya, akin na ‘to. pakibalot na ng plastik.”

pilit kong itinago ang malaking puting rosas. at nang nasa harap ko na siya, inabot ko sa kanya. nakita ko ang kanyang pagkagulat, pero higit kong napansing ngumiti siya. “thank you.” sabi niya nang nakangiti. “happy valentine’s.” sinundan ko. at hindi nawala ang kanyang ngiti. gusto ko sanang ipaliwanag kung bakit puti at kung bakit ecuador, kung balik malaking rosas at hindi maliit, kung bakit mahaba ang tangkay at tatatlong dahon na lang ang mayroon, pero wala naman akong maipapaliwanag. noong una ko siyang nakita, nagustuhan ko siya. nang silipin ko siyang muli, tiyaka ko napansing hindi siya basta. nang binalikan ko siya, mahal ko na siya. mahal na mahal.

naging mabilis ang araw. pero pilit kong pinahaba. pilit kong pinatagal. pilit ko sinulit dahil hindi ko alam kung kailan pa ito muling mauulit. hindi kami nag-isip. hindi kami umintindi ng kahit na ano. masaya lang kami.

natapos ang araw na tila sasabog ang dibdib. sana hindi na lang natatapos ang ganitong mga araw. kinailangan nanamang itulog at muling bumalik sa tinakasan.

bumalik ako sa sasakyan at hinagkan ang manibela. muling binuksan ang wiper at muling naging malinaw ang daan at kung nasaan ako.

magbabago ako

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 31 Dec 2012 05:12:00 +0000

pagbabago

magbabago ako

hindi lang para sa’kin, hindi lang para sa’yo, at hindi lang para sa mga kaibigan at pamilya ko. para ito sa lahat ng nakapaligid sa’kin, sa’kin, pero ikaw ang dahilan ng pagbabagong ito.

bubuuin kong muli ang sarili. nang maibigay nang buong buo.

naintindihan ko kung saan ka nagmumula. pagod na pagod ka na. sa ilang taong paulit-ulit na pagkakamali, pag-aalinlangan, maling mga desisyon, maling mga salita, naiintindihan ko. at kahit anong paumanhin ay di kayang humilom noon. pero, sorry. pasensiya ka na.

magbabago ako, dahil ako ang problema. hindi ko hinihiling na antayin mo ko. gawin mo ang nararapat. be free. be happy. be you.

dadating ako sa panahong matututo akong magpahalaga ng mga bagay, to not give up on them, to be strong for them even if i’m weak, dadating ako sa panahong hindi na ako bibitiw. magbabago ako. pero hindi ko na hihinging antayin mo ko. sobrang sobra na. ipagpatuloy mo ang buhay mo. maging masaya ka. maging maligaya ka nang totoo. hindi ko ring hihinging bigyan mo ko ng pagkakataon pa dahil sobra na. i’ve wronged you so many times, i’ve fucked up so many times ayaw ko nang magbilang. nakahihiya. pasensiya ka na, sinayang ko ang oras mo.

mahal kita. magkasama man tayo, o hindi. mamahalin kita kahit bihira tayong magkita, o hindi man magkita. hindi man magkausap. mahal kita. at sana, balang araw, maging sulit ako sa’yo, sa panahon mo, sa pagmamahal mo.

aalagaan kita. at andito lang ako. hindi ko man hawak ang mga maaaring mangyari, magbabago ako, dahil... ikaw lang ang minahal ko nang ganito.

ang paghingi ng pagbabago

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 31 Dec 2012 04:48:00 +0000

bagong taon nanaman. humihingi ng bagong damit si bunso, bagong cellphone naman kay ate, bagong sasakyan kay tatay, at bagong lipstick kay nanay. lahat may hinihinging bago, o kung hindi man, lahat ay may nais na bago.

pero kailangan ba ng bago sa bagong taon?

sabi ng isang mekaniko noon nang magpaayos ako ng sasakyan, “wala pong sira, boss.” nang magdesisyon akong papalitan ang pares na shock dahil luma na, agad niyang pinalitan. nang matapos ang paggawa, kasabay nang pag-abot niya sa’kin ng susi, “bakit aayusin kung wala namang problema?”

kaya humingi ako ng pagbabago, hindi sa ibang tao, kundi sa aking sarili. magbabago ako hindi dahil bagong taon, hindi lang para sa aking pamilya, hindi lang para sa mga taong mahal ko na nakapaligid sa’kin, kundi para na rin sa’kin.

minsang nanghingi ng pamasko si bunso. walang wala ako noon. dumating ang pasko, nag-aantay si bunso. inabot ko ang nakabalot sa dyaryong ballpen kasabay ng pagbati ng “maligayang pasko!” mabilis na ngiti ang nakita ko kasabay ng kislap sa kanyang mga mata. kalahati pa lang ang nabubuksan niya, kumunot na ang kanyang noo. ibinato ang ballpen, at nagkulong sa kuwarto.

mabilis ko siyang hinabol, humingi ng tawad, dahil nagbigay ako ng lumang ballpen. gamit. bawas. mauubos na. sabi ni itay, hindi ko na lang nasa ipinilit na makapagbigay ngayong pasko. hindi naman daw kailangan. magbigay kung kailan gusto, kung kailan bukal, at kung kailan buo. walang gustong kumain ng hilaw na kanin, manok na may dugo, o bakang matigas pa.

buuin ang sarili, nang maibigay nang buong buo.

changing lanes

noreply@blogger.com (Unknown) — Thu, 13 Dec 2012 17:38:00 +0000

parang mga sasakyan sa freeway na tila nag-uunahan.

parang mga batang palipat-lipat ng linya mauna lang sa pupuntahan. ang buhay,

saan ba tayo papunta?

matapos ng mahabang freeway,

nagkakasabay-sabay din naman kapag nagpula na ang traffic light.

kapag sumenyas ng hinto ang enforcer,

halos magkakatabi rin naman.

para tayong mga sasakyan, at buhay na kinagisnan ang lanes sa freeway.

change lane. change lane kapag mabagal ang kaharap.

change lane kapag may lubak na papalapit. change lane kapag pakipot na ang kalsada.

takot tayo sa preno.

tamad tayong tumapak sa preno dahil mag-uumpisa muli sa umpisa.

malakas sa gasolina. masakit sa paa.

kaya naman imbes na tumapak sa preno’y lilipat na lang ng linya. change lane.

parang buhay natin na nasa parallel universe. maraming linya, maraming uri ng buhay.

phase-to-phase series at ang boses ng mga lalaki

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 30 Oct 2012 05:32:00 +0000

last day of classes at pangaral pa rin ang bukang-bibig ng propesor namin. tapos na raw ang panahon ng pagbubulakbol. mag-uumpisa na raw ang mahabang paghihintay makapasok lang sa isang trabaho, ang araw-araw na paggising sa umaga nang ‘di nale-late (dahil bawat oras na pagka-late ay perang ‘di nakakauwi sa’ming wallet), burahin na rin daw ang sembreak sa kalendaryo, o mas mabuti pa nga raw ay burahin na sa isip at palitan na lang ng konseptong “long weekend”, hindi rin daw dapat ipagdiwang ang kawalan ng recitation at grade dahil mapapalitan ito ng pulitika sa opisina at mga evaluation. “this is a new chapter of your life—ang tunay na mundo.” sabi nga ng propesor na naka-upong mayaman sa harap namin na para bang sinasabing tapos na siya roon at ngayo’y taga-pahirap na lang siya ng mga rookies ng tunay na mundo, “tinuruan kayo ng kolehiyo na mag-survive, gamitin niyo ‘to bukas.”

pero seriously, gumising kami ng maaga, nagsuot ng uniporme, nagpabango, nag-full bangs at full blast make-up pa ang aking ibang mga kaklase para makinig sa speech na ilang beses na namin narinig? kahit sa tv naririnig na namin ‘yan, wala bang bago?

hindi ko lang talaga maintindihan kung bakit nag-iiyakan ‘tong mga kaklase ko. tears of joy kaya? dahil kung ako ang tatanungin, tamang tama itong pagkakataon para magdiwang. mag-inom, pumarty, magpakabasag, at isigaw sa unibersidad na, “fuck! natapos kita!” natapos ako rito sa unibersidad na ‘to! (kahit pa inulit mo ang ilang subjects, ilang summer kang walang summer vacation, hindi ka gra-graduate sa pinili mong kurso, napa-shift ka nang ‘di bukal sa iyong puso, o ‘di pa bayad ang last semester’s tuition mo kaya wala ka pang clearance)

katunayan, medyo naiintindihan ko naman ang mga sentimyento nitong mga ‘to. pero, ganoon talaga ka-oa? siguro dahil may ilang mga mangingibambasa na. may mga maiiwan at hindi makasasabay sa’min sa pagmartsa. pero hindi ba mas nakaka-iyak ito sa parte nila bilang sila ang maiiwan, mang-iiwan. sila ang mga nakakaalam kung saan sila pupuluti matapos nitong “magarbong” selebrasyong ito. sila kaya ang unang naka-alam na hindi sila makakasama sa graduation, na after graduation ay nakaayos na ang kanilang mga gamit at lilipad na. bago pamalaman ng buong klase, minsan bago pa malaman ng kanilang mga magulang, alam na nila sa sarili nila, pinaghahandaan na nila, nilunok na nila ang malaking bara sa kanilang lalamunan na “mawawala” sila pagkatapos nitong lahat.

o, siguro dahil fan ako ng change.

naniniwala kasi ako sa kasabihang, “the only constant in life is change.” naniniwala ako na kailangan handa ka sa mga maaaring mangyari sa bawat pagkakataon, na hindi laging ayon sa gusto natin ang mga mangyayari, na every now and then ay may pagbabagong mangyayari sa buhay na’tin na malamang ay hindi tayo handa. “be ready of the unknown” at hindi ka masisiraan ng loob. kaya kahit kabre-break lang namin ni joan, hindi ako nalulungkot.

or at least napagdesisyunan ko nang hindi malungkot. isa rin kasi sa paniniwala ko, “everything is in the mind.” prinsipyo lang. kapag napagdesiyunan, panindigan. kapag napanindigan, tanggapin.

life goes on. at tulad nga ng lagi nilang payo sa mga namamatayan, (hindi ko na maalala kung paano ang pagkakahalo ng mga salita) “life doesn’t wait for any body.” o, life nga ba ‘yun? “kaya move on.”

move on—big words.

graduation day.

“nabo-bore ka ba?” tanong ko sa katabi ko.

lumingon siya sa’kin nang dahan-dahan na para bang model sa mga shampoo commercial. makintab ang kanyang buhok at sa patag ng pagkakalapat ng kanyang make-up sa mukha ay ‘di na nakikita ang mga pores. buhay na buhay ang kanyang mga mata at kay pula ng kanyang labi.

sa dami ng block na inalphabetize, hindi ko na makabisa kung sino ang galing sa ganitong section. pero parang namumukhaan ko ‘tong katabi ko. at habang sabay namin kinikilala ang sarili, siya sa aking very unpopular-slash-unknown face at ako sa kanyang makapal na maskara, tiyaka ko natantong ‘di pala niya naintindihan ang aking tanong. kaya inulit ko ang tanong. sumagot naman siya nang mabilis, “hindi naman. okay lang.” na hindi ko rin nakitaan ng saysay bilang wala naman talaga siyang sinagot. hindi naman, so okay lang? so, paano ko masusukat ang kanyang hindi pagkabagot? kasi ako, bagot na bagot na bagot. papasok nang naka-ayos, may uniporme naman kami pero kailangan magpatong ng telang manipis para pare-pareho, bibitbitin ang magulang at papaupuin sa malayo, itatabi sa ‘di ka-close na ka-batch, papipilahin, paglalakarin, at paghihintain buong umaga o hapon para kumuha ng isang papel na hindi naman talaga tunay na sertipiko at magkaroon ng litratong kailangan namang bayaran pagkatapos.

at bilang kailangan ding isurrender ang cellphone, halos trenta minutos din bago kami nagkita-kita ng buong pamilya. tiyaka ko nakita si joan kasama ang kanyang magulang. nabilis yata kong namula dahil naramdaman ko ang mabilis na pag-init ng aking mukha. napayuko ako at kinailangan kong lumabas nang mabilis nang makalanghap ng sariwang hangin.

hindi ko nanaman matukoy kung dahil ito sa hiya, o takot. pero sa rami ng tumatakbo sa aking isip, gusto ko na lang hilahin palabas sina tatay at nanay nang makauwi na.

napasagot tuloy ako ng dinner. pero hindi naman ako nagrereklamo. gusto ko rin naman bilang ito ang unang beses na sasagot ako ng bill para sa aking pamilya. simpleng dinner, kape, pampabusog ng puso bilang minsan lang din kami makumpleto nang ganito. buti na lang din ako grumaduate ako.

bawat inom, napapalaki ang labas. bawat inom, nadadagdagan ng bote. iba na nga talaga kapag tapos na ng kolehiyo. ito na ang umpisa ng aking pag-asenso. kung dati, tatlong bote lang ng red horse ay bangenge na, madagdagan ng ilang bote at sumusuka na sa byahe, ngayon ay kailangan munang makalimang bote bago mag-umpisa ang gabi.

sa tuwing umiinom kami ng barkada, tila lagi kaming may ipinagdiriwang kahit pa wala naman kaming pinag-uusapang seryoso. panay “kapag ako nagkatrabaho… at kapag tayo umasenso…” na lang. hindi rin naman ito nauuwi sa wala, sa aking palagay bilang sa bawat inumang matatapos, busog akong gigising na para bang napakaraming naghihintay sa’kin. busog sa pangarap at matabang puso.

mabuti na lang at bago pa maubos ang ipon ay nakahanap din ng trabaho. nakatatawang isipin lang na kung gaano kalaki ang naiwaldas mo sa alak ay hindi naman kawalan. araw-araw, pagkaligo pa lang ay makikita mo na ang lahat ng iyong ipon. hindi na kailangan pang silipin ang wallet o mag-update ng passbook. dalawang buwan din bago ako tuluyang matanggap sa isa sa mga libo kong inapplyan, at sa dalawang buwan na iyon na binusog ko sa paghihintay at pag-iinom, hindi lang love handle ang aking naipundar. para itong salbabidang idinikit sa aking tagiliran, at isang bin bag sa aking tiyan.

sabi ng isa kong kabarkada, “ito ang katawan ng tunay na lalaki.” tawanan kaming lahat. tiyaka ko sinundan, “hindi, ito ang katawan ng trabahante.” parang hindi naman nakakatawa, kaya sinundan ko ng isang malakas na “cheers!” nagtawanan ang lahat.

isa ang pag-inom sa mga hindi ko lubusang maipaliwanag kung bakit, pero masarap gawin. marahin dahil “masarap ang bawal” tulad ng pagyoyosi at paghithit ng shisha, legal pero alam mong masama sa katawan. masarap sa katawan, pero masarap. kung paano naging masarap, “basta, subukan mo na lang.” pero marami pa ring magsasabing “huwag mo na subukan.” kahit na ang nagsasabi nito ay sila mismong nagyoyosi at manginginom.

siguro, may pinagdaraanan pa rin ako. siguro, may pinagdaraanan pa rin ang aking inner self na napagdesisyunan na ng outer self ko na tapos na. siguro, kahit pa hindi napag-uusapan, pinag-uusapan ng aking inner at outer self. pinagtatalunan nila kung ano nga ba ang tunay kong nararamdaman, kung ano ang dapat maramdaman, at paano na.

at siguro, sa monday, kapag nag-umpisa na ko magtrabaho, kapag marami nang ginagawa, mas magiging panatag na ang loob ko. siguro, matatahimik na sa inner self. siguro, may makatrabaho akong babae na magpapatahimik kay inner self at magpapangiti ay outer self. siguro. malay natin. malay natin, dito pa lang pala nag-uumpisa ang tunay na mundo at napahaba lang ang transition ng buhay ko.

not exactly the job i dreamt, pero sa hirap ng buhay, choosy pa ba? bago ako grumaduate, ang lagi kong pagmamalaki, “hindi ako kukuha ng trabahong hindi ko gusto. mas mahalaga pa rin na mahal mo ang trabaho mo. kapag ganon, parang hindi ka nagtra-trabaho.” pero, paano kung ayaw sa’yo ng gusto mong trabaho at ayaw rin sa’yo ng plan b mong trabaho at wala ka nang pera pamasahe at pang-inom?

maging praktikal. malungkot mang isipin, sa hirap ng buhay at sa dami ng graduates at sa konti ng maaaring pasukan, choosy pa ba?

hindi naman ako nakakalimot sa’king pangarap. balang araw, magiging writer din ako sa isang sikat na magazine. babayaran nila ko para pumunta sa isang lugar at matulog sa isang resort o hotel, kumain sa ilang mga restaurants, at magbibigay ng personal reviews. pero sa ngayon, taga-proofread ng mga gawa ng iba na uploaded online muna ang gagawin ko. cool job naman, pero i bet bulag na ko after ten years kung ‘di ako lilipat ng trabaho o mapro-promote. kaya ang plano, kukuha lang ako ng experience. in one to two years, lalayas din ako at maghahanap ng ibang trabaho.

dalawang linggo lang, gamay ko na ang galawan dito. ‘di man malaki ang suweldo, hindi naman dehado bilang madali ang trabaho. kaunting sipag at diskarte, andiyan naman si pareng google, madaling natatapos ang mga article.

