"Người con xa xứ Giáo Xứ Tràng Đình"

Vào vườn Dầu với Chúa Giê-Su

2015-03-05T10:44:00.001+07:00

Nhập nguyện

Xin Chúa Thánh Thần cho con được biết vào vườn dầu và canh thức với Chúa Giê-su.

Suy chiêm
Suy chiêm theo tác động Mc 14,32-42.
Cơn hấp hối và cái chết của Chúa Giê-su.

Tôi có trách nhiệm về cơn hấp hối và cái chết của Chúa hay không?

Tôi có cảm được phần nào sự buồn phiền đó khi gặp thử thách, đau thương và có muốn có người an ủi hay không?

JL 42:1: Các Thánh đều thích dừng lại chiêm ngắm mầu nhiệm Giết-si-ma-ni. Mặc dầu bạn chưa yêu Chúa Giê-su nhiều lắm song bạn không thể không cảm thấy nỗi đau đớn của Ngài tại Vườn Cây Dầu. Vì tội lỗi bạn, bạn có trách nhiệm trong cơn hấp hối và cái chết của Ngài: chính vì bạn và anh chị em bạn, mà tâm hồn Ngài buồn đến chết được. Bạn cũng cảm được phần nào sự buồn phiền đó khi gặp thử thách, đau thương và muốn có người an ủi. Chúa Giê-su hấp hối trong cảnh cô đơn, bị bỏ rơi.
Con ở lại đây mà canh thức với Thầy!
Tôi có nghe thấy lời van xin và tâm sự của Chúa Giê-su không? Tôi đáp ứng thế nào?
Khi tôi cảm thấy mình khô khan và vô cảm trước cơn hấp hối của Chúa, thì phải hiểu hiện tuợng này như thế nào?

- Hiện tượng này cho tôi nhận ra tôi là người thế nào đối với Chúa?

- Tôi phải có thái độ nào (2-6.)

JL 42:2-6: Ngài đã nhiều lần nhắc các môn đệ: “Anh em ở lại đây mà canh thức”. Chúa Giê-su mời bạn ở lại lâu giờ để chăm chú lặng lẽ hiện diện với những gì đang dày vò tâm hồn Ngài “Mắt hướng về Đức Giê-su là Đấng khai mở và kiện toàn lòng tin” (Dt 12,2). Nhưng đây lại là lúc bạn cảm thấy không cầu nguyện được; như các môn đệ, các người thân của Chúa Giê-su, bạn mệt nhọc và buồn ngủ.

Không phải chỉ mệt nhọc trong thân xác mà còn thiếu khả năng tập trung. Điều này thường xảy ra khi người ta cầu nguyện lâu giờ, sở dĩ có khó khăn này không phải do lười biếng hay ích kỷ, nhưng vì chúng ta không hiểu nổi. Chúa Giê-su bảo các môn đệ: “Anh em ngồi lại đây, Thầy đến đàng kia cầu nguyện” (Mt 26,36). Giữa cái ngồi lại đây để cầu nguyện và cái đàng kia là cả một vực thẳm.

Điều khó là bạn không vượt qua được vực thẳm đó nên khó cầu nguyện. Bạn không chia sẻ được nỗi phiền muộn của Chúa Giê-su và còn phải đứng ngoài ngưỡng cửa, vì con tim tội lỗi của bạn đã chai đá, bạn buồn ngủ, mệt mỏi, nặng nề. Như các môn đệ, bạn thiếp ngủ trong vô thức. Còn Chúa Giê-su đứng đó, hùng vĩ trước mầu nhiệm cái chết gần kề. Bạn cảm thấy chưa yêu mến Ngài đủ, trong khi Ngài yêu bạn vô cùng. Ngài đơn độc, ước ao bạn đến an ủi Ngài.

Nếu bạn khổ tâm vì yêu Ngài quá ít đó chỉ là sự thật, hãy van nài Thánh Thần cho bạn được cảm nếm mầu nhiệm. Nếu bạn đáp ứng tiếng Chúa kêu mời, bạn sẽ bớt khô khan, chai lì, trước cuộc khổ nạn. Chỉ cần thinh lặng ở lại với Chúa Giê-su vì Ngài. Không ai có thể chia sẻ cơn hấp hối của người khác được nhưng người đứng kề bên, trở nên khôn ngoan hơn. Hãy kiên trì canh thức cầu nguyện.

Bạn chẳng thể hiểu thấu sự đau khổ, buồn rầu của Chúa Giê-su, Ngôi Lời Nhập Thể, người Tôi Tớ đau khổ, Con Chiên bị đè bẹp dưới sức nặng của tội lỗi. Chỉ có thể đơn sơ ở lại bên cạnh Chúa Giê-su, tỉnh thức trong đức tin và tình yêu. Khi gặp một người đau khổ, bạn không làm một bài diễn văn dài để giải thích ý nghĩa của sự đau khổ nhưng bạn ở gần bên để thông cảm nỗi niềm người đó đang trải qua.
Lúc này tôi phải cầu nguyện ra sao? (7-8).

JL 42:7-8: Tại Vườn Cây Dầu, bạn thoát ra khỏi chính mình và những bận tâm của bạn để chỉ nghĩ đến Chúa Ki-tô và nỗi khổ của Ngài. Một lời cầu nguyện vô vị lợi. Chọn theo Chúa Giê-su là một lựa chọn đích thực. Cầu nguyện như vậy không dễ dàng đâu, vì nó đòi hỏi một sự thinh lặng sâu thẳm và một bầu khí thống nhất đồng bộ, tất cả cái nhìn ý thức của bạn chọn tập trung vào một mình Đức Giê-su. Chậm rãi đọc lại đoạn Đức Giê-su ở trong Vườn Cây Dầu (Mt 26,36-46; Mc 14,32-42; Lc 22,40-46) và hãy để từng lời Chúa Giê-su vang vọng trong lòng bạn.

Chấp nhận kiên trì lâu giờ, và Chúa Giê-su, với nét mặt đau thương rực rỡ của Ngài, sẽ xâm nhập con người bạn và tạo nên một sức hút có thể rút bạn ra khỏi tội lỗi.
Cuộc chiến đấu thiêng liêng JL 43.
Cuộc chiến đấu của Chúa Giê-su

1) Cam go như thế nào?

2) Cho tôi biết Đức Giê-su là người như thế nào? Vâng phục Cha ra sao? Yêu con người thế nào?

3) JL 43:1-7 chia sẻ như thế nào?

Chúa Giê-su trải qua cơn hấp hối, bạn chỉ theo Ngài từ xa, làm sao có thể hiểu nổi những lời Chúa Giê-su thưa với Cha. “Ngài sấp mặt xuống đất mà cầu nguyện”. So sánh hai thái độ của Ngài. Trong bữa Tiệc Ly Ngài thanh thản đối diện với sự chết, tại Vườn Cây Dầu, Ngài phải uống chén đắng trong xao xuyến phiền muộn. Quang cảnh cơn hấp hối nêu rõ nhân tính của Ngài; trong Tin Mừng lúc nào Chúa Giê-su cũng làm chủ tình thế và lúc này Ngài ở bên bờ tuyệt vọng. Đức Giê-su vẫn là một con người, ý thức mình tự do, biết khắc khoải trước tương lai. Con người không biết cái gì sẽ xảy ra cho mình ngày mai, nếu không thì không còn tự do nữa, và luôn luôn phải lựa chọn xây dựng hay hủy hoại cuộc sống mình. Trong cuộc chiến đương đầu với cơn hấp hối, Chúa Giê-su tự do chọn ý Cha.

Ngài sốt sắng cầu nguyện như thế nào khi Ngài sấp mình xuống đất?

Mc 14,35: “Người đi xa hơn một chút, ngã xuống đất mà cầu xin cho mình khỏi phải qua giờ đau khổ ấy, nếu có thể được”.

Mc 14,36: “Người nói: Lạy Cha, Cha có thể làm được mọi sự, xin cho Con khỏi uống chén đắng này, nhưng đừng theo ý Con, mà xin theo ý Cha”.

Tại sao lại diễn tả cùng một lời nguyện theo hai thể văn khác nhau? Cha A. Georges giải thích rằng Giáo Hội sơ khai thấy lời cầu xin thứ nhất nghe chói tai, không hiểu sao Chúa Giê-su đã dâng chén trong phòng Tiệc mà lại xin Cha cất đi, nên mới thêm câu thứ hai cho có vẻ tùng phục hơn.

Qua nhiều giờ, Chúa Giê-su cầu nguyện với bản văn thứ hai ghi lại ở câu 36 (Mc 14,39-41). Xin Chúa cho bạn được nghiệm phần nào mầu nhiệm cơn hấp hối của Chúa Giê-su. Với tư cách là một con người vẫn còn có thể thay đổi vì Ngài thưa với Cha: “Cha có thể làm được mọi sự”, Ngài vẫn có thể chấp nhận hoặc từ khước ý Cha.

Do đó có một sự tranh chấp nội tâm giữa theo ý Cha và theo ý Con. Đây là lần duy nhất Chúa Giê-su cảm được chiều hướng tự nhiên đi ngược với ý Cha. Ngài đặt mình trong hoàn cảnh bi đát của một con người có tự do chứ không bị áp đặt từ bên ngoài. Cuộc sống Chúa Giê-su là một cuộc sống của một con người chứ không phải là một cuộc sống của người máy chỉ thi hành một chương trình vạch sẵn. Chúa Giêsu đã bị dày vò khi chọn ý Cha, và ý Cha chiến thắng không phải vì do ấn định trước, Ngài đã phải xin Cha cất chén đắng.
Tôi cảm nghiệm cuộc chiến đấu nội tâm của Chúa Giê-su.

1) Khi nào và đến mức độ nào? (8).

Bạn nghiệm được cuộc chiến nội tâm của Chúa Giê-su. Khi phải quyết định bỏ ý riêng để theo ý Chúa, cuộc chiến có thể kéo dài hàng giờ nhất là khi liên quan đến những lựa chọn căn bản cho cuộc sống. Không có chuyện dứt khoát một lần là xong. Chúa Giê-su tiếp tục thưa: “Lạy Cha”. Chỉ có tình yêu mới thắng nhưng phải tin Cha có thể làm được mọi sự, và phó thác cho sự an bài của Cha.

2) Chúa Giê-su yêu Cha như thế nào? (9).

Chúa Giê-su yêu Cha biết chừng nào. Ngài bỏ ý riêng để nhận ý Cha làm ý của mình trong cơn hấp hối. Chúa Giê-su luôn quy chiếu ý mình về ý Cha, luôn có trước mắt tình yêu Cha và tình yêu anh em, nhờ vậy mới đủ sức đi tới cùng. Phúc Âm không nói rõ Chúa Giê-su chấp nhận như thế nào nhưng cuối cơn khủng hoảng, ý Cha là ý của Con. Chúa Giê-su bình thản oai nghiêm chờ Giu-đa và quân lính đến bắt Ngài. Từ lúc này trở đi, Ngài không còn do dự nữa và sẽ đi tới cùng, câu cuối cùng trên thập giá là “Mọi sự đã hoàn tất”.

3) Cuộc chiến của Chúa Giê-su cho tôi sức mạnh như thế nào? (10).

Từ khi Chúa Giê-su đã vào Vườn Cây Dầu, một con người giống như bạn đã trải qua cơn thử thách cam go, đã hấp hối và chịu chết nên dù có gặp gian nan nào đi nữa, bạn có thể an tâm vì có người thông cảm mọi nỗi đau thương và ban cho bạn sức mạnh. Xin Ngài củng cố bạn.

Kết nguyện

Sưu tầm Jos .Price

ĐỌC ĐỂ BIẾT THÊM VỀ MỘT CON NGƯỜI

2015-03-05T10:31:00.001+07:00

Thân phụ ngài quê ở xứ Tràng Đình, Can Lộc-Hà Tĩnh, quê mẹ ở xứ Thọ Ninh- Đức Thọ - Hà Tĩnh. Tuổi thơ rời xa cha mẹ và các em để vào trường tập Xuân Phong, huyện Diễn Châu.

Cha mẹ qua đời.
Sau 1954 anh em ruột người ở Nam, người ở Bắc.
Thụ phong linh mục giữa những năm chiến tranh lửa đạn ....
Bị quản chế ở miền tây xứ Nghệ, tại nhà thờ Yên Lĩnh - huyện Anh Sơn !

Một con người có duyên dáng rất phong nhã và thánh thiện, nhưng chứa đầy tâm hồn bao nỗi ưu tư.

Một Linh Mục có tiếng là thông minh đa tài. Riêng về lĩnh vực thơ phú tôi không dám khen chê. Nhưng khi đọc hết tập Hương Trầm của Ngài tôi mới thổn thức lắm thay.

Trang 173-174-175 làm cho tôi thêm tò mò và khám phá về tâm hồn thi sĩ... .

''Một chiều trở lại quê hương

Mãnh hồn ta lại vấn vương nỗi buồn

Hòn Ngư giữa biển cô đơn

Cùng ai tâm sự sóng cồn ngày đêm''

......

Trang 173

''Đời con lắm cảnh bi ai

Ruột đứt trăm đoạn, trăm bài thơ đau''

Chiều nay trước Chúa nhiệm mầu

Lặng quỳ con niệm chuỗi câu kinh buồn

....

.......

''Con khóc máu đã chảy tràn

Mấy dòng suối lệ quanh ngàn rú ri''

.....

Trang 174

Trong bài VIẾNG NGHĨA TRANG

Ngài đã viết

''Chiều tàn con đến viếng nghĩa trang

Mắt (...? ) đẫm lệ thấy mơ màng

Bao nhiêu đời đẹp từng rơi rụng

Vĩnh biệt muôn người cõi thế gian

......

.........

Lạy Chúa chiều nay gió lạnh về

Mây trời xám đục kéo lê thê

Xin thương giải thoát hồn muôn kiếp

Dắt họ về mau tới bến quê''

....

..........

Bài thơ GỬI EM VÕ THANH DƯƠNG

(Em ruột) sau biến cố 1975 bị đi đày ở miền bắc

............

.....................

''Đã qua ba chục năm rồi

Mặt em chưa thấy, nụ cười ... chiêm bao !

Xuân nay vẫn thắm sắc Đào

Gió êm mơn trớn cười chào hoa xưa

Anh nhìn bụi nước trời mưa

Nghe tim ớn lạnh, chát chua cuộc đời...

Nhưng đừng khóc tủi em ơi

Hãy luôn trọng ý Chúa Trời khôn ngoan

Dù cho cay đắng muôn vàn

Nhớ luôn đứng vững hiên ngang với đời''

CHA ĐÃ ĐI RỒI

Bài thơ viết khi ĐGH Gioan phao lô II lâm chung

Cha đã đi rồi , Cha của tôi

Hôm nay náo động cả đất trời

Thương nhớ Cha lành rời dương thế

Con nén than khóc, cổ nghẹn lời!

...................

..............................

Cha từng căn dặn mỗi chúng con

Đấu tranh ''đừng sợ'', lẽ mất còn

...

......''

Tập Hương Trầm của Linh Mục Võ Thanh Tâm được Ngài cho xuất bản (lưu hành nội bộ) ở vào cái độ tuổi '' Chiều lặng hồn vương lên áng mây''

Tôi đã được Ngài mến tặng tập Hương Trầm trong dịp chúc tết xuân Ất Mùi(2015). Xuân sang, ngồi đọc thơ Ngài, tôi hiểu hơn và tôi thầm cảm một hồn thơ đau.

Đau đến nỗi Ngài rất ít viết về nỗi đau của cuộc đời mình.

''Nhưng sầu vợi bớt dần đi

Trước cây Thánh giá mỗi khi con nhìn''

Khoa Dang Tran

Tại sao Chúa lại chọn con?

2015-01-31T17:07:00.001+07:00

Mỗi người có một cảm nhận riêng về ơn gọi của mình, ơn gọi này chúng ta nhận được từ Thiên Chúa, Đấng là nguồn mạch của mọi sự, cho mọi người. Ở đây tôi chỉ bàn đến ơn gọi dấn thân theo Chúa cách đặc biệt trong đời tu (đời sống dâng hiến) mà thôi. Dẫu biết rõ con người bạn chẳng có tài gì đặc biệt, chẳng có khiếu gì trong lãnh vực hùng biện, cũng như các lãnh vực khác liên quan đến sứ vụ sau này thế mà Chúa đã mời gọi bạn theo Ngài. Ngài cũng không cưỡng ép cũng như Ngài chẳng bắt buộc bạn phải dấn thân nhưng Ngài đang chờ đợi nơi bạn sự đáp trả. Bạn có thể nói "không". Vì có quá nhiều lí do để biện hộ cho câu trả lời đó: Có thể là thời gian chưa chín muồi, hoặc có thể là chưa thích hợp, và thậm chí có thể là Chúa đã chọn nhầm người để thi hành sứ vụ đặc biệt này. Và có lẽ bạn đang hỏi Chúa: tại sao Chúa lại chọn con?

Tại sao không? Chẳng lẽ bạn không có một tài năng nào được Chúa bạn tặng hay sao? Hay là bạn có quá nhiều tài năng nên nếu như theo Chúa thì tài năng của mình bị giới hạn? Hoặc là chẳng lẽ bạn biết được bạn có thể dâng hiến những gì sao? Bạn có bao giờ nghĩ rằng, nếu Chúa đã khước từ bạn thì liệu có thể Ngài còn mời gọi bạn dấn thân theo Ngài không? Thiên Chúa có lí do của Ngài khi mời gọi bạn. Có thể chương trình của Chúa với bạn đến nay chưa thực sự rõ ràng nhưng tôi chắc chắn với bạn một điều là chính Ngài đã khơi lên trong lòng bạn con đường này, và bạn cũng đã bước đi trên con đường đó. Các tông đồ xưa theo Chúa vì lí do gì? Chắc hẳn bạn cũng biết?! Các ngài cũng rất tầm thường, rất con người trong những giai đoạn đầu theo Chúa. Nhưng dầu sao đi nữa thì các ngài chỉ biết rằng là, mình được "gọi" và với tâm tình đơn sơ, lòng nhiệt thành các ngài đã đáp lại lời mời gọi ấy. Các ngài đã đi trọn

con đường của mình theo thánh ý Chúa, tuy là con đường đó có rất nhiều chông gai, nhiều trở ngại nhiều lúc tưởng chừng như các ngài đã bị những khó khăn đánh gục nhưng với ơn Chúa các ngài đã vượt qua tất cả để về đích. Cũng vậy bạn đã cố gắng thế nào? Bạn đã sử dụng ơn Chúa ban ra sao? Bạn có dùng nó để phục vụ cho tha nhân hay là bạn đã dùng nó với ý riêng mình? Có lẽ bạn đã dùng ơn Chúa chưa theo như ý Chúa muốn khi Ngài ban những ơn đó cho bạn. Có lẽ Chúa đang cần nơi bạn một sự phó thác hoàn toàn trong sự tin tưởng tuyệt đối vào Ngài. Lòng tín thác đó nó như một cơn gió thoảng làm cho lòng bạn nhẹ nhàng hơn. Và cơn gió đó bạn biết nó có, nhưng bạn không thể nhìn thấy nó, mà bạn chỉ có thể cảm nhận, và bạn sẽ cảm nhận được nếu như bạn ngưng cuộc sống ồn ào của bạn lại một vài giây, và bạn cố gắng tập trung chú ý một chút, thì bạn sẽ biết được ý Chúa muốn bạn lúc này phải làm gì.

Giả như bạn khước từ lời mời gọi của Chúa thì sao? Theo tôi thì cũng chẳng vấn đề gì. Có thể biết đâu trước đó là chỉ là một cuộc trắc nghiệm. Biết đâu Ngài chỉ muốn bạn sống thử đời sống dấn thân xem bạn có thể chấp nhận được thử thách của Người không? Và cũng có thể Chúa biết điều đó là cần thiết cho cuộc sống của bạn hay nói cách khác thì đó là điều tốt cho cuộc sống sau này của bạn. Giả như Ngài muốn thử xem bạn có hiểu và sử dụng các ơn Chúa Thánh Thần cách hiệu quả không nhất là ơn sức mạnh thì một quyết định như thế phần nào nó cũng nói lên được nơi bạn là đã phải có can đảm, xác tín, ơn thánh và đặc biệt là cầu nguyện rồi. Nếu đã là như vậy thì không có gì để nói, và bạn cũng không có gì phải sợ là mình sẽ phải hối tiếc.

Có lẽ sự dấn thân này không có gì để đảm bảo cho cuộc sống của bạn?! Vậy, có phải bạn đang cần có sự đảm bảo nào đó cho sự dấn thân của mình? Nếu trong một thế giới hoàn hảo thì việc bạn đòi hỏi một đảm bảo nào đó cho một sự dấn thân nào đó của bạn thì đó là điều chính đáng, không có gì để nói. Nhưng đây thực tế thì không phải thế, nó chỉ là một thế giới đầy dẫy những bất trắc. Nên việc đòi có một đảm bảo cho sự dấn thân của mình thì thật là không may vì nó không phải là một thế giới toàn hảo. Và có lẽ là vì vậy mà Chúa muốn bạn dấn thân cho những gì là tốt đẹp nhất theo như sự cảm nhận của bạn khi đã có sự cầu nguyện để tham khảo ý của Ngài một cách kỹ lưỡng rồi. Nếu như bạn thực sự đã làm như vậy một cách nghiêm túc thì bạn không có gì phải lo lắng. Tuy vậy nghĩ kỹ lại thì bạn có thực sự muốn nói "không" với Đấng đã gọi bạn và vì bạn mà Đấng ấy đã hiến đi mạng sống của mình không? Người vẫn đợi chờ và hy vọng bạn sẽ nghe theo lời mời gọi của Chúa Thánh Thần trong tâm hồn bạn. Người vẫn hy vọng tình yêu của Ngài dành cho bạn sẽ thúc bách bạn để bạn biết chia sẻ tình yêu đó cho mọi người chung quanh và nhất là Ngài hy vọng bạn không phải hối tiếc về sự trả lời của bạn.