nasa urinal ako umiihi one time. tumabi sa’kin si ralph, bago lang din na “editor” na mabilis kong naging kaibigan. kinamusta ko bilang panay hawak niya sa kanyang batok. “okay naman. nakaka-stress lang. parang paulit-ulit na lang yung binabasa ko, tapos puro mali pa rin daw ang gawa ko. ang dami ko raw nami-miss na wrong grammar.” natahimik ako. hindi naman dahil ayaw kong i-share sa kanya ang sikreto ko (google), kundi dahil gusto kong maupo sa kinalalagyan niya.

tiyaka ko na-realize at natanggap at nasabi sa sarili na may good news at bad news sa buhay ko ngayon na dito lang umiikot ang buhay ko. “good news, kakaunti lang ang stress na nararamdaman ko araw-araw. bad news, sa mga palabas at series ko lang ito nakukuha sa tuwing uuwi ako’t manonood ng tv.”

okay naman. hindi masama. sa isang banda nga lang, gusto kong ipagmalaki na bagaman ‘di kalakihan ang aking kinikita ay siguradong ‘di rin naman lalaki ang eyebags ko o mabilis na darami ang mga guhit sa aking mukha. not.

maliban sa stage na bangag at manhid, hinahanap-hanap ko ang alak dahil sa unang lagok. iyong tipong pagkabukas, isang punas lang sa bibig ng bote, lagok agad ng isang buo. iyong magkahalong lamig na may bigat. buo siyang dadaan mula lalamunan pababa sa tiyan. tiyaka iinit ang tiyan, iikot, na bibigyan ka madalas ng isang dighay.

hindi tulad ng softdrinks na may kilig pagkatapos. lasa mo ang pait. lasa mo ang bigat niya sa iyong tiyan. alam mong naroon siya.

iyong klase ng pait na mapait, pero gusto ko. hindi masarap dahil hindi matamis, pero hahanap-hanapin mo sa ‘di malamang dahilan. sanay ang katawan mo. uhaw ka sa kanya. uhaw na uhaw.

ang maganda roon. hindi natatapos ito sa isang lagod. mauubos ang isang bote. at bago pa magdikit ang mga baso para sa unang toast, nagbubukas na ng pangalawang bote. kung hindi man ang una, amoy ipis ang pangalawang bote ng red horse. tatanungin mo pa ang sarili, “amoy ipis nga ba o luma lang?” pero hindi ka na magbubukas ng bibig para ireklamo. dahil alak man o ipis, alak pa rin.

tiyaka nagkakaalamanan kapag nasa pangatlong bote na. malalakas na ang boses ng ilan, kumakanta na ang karamihan, sunud-sunod na ang cheers, ang mga kj nagsisiuwian. “gusto kong kumantot.” bulong ni roger. at parang nakainom ng sabaw at naubos ang tama ng lahat at narinig nila ang mahinang bulong ni roger (o mahina nga ba talaga?). “ako rin.” sunud-sunod na ani ng magkakatabi.

“ano, saan tayo?”

bibihira lang naman iyon. higit na madalas pa rin ang masasayang inuman, iyong tipong kuwentuhan tungkol sa mga nakaraang kabulastugan, mga sikreto na hindi na rin naman sikreto dahil sa bawat inuman ay iyon ang pinaguusapan, at kantiyawan. hindi rin naman mawawala ang mga dramahan, iyong mga kagagaling lang sa break-up, mga problemado sa pamilya, iyakan, at damayan, may yakapan, kasahan ng kamay, “supertado kita, pare.”

minsang tinanong ako, “ano ba nangyari sa inyo?” pang-apat na bote na noon. katatapos lang tumugtog ng banda at nangalahati na rin ang mga tao sa bar. halos tahimik na rin ang gabi. malamig ang ihip ng hangin. nakatingin silang lahat sa’kin. napabuntong hininga ko.

sa dami ng umpisa, hindi ko alam alin ang pipiliin. sa dami ng dulo, tila tapos na ang bawat kuwentong nais umpisahan. tuwing naaalala ko si joan, wala akong nais kundi makalimot muli. hindi dahil hindi siya mahalaga, o ayaw ko siyang isipin. nahahati ako sa takot at hiya.

walang lohikal na sagot kundi tumungo at maglakad nang mabilis tulad ng ginawa ko noong graduation namin. natatakot akong harapin ang realidad na wala na kami, na mag-isa na ko’t walang matinong pupuntahan. natatakot akong makita siyang muli dahil siguradong mapapabalik at mapapabalik ako kapag nagkita kami—kapag nakita kong tumingin siya sa’kin. natatakot ako, pero mas nahihiya ako. sa haba ng pinagsamahan namin, magkaiba pala ang “akala” at “totoo.” ang imahinasyon sa realidad. akala ko noon walang hanggan ang kakayanan ko. pero nang umabot ako sa dulo. wala akong malunok kundi kahihiyan—na hanggang dito lang pala ko—na ito ang hangganan ko. wala akong nasabi noon kundi, “sinubukan ko.” sana naintindihan niyo ito. at sana maintindihan niya kung bakit wala akong mukhang maihaharap sa kanya.

“mahabang kuwento. mas okay na siguro ‘to.” at tinapos ko ng ngiti ang pangungusap nang ‘di sadya. naging maluwag ito para sa’kin.

gustuhin ko mang ikuwento nang buong detalye, hindi ko ito nakikitaan ng rason kung bakit. una’y gusto kong maging akin na lang ito. hindi naman ako madamot sa kuwento. katunayan, mahilig akong magkuwento. pero hindi ito. hindi na ngayon. sa pagkakataong ito, akin na lang muna ang kuwento namin ni joan. kung ano man ang nangyari sa’min, sa’min na lang siguro iyon. sana.

ang hirap kasi sa’ting mga usisero’t usisera, gusto na nga nating malaman, gusto pa nating makialam. ngunit sa katunayan naman, hindi naman talaga natin nalalaman ang buong kuwento. alamin man natin ang dalawang panig, sila pa rin ang nakakaalam ng totoong kuwento. hindi nila maikukuwento ang buong detalye ng bawat pagkakataon, ang bawat sakripisyo, ang bawat saya, ang bawat pagtatalo, ang bawat pakiramdam, at wala rin tayo sa lahat ng panahon ng kanilang pagsasama kaya’t wala ring saysay na timbangin kung saan nagkamali, saan nagkulang, o kung sino ang mali.

sadyang may hindi lang talaga ukol.

“first time mo rito, sir?”

tuloy siya sa paghagod ng aking likod. mabibilis ang bawat hagod. madidiin na tila may halong gigil. sumagot ako, “ah, oo.”

“paano niyo nalaman ‘to, sir?” sunod niyang tanong. hindi ako sumagot, umaasang titigil siya sa pagtatanong. kaya ako nagpapamasahe para matanggal ang pagod at makakuha ng mahimbing na tulog. “patanggal na lang ng underwear, sir.”

natigilan akong muli. wala bang short dito? wala bang twalya, o kahit anong pantakip ng puwet? baka kabagin ako. at paano mamaya kapag pinatihaya na ko?

hindi ko na lang pinansin. hinubad ko ang underwear na para bang sanay na sanay sa mga masahihan. pumunta siya sa aking ulunan at hinagod muli ang aking buong likod hanggang puwetan. napapikit na lang ako.

bawat pisil at hagod ng kanyang mga kamay at daliri, dinama ko. bawat hagod sa binti pahita, nararamdaman ko ang kanyang mga daliring tila sinusundan ang kasingit-singitan ng aking loob. ang kanyang mga hitang dumadampi sa aking talampakan. ang kanyang dibdib na minsa’y papaikot sa aking ulunan sa tuwing siya’y tutuwad para abutin ang aking puwet.

“gusto niyo service, sir?” bumulong siya.

tumingala ako sa kanya. mahaba ang kanyang buhok. mapungay ang mga mata. maamong ngiti na para bang nahihiya pa sa kanyang tanong habang nakahawak sa aking balikat. makakalimot ba ko rito, gusto kong tanungin. mabubura na ba siya sa isip ko pagkatapos nito? magiging masaya ba ko rito?

inikot ko ang aking paningin. iisa lang ang ilaw, kulob ang cubicle, naka-lock ang pinto. “sige,” mahinang sagot kasabay ng pagbalik ng ulo sa unan, “magkano ba?”

“tara na, minsan lang naman, e. subok lang, sagot kita.”

bagong suweldo. binibilang ko pa lang sa aking mga daliri, tila naplano na ni ben kung saan wawaldasin. si ben ang isa ko pang katrabaho rito. writer na siya. baliktad nga, kung sino pa ang nakatataas, siya pa ang writer. pero ang maganda sa pagiging writer dito sa opisina, hindi na bumabalik sa kanila ang mga edited na articles. hindi sila napapahiya. hindi rin nila nalalaman ang mga maling nagawa nila. samakatuwid, sulat lang sila nang sulat. at sa dami ng naedit ko, article niya ang madalas na napapadpad sa aking la mesa. wrong grammar, hindi naka-capitalize, maling use ng “its” at “it’s”, at marami pa. pero hindi niya alam. hindi ko na rin sinasabi ang kanyang mga mali. ayaw ko rin namang nage-edit ng maraming mali, pero bilang mayabang siya at lagi niyang pinagmamalaki na isang taon lang at na-promote na siya, konsuwelo de bobo na rin para sa akin na namumura ko siya sa tuwing babasahin ko ang article na gawa niya, kahit ‘di niya alam.

“seryoso? sayang pera lang, e. iinom na lang na’tin ‘to, mura mura pa.”

iinom din naman daw kami, pero iba raw ang saya rito nang hindi puro problema at hinanakit ang usapan. “makatikim man lang ng laman.” ika nga ni ben.

ang bilang sagot din naman niya, sumama ako sa lakad ng grupo ng writer-editor. puro kami lalaki maliban kay jean. wala rin namang reklamo si jean. one of the boys, pero hindi tibo. one of the boys, pero tagabantay namin sa tuwing may lasing at mambabastos ng babae. tama lang din, tamang kombinasyon para naman malagay sa tama ang bagay-bagay.

ang lalambot ng mga sofa. malalakas ang mga ilaw, pero madidilim ang mga table. napupunto ng salamin ang paligid. at tila mga sapilitang pinasayaw na mga babae ang nasa entablado. “sino sainyo, sir?” sigaw ng isang matandang babae na bata-bata lang ng kaunti sa lola ko. “ako nga pala si mama tintin. ano sainyo, sir? pili na kayo?” hindi puwedeng uminom muna, tumingin tingin muna?

“iinom muna kami.” sabi ni ben na tila alam na alam ang kalakaran sa mga ganitong lugar. sa wakas, palagay ko, tumama rin ng sagot si ben.

isang bote, piso na lang isang daan na. isang bucket na anim, 350 pesos. parang medyo malabo, dalawang bote ang lumapag sa’aming la mesa. nakahilata ako sa sofa. gigil na gigil naman ang iba naming kasama. hindi lang din ako natutuwa sa ideya. ‘di kagandahan ang mga pilit na nagsasayaw. at ayaw kong magmukhang virgin.

mabilis naubos ni ben ang kanyang unang bote. sa bawat pagpalit ng tugtog, iba’t ibang babae ang nagsasayaw. iba’t ibang saplot na tila kulay ng bikini at tela lang naman ang nag-iiba. nagbanyo si ben. tinapik si mama tintin.

ilang minuto lang, may kasama nang mga babae si ben. “enjoy! tawagin niyo na lang ako ‘pag may kailangan kayo.” ani ni mama tintin na abot tainga na ang ngiti. parang mga tindera sa divisoria na nakaunang benta sa hapon. kung may hawak siguro siyang pera noon, ipinagpag na niya ito sa mga babaeng ngayo’y nakaupo na sa aming mga tabi. 1-2-1-2 ang nangyari, alternate, isang lalaki, isang babae, isang lalaki, isang babae. babae-si ben-babae-ako-babae-si ralph-babae-at si jean.

nag-uumpisa sa pakikipagkamay ang lahat. ako pala si [insert name] na ‘di naman mahalaga bilang hindi rin naman nila tunay na pangalan ito. malambing si pinky, ‘di niya tunay na pangalan. “bakit kayo nagpupunta rito?” tanong niya. ngumuso lang ako at itinuro si ben. tumawa na lang ng malakas si ben, “bakit, parang ayaw mo pa a!” gusto ko siyang sawayin noon. ako ang nahihiya sa pinaggagawa ni ben. nalaman kong kapapasok lang ni pinky ngayon buwan. kailangan niya pa makaipon para makapasok sa susunod na sem nang maka-graduate na. medyo madrama ang kuwentuhan. kung hindi niya hinahaplos ang aking hita na paminsan minsa’y dumadampi sa aking pagkalalaki, baka nag-iiyak din kami ngayon.

para akong nagkaroon ng kaibigang concerned, nagmamalasakit at nagpapamalasakit. ang pagkakaiba lang, nakikita ko ang lagpas kalahati ng kanyang suso. at sa tuwing siya’y maglilikot, o tatayo, ay nasisilip ko ang kanyang panty.

magkahalong gigil at saya, lungkot, takot, hiya, at pagkabagot. ika nga ni ben, “ilang bote lang, gaganda rin iyan.” hindi ko lubos maisip na pati sarili ay kailangang lokohin ni ben.

bihira kaming magkausap, pero alam kong may sarili siyang bersiyon ng akin. ang alam ko lang, may asawa’t anak niya, hindi kasal, isang beses sa isang linggo nakikita ang anak, pero hindi ang asawa. mahal niya, pero ‘di niya inaamin. ‘di niya kayang buhayin, kaya buwan-buwang baon para sa mag-ina at tuition na lang ang sagot niya. “buhay-binata” kung tawagin ni ben, “buhay-sala” sa aking isip.

may nagsasayaw na, may nahahawakan pa. may yumayakap, may nayayakap. may humahalik, may alak, may kuwento. may problema, hindi naman kailangan problemahin. may iniisip, may libangan. may kahihiyan, may dilim na magtatago ng kahihiyan. may takot, may kasama.

limang bote rin bago nawalan ng kontrol sa dila. ‘di ko maalala ko paano nasabi, basta’t sumagot na lang siya. “’di solusyon ‘yan, tol. malilibang-libang ka, pero hindi mo siya makakalimutan sa ganito. maniwala ka sa’kin.” mga payong ‘di akalaing makukuha sa ganitong uri ng lugar, at kay pinky pa.

“gimik kayo, sir?” andiyan nanaman si mama tintin. wala na si ben sa aking tabi. umuwi na si jean nang ‘di ko namamalayan. nakikipaglampungan na si ralph. “gusto mong gumimik sa taas?” bulong ni pinky habang nakapatong ang isang binti sa aking mga hita.

alam ko yata kung ano ang ibig sabihin ng sinasabi nilang gimik. “hindi na siguro. okay na ko. sila?”

sabay kaming kumuha ng taxi ni ralph. iniwan na namin si ben bilang isang oras pa raw bago siya makakausap sabi ni mama tintin. “bigyan mo ko pera, gimik tayo.” text ni pinky. binura ko agad sa gulat at takot. dimuhong ben, sagot pala niya ko sa mga tanong na ayaw kong sagutin. pero nang dumating ang bill, ako pala ang may sagot sa kanya. kung sino pa ang higit na malaki ang kita. kung sabagay, may anak siya.

pero kung hindi siya nagpupunta sa mga ganitong lugar, mas malaki siguro ang naiaabot niya sa kanyang mag-ina.

bago pa sumakay ng taxi, kumakaway si pinky. may itsura naman pala siya. maikli ang buhok, malaki ang mga mata, bilugan, maliit ang labi, katamtaman ang suso, maliit ang bewang, nakagigil na mga binti na tila nahuli ng lambat sa laki ng mga butas ng stockings, maliit na puwet na kung maglakad ay para bang tumatambok.

pero hindi ito ang hanap ko, bye pinky.

“hubad ka na. magtu-toothbrush lang ako.” hawak ang kanyang basket na puno ng toiletries, nagsipilyo siya sa harap ng salamin. at bilang masununging graduate, pumasok ako ng banyo at naligo. walang ilaw, pundido, kaya’t bahagyang nakabukas ang pinto. sumilip si roxanne sa maliit na siwang ng kuweba. natatawa tawa pa habang puno ng bula ang bibig.

“lasing ka ba?” malambing na tanong ni roxanne habang naghuhubad na tila walang nakakakita. “hindi. nakainom lang.” sagot ko. magkaiba naman kasi talaga ang lasing at nakainom. “mahilig ka bang uminom? inom tayo minsan.” habang tinatanggal ang kanyang bra. “ang gwapo mo!” habang tila kinikilig na tumatawa. hindi man lang pinakinggan ang sagot ko. bakit kaya kailangan pa ng mga ganitong papuri, magbabayad naman ako kahit wala. hindi ko tuloy malaman kung gwapo nga ba talaga ko.

“ilang taon ka na?” panibagong tanong ni roxanne habang hawak ang kamay ko at nilalamas ang kanyang malaking suso. “twenty five.” kahit pa halatang bente dos anyos lang ako. “totoo? mukha kang bata. ikaw na nga yata ang pinakabatang naging customer ko. madalas kasi, puro mga may edad na, yung mga tipong galing sa away mag-asawa, o iniwan ng asawa, o walang asawa.”