Nhưng dù thế nào đi nữa thì lời mời gọi ấy cũng vẫn xoáy vào tâm hồn bạn. Có thể là bạn có nhiều lí do để biện minh cho lựa chọn của mình nhưng bạn quá biết là mình đang làm gì và sử dụng ơn Chúa ban cho mình thế nào. Nhưng có lẽ bạn không biết được bạn đã cố gắng hay không. Điều này thì bạn không thể biết được, tôi dám chắc điều đó. Tất cả đều dựa trên niềm tin của ta vào Chúa. Ngài sẽ giúp bạn, sẽ ban cho bạn đủ sức mạnh để bạn đương đầu với nghịch cảnh. Hãy tin rằng Ngài sẽ ban cho bạn những ơn thánh cần thiết vào những thời điểm cần thiết vì Ngài đã nói "ơn Ta đủ cho con" và Ngài không bao giờ thử thách quá sức chịu đựng của bạn.

Bruno Vinh

Nguồn Dựng Lều 34

Ai là mẹ tôi? Ai là anh em tôi?” (27.1.2015 – Thứ ba, sau Chúa Nhật II Thường Niên)

2015-01-27T10:13:00.000+07:00

“Ai là mẹ tôi? Ai là anh em tôi?”

(Mc 3, 31-35)

Mẹ và anh em Đức Giê-su đến, đứng ở ngoài, cho gọi Người ra.32 Lúc ấy, đám đông đang ngồi chung quanh Người. Có kẻ nói với Người rằng: “Thưa Thầy, có mẹ và anh em chị em Thầy ở ngoài kia đang tìm Thầy!”

Nhưng Người đáp lại: “Ai là mẹ tôi? Ai là anh em tôi?”

Rồi Người rảo mắt nhìn những kẻ ngồi chung quanh và nói: “Đây là mẹ tôi, đây là anh em tôi.35 Ai thi hành ý muốn của Thiên Chúa, người ấy là anh em chị em tôi, là mẹ tôi.”

***

Chúng ta có thể dễ dàng nhận ra năng động thiêng liêng Lời Chúa trong bài Tin Mừng: từ tương quan thân thuộc với Đức Giê-su do máu huyết: “Mẹ và anh em Đức Giê-su (c. 31) trở thành tương quan thân thuộc do việc thi hành ý muốn của Thiên Chúa: “Ai thi hành ý muốn của Thiên Chúa, người ấy là anh em chị em tôi, là mẹ tôi” (c. 35).

Nhưng tương quan ruột thịt không bị loại bỏ, nhưng được củng bố, sinh hoa kết quả và đạt tới sự viên mãn trong kế hoạch thông truyền chính Sự Sống của Thiên Chúa ; như trường hợp của hai cha con Abraham và Isaac. Tương quan thân thuộc dựa trên việc thi hành ý muốn của Thiên Chúa làm nên “Gia Đình Mới” mà Đức Giê-su rao giảng, xây dựng và trao ban chính sự sống của mình để nuôi dưỡng và làm cho hoàn tất, được mở ra cho tất cả mọi người.

Dấu chỉ cho việc mở rộng đến vô hạn là chữ “chị” được Đức Giê-su thêm vào, khi nói về Gia Đình mới: “Vì phàm ai thi hành ý muốn của Cha tôi, Đấng ngự trên trời, người ấy là anh emchị em tôi, là mẹ tôi.”[1]

Mẹ của Người

Đức Giêsu đang giảng cho đám đông, thì có người chạy vào báo : « Thưa Thầy, có mẹ và anh em Thầy ở ngoài kia đang tìm Thầy! ». Chúng ta có thể hình dung ra đám đông đứng chung quanh Đức Giê-su đông đến độ, Mẹ và anh em của Ngài không thể đến gần được. Như Tin Mừng kể lại, Ngài không tạm ngưng việc giảng dạy để ra gặp Mẹ và người thân; và Đức Giê-su không chỉ không ra gặp, nhưng còn nói những lời như muốn từ chối mẹ và anh em của mình:

Ai là mẹ tôi? Ai là anh em tôi?

Chúng ta hãy đi vào tâm hồn của Đức Maria: Mẹ muốn nói gì với Đức Giê-su khi đến; và khi sau khi nghe lời của Ngài, Mẹ hiểu và cảm như thế nào? Chúng ta chỉ biết rằng, các Tin Mừng không còn nhắc đến Đức Maria nữa, cho đến khi Đức Giê-su đi vào con đường Thập Giá (x. Ga 19, 25-27; và một cách gián tiếp trong Lc 23,27).

Chắc chắn Mẹ đã ghi nhớ lời này của Đức Giê-su, suy đi nghĩ lại trong lòng và đã hiểu, nên Mẹ đã đi theo Đức Giê-su cách khiêm tốn như một người môn đệ trong tương quan mới và trong Gia Đình Mới của Người, và cũng là Gia Đình mới của Mẹ nữa, vì Mẹ là Mẹ của Đức Giê-su « cách duy nhất » đến độ, Mẹ cũng là Mẹ của mọi người môn đệ Đức Giê-su, trong đó có chúng ta.

“Ai là mẹ tôi? Ai là anh em tôi?”

Đang giảng cho đám đông, thì có người chạy vào báo : « Thưa Thầy, có mẹ và anh em Thầy ở ngoài kia đang tìm Thầy! », Đức Giê-su đã mượn cơ hội rất đời thường này để nói cho mọi người và cho chúng ta hôm nay về một kế hoạch thật lớn lao, đó là xây dựng một « Gia Đình Mới », gia đình này không đặt nền trên tương quan huyết thống, nhưng trên việc « lắng nghe và thực hành Lời Thiên Chúa » (Lc 8, 21). Thực vậy, khi đó Người rảo mắt nhìn những người đang vây quanh lắng nghe Lời Thiên Chúa, nói ra từ miệng của Người, và nói:

Đây là mẹ tôi, đây là anh em tôi. Ai thi hành ý muốn của Thiên Chúa, người ấy là anh em chị em tôi, là mẹ tôi.

Như thế, Đức Giê-su đâu có từ chối Mẹ, ngược lại còn tôn vinh Mẹ, bởi vì trong Gia Đình Mới mà Đức Giê-su đang gầy dựng, Đức Maria có một vị trí duy nhất : Đức Maria vừa là mẹ sinh ra Đức Giê-su, vừa là mẹ Đức Giê-su, vì đã lắng nghe và sống Lời Chúa, không chỉ một lần nhưng suốt đời. Mẹ Maria là Mẹ Đức Giêsu hai lần: ơn huệ này là duy nhất, chỉ một mình Mẹ có mà thôi, được làm Mẹ của Đức Giê-su hai lần.

Giáo xứ và nhất là cộng đoàn tu trì, hay rất cụ thể, tất cả chúng ta đang hiện diện nơi đây, chính là hình ảnh Gia Đình Mới của Đức Giê-su : chúng ta không phải là ruột thịt, nhưng bởi việc lắng nghe và sống Lời Chúa, qua đó chúng ta đón nhận Ngôi-Lời vào trong cuộc đời của chúng ta (bởi vì Lời Chúa và Ngôi Vị của Chúa là một), như Đức Maria, chúng ta trở thành anh chị em của Đức Giê-su, và như thế trở thành con của cùng một Mẹ, là Mẹ Maria. Sự qui tụ đang lớn dần ở trong Giáo Hội và nhất là trong mỗi xứ đạo hay trong Hội Dòng của chúng ta là một hình ảnh rất đẹp và cụ thể, nói lên Gia Đình Mới của Đức Giê-su. Vậy, nếu chúng ta xây dựng gia đình mới, xây dựng nhóm, cộng đoàn của chúng ta trên một điều gì khác với Lời Chúa, thì có thể nói, chúng ta đang xây nhà trên cát (x. Mt 7, 24-27).

Ước gì, sự sống mỗi ngày của chúng ta được nuôi dưỡng bởi Lời Chúa, khởi đi từ con tim biết lắng nghe Lời của Ngài, trong cầu nguyện. Và như thế, như Đức Mẹ, chúng ta sẽ trở thành « người thân » đích thực của Đức Giê-su.

Tái sinh trong Gia Đình Mới bằng Lời Chúa

Nhưng, trong thực tế, ai trong chúng ta cũng có kinh nghiệm, trở thành anh chị em của nhau trong Chúa qua việc nghe và sống Lời của Ngài, điều này quả không dễ dàng, nhưng có đầy những khó khăn, thách đố, thậm chí những ngang trái, đau đớn nữa. Tuy nhiên, những khó khăn là điều không thể tránh được, vì giữa những người ruột thịt còn khó khăn, huống hồ là chúng ta, vốn từ những gia đình khác nhau, gốc gác, nguyên quán, giáo dục và não trạng khác nhau. Nhưng đó là một lý tưởng rất đẹp và cao quí, đáng cho chúng ta dấn thân và dâng hiến cả cuộc đời để xây dựng.

Để trở thành người con trong một gia đình, chúng ta phải sinh ra. Cũng vậy, để trở thành thành viên trong gia đình mới của Đức Giê-su, chúng ta cũng phải được tái sinh. Và như chúng ta biết, sinh ra đã không dễ, tái sinh càng khó hơn. Hơn nữa, chúng ta không thể tự mình tái sinh được, cũng như chúng ta đã không tự mình sinh ra.

Nghe và sống Lời Chúa không chỉ là điều kiện, nhưng còn có nguồn sự sống làm cho chúng ta tái sinh, bởi vì Lời Chúa đã tạo dựng nên chúng ta, vẫn đang tạo dựng chúng ta và sẽ tái tạo dựng chúng ta để chúng ta trở thành tạo vật mới trong Gia Đình mới của Thiên Chúa. Lời Chúa, Mình và Máu của Chúa, những ơn huệ và nhất là ơn tha thứ của Chúa, tái sinh chúng ta, tái tạo con tim chúng ta và làm cho chúng ta trở thành con người mới trong Gia Đình Mới của Chúa. Những ơn huệ này Chúa vẫn ban cho chúng ta cách quảng đại nơi Thánh Lễ, để tái sinh chúng ta mỗi ngày cho Chúa và cho những người thân yêu của Chúa, trong đó Đức Maria, Mẹ của chúng ta.

Lời bài hát « Như hơi thở mong manh » (Comme un souffle fragile), của Pierre Jacob diễn tả rất hay ơn tái sinh bởi Lời Chúa :

Lời Chúa là sự sinh ra, như ta ra khỏi chốn tù đày.

Lời Chúa là hạt giống nhỏ, hứa hẹn cả mùa gặt bao la.

Lm Giuse Nguyễn Văn Lộc

[1] Một số bản văn Hi-lạp không có chữ “chị” trong lời của người đến báo với Đức Giê-su: “Thưa Thầy, có mẹ và anh em Thầy…”, giống như lời tường thuật của thánh Mát-thêu và thánh Luca (x. Mc 3, 32; Mt 12, 47 và Lc 8, 20).

Khi cho đi nghĩa là chúng ta đang nhận lại !

2014-06-18T08:13:00.003+07:00

Con người cần hít thở không khí để sống, để tồn tại và phát triển. Cuộc sống cần đến trao đổi, mất và được hay cần cho đi cũng như nhận lại. Chứ không phải lúc nào cũng nhận, để trao đổi cần cho đi khí Co2 và ta nhận lại khí O2. Quả như câu nói của Roger W Basson “khi cho đi nghĩa là chúng ta đang nhận lại”. Chúng ta cùng tìm hiểu câu nói trên.

Cho đi là trao hiến, một nghĩa cử cao đẹp. Cho đi cũng là hy sinh, chịu thiệt thòi về một điều gì hay vật gì đó cho một ai đó hay cho cái gì đó. Cho đi là dấn thân, trao ban, chịu mất mát, hay đánh đổi điều lớn hơn. Cho đi để rồi ta nhận lại.

Nhận lại là món quà, tặng phẩm từ bên ngoài cho chúng ta. Nhận lại là đón lấy, đạt được hay đó là kết quả của hành động chúng ta cho đi. Nhận lại là sự nhận được từ người khác. Chúng ta giúp đỡ người khác là chúng ta cho đi, còn ta nhận được đó là niềm vui hay lòng biết ơn của người đó dành cho ta.

Cho đi là chúng ta đang nhận lại, quả rất đúng vì con người cần đến trao đổi và tương quan. Chúng ta phải cho đi, khi đó chúng ta mới nhận lại. Nếu cuộc sống này mà ai cũng nhận, không ai muốn cho đi thì thử hỏi cuộc sống sẽ ra sao ?. Chúng ta sẽ sống sao nếu cách biệt với thế giới, không có mối tương quan nào hay chúng ta chẳng muốn cho đi để nhận lại. Khi đó, sẽ không tồn tại nếu ai cũng giữ khư khư cái của mình mà không chịu cho đi. Chúng ta làm một việc tốt, chúng ta góp cho đời đẹp thêm. Nơi đó, chan chứa tình thương nếu ai cũng biết cho đi, sẽ có nhiều niềm vui, hạnh phúc, những nụ cười và những sẻ chia. Chúng ta sẽ cảm thấy hạnh phúc và giá trị nếu chúng ta cho đi và sẻ chia. Có câu nói rằng, hạnh phúc khi chúng ta làm cho người khác hạnh phúc. Để cháy sáng, ngọn nến phải cháy đi, tiêu hao đi từng ngày mới có thể thắp sáng đêm đen. Muốn trở thành bác sĩ, công nhân thực thụ, giáo viên…cần phải bỏ ra thời gian học tập, trải nghiệm trong cuộc sống. Sự trải nghiệm của chúng ta là sự nhận lại được từ những lần chúng ta vấp ngã. Hay nói cách khác để đạt được thành công, chúng ta cũng đã trải qua biết bao nhiêu công lao của chúng ta, bao thất bại của chúng ta. Chúng ta hãy cho đi, và rồi chúng ta sẽ nhận lại, vì sự quan tâm của chúng ta sẽ có ý nghĩa và không vô nghĩa. Một vĩ nhân đã nói: “sự quan tâm dù chỉ là những nghĩa cử dung dị nhất, nó cũng biến chuyển lạ lùng kì diệu”. Giữa cuộc sống, nhiều bom chen và cạnh tranh khốc liệt của con người, nhiều mảnh đời bất hạnh, những con người khốn khổ vẫn đầy dẫy đó đây. Khi mà bệnh vô cảm đang dần chiếm đóng con người thời nay, thì sự cho đi thật sự hiếm hoi và mấy ai hiểu được thế nào là sự cho đi.

Chúng ta thường cho đi để cầu lợi, để nhận được từ người khác lòng biết ơn hay là chiếm hữu tự do của họ. Thật ít khi hay chẳng mấy ai khi cho đi mà không tính toán thiệt hơn. Chúng ta thường mong nhận lại được từ sự cho đi của chúng ta. Giá trị cao quí của cho đi là không tính toán, không mong nhận lại. Phải chăng, từ cổ chí kim con người luôn đề cao những con người anh dũng hy sinh cho đất nước, dân tộc. Bên cạnh đó, cổ nhân có câu:”ái nhân bất ngoại kỷ”- yêu người không loại trừ bản thân. Đôi khi chúng ta cũng phải vượt qua cái hàng rào bản thân, sự an toàn của bản thân để đến với những anh em đồng loại. Họ đang cần đến sự hy sinh, sự cho đi của chúng ta. Nhiều khi, họ không có gì để đáp lại sự cho đi của chúng ta. Đôi lúc, họ lại còn đòi hỏi hay đối xử tệ hại, bạc nghĩa với chúng ta nữa. Nhưng điều đó, ta không màng tới mới là một bậc thánh nhân, một người hoàn thiện. Như những người phục vụ trại tâm thần, họ nhận được từ sự cho đi của họ là những rắc rối, mối nguy hiểm tính mạng hay những lời xỉ báng từ người nhận ơn. Chúng ta không trách họ, bởi vì họ không đủ nhận thức được điều đó. Chúng ta phải hoan nghênh những con người phục vụ này. Xu thế thời nay, người ta thích nhận nhiều hơn là cho đi và chẳng mấy ai cho đi nhưng chỉ mong nhận thật nhiều. Nhiều khi không được đáp ứng họ bất chấp tất cả để đạt được, để có được cho dù phải giết cha, bỏ mẹ hay phá hoại cuộc đời mình để có nó. Nhiều lúc, sự cho đi của chúng ta sẽ không được đáp lại.

Nói tóm lại, cuộc sống con người cần cho đi, để rồi được nhận lại. Qua câu nói của Basson, gửi gắm cho chúng ta, nhắc nhở cho chúng ta phải biết cho đi. Chúng ta cho đi là chúng ta đang nhận lại. Bên cạnh đó, chúng ta phải cho đi vô điều kiện, không mong nhận lại mới là cao quí và giá trị như mẫu gương Mẹ Tê-rê-sa Calculta, Chúa Giêsu. Tuy câu nói có phần thiếu sót, nhưng cũng đủ để khuyến khích chúng ta, đánh động chúng ta lăn xả, hy sinh hay cho đi dù bất cứ hoàn cảnh nào, nhất là trong trường hợp bị khước từ hay sẽ chẳng nhận lại được gì.

Jos. baby of God

GHI NHỚ VÀ SUY NIỆM TRONG LÒNG

2014-01-01T08:32:00.000+07:00

Lời Chúa: Lc 2, 16-21

Khi ấy, các mục tử ra đi vội vã đến thành Bêlem, và gặp thấy Maria, Giuse và hài nhi mới sinh nằm trong máng cỏ. Khi thấy thế, họ hiểu ngay lời đã báo về hài nhi này. Và tất cả những người nghe đều ngạc nhiên về điều các mục tử thuật lại cho họ.

Còn Maria thì ghi nhớ tất cả những việc đó và suy niệm trong lòng. Những mục tử trở về, họ tung hô ca ngợi Chúa về tất cả mọi điều họ đã nghe và đã xem thấy, đúng như lời đã báo cho họ.

Khi đã đủ tám ngày, lúc phải cắt bì cho con trẻ, thì người ta gọi tên Người là Giêsu, tên mà thiên thần đã gọi trước khi con trẻ được đầu thai trong lòng mẹ.

Suy niệm:
Làm người ai cũng cần có mẹ.
Mẹ là người cưu mang, sinh ra và dưỡng nuôi con cho khôn lớn.
Khi Con Thiên Chúa làm người, mang lấy trọn phận người,
Ngài cũng cần một người mẹ, như bao người khác
Mẹ Maria là thiếu nữ, là trinh nữ được Thiên Chúa tuyển chọn,
Để thụ thai và sinh hạ Con Một Thiên Chúa.Khi Công Đồng Êphêsô (năm 431) gọi Đức Maria là Mẹ Thiên Chúa,
Công Đồng không có ý dạy
Đức Mẹ sinh ra Chúa Cha hay Chúa Thánh Thần.Đức Mẹ chỉ sinh ra Đức Giêsu,
Mà Đức Giêsu là Ngôi Hai Thiên Chúa nhập thể,Nên Mẹ thực sự là Mẹ Thiên Chúa (Theotokos).
Chắc Mẹ Maria không thể hiểu hết và hiểu ngay
Màu nhiệm lớn lao mà Mẹ đang cưu mang trong dạ.
Khi các mục đồng kể lại những điều huy hoàng họ nghe thấy ở Belem,
Mẹ Maria ghi nhớ tất cả những điều ấy và suy đi nghĩ lại trong tim mình.
Để đi vào mầu nhiệm cách sâu xa, cần ơn soi sáng của Chúa,
Nhưng cũng cần thái độ chiêm niệm, nghiền ngẫm trong lặng thinh.Chúng ta thường để ý đến biến cố Truyền Tin và biến cố Giáng Sinh,
biến cố Ngôi Lời bắt đầu hiện hữu trong lòng mẹ và biến cố chào đời.Nhưng chúng ta không được quên chín tháng Mẹ cưu mang người Con.
Con Thiên Chúa đã lớn lên từ từ trong lòng Mẹ như các thai nhi khác.
Muốn sinh Đức Giêsu cho thế giới hôm nay,
Chúng ta cũng cần nhiều thời gian để cưu mang Ngài trong cuộc đời ta,
để Ngài trở nên đủ cứng cáp khi chào đời.
Chúng ta cũng phải chấp nhận cả sự đau đớn khi sinh hạ.
Bước qua một Năm Mới, mở trang đầu của cuốn lịch mới,
Chúng ta mong những điều mới mẻ tốt lành xảy đến cho mình
Và muốn tặng cho nhau một câu chúc đầy ý nghĩa:

“Nguyện Đức Chúa ghé mắt nhìn và ban bình an cho anh em!” (Ds 6, 26).

Cầu nguyện:
Lạy Mẹ Maria,
khi đọc Phúc Âm,
lúc nào chúng con cũng thấy Mẹ lên đường.
Mẹ đi giúp bà Isave, rồi đi Bêlem sinh Ðức Giêsu.
Mẹ đưa con đi trốn, rồi dâng Con trong đền thờ.
Mẹ tìm Con bị lạc và đi dự tiệc cưới ở Cana.
Mẹ đi thăm Ðức Giêsu khi Ngài đang rao giảng.
Và cuối cùng Mẹ đã theo Ngài đến tận Núi Sọ.

Mẹ lên đường để đáp lại một tiếng gọi
âm thầm hay rõ ràng, từ ngoài hay từ trong,
từ con người hay từ Thiên Chúa.
Chúng con thấy Mẹ luôn đi với Ðức Giêsu
trong mọi bước đường của cuộc sống.
Chẳng phải con đường nào cũng là thảm hoa.
Có những con đường đầy máu và nước mắt.

Xin Mẹ dạy chúng con
đừng sợ lên đường mỗi ngày,
đừng sợ đáp lại những tiếng gọi mới của Chúa
dù phải chấp nhận đoạn tuyệt chia ly.

Xin giữ chúng con luôn đi trên Ðường-Giêsu
để chúng con trở thành nẻo đường khiêm hạ
đưa con người hôm nay đến gặp gỡ Thiên Chúa.

Lm Antôn Nguyễn Cao Siêu, SJ

10 từ khóa để hiểu Đức Thánh Cha Phanxicô

2013-11-06T19:46:00.002+07:00

WHĐ (24.10.2013) – “Đức Thánh Cha Phanxicô không phải là một nhà chính trị đúng nghĩa nhưng là người con trung thành của Giáo hội”, ông Greg Burke, đã nhận xét như thế. Ông Burke giải thích thêm rằng: Đức Thánh Cha luôn mời gọi mọi người sống chân lý của Phúc Âm và ngài có khả năng trình bày những sự thật nan giải với lòng xót thương sâu nặng.