“subo ko muna.” inilagay niya ang condom at isinubo ang buo kong pagkalalaki. habang minamasahe ang mga kaibigan, tuloy siya sa pagsubo. isusulat kita, sabi ko sa sarili ko. gagawan kita ng kuwento nang malaman nila kung paano ako nakalimot.

umungol, kumapit sa kama, naglaway sa unan. hindi ko alam kung totoo, pero pinaramdam niya sa’king totoo ang lahat. ginawa ko ang ‘di namin nagawa ni joan matapos kong gawin ang lahat ng nagawa namin ni joan. halos makatulog ako pagkatapos. naligo siya at nagsipilyong muli. “ang dami. medyo matamis. ang sarap.”

hindi ko na pinansin ang kanyang sinabi. “maliligo lang din ako uli.” hindi na ko uulit. sa dinami rami ng nagawa ko para makalimot, wala namang nabago. hindi na siguro ako makakalimot.

pagkalabas ko ng kuwarto, tiyaka ko natanggap na hindi na ako makakalimot. habang buhay na siyang mananatili sa akin. hindi ko rin naman siya gustong mawala sa aking isip. gusto ko lang maging ako, mabalik ang dating sigla ng pagiging ako.

“ayos!” sabay sindi ng sigarilyo ni ben. “panalo ‘to, pare.” humingi ako ng isa at nagsindi ng sarili. “ayaw ko na. huli na ‘to.” “sinasabi mo lang ‘yan, pare. pero hangga’t wala pang pumapalit diyan” tinuro ni ben ang dibdib ko, “trabaho man, o babae, o kahit ano pa man basta pagkakaabalahan mo, hindi ka matatahimik hangga’t hindi ka nakakahanap ng kahit anong mamahalin mo na papalit diyan sa joan mo. maniwala ka sa’kin. hindi ‘yan biro, hindi madali, pero kaya. oras lang, pare. kaya sa ngayon, habang wala pa, samahan mo muna ko.” na nasundan ng demonyong tawa ni ben.

“wala na. huli na ‘to. tangina ka, buti naman ngayon nagbayad ka na. hayop ka.”

“pare, chill. sige, sa susunod, ako naman ang manlilibre sa’yo.” anyaya ni ben. lumayo ako, “’di na. mag-iipon na lang ako. hindi ko kailangan ng babae, o kantot. ijajakol ko na lang ‘to, libre pa.” natawang muli si ben. pinatay ang yosi, “sinabi ko rin iyan noon. pero andito pa rin ako, gago, pero hinihintay pa rin ako asawa.”

“ikaw ‘yon. iba ka, iba ako. iba ang kaya mo sa kaya ko, at iba ang kaya ko sa kaya mo.”

“jean, patulong naman dito. paano nga yung format na dapat gawin kapag isesend sa client?” habang nakasilip sa itaas ng cubicle. lumapit si jean sa cubicle ko, “lasing ka nanaman, no?” mabilis kong itinanggi. dalawang linggo na rin akong hindi umiinom matapos noong huling lumabas kami nila ben. yumuko si jean at nag-type sa computer ko. bumagsak ang kanyang buhok sa balikat na dumampi sa kanyang kanang pisngi. “ito lang, basta nasa left side lahat ng margin tapos….” habang inaamoy ko ang mala rosas na pabango niya, “anong pabango mo? bango?”

napatingin siya sa’kin. takang-taka sa tanong ko, “cologne lang,” sagot niya, “bakit?” inamoy niya ang sarili at inamoy ang buhok. sumilip nang bahagya ang kanyang tainga at leeg. tila tinatawag ako. nababangag nanaman ako. “pareho lang naman. pabango ko na kaya ‘to simula dati, parang gago ‘to.”

tumawa na lang ako nang malakas na tila nang-aalasya nang hindi mahalata. sinundan ko siya ng tingin hanggang sa makabalik siya sa kanyang cubicle. bago pa siya umupo, napatingin siya sa akin. ngumiti ako pabalik. “thank you!” isinigaw ko nang walang tunog. nakangiti pa rin siya. nang lumingon ako, sumisenyas din pala si selya, ang best friend niya dito sa opisina.

nang ibalik ko ang tingin kay jean, “tangina mo! lasinggero!”

pagpalaot sa realidad

noreply@blogger.com (Unknown) — Fri, 14 Sep 2012 03:16:00 +0000

kung hindi alak ay marijuana ang katabi gabi-gabi.

inuubos ang oras sa pagrolyo, o sa pag-lilinis ng bong sa banyo.

--papalaot sa maalong pagduyan ng mundo;

--sisisid sa pinakamalalim na maaabot

--masalat man lang mumunting kaligayahang nabaon sa limot.

mistulang nagkakakulay ang bawat gabi.

napapatakbo ang oras na kay bagay sa tunay na buhay.

ang buwan kung bilangan, minuto na lang kung antayin.

tingnan mo’t hayan na ang liwanag ng araw.

--tiyaka katutulugan ang kanyang pagsikat

--tiyaka itutuloy ang munting ngiti at pagbigat ng mga talukap

‘di mawari kung alin ba ang realidad,

--kung iyon bang naiwan bago pa magsindi,

--o siyang mga panahong naglalayag na,

--o ito bang aking paghimbing sa kawalan.

palipat-lipat ng dinarapuan.

sa bibig ng orkidyas, sa ligas ng gumamela,

o minsa’y sa mga tinik pa ng rosas.

--pinaghalong mga amoy na iyong ikababaliw

--kung iyo’y tutukuyin kung alin ang kanino.

sa pagkakataong tila walang mali

lahat ay hindi tama, kundi tama lang.

husga ng iba’y hindi mahalaga

‘pagkat may purong sariling kapanipaniwala.

--mga panahong kapanipaniwala ang sarili

--tiyaka matatantong problema’y ‘di naman talaga problema.

--simple ang sagot dahil simple lang naman kung ‘di matatakot.

sa bawat hithit at pag-ubo

ay siyang patunay ng paglaya.

ibinubuga ang hapdi at kalungkutan nitong pag-iisa.

--sa bawat ngiti na madalas ay ‘di kapupulutan ng kahulugan.

--ito ang tunay na kaligayahan.

--totoo at puro.

kakikitaan ng halaga ang bawat bagay.

tugtog, tulad, palabas, o dula.

--dahil sa pagpapabobo sa sarili

--sa basurang naipasok sa kukote,

--ipamamalas ang totoo sa matagal nang inanistisyahang pagkatao.

huwag nang magising

o kung hindi ma’y manatiling tulala

--pagkat sa paggising ay siyang pagbalik

--sa mundong araw-araw ay nais mong iwan.

kapeng barako

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 24 Jul 2012 13:28:00 +0000

maigi niyang itinupi ang dyaryo at inilapag sa tabi ng libro na nasa mesa. kasabay ng kanyang buntong hininga ang pagtanggal ng salamin. nagkalat na mapuputing buhok sa malinis na gupit ng lalaki. inangat ang tasa ng kape, sinilip at nilanghap na para bang ito ang kanyang magiging huling tasa. bahagya siyang napangiti. tiyaka niya napansin ang malaking larawan ng dagat matapos niyang humigot ng mainit na kape. ang puting parola sa dulo ng pampang.

ang malalakas na alon na ginagapang ang malawak na baybayin. ilang mga ibon na tila saranggola kung magpaanod sa hangin. nagtatampisaw siya sa mababaw na bahagi ng dagat. humahakbang at sinisipa ang tubig habang bitbit ang mga napulot na iba’t ibang uri basag na korales. nakahayap sa kanyang binti ang pinong mga buhangin. maya’t maya’y mapapalingon siya sa lalaking nakaupo sa baybay, mapapangiti at matatakpan ng kanyang buhok. manaka-nakang kukunan siya ng litrato ng lalaki. sa mga pagkakataong hindi niya napapansing nakatingin sa kanya ang lalaki, pipitik ng isa, dalawa, ang lalaki. tatayo siya at lalapit nang bahagya upang makakuha ng ibang anggulo. nakapagtataka lamang na sa bawat pindot niya sa kamera ay tila hindi mahanapan ng mali. ang kanyang ngiti. kanyang buhok na kung minsan ay tinatakpan ang bahagi ng kanyang mukha. kanyang mga mata na masisilip ang kislap mula sa nagkakahel na tubig dahil sa pagtatakip silim.

maghahabulan ang dalawa. matatalsikan ng tubig alat sa mata at mabilis na tatakbo palapit ang lalaki. iaabot ang kanyang kamiseta pamunas sa mata. at matatawa na lang ang dalawa dahil basa rin ito sa tubig dagat.

mabilis na nagdilim ang paligid. makulimlim na kalangitan kasabay ng malalalim na kulog mula sa malayo. “tara na.” yayayain niya ang kasamang babae at patakbong pupunta sa pickup truck na nakaparada. bubuhos nang malakas ang ulan. at bago pa sila makapasok ng sasakyan, basang-basa na ang dalawa. at dahil biglaan lang ang lahat, wala silang baong damit kundi ang jacket ng lalaki na gamit lang niya tuwing malamig.

lalo pang lumakas ang buhos ng ulan. hinagkan ni maris ang jacket. pinaandar ni dan ang sasakyan, “hanap tayo ng masisilungan. magpatuyo tayo.” natatawa pa ang dalawa. at sa bawat paglipat ni dan ng kambiyo ay ibabalik niya ang kamay sa palad ni maris. hihigpit ang magkahawak na kamay.

ang walang katumbas na saya sa tuwing maglalaro ang dalawang kamay. sa gitna ng ulan, dilim, at daanang ‘di na malaman kung saan patungo.

“at some point sa buhay natin, kailangan nating mapag-isa—para maging independent, makita ang mas malawak na galaw ng mundo, matutong tumayo sa sariling paa at habulin ang hinahanap ng puso at iba pang mga bagay. para alam mo lang kung ano’ng meron sa labas. pero hindi naman ibig sabihin lagi noon ay hindi mo gusto yung iniwan mo. it’s just that we learn most when we experience stuff.” natigilan siya. nakatitig sa kanya ang mahigit kuwarentang estudyante. “tiyaka mo matutukoy talaga sa sarili mo kung ano ang gusto mo, kung ano ang mas mahalaga, at kung ano ang hinahanap-hanap mo. tiyaka mo habulin.”

nagtaas ng kamay ang isang bata sa likod. bago pa muling mag-ingay ang klase, napalingon sila sa batang nakataas ang kamay. “sir, bakit pa po kailangan pumasok sa school kung mas matututo naman through experience?” bago pa natapos ang tanong, nagsigawan ang mga estudyante na para bang nanonood ng basketball sa liga. napangiti si dan. “basic muna bago ang lahat. hindi naman ibig sabihin lahat through experience mo matututunan. kung ganoon lang din, sayang ang oras. makinig din tayo sa karanasan ng iba, magtanong, tiyaka natin subukan kung sa tingin natin ay may mas makikita pa tayo.”

hindi naman talaga nagtuturo ng religion si sir dan. madalas niyang sabihin, ang relihiyon, gabay lang iyan. andiyan iyan upang hindi tayo maligaw. subukan man natin kumabilang bakod, alam natin sa sarili nating matagal na itong ipinagbawal. madalas siyang magkuwento ng kanyang mga karanasan. mga napuntahan. at ano ang mahalaga sa buhay.

at kahit pa sa pag-iyak ni maris, tumalikod siya. pilit hindi lumingon. buong lakas na pinigilan ang pagtulo ng luha. dahil hindi maaaring maging malambot sa mga pagkakataong kailangang maging matigas sa desisyon. hawakan at hilahin man siya, pilit siyang pipiglas. hindi dahil ayaw niya. hindi maaari. at alam niya sa sarili niya, sa kaunting hawak, o yakap, ay bibigay siya.

pinagsasapak niya ang pinto ng sasakyan.

pasakay si dan ng sasakyan pauwi nang madaanan siya ng kanyang mga estudyante. “sir dan, bakit po hindi pa kayo magpalit ng sasakyan?” tanong ng isang lalaking estudyante. muling napangiti si dan, “iba kasi ang pickup sa lahat ng sasakayan.”

estudyante: “paanong iba?”

dan: “kapag ang pickup ay brand new, maganda tingnan. astig, hindi ba?”

estudyante: “opo. lalo na kapag 4x4!”

dan: “pero kapag ang pickup, naluma, mas gumagwapo kasi may character. hindi katulad ng mga kotse.”

umuulan ng malakas. tila pati langit ay nakikiramay sa kanyang pag-iisa. at sa gitna ng dilim at malakas sa hagupit ng bagyo, titirik ang pickup.

sinubukan niyang makisilong. kumatok siya sa bahay-bahay, ngunit tila sa lakas ng ulan at kulog ay hindi na marinig pati ang kanyang katok. sinuwerte lang siya nang may isang nagpapasok sa kanya at nagpahiram ng pamalit na damit.

sa mga umagang kahit walang almusal ay hindi problema, basta’t may kape. inabot ng may-ari ng bahay kay dan ang tasa, “kapeng barako kaibigan.” kinuha ni dan.

walang gatas. walang asukal. hinigop niya ang kapeng barako, puro at matapang. nagpapatapang sa mga nasanay sa gatas at asukal.

sa mga ganitong umagang mabagal ang oras. ngingitian siya ni maris kasabay ng almusal na kung hindi sunog na itlog ay basag. ngunit tila ang kanyang mga labi sa akin ay ang tunay na almusal, panulak ang kapeng kung tawagin niya’y “latte kung latte” sa rami ng gatas na halo.

o kung hindi man ay ang kanyang mukha na bubungad sa akin pagdilat matapos niya kong dagnan. uupo siya sa aking dibdib at pilit gigisingin. itong mga alaalang sana’y andirito nang higit na ganahan bumangon at maghakot ng pananim.

dito rin ako natutong magbalisong. sa ilalim ng bahay, malapit kung saan palaboy ang mga manok, tinuruan ako ni dante, kapatid ng may-ari ng bahay, kung paano gumamit ng balisong. ito raw ang pinakamabilis na kutsilyo dahil hindi na kailangang hugutin pa. basta hawak mo ay para na raw itong nakabukas. madali kung mabagal, ngunit aanhin ko ang mabagal na paggamit ng balisong. “bilisan mo!” sigaw ni dante. at, naipit ang aking daliri. tumagas ang dugo mula sa aking tatlong daliri na nahiwa.

at tatakbo si maris pa rito kung saan kami naroon. kunot na noo at puno ng pag-aalala. gagamitin ang kanyang panyo upang punasan ang nagkalat na dugo. “diinan mo [para tumigil ang dugo]” at hindi na siya makapagsasalita. tititigan niya ko nang masama, ngunit walang sasabihin kundi, “kasi.”

ngunit tuloy pa rin ang paglabas ng dugo mula sa sugat. hinila ako ni dante sa poso at doon ko hinugasan ang sugat. nagsusumigaw ang lahat. ngunit tila hindi ko pa nararamdaman ang sakit. tiyaka ko na lang naramdaman ang kirot at hapdi nang balutin ko ng kamiseta.

patuloy ang palitan namin ng sulat. hindi na kami nagkakamustahan. puno lang ng kuwento ng mga nangyayari sa amin—sa kanyang trabaho, sa bahay, sa kanyang kapatid, at kung anu-ano pa. masaya ako sa tuwing nagsusulat para sa kanya. para bang naipapakita ko kung anu-ano ang mga nakikita ko sa mga napupuntahan ko, mga natututunan ko, at nalalaman. bawat bayan na paglagian ko, magpapadala agad ako ng sulat upang malaman niya kung nasaan ako. paligoy na sinasabing ‘okay ako, huwag kang mag-alala.’ pilit kong ikukuwento nang buong detalye ang mga ganap sa aking buhay, ngunit tila laging kulang—para bang hindi ko lubos na masabi sa kanya sa mga nangyayari.

malakas nanamang muli ang ulan. ang lupa ay lumambot at ngayo’y putik na’y halos ‘di na madaanan ng dyip na magdadala ng mga kalabasa sa maynila. pansamantalang pinutol ang kuryente upang makaiwas sa sunog.

yakap ang sarili, nangangatog. sinusubukang magtimpla ng kape gamit ang maligamgam na tubig. kape na ‘di humahalo sa tubig kahit anong paghalo pa ang gamitin. naiisip kong umuwi na lang sa mga panahong iyon. kung may uuwian man, gusto ko nang umuwi noon.

noong nasa batangas ako. pinadalhan ko si maris ng kapeng barako. sabi ko pa sa maliit na note, “huwag niyang araw-arawin at bago sumakit ang puso niya.” noong nagawi ako sa laguna, pinadalhan ko siya ng wood carving at saya. sabi ko uli sa maliit na note, “wala munang buko pie at baka masira. itago ang saya at magsayaw kami sa pagbalik ko.” hindi ko nailagay kung kailan ang aking balik. hindi na siya sumagot matapos noon. kahit pa sa mga susunod na padala ko sa kaniya, palagi namang may note na kasama, hindi na siya sumagot. at kahit pa ano ang aking ipadala, hindi rin nito napunan ang pangungulila ng aking sarili.

hindi naging madali ang pauwi. tulad ng mga biyaheng pauwi, higit na mahaba at matagal, malubak at nakababagot na para bang hindi nauubos ang daan. kung gaano kataas ang sigla ko noong ako’y lumuwas pa-maynila, ganoon kabilis nagloko ang sasakyan. tila ang karakter nito ay nang-iiwan din.

madaling araw noon, mahamog. kinailangan kong maghanap ng mekaniko. sa isang bayang hindi ako pamilyar, kinailangan ko nanamang makiusap at magtanung-tanong. nararamdaman ko na ang sakit na paparating. mabibigat na ubo at walang tigil na sipon. nilalamig sa mahamog na dilim.

“nakatutuwa lang makinig sa mga kuwento, pero kahit paano mo tingnan, kuwento lang sila at mananatiling kuwento.” tumayo si dan at sumandal sa blangkong pisara. tila nawawalang mga bata na makikita sa kanilang mga mukha. “oo, tama namang makinig tayo sa mga kuwento, magtanong, magmasid. sabi ko nga, basic.” pero no matter how many stories i tell you, these are just stories.

hindi ko na alam kung paano ko ikukuwento kay maris ang mga napagdaanan ko. ang sabi ko na lang, “sana nakita mo.”