Greg Burke là một cựu ký giả của giới truyền thông Hoa Kỳ, suốt 25 năm qua ông đã cư ngụ và làm việc tại Roma và trở thành một nhà cố vấn truyền thông kinh nghiệm của Phủ Quốc vụ khanh. Vốn là một người hâm mộ bóng đá, cũng như Đức Thánh Cha, ông Burke đã ví von về ‘ngôi sao truyền thông’ Phanxicô như thế này: “Chúng tôi chuyền bóng cho Đức Thánh Cha và ngài ghi bàn”! Dí dỏm hơn, ông Burke còn đề nghị một khẩu hiệu, như vẫn thường thấy trên các bao thuốc lá, để in trên các tấm ảnh của của Đức Thánh Cha và cảnh báo mọi người: “Nguy hiểm: Người này có thể thay đổi cuộc đời của bạn!”

Ngày 18 tháng 10 vừa qua, trong một bài nói chuyện với các ân nhân của một quỹ bảo trợ tài chính cho Bảo tàng Vatican nhân dịp kỷ niệm 30 năm thành lập, ông Burke đã ca ngợi khả năng thu hút truyền thông của Đức Thánh Cha Phanxicô: Đó không phải là sự mê hoặc. Nó phát xuất từ đức ái Kitô giáo, vốn có sức thu hút mạnh mẽ hơn sự mê hoặc. Đức Thánh Cha muốn vượt qua giới hạn chính trị của phe cánh bằng cách định hướng con người chú tâm vào Tin Mừng và Thiên Chúa, cũng như chân lý và lòng thương xót của Ngài. Tin Mừng không phải là khí cụ làm cho chúng ta dễ chịu nhưng, trái lại, Tin Mừng thách đố chúng ta rất cụ thể: hãy loan báo chân lý và đồng hành với con người tìm gặp Thiên Chúa.

Ông Burke cũng bình luận về âm hưởng từ những giáo huấn của Đức Thánh Cha Phanxicô: Ngài không xoa dịu con người bằng một lối diễn tả Tin Mừng hời hợt mưu tìm sự đón nhận một cách dễ chịu nhưng là giới thiệu sự thật của Tin Mừng vốn diễn tả chân lý của Thiên Chúa là Đấng giàu lòng xót thương và tha thứ. Ông Burke đề cập đến hình ảnh Giáo hội như một “bệnh viện dã chiến” mà Đức Thánh Cha đã đề cập, trong bài phỏng vấn lịch sử, để ghi nhận lập trường của Đức Thánh Cha về sứ vụ của Giáo hội: một Giáo hội chữa lành.

Với thâm niên và trải nghiệm trong giới truyền thông, ông Burke đã liệt kê 10 từ khóa để tìm hiểu về giáo huấn của Đức Thánh Cha Phanxicô và để giải thích về phong thái của ngài:

1. Lòng thương xót – Trình thuật về người con hoang đàng [của Tin Mừng] là một chủ đề được Đức Thánh Cha trích dẫn nhiều lần và xác quyết rằng Thiên Chúa không bao giờ mỏi mệt để ban ơn tha thứ và chờ đón sự trở về của con người; và vì thế “Giáo hội luôn luôn mong đợi con người với cánh tay rộng mở”.

2. Can đảm hoặc dũng cảm – Bạn hãy chuẩn bị vì Đức Thánh Cha sẽ thách đố mọi người! Những ai sống trong tiện nghi hoặc sống trong những nước phát triển sẽ được Đức Thánh Cha chiếu cố và thách đố một cách đặc biệt. Đúng thôi, vì đó là thách đố của Tin Mừng.

3. Vùng ven và Sứ vụ – Đức Thánh Cha tiếp nối các đấng tiền nhiệm phê phán mạnh mẽ một thế giới chia rẽ giữa giàu và nghèo. Đức Thánh Cha Phanxicô “không phải là người của ân sủng rẻ tiền và thứ tôn giáo dễ chịu. Ngài muốn nhìn thấy các Kitô hữu dám làm”.

4. Cầu nguyện – Người không có niềm tin thường không hiểu được tầm quan trọng của cầu nguyện trong đời sống đức tin. Chẳng hạn như Chân phước Têrêsa Calcutta đã từng bị truyền thông thế tục xem như một “nhà hoạt động xã hội trong chiếc áo dòng”. Nhưng Đức Thánh Cha Phanxicô đã không ngừng nhấn mạnh đến tầm quan trọng của cầu nguyện và thúc đẩy mọi người cầu nguyện.

5. Gặp gỡ – Đức Thánh Cha đề nghị mọi người đón nhận nền “văn hóa gặp gỡ” để cảm nhận Thiên Chúa và gặp gỡ mọi người, kể cả những người không có đức tin. Cách thế gặp gỡ và giao tiếp này bắt đầu từ trong gia đình.

6. Niềm vui – Đức Thánh Cha nhận được nhiều khen ngợi về điều này, đơn giản là vì ngài thể hiện niềm vui một cách thật giản dị. Đối với Đức Thánh Cha, nguy hiểm và cám dỗ lớn nhất của đời người là “sự ngã lòng, sự bất hòa, sự chán nản và sự dữ”.

7. Phục vụ – Đức Thánh Cha đã nêu gương phục vụ qua việc tự thanh toán tiền trọ ở Roma sau khi được bầu làm giáo hoàng, tự gọi điện thoại cho những người viết thư cho mình, hay làm những việc mà lẽ ra ngài có thể để các phụ tá thực hiện. Thông điệp của ngài là: “Đó không phải là quyền lực hay đặc ân, chúng ta hiện diện để phục vụ”.

8. Đơn sơ và khiêm nhường – Việc Đức Thánh Cha quyết định lưu trú trong nhà khách thay vì ở trong Dinh Tông Toà hoặc việc ngài tự xách cặp khi công du phần nào nói lên tính cách của Đức Thánh Cha Phanxicô và mọi người cần làm quen với sự bình dị ấy.

9. Cảm thương – Thương cảm và đồng cảm với người khác là sở trường của Đức Thánh Cha. Điều đó thể hiện rõ nét khi ngài ôm tất cả mọi người vào lòng và ngay cả khi ở giữa đám đông ngài vẫn có thể hiện diện một cách trọn vẹn với từng người.

10. Năng lượng – Với tuổi 76, Đức Thánh Cha quả thật là một người đầy tràn năng lượng và chúng ta sẽ được tham gia vào một hành trình thú vị!

(Theo CNS)

Thiên Phúc

Đức Giêsu, con người của hy vọng

2013-05-26T16:50:00.000+07:00

Đức Giêsu, con người của hy vọng
(Khải Huyền)

GIỚI THIỆU SÁCH KHẢI HUYỀN

– Chỗ đứng của Khải Huyền trong bộ Kinh Thánh

Chúng ta đã có dịp làm quen với hầu hết các sách trong Tân Ước. Sau khi đã chia sẻ sự sống và niềm tin của Hội Thánh (Công Vụ), của các giáo đoàn địa phương (Thư thánh Phaolô), để gặp gỡ Đức Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa, Đấng Cứu Chuộc loài người (Tin Mừng), giờ đây chúng ta hãy lắng nghe, hãy đọc lại cuốn sách “Mạc khải của Đức Giêsu Kitô” về “các điều kíp phải xảy đến” (Kh 1,1). Khải Huyền vì thế chính là mạc khải, là “vén bức màn lên”, là thực hiện việc “bóc trần ra điều trước kia vẫn được giấu kín”.

Vậy làm sao có thể xác định được chỗ đứng của Khải Huyền trong Bộ Kinh Thánh? Như chúng ta biết: Kinh Thánh là những bản văn ghi lại Lời Chúa nói với con người, diễn tả mối tương quan chân thật giữa Thiên Chúa với con người - mà ngôn ngữ chuyên biệt của Kinh Thánh gọi là Giao Ước -. Đối với chúng ta, Kinh Thánh gồm Cựu Ước và Tân Ước. Cựu Ước làm sống lại tất cả quá trình lịch sử của một dân được tuyển chọn, yêu thương cách riêng, được giáo dục từng bước để có khả năng đón nhận và cưu mang niềm hy vọng của nhân loại. Niềm hy vọng ấy được thực hiện khi thời gian viên mãn, khi Thiên Chúa ban người Con Một cho nhân loại. Người Con Một ấy chính là Đức Giêsu Kitô, Đấng cứu độ trần gian.

Tân Ước ghi lại sự sống và niềm tin của Hội Thánh vào Vị Chúa của mình, đồng thời vẽ lại khuôn mặt của Đấng Cứu Thế, vừa là Thiên Chúa vừa là người, để chia sẻ cho xã hội trần gian điều cao quý và hạnh phúc nhất mà mọi người đều được mời gọi tham dự vào: đó là ơn cứu độ.

Cưu mang niềm hy vọng của nhân loại, xác tín về ơn cứu độ mà Thiên Chúa trao ban cho con người qua Đức Giêsu Kitô, Hội Thánh tin tưởng và vững tâm tiến bước. Nhưng trong dòng thời gian, khi va chạm cuộc sống thường nhật với bao thực tế phũ phàng, lắm khi Dân Chúa giật mình, suy nghĩ, đặt vấn đề và có khi khắc khoải lo âu và thậm chí bối rối về niềm tin của mình. Một bên là thâm tín vào Đức Giêsu Kitô Phục Sinh, một bên là đồng hành với xã hội loài người mà mình phải yêu thương và phục vụ - nhưng rất thường khi nghi ngờ, chống đối và bách hại mình -, trong bối cảnh đó, người kitô hữu đặt ra nhiều câu hỏi: vậy thì, thế giới loài người sẽ đi về đâu? Và người kitô hữu phải sống như thế nào trong khoảng thời gian chờ đợi ngày Đức Giêsu Kitô trở lại?

Các câu hỏi đó càng trở nên cấp bách, dồn dập, nhất là trong những giai đoạn khủng hoảng, giai đoạn mà Dân Chúa gặp thử thách trầm trọng vì những bách hại bên ngoài và chia rẽ, bất hòa bên trong.

Trước những lo âu khắc khoải đó, sách Khải Huyền - mạc khải của Đức Giêsu Kitô Phục Sinh - vén mở bức màn bí ẩn lên, bày tỏ cho Hội Thánh “thấy” tương lai huy hoàng đang chờ đón những người đã đặt niềm tin và lòng yêu mến nơi Đức Giêsu Kitô, cũng như tương lai xán lạn của nhân loại và của cả vũ hoàn; bởi lẽ quyền lực của tội lỗi đã bị đánh bại và kẻ thù cuối cùng của con người là sự chết sẽ hoàn toàn bị chế ngự. Đó chính là lúc bộ mặt của thế giới này sẽ thay đổi, vì được thấm nhuần ơn cứu độ. Vì các lý do đó, Khải Huyền không phải là cuốn sách dự đoán tương lai, nhưng là sách vạch ra một hướng đi cho Dân Chúa. Hướng đi đó được bảo đảm bởi một quá trình lịch sử lâu dài của Dân Chúa (Cựu Ước), đồng thời tựa trên nền tảng vững chắc là Đức Giêsu Kitô Phục Sinh (Tân Ước).

Chỗ đứng của Khải Huyền trong toàn bộ Kinh Thánh là thế! Sách Khải Huyền rất ngắn, nếu so với các sách của Cựu Ước và Tân Ước. Nhưng Khải Huyền sẽ rất dài, vì đang được sống, đang được thực hiện liên tục bởi toàn thể Dân Chúa trong dòng thời gian và không gian trong cuộc hành trình tiến về Vương Quốc vĩnh cửu của Thiên Chúa là Trời mới - Đất mới.

– Bố cục Khải Huyền

Chúng ta có thể chia Khải Huyền thành ba phần:

Kh 1–3: Hội Thánh của Chúa Giêsu Kitô trong xã hội trần gian.

Kh 4–20: Hội Thánh của Chúa Giêsu Kitô đồng hành với xã hội trần gian. Trong cuộc hành trình này, Đức Giêsu Kitô luôn hiện diện và hướng dẫn Hội Thánh. Hội Thánh chia sẻ “nỗi vui mừng và niềm hy vọng” của mình cho xã hội loài người. Đó là giai đoạn vượt qua sa mạc, vượt qua thử thách để đạt tới niềm vui cứu độ.

Kh 21–22: Hội Thánh của Chúa Giêsu Kitô trở nên Trời mới Đất mới.

– Hội Thánh của Khải huyền

Thực tại mà Hội Thánh của Khải Huyền đang sống là một thực tại đầy khủng hoảng trong sinh hoạt tôn giáo do các biến cố lịch sử đương thời tạo nên. Tác giả Khải Huyền xác tín rằng, những gì mình ghi lại trong sách là chính “mạc khải của Đức Giêsu Kitô” trong thời đại cánh chung. Vì thế, nội dung mạc khải sẽ còn kéo dài, không những cho Hội Thánh thời bấy giờ, mà còn cho Hội Thánh của các thời đại. Khi gợi lên đời sống cụ thể của 7 giáo đoàn vùng Tiểu Á: Êphêsô (2,1-7); Smyrna (2,8-11); Pergamô (2,12-17); Thyatira (2,18-29); Sarđi (3,1-6); Philađelphia (3,7-13); Laođikêa (3,14-22), tác giả muốn nhìn đến Hội Thánh toàn diện. Đó là hình ảnh của Hội Thánh phổ cập và của mọi thời đại. Bảy giáo đoàn này, trong nhãn quan của tác giả Khải Huyền, chính là tấm gương phản chiếu lại bộ mặt và sinh hoạt của Hội Thánh Chúa Kitô. Đó là một Hội Thánh đang bị bách hại dữ dội từ bên ngoài, và bên trong lòng Hội Thánh những mầm mống chia rẽ xuất hiện do sự hoành hành của các tư tưởng lạc giáo (Kh 1–3).

Nhưng phải chăng cơn gian truân sẽ bóp nghẹt sự sống của Hội Thánh? Khải huyền từ chương 4 đến 20 vẽ lại hình ảnh cụ thể của Hội Thánh và khẳng định đời sống của Hội Thánh Chúa Kitô thường xuyên gặp những xung đột, giằng co trong cuộc sống với xã hội trần gian. Và chính trong giai đoạn này, một đặc điểm mà Khải Huyền lưu ý chúng ta là hình như không thấy bóng dáng Chúa Kitô đâu cả! Thế nhưng, vắng bóng không có nghĩa là không hiện diện! Vì, trong mọi sinh hoạt, mọi biến cố xảy ra trong Hội Thánh, Người vẫn hiện diện và biểu dương sức mạnh của mình. Chính vì thế, hình ảnh Đức Giêsu Kitô đã trở nên niềm hy vọng thật sự của Hội Thánh trong cuộc lữ hành này. Hình ảnh đó lại trở nên lẽ sống của Hội Thánh.

Từ đó, Hội Thánh nhận ra: chính nhờ những xung đột, thử thách mà Hội Thánh tự thanh luyện mình và đồng thời có cơ hội sống ơn gọi cứu thế của mình trong xã hội trần gian. Những xung đột, thử thách tạo nên đau khổ, giống như nỗi đau của người mẹ sinh con. Và đây sẽ là lúc một thế giới mới được sinh ra: thế giới của Trời mới - Đất mới!

Bằng cuộc hành trình đầy thử thách, bách hại, đau khổ, Hội Thánh lữ hành dọn đường cho Chúa Giêsu Kitô trở lại. Lúc đó, Người “lau sạch nước mắt” của Dân Người, vì “sự chết sẽ không có nữa, phiền muộn, kêu gào và khó nhọc sẽ không có nữa” (Kh 21,4).

– Văn chương Khải Huyền

Vì là sách “bóc trần ra điều trước kia vẫn được giữ kín”, nên tác giả đã sử dụng một lối hành văn đặc biệt mà ta quen gọi là lối văn khải huyền. Lối văn đó có sắc thái riêng của nó, không cùng mẫu số chung với các lối văn thông thường. Vì thế, phải đọc sách Khải Huyền bằng ngôn ngữ, não trạng của khải huyền mới có thể hiểu được Khải Huyền.

Hình thức mạc khải

Trong Kinh Thánh, chúng ta thường gặp hai hình thức mạc khải: sấm ngôn và thị kiến. Sấm ngôn là Lời Thiên Chúa được một hay nhiều người gọi là ngôn sứ hay tiên tri truyền đạt lại cho Dân Chúa. Còn thị kiến là việc thấy những bức tranh, bức ảnh chan hòa thực tại Thiên Quốc mà người chứng kiến (thị-kiến-nhân) có nhiệm vụ vẽ lại, tường thuật lại bằng ngôn ngữ, hình ảnh của con người. Thường thì thị-kiến-nhân cảm thấy bất lực trong sứ mạng thông truyền lại sứ điệp mình đã thị kiến; bởi làm sao có thể diễn đạt hoàn toàn và trung thực điều mình đã chứng kiến, mà lại là những điều không bao giờ có trong kinh nghiệm bình thường của con người! Vì thế, tác giả Khải Huyền truyền đạt sứ điệp của mình qua hai giai đoạn: 1/ Mô tả bằng hình ảnh, các từ ngữ biểu trưng điều mình đã thấy; 2/ Rồi cố gắng giải thích những gì mình vừa mô tả, vừa chứng kiến. Đây là lý do khiến chúng ta thấy trong Khải Huyền có hiện tượng hình ảnh lấn át lời nói.

Sử dụng các biểu trưng

Nhìn thấy các thực tại Thiên Quốc, quả là một đặc ân! làm sao diễn tả lại cách trọn vẹn bằng ngôn ngữ con người? Điều này buộc tác giả Khải Huyền phải sử dụng lối hành văn bao gồm nhiều từ ngữ và hình ảnh biểu trưng: – Biểu trưng về con số: 7 và 12 chỉ sự hoàn hảo, toàn thiện; số 3, số 5 hoặc 6, phân nửa của 7, hay không phải là số 7 chỉ sự bất toàn, chỉ thời gian thử thách, thời gian bách hại và cũng có khi chỉ kẻ đối địch với Thiên Chúa, với Dân của Người; số 4 chỉ bốn hướng của vũ trụ, tức là hoàn vũ, thế giới... – Biểu trưng về màu sắc: Trắng gợi lên sự chiến thắng, sự tinh tuyền; đỏ gợi ra màu máu mà các chứng nhân của Chúa Kitô phải đổ ra... – Ngoài các biểu tượng trên, tác giả Khải Huyền còn sự dụng một sốhình ảnh quen thuộc trong Kinh Thánh: cây hằng sống, suối nước tuôn trào, chiên con đứng như đã bị sát tế...

Đối tượng các thị kiến trong Khải Huyền

Trong Ngôn sứ, sứ điệp nhằm đề cao Giao Ước và quy chiếu cái nhìn của Dân Chúa về Giao Ước. Giao Ước trở nên mẫu mực cho mọi suy nghĩ, mọi hành động. Vì thế, sứ điệp của ngôn sứ nhằm hai vấn đề căn bản: hoán cải và trung thành.

Trong Khải Huyền, sứ điệp nhằm trình bày sự khải hoàn của Thiên Chúa xuyên qua những bí ẩn của lịch sử loài người. Vì thế, trọng tâm của sứ điệp Khải Huyền là: kiên trì và sẵn sàng. Từ đó, Khải Huyền trở nên sức mạnh, nguồn an ủi cho Hội Thánh: đối với những người lầm lạc, Khải Huyền đòi buộc họ phải hoán cải nếp sống; đối với người nguội lạnh, Khải Huyền trở nên sứ điệp kích thích lòng can đảm; và đối với những thành phần Dân Chúa đang gặp thử thách vì bách hại, vì khủng hoảng trong cuộc sống, Khải Huyền chính là nguồn hy vọng.

ĐỨC GIÊSU, CON NGƯỜI CỦA HY VỌNG

– Đức Giêsu dưới dạng “Chiên Con đứng như đã bị tế sát”

Trong Khải Huyền, Thiên Chúa và Vương Quốc của Người được phô bày bằng nhiều bức tranh kỳ lạ. Đặc biệt trong chương 4, chúng ta hãy chiêm ngắm một vài nét sau đây: “... một cửa mở ra trên trời...” (4,1). Qua cửa đó, thị-kiến-nhân đã thấy gì? Ông đã thấy “Một ngai đã đặt trên trời và trên ngai có Đấng ngự. Và Đấng ngự đó trông giống ngọc thạch và xích não, và hào quang tỏa quanh ngai trông giống như bích ngọc” (4,2-3). Đấng ngự trên ngai không được mô tả như thế nào, chỉ có vinh quang của Người tỏ rạng mà thôi. Đấng ấy được Kinh Thánh gọi bằng tước hiệu “Đấng đã có, đang có và sẽ đến” (1,8). Đấng ấy không lệ thuộc vào thời gian và không gian, nhưng lại can thiệp và hiện hữu trong thời gian và không gian. Đấng ấy là Chủ Tể của vũ trụ và lịch sử. Bên cạnh ngai có 7 đèn cháy lửa, tức 7 thần khí của Thiên Chúa. Đó là sự hiện diện của Thánh Linh trong sự toàn diện, tuyệt hảo của Người, luôn linh động và nóng sốt như ngọn lửa. Còn gì nữa? – Quanh ngai có bốn sinh vật hình bò tơ, sư tử, mặt người và phụng hoàng, trước sau đầy những mắt là mắt. Khải Huyền sử dụng lại hình ảnh quen thuộc trong Cựu Ước trích từ ngôn sứ Êzêkiel để biểu trưng cho 4 hướng của vũ trụ, thế giới: ý chỉ mọi tạo vật của Thiên Chúa. Thêm vào đó, có sự hiện diện của 24 lão công. Họ vận áo trắng (phẩm phục của tư tế), đầu đội triều thiên vàng (biểu hiệu của vương đế). Họ là những nhân vật tiêu biểu cho 12 chi tộc con cái Israel trong Cựu Ước và 12 Tông Đồ trong Tân Ước. Trong bức tranh này còn thiếu một nhân vật quan trọng và còn thiếu sự hiện diện của nhân loại. Thị-kiến-nhân đã đau khổ và “khóc nức nở” (4,5). Trước tình trạng đó, một vị lão công đã trấn an và giới thiệu Vị anh hùng chiến thắng “sư tử họ Giuđa, chồi lộc Đavít” (5,5). Vị anh hùng chiến thắng này xuất hiện dưới dạng “Chiên Con đứng như đã bị tế sát” (5,6). Chiên Con này đầy sức mạnh (7 sừng) và đầy Thánh Linh thông hiểu mọi sự (7 mắt). Hình ảnh “Con Chiên đứng (thẳng) như đã bị tế sát” với nguồn gốc là “sư tử họ Giuđa, chồi lộc Đavít” chính là khuôn mặt của Đức Giêsu Kitô Phục Sinh (đứng thẳng) còn mang trên thân mình dấu vết cuộc Khổ Nạn và Tử Nạn (đã bị tế sát). Rồi cùng với sự xuất hiện của Chiên Con, Vương Quốc Thiên Chúa được chan hòa “hương thơm” và vang lừng âm điệu của bài ca mới, bài ca của “mọi dòng họ, tiếng nói và mọi dân mọi nước” (5,9) – (nhân loại được cứu độ). Trong Vương Quốc đó, Khải Huyền cho thấy Đức Giêsu Kitô chiến thắng, nhưng vẫn còn mang dấu vết của cuộc xung đột, giao tranh. Vì thế, trong suốt cuộc hành trình đầy gian khổ của Hội Thánh tiến về Vương Quốc của Thiên Chúa, nơi có Đấng ngự trên ngai tỏa sáng vinh quang, hình ảnh “Con Chiên đứng (thẳng) như đã bị tế sát” đã thực sự trở nên niềm hy vọng cho toàn thể Dân Người.

– Dân Chúa trên đường tiến về tương lai

Tại sao Hội Thánh lữ hành cần phải có niềm hy vọng ? – Vì trong giai đoạn bình thường, con người sống có thể đặt chương trình, dự tính cho tương lai. Trong bối cảnh đó, các ngôn sứ, các Tông Đồ trong Hội Thánh có thể soi dẫn con người bằng cách giải thích ý nghĩa của cuộc sống, ý nghĩa của lịch sử... nhưng khi Hội Thánh phải sống trong những giai đoạn có thể nói là tuyệt vọng về phương diện nhân loại, giai đoạn mà Hội Thánh xem như bị bế tắc, cảm thấy mình bất lực trong việc xây dựng Nước Trời, thì sứ điệp của ngôn sứ hoặc của Tông Đồ không đủ mạnh để có thể tạo ra nơi tâm hồn tín hữu niềm hy vọng. Bởi lẽ, niềm hy vọng không thể tồn tại mãi với những lời nói, lời hứa - dầu đó là những lời nói, lời hứa có cơ sở vững chắc dựa trên mầu nhiệm Phục Sinh của Chúa Kitô -. Trong bối cảnh đó, niềm hy vọng đòi phải được nhìn thấy, được chạm tới, được bắt gặp điều sẽ xảy ra vào thời cánh chung. Dưới ánh sáng của Chúa Kitô Phục Sinh, Hội Thánh đã dựa trên sự trung tín vĩnh cửu của Thiên Chúa, dựa trên quá khứ của chính mình trong tương quan giao ước với Thiên Chúa để mạnh dạn đưa mắt tin tưởng nhìn về tương lai.

Bởi đó chúng ta thấy hầu như những sứ điệp quan trọng của Cựu Ước cũng như Tân Ước đều được cô đọng lại trong Khải Huyền: hình ảnh thời Xuất Hành, thời Lưu Đày luôn hiện diện hầu như trên mỗi trang sách của Khải Huyền; nếu như trong quá khứ, Thiên Chúa đã thương cứu Dân Người, thì trong hiện tại cũng như tương lai chắc chắn Người cũng giải thoát Dân Người; vì Người là Chủ Tể của vũ trụ, đồng thời cũng là Chủ Tể của lịch sử: Người là Đấng luôn trung thành với những gì Người đã hứa.

Xuất phát từ trạng huống cụ thể đó, hình ảnh Đức Giêsu Kitô dưới dạng “Con Chiên đứng (thẳng) như đã bị tế sát” thực sự trở nên niềm hy vọng lớn lao và tuyệt đối cho Dân Chúa. Dầu “bị tế sát”, nhưng vẫn “đứng thẳng”.

Rồi một khi nắm vững niềm tin “Thiên Chúa sẽ ở với con người”: “Họ sẽ là Dân của Người; còn Người, Thiên Chúa ở cùng họ, sẽ là Thiên Chúa của họ” (Kh 21,3); nên dầu gian khổ, dầu gặp bao thử thách, bị giằng co, xâu xé và thậm chí bị bách hại, toàn Dân Thiên Chúa cảm thấy mình như ứa trào sức sống và niềm vui của Đấng Phục Sinh để thốt lên niềm hy vọng của mình: “Marana Tha! Lạy Chúa Giêsu, xin hãy đến” (Kh 22,20).

Gm. Giuse Võ Đức Minh
http://www.hdgmvietnam.org/duc-giesu-con-nguoi-cua-hy-vong/5040.50.9.aspx

Đức tin và những điều kỳ diệu

2012-12-31T20:12:00.001+07:00

Đức tin có một sức mạnh thật kỳ diệu. Các tác giả Tin Mừng đã chứng minh với chúng ta điều đó. Đối với những ai đến với Chúa và tín thác nơi Ngài, họ nhận được những ơn lạ lùng vượt xa sự mong đợi.

Một người bất toại đã lâu năm, nay chỉ mong có thể cử động đi lại. Khi gặp gỡ Chúa và được Người chữa bệnh, ông đã trở nên khỏe mạnh, không chỉ đi lại được như mọi người, mà ông còn vác chõng mà đi, trước sự kinh ngạc của mọi người (x. Mc 2,3-12).

Một người mù từ bẩm sinh, chỉ ước mong con mắt mình sáng để được nhìn thấy mọi người và mọi vật xung quanh. Khi được Chúa chữa, anh không chỉ sáng con mắt thể xác, mà còn sáng cả con mắt tâm hồn. Anh được Ngài soi lòng mở trí để hiều biết những điều cao siêu. Những suy tư về sự thánh thiện và tội lỗi của người mù vừa được chữa lành, xem ra còn khôn ngoan hơn cả những người biệt phái và luật sĩ (x. Ga 9,1-41).

Một người què, đi lại khó khăn, chỉ mong được bước đi như những người khác. Nhờ tác động và quyền năng của Chúa, thông qua trung gian của hai vị tông đồ là Phêrô và Gioan, không những anh có thể đi lại được, anh còn “vừa đi vừa nhảy nhót và ca tụng Thiên Chúa”.Tác giả sách Công vụ Tông đồ trình bày anh giống như một vũ công, múa nhảy ca hát để tỏ bày niềm vui trước những điều lạ lùng Thiên Chúa vừa thực hiện (x. Cv 3,1-10).

Một phụ nữ tội lỗi cả thành đều biết tiếng, qua cuộc gặp gỡ với vị ngôn sứ có tên là Giêsu, chị đã sám hối ăn năn và trở nên con người mới. Không chỉ được hội nhập vào xã hội, chị còn trở nên một nữ tông đồ năng động nhiệt thành và là người đầu tiên loan báo Chúa đã phục sinh (x. Lc 8,2).

Đức tin có thể mang lại cho chúng ta những điều kỳ diệu. Những điều kỳ diệu ấy đến từ quyền năng của Chúa. Ngài là chủ vũ trụ, là nguyên lý của mọi nguyên lý. Quyền năng của Chúa bao trùm vũ trụ và cuộc sống con người. Trong xã hội văn minh hiện đại, con người lầm tưởng rằng họ có thể thay thế Thiên Chúa. Ý tưởng điên rồ này đã phải gánh lấy thất bại đắng cay. Một khi gạt bỏ Thiên Chúa khỏi cuộc sống, điều còn lại sẽ là bạo lực, hận thù và tội ác.

Những điều kỳ diệu của đức tin cũng đến từ nỗ lực cố gắng của con người. Đức Giêsu đã nói đến hiệu quả của đức tin: “Nếu các con có lòng tin lớn bằng hạt cải, thì các con có khiến núi này rằng: ‘Hãy rời khỏi đây mà sang nơi kia’, thì nó liền đi sang, và chẳng có gì các con không làm được” (Mt 17,20). Hạt cải thật nhỏ bé và núi đồi lớn lao. Đó là hai hình ảnh tương phản nhau. Sự tương phản ấy càng làm nổi bật sức mạnh của đức tin. Tác giả thư Do Thái đã nhắc đến gương mẫu đức tin của các Tổ phụ và những nhân vật của lịch sử dân tộc, đã nhờ đức tin mà họ vượt lên biết bao gian nan thử thách để trung thành với Chúa và thực hiện tốt đẹp những sứ vụ Chúa trao (x. Dt 11). Họ là những người đã cộng tác với Chúa, nỗ lực làm cho đức tin sinh hoa kết trái nơi cuộc đời của họ cũng như nơi tha nhân. Nếu được liệt kê vào danh sách những gương mẫu đức tin trong thư gửi tín hữu Do Thái, chúng ta sẽ nói đến các thánh tử đạo Việt Nam. Đức tin là bí quyết đem lại cho các ngài sức mạnh. Các ngài là những người thuộc nhiều thành phần xã hội khác nhau: từ những quan lại trong triều đình đến những nông dân chân lấm tay bùn; từ những người giàu có đến những người nghèo nàn cơ khổ. Tất cả đều tìm được nguồn sức mạnh đến từ đức tin vào Chúa, thà hy sinh mọi sự còn hơn là mất ơn nghĩa với Chúa. Họ chấp nhận đánh đổi tất cả để được sự sống đời đời. Sức mạnh của đức tin kỳ diệu là thế.

Sức mạnh của đức tin còn thể hiện qua sự gắn bó của người tín hữu đối với Giáo Hội. Giáo Hội là bí tích phổ quát của ơn cứu độ. Giáo Hội là chiếc thuyền chuyên chở các tín hữu đến gặp gỡ Chúa, đồng thời cũng chuyên chở Chúa đến gặp Dân của Ngài. Lịch sử hai ngàn năm đã chứng minh sức mạnh của Giáo Hội. Mặc dù thời nào cũng có những tội lỗi và gương xấu, con thuyền Giáo Hội không vì thế mà bị nhấn chìm, vì Giáo Hội được xây dựng trên nền tảng đức tin, được diễn tả qua hình ảnh tảng đá góc là chính Đức Giêsu. Hãy chiêm ngắm một khung cảnh phụng vụ sẽ thấy sức mạnh của đức tin thật kỳ diệu: những cụ ông cụ bà, những em bé thiếu nhi, những người trưởng thành… tất cả đều toát lên niềm vui khôn tả, khi họ cảm nghiệm được sự hiện diện của Chúa và được tâm sự với Ngài. Mặc dù cuộc đời vẫn còn lắm truân chuyên, nhưng những giây phút tĩnh lặng ấy giúp họ gột bỏ bụi trần, tìm được niềm vui vì có Chúa. Chính đức tin nói với họ về sự hiện diện nhiệm màu của Chúa, đồng thời thúc đẩy họ đến với Chúa để được trang bị thêm sức mạnh và ý chí vươn lên.

Trong cuộc sống hôm nay, xung quanh chúng ta những điều kỳ diệu vẫn đang xảy đến. Biết bao người đến với Chúa đã nhận được sự an ủi đỡ nâng thể xác cũng như tinh thần. Có thể khi đến với Chúa, người què vẫn chưa tự mình đi được, người mù vẫn chưa thể thấy được, người liệt chưa thể tự mình trỗi dậy, nhưng chắc chắn một điều, khi đến với Chúa với đức tin và niềm phó thác, họ đã nhận được nghị lực và niềm vui rất lạ lùng, để họ vươn lên, vượt qua khó khăn, đón nhận thực tại, lạc quan và yêu đời hơn, vì họ tin chắc chắn rằng có Chúa cùng đi với họ trong cuộc đời này. Có thể họ bị thiệt thòi về một điểm nào đó, nhưng Chúa lại bù cho họ những khả năng phi thường ở một lãnh vực khác. Đức tin vẫn đem lại cho chúng ta những điều kỳ diệu là thế.

Người tín hữu còn có sứ mạng đem những điều kỳ diệu của đức tin cho anh chị em đồng loại. Hình ảnh những nữ tu dấn thân hy sinh phục vụ người phong cùi hay những trẻ mồ côi, hình ảnh những tín hữu nhiệt thành bất chấp mọi ngờ vực để đến với người nghèo, người nhiễm HIV, hình ảnh các linh mục đến với người dân tộc thiểu số hay những nơi vùng sâu vùng xa để đem ánh sáng Tin Mừng cho những anh chị em vừa nghèo về vật chất vừa nghèo về tình người. Những thực hành bác ái này là những điểm sáng trong đời sống đức tin, đồng thời thể hiện sứ mạng cao cả của người tín hữu, đó là đến với con người để mang cho họ niềm vui và góp phần củng cố đức tin nơi họ. Thiên Chúa đang qua chúng ta để ban phúc lành cho nhân thế. Đức Giêsu mời gọi chúng ta hãy trở nên những cánh tay nối dài của Người, để làm những việc chính Người đã làm cho con người đương thời tại xứ Palêtin. Chính qua chúng ta mà Chúa vẫn tiếp tục thực hiện những điều kỳ diệu.

Chúng ta đang cùng chiêm ngưỡng vinh quang của Chúa thể hiện qua một trẻ thơ vừa chào đời. Hài nhi nằm trong máng cỏ lại là chính Thiên Chúa, Đấng tạo dựng mọi sự từ ban đầu của lịch sử, nay trở nên người phàm để sống cùng, sống với và sống cho chúng ta. Hai ngàn năm đã qua, biến cố Máng cỏ Bêlem và mầu nhiệm Thập giá đồi Canvê vẫn gửi đến chúng ta những sứ điệp quan trọng. Đó là sứ điệp của tình Chúa tình người. Tình Chúa sẽ biển đổi đời ta nên cao thượng. Tình người sẽ giúp ta tìm thấy niềm vui, bởi khi cho đi là ta được nhận lãnh.

Một tác giả là Robert Schuller viết: “Việc bạn hiện hữu trên cuộc đời đã là một quà tặng lớn lao của Thiên Chúa”. Ý thức mình là điều kỳ diệu của Chúa, mỗi chúng ta cần làm cho ánh sáng và vinh quang của Chúa thể hiện nơi cuộc đời mình. Có những điều kỳ diệu được xây nền trên những điều rất bình dị của đời thường. Các thánh là những người đã nỗ lực cố gắng để nên thánh khởi đi từ những điều rất đơn giản của cuộc sống. Một người nông dân, một người ít học, một người sống trong cảnh đạm bạc thanh bần, một người cha người mẹ âm thầm nuôi dạy con cái… tất cả đều có thể làm tỏa sáng vinh quang của Chúa và làm nên những điều kỳ diệu trong cuộc sống thân yêu của chúng ta.

Gm Giuse Vũ Văn Thiên

(Nguồn: WHĐ)

"Ông này là ai?" - Ý thức về chính mình

2012-12-26T14:52:00.000+07:00

Blog WGPSG (22/9/2011) -- Ngày 21-9-2011 Báo Thanh Niên đăng một bài viết với cái tít nghịch lý : “Ca sĩ nổi tiếng nhờ… phim”.

Ô hay, giọng ca không làm nên tên tuổi ca sĩ, mà là vai diễn giúp đánh bóng giọng ca của ca sĩ!

Tác giả viết: “Đi hát mấy năm trời mà vẫn “mờ nhân ảnh”, không ít ca sĩ đã chuyển sang đóng phim (chủ yếu truyền hình) để được nổi tiếng hơn.”

Quả thật, các ca sĩ này chọn việc đóng phim cùng với những xì-căng-đan tình yêu, trang phục… để tên tuổi được nhắc tới nhiều hơn, từ đó nghiệp cầm ca cũng theo đà mà tăng tiến : show diễn nhiều hơn, cát-xê nhỉnh hơn, người hâm mộ đông hơn…

Không ít ca sĩ đã thực sự nổi tiếng trong lĩnh vực phim ảnh, thế nhưng họ không dám chuyên tâm vào công việc của một diễn viên, họ vẫn muốn bước trên cả hai con đường nghệ thuật : ca hát và đóng phim! Điều này khiến họ nhiều khi không biết mình thực sự mạnh ở điểm nào, và lĩnh vực nào phù hợp với họ hơn, rất ít người ý thức được và nhìn nhận đúng năng lực của mình để “tập trung chuyên môn” mà đi đúng hướng.

Tóm lại, họ băn khoăn không biết mình là ai? Trong lòng khán thính giả, họ là ai: diễn viên hay ca sĩ?

Tin Mừng hôm nay cũng có một người cũng băn khoăn như thế, nhưng không phải băn khoăn về chính bản thân mà là về một người khác. “Ông này là ai?” Hêrôđê băn khoăn về con người Giêsu mà danh đang nổi như cồn trong khắp các làng mạc, thành thị nước Israel.

Ông Giêsu là ai, mà những việc làm của ông lại được lan truyền khắp đất nước?

Hêrôđê ao ước một lần chứng kiến ông Giêsu làm phép lạ cả thể, được nghe những phát biểu làm rúng động lòng người, làm chao đảo giới cầm quyền đời cũng như đạo. Vua tìm một gặp một minh tinh, một thần tượng của đám đông!

Nhưng vua đã hụt hẫng khi gặp câu trả lời.

Ông Giêsu không chạy theo thị hiếu của khán thính giả mà luôn tìm cách thực thi sứ mạng được trao phó : “Lương thực của Thầy là thực hiện ý muốn của Chúa Cha”, thánh ý của Chúa Cha là cứu nhân độ thế bằng tình yêu!

Hêrôđê không biết Chúa Giêsu, nhưng Chúa Giêsu lại luôn ý thức và biết rõ về bản thân. Người đã không đồng tình với các người hâm mộ đông đảo của Người khi họ muốn tôn Người làm vua; Người cũng chẳng chiều theo ý thích của dân chúng khi họ lũ lượt theo Người chỉ vì được ăn bánh no nê mà không cần lao động.

Chúa Giêsu chỉ chuyên chú vào một điều, rao giảng về Nước Trời và kêu gọi mọi người sám hối để có cơ hội vào Nước Trời, nước của tình yêu!

Là môn đệ của Thầy Giêsu, chúng ta cũng phải chuyên chú vào một điều duy nhất là “Anh em hãy yêu thương nhau, để mọi người nhận biết anh em là môn đệ Thầy!”

Ngày nay, nhân loại vẫn không ngừng đặt câu hỏi : “Đức Giêsu là ai?”, ai sẽ trả lời cho họ, nếu không phải là chính chúng ta, những Kitô hữu?

Ước mong sao, những Kitô hữu luôn ý thức mình là ai, là môn đệ của ai, để rồi muôn dân nhận ra chính Thầy Giêsu trong chính con người của Kitô hữu!

Chiên Già

MỘT LINH MỤC BỊ GIÁO DÂN GIẾT CHẾT

2012-11-15T21:18:00.002+07:00

Một người linh mục là bạn rất thân của tôi đã bị những người giáo dân là chính con chiên của mình giết chết !

Giáo dân là con chiên của Ngài đã giết Ngài một cách dã man, tàn nhẫn. Họ đánh đập Ngài không nương tay. Những vết thương bầm dập và máu me chảy ra phát sợ. Vì vết thương quá nhiều nên Ngài đã qua đời rất nhanh chóng. Tôi không nghĩ rằng giáo dân của Ngài lại độc ác, tàn nhẫn đến như thế. Tôi cứ thắc mắc cùng với bao người khác….

Nguyên do từ những xích mích ban đầu giữa hai bên, ban đầu tuy rất nhỏ nhưng ngày một tăng dần lên. Ban đầu là vì mấy câu nói khó nghe, mấy việc làm gai mắt,…làm cho sự hiểu lầm nghi kỵ, hằn thù cứ thế tăng lên cao độ. Giáo dân trong giáo xứ cảm thấy bị mất lòng, tự ái. Cuối cùng, từ chức sắc tới thường dân đã quyết định lập thành một phe nhóm để giết chết cha xứ của mình. Làm được chuyện đó họ hả hê vui mừng như vừa giết được một kẻ thù số một của mình.

Khi nghe tin này, tôi bị đứng tim, dựng tóc gáy và vô cùng hoảng hốt. Đúng là sét đánh mang tai. Ban đầu tôi không thể tin nổi. Ban biên tập các trang báo nhận được tin này cũng sửng sốt, ngỡ ngàng và ngã ngửa ra. Nhưng sự thật là như thế. Thật xót xa cho người bạn của tôi. Đến nay, thỉnh thoảng nhớ đến cái chết của bạn mình, tôi lại bật khóc và buồn thương day dứt.

Chúng tôi quen biết nhau từ nhỏ. Ngài làm linh mục trước tôi. Ngài lớn tuổi hơn tôi đã chọn kết thân với tôi. Tôi không dám chọn chơi với Ngài. Nhưng vì Ngài thích tôi nên chọn tôi làm bạn. Thế là đương nhiên tôi là bạn của Ngài.

Linh mục này đang phụ trách một giáo xứ rất quan trọng. Lại là cha xứ tiên khởi nữa. Đây là một giáo xứ kỳ cựu, nổi tiếng và có một không hai trong giáo phận. Nhưng thời gian vừa rồi Ngài đã bị con chiên trong giáo xứ giết chết. Ngài chết ở tuổi rất trẻ. Ngài chết ở tuổi đời linh mục sớm hơn tôi. Ngài chết đang khi rất thành công. Một linh mục dầy dặn kinh nghiệm và có đủ mọi chuyên môn ; đặc biêt rất hiền lành, thánh thiện, chịu khó làm việc, nhất là những công việc bác ái chăm lo cho người nghèo.

Khi Ngài còn sống, lúc xa nhau chúng tôi vẫn trao đổi thư từ, điện thoại nối mạng internet. Chúng tôi vẫn thường tâm sự về công việc mục vụ hằng ngày của nhau. Ngài đi trước nên có kinh nghiêm và hay khuyên tôi : bạn ơi, cố gắng lên nhé. Cứ phục vụ cho tốt, còn việc sống chết kiểu gì chẳng biết được đâu. Tôi vẫn nhớ lời này mãi. Và cho đến nay, khi cái chết dã man xảy đến cho Ngài tôi mới gẫm lại những lời ấy khi xưa. Lời đó đã xảy đến cho Ngài trước rồi, vậy có lẽ cũng đang chờ mình đây?! Tôi cũng sợ nhỡ ra mai mốt lại đến lượt mình cũng như vậy thì sao? Không biết mình có chịu nổi không đây?
Tôi hơi lo nghĩ nhưng lại tự nhủ : không lẽ bạn mình đã sẵn sàng can đảm như thế mà mình lại thua sao? Bạn mình sống tốt làm việc hay như thế mà lại chết như thế thì số phận của mình thế nào đây? Mình làm việc không thể bằng bạn của mình được thì chắc chắn không thể được giáo dân đối xử tốt hơn, vậy thì những cú đòn mạnh hơn đang chờ mình là cái chắc! Nhiều câu hỏi khác cứ miên man trong đầu tôi. Thế là tôi lại tiếp tục kể chuyện về bạn tôi cho người khác. Câu chuyện này tôi quá quen thuộc nên mình kể dễ dàng và sống động. Tùy vào tâm lý, lứa tuổi khác nhau mà mình diễn tả khác nhau, miễn là không sai nội dung. Có nhiều người nghe đi nghe lại chuyện này nhiều lần thì họ biết là tôi rất yêu người bạn của tôi đã phải chết nhục nhã đau thương như vậy.