“sana andoon ka.” kasi habang lalo akong nagkukuwento, mas lalo kaming nalalayo sa isa’t isa. ibang iba ang mga kuwento niya sa akin na wala na kaming mapag-usapang pareho.

at sa tabi ng malaking bintana, napangiti si dan matapos muling humigop ng kape. muli siyang dumampot ng dyaryo at nagbasa. sa bawat nakatakong na masisilip ni dan, siya niyang titingnan. sisilip sa orasan na nakasabit sa pader ng coffee shop na katapas lamang ng opisina kung saan pumapasok si maris. at muli siyang magbabasa ng dyaryo.

kung minsan, malalaman na lang niyang nakalabas na si maris. sa mga pagkakataong ito, magmamaneho siya kung saan nakatira si maris. sisilipin niya ang bintana kung nakabukas ba ang mga ilaw nito. sisilipin ang garahe kung nakabukas din ba ang ilaw. at tiyaka siya makauuwi nang panatag.

maglalakad-lakad siya sa paligid. makikipag-usap sa guwardiya ng opisina kung saan pumapasok si maris. makikipagkuwentuhan sa may-ari ng coffee shop na nasa tapat ng opisina. magtuturo sa klase, makikipagbiruan sa mga estudyante. kakalap ng mga kuwento, magtatago ng kuwento nang may mapag-usapan kapag nagkitang muli.

“sa mga pagkakataong maabutan ko ang kanyang paglabas, mabilis ko siyang lalapitan.”

tatanungin ko kung maaari ko siyang ihatid pauwi. “on the way naman ako” idadahilan ko. o kung hindi man ay, “andoon lang ako kanina, nakita lang kita.” kahit pa alam naman niyang hinihintay ko siya. hindi rin naman siya papayag. huwag na at madali lang naman daw umuwi. kaya naman daw niya.

kinaya nga niya nang wala ako. ngayon pa kaya. sa mga pagkakataong maabutan ko siya at tumanggi siyang magpahatid sa akin, susundan ko ang bus na sasakyan niya. at bago pa siya makapasok ng bahay, bago pa siya makapagpalit ng damit at makapaglapag ng gamit, muli ko siyang lalapitan.

dan: gusto mo magkape?

maris: ba’t andito ka?

dan: o, dinner na lang. kumain ka na ba?

maris: sinundan mo ko?

at, isang usapang walang katapusang tanungan.

“two lattes, sir?”

“yes. thanks lizette.” sagot ni dan habang kinukuha ang dalawang tasang latte.

“if i could just paste her on the places i’ve been to and close my eyes and see her there... with me.”

“aww....” sigaw ng mga babaeng estudyante ni dan habang nagtatawanan ang mga lalaki.

bumukas ang pinto at tumunog ang maliliit na batingaw na nakasabit sa hawakan. pumasok ang isang babaeng may ilang puting buhok, nakangiti kay dan. kanyang kutis na halos sing puti ng perlas na nakasabit sa kanyang tainga. lumapit siya sa mesa kung saan nakaupo si dan.

naririnig ni dan ang tunog ng takong ni maris.

“’ris, latte mo.” inaabot ni dan ang kape habang pauwi si maris sa kanyang harapan.

“i was just telling them how much i missed you.”

nakahain na

noreply@blogger.com (Unknown) — Sat, 23 Jun 2012 01:26:00 +0000

tulad ng kasarian, ipinanganak akong sila tatay at nanay na ang magulang, sila boyet at francis na ang mga kuya, ninong ko na si tito jaime, at katoliko na rin. bibihila lang naman talaga ang mga pagkakataong maaari tayong mamili. hindi puwedeng mamili ng kasarian (magagalit ang pari), pamilyang kalalakhan, estado sa buhay, titong galante, at kahit pa relihiyon. bago pa matutong makapag-isip, nakahain na sa hapag ang lahat, kakainin na lang—gusto man natin ang ulam o hindi.

may mga taong panatag na sa nakahain. ganito na ko nang ipinanganak, e. ano pa bang magagawa ko? at may mga tao namang tinatanggihan ang lahat ng ihain. parang batang kahit na gutom ay mas nais bumaba sa upuan at maglaro sa halip na isubo ang kutsaran kumpleto na sa kanin, ulam, gulay, at sinabawan pa.

ako, hindi ko alam.

kung minsan, masayang isipin na binubuo pa lang tayo ay handa na ang lahat. kulay asul ang kuwarto dahil lalaki at ito ang magiging paboritong kulay ni junior. sa pribadong paaralan mag-aaralan at sa ganitong unibersidad magtatapos. magdo-doktor, o kung hindi man ay magiging magaling na abogado o engineer. binubuo pa lang, tayo na ang mag-aahon sa ating mga pamilya (kung saan iaahon, hindi ko rin alam). nakalulungkot lang isipin na nababawasa ang multiple choice ng buhay. full multiple choice sana ang buhay. maraming options. maraming maaaring pagpilian. (puwede pang mangopya kung minsan at makapag-check-and-balance ng sagot). imbes na makapili ng titong galante, mauuwi tayo na para bang bumbay na nautangan at natakbuhan—bawat kibot ay nagbibilang kung ilang beses nang tinaguan—kung ilang batman na action figure na ang naipangako.

ipinanganak akong katoliko. kung bakit, nito lang ako nagka-ideya. nitong kolehiyo, sa klase sa theology, nalaman ko yata ang sagot. hindi maaaring ikasal sa simbahang katoliko kapag hindi kristiyano. kailangang makumpil. payagan man ng batas na ikasal ang dalawang relihiyon, hindi sila maaaring ikasal sa harap ng altar ng malaking simbahan ng katoliko. higit na matimbang pa naman para sa mga mamamayan ng bansang ito ang makasal sa simbahan kaysa sa batas.

at bilang katoliko raw ang bansang ito, o katoliko ang paniniwala ng bansang ito, o katoliko ang nagpapalakad ng bansang ito, o katoliko ang diktatorya ng demoktratikong bansang ito, katoliko ang anak ng mag-asawa.

nakalulungkot lang na hindi ko man lang naitanong sa aking mga magulang bago sila maghiwalay kung katoliko ba sila pareho bago ikasal, o sino sa kanila ang napilitang magsinungaling at nagpakumpil para lang mapayagang maikasal.

sabi, maaari naman daw papalitan ang nakasulat sa birth certificate nang may isang kamag-aral na nagtanong kung paano kung may ibang relihiyong ibig. nagtaas ako ng kamay, “kung ganoon po, bakit hindi na lang po iwan na blangko ang religion hanggang sa dumating sa hustong edad na makakapag-desisyon na mag-isa ang bata, o kung hindi ay tanggalin na lang sa birth certificate.” naghagikgikan ang paligid. bobo ba ang suggestion ko? mabilis na nakasagot ang propesor na tila ilang beses na naitanong sa masteral ng theological studies. pagkapanganak pa lang daw ay may kasalanan na ang bata. kailangan siyang malinis kaya kailangang paliguan sa isang magarbong paliguan sa isang silid ng simbahan. at, katolisismo ang maglilinis sa kanyang dumi at “impurities”. tiyaka niya sinundan ng tanong kung ano ang aking relihiyon. nakatayo ako sa gitna ng silid. nang mapansin kong lahat ng aking kaklase ay nakatitig sa akin, tila mga buwitreng naghihintay ng susunod kong gagawin. mahina kong ibinulong, “taoism siguro.”

nakabibinging tawanan ng singkuwentang katolikong buwitre. kahit pa hindi alam ang taoism, tuloy sila sa tawanan. tila ang propesor ay nakita kong nagpigil ng tawa. ganoon yata talaga sa katolikong eskuwelahan. kahit pa sabihing hindi kaso ang relihiyon, kailangan pa rin fill-up-an sa application form ang ‘religion’. (at para makapasa at makapagkolehiyo, dahil tila application form pa lang ay exam na, ilalagay mo ang ‘catholic’ kahit na hindi naman). iilan lang naman kasi ang kolehiyong walang kasamang relihiyong itinuturo.

nangangatog ako sa galit noon, hindi dahil pinagtawanan kundi dahil hindi ako pinakinggan. gusto kong magsusumigaw at magbalibag ng mga mesa’t silya, ipagpapako sila sa krus at pagbabatuhin ng tsok. “hindi kasi si dao ming su at si san chai ang nagsimula ng taoism! mga putangina niyo!”

pero hindi rin naman nila ko pakikinggan. kahit pa anong sigaw ko, may punto man o wala, sabihin ko mang taoism ang tawag dahil para ito sa mga ‘tao’ ay walang makaririnig. nabibingi rin sila sa kani-kanilang mga boses.

kalokohan ang ibang relihiyon. ang homily ang boses ng diyos at hindi ang bibliya. mensahero lamang ang mga santo, hindi idolo ang mga rebulto, pero halikan natin ang kanilang mga paa nang sila’y makiliti, tayo’y mapansin, at maisingit sa pila ng dasal sa diyos. punasan natin sila gamit ang mga panyo nang sila’y laging maging makintab at tayo’y kapitan ng sakit. kabisaduhin ang mga panalangin dahil hindi kabisado ng diyos ang ‘ama namin’ at ‘holy mary’. magbistida at mag-balat na sapatos upang makita ng diyos na nirerespeto ang kanyang tahanan—bawal ang walang pambili ng sapatos at mala-maria clarang damit. makinig sa lahat ng sermon ng pari, ito ang tama, lahat ng kanyang sabihin ay utos ng diyos, nasa bibliya man o wala—ito ang batas ng pilipinas.

at dahil nakagawian, patuloy lang tayo sa nakagawian. dahil, nakagawian. pinanganak tayong mga magulang na natin ang ating mga magulang, kapatid na natin ang ating mga kapatid, hindi tayo makatatanggap ng regalo ay tito (tanggapin na natin), tanggapin na lang natin tutal ay sanay naman tayong kainin na lang ang nakahain. dahil may nakahain, hindi na natin sisilipin kung may ibang potaheng puwedeng maluto. ni hindi na tayo tatayo. kung hindi natin gusto ang hain, isusubo pa rin natin, dadamihan na lang ang tubig at kalilimutang marunong ngumuya.

“ah, ‘tay, kung mabasa mo man ito, sorry po. hindi po science ang course ko, at hindi po ako magiging doctor… o abogado… o engineer. nasa theology department po ako, pero lilipat na rin ng philosophy. mahirap pala kapag hindi ka maintindihan kahit pa ang propesor mo. sana 'tay, naiintindihan mo. 'nay.”

mobile motel

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 18 Jun 2012 14:54:00 +0000

malalim ang gabi at tahimik ang paligid. iilan na lamang ang may sindi ang mga bahay, at kakaunti na rin ang mga naglalakad sa village. wala nang mga bata sa kalye at tulog na rin ang mga asong palaboy.

nakaparada ang matte black na van sa tabi ng kalye. sa pagitan ng dalawang poste ng ilaw, sa gitna ng dilim na naaaninag lamang sa tuwing mahahagip ng ilaw ng mga nagdaraang sasakyan at maamong silip ng buwan, maya’t maya ang uga ng van.

mabilis na daraan ang kambal na ilaw at mawawala rin.

“teka.” ani ng babae habang itinutulak nang bahagya ang lalaking nakapatong sa kanyang katawan. tuloy pa rin sa pagbayo ang lalaki. “teka, teka.” huminto ang lalaki na may halong pagtataka. “bakit?” tanong niya. “wala bang nakakakita sa’tin talaga?”

natigil sa pagsayaw ang van. naaaninag ang hubog ng likod john na ngayo’y naka-angat. sumisilip ang tagiliran ni jean katabi ang nagkalat na pinaghubaran ng dalawa.

“walang nakakakita sa’tin. wala namang dumaraan, e. tiyaka, may tint naman. ‘di tayo kita.” dahilan ni john habang sinasalat ang dibdib ni jean. muling idinikit ni john ang kanyang ari sa tiyan ni jean, tila nagpapahiwatid na ituloy na lamang at tumahimik. mabilis na kinuha ni jean ang kamay na naglalakbay at tumagilid. “teka lang kasi, feeling ko talaga kita tayo sa labas.”

napaupo sa john. sinuklay ang buhok at nagpunas ng pawis gamit ang kamay habang nagbihis ang kasintahan. bago pa tuluyang masuot ni jean ang kanyang skirt, muling lumapit si john at hinalikan si jean. “john!”

muling napatigil ang dalawa. muling natahimik ang village. “ano naman kung kita tayo sa labas?” tanong ni john na bahagyang mataas na ang boses. kumunot ang noo ni jean na tila ibang lenggwahe ang ginamit ni john sa kanyang huling tanong. “ano? gago ka ba?” tinaasan din ni jean ang boses. “ano naman kung makita nila tayo? ano bang pakialam nila?” pangangatwiran ni john habang padabog na iniipon ang hinubad na mga damit.

lumabas ng sasakyan si john at nagsindi ng sigarilyo. bago pa maubos ang hinihithit, sumunod si jean at umupo sa may sliding door ng van. nagsindi ng sigarilyo, humithit. “bakit? kinahihiya mo ba tayo?” tanong ni john. muling napakunot ng noo si jean at mabilis na ibinuga ang kakahithit lang na usok. “ano’ng koneksyon no’n? hindi iyon, iyon!”

“ano’ng hindi iyon, iyon? iyon, ‘yon! kinahihiya mo kasi na tayo.” katwiran ni john.

“walang koneksyon. kung tayo lang, hindi. hinding hindi.”

“pero ‘pag nagse-sex tayo, kinahihiya mo.” na may halong sumbat ni john.

“hindi! lalong hindi!” sagot ni jean. “pero iba….”

“pero ano? ano’ng iba doon” muling sabat ni john na tila may halong pambabara’t pikon.

“pero iba kapag may nakakita sa’tin.”

tahimik ang dalawa. magkahalong usok na nagsasayaw sa gitna ng dilim, waring pinag-iisa ang dalawang buga.

“bakit? ‘yung mga ex mo ba, okay lang sa kanila na masilip ng iba habang nagse-sex kayo?” binasag ni jean ang nakabibinging katahimikan. huminga nang malalim si john. kasabay ng kanyang huling buga ay ang pagpatay sa kasisindi lang na sigarilyo.

“ano namang koneksyon? bakit pati past, nauungkat?” sagot ni john.

“bakit hindi mo sagutin? ganoon din naman iyon, hindi ba?”

naglakad-lakad paikot si john bago sumagot. “hindi. iba iyon. at wala akong naka-sex sa sasakyan.”

“pero kung may makakita ba sainyo, okay lang?” tuloy ni jean.

“pero wala nga!” mabilis na sabat ni john. “tama na. ayaw ko na pag-usapan.”

sumakay ng sasakyan ni john at binuksan ang makina. binuksan ang aircon at isinara ang pinto. isinara ni jean ang sliding door at naupo sa likod.

“ano’ng ginagawa mo diyan?” tanong ni john na nakatitig kay jean mula sa rear view mirror.

“ha?” pagtataka ni jean sa tanong. “ano?”

“ano ako, driver?”

umupo si jean sa harap katabi ni john at ibinagsak ang pinto. tumingin sa harap, “ayan, masaya ka na?”

“ano bang problema mo?” pasigaw na tanong ni john matapos marinig ang malakas na kalabog ng sasakyan.

“ano?” higit na nilakasan ni jean. “mas mahal mo na ‘tong sasakyan kaysa sa’kin?”

“saan nanaman nanggaling iyan?” iritang sagot ni john habang mahigpit na nakakapit sa manibela.

“ba’t iniiwasan mo iyong tanong? mas mahal mo kasi ‘tong van mo kaysa sa’kin!”

hindi umimik si john. tila pinalalampas na lang ang lahat ng sabihin ng nagwawalang kasintahan.

nabasag na muli ang katahimikan ni john nang marinig niya ang huling sinabi ni jean. “bakit? mas guwapo ka ba kapag maneho mo ‘to kesa ‘pag kasama mo ko?”