Dù vụ việc xảy ra cũng khá lâu nhưng hiện nay người ta vẫn đang tiếp tục điều tra về nguyên nhân vụ án. Về phía chính quyền đáng lẽ phải nhúng tay can thiệp ngay, rồi điều tra và chịu trách nhiệm thì mới đúng; nhưng đàng này, nhất là chính quyền địa phương của địa bàn giáo xứ ấy không thèm quan tâm đếm xỉa gì cả. Có nhiều kẻ còn tìm cách ỉm đi. Tệ thật. Còn phía nhà nước thì cho đến nay hoàn toàn im lặng. Thôi, đấy là chuyện của họ. Tôi cũng không dám trách họ nữa. Chỉ kể ra đây mấy điều liên quan đến vụ án cho thêm phần thảm thương xót xa mà thôi, vì dầu sao thì chuyện cũng đã rồi.

Tôi thương tiếc cho Bà Cố của Ngài. Sinh được mỗi cậu con trai đã sẵn sàng quảng đại hy sinh dâng hiến cho Chúa thì nay lại bị giáo dân giết chết. Giá như Ngài bị tai nạn hay ốm đau bệnh tật rồi chết thì cũng bình thường nhưng đàng này bị con chiên của mình phản bội mới đau đớn chứ. Bà Cố như bị cắt đứt từng khúc ruột. Bà Cố chỉ muốn chết theo con mình. Ôi thật xót xa cho thân phận của Ngài. Biết làm sao đây?

Người Bạn ơi! Hãy nói cho tôi đi. Tôi thấy thật buồn và sợ hãi. Suy nghĩ miên man như thế và tôi lại tiếp tục công việc mục vụ ở giáo xứ của mình. Tôi quyết định loan tin thêm và viết thành câu chuyện để đời cho người ta biết.

Bà Cố của Ngài vốn là người kín đáo, tế nhị, khiêm nhu nên can ngăn tôi thôi sự việc đã rồi đừng làm rùm beng lên nữa vì cũng chẳng cứu vãn được. Tôi hiểu ý Bà Cố. Nhưng sau khi nghe tôi giải thích đây không phải có ý làm rùm beng lên mà chỉ muốn loan báo, kể chuyện thêm để nêu gương sáng cho mọi người nhất là các linh mục bây giờ phải can đảm và dám chấp nhận hy sinh kể cả cái chết; và để giáo dân thêm lòng mộ mến siêng năng đến cầu nguyện với Ngài thôi. Bà Cố hiểu ý tốt lành của tôi nên đã để cho tôi viết. Không những thế, bà cố còn cung cấp thêm tư liệu mà chỉ có mình Bà Cố biết vì là Mẹ của linh mục đó mà. Tôi hết sức cảm động và biết ơn Bà Cố vì nhờ có những nguồn tư liệu đó dần đần tôi mới hiểu chính xác hơn nguyên nhân về cái chết của Ngài.

Tôi cố gắng dùng hết mọi lời lẽ để yên ủi Bà Cố. Nhưng xem ra tình cảm của người mẹ dạt dào lắm, làm sao mà cầm lòng được chứ. Bà thương nhớ con mình đêm ngày. Hết năm này qua năm khác vẫn hồi tưởng lại chuyện cũ và trong lòng cứ sôi lên như điên như dại. Thế rồi, tôi xin Bà Cố hãy nhận tôi làm người con thay cho người con linh mục đã bị giết. Bà Cố thấy được yên ủi phần nào và sẵn sàng nhận. Từ đó, hai mẹ con tôi hay tâm sự yên ủi nhau nhiều hơn. Tôi nghĩ dù sao mình cũng có thêm người mẹ nữa càng tốt, lại là người mẹ của linh mục bạn thân của mình nên chắc chắn mối liên hệ thiêng liêng sẽ rất cao quý và mãnh liệt. Tôi coi Bà Cố như mẹ ruột tôi vậy và có khi còn hơn nữa. Mẹ ruột tôi biết chuyện này nên rất thích và cảm thấy an tâm cho con trai mình có thêm một chỗ dựa tinh thần nữa. Từ nay tôi có hai người mẹ trong đời linh mục. Người mẹ nào cũng hay. Người mẹ nào cũng cần. Người mẹ nào cũng tốt. Người mẹ nào cũng đứng đắn, tế nhị, dạt dào tình cảm.

Tính Bà Cố rất cẩn thận. Khi tôi viết xong, Bà Cố đòi xem lại có đúng không vì sợ người ta hiểu lầm về con bà hoặc nghi oan cho con Bà. Điều đó cũng đúng thôi. Người mẹ nào mà chẳng bênh con. Sự thật thì tôi viết đúng như những gì đã xảy ra và như lời Bà Cố kể. Cả hai bên đều hài lòng và chấp nhận nội dung câu chuyện ấy.

Một hôm đứng cầu nguyện trước mộ của người bạn linh mục. Tôi khoe với Ngài chuyện ấy. Tôi xin Ngài đã về với Thiên Chúa thì xin phù hộ cho mẹ con chúng tôi còn đang phải chiến đấu vác thánh giá trong đời. Tôi xin Ngài phù hộ cho tôi cũng sẵn sàng chuẩn bị tư thế để đón nhận cái chết như Ngài. Tôi xin Ngài an ủi cho hai người mẹ của tôi đang còn sống.

Dịp khác đến thăm hiện trường thì chỉ còn biết đứng nhìn và viếng mộ Ngài mà thôi. Bấy giờ, lòng tôi lại trào dâng nghẹn ngào cảm xúc và không cầm được nước mắt. Những giọt lệ lại từ từ chảy trên gò má. Tôi cầu nguyện rất nhiều, rất lâu trước ngôi mộ của Ngài và cứ băn khoăn tự hỏi : tại sao lại như thế? Tôi lại khóc bạn và xin bạn cầu nguyện nhiều cho tôi. Những người dân đứng xung quanh thấy tôi khóc họ cũng khóc theo. Họ cũng cầu nguyện, niệm hương, dâng hoa tỏ lòng thành kính ngưỡng mộ Ngài. Qủa thật, một con người bị chết như thế ai chẳng thương tiếc. Một linh mục tận tụy, hy sinh, quảng đại, thánh thiện như thế ai mà chẳng cần. Thế mà tại sao giáo dân của Ngài lại bảo nhau giết Ngài một cách tàn nhẫn như thế? Tôi vẫn chưa hiểu nổi. Và quên hết cả nguyên nhân ở trên luôn.

Có những người bạn không cùng tôn giáo trong đó có cả nhà sư và những người vô thần, những bạn học văn hóa ngày xưa với tôi cũng hay hỏi thăm về cái chết của linh mục bạn tôi nhất là mỗi dịp giỗ của Ngài. Những dịp này, tôi vẫn thường mời họ đến chơi và thăm mộ của Ngài. Trong những câu chuyện, tôi vẫn kể cho họ nghe lại về cái chết của linh mục ấy. Họ cũng tỏ ra cảm phục, mến yêu và kính trọng Ngài. Nhưng không thấy họ nói chuyện gì với Ngài trước mộ.

Gần đây, có một số chuyên viên là đạo diễn, nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ, họa sĩ, điêu khắc gia…đã xin tôi nội dung câu chuyện và bài viết này để về dựng thành phim truyện, thơ ca và tạo vẽ hình,…Tôi vô cùng sung sướng và sẵn sàng cung cấp cho họ. Tôi dặn họ nếu cần tư liệu nữa tôi sẽ hỏi Bà Cố để có thêm thông tin chính xác đầy đủ hơn. Chỉ mong sao cho cuộc đời và cái chết của người bạn linh mục của tôi được mọi người biết đến ở mọi phương diện. Đó cũng là ao ước duy nhất của tôi bây giờ. Chẳng hiểu sao, từ sau cái chết của Ngài, lúc nào bất cứ làm gì, nói gì tôi cũng làm và nói trong ý hướng về cái chết của người bạn đáng mến phục này.

Sau cùng, có mấy người hỏi tôi nhiều câu hỏi khác nhau. Tại sao hai linh mục lại quen nhau? Tại sao hai linh mục lại thân nhau? Gia đình của linh mục bị giết kia thế nào? Người thân của linh mục bị giết kia đâu cả rồi ? Chuyện này giải quyết tới đâu? Kẻ giết Ngài bị phạt như thế nào? Gia đình nạn nhân có được bồi thường không?... Tôi cứ để cho họ hỏi tự nhiên thoải mái. Nhưng có một câu hỏi cuối cùng : Tại sao vị linh mục ấy bị nhiều vết thương khủng khiếp trên người và có một vết dao đâm ở ngực nữa? Lúc ấy tôi mới trả lời : vì linh mục này có tên gọi là Giêsu!!!...
Tuần thánh 2012

Lm. Pet. Bùi Trọng Khẩn

www.trongkhan.net

http://youtu.be/3SuRkEguLHg

Huấn từ của TGM Leopoldo Girelli tại lễ khai mạc Năm Đức Tin của Giáo hội VN

2012-11-01T17:01:00.000+07:00

Cuối thánh lễ khai mạc Năm Đức Tin của Giáo hội Việt Nam tại Thanh Hoá ngày 12/10/2012, Đức Tổng giám mục Leopoldo Girelli có một bài diễn từ quan trọng cho Giáo hội Việt Nam.

Gợi ý về việc sống đạo trong Năm Đức Tin, ngài cho rằng sống niềm tin không chỉ dừng lại việc cử hành bên ngoài mà còn phải đi vào chiều sâu nội tâm.

Khi liên tưởng đến ngôi tháp của nhà thờ chính toà Thanh Hoá, ngài ví "niềm tin của con người như một khát vọng hướng về trời cao".

Sau khi “đánh giá cao sự cộng tác của chính quyền địa phương với giáo phận Thanh Hoá”, ngài ước mong các giáo phận khác cũng được như thế.

Đặc biệt, vị Sứ thần Toà Thánh kêu gọi mở rộng “tự do tôn giáo”, mong sao Giáo hội Công giáo Việt Nam, cùng với các tôn giáo khác, được nhiều tự do hơn để sống niềm tin của mình.

Ngài nói rằng “những giới hạn bên ngoài” không giới hạn được “sự tự do bên trong”, nơi đó con người được hiệp thông với Thiên Chúa.

Với người tín hữu Việt Nam, ngài mời gọi họ dấn thân cho công cuộc tân Phúc Âm hoá, và noi gương các thánh tử đạo Việt Nam, những người đã hi sinh cả mạng sống mình để trung thành với đức tin.

(Nguồn: GP Thanh Hoá online)

Sự tự do của Đức Giê-su

2012-11-01T16:37:00.003+07:00

Con người thời nay rất nhạy cảm với hai từ “tự do”, nói nhiều về tự do và đề cao sự tự do. Với tư cách là kitô-hữu, là môn đệ của Đức Giê-su, chúng ta cần tìm hiểu xem sự tự do của Thầy chúng ta nằm ở chỗ nào, và Người đã thể hiện sự tự do của mình như thế nào trong cuộc sống.

1. Sự tự do và tính bất khả vi phạm

Đức Giê-su , với tư cách là Con Thiên Chúa, hằng sống hiệp thông với Thiên Chúa, là Đấng Thánh như Giáo-hội vẫn tuyên xưng trong Kinh Vinh Danh : “Chỉ có Chúa là Đấng Thánh” ! Điều đó có nghĩa Người là Đấng vô tội.

Tính vô tội nơi Đức Giê-su không chỉ có nghĩa là không có tội mà còn hàm ý không thể phạm tội. Tội là một hành vi phản lại với Thiên Chúa. Như vậy nếu Đức Giê-su phạm tội, Người phản lại với chính mình. Nếu chúng ta hiểu đúng tương quan hiệp nhất giữa Đức Giê-su với Chúa Cha, thì chân lý này trở thành hiển nhiên : “Cuộc sống hiệp nhất trong tương quan giữa Đức Giê-su với Thiên Chúa, sự hiến thân cho Thiên Chúa toàn vẹn đến mức sự tự do của riêng mình trùng hợp với sứ mạng thần linh và với ý muốn của Chúa Cha đối với mình, đã bao hàm sự miễn nhiễm đối với mọi tội lỗi rồi. Khẳng định Đức Giê-su vô tội là diễn tả cách tiêu cực cũng một chân lý mà chúng ta nói theo phương cách tích cực: Người là Con Thiên Chúa và hoàn toàn sống cho Thiên Chúa. Nếu tội chủ yếu là sống đối lập với Thiên Chúa, khép kín lòng mình lại đối với Thiên Chúa, thì sự hiệp nhất giữa Đức Giê-su với Thiên Chúa trong cộng đoàn ngôi vị với Chúa Cha, trong tư cách ngôi vị Con Thiên Chúa, thì điều đó ngụ ý trực tiếp là sống xa cách đối với mọi tội lỗi” (W.Pannenberg, Esqquisse d’une christologie, coll.Cogitatio fidei. Paris, Cerf 1971, p. 456)

Từ đó nảy sinh câu hỏi: làm sao dung hoà được sự tự do với tính bất khả vi phạm nơi Đức Giê-su ? Vấn đề thường được đặt ra như sau : hoặc là Đức Giê-su có tự do, nên Người có thể không tuân phục mệnh lệnh Chúa Cha, tức là không chấp nhận chịu khổ nạn và chịu chết, và trong trường hợp đó, Người có thể phạm tội : như vậy Người không phải là Đấng bất khả vi phạm; hoặc là mệnh lệnh Chúa Cha tước đoạt hết quyền tự do của Đức Giê-su ! Trước vấn đề lưỡng nan này, nhiều người đã giảm nhẹ hoặc loại bỏ lệnh truyền của Chúa Cha để đề cao sự tự do của Đức Giê-su.

Thực ra cái khó không nằm ở chỗ dung hoà lệnh truyền Chúa Cha và sự tự do của Đức Giê-su. Lệnh truyền bao hàm một sự bắt buộc về mặt tâm linh, nhưng không phá hủy sự tự do. Trái lại lệnh truyền giả thiết người vâng lời có tự do. Cho nên chúng ta không cần làm giảm nhẹ lệnh truyền của Chúa Cha. Đức Giê-su thực sự đã vâng lời và đã làm thế một cách rất tự do. Lệnh truyền và sự tự do tương ứng với nhau.

Vấn đề chính yếu nằm ở nơi tính bất khả vi phạm của Đức Giê-su. Tính chất này xem ra làm mất sự tự do của Đức Giê-su, theo hai góc nhìn : thứ nhất điều đó xem ra ngụ ý Đức Giê-su đã bị tiền định phải hành động theo một chiều hướng đã được vạch sẵn; thứ hai nó loại bỏ nơi Người khả năng chọn lựa giữa thiện và ác, giữa điều lành và điều tội.

Thực ra tính bất khả vi phạm không bao hàm một sự tiền định nào cả. Nó chỉ loại bỏ khả năng phạm tội. Đàng khác cho dẫu điều đó loại bỏ khả năng chọn lựa giữa điều lành và điều tội, thì sự tự do đích thực vẫn còn.

Người ta thường quan niệm tự do là khả năng chọn lựa giữa điều lành và điều dữ. Thực ra đó là một quan niệm phát xuất từ hoàn cảnh yếu đuối của chúng ta, những con người bị giằng co giữa điều lành và điều dữ, điều tốt và điều xấu.

Nơi Thiên Chúa, sự tự do phải được định nghĩa là khả năng hành động tuyệt đối tự ý mình : Thiên Chúa tự ý quyết định mà không bị chi phối bởi những thúc bách từ bên ngoài hay từ bên trong. Bản chất của Thiên Chúa là tốt lành, nên Người không thể muốn sự dữ và hành động theo chiều hướng của điều tội lỗi. Tuy nhiên Người vẫn hoàn toàn tự do và tự do hơn bất cứ người nào. Trong cuộc tranh luận với những người theo Pêlagiô (ông này chỉ chấp nhận có tự do, chỉ khi nào người ta có khả năng chọn lựa giữa điều tốt và điều xấu) thánh Augustinô đã nói : “Nếu không ai sẽ tự do cả, khi không có khả năng muốn hai điều, tức điều tốt và điều xấu, thì Thiên Chúa cũng không tự do, vì Người không thể muốn điều xấu. Các bạn tôn vinh Thiên Chúa như thế sao, bằng cách chối bỏ sự tự do của Người ?”.

Đức Giê-su hoàn toàn tự do. Người tự ý chọn lựa tuân phục Chúa Cha. Người không thể chọn lựa con đường bất tuân. Sự tự do của Người nằm ở chỗ Người tự ý quyết định. Người không thể muốn điều xấu, do tự bản chất tốt lành của Người. Tính bất khả vi phạm này không phải là một sự kém sút, khuyết tật gì hay là một ngăn trở cho sự tự do. Trái lại đó là điều hoàn hảo làm cho sự tự do của Đức Giê-su biểu lộ ra một cách nguyên vẹn hơn.

Để hiểu rõ sự tự do của Đức Giê-su chúng ta đừng quên Người là Con của Chúa Cha, và Người chỉ là Con trong sự hiến thân trọn vẹn cho Thánh Ý của Cha. Sự hiệp nhất trong ý muốn với Chúa Cha, đó là chứng cớ Người là Con “luôn luôn hương về Cha”, luôn luôn nên một với Cha, như Người đã nói: “Cha Ta và Ta, chúng ta là một!” Vì đã hiến thân trọn vẹn cho Chúa Cha và sứ mạng Người giao phó, nên nơi ý muốn của Đức Giê-su không còn chỗ cho một khả thể nào khác. Với tư cách là Con, Đức Giê-su không bao giờ muốn tạo cho mình một thế đứng độc lập đối với Cha, như Thánh Phao-lô đã khẳng định: “Đức Gi-su Ki-tơ vốn dĩ l Thin Cha m khơng nghĩ phải nhất quyết duy trì địa vị ngang hàng với Thiên Chúa …”, nhưng Người đã chọn “vâng lời cho đến nỗi bằng lòng chịu chết” (Pl 2, 6-8). Sự tự do của Đức Giê-su không nằm ở chỗ đứng độc lập với Thiên Chúa, nhưng trong sự hiệp nhất với Thiên Chúa.

2. Đức Giê-su, một con người tự do thật sự

Qua chứng tá của các sách Tin Mừng, Đức Giê-su tỏ ra là con người luôn luôn làm chủ mọi tư tưởng và hành động của mình, nhất là trong giờ khổ nạn. Người đã tuyên bố : “Không ai cất mạng sống Ta được; nhưng chính Ta tự mình thí mạng sống Ta” (Ga 10,18). Người nói thêm là ý muốn của Chúa Cha không làm cho Người mất tự do, trái lại làm cho sự tự do ấy biểu lộ rõ ràng hơn : “Ta có quyền thí mạng sống Ta, và cũng có quyền lấy lại; đó là lệnh truyền Ta đã lĩnh nơi Cha Ta”. Chính vì Đức Giê-su có tự do, nên Người đã lập được công nghiệp chan chứa, để đền tội cho loài người.

Sau đây chúng ta cần tìm hiểu thêm để xem Đức Giê-su đã thể hiện sự tự do của mình cách cụ thể như thế nào trong cuộc sống thường nhật. Các nhà tâm lý học ngày nay thường phân biệt nhiều mức độ tự do. Trước hết có sự tự do được thể hiện nơi đáy lòng con người (Kinh Thánh nói tới “cái tâm” của con người) : nó định hướng một cách cơ bản cho mọi quyết định khác về sau. Sự tự do ở mức độ thâm sâu này được thể hiện nơi một sự chọn lựa căn cơ cho cả cuộc đời. Sự chọn lựa cơ bản này sẽ được thực hiện bằng những quyết định nhỏ bé khác trong từng thời điểm, từng hoàn cảnh của cuộc đời: đây là mức độ của sự tự do trong hoàn cảnh.

Dưới ánh sáng của khoa tâm lý học đó, người ta có thể đặt câu hỏi: Đức Giê-su có chọn lựa cho mình một hướng đi cơ bản không? Nếu có, thì đó là chọn lựa nào? Sự chọn lựa cơ bản ấy được thể hiện như thế nào qua những tương quan cụ thể trong cuộc sống?

2.1. Sự chọn lựa cơ bản

Hai biến cố xảy ra vào vào đầu và cuối cuộc đời của Đức Giê-su cho thấy một cách rõ ràng sự chọn lựa quyết liệt của Người, một sự chọn lựa định hướng cho cuộc đời và sứ mạng của Người: đó là “mầu nhiệm” Đức Giê-su chịu cám dỗ trong sa mạc và giờ cầu nguyện trong vườn Ghết-sê-ma-ni. Hai loạt bài trình thuật này hàm chứa một nòng cốt lịch sử, vì người ta khó nghĩ rằng cộng đoàn tiên khởi đã sáng tác những hoạt cảnh đi ngược với niềm tin của họ vào địa vị Đức Chúa của Đấng đã phục sinh.

a. Ý nghĩa sự kiện

Trước khi đi vào nội dung các chước cám dỗ, chúng ta cần có vài suy nghĩ về sự kiện Con Thiên Chúa bị cám dỗ. Nhiều chứng từ của Tân Ước xác nhận sự thật về các chước cám dỗ. Ngoài ba bài trình thuật về các chước cám dỗ trong sa mạc (Mc 1,12-13; Mt 4,1-11; Lc 4,1-3), ta còn nghe chính Đức Giê-su nói tới “các thử thách gian nan” của mình (Lc 22,28: từ hy-lạppeirasmos có nghĩa là cám dỗ, thử thách). Tác giả thư Do-thái còn viết: “Vì bản thân Người đã trải qua thử thách và đau khổ, nên Người có thể cứu giúp những ai bị thử thách “ (Dt 2,18). Từ những “cơn thử thách” đó, Người đã học được “thế nào là vâng phục” : “Khi còn sống kiếp phàm nhân, Đức Giê-su đã lớn tiếng kêu van khóc lóc mà dâng lời khẩn nguyện nài xin lên Đấng có quyền năng cứu Người khỏi chết. Người đã được nhậm lời, vì có lòng tôn kính.8 Dầu là Con Thiên Chúa, Người đã phải trải qua nhiều đau khổ mới học được thế nào là vâng phục” (Dt 5,7). Theo gợi ý của Luca (Lc 4,13: “Sau khi đã xoay hết cách để cám dỗ, quỷ dữ lìa bỏ Người, chờ đợi thời cơ”) và của thư Do-thái (“Khi còn sống kiếp phàm nhân…”), thì Đức Giê-su chịu cám dỗ nhiều lần trong cuộc đời, đặc biệt là trong vườn Ghết-sê-ma-ni và trên cây thập giá.