“anak ng!” sigaw ni john.

tahimik ang dalawa at nakadungaw sa magkabilang bahagi ng bintana. walang kibuan. ang nakabibinging tunog ng makina at mahinang ihip ng aircon. mabibigat na buntong-hininga na tila nagpapakawala ng maraming hinaing sa kanilang relasyon. sumandal si john. sumandal si jean at pumikit. nang maramdaman ni john, kanya itong tiningnan.

tahimik na nagpapakalma si jean. nakapikit. bahagyang naliliwanagan ang kanyang ilong. masisilayan ang labing madiin na nakapinid sa isa’t isa. tuloy pa rin ang malalalalim na hininga. dahan-dahang isinilip ni john ang kanang kamay sa loob ng palad ni jean kasabay ng kanyang pagtingin sa bintana. dumilat si jean, pinisil nang mahigpit ang kamay ng kasintahan.

takot ka ba sa dilim?

noreply@blogger.com (Unknown) — Fri, 25 May 2012 18:44:00 +0000

takot ka ba sa dilim? iyong mga tipong ni pigura ay ‘di na masilayan, kung saan-saan tumatama ang paa kasabay ng mga sigaw habang maingay na kinakapa kung saan puwedeng dumaan. ako, hindi.

sa mga pagkakataong hindi gaanong madilim at may siwang pang sinisilipan ng ilaw, piripiringan ko pa ang sariling mga mata habang nakapikit sa loob. napapatalon ako sa ngiti, sa galak na ‘di maipaliwanag, sa pananabik samga susunod na maaaring mangyari. may masasaging upuan ang hinliliit at mapapasigaw sa sakit, sasabit at magagalusan sa kung saan na maaaring ‘di na malalaman, mababayagan at sa sandali’y mapapaluhod sa paghina ng pagkalalaki, mauumpog at matatauhan, madudulas sa bahang tulo mula sa bubong, at makasasagi ng plorera at paghahandaan ang galit ni nanang. hindi mo ba nararamdaman ang pananabik? kung ganoon, baliktad pala ang ating nararamdaman.

nananabik akong makahanap ng kandila’t maliwanagang muli, makapulot ng flashlight at makita ang pinanggalingan at malaman kung saan nabangga at nagalusan, mahiga sa kama at tuluyang makatulog sa gitna ng init at lumalapot na pawis, makapa ang pridyider at makakuha ng yelong lumulutang na sa malamig na tubig upang maipahid sa lumalaking bukol na nanggaling sa pagkakauntog, masundan ang iyong tinig at makapa ka sa gitna ng dilim at sabay masilaw sa biglang pagbukas ng mga ilaw na napindot habang nangangapa.

at kung hindi man, makakatulog naman tayong magkatabi’t nanlilimahid at magigising na maliwanag na rin sa labas.

hindi ko sinasabing magbago ka at kakitaan mo ng rason ang ikinatutuwa ko. tulad mo, maraming takot sa dilim ngunit hindi ibig nitong sabihin ay hindi ito mawawala kapag nahanap kita sa gitna ng lahat. madilim man, hayaan mong ang pananabik ko ang maging lakas mo upang tayo’t makatawid sa magulong bahay na nababalot ng kadiliman. hindi man sumindi ang mga ilaw o sumikat ang araw sa tuwing tayo’y magkasama, maaari naman natin ‘tong itulog dahil panigurado ay bukas ay may araw na naman.

manuel's gasoline station

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 21 May 2012 11:35:00 +0000

“ang suwerte mo,” sabi ng isang matandang nagpagasolina, “ang lakas na nitong gasolinahan mo.” sinilip ni manuel ang sariling imahe mula sa makintab na pick-up ng lalaki bago nakasagot. “hindi naman po. matagal din bago nakabawi ng puhunan.” sagot ni manuel. nakangiti ang matanda kasabay ng maliliit na tango na para bang dinuduktangan ang mga hindi na itinuloy na sagot ng may-ari ng gasolinahan, matagal din bago nakabawi ng puhunan. hindi biro ang magtayo ng negosyong walang nakakikilala.

tulad ng iba, umalis din ang matanda pagka-abot ni manuel ng resibo. “salamat po. balik kayo.”

naging mabilis ang oras. nakabawi at naka-ipon din siya. tuluy-tuloy ang mga nagpapagasolina. nagtayo na siya ng maliit na tindahan para sa mga biyaherong naghahanap ng makakain, inumin, at iba pa. walang matumal na araw sa mga negosyong tulad ng kay manuel na naging isang pangangailangan na tulad ng pagkain, damit, at matitirhan. gasolina para sa sasakyan—pribado man o pampasahero, generator, motor. nagtaas man o bumaba, hindi sila natigil sa paghinto sa kanyang gasolinahang sa kanya rin nakapangalan. may magrereklamo na nagtaas nanaman ang gasolina, pero magpapakarga pa rin. may mga ilang magpapasalamat at mababa ang singil niya, bumaba, o hindi nagtaas, at magpapakarga rin.

nanonood si manuel ng balita nang mabalitaang may malaking bagyong paparating. mabilis siyang lumabas ng opisina at sinilip ang langit. pinakiramdaman ang hangin. at nilingon ang mga sasakyang nagdaraan. tirik ang araw. tahimik ang kalsada. boses ng nasa telebisyon lamang na nagbabalita at nagbibilin ng babala. huwag na raw lumabas ng bahay. mag-ingat, at kung hindi kailangan ay manatili na lang sa kani-kanilang bahay.

pumasok siyang muli at isinara ang tarangkahan ng opisina. nagsara ng bintana. hinintay niya ang ulan. hinintay niya ang malakas na hangin na sabi ng nagbabalita. buong araw siyang hindi nagkarga ng gasolina. buong araw tirik ang araw.

kinabukasan, nagising siya sa kalampag ng bintana. nabuksan ang bintana sa lakas ng hangin sa labas. isinara niya ito at sinilip ang labas. malakas ang ulan at hangin. kahit ang kanyang maliit na gasolinahan ay hindi na niya maaninag. tatlong araw na walang tigil na ulan at malakas na hangin.

putikan ang paligid na halos ‘di na maaning ang semento. nagkalat ang mga botelya. lahat ay napuno ng kulay kapeng kapeng putik, maging ang malaking pangalan na nakapaskil sa taas ng kanyang opisina.

habang naglilinis, dumang muli ang matandang may-ari ng makintab na pick-up na tila napaliguan din ng burak.

1: pasensiya na ho. sarado po muna ngayon. naglilinis lang. baka ho bukas, o makalawa, malinis na rito.

2: ganoon ba? wala ka bang katulong sa paglilinis para mapabilis ka riyan?

1: wala ho. wala naman po akong katulong dito. at, hindi ko rin naman po kailangan.

2: matatagalan ka riyan. nako, bawat sulok ay narumihan na. maging ang pangalan mo na nakapaskil, hindi na mabasa.

tumingala ang dalawa.

2: ‘yan ang isa sa pinakamahirap, ang maglinis ng pangalan. ang taas pa naman.

1: abot naman. may hagdan naman ako sa likod. mawawala rin ‘yan.

2: kung sa bagay. maganda lang sana kung may katulong ka, pero iba pa rin kapag ikaw mismo ang maglilinis sa kanya, ano?

pabiro ng matanda na sinundan din naman ng bahagyang tawa ng may-ari. nakatingala pa rin ang dalawa habang hawak ni manuel ang hose ng tubig at walis.

2: o, paano? mauuna na ko’t mukhang ayaw mo talagang magkarga.

pabiro niyang muli.

1: pasensiya na ho. sisilipin ko pa rin kasi at baka naputikan din ang tangke. baka pati ang maibigay ko ay may putik din, mahirap na.

2: sa bagay, sa bagay. o siya, mauuna na ko’t baka maubusan pa ko ng gasolina sa daan.

1: sige po, salamat!

ang unang sex namin at huling sex ko

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 09 Apr 2012 03:05:00 +0000

nakakairitang kailangan pang pumapasok uli ng isang sem para sa religion sa parehong prof sa parehong classroom sa parehong 7am class dahil naubusan nanaman ng slot. “religion, binabagsak ba ang religion?” sigaw ng nanay niya habang papaalis ng bahay nang hindi pa nag-aagahan. kahit pa nangangalam na ang tiyan, naglaan pa rin siya ng lakas para maibagsak ang gate at maiparating sa kanyang nag-iingay na nanay na hindi rin niya alam kung bakit siya bumagsak ng religion.

sa kakokopya sa mga exams, nakapapasa naman ako sa mga exams. ilan lang naman ang ‘di ko napasa na project. pasang awa naman ako sa finals. hindi nga lang ako nakasasagot sa mga recitations at sa tuwing tatanungin tungkol sa mga report at film viewing. kasalanan ko bang sixty percent ng grade ay orals at reports. lintek na matandang propesora at kahit ilang effort points para sa pag-arte ko ng “uhm” at “ahm” bago manghula ng isasagot ay ‘di ako binigyan.

kaya maaga ako nakarating ng class. pagkapasok pa lang ng pinto, freshmen na ang bumungad sa’kin. nakakairitang maliban sa kailangan pang umulit ng religion, panay mga first year pa ang mga kaklase—paniguradong mapupuno nanaman ng mga sipsip at pambobola ang teacher’s table. ma’am, sige na. ma’am, thank you po. ma’am, ang dami po naming natutunan. what the fuck! ma’am, ang boring niyo po!

tinitigan ko ang ilang mga maaagang nagsipasok. early birds, tignan natin. sa dulo ng silid ako umupo, sa sulok katabi ng pinto. para ‘di madaling mapansin kapag magbabanyo, o “magbabanyo” at ‘di na babalik. doon ko unang nakita si jane.

paano namang ‘di mapapansin si jane. siya lang ang bukod-tanging maikli ang buhok sa kanila (maliban sa ilang mga lalaking parang mas mahaba pa ang buhok sa kanya). nakaitim na razor back na makikita pa ang tan lines ng bra. simpleng jeans at tsinelas. hula ko pa noon, paniguradong hindi first year si jane. walang first year na magva-violate ng school rules dahil lahat ng first year college ay nagbabasa ng student handbook. somehow. (nabasa ko naman ang ilang pages, lalo na noong nahuli akong may dalang beer sa class)

mabilis napuno ang klase. ilang minuto pa at pwede nang magdeclare ng free cut. pero bago ko pa maikuwento sa katabi na may ganoong rule, pumasok na ang matandang nagbagsak sa’kin. normal na naman yatang tingnan siya ng masama ng mga bumagsak, o kahit sinong propesor pa na nambagsak. hindi niya ko tiningnan pabalik. malamang naman ay hindi pa niya tinitingnan ang kanyang class list, bilang paniguradong mga first year naman ang papasok sa kanya. pero hindi! andito ako!

“good morning freshmen” tumigil siyang sandali at inikot ang paningin. tumigil siya sa aking kinauupuan at umulit ng pagbati. ngunit sa pagkakataong ito, para bang may diin na ang mga salita. o, pakiramdam ko lang. “good morning freshmen (diin sa freshmen), i am (isinilat sa white board ang buong pangalan) and i will be your professor for (isinulat ang course title) religion (sabay tingin uli kinauupuan ko. at sa pagkakataong ito ay alam ko nang kilala niya ko. tangina.) this semester.”

“arrange yourselves in alphabetical order. now.”

nagkagulo ang buong klase. parang naging meet-and-greet ang nangyari dahil doon pa lang sila nakikipagkilala. ano’ng pangalan mo? apelido mo? doon ka pa. so, di ako. ay hindi, siya pa rito tapos ako, tapos ikaw. may sisigaw “sino’ng s ang apelido?” may magtataas ng kamay, may sumisigaw ng, “ako! ako!”

nanatili akong nakaupo sa sulok. ilang sandali pa ay may sisigaw ng “what the hell is wrong with you people! wala na kayo sa high school. this is college. unbelievable!”

natawa na lang ako nang tumahimik silang lahat. unbelievable, it always works.

kaya nangyari ang dapat mangyari. inilabas niya ang class list at binanggit isa-isa ang apelido. bawat pangalang matatawag ay papaupuin sa harap, sunud-sunod. nang matapos ang pagtatawag ng pangalan, ubos na rin ang isang oras na klase. at, katabi ko na si jane.

simula noon, lagi na kaming magkausap tuwing nasa klase nila ako. mula sa paborito niyang suot na razor back hanggang sa pananaw sa mga bagay-bagay ng buhay, napag-uusapan namin. hindi kami nauubusan ng pagku-kuwentuhan. at sa tuwing mapag-uusapan ang kanyang personal na buhay, kahit pa alam na niya ang sa akin, mabilis niyang iibahin ang usapan o kung hindi ay tatahimik na lang na para bang walang narinig.

sa tuwing tatahimik siya, o aarteng nakikinig sa matanda, tititigan ko ang kanyang mga mata. ang kinang ng mala tsokolateng marmol na mata na para bang napakaraming itinatago. walang make-up. maging ang labi ay hindi na kailangan ng dagdag na kulay. ang mamula-mulang labi na sa tuwing kakagat ay minsan ay magagaya ko pa. kung minsan, sadya akong sasandal para makita ang kanyang tainga, kung nagbago ba ang suot na hikaw o silver na stud pa rin. susundan ko ang kanyang leeg na para bang binabagtas ng aking mga labi. ang mga dibdib na tahimik na nakasandal sa mesa.

mabilis kong babawiin. iibahin ko ang usapan, o kung hindi man ay magbibiro. bihira siyang matawa sa mga joke ko, pero sa tuwing matatawa siya, nakaiirita na lang mapapansin kami ng matanda. matatawag ako for recitation dahil hindi raw ako nakikinig. alam na alam ko na raw ang tinuturo niya dahil pangalawang beses ko na itong maririnig sa kanya. alam na alam ko na rin daw ang kuwento ni god kaya ipamahagi ko naman daw ang mga alam ko. madalas ay tatayo akong nakangisi. hahayaan ko lang siyang hiyain ako. at ‘pag napikon na siya at tanungin ako tungkol sa lecture, hindi ako nauubusan ng sagot. magpapanggap na may kukunin si jane sa bag habang bumubulong ng sagot. iyon ang isasagot ko. sa huli, matatapos ang isang oras na klase na nakangisi akong nakatayo—hindi dahil hindi ako napahiya, kundi dahil nakasagot ako dahil kay jane.

isang buwan din bago kami unang nag-away. nalaman kong hindi na siya pumapasok sa second subject niya.

“sana man lang sinubukan mo pumasok pa, o nag-drop ka nang maayos!”

“mahirap nga! ‘di ko kaya!”

“basic english? mahirap? wala ka naman ding choice. kukunin mo rin uli ‘yon!”

“ba’t ka ba nakikialam! it was a 3pm class! nasasayang yung 7 hours ko for nothing!”

natahimik ako. hindi dahil may punto siya na naghihintay siya ng 7 hours para sa basic english. kundi dahil hindi ko dapat siya pinakikialaman. seatmate na freshman lang naman siya, buhay niya ‘yan, pero parang nahihirapan ako na umarteng wala lang—na—na kaklase ko lang siya sa isang boring 7am religion class.

kinabukasan, binati niya ko agad pagkapasok niya ng class na para bang walang nangyari. umupo sa tabi ko habang naglalaro ng cellphone. hindi ko na lang pinansin. hindi na rin ako nagtanong kung bati na ba kami o kung ano pa man. nag-usap kami na para bang walang nangyaring sagutan kahapon. film viewing ang araw na iyon. tila tinamad nanaman ang matanda kaya dala nanaman niya ang isa sa mga koleksiyo niyang vhs. ibig sabihin noon, lalagpas ng isang oras ang klase. kalahati na ng palabas nang magising ako. patay ang mga ilaw, malakas na halos ‘di na maintindihan ang boses ng nasa palabas. nang lumingat-lingat ako, halos kalahati ng klase ay nakatulog na rin. nawawala ang propesora. isa nanaman ito sa mga veteran moves niya. panigurado, inutusan nanaman niya ang presidente ng klase na ipatapos ang palabas at dalhin na lang sa faculty ang vhs, o kung hindi man ay ibalik sa kanya sa susunod na meeting. bago ko pa kalabitin si jane, pinigilan na ko ng kanyang maaliwalas na mukha na bahagyang naiilawan ng ilaw na nanggagaling sa tv.

umarte na lang ako na tulog. nakahiga ang ulo sa mesa. tutal ay madilim naman, hindi na ko nagsara ng mga mata. pinagmasdas ko siya. pinagmasdan ko kung paano kumunot ang kanyang mata sa tuwing ilalatigo si hesus sa tv. ngumingiwi siya sa tuwing ngingiwi ang hesus. paminsan ay hihinga siya ng malalim. makikita ko sa kanyang bilugang dibdib ang paghinga. lalaruin niya ng sandali ang lapis, at hihinto sa tuwing ipapakita ang mga umiiyak habang pinapako si hesus sa krus.

kamuntik na siyang mapasigaw nang dumulas at nalaglag ang bag na nakapatong sa upuan. nagkalat ang mga xerox na notes at ilang mga markers. lumabas din sa bag ang isa pang lalagyan na pinulot ko. “ano ‘to?” tanong ko. wala siyang sinagot na maayos kundi, “gago!” sabay agaw ng maliit na bag na mapagkakamalang wallet sa liit, o coin purse na malaki. nag-agawan pa kami. nang makuha ko at maibuklat, napkin at condom pala ang laman. “condom?” gulat na tanong ko. dalawa ang ikinagulat ko. una, dahil parang contradicting na kasama ng napkin niya ang condom. pangalawa, nakapag-uusap naman kami tungkol sa sex, pero hindi ko alam na nagdadala pala siya noon. nakatutuwang, nakagigil, na nakapagtataka. tumawa siya nang bahagya, “hindi obvious?” natahimik kami nang sandali. “hindi kasi kayo ang magbubuntis. tiyaka, para iwas sakit na rin. magkasisihan pa.” sinundan niya ng tawa na tinango ko na lang. may punto naman kasi.

minsang nagkasabay kami pauwi, nagkatanungan pa kami kung taga saan kami. nakatatawang sa tinagal naming magkatabi sa klase at sa dami ng aming napag-usapan ay hindi man lang namin naitanong sa isa’t isa kung saan umuuwi. halos magkalapit lang pala kami ng inuuwian. sa kalookan ako at sa monumento naman siya. isang dyip at ilang minutong lakad lang daw ang layo namin sa tuwing magkakatext kami at nasa bahay.

sa tuwing magsasabay kami umuwi. pilit siyang uupo sa tabi ng bintana kahit pa nakaharang ang reserbang gulong ng bus, o malayo sa pintuan, o ang itsura’y binabahayan ng maliliit na ipis. hindi siya maselan sa kahit ano, pero alam niya ang gusto niya. sa tuwing magkatabi kami sa bus, sa lapit namin ay naaamoy ko siya—ang kanyang buhok, kanyang damit, pabango, at minsan niyuyuko ko pa para sa deodorant na ang kapalit ay malakas na siko sa aking tagiliran. tatawa ako nang malakas sa kanyang pagka-irita. susuyuin ko pero ‘di niya papansinin. papansinin na lang niya ko kapag may bago na kaming mapag-uusapan, o malapit na kaming bumaba.