Nhiều tác giả tu đức, vì muốn đề cao sự thánh thiện của Đức Giê-su, nên đã giảm nhẹ ý nghĩa các chước cám dỗ. Họ giải thích là Chúa đã cho phép xảy ra các chước cám dỗ như vậy, chỉ vì mục đích sư phạm, nghĩa là để làm gương cho chúng ta trong việc chống trả lại với các chước cám dỗ. Chắc chắn chúng ta không thể loại bỏ giá trị giáo dục của sự kiện Đức Giê-su đã bị cám dỗ. Nhưng sự kiện ấy chỉ mang giá trị “làm gương”, khi các chước cám dỗ xảy ra đích thực. Đức Giê-su không “đóng kịch”, nhưng đích thực đã sống thân phận một con người như chúng ta.

Sự vô tội và thánh thiện không có nghĩa là Đức Giê-su được miễn khỏi chịu các chước cám dỗ. Vì Người giống những người khác trong mọi sự, ngoại trừ tội lỗi, nên Người cũng đã phải chịu thử thách và chịu cám dỗ như chúng ta.

Chắc chắn chúng ta phải khẳng định là Đức Giê-su không có tình dục như chúng ta. “Tình dục” (concupiscence) ở đây không chỉ là “sự ham muốn thú nhục dục” (nghĩa hẹp ta thường dùng), nhưng được hiểu theo nghĩa rộng, nghĩa là một khuyh hướng thúc đẩy con người hành động theo bản năng ích kỷ “tự nhiên”. Nó phát xuất từ tình trạng mất cân bằng trong bản tính loài người, do tội nguyên tổ gây ra. Tình dục không phải là tội theo nghĩa chính xác, nhưng là hậu quả của tội. Theo Công đồng Trentô “tình dục do tội mà ra và lôi cuốn người ta đến sự tội” (DS. 1515). Đức Giê-su là Đấng vô tội, nên không bao giờ cảm nghiệm sự rối loạn nội tâm ấy và cũng không bao giờ cảm thấy một sự vui thỏa thầm kín nào về điều xấu xuất hiện trước mặt.

Vậy nếu Đức Giê-su không có tình dục nơi bản thân, chúng ta có thể nói là các chước cám dỗ của Người chỉ hoàn toàn nằm bên ngoài? Nhiều người nghĩ như thế cũng là để bảo vệ sự thánh thiện và vô tội vẹn toàn của Đức Giê-su. Theo họ thì các chước cám dỗ chỉ tấn công Người ở bên ngoài thôi. (x. Michel, art. Jesus Christ, D.T.C. 8, 1294-1295).

Nhưng thế nào là một chưóc cám dỗ chỉ hoàn toàn nằm bên ngoài? Một chước cám dỗ đích thực lại không len lỏi vào trong ý thức để quyến rũ người ta đó sao ?

Dấu hiệu cho thấy các chước cám dỗ không hoàn toàn nằm bên ngoài, là chúng gây nên những cuộc xung đột sâu xa trong tâm hồn Đức Giê-su. Cơn buồn sầu và sợ hãi trong vườn Ghetsemani mà Mác-cô nói tới (14,33) như muốn lôi cuốn Đức Giê-su tránh xa cuộc khổ nạn và làm cho Người phải chấp nhận một cách đau đớn. Vào giờ hấp hối, Đức Giê-su phải thắng vượt phản ứng sợ hãi tự nhiên trước sự đau khổ. Cuộc xung đột trong linh hồn Người giữa ý chí và một chiều hướng thấp kém hơn, cho dẫu mạnh mẽ và da diết, tự nó không phải là dấu hiệu của một sự rối loạn luân lý, bởi vì nó xảy ra đúng vào lúc mà Người lập công nghiệp để cứu chuộc loài người. Nếu chúng ta ý thức rằng cuộc chiến chống sự dữ đang xảy ra trong lương tâm sâu thẳm của mỗi người, thì chúng ta sẽ hiểu một cách dễ dàng là Đấng Cứu Thế của loài người đã muốn liên đới chặt chẽ với mọi người trong cuộc chiến ấy, và Người đã phải vận dụng mọi tiềm năng tâm lý và luân lý của Người để đánh bại quyền lực dụ dỗ của sự tội (xem thêm: J. Jeremias, Théologie du N.T, I, p.91-97).

b. Nội dung các chước cám dỗ

Khi trình bày việc Đức Giê-su chịu cám dỗ, hai tác giả Mát-thêu và Lu-ca muốn cho chúng ta thấy rằng Đức Giê-su đã trải qua một kinh nghiệm như dân Ít-ra-en ngày xưa, còn Mác-cô lại đặt Đức Giê-su trong tương quan với A-đam, ông tổ của loài người .

Trước hết chúng ta hãy xem cách trình bày của Mt và của Lc : khung cảnh sa mạc, thời gian 40 ngày gợi lại 40 năm dân Ít-ra-en hành trình trong sa mạc trước khi về Đất hứa; ba chước cám dỗ mà Đức Giê-su phải chịu tương ứng với những chước cám dỗ mà dân Thiên Chúa đã chịu. Ít-ra-en gặp cơn đói, đã kêu trách Thiên Chúa, và Thiên Chúa đã ban man-na (Xh. 16 và Ds 11), thì đây Đức Giê-su cũng đói và quỷ dữ đề nghị Người hãy biến những hòn đá thành bánh mà ăn. Câu trả lời của Đức Giê-su (Mt 4,4) dựa trên lời giải thích thần học về chước cám dỗ đầu tiên của Ít-ra-en : “Người [Thiên Chúa] thử thch anh (em) cho biết lịng dạ anh (em), xem anh (em) cĩ giữ cc mệnh lệnh của Người hay không. Người đ bắt anh (em) phải cng cực, phải đói, rồi đ cho anh (em) ăn man-na là của ăn anh (em) chưa từng biết và cha ông anh (em) cũng chưa từng biết, ng hầu lm cho anh (em) nhận biết rằng người ta sống không chỉ nhờ cơm bánh, nhưng cịn sống nhờ mọi lời miệng ĐỨC CHÚA phán ra” (Đnl 8,3).

Tại Ma-xa, dân Ít-ra-en khát nước lại kêu trách Thiên Chúa (Xh 17,1-7). Tương ứng với thử thách này là chước cám dỗ buộc Thiên Chúa phải làm phép lạ: “Nếu ơng l Con Thin Cha, thì gieo mình xuống đi! Vì đ cĩ lời chp rằng: Thin Cha sẽ truyền cho thin sứ lo cho bạn, v thin sứ sẽ tay đỡ tay nâng, cho bạn khỏi vấp chân vào đá." (Mt 4,6). Đức Giê-su đã dựa trên Đnl 6,16, đoạn văn ám chỉ sự việc xảy ra ở Ma-xa, để trả lời: “Ngươi chớ thách thức Đức Chúa là Thiên Chúa của ngươi”.

Ít-ra-en đã trải qua chước cám dỗ nghiêm trọng nhất là từ bỏ Thiên Chúa để chạy theo tà thần (con bê vàng: Xh 32, hoặc các thần của xứ Ca-na-an: Xh 23,20; 34,11); tương ứng với chước cám dỗ này làlời gợi ý của quỷ dữ nói với Đức Giê-su : “Tôi sẽ cho ông tất cả những thứ đó, nếu ông sấp mình bái lạy tôi” (Mt 4,9). Một lần nữa Đức Giê-su dựa trên lời dạy của sách Đệ nhị luật (Đnl 6,13) để trả lời: “Ngươi phải bái lạy Đức Chúa là Thiên Chúa của ngươi, và phải thờ phượng một mình Người mà thôi." (Mt 4,10).

Như vậy theo Mt và Lc Đức Giê-su đã sống lại kinh nghiệm của dân Do-thái khi chịu các chước cám dỗ; nhưng trong lúc dân Thiên Chúa ngày xưa đã sa ngã thì Đức Giê-su đã chiến thắng bằng những câu Lời Chúa rút ra từ Sách Đệ nhị luạt.

Trong bài trình thuật ngắn ngủi của mình, Mác-cô lại “đặt Đức Giê-su song đối với A-đam, và làm nổi bật việc phải chấp nhận đau đớn bi kịch của hoàn cảnh làm người”[1]. Đức Giê-su “ở trong hoang địa 40 ngày, chịu Sa-tan cám do, sống giữa loài dã thú, và có các thiên sứ hầu hạ Người” (Mc 1,13) [2].

Khi so sánh các bài trình thuật chi tiết của Mt và Lc với câu nói đơn giản của Mc, các nhà chú giải đều cho rằng trong cơ bản thì chỉ có một chước cám dỗ thôi, và người ta có thể nghĩ tới điều ngày xưa đã dụ dỗ A-đam và ngày nay cũng đang lôi kéo bao người : đó là tin tưởng vào mình và quyền lực chính trị và kinh tế của trần gian này hơn là tin tưởng vào Thiên Chúa với “sự yếu đuối” của Người[3]. Ba chước cám dỗ trong Mt và Lc trình bày một cách chi tiết hơn ba hình thái của một chước cám dỗ duy nhất liên hệ đến sứ mạng cứu thế: Đức Giê-su đang thấy hiện diện trong thời đại của Người những mẫu gương hấp dẫn trong việc cứu thế giúp đời: những hình thức cứu thế dựa trên quyền lực chính trị, nhằm đưa lại cơm bánh vật chất cho dân chúng và có thể tránh cho Người hy sinh và đau khổ! Nhưng Đức Giê-su đã nói “không” với những gợi ý của thời đại Người. Người không đáp ứng những điều mà dân chúng đang chờ đợi (quyền lực, phồn vinh vật chất). Bằng một hành vi rất tự do, phát xuất từ đáy lòng, Người chọn con đường tuân phục Chúa Cha hơn là làm theo ý riêng. Người quyết tâm thực hiện dự định của Chúa Cha, mặc dầu con đường ấy xem ra khó khăn hơn và thành công xa vời hơn.

Tại Ghét-sê-ma-ni, vào cuối con đường, Đức Giê-su phải đối diện với hậu quả cuối cùng của hướng đi mà mình đã lựa chon. Các tác giả sách Tin Mừng nói Người lo âu (Mc 14,33), buồn bã (Mc 14,34) và sợ hãi (Mc 14,33), đến nỗi mồ hôi toát ra như những giọt máu (Lc 22,44). Câu hỏi lúc này đặt ra một cách quyết liệt : cứu lấy mạng sống mình hay chấp nhận mất đi, theo ý mình hay theo ý Thiên Chúa? Người nói : "Áp-ba, Cha ơi, Cha làm được mọi sự, xin cất chén này xa con…” Rồi tận đáy lịng, Đức Giê-su nói tiếp: “Nhưng xin đừng làm điều con muốn, mà làm điều Cha muốn." (Mc 14,36 v song song).

Sự tuân phục của Đức Giê-su nằm ở chỗ hiến toàn thân trong tình yêu cho Chúa Cha: tiếng kêu “Abba” gợi lên điều đó. Khi đã từ bỏ ý riêng mình, Đức Giê-su hoàn toàn tự do để yêu mến Cha và anh em loài người. Đó là sự tự do của người đã tìm lại được sự sống của mình sau khi đã đánh liều mất nó (Mc 8,35).

2.2. Sự tự do của Đức Giê-su trong các hoàn cảnh cụ thể

Đức Giê-su đã thể hiện sự chọn lựa cơ bản của mình như thế nào trong các hoàn cảnh cụ thể của cuộc sống ? Trước hết chúng ta cần lưu ý tới phong cách sống của Người , sau đó tới các mối tương quan của Người với môi trường xã hội, chính trị, tôn giáo chung quanh.

a. Phong cách sống của Đức Giê-su

Một nét độc đáo trong phong cách sống biểu lộ sự chọn lựa cơ bản của Đức Giê-su, đó là lốisống nghèo khó của Người. Sự nghèo khó ấy không phải là sự bần cùng mà Người phải chịu đựng cách thụ động, nhưng là một lối sống tự nguyện để biểu lộ một sự tự do triệt để và một sự phó thác vô điều kiện trong tay Chúa Cha. Đó là lối sống nghèo khó theo tinh thần “những người nghèo của Gia-vê” (Tv 74,19; 149,4), bạn hữu và tôi tớ của Đức Chúa (Tv 86) luôn luôn tìm chốn ẩn náu nơi Người với lòng kính sợ và yêu mến (Tv 34,5-11). Người sinh ra trong cảnh nghèo hèn tại Bê-lem, làm nghề thợ mộc tại Nadarét, và trong thời gian đi giảng thì không có nơi gối đầu (Mt 8,20), sống như chim trời không tích trử của cải vào kho lậm (Mt 6,26), để rồi chết trần trụi, không có cả manh áo trên người. Cùng với lối sống nghèo khó bên ngoài, Người luôn tỏ ra “hiền lành và khiêm nhường trong lòng” (Mt 11,29) và tự đăt cho mình vai trò làm tôi tớ mọi người (Mt 20,28;Lc 22,27).

Một dấu hiệu đặc biệt của sự nghèo khó của Người là đời sống độc thân : Người đã chọn lối sống này không phải vì Người khinh dể tình yêu trong hôn nhân, nhưng vì Người muốn hiến toàn thân cho sứ mạng của Người. Người đã chọn sống độc thân để trở thành “tất cả cho tất cả mọi người”, để có thể phục vụ và yêu mến mọi người, cho đến cả các thù địch : vào giờ đen tối nhất và kinh hoàng nhất trên thập giá, Người đã xin Chúa Cha tha thứ cho các đao phủ của mình ( Lc 23,34).

Trước khi rao giảng các mối phúc của Nước Trời, chính Người đã kinh nghiệm bằng cuộc sống:

"Phúc cho anh em là những kẻ nghèo khó…

"Phúc cho anh em là những kẻ bây giờ đang phải đói…

"Phúc cho anh em là những kẻ bây giờ đang phải khóc …”(Lc 6,20-21).

Sự nghèo khó của Đức Giê-su là hậu quả của sự chọn lựa cơ bản, đã làm cho Người trở thành con người hoàn toàn tự do để thi hành sứ mạng Chúa Cha giao phó, hoàn toàn sãn sàng để đến với mọi người. Chính sự nghèo khó ấy trở thành nguồn vui cho Người, vì Người luôn cảm nghiệm được sự săn sóc liên lỉ của Chúa Cha.

b. Đức Giê-su với môi trường xã hội và chính trị đương thời

Trước hết đối với gia tộc, Đức Giê-su tỏ ra rất tự do. Những người bà con đã tìm cách cản trở công việc rao giảng của Người. Họ cho rằng Người đã mất trí (Mc 3,21; 3,31-35; Mt 12,46-50). Đức Giê-su không chịu bị ràng buộc bởi những liên hệ gia đình : mẹ Người và anh em Người phải là những người nghe Lời Thiên Chúa. Người tiên tri không thể sống theo khuôn phép của gia tộc. Dân làng Nadarét biết vậy, nên từ bỏ Người (Mc 6,1-6; Lc 4,16-24; Mt 13,53-58). Vì thế Đức Giê-su đòi hỏi các môn đệ của Người phải hoàn toàn dứt bỏ gia đình để theo Người (Lc 14, 26-28).

Trên bình diện xã hội và chính trị đất Pa-lét-tin vào thời Đức Giê-su mang nhiều tương phản: bên cạnh lớp dân đen (gồm nông dân, thủ công, những người đánh cá, các con buôn), thì còn có một đàng là giai cấp thống trị gồm những người đại diện cho Do-thái giáo chính thức, thỏa hiệp với chính quyền La-ma, đàng kia là các nhóm làm cách mạng, các phong trào cải tổ tôn giáo, các thành phần thuộc Do-thái-giáo ngoại vi.

Tiêu biểu cho Do-thái-giáo chính thức là Thượng-hội-đồng tại Giê-ru-sa-lem. Mỗi địa phương có một hội-đồng đóng vai trò tòa án tại địa phương đó (Mt 10,17), nhưng Thượng-hội đồng tại Giê-ru-sa-lem có một tầm quan trọng đặc biệt, vì vị thượng-tế điều hành do quan tổng trấn La-mã chỉ định. Quyền hành của Thượng hội đồng không chỉ liên can đến các vấn đề tôn giáo, mà còn đến một số lãnh vực khác được quan tổng trấn giao phó. Thượng hội đồng gồm 71 thành viên (theo mẫu thời Xuất hành, x.Xh 24,1.9; Ds 11,16) gồm các tư-tế (các tư tế đã hết nhiệm kỳ và các thành viên của 4 gia đình trong đó người ta chọn các thượng tế) các kỳ-mục (đại diện cho giáo dân thuộc giới tượng lưu) và các kinh sư hay tiến sĩ luật (thường thuộc nhóm Pha-ri-sêu). Họ là những người chính thức nắm giữ Lề luật và tôn giáo. Đức Giê-su không ngần ngại đi lại với họ, nhưng phản đối kịch liệt vai trò giải thích Lề luật của họ. Người hành động như thế, là để bảo vệ lớp người nhỏ bé. Các ông thầy dạy Luật này đặt lên cổ họ một cái ách quá nặng nề không ai chịu nổi. Sự tự do của Đức Giê-su tỏ ra hiển nhiên, nhất là trong cuộc xung đột cuối cùng. Trong lúc các tư tế, kỳ mục và kinh sư tìm kiến chứng cớ để buộc tội Người (Mc 14, 53+ và song song), thì Người vẫn khẳng định mạnh mẽ yêu sách của Người là “Con Người sẽ ngự bên hữu Đấng Toàn năng và đến trên mây trời” (Mt 26,53+ và ss).

Thượng hội đồng tiêu biểu cho thể chế, còn hai nhóm Xa-đốc và Pha-ri-sêu là hai đảng của Do-thái- giáo chính thức. Nhóm Xa-đốc gồm các tư tế và các giáo dân thuộc giới thượng lưu. Họ chủ yếu quây quần chung quanh Giê-ru-sa-lem, chủ trương khuynh hướng bảo thủ về chính trị cũng như tôn giáo. Họ quan tâm bảo vệ đặc quyền giai cấp của họ, nên rất nghi ngại đối với những thay đổi, kể cả trong việc giải thích Lề luật (vd: họ không tin vào việc kẻ chết sẽ sống lại, vì cho rằng điều đó không có cơ sở trong Sách Luật, x. Mc 12,18+; Cv 23,8). Họ không ưa thích gì Đức Giê-su, và có lẽ họ là đối thủ chính của Người: vì Đức Giê-su thuộc giới bình dân, lại có những tham vọng phi lý và nguy hiểm; đàng khác Đức Giê-su chỉ chú tâm rao giảng Nước Trời, không so đo tính toán gì cả, trong lúc họ chỉ lo bảo vệ quyền lợi của địa vị họ.

Nhóm Pha-ri-sêu là những giáo dân thuộc giai cấp trung lưu. Họ phản đối việc giai cấp tư tế thượng lưu hòa hoãn với thế giới hy-lạp (vì thế tên “Pharisêu” có nghĩa là “biệt phái”). Mục đích của họ là khôi phục lại việc tuân giữ Lề luật một cách nghiêm ngặt. Nhưng mục đích nguyên thủy đáng khen ngợi ấy dần dần đưa tới một hình thức tôn giáo vụ hình thức và đầy lòng tự mãn. Vì thế, mặc dầu Đức Giê-su vẫn đi lại với họ, dùng bữa với họ (Lc 7,36;11,37+;14,1+), nhưng cũng không ngần ngại phê phán sự giả hình của họ (vd.: 5 cuộc đụng độ giữa Đức Giê-su và nhóm này: Lc 5,17-6,11; và những lời khiển trách nặng nề của Đức Giê-su: Lc 11,37-54 và Mt 23).

Bên cạnh hai nhóm thuộc Do-thái-giáo chính thức nói trên, thì có những nhóm cách mạng, chủ trương dùng bạo lực để cải tổ hàng tư tế, phụng tự, và nhất là đánh đuổi đế quốc La-mã và khôi phục vương quốc Ít-ra-en. Họ ao ước thiết lập Nước Thiên Chúa, chủ yếu vì có quá nhiều cảnh bất công trong xã hội và họ sẵn sàng dùng vũ khí để thay đổi hiện trạng. Một số môn đệ của Đức Giê-su phát xuất từ những phong trào cách mạng này, như : Simon với biệt danh là “Quá Khích” (Lc 6,15 ; Cv 1,13), Giuđa It-ca-ri-ốt (x. Mc 3,18-19 và ss ) và có lẽ cả Phê-rô nữa[4] . Nơi vị ngôn sứ miền Ga-li-lê, người ta bắt gặp được vài nét xem ra gần gũi với các nhóm này: lời rao giảng về Nước Trời sắp đến ; lời khẳng định lạ lùng : “Nước Trời phải đương đầu với sức mạnh, ai mạnh sức thì chiếm được” (Mt 11,12 v ss); Người không ngần ngại phê phán Hê-rô-đê và những người cầm quyền; đám đông muốn tôn Người làm vua… Tuy nhiên, khi người ta xem xét kỹ lượng các sắc thái khác của cuộc đời và lời dạy của Đức Giê-su, thì sẽ thấy quan điểm của Người khác xa với các nhóm cách mạng kia: từ khước bạo lực (Mt 5,39+; 26,52+); yêu thương kẻ thù (Mt 5,43; Lc 6,27+); Người tuyên bố phúc cho những người xây dựng hòa bình ; trung thành với Lề luật; nhận Mát-thêu người thu thuế vào nhóm các môn đệ. Tất cả những điều đó gây thất vọng cho những ai theo đuổi chủ trương xây dựng một vương quốc trần thế. Một cách rất tự do, Đức Giê-su đặt mình trên một bình diện khác, không chấp nhận lẫn lộn Nước Trời với bất cứ một thứ vương quyền nào trên trần thế này.

Đức Giê-su không phải là người sống lẻ loi, khép mình trong lối sống khắc khổ xa quần chúng. Trái lại Người đi lại quen thân với lớp người bình dân nghèo khổ, những người mang tai tiếng là tội lỗi, những người thu thuế, những gái điếm. Những lớp người này bị khinh chê là vô học, không biết gì về Lề luật (x. Ga 9,34). Đức Giê-su tỏ ra tự do, bất chấp những định kiến và dư luận của xã hội. Người còn đi xa hơn và dám tuyên bố là những người thu thuế và đĩ điếm vào Nước Trời trước những người tuân giữ tỉ mỉ Lề luật kia. Người không ngại đi lại với những người Samari (Ga 4,20+) và còn chọn một người Samari làm gương mẫu cho một tình yêu đich thực (Lc 10,25-37; 17,16). Vì thế người Do-thái buộc tội Người : “Chúng tôi bảo ông là người Samari và là người bị quỷ ám thì chẳng đúng lắm sao?” (Ga 8,48).

Người cũng tỏ ra rất tự do trong việc chọn lựa các bạn hữu. Các tông đồ của Người phần lớn là những người đánh cá, thuộc tầng lớp xã hội thấp hèn, đàng khác lại là những người Ga-li-lê. Tất nhiên những người này cũng thuộc cộng đoàn tôn giáo Do-thái, nhưng họ ở xa Đền thờ và lại gần gũi với các dân ngoại, nên họ mang tiếng là lớp người ô uế. Nadarét cũng thuộc về Ga-li-lê, điều đó cũng đủ để hạ giá địa vị của Vị ngôn sứ này: “Từ Nadarét, làm sao có cái gì hay được ?” (Ga 1,46).

Các tác giả sách Tin Mừng còn nhắc tới các phụ nữ trong nhóm các bạn hữu của Người. Trong xã hội Do-thi, người phụ nữ lệ thuộc hoàn toàn vào người đàn ông. Về bổn phận tôn giáo, người ta xem họ như những đứa nô lệ, vì cũng như đứa nô lệ người phụ nữ không định đoạt về thời giờ của mình. Vì thế người ta không dạy Lề luật cho họ. Họ không có cuộc sống công dân … Trong khung cảnh đó, thái đô của Đức Giê-su đối với phụ nữ thật là mới mẻ, và có thể nói là “cách mạng” (R.Laurentin). Người tiếp đón họ cũng như tiếp đón những người đàn ông, xem họ cũng có nhân phẩm ngang hàng với nam giới trước sự kiện Nước Trời sắp đến. Thái độ ấy đã làm các môn đệ của Người phải ngạc nhiên: vì thế Mt và Mc xem ra khá dè dặt về điểm này, và chỉ nói tới nhóm các phụ nữ theo Đức Giê-su tới đồi Ca-vê và vào ngày Người sống lại thôi. Luca và Gioan rất nhiều lần nhắc tới sự hiện diện của các phụ nữ trong cuộc đời của Đức Giê-su.

Luca không ngần nại nói là một nhóm phụ nữ đi theo Đức Giê-su cùng với Nhóm Mười Hai (Lc 8,1-3), và là người duy nhất kể lại sự kiện đặc biệt về người phụ nữ tội lỗi được tha thứ (Lc 7,36+). Có thể nói trong Tin Mừng của tác giả này các phụ nữ đóng một vai trò hàng đầu : từ Đức Ma-ri-a tới bà Elisabét (1-2), từ bà Anna (2,36) tới bà mẹ vợ ông Simon (4,38), từ bà góa ở Nain (7,11) tới người phụ nữ mắc bệnh băng huyết (8,43), từ hai chị em Mác-ta và Maria (10,38) tới người phụ nữ được chữa lành ngày sabat (13,10), từ bà góa đến quấy rầy ông quan tòa (18,1+) tới bà góa nghèo khó trong Đền thờ (21,1), từ các phụ nữ khóc thương Đức Giê-su trên đường lên núi Sọ (23,27) tới các phụ nữ trong ngày sống lại (24,1+).

Gioan nói tới việc các môn đệ ngạc nhiên trước thái độ của Đức Giê-su (Ga 4,7): tác giả kể lại việc Đức Ma-ri-a hiện diện tại Cana (2,1+).người phụ nữ Samari (4,7+), người phụ nữ ngoại tình (8,1+), các bà chị của Ladarô (11,30), cô Maria xức dầu thơm nơi chân Chúa (12,1+), các phụ nữ bên cạnh thập giá (19,25), Maria Mađalêna…Trước viễn cảnh Nước Trời sắp đến thì nam và nữ đều có cơ may như nhau.

Nói tóm lại chính việc Đức Giê-su hoàn toàn hiến thân mình cho Nước Trời, đã làm cho Người trơ thành con người tự do. Người thoát ra khỏi mọi áp lực của gia tộc, của xã hội, để đến với mọi lớp người và mạnh dạn rao giảng Tin Mừng về Tình yêu Thiên Chúa cho họ. Sự tự do của Đức Giê-su đã gây ấn tượng mạnh mẽ trên những người đương thời. Lời khen ngợi đẹp nhất về Đức Giê-su chắc chắn là lời sau đây của một tiến sĩ Luật: “Thưa Thầy, chúng tôi biết Thầy là người chân thật và cứ sự thật mà dạy đường lối của Thiên Chúa. Thầy cũng chẳng vị nể ai, vì Thầy khơng cứ bề ngoài mà đánh giá người ta” (Mt 22,16).Cho dẫu lời ấy phát xuất từ một âm mưu gài bẫy cho Người, tuy nhiên người ta không thể khen ngợi Người một cách công khai như thế nếu không có một sự đồng tình trong dư luận của những người đương thời rằng Người là một con người rất tự do.

c. Đức Giê-su với truyền thống tôn giáo Do-thái

Vào thời Đức Giê-su hai trung tâm tôn giáo của dân Ít-ra-en là Đền thờ và Lề luật.

Đền thờ Giê-ru-sa-lem là biểu tượng và là trung tâm số một của đời sống tôn giáo tại Ít-ra-en . Vào những dịp đại lễ người ta đi hành hương lên Đền thờ, và hằng ngày vẫn có một nghi thức dâng của lễ (của lễ “tamid” = thường xuyên); ngoài ra còn vô số của lễ của các cá nhân. Những người Do-thái sùng đạo ngoại kiều vẫn ao ước được tới Nhà Chúa trên đồi Sion ít là một lần trong cuộc đời.

Đức Giê-su đã rất tôn kính Đền thờ: lúc còn bé hàng năm Người đã theo gia đình lên hành hương tại đó, và có lần Người đã ở lại đó 3 ngày để hỏi han các tiến sĩ (Lc 2,41+). Sau này Người vẫn thích giảng dạy trong Đền thờ (Lc 19,47). Người chỉ cho dân cách phải dâng của lễ trong đền thờ trong tâm tình hòa giải với anh em mình (Mt 5,23), và bảo người phong hủi được chữa lành phải dâng lễ tạ ơn trong đền thờ như Luật dạy (Mc 1,40-45 và ss). Nhưng cùng với sứ mạng của Đức Giê-su thì Đền thờ đã trở thành vô hiệu : “Tôi nói cho các ông hay: ở đây cịn lớn hơn Đền Thờ nữa” (Mt 12,6). Trong Tin Mừng theo Gioan Đức Giê-su tuyên bố là từ nay người ta sẽ thờ phượng Thiên Chúa “không phải trên núi này (Garidim) hay tại Giê-ru-sa-lem … nhưng trong thần khí và sự thật” (Ga 421-23). Biến cố quan trọng tiên báo thời điểm ấy là việc Người đuổi các con buôn ra khỏi Đền thờ (Mc 11,15-18). Người gợi ý cho những người Do-thái là Đền thờ cũ sẽ bị phá hủy và sẽ được thay thế bằng một Đền thờ mới, một câu nói mà các đối thủ của Người sẽ ghi nhớ để bắt tội Người (Mc 14,58; 15,29): “Các ông cứ phá huỷ Đền Thờ này đi; nội ba ngày, tôi sẽ xây dựng lại."… Đền Thờ Đức Giê-su muốn nói ở đây là chính thân thể Người. Vậy, khi Người từ ci chết trỗi dậy, cc mơn đệ nhớ lại Người đ nĩi điều đó, Họ tin vào Kinh Thánh và lời Đức Giê-su đ nĩi (Ga 2,19.21-22).

Đối với Lề luật cũng vậy, Đức Giê-su biểu lộ một thái độ tự do hoàn toàn. Vào thời ấy bên cạnh Luật viết (Tora; Cựu Ước hiện thời của ta), còn có Luật truyền khẩu (Halaka), tức là lời giải thích của các kinh sư. Đức Giê-su rất tôn trọng Luật viết: đã có lần Người vào hội đường và đọc Tora; Người đã cầu nguyện với các Thánh vịnh; trong các bài giảng Người cũng đã nhắc tới các tiên tri, một cách minh nhiên hoặc mặc nhiên, ví dụ như Isaia (Lc 4, 17-19; Mc 4,12), Đanien (Mt 19,28), Giêrêmia (Mc 14,24). Tuy nhiên khi cần thiết, Người không ngần ngại hủy bỏ nhiều điều (vd vấn đề báo thù : Mt 5,38.43; ly dị: Mt 5,32; thề: Mt 5,33) khi chúng đi ngược lại với thể chế Nước Trời sắp tới. Như vậy Luật viết được chấp nhận, nhưng được bổ túc và hoàn thiện.

Còn Luật truyền khẩu do các kinh sư đặt ra, thì Người hoàn toàn phủ nhận nguồn gốc từ Thiên Chúa. Người trách những người Pharisêu và kinh sư đã tôn trọng truyền thống của tiền nhân một cách quá đáng đến nỗi đã bỏ qua điều răn của Thiên Chúa (Mc 7,13). Việc tuân giữ luật ngày Sabat đã tạo nên những cuộc đụng độ kịch liệt. Trong lúc nhóm kia chủ trương phải tuân giữ theo đúng mặt chữ, đúng nghi thức, thì Đức Giê-su lại đề cao tình yêu: tình yêu của Thiên Chúa đối với con người và tình yêu của con người đối với Thiên Chúa và tha nhân (Mt 7,12; 22,37-40; Mc 12,28-34). Người tuyên bố: “Ngày sabát được làm ra vì con người, chứ không phải con người vì ngày sabát” (Mc 2,27), hoặc đặt vấn nạn để cho họ thấy lẽ phải: “"Ngày sa-bát, được phép làm điều lành hay điều dữ, cứu mạng người hay giết đi?” (Mc3,4), hoặc "Ai trong các ông có một con chiên độc nhất bị sa hố ngày sa-bát, lại không nắm lấy nó và kéo lên sao? Mà người thì quý hơn chiên biết mấy! Vì thế, ngy sa-bt được phép làm điều lành.” Mt 12,11-12). Sở dĩ Đức Giê-su đã không sợ vi phạm Lề luật đến độ gây phẫn nộ nơi các đối thủ, là vì sự tự do của Người là một hình thái tình yêu đối với tha nhân :những người Pha-ri-sêu và kinh sư tôn trọng truyền thống của tiền nhân, nhưng lại bỏ qua bổn phận phụng dưỡng cha mẹ theo điều răn Chúa dạy (Mc 7,12). Các chương 5, 6 và 7 trong Mt cho thấy Đức Giê-su không dựa trên một truyền thống nào cả: “Anh em đã nghe Luật dạy rằng […], còn Thầy, Thầy bảo anh em …” (Mt 5,438-39).

Qua những trường hợp nêu trên, ta thấy Đức Giê-su là con người hoàn toàn tự do: sự tự do ấy phát xuất từ việc Người hiến toàn thân cho Chúa Cha và cho sứ mạng cứu thế mà Chúa cha giao phó cho Người. Vì thế Người đánh giá mọi sự từ quan điểm của Thiên Chúa, và cũng chính vì thế Người tương đối hóa những gì không phải là Thiên Chúa.

Người kitô-hữu bước theo Chúa Kitô là bước đi trên con đường tự do. Theo gương Người, người kitô-hữu cũng phải sống trong sự tuân phục tuyệt đối đối với Lời Chúa, hiến toàn thân mình cho Chúa và cho Vương quốc của Người. Người kitô-hữu càng gắn bó với Thiên Chúa, thì càng thoát ra khỏi những ràng buộc của trần gian. Người kitô-hữu lúc ấy sống trong “sự tự do của con cái Thiên Chúa”, luôn luôn sẵn sàng phục vụ kế hoạch yêu thương của Thiên Chúa, vì lợi ích của anh em đồng loại./.

Norberto NGUYỄN VĂN KHANH.ofm.

SỐNG HẾT MÌNH

2012-09-27T10:21:00.000+07:00

Hôm nay tôi sẽ sống như đây ngày cuối cùng của tôi

Và tôi sẽ phải làm những gì đây trong cái thời giờ quý báu còn lại của quãng đời này? Trước hết, tôi sẽ đậy kín chai nước của đời tôi, không để một giọt nước sông nào có thể đổ ra trên cát. Tôi sẽ không hoang phí một giây phút nào than khóc cho những bất hạnh của ngày hôm qua, bởi vì tôi không dại gì vất thêm những trái táo tốt vào đống táo đã hư nữa.

Nước có thể chảy ngược trong dòng suối thời gian không?. Mặt trời có mọc ỡ Phương Tây và lặn ở Phương đông không?. Tôi có thể khơi lại những lổi lầm ngày hôm qua để sửa đổi không? Tôi có thể làm vết thương của ngày hôm qua biến mất bằng suy tưởng không? Tôi có thể lấy lại lời nói độc ác, hành vi xấu xa, thủ đoạn gian manh của ngày hôm qua được không? Hoàn toàn là không. Vậy thì hãy để những gì đã xẩy ra nằm yên dưới mộ và tôi sẽ không bao giờ nghĩ về chúng nữa.

Hôm nay tôi sẽ sống như đây là ngày cuối cùng của đời tôi.

Ngày hôm nay là tất cả những gì tôi đang có và những giờ phút này là tất cả một thiên thu thực sự trước mắt tôi. Tôi xin chào đón bình minh hôm nay bằng nổi vui ướt mi của người tử tội vừa được ân xá. Tôi sẽ giơ cao cánh tay đón mừng và cảm tạ món quà vô giá có tên là "ngày hôm nay". Trong tận đáy tim, tôi thành kính tạ ơn sự sống khi nghĩ đến những người còn sống ngày hôm qua, hôm nay đã nằm yên dưới mộ. Tôi là kẻ may mắn, và những giờ phút này là một phần thưởng đặc biệt, dù tôi không xứng đáng. Tại sao tôi được hưởng những lạc thú này, khi mà kẻ đạo đức khôn ngoan hơn tôi đã nằm xuống? Có thể là họ đã hoàn thành xong nhiệm vụ của đời họ, trong khi tôi vẫn chưa xong? Vậy thì đây là một cơ hội cuối cùng để tôi trở thành một con người đúng như tiềm năng đã có. Nếu thiên nhiên có dành cho tôi một nhiệm vụ, thì đây là một ngày để tôi bắt tay vào việc
Hôm nay tôi sẽ sống như đây là ngày cuối cùng cũa tôi.

Tôi chỉ có một đời, và đời sống chỉ là một định lượng của thời gian. Khi tôi hoang phí thời gian, tôi cũng đã hủy tiêu đời sống. Nếu tôi hoang phí ngày hôm nay, tôi sẽ hủy thiêu trang cuối cùng của trang sách đời tôi. Vì vậy tôi sẽ nâng niu, trìu mến mỗi một giây phút vì thời gian không bao giờ trở lại. Thời gian không như tiền bạc, bỏ vào trương mục ngày hôm nay để lấy ra ngày mai. Thời gian là gió thoảng, không ai có thể cầm giữ. Tôi sẽ ôm chặt từng giây của ngày hôm nay bằng cái ôm trang trọng của tình yêu giành cho một vật vô giá. Một nhà tỷ phú có thể mua thêm được giây phút nào không trước khi nhắm măt ? Vậy thì tôi làm sao định giá được thời gian? Hôm nay tôi sẽ sống như đây là ngày cuối cùng của tôi. Tôi sẽ tránh né hoặc tiêu diệt những kẻ thù của thời gian. Tôi sẽ giết những do dự bằng hành động; tôi sẽ giết những nghi ngờ bằng niềm tin; tôi sẽ cười vang trêu ghẹo trước những sợ hãi. Tôi sẽ không nghe những thị phi nhỏ nhoi; tôi sẽ không bàn luận những câu chuyện vô bổ; tôi sẽ không tụ họp với những kẽ vô công rồi nghề. Tôi hiểu rằng khi ăn không ngồi rỗi, tôi đã cướp những thức ăn, những áo quần, những tiện dụng của tha nhân. Tôi không thể là một tên trộm. Tôi là một con người với đúng nghĩa của con người. Và hôm nay là ngày cuối cùng để tôi bày tỏ cái vĩ đại của con người tôi. Hôm nay tôi sẽ sống như đây là ngày cuối cùng của tôi. Tôi sẽ hoàn tất mọi nhiệm vụ phải làm của ngày hôm nay. Hôm nay, tôi sẽ chơi đùa với con cái tôi, vì ngày mai chúng sẽ đi xa và tôi sẽ không còn chúng.

Hôm nay tôi sẽ hôn nồng nàn người tôi yêu say đắm, vì ngày mai, tất cả chúng ta đều phải ra đi. Hôm nay tôi sẽ giúp đỡ bạn tôi vì hắn đang cần, vì ngày mai, hoặc hắn không cần nữa, hoặc tôi sẽ không còn nghe được những lời cầu khẩn của hắn. Hôm nay, tôi xin hiến dâng tâm hồn và thể xác này cho công việc, vì ngày mai, tôi không còn gì để cho và không còn ai để nhận.

Hôm nay tôi sẽ sống như đây là ngày cuối cùng của tôi.

Và nếu đây là ngày cuối cùng, tôi phải sáng tạo một tuyệt phẩm để đời thật vĩ đại. Hôm nay sẽ là ngày tốt đẹp nhất của đời tôi. Tôi sẽ sống say từng phút giây, nghe men rượu thắm từng thớ thịt, và cảm tạ sự say đắm này. Mỗi một phút giây, mỗi một giờ giấc là một món hàng tôi sẽ trao đổi hay mua bán với giá thật cao. Tôi sẽ làm việc hăng say như chưa bao giờ làm. Tôi sẽ không ngưng nghỉ trước khi tác phẩm hoàn tất. Tôi sẽ giao thiệp, thăm viếng, sáng tạo, mua bán... gấp chục lần ngày hôm qua. Tôi sẽ nhìn thấy hiệu năng của một phút hôm nay bằng một giờ hôm qua. Ngày cuối cùng cũng sẽ là ngày tối thượng.

Hôm nay tôi sẽ sống như đây là ngày cuối cùng của tôi.

Và nếu sáng mai tôi còn trở dậy, tôi xin được quỳ lạy sự sống với muôn vàn cảm tạ.

Phan Thiên Ân

Hình ảnh và căn tính

2012-08-14T21:56:00.000+07:00

Xin tiếp tục kính chuyển đến anh chị em Chương IV cuốn sách Clare of Assisi: a heart full of love (Cincinnati: St. Anthony Messenger Press, 2007) của Ilia Delio, osf. Antôn Nguyễn ngọc Kính chuyển ngữ.