siya ang laging nauunang bumaba. pati sa pagtawid at paglalakad sa mga masisikip, siya ang nauuna kung hindi man kami magkatabi. sinubukan ko minsang kunin ang kanyang dalang bag, pero sinabihan niya ko. hindi naman daw mabigat, at kung mabigat man ay lalong hindi niya ito ipabubuhat sa iba. hindi raw ako alipin. simula noon, hindi na ko sumubok na bitbitin ang kanyang gamit. kapag marami, inuunahan ko na lang siya sa pagdampot, pero hindi ko kinukuha sa kanya ang nadampot na niya. mabilis siyang maglakad. mabilis din ako, sadyang mabilis lang talaga siya. pagmamasdan ko kung paano siya maglakad. sa campus, sa cafeteria, sa labas habang tumatawid, pagmamasdan ko ang kanyang paa. ang kanyang mga binti sa tuwing masikip ang kanyang pantalon o nakasuot ng maikling shorts o skirt. ang kanyang puwet na katamtaman ang tambok ngunit maliit. ang kanyang balikat na winawasiwas nang bahagya kasabay ng maliliit na kendeng ng maikling buhok.

minsang nahawakan ko na ang mga balikat na iyon. puting razor back na halos kakulay na ng kanyang balat. nakakasisilaw pa sa tuwing tatamaan ng araw. nasa harap ko siya noon nang ipatong ko sa mga balikat ang mga kamay. tila nagulat pa siya. agad kong idinikit ang pisngi sa kanyang likod, “tara na! sumama ka na sa inuman namin. ihahatid naman kita pauwi, e.”

kasabay ng paglalakad, winasiwas niya ang ang balikat na mabilis na nagpaatras sa akin. parang langaw na binugaw ng katawan para lumipad at huwag nang dumapo muli. matapos noon, hindi na ko muling naglambing sa kanya. kahit pa gustung gusto kong hawakan ang mga balikat na iyon sa tuwing maglalakad siya sa aking harapan, maaalala ko ang hiyang naramdaman at mawawala na lang basta ang pagnanais na umakbay o kung ano pa.

nang gabing iyon, uminom ako kasama ang mga tunay na ka-batch. tulad ko, bagsak din sila sa ibang mga subjects, ang kaibahan lang ay major ang sa kanila at minor naman ang binagsak ko. sa gitna ng inuman, hindi ko matukoy kung sino ang mas bobo at naggago, kung ako ba na minor lang at religion pa na wala naman talagang bumabagsak o sila na major subject na kapag bumagsak ay halos sila-sila rin ang magkakaklase dahil teror ang professor at mahirap ang mga lectures at exams.

hindi nauubos ang kuwento sa mesa namin. para kaming mga high school na apat na taong hindi nagkita. panay kalokohan ang naaalala, mga ginawa kay ganito at kay ganyan, pasikatan ng mga kagaguhan na wala naman talagang nananalo sa huli. pero palagay ko ay ako pa rin ang may pinakagagong nagawa noong magkakasama pa kami—nang lagyan ko nang magic ink (iyong tinta na nawawala din ang kulay kapag natuyo, madalas na pang prank ng mga elementary) ang drawer teacher’s table. hindi naman sinasadya. nasa teacher’s table ako noon habang naghihintay ng prof. nilalaro ang tinta habang nakikipagtawanan sa kaklase. natapon ang magic ink kaya inilagay ko na lang sa drawer. nalimutan kong exam noon at iyon ang pinaglalagyan ng papers ni ma’am cindy—ang madamdaming fresh grad na prof namin. nang hugutin niya mula sa drawer ang exam papers, lagpas kalahati sa mga papel ang nabasa ng tinta. tumutulo sa kanyang kamay ang matingkad na asul na tinta. nang silipin ko, tumutulo rin mula sa drawer ang tinta. hindi makapagsalita si ma’am. halos maiyak-iyak na rin dahil pati ang kanyang blouse na peach ay natuluan na rin. hindi niya napigilang magmura, “shit.” ibinagsag niya sa mesa ang mga exam papers at nagpaalam, “i’ll be back class.”

tumayo ako at sinilip ang mga tanong sa exam. kumuha ng isa at ipinampunas sa nabuong lawa mula sa nagtutulong drawer. nang bumalik si ma’am cindy, tuyo na ang sahig. halos wala na ang tinta sa mga papel. basa nang bahagya ang bandang dibdib ng kanyang blouse. at, kinse minutos na lang ang nalalabi sa oras. nagbuntong hininga siyabago i-announce na next meeting na lang ang exam. panay dampi pa rin niya ng panyo sa kanyang dibdib na siyang hindi ko maiwasang hindi pansinin. sa bawat dampi, bumabakat ang itaas na bahagi ng kanyang suso at itim na bra. nang makauwi ako ng araw na iyon, naaalala ko pa si ma’am cindy at ang kanyang basang blouse. at naalalang may kopya ako ng exam next meeting. binuklat ko ang ginusot na papel.

tatlo ang mali ko sa exam na iyon. lima ang kay ralph at anim naman kay joseph. may mga naka-perfect, pero dahil nag-aral sila. hindi dahil may sagot na ang exam papers nila. gusto ko sanang umamin kay ma’am na ako ang may kasalanan noon, pero hindi ko na lang tinuloy nang plunging na white v-neck blouse ang suot niya nang pumasok siya next meeting.

matapos ng sem na iyon, hindi ko na kinuha ang subject ni ma’am cindy. hindi na rin ako nakasama sa mga ibang klase na dapat tatlo kaming magkakasama. kaya naman panay ang pagkuwento ko kela ralph at joseph noong uminom kami. pumayat daw lalo si ma’am. palaging nakaspagetti strap na nakabolero. ang una kong tanong noon, hindi siya nagre-razor back? nagkatinginan ang dalawa. “ano yun?” sabay nilang tanong. ipinaliwanag ko sa kanila ang itsura. tiyaka nila nakuha at nagtawanan. hindi raw. imbes na si ma’am cindy, si jane ang naalala ko noong gabing iyon kahit napuno ng kuwento tungkol kay ma’am.

hindi ko maalala kung paano nakauwi noong gabing iyon. nawawala ang wallet at jacket. hindi ko na rin maalalang tinawagan ko si jane. naikuwento na lang niya. “kung sumama pala ko sainyo, ako pala ang maghahatid sa’yo pauwi, e.” masungit pero pabirong isinumbat sa’kin.

research paper ang naging finals namin sa religion. kanya-kanyang topic, basta may kaugnayan kay jesus at kay god. ang matanda ang nag-assign ng mag-partner. tatlong linggo at tapos na ang sem, pero hindi ko pa rin kilala ang partner ko noon. si karla, isang tahimik na freshman na nakasalamin at laging nakapusod. mukhang walang sustansiya sa katawan at walang kagana-gana. “good luck!” sarcastic na may kasamang nakaiinis na ngiti ni jane.

hindi pa namin nasisimulan ang paper, hindi na nagpapapasok si karla. hindi ko siya tinakot o ano. nagkasakit daw siya at hindi na makapasok. sabi ng mga kaklase niya, wala na raw siyang pinapasukan na subjects. naisip ko, mukhang uulitin ko nanaman ang religion dahil sa isang freshman na tokshit. hindi naman talaga siya tokshit dahil wala naman siyang pinangako. pero tangina lang at kailangan kong umpisahan at tapusin ang paper in two week, mag-isa.

napilitan akong pumasok ng library at magbasa ng mga religious books. nagbubuklat ng mga librong parang ilang dekada nang hindi nabuklat. sumunod si jane sa library. ayaw pa raw siyang papasukin sa library dahil hindi puwede ang skirt na mas mataas sa tuhod at tsinelas. tapos na raw nila ang paper nila.

“kailangan mo ng tulong?”

“hindi” walang ganang sagot ko.

“tapos na kami sa paper. puwede kita tulungan, ano bang topic mo?”

“wala pa nga, e. pero parang gusto ko yung isa sa ezekiel.”

“ezekiel? as in yung sa bible?”

“oo, religion pa rin naman iyon, hindi ba? puwede iyon.”

“ezekiel ano?” habang binubuklat ang bible.

“ezekiel 23 yata.”

nang gabing iyon, uminom kaming dalawa. sa unang pagkakataon, nakita ko siyang uminom. halos umaga na nang natapos kami. pareho kaming hindi na makalakad nang tuwid. “kumuha na tayo ng taxi.” sabi ko. “mamaya na.” sagot niya. umupo kami sa isang sulok pagkababa ng hagdan mula sa inuman. madilim, pero doon lang may bangkong mauupuan. nakapatong ang kanyang ulo sa aking balikat. hinalikan ko ang kanyang ulo. kinuha ko ang kaliwang kamay at idiniin. “okay ka pa?”

“do you want to fuck me?” bulong niya habang nakapikit at nakapatong ang ulo sa aking balikat. nagulat ako sa tanong niya. hindi ako sumagot. “hoy! ayaw mo ba? you don’t want to fuck me?” ulit niya. “gusto”, sagot ko, “pero saan, tiyaka lasing tayo. alak lang ‘yan.” inihiga niya ang ulo sa aking hita. umurong ako nang bahagya. hinanap ng kanyang bibig ang aking ari. kinagat niya ito nang bahagya na noon ay binuhay ng kanyang tanong at aking imahinasyon. kinalas niya ang sarili at inilagay ang palad sa kanyang dibdib. ipinasok sa kanyang damit. inilabas niya at isinubo nang buo habang dahan-dahan sinasalat ang kanyang suso. buong lakas kong pinigilan ang mga labi. tahimik naming ginawan ng paraan ang nag-iinit at pawisang mga katawan.

lumipat kami sa mas madilim pa na lugar, sa ilalim ng isa pang hagdan sa likuran kung saan puro saradong mga restawran lamang ang naroon. matapos ko siyang ihatid sa kanila, hindi na siya nagpakita. tinapos ko ang paper mag-isa. umabot sa pasahan at wala pa rin siya. sabi ng partner niya, hindi na matawagan ang cellphone niya. sinubukan ko siyang puntahan sa kanila kung saan ko siya inihatid, pero umalis na raw siya isang linggo na ang nakaraan. hindi na rin daw kinuha sa kanya ang balanseng renta sabi ng nagpapaupa.

nilapitan ko ang matandang prof at nakiusap akong bigyan ng oras si jane para makumpleto ang requirements. nagdahilan ako. nagkasakit si jane at kinailangang magstay muna sa ospital. aligaga ang kanyang nanay, nasa ibang bansa ang kanyang tatay. pinahaba ko na lang ang kuwento kahit pa kahit kailan ay hindi niya nakuwento ang tungkol sa kanyang mga magulang, kung may kapatid man siya, o nasaan na ba siya.

pumasa ako ng religion. 94 ang naging grade ko sa paper na kahit daw hindi tungkol kay hesus ay may natutunan ako. pinatay ang kapatid ni oholibah na si oholah. hindi sinasadyang sumunod siya sa dinaanan ng kanyang kapatid. naligaw at pinarusahan.

natapos ang sem na iyon. at ang susunod na sem pagkatapos noon. hindi ko na siya nakitang muli. hindi na ko kumuha ng subject kay ma’am cindy kahit pa madalas ko siyang makasalubong sa campus. sa tuwing babatiin ko siya, maaalala kita. maaalala ko kung paano mo pinanindigan ang bawat prinsipyong pinaniniwalaan.

summer noon, nagtext ka gamit ang ibang number. nag-sorry ka, hindi mo sinasadya, sabi mo. tinanong ko kung bakit. sumagot siya uli, maggamot ka na. baka may gamot pa. sorry. nang mabasa ko, sinubukan ko siyang tawagan. nang hindi mo sinagot, sinubukan kong tumawag uli. busy na ang number. nang may libreng check-up sa school para sa mga estudyante at nagta-trabaho sa school, pumila ako. tulad ng sabi mo, pinakonsulta ko lahat. nilagyan ko ng tsek ang lahat kahit pa sa palagay ko’y negative. after three days, kinuha ko ang resulta. hiv positive ako. naubos ang lakas sa buong katawan ko habang nakatitig sa puting papel na may tsek sa hiv.

bumalik sa akin ang lahat—ang lahat ng alaala natin, ang pagsusungit mo, ang mga kuwentuhan natin tungkol sa sex, ang pagtatampo mo, ang mabilis na pagtahimik mo, ang pag-ayaw mo sa tuwing magtatanong ako tungkol sa iyong pamilya o kahit ano pang personal, ang iyong razor back at matatalim na pagwasiwas ng balikat. kaya pala ikaw ang nagdadala ng condom. kaya ba ayaw mong uminom kasama ako?

pulitikong pinoy

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 04 Apr 2012 23:01:00 +0000

sadyang ginawa yata ang buhay na mahirap, maraming dapat intindihin, at pagdaanan. maraming dapat pasiyahin. imbes na sarili lamang ang pagbibigyang-lugod, kailangan pang maging magalang sa magulang, kailangan intindihin at magpaintindi, sumagot ng “opo” at mag-mano, kailangan tumulong maging sa mga kapatid, at nariyan pa ang ibang mga kamag-anak. kaya naman nabibilib ako sa ibang mga tao na tila napakaayos ng buhay. naoorganisa nila ang buhay nila nang napaka-ayos at walang kahirap-hirap at napakaraming oras ang nailalaan nila para sa buhay ng ibang tao. o, ganoon na lang ba sila ka-frustrated sa kanilang mga buhay na sa iba na lang nila ibinabaling? sobrang concerned sila na kahit hindi ka humihingi ng tulong o opinyon, kahit nga hindi ka pa nagku-kuwento ay itinatanong na nila, nariyan ang opinyon at ipamamalas at iparirinig sa’yo, dahil may pakialam sila. nariyan sila sa tuwing madarapa ka, bago ka pa umiyak at humingi ng tulong. nariyan pa nga sila upang magpaiyak at maipilit sa iyong may luha ka pang mailalabas at makatutulong ito para gumaan ang iyong loob. malaki ang naitutulong nila sa iyong buhay, at napakasuwerte natin at marami silang nabubuhay. pakinggan mo, naririyan nanaman sila at nagtatanong kung para kanino ba ‘tong sinusulat ko.

kaya naman hindi matatawaran ang bilib ko sa mga pulitiko na panay ang lingkod. panay ang tulong, panay ang paglilingkod, panay ang bigay kahit pa panay silang binabatikos—tama man o mali ang intensiyon, basta mali ang kalabasan. kahit pa hindi napapansin ang mga mabubuti nilang ginagawa, tuloy pa rin sila sa paglilingkod—‘di kakikitaan ng pagkahina ng loob kahit pa bastusin at tanggalan ng dignidad.

minsang kuwento ng pulitiko. noong kabataan daw niya, nagmahal siya ng isang dalagang taga-maynila. naging maayos ang lahat. nagpakilala siya sa magulang, nakihalubilo sa kapatid at kamaganak. tiyaka na lang niya nalamang may buong maynila pang dapat hingan ng permiso. kinailangan niyang isa-isahin ang bawat residente upang makilala—ipaliwanag nang mabuti ang intensiyon kahit pa hindi kilala, o kakikilala pa lang, o sa ngalan lang kilala. kaya napilitan siyang tumakbo at maging pulitiko na lang. nanalo man, hindi siya tiningala ng mga tao. dumaan na lang basta ang oras. bawat mali ay inusisa. inungkat pati ang mga nakaraang katangahan. pinagmumura sa mga kalyeng siya ang nagpagawa. pinagsisigaw ang ngalan at inuutusang bumaba, kahit pa hindi nakikita. nagkalat sila. pero kinailangan niyang mahalin ang buong maynila, at kasama sa pagmamahal sa maynila ang pagmamahal sa mga residente nito. kahit gaano pa ka-barubal ang mga salita’t ugali, nanahimik siya. inaamin naman niyang nagkakamali siya, dahil tulad ng lahat, maging ang mga taga-usisa, tao rin siya. ngunit tulad ng lahat ng tao, marunong din siyang matuto. maaaring hindi makarating sa mga naninirahan sa maynila, ngunit hindi na ito mahalaga sa kanya. dahil tulad ng ilang beses niyang inulit, ang mahalaga naman ay ang kanyang asawa, hindi ang sasabihin ng iba. dahil hindi naman mahirap mahalin ang kanyang asawa, madali sa totoo lang, pero mahirap magmahal ng marami—lalo na’t lahat ay gustong marinig at masunod. mali man ang dahilan ng kanyang pagiging pulitiko, hindi man niya ginusto, ito ang tanging paraan para mapansin ng maybahay na niya ngayon.

halik´an

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 02 Apr 2012 15:56:00 +0000

mabibigat na hininga.

pagmamasdan

ang mga matang nababalot na ng talukap.

ang pisnging namamahinga sa unan

labing dati’y akin.

nahahati ang sarili, nais kang gisingin

o nais kang hagkan hanggang sa makatulog nang mahimbing.

hindi kita iuuwi,

huwag muna. masyadong

naging mabilis ang biyahe pauwi,

mamaya na. babagsak

ang buhok,

ngunit hahayaan lang.

matatakpan ang iyong mga pilikmata. sa antok,

hahayaan mo lang ito.

dahan-dahan kong aayusin

at dadamhin ang pingi.

hahawakan ang iyong kamay

habang binubulong sa isip kung gaano ko pinanabikan ang pagkakataong ito.

sa ‘di mawaring dahilan,

tulad ng dati,

aamuyin ang kamay.

ididikit ang labi at muling ilalapag.

pumapagitna ang unan sa dalawang mukhang malapit,

ngunit ‘di nagdidikit. maya’t maya’y tatawagin ang ngalan,

ngunit kapag tinanong kung bakit

wala ring maisasagot.

walang maisasagot,

sa isip naipatatako,

“mahal kita, ganito na lang tayo lagi.”

muling tititigan

mga labi

at sasalatin

ng hinalaki.

ibabaling sa iba ang atensiyon.

maghahanap ng bagong kantang patutugtugin.

bagong kanta,

o kantang magbabalik ng nakaraan.

sabay nating pakinggan,

o hanggang sa makatulog ka

nang sandali.

muling tititigan

mga labi.

sa pagkakataong ito,

mabagal na didilat ang mga mata.

mga alaalang masasaya

na sinong nagsabing matutumbasan na lang basta-basta.

kaunting palitan ng salita.

kaunting tawanan.

kaunting ngitian.

magtatama ang ating mga mata

tila humuhukay at may hinahanap,

sinisilip kung ano pa ang natira at kung ano ang ikasisiya.

muli matititigan ang mga labi

at mabilis na iiwas nang pansin.

sapagkat hindi maaaring mahuling

labi’y pinakanais at hinihiling.

ibabalik ang tingin

at mata’y nababalot na muli nang talukap.

sa bigat ng hiniga'y nararamdaman na yata ng iyong mukha.

muli kang tititig

tila nagtatanong.

hinawakan ko ang iyong pisngi

at sinundan ang hubog ng tainga.

mabigat na hininga kasabay ng paghina ng tugtog.

nagdikit ngunit nanginginig—

para bang unang beses pa lang nagawa,

o matagal na pahinga.

mabagal na palitan ng paghagkan

habang buong lakas na pinipigilan ang nagmamadaling puso.

tila hanggang sa pinakamaliit

na pakiramdam at nabubuhay ako,

nananabik at iniibig ang bawat palitan ng mga labi.

binabalot at nagpapabalot,

sinisisid at mamamahinga.

pumapalaot sa dagat ng limang karamdaman.

imumulat ang mga mata

at tititig sa malabong imahe ng babaeng aking kinasama ng ilang taon.

muling ipipikit at papalaot.

maghihiwalay ang dalawang mukha.

liliwanag ang imahe,

at sasabihin sa sariling,

“ipagpatuloy ang nasimulan kung hindi uumpisahang muli.”

mabibigat na hininga

upang makalma ang nagsusumigaw na dibdib.

parang bandang

palakas nang palakas ang tugtog

dahil sa sigaw ng manunood.

muling nagtama ang ating paningin—

tila hinuhukay ang bawat naramdaman.

magsasabay ng hininga,

at matatawa na lang.

tila sa kauna-unahang beses ginawa.

nakagawian, ngunit bagung-bago sa kaba.

ipagpatuloy na lang natin

at huwag nang mawala.

narito pa rin.

alam naman natin.

ako naman

noreply@blogger.com (Unknown) — Sat, 31 Mar 2012 18:59:00 +0000

hindi ko alam kung paano uumpisahan dahil sa lahat ng pagkakataon ay ako naman ang tumatapos. pero sa mundong ginagalawan natin, walang nangyayari kung walang gagawa. kaya narito akong muli, kakapalan ang mukha. hindi ko magawang hayaang mawala ang kaisa-isang taong minahal ko nang ganito. ngayon, alam ko na kung ano ang nawawala sa akin nang dahan-dahan.

sa dinami-rami ng nagawang pagkakamali, hindi ko na alam kung paano uumpisahan. nais kong itama ang lahat. gusto kong gumawa ng paraan, at iyon ang gagawin ko. hinihiling ko na mapagbigyan mo kong muli. isa pang pagkakataon para mapatunayan na para tayo sa isa’t isa, na may hindi pa tayo nagagawa, at mayroon pa tayong kayang ibigay (higit pa ako). mahal kita, at handa akong mag-umpisang muli.

hayaan mo na lang na mahalin ka kung pagod ka na. masyado ka nang napagod at nasaktan, ako naman. hayaan mong saluhin kita at ipagpatuloy ang mga susunod. hayaan mong maiparamdam ko sa’yo muli ang matagal na nawala natin. sana sa dami ng nagaganap, sumagi sa isip mo, kahit papaano, sana, na sa lahat ng mga napagdaanan natin, naging masaya tayo nang totoo. sa isa o dalawang punto sa atin buhay, naniniwala akong naging masaya tayo. nagawa natin ang ilan sa mga pangarap natin, at naiparamdam natin sa isa’t isa na hindi basta nawawala ang ganoong uri ng pagsasama. naramdaman ko iyon, at alam ko na maibabalik natin iyon.

kilala kita at kilala mo ko. gagawa ako ng paraan maibalik lang ang lahat, at mahigitan pa kung ano ang nagkaroon sa’tin. sa inyo na kita susunduin at ihahatid imbes na magkita pa sa ibang lugar, isasakay kita at ihihiga sa mga pagkakataong tinalo ka ng alak, ipaglalaban kita at susuportahan kita mula sa pansariling problema hanggang sa trabaho hanggang sa pamilya, ipapakilala kita sa aking pamilya at pipilitin kitang papasukin ako sa inyo, kakain tayo sa isang mesa kasama sila, sosorpresahin kita dala ang ating mga kaibigan (atin dahil napagsama na natin ang kaibigan mo’t kaibigan ko), at sabay nating pla-planuhin kung paano natin bubuuin ang ating sariling balay.

marami akong nasabing mga bagay na hindi ko sinasadya—mga salitang sana hindi ko na lang nabitawan, mga salitang nasabi sa pag-aakalang hindi talaga tayo, mga salita at pangakong sana ginawa ko na matagal na.

mag-umpisa tayo mula sa umpisa. sa umpisang-umpisa. sana huwag mong harangin ang ideya. alam kong mahirap dahil alam kong gusto mong maging masaya. naiintindihan ko, ngunit hindi naman ibig nitong sabihin ay hindi na maaaring ako ang makapagpasaya sayo, hindi ba? mamahalin kita nang buong buo at walang pag-aalinlangan. patutunayan ko sa’yo at sa lahat ng nakapaligid sa’yo na kaya ko. subukan nating muli dahil mayroon akong paniniwala—nagawa natin noon, at mahihigitan natin ngayon. maghihintay ako kung kailan ka handang muli.

hawakan mo ko at magtiwalang muli. maaaring hindi ngayon, pero umaasa akong kaya. alam ko. naniniwala akong hindi pa huli ang lahat. nakikiusap ako, kumapit ka sa kakaunting pagmamahal na mayroon ka para sa akin. kahit papaano’y alam kong mayroon kahit kaunti. nakikiusap ako, kumapit ka sa masasayang alaalang nagawa natin, sa mga pangarap na nagawa natin at nais nating marating. kaunti lang, ako naman ngayon. ako naman.

sorry, i love you therese de guzman.

lipat-bahay ; kontrabando

noreply@blogger.com (Unknown) — Sat, 10 Mar 2012 06:54:00 +0000

magkahalong kulay kahel at matandang rosas, lila’t asul na yumayakap sa buong nasisilayan. nasisilip kahit sa mantsadong salamin ng bintana. ang kulob na kuwarto na pinalibutan ng usok mula sa nauubos na sigarilyo. makapal na alikabok na kaunti pa’y binalutan na ang maliit na silid.

isa-isang pumasok sa maleta ang mga bagay-bagay matapos isara ang pinto. matapos maitupi, namahinga ang mga damit sa sulot ng maleta. hindi na natuyo, sumunod ang sepilyo’t sabon. muli kong sinilip ako silid na kinagisnan nang mahabang panahon. ilang tuwalyang nakatabi sa mga damit at papalapit na ang mga medyas at sandalyas na nakabalot na sa plastic. muli kong isinara ang pinto. nagdikit ang pisngi sa magaspang na balat ng pinto. tuloy ang kalampag.

sa paglipad palabas ng bahay na dating puti, sinubukan kong higit pang tumaas. higit na mataas upang mahipan ng hangin. sa pagkapa ng bulsa, isa-isang ibinagsak papuntang lupa ang laman. sa bilis ng pag-angat, sa lakas ng paghipan ng hangin, hindi na nasilayan kung anu-ano ang nawala. gumaan nang tuluyan at sinubukang lumipad, bumalik sa kabilang nayon. ang probinsiyang kinalakhan.

nakangiting sinalubong ang matandang probinsiya. tuyo ang mga tanim, sira ang mga bahay. ni anino ng kung sino, walang makikita. nawawala ang ilan. nagtataka sa mga nangyari, ano nga ba, at nangibang-bayan.

at sa isang iglap, wala ang lahat.

nanatiling malakas ang ihip ng hangin. wala mang laman, sa pagkakataong ito’y tila hindi matibag ng kahit anong ihip. maging ang mga ibong ‘di magkamayaw sa kapapagaspas ay hindi pa rin makadiretso. sa lakas, hindi pa nabubuo ay matutuyo na’t magiging asin.

bitbit ang mabigat na dibdib at manipis na tsinelas. ilang araw na pamamahinga sa bawat bahay ng kapitbahay, kahit sa paghiga’y butas-butas na kisameng sinisilip ng mga bituin.

sinilip muli ang silid. bakante. ilang mga larawang napuno ng mga marka ng daliri. ilang mga sulat, mga paisa-isang mga bagay na busog sa alaala. at ang malinis na relong nakapatong sa mga librong bahay na ng mga gagamba. relo ng isang taga-amin katabi ng salamin ng isa pang matalik na dati’y doon din umuuwi.

45

noreply@blogger.com (Unknown) — Thu, 23 Feb 2012 13:36:00 +0000

hindi na bumalik ang pandinig matapos kalabitin ang gatilyo. itinutok nang maigi sa dibdib. paulit-ulit na dinasal na sana hindi magmintis. sana maging mabilis. sana hindi magmintis.

ilang beses kung inilapat ang bunganga sa sariling dibdib. mararamdaman ang lamig ng bakal na magpapataas ng balahibo. lalong bibilis ang tibok ng puso kasabay ng panginginig ng kamay. nangingilid na mga luha habang sinasambit ang ilang mga salitang kahit sarili’y hindi na magawang isang pangungusap.

hindi maaaring magmintis. hindi maaaring dumaplis lang, kailangan pumasok. hindi ko na dapat makita ang mga sisilip sa’kin, ang mga tititig sa aking katawan na nakababad sa dugo. hindi ko na dapat marinig ang mga sasabihin nila—ang masasamang nagawa, o mabuti man. hindi na dapat makaramdam pa. kaya hindi dapat magmintis. hindi.

dito matatapos lahat. sa pamamagitan nito, hindi ko na kailangan pang magpaliwanag. kaunting lakas na lang na ililipat sa isang daliri, matatapos itong lahat. at kailangan kong magmadali. ayaw ko nang may makakita pa’t pipigil. kapag may umakyat at sumigaw ng aking ngalan, itatalon ko na rin ‘to siguro.

hindi ako nagsinungaling sa kahit anong pagkakataon. sinubukan ko. bumalik ako at sinubukan kong punan ang mga naiwang trabaho. sabi ko, “boss, kaya ko. ‘pag umalis uli ako, huwag mo na kong pabalikin.” patunayan ko, sabi mo. sinubukan ko. nang sinabi mong mahalaga ko sa iyong kumpanya, naramdaman ko iyon. pinahalagahan ko. sabi mo pa, titigil ka lang na kunin ako pabalik kapag may trabaho nang iba.

sana maaaring humingi ng tawad para sa... pagiging ikaw. iyong tipong hihingi ako ng tawad para sa buo kong pagkatao dahil masyado nang marami kung iisa-isahin ko pa ang mga pagkakamali. dahil kung pagsasama-samahin lahat ng utang ko sa kumpanya, kulang pa ang magbigay ng buo. maayos naman ako noon. alam ko ang gusto ko, at gumawa ako kahit wala pang suweldo. hindi pa noon sigurado ang trabaho at suweldo, pero araw-araw akong pumasok. iyon ang masakit para sa akin—na kung kailan malaki na ang suweldo at na sa’kin ang lahat ng benepisyo ay hindi ko mapunan ang dapat.

walang kumukuha sa’king iba. walang naghihintay. at lalong wala akong pupuntahan iba. kung iyon man ang akala, o hindi man naniniwala, hindi na marahil mahalaga iyon. sa pagkakataong ito, hindi na ko babalik. hindi dahil hindi ko gusto, o dahil hindi ako naging masaya.

gusto kong pumasok sa iyong silid at ipaliwanag itong lahat. ngunit ayaw kong maiyak. ayaw kong lumambot ang puso at bumalik sa trabaho. ayaw ko nang ipagtanggol mo ko sa iyong boss, boss. masyado nang marami ang sakripisyong ibinigay mo. masyadong madami na hindi na nararapat para sa isang tulad ko.

tama sila. huwag na. tatanggapin ko ang kahit anong sasabihin ng lahat. pati ang mga sasabihin mo. lahat ng paratang at sumbat, tatanggapin ko maliban sa isa. hindi ako nagpapirata, mamatay man ako. mamatay ka man. magsara man ‘tong kumpanya.

lalapit sana ko sa mga ka-opisina, pero pinigilan ko ang sarili. kailangan mo ng malalapitan, ng masusumbungan, ng kasama, ng tutulong, ng bubuo, ng yayakap at magpapanatili ng kumpanya. andiyan sila. sorry.

sa bawat hingang pinakakawalan, parang nakukulong sa supot na iyon at iyon lamang ang hangin. ang bawat pagpasok at paglabas ng hangin na tila ‘di dumaraan sa baga. ang mga luhang kung magpumilit ay para bang nagwawala pa. ang butas na puso na kung bakit ayaw pang matapos sa pagtibok.

nangangalay. namamanhid. kaunti na lang, titigil din.

patawad.

kapag may hindi tama

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 21 Feb 2012 04:04:00 +0000

sa mga kaganapan,

maliliit na pagkakataon,

sa paligid at sa loob,

na ‘di matukoy sa isang turuan.

magtutumalon sa ulan,

magsara pa ng talukap,

higit na ramdam,

tumatagos sa balahibo’t balat.

susubukan harangin ang mga tunog at hahayaang ihip ng hangin ang yumakap. tila malamig na bangkay na hinihipo ang dibdib, tila niyebeng dumaloy sa likod sa gitna ng tirik na initan.

pigilan ang hininga’t hanggang sumikip ang dibdib, tila hindi sayang ang buhay na nalalabi. kaunti na lang at bibigay ang baga. bibitaw sa huli’t hihingaling muli.

kapag nga naman may hindi tama.

kung minsa’y hindi pa rin maipaliwanag.

ilang beses kukumbinsihin,

sarili hanggang mahawa ang katabi,

kapag may hindi tama,

ramdam na may hindi tama.

nakalolokong paulit-ulit na mga salitang pilit pinalalawak lang. nakapipikon sa magbabasa’t kailangan pang intindihin kahit pa paulit-ulit. hindi man lang maipaliwanag nang mabuti o maikumpara nang maigi sa ibang bagay. iniiwang bulag at bingi ang mga mambabasa sa madilim sa kuwarto—ulit-ulit sa paulit-ulit na sitwasyong pinahihirapan ang sitwasyon.

susubuking suriin sa pamamagitan ng radyo,

sa mga tugtuging ‘di makasabay,

upang puso’t isip ay higit na makapakinig.

susubuking imulat ang mga mata,

mga pelikulang walang tema,

nagbabakasakaling mabanggit o maisigaw sa mga eksenang gigil,

ang nais isigaw ng aking puso’t bibig

na ‘di magawang mahanap ng isip sa mababaw na mga salitang tanda.

hindi naman tumitigil ang mundo kapag may hindi tama. patuloy siyang iikot tulad ng mga tao sa paligid. tulad ng mga sasakyang matutulin kapag ika’y nasiraan sa gitna. pangamba mo pa’y hindi ang kanilang paghinto para ika’y tulungan kundi ang kanilang mga matang titig sa’yo ng matagal sa mabilis na pagpapatakbo. o kung hindi man ay ang tulin na hahagip sa salamin ng sasakyan nakabalandra nang bahagya sa kalye.

mag-iingay siya. mag-iingay siya.

malalaman mong may hindi tama,

dahil bago pa man siya tumirik ay iiyak muna siya.

tila may mga piyesang hindi nakalapat,

o ilang mga gomang pudpod o bibigay na.

pakikinggan mo pang maigi kung sa iyong makina nga ba galing—

ang pag-iyak, ang pagsigaw ng kung anong

iniirita ang tainga at kaunting pasensiya.

matatakot itabi, matatakot hindi na sumindi.

pero itatabi mo pa rin.

bubuksan ang hood at sisilipin ang makina sa dilim ng gabi. telepono ang pang-aninag habang hinihintay ang maya’t mayang sulpot ng ilaw ng mga nagdaraang mga sasakyan. imbes na ubusin ang baterya sa pag-iilaw ng makinang ‘di makitaan ng kahit ano, itatawag na lang. ibayad na lang sa paghingi ng tulong ang natitirang lakas.

red paradise 2: ganoon lang pala ang isang libo

noreply@blogger.com (Unknown) — Thu, 26 Jan 2012 04:37:00 +0000

sa ikalawang beses na pagkapkap sa’kin, naaninag ko na ang mga ilaw na nagpapalitang kulay. “pasok po, boss.” nakatitig ang isang hilerang kababaihan sa harap. mabilis na sumilip din ang iilang mga customer na tila lango na, tila ba tiningnan lang kung kakilala o baka kapatid ng kanilang mga misis.

maya’t maya’y isang maputing binti naman ang sumilip mula sa entablado. bumilis ang pagpapalit ng mga kulay ng ilaw. sinabayan ito ng aking puso na upang mailabas ay sa pagpadyak ng paa ibinaling. pula, dilaw, mabibilis na berde. tug-tug-tug-sabay ikot ng katawan habang nakataas ang kanang kamay.

nakalaylay na ang ulo ng isang lalaki sa kabilang table. dalawang lalaking tila kagagaling lang sa trabaho at nagpakalango sa alak at lahat ng uri ng makamundong bisyo. walong bote na nakatayo sa kanilang harapan habang nakaiidlip-idlip sa nakahihilong ilaw.

isang matandang bigutilyo na hawak ang beer sa kaliwang kamay habang nakapulupot ang kanan sa bandang ibaba lang ng kilikili ng ka-table.

mabilis dumating ang dalawang beer. bago pa man itaas ang kamay at kumuha ng maiinom, heto’t pinapipirma na sa alak na ‘di inorder. panay silip pa rin ng mga babaeng nagkukuwentuhan sa tabi ng entablado.

pa-sway-sway kung sabayan niya ang kanta habang dahan-dahang sumisilip ang mga mala-tsokolateng utong sa pagsabay ng manipis na telang—ang ideya yata’y utong ang pinagkakait. nakatingin sa salamin na tila sarili ang sinasayawan.

kinailangan ko pang iusod ang upuan nang bahagya para makita ang mukha mula sa salamin. pababa at babagal sa pag-aabang ng pagsilip at pababa sa ngayo’y umiikut-ikot puwet. naaaninag na ang guhit ng puwetan.

sa aking pag-usog, natamaan ko ang isang babaeng nakayuko sa aking tabi. ang maputing suso nag-aaya, “boss, may ipapakilala ko ‘sayo, okay lang?” malakas na sigaw ng kanyang dibdib na kinakalaban ang tugtog ng club. napasagot ako ng “sige” nang ‘di nag-iisip. mabilis nawala ang inaangguluhang dibdib. nakalimutan kong tingnan ang kanyang mukha.