Thành phố Venice có những cửa hàng bán mặt nạ đủ màu sắc và đủ kiểu dọc hai bên đường. Nhờ mặt nạ mà chúng ta có thể che đậy chân dung của mình và mang lấy tính cách của một nhân vật khác – mèo, chim, thỏ, hoàng hậu, hải tặc, hiệp sĩ – đó chỉ mới là một số mặt nạ mà chúng ta có thể mang. Trong ngôn ngữ Hy Lạp, “mặt nạ” (prosypon) là từ nguyên của chữ ngôi vị (person). Prosypon là chiếc mặt nạ mà diễn viên sân khấu sử dụng để che đậy căn tính của mình và khuếch đại tiếng nói của một nhân vật![1] Còn trong tiếng La Tinh, ngôi vị (persona) bắt nguồn từ cụm từ per sonare (phát âm xuyên qua). Ngôi vị là một người phát ra một tiếng nói qua con người của mình, y như khi người ta mang mặt nạ. Do đó, ngôi vị bao hàm ý tưởng “phát âm xuyên qua.” Là ngôi vị, chúng ta phải tự hỏi: “Tiếng nói nào được phát ra qua đời sống của tôi? Đó là tiếng nói của tôi hay tiếng nói của người khác? Tôi có mang mặt nạ để che đậy chân tính của mình và chiếc mặt nạ ấy có bóp méo tiếng nói đích thật của tôi không? Thánh nữ Clara nêu lên vấn đề căn tính qua lá thư thứ tư gởi cho Agnes, khi người viết: “Em hãy nhìn ngắm tấm gương ấy mỗi ngày… và không ngừng tìm hiểu dung nhan của mình qua tấm gương ấy.”[2] Khi khuyên bảo Agnes tìm hiểu dung nhan mỗi ngày, thánh nữ muốn nói rằng chúng ta chỉ có thể tìm thấy căn tính đích thật của mình qua gương thánh giá.
Mối tương quan giữa gương thánh giá và diện mạo con người quả là một điều đáng quan tâm. Ý niệm “dung mạo” không chỉ liên quan đến tính duy nhất và độc đáo, tức là những yếu tố làm cho một người là chính mình, mà còn liên quan đến hình thái hay sắc diện mà người ta có thể nhìn thấy. Diện mạo tiết lộ bản sắc con người và do đó, diện mạo cũng phản ánh căn tính hay những điều người ta muốn biểu hiện.[3] Chúng ta nhận biết người khác là nhờ khuôn mặt và danh tánh của họ. Tuy nhiên, liệu khuôn mặt của họ có thật sự biểu lộ bản chất của con người mà chúng ta muốn biết không? Chắc hẳn là chúng ta đã có một kinh nghiệm trong đời, khi chúng ta chứng kiến những hành động gây sửng sốt của người mà chúng ta nghĩ là đã biết họ. Chúng ta nghĩ là đã biết họ, bởi vì chúng ta biết rõ khuôn mặt của họ, nhưng ít biết đến tiếng nói phát ra từ con người của họ. Thánh nữ Clara mời gọi Agnes (và chúng ta) nhận ra căn tính đích thực của mình qua gương thánh giá. Chúng ta là ai, và tiếng nói vang dội bên trong nội tâm chúng ta phải được biểu hiện qua gương mặt và hành động của chúng ta. Chúng ta phải đạt tới sự hòa hợp giữa bản chất và hành động, lấy lòng thanh thản mà chấp nhận “chúng ta là ai” và tự do biểu hiện chân tính của mình ra bên ngoài.
Trong thời đại hiện nay, căn tính con người đang gặp khủng hoảng. Thế hệ hậu-thế-chiến đang gặp nhiều bất ổn liên quan đến căn tính mà họ phô diễn trong mạng lưới thực tại ảo. Thời đại phức tạp của mạng lưới thông tin ảo đã làm phát sinh “thực tại ảo” và “căn tính ảo.” Trong thế giới hiện thực, nhiều người tiêu dùng đã tô điểm cho mình bằng vẻ đẹp của hàng hiệu và mặc lấy những căn tính ảo mà nhãn hiệu ấy biểu thị.[4] Vấn đề căn tính không những đang bị thử thách bởi thực tại ảo hay não trạng duy tiêu thụ, mà ngay cả vấn đề bản ngã hiện nay cũng phải được xem xét lại. Ngày nay, người ta biết rõ hơn rằng loài người chúng ta xuất hiện qua một tiến trình tiến hóa với một lịch sử dài. Khi nói tới khái niệm “xuất hiện,” người ta muốn nêu bật sự kiện loài người chúng ta liên kết với những thụ tạo “vô nhân tính,” và nằm trong một mạng lưới sự sống, cho dù chúng ta trổi vượt hơn những thụ tạo ấy. Trong khi thuật ngữ tương quan trở nên một đề tài thời thượng trong xã hội, thì rõ ràng là thuật ngữ ấy ám chỉ đến hình thái học cơ bản của đời sống thụ tạo, nhất là khi chúng ta suy xét tạo thành dưới viễn cảnh Ba Ngôi. Khi mô tả con người như một hữu thể có tương quan, chúng ta muốn khẳng định rằng con người đặt nền tảng trên tình yêu Ba Ngôi như mọi loài thụ tạo khác. Các nhà nhân chủng học hiện nay không còn xem con người như một đơn vị độc lập nữa, hay một cá thể có lý trí (naturae rationabilis individua substantia) như kiểu nói của Boethius.[5] Đúng hơn, khi mỗi hình thái của sự sống hữu hạn và bất tất được bắt đầu, chúng được tháp nhập vào mạng lưới sự sống, và toàn thể mạng lưới sự sống thay đổi khi có một thụ tạo mới hay một sự sống mới được thêm vào. Mỗi thụ tạo mới là một thực thể đồng-thụ-tạo, vì chúng ta được tạo dựng là để cộng tác với Thiên Chúa mà tạo dựng những thực thể mới, bằng cách tham gia vào mạng lưới tương quan. Khi con người tham gia vào mạng lưới sự sống, họ trở thành một kiểu mẫu của tương quan có ảnh trên toàn thể mạng lưới sự sống và cũng bị chi phối bởi toàn thể mạng lưới ấy, khi họ thay đổi các mối tương quan. Các học giả hiện nay không còn mô tả bản ngã như một phần trọng yếu của cá nhân, mà như một mô hình tương quan được hình thành và chịu ảnh hưởng của các mối tương quan. “Bản ngã đích thật” không phải là một hạt nhân bất biến và quý giá, tựa như một trung tâm hữu cơ làm cho con người được sống.[6] Về phương diện này thì mọi mối tương tác giữa người với người đều góp phần nhất định làm nên ý nghĩa của bản ngã chúng ta, hay biểu hiện sức mạnh của tương quan, hay một loại sức mạnh hỗ tương có khả năng giúp biến đổi bản thân.[7]
Ngày nay, thần học về tấm gương của thánh nữ Clara giúp chúng ta khám phá căn tính mình như thế nào? Mặc dầu thánh nữ không phải là một nhà tâm lý, cũng không chủ trương phải tìm hiểu con người một cách tỉ mỉ, thánh nữ quả là một phụ nữ có đời sống nội tâm sâu sắc bắt rễ từ Kinh Thánh. Thánh nữ tin rằng chúng ta được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa, vì thế chúng ta có thể tìm thấy bản chất đích thật của mình nơi Thiên Chúa. Thánh nữ xem thánh giá là nguồn mạch của căn tính chúng ta, bởi vì chính nơi thánh giá mà Thiên Chúa đến với chúng ta và chấp nhận thân phận chúng ta, nghĩa là chấp nhận xác thịt yếu ớt của con người chúng ta. Qua con người Chúa Giêsu, chúng ta thấy được ý nghĩa của việc trở nên hình ảnh của Thiên Chúa. Giả như thánh nữ Clara sống trong thời đại hiện nay, có lẽ thánh nữ sẽ đối phó với cơn khủng hoảng căn tính của chúng ta một cách đơn giản như thế này: “Tại sao phải ầm ĩ như thế?” bởi vì thánh nữ tin rằng căn tính chúng ta – chúng ta là ai – liên quan đến hình ảnh mà chúng ta được mời gọi hướng tới. Mỗi người chúng ta đều có một căn tính riêng và mỗi người cũng biểu lộ hình ảnh – theo đó mà chúng ta đã được dựng nên - một cách độc đáo. Biết được hình ảnh của mình tức là nhìn thấy hình ảnh đó được phản chiếu qua gương thánh giá. Thánh nữ đã nhắn nhủ Agnes: “Mỗi ngày em hãy nhìn vào gương thánh giá mà tìm hiểu dung mạo của mình.” Nhìn thấy bạn là ai, biết đâu là mục tiêu mà bạn được mời gọi hướng tới và đâu là phạm vi mà bạn thiếu tình yêu. Hãy tìm hiểu, suy tư và ngẫm nghĩ về đời sống của bạn, mỗi khi bạn nhìn lên Đức Kitô chịu đóng đinh.
Tất cả chúng ta đều biết phương pháp học tập. Học không chỉ là đọc, nhưng là đọc một cách chậm rãi và chăm chú, dừng lại để suy tư về một vài ý tưởng nhất định, nối kết các ý tưởng để có thể hiểu và hiểu rõ các ý tưởng đó. Tìm hiểu dung mạo của mình trong gương thánh giá thì cũng tương tự như vậy. Đó không chỉ là nhìn hay cúi chào thánh giá mỗi khi chúng ta vào nhà thờ, mà là ở với thánh giá, tập trung vào khuôn mặt của Đức Kitô chịu đóng đinh, dừng lại mà suy nghĩ về ý nghĩa của Đấng chịu đóng đinh như là tình yêu của Thiên Chúa, nối kết ý nghĩa của Đấng chịu đóng đinh với cuộc sống chúng ta, và kết quả là chúng ta hiểu được chúng ta là ai và chúng ta được kêu gọi đi về đâu trong cuộc đời dương thế dưới quan điểm của Đức Kitô chịu đóng đinh. Đối với thánh nữ Clara, học tập là một tiến trình thiết yếu trên bình diện tình yêu, đó là một tiến trình mà chúng ta gọi là chiêm niệm, tức là nhìn ngắm một cách sâu sắc để đạt tới sự thật của thực tại. Chúng ta bắt đầu chiêm niệm khi chúng ta có thể nhìn ngắm mầu nhiệm Thiên Chúa là Đấng mặc lấy xác phàm và chịu đóng đinh trên thánh giá, chứ không chỉ là nhìn ngó một cách đơn thuần.
Thánh nữ Clara thôi thúc Agnes chiêm ngắm hình ảnh của mình trong gương thánh giá. Nếu chiêm niệm là tìm hiểu cho biết dung mạo của mình trong gương thánh giá, bấy giờ chiêm niệm là cách thức giúp chúng ta đạt tới hình dạng đích thật của mình là hình ảnh của Thiên Chúa. Tìm hiểu khuôn mặt của mình trong gương thánh giá là tự hỏi chúng ta là ai. Theo cách nói của thánh nữ Clara, bản ngã không phải là một bản chất tách biệt với Thiên Chúa, nhưng được dựng nên trong tương quan với Thiên Chúa. Căn tính tỏ lộ kho báu bên trong, tức là hình ảnh Thiên Chúa, theo đó chúng ta đã được dựng nên và nhờ đó mà chúng ta tương giao với Thiên Chúa. Do đó, căn tính là yếu tố giúp chúng ta phát huy bản ngã thành hình ảnh Thiên Chúa, và tạo nên bản ngã qua việc tương quan với Thiên Chúa và tha nhân. Theo ngôn ngữ của thánh nữ Clara, căn tính là “kho báu vô giá ẩn dấu trong thửa ruộng thế giới và trong con tim mà con người”[8] phải tìm kiếm. Nhìn ngắm gương thánh giá sẽ dẫn chúng ta đến việc chiêm ngưỡng vị Hôn Phu chịu đóng đinh, và việc chiêm ngưỡng ấy sẽ giúp chúng ta thám hiểm cõi lòng thâm sâu của mình. Căn tính chúng ta sẽ xuất hiện trong gương thánh giá và biểu hiện cho dung mạo mà chúng ta muốn trở thành và được thể hiện qua những nhân đức nội tâm và ngoại giới mà chúng ta thủ đắc. Khi chúng ta đã trở nên con người tương giao với Thiên Chúa như Người kêu gọi hướng tới (căn tính), bấy giờ Người sẽ được biểu lộ trong vũ trụ qua việc chúng ta không ngừng tạo nên bản ngã của mình. Thiên Chúa sẽ trở nên tiếng nói vang vọng qua cuộc sống chúng ta. Qua việc kết hiệp với Thiên Chúa trong tình yêu, bản ngã mà chúng ta đạt được chính là bản ngã phản ánh Thiên Chúa, đó là hình ảnh Thiên Chúa. Đối với thánh nữ Clara, chiêm niệm không phải là một tiến trình hay một bậc thang dẫn chúng ta đi lên cùng Thiên Chúa, mà là một yếu tố thiết yếu của căn tính và là động lực giúp chúng ta phát huy hình ảnh của Thiên Chúa nơi chúng ta. Chiêm niệm liên kết chặt chẽ với biến đổi, như thánh nữ đã viết trong thư thứ ba gởi cho Agnes: “Qua việc chiêm niệm, em hãy biến đổi trọn con người của em thành hình ảnh của chính Thiên Chúa.”[9] Nhờ việc chiêm niệm và biến đổi của chúng ta, Đức Kitô tái hiện diện trong thế giới, khi Người mặc lấy hình hài qua đời sống chúng ta.
Mặc dầu căn tính Kitô hữu mà thánh nữ Clara dò tìm là trọng tâm của các thư gởi cho Agnes, chúng ta cũng có thể khám phá ra căn tính ấy qua lăng kính của thánh Phanxicô. Đâu phải do phép lạ mà thánh nhân đã được biến đổi thành một người anh em dễ thương của mọi thụ tạo, nhưng là do người đã nỗ lực không ngừng để hoán cải con tim, sống nghèo, thể hiện lòng thương xót và kiến tạo hòa bình. Trước tiên, thánh Phanxicô đã gặp được Đức Kitô chịu đóng đinh trên thánh giá Đamianô, và qua hình ảnh ấy, Thiên Chúa đã nói cho người biết rõ về đời sống của mình. Một trong những những truyện ký đã kể lại rằng, khi thánh Phanxicô cầu nguyện một mình trước ảnh thánh giá, người đã thốt lên những lời này: “Lạy Chúa, Chúa là ai và con là ai?” Có thể nói rằng bí quyết của việc biến đổi chính là vì người chấp nhận căn tính của mình, chấp nhận con người đích thật của mình trước mặt Thiên Chúa. Thomas Merton nói rằng chính Thiên Chúa làm cho mọi vật trở nên chính mình và trở nên một với mình là làm vinh danh Thiên Chúa.[10] Tựa như hoa hướng dương và hoa anh túc thánh thiện trong thung lũng Umbria luôn hướng về tôn nhan Thiên Chúa, bởi vì chúng không thể làm gì khác hơn là thể hiện chính bản chất của mình, thánh Phanxicô cũng muốn học cho biết trở nên chính mình. Qua gương thánh giá, thánh nhân đã phát huy bản ngã mà Thiên Chúa đã tạo nên cho người, một bản ngã có tương quan và trở nên một với chính mình khi tương quan với người khác trong yêu thương. Người đã trở nên thành viên của đại gia đình tạo thành, bởi vì người biết chấp nhận những mặt mạnh và mặt yếu của mình, tài năng và khiếm khuyết, và người đã gặp được Thiên Chúa khi chấp nhận như thế. Gặp được Thiên Chúa ngay trong những yếu kém của mình, người cũng đã tìm thấy Thiên Chúa ngay trong những yếu đuối và nhược điểm của tha nhân. Cuộc đời của thánh Phanxicô muốn nói với chúng ta rằng, khi chúng ta tìm thấy Thiên Chúa, chúng ta cũng tìm thấy chính mình, và khi chúng ta tìm thấy chính mình, chúng ta cũng nhìn thấy người khác là anh chị em, vì biết rằng Thiên Chúa đang ở trong họ. Mới đây, khi tôi yêu cầu một nhóm sinh viên định nghĩa căn tính của mình, một sinh viên đã viết: “Tôi mua sắm, nên tôi hiện hữu.” Thật đáng buồn khi nghĩ tới một thứ căn tính gắn liền với những gì chúng ta sở hữu. Thế nhưng, trong một nền văn hóa tiêu thụ và hư hỏng thì đó lại là câu trả lời hợp lý. Merton quả quyết rằng: Tôi càng xa rời cái tôi đích thật của mình, tức là cái tôi mà Thiên Chúa dự định khi dựng nên tôi, thì tôi càng gắn bó với cái tôi giả tạo, tức là cái tôi mà tôi nghĩ là mình phải có; và một cái tôi càng xa cách Thiên Chúa, thì Thiên Chúa chẳng biết đến cái tôi ấy, bởi vì Người đã không dựng nên một cái tôi như thế. Bởi vì cái tôi ấy mù lòa, nên nó đòi hỏi tôi phải luôn luôn quan tâm đến nó, và vì thế mà tôi xa rời cái tôi đích thật của mình, một cái tôi được tháp nhập trong mạng lưới tạo thành. Khi chúng ta tương quan với vật chất như nguồn mạch căn tính của mình, thì có thể đoan chắc là chúng ta đang bước đi trên con đường nguy hiểm dẫn tới hư vô.
Vì thế, chẳng có gì lạ nếu hiện nay chúng ta thích nổi bật với những loại y phục, tóc tai và đồ trang sức hợp thời và độc đáo, hay bất cứ thứ gì có thể làm cho chúng ta nổi bật. Nền văn hóa duy vật là nguyên nhân của cơn khủng hoảng căn tính, khi nó cổ võ con người sử dụng những sản phẩm nhất định để đạt được một hình ảnh bản thân mà họ nghĩ là mình phải có hay có thể có. Não trạng duy tiêu thụ cổ võ một thứ vong thân khiến chúng ta không thể chấp nhận chính mình, bởi vì chúng ta nghĩ là mình cần phải chiếm đoạt một thứ gì khác hay một ai khác. Chúng ta bị tấn công liên tục bởi những hình ảnh do truyền thông thương mại chuyển tải, bằng cách giới thiệu với chúng ta vô sô căn tính mà rất ít hay không có căn tính nào là của chúng ta. Tôi nghĩ rằng sự vong thân của con người và cơn khủng hoảng căn tính hiện nay liên quan đến não trạng duy tiêu thụ cực đoan, internet và sự tương quan hời hợt. Chúng ta đang đi tìm một thứ bản ngã bất nhược và tìm kiếm một ai đó có khả năng yêu thương chúng ta bất chấp sự yếu nhược của chúng ta. Chúng ta là hữu thể có tương quan và được tạo dựng cho người khác, nhưng nếu chúng ta không chấp nhận chính mình, thì chúng ta khó có thể chấp nhận người khác. Khi thánh Phanxicô đón nhận người phong, thì cùng một lúc, người cũng chấp nhận cái tôi yếu kém và hữu hạn của mình. Khi người hôn đôi tay người phong để biểu lộ sự chấp nhận của mình, người cũng chấp nhận Thiên Chúa hiện diện trong cuộc sống của mình và trong cuộc sống người phong. Trong Di chúc, thánh nhân đã thổ lộ rằng, sau khi người đã được Thiên Chúa dẫn đến với người phong, thì “những điều cay đắng đã trở thành ngọt ngào trong tâm hồn và trong thể xác.”[11] Thánh nhân đã khám phá được rằng kinh nghiệm về Thiên Chúa mặc lấy xác phàm đã biến đổi những gì người gớm ghét thành dễ thương. Nhận biết Thiên Chúa hiện diện trong thân xác người phong, thánh Phanxicô được thôi thúc hướng tới một cuộc đời hoán cải trong Đức Kitô, bởi vì Đức Kitô là chiếc cầu nối kết cái tôi vong thân với cái tôi đích thật, và nối kết cái tôi đích thật của chúng ta với tha nhân, nhờ đó mà chúng ta hoàn thiện chính mình.
Qua kinh nghiệm của thánh Phanxicô, chúng ta biết rằng nếu muốn đến gặp tha nhân trong Thiên Chúa, chúng ta phải trở nên người nghèo, bởi vì người nghèo mới có tự do để yêu thương. Đối với thánh Phanxicô, nhờ sự nghèo khó - trên bình diện vật chất và tinh thần – mà người có thể chấp nhận lệ thuộc Thiên Chúa và tha nhân một cách trọn vẹn. Người biết rằng mình không phải là nguồn cội của chính cuộc sống mình, và mọi khía cạnh trong cuộc sống đều là quà tặng. Ngay cả “bản ngã” của cái tôi cũng không thể khẳng định là của mình và cho mình. Điều độc đáo là người hiểu rằng “bản ngã” phát xuất từ Thiên Chúa và thuộc về Thiên Chúa. Do vậy, đức nghèo đã giúp thánh Phanxicô nhận thức mình là một con người và là một con người có tương quan. Nếu người muốn trở nên chính mình, thì người cần phải có tha nhân, và trở nên chính mình là lệ thuộc người khác là những kẻ mà Thiên Chúa đang sống trong họ. Không chỉ lệ thuộc con người, mà lệ thuộc cả những thụ tạo nhỏ bé trên mặt đất: hoa cỏ và côn trùng, chim trời và thỏ rừng. Cho dù người bị mù trong những ngày cuối đời, người vẫn quan niệm vũ trụ như một tạo thành liên kết với nhau trong một mạng lưới rạng rỡ đầy yêu thương. Trong mạng lưới ấy, thánh Phanxicô tìm thấy chỗ đứng của mình như một người anh em giữa mọi loài thụ tạo.
Thánh nữ Clara cũng mời gọi chúng ta hãy nhìn ngắm gương thánh giá để có được một quan niệm về bản thân như thế. Gương thánh giá đòi hỏi chúng ta phải chịu trách nhiệm về hình ảnh mà chúng ta nhìn thấy. Gương thánh giá đòi buộc chúng ta phải xem xét lại hành vi của mình, khi chúng ta đặt cả trí khôn, linh hồn và con tim vào tấm gương, và chấp nhận hình ảnh mới của mình được phản chiếu qua tấm gương. Qua việc chiệm niệm, Thiên Chúa lôi kéo chúng ta đi từ nhận thức về vỏ bọc của thân xác đến một kinh nghiệm sâu xa hơn về sự liên kết hỗ tương giữa thân xác và linh hồn. Nhờ gương thánh giá, chúng ta có một khái niệm và một hiểu biết mới về bản thân. Qua hình ảnh hữu hình này, chúng ta được mời gọi kiến tạo một tương quan mới với chính mình và với Thiên Chúa. Đức Kitô là tấm gương, qua đó Thiên Chúa mạc khải chính mình cho chúng ta và mạc khải cho chúng ta biết mình, khi chúng ta bắt đầu thấy được sự thật chúng ta là ai – căn tính – trong gương thánh giá. Do đó, nhìn ngắm gương thánh giá vừa là nhìn xem và tiếp nhận tình yêu của một Thiên Chúa trao ban chính mình cho chúng ta. Chúng ta phải xem xét những hành động của “con người” mà chúng ta thấy trong tấm gương (bản thân chúng ta), cùng với những hành động của Đức Kitô là chính tấm gương. Thánh nữ Clara khuyến khích chúng ta hãy xem xét liệu những hành động của chúng ta trong thế giới có “phản ánh” các nhân đức khiêm hạ, nghèo khó và bác ái của Chúa Kitô hay không. Khi nhìn ngắm gương thánh giá, chúng ta kêu cầu Đức Kitô giao tiếp với con người thâm sâu chúng ta. Khi chúng nhìn thấy Đức Kitô trong gương và dung nhan của Đức Kitô được phản chiếu nơi khuôn mặt chúng ta, bấy giờ chúng ta nhận biết đâu là những điều làm cho chúng ta phản chiếu hình ảnh của Đức Kitô và đâu là những điều làm lu mờ hình ảnh của Người. Phép ẩn dụ tấm gương của thánh nữ Clara muốn khẳng định rằng, chúng ta không thể tránh né hay phủ nhận hình ảnh đích thật của mình. Có lẽ gương thánh giá là một khẳng định cụ thể và rõ ràng nhất về căn tính của chúng ta.
Theo một cách thức như vậy, thánh nữ còn biết rằng nhờ gương thánh giá mà Chúa Thánh Thần có thể dò thấu lòng người. Gương Chúa chịu đóng đinh muốn nói rằng những hành động yêu thương mà chúng ta thực hiện trong thế gian này là những yếu tố làm cho chúng ta giống Thiên Chúa hơn cả, nhất là khi chúng ta kiên trì yêu thương trong đau khổ, nghèo khó và khiêm hạ. Gương thánh giá cũng tỏ cho chúng ta biết những điều mà chúng ta đã làm cho Thiên Chúa trong thế gian này – đóng