“sir, si shayne.” pakilala ng nagbabalik na taga-alok ng aliw. mabilis na naglabas ng kamay si shayne. nagkamay kami habang iniisip kung tunay ba talaga niyang pangalan ang shayne, at kung bakit napakapormal kung aliw ang benta. o, kamay nga ba dapat ang dapat kong iniabot nang inilabas niya ang kamay na tila may hinihingi?

nasa kabilang table na ang babaeng taga-alok ng aliw na may magandang suso. may dalang dalawang babae na ipinapakilala sa dalawang lasing. hawak naman ng isang waiter ang dalawang beer na kung tawagin nila ay... “ladies drink sir, para kay shayne.” muli akong napa-oo. nang silipin ko ang pinepermahan, bahagyang nagulat lang at mas mahal pa ang kanyang beer sa total ng dalawang bote ng akin.

matagal na pilitan. akala ko’y aabot sa kaguluhan na magsisisigaw ang lalaking lasing at paghahalikan ang babae. darating si fpj at pipigilan ang lahat. hindi magpapaaway ang manginginom kaya’t gugulpihin na lang ito ng yumao. hinanda ko ang sarili, at baka magkaroon agad ng leading lady nang ‘di nagbabayad ng ladies drink.

kaunting kuwentuhan, kaunting question-and-answer, ubos na ang kanyang beer. lintek na babae’t mas mabilis pa uminom sa’kin. muling nagbalik ang taga-alok ng aliw, “isang beer pa, boss.” alok niya, ngunit hindi para sa’kin. isang mamahaling beer nanaman daw para sa aking ka-table na hindi ko man lang pinili. palibhasa’y tinanggihan ng kabilang table ang alok na mga babae, sa’kin ipinapasa ang sagot sa kita ngayong araw ng club.

nakapagtataka lang na sa laki ng club na ito’y tatatlo lamang ang table na okupado. dalawang lalaking tila namuro sa alok ng babaeng panay display ng suso, isang lalaking ngayong nakakalawit na sa kanang suso ng babaeng tila nais na magtatakbo, at ako.

sa pagkakataong ito, tumanggi na ko. “hindi, okay lang.” tila napahiya ang nag-alok at pinatanggal ang ladies drink na kamuntik nang buksan ng waiter. maya’t maya lang ang nagpaalam na rin si shayne na bumalik sa kanyang puwesto.

nagpalit na ng nagsasayaw. sigaw ng malakas at nabubulul-bulol pa na pekeng slang, “something-something-the-something-(pause)-shayne!”

“sir, baka ‘di mo nagustuhan ‘yung pakilala ko kanina. bigyan kita ng bago.”

at tila gumanti si shayne sa aking pagtanggi na ‘di na siya bigyan ng pangalawang ladies drink. suot ang masikip na metallic na underwear, dahan-dahan itong bumaba paupo sa entablado kasabay ang pagsikip sa kanyang ari, niyayayakap at nagpapamalas. bumakat ang hiwa ng kanyang ari. mabilis itong nagtanggal ng polong pang-itaas. tiyaka ko napansin ang kanyang mukha—ang kanyang matangos na ilong at mapupungay na mga mata, at bigoteng kahit sa entablado’y kita.

“ay, ‘di na. aalis na rin ako maya-maya.” sagot ko sa nakayukong taga-alok. mabilis muli itong nawala. mabilis natigil ang pagsayaw ng mga ilaw at pagsayaw ni shayne. maya’t maya’y ginigising na rin ang natutulog na magkaibigan. humuling kurot na rin ang balbas-sarado.

ganoon lang pala ang isang libo.

tarzan x: shame of jane

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 16 Jan 2012 05:06:00 +0000

nagbibinata na si junjun. masipag naman magpapapasok, maaga kung umalis ng bahay. kung minsan pa nga’y sa pagmamadali ay nakakalimot na kumain ng agahan. bago pa man isabit ang watawat at kantahan ng lupang hinirang ang magandang umaga, nagtatatakbo na siya. masiglang bata, kung minsan nga lang ay maliban sa marungis na polo na kung iisipin ay zinonrox naman noong nilabhan, uuwi siyang imbes na sa bulsa nakatago ang panyo ay nakatali na sa kung hindi siko ay tuhod (o kung minsan ay parehong may sugat at ang panyo’y nasa tuhod). doon pa lang, alam ko nang hindi siya katulad ng ibang bata.

madalas manguna si junjun sa paanyaya. “ice-water!” ang laging sigaw kung hindi “agawan-base”. sa lahat ng mga kalaro namin, isa siya sa pinakamatulin tumakbo. hindi ka niya titigilan hangga’t hindi ka natataya, kahit pa magkasabit-sabit siya sa kung saan o madulas. mas lalo pa nga siyang nanggigigil kapag ganoon. at kahit pa maliit at grade 3, nakikipagsabayan pa rin siya sa mga grade 5 at 6 kahit na kitang-kita naman ang pagkakaiba ng laki ng hakbang nila. hindi siya papatalo. tila sadyang wala sa kanyang bokabolaryo ang salitang “talo”.

minsang nagbiruan kami nang mapag-usapan ng mga crush. natuklasan namin sa aming anim na magkakaibigan, iisa lang pala ang aming crush. sabi ni junjun, “kung hindi ako ang mauuna, mag-iiba na lang ako ng crush. ang dami naman diyan.” natawa kaming lahat sa kanyang katwiran. crush lang naman at wala namang nanliligaw sa aming anim.

nagkakagulo sila habang naglalakad papasok ng campus. halata namang may itinatago at may ginawa nanamang kagaguhan. “ano yan?” tanong ko. naghagikgikan ang mga loko. lumapit si nat at bumulong, “porn.”

“saan ba tayo pupunta?”

“basta. tara na”

tatlong kanto na ang nalalakad nina junjun at nat. mabilis na paglalakad ni nat kahit pa pinagpapawisan at walang humahabol. sunod naman si junjun. “ano nanaman ‘to? wala akong dalang pog. wala rin akong pambili ng text!” imbes na sagutin ang pangungulit ni junjun. “bilisan mo na lang, counter tayo!” lalong nairita si junjun dahil alam naman ng lahat na sa kanilang anim ay siya ang bukod-tanging hindi mahilig maglaro ng computer. katwiran niya, mas masayang magtatakbo at manggago, ni hindi pagpapawisan kapag nasa harapan ng computer, maingay pa.

“tara!” pumasok si nat sa isang masikip at malalim na computer shop na hindi hindi nilagyan ng aircon at sliding door ay mapagkakamalang eskinita. ang bawat computer ay may sariling cubicle, kaya’t hindi nakikita kung anong nilalaro ng nasa kabila. sumunod si junjun.

siguro kung nalaman ko yun noon, lintek na hagupit ang inabot sakin ng batang iyon. kung magbulakbol, buti kung hindi mga babae ang mga kapatid niya. hindi man lang inisip na tatlo kaming babae sa buhay niya. e kung kami bastusin ng ganoon.

iritang irita pa ko at pinaglakad ako ng pagkahaba-haba para samahan siyang pumunta sa malayong computer shop para maglaro. wala naman akong gagawing iba. hindi naman ako maglalaro. papanuorin ko lang sila sa kanilang pagkahumaling sa pagpatay ng kung sino na hindi naman talaga namamatay. nagsisigawan pa, hindi naman magkakausap.

“tara!” yaya ni nat habang papasok sa eskinita. sunod naman ako, “hindi nga ko naglalaro!” huminto kami sa isang cubicle kung saan naroon ang apat pa naming kabarkada. nakapagtataka lang na sa dinami-raming cubicle dito ay nagsisiksikan sila sa isang computer, at sa dinami-raming computer shop ay sa napakalayong lugar pang ito nila naisipang maglaro. nang silipin ko, nanigas ang aking katawan. lumakas ang tibok ng puso at naramdaman nag-init ang batok. mabilis na sumilip sa paligid. isang blonde na nakasuot ng santa hat, pinasikip na damit ni santa claus girl version, at heels na mataas. nakalabas ang kaliwang dibdib sa mababang neckline habang nakalapat ang mga daliri sa pagitan ng dalawang hita. palaban ang mukha kahit na tila hirap na hirap sa nangyayari sa katawang siya rin ang gumagawa.

“tangina!”

iyon lang ang aking nasabi.

“’wag ‘yan! ‘yung isa! ‘yung isa! pakita mo kay junjun yung kay tarzan!” sabi ni nat

“’wag na ‘yung isa! tangina, cartoons e!” sabat naman ng isa naming kabarkadang nanonood din.

“iba naman yun. si goku tinitira si sailormoon!” tawanan ang lahat habang ginagaya si goku. biruan pa nila, walang kawala panigurado si sailormoon kapag napikon si goku at mag-super-saiyan.

“’wag na yun! tarzan, the best!” ulit ni nat habang sinasaksak na ang vcd sa cd-rom ng cpu.

ibinigay sa’kin ang headphone at hinayaan nila kong mamundok kasama ni jane.

naglakad-lakad si jane sa kalagitnaan ng bundok. sumigaw si tarzan ng kanyang signature ah-ahhh-oh-ah-oh-ah. sa lakagitnaan ng paglalakad ni jane, siya’y nahuli sa isang bitag at tumama ang ulo sa bato. nawalan ito ng malay. nakita siya ni tarzan at nagtaka sa kakaibang katawan ni jane. binuhat ito at dinala sa kanyang tinitirhan.

nagtataka si tarzan at kakaiba ang kanilang ari. walang nakalawit kay jane at nakapagtatakang higit na malaki pa sa dibdib niya ang dibdib ni jane. malambot at malalaki. nang mapansin ni jane ang pagtataka ni tarzan, sinubo niya ang ari at tila sa kauna-unahang pagkakataon ay tumigas ang ari ni tarzan.

bakit nauso ang kidnap for ransom (alam nila 'to, nagmamaang-maangan lang)

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 11 Jan 2012 15:35:00 +0000

sa inaraw-araw kong pagpapanggap na ako’y negro at galing amerika, hindi ko maiwasang magising sa katotohanang intsik talaga ko sa tuwing, maliban sa mga araw na susubukan kong silipin ang sarili sa harap ng salamin, makakapanood ng mga pelikula ng mga pinoy na ginagaya ang mga intsik. pautal-utal na pagtatagalog habang pilit na hinahabaan ang mga mata gamit ang eye-liner. tuwing magkakamustahan ay laging negosyo muna ang kinakamusta bago ang tao, kuripot na wala sa lugar, at malalaking bahay na puno ng makikintab na narra at gold-plated o kung hindi man ay porselanang mga nakasabit at nakalapag. negosyong milyun-milyon ang kita at ari-ariang tila lahat ay kapamilya ni henry sy (o ni hindi nga tayo nakasisiguradong may pera talaga ang pamilya nila bilang tila sa bawat kitain nila’y ipinantatayo ng kung hindi mall at condo). o kung hindi man ay mga singkit na magkakaroon ng karelasyon na pilipino para magkaroon ng conflict.

minsang gumawa sila ng pelikula tungkol sa isang angkan ng intsik. nagpakita ng magarbong kasalan na tila sa mainland china pa kinunan noong 1970’s dahil sa yaman ng mga intisk na ito ay hindi makarenta man lang ng kotse, pula ang lahat at, well, tatlo ang kanyang asawa.

at dahil mayaman nga itong pamilyang ito, napatay lalaki. nag-away away ang tatlong babae. sa totoong buhay, kung mangyari man ito’y end of story na, o kung hindi man ay hindi naman basta-basta na lang pinapatay bilang may kikitain naman sila kung dudukutin muna nila bago patayin. kidnap for ransom ang tawag natin dito bilang ang objective ay maghirap ang pamilya ng intsik na ito. sa intsik nga yata nagsimula ang lahat ng ito bilang panay annouce ng mga pelikula at tv na napupuno ng yaman ang bahay ng mga intsik dahil ayon sa mga news ay natimbog nila ang isang pagawaan ng shabu na chinese national ang namamalakad.

at bilang mahilig tayo sa mga happy endings at sa paniniwalang may prince charming o kung sino mang knight and shining armor, sinundan ang pelikulang ito. patok nanaman sa masa bilang ‘pinakasalan kita kahit ayaw sa’yo ni mama!’ so love story naman ito na naging mala-romeo and juliet ang drama bilang naniniwala pa rin ang mga pilipinong kapag intsik ay dapat intsik din ang asawa. hindi uso sa mga singkit ang free will at kakayanan ng singkit para mag-isip para sa kanilang sarili. uso pa rin ang kasal na pinag-uusapan over business meeting o mahjong at pagpapatapon ng anak sa ibang pamilya. –ilang mga katangahang manggagaling sa isang hindi intsik na hindi nag-research o intsik na matandang mayamang puro kapwa intsik na matatandang mayaman ang kilala.

mag-aaway away ang tatlong babae at mag-aagawan ng kayamanan. may sisigaw ng ‘ako legal wife!’ may half-chinese na makikipag-agawan dahil pinipilit daw na dahil half sila’y wala silang karapatan. may pinakakawawa sa kanilang tatlo, may naghahabol ng mana, may may hawak ng mana. pero ang bottomline dapat kawawa ang pilipinang asawa dahil mag-iisip ng masasamang paraan ang ‘legal wife’ para maging miserable ang buhay ng iba, siyempre’t ‘legal wife’ nga siya. maliban dito, ang nakatatawa’y hindi basta-basta pera ang pinag-uusapan, hindi lang basta-basta libo, hindi lang basta-basta milyon kundi daang milyon ang pinagtatalunan. mayroon 230 milyon, magagalit ang isa dahil nalamangan siya ng 30 milyon, kung makapagbangayan ay kala mo mga laro sa sims at tycoon.

nasundan ng ilan pa at tila nagsawa rin ang mga tao. nakahalata yatang ginagago na kaya’t tinapos na ang series hanggang anim. pero may paniniwala pa rin yata sila sa karisma ng mga singkit. may market yata talaga kapag mga intsik ang topic. marami bang mapag-uusapan—o maraming nangyayari dahil madaming pwedeng laruin sa kuwento—dahil marami namang cliche ang mga singkit na naririnig na ng mga manonood, enhancement na lang ika nga. kaya naman sinundan nila ng teleserye. at sa pagkakataong ito, kailangan mag-level up! kumuha na sila ng mga tunay na intsik para umarte. mga intsik na tila kinuha muna nila sa ongpin bago tinuruang umarte.

at ngayon, kung ano ang mga ipinakita sa anim na pelikulang nagdaan ay isinasabuhay ng teleseryeng ito, level up nga lang. ayaw pa rin ng mga pamilya, kaguluhan ng kultura, usapang nakawan ng pera, este milyun-milyung mga pera na anak ng puta saan ba naitatago yun, baka mas mahal pa iyon sa franchise ng mga bangko.

560 milyon ba kamo?

sa susunod na may makidnap na intsik at maningin ng ransom, ikaw ang magbayad. pagkatapos noon, magkape tayo nang maikuwento ko sa’yo kung bakit ikaw ang kailangang magbayad ng pangtubos sa pamilyang ito na ni isip ay ‘di maisip kung paano itatago ang 560 milyon.

sayang lang at di mo ko mamumukhaan bilang di ako singkit. ako’y negrong laking amerika, maputi ang palad at ngipin at hirap magtagalog. hindi ko kalahi ang aking mga magulang at kapatid, wala akong kamag-anak, at galit ako sa mga intsik (baka magkatulad tayo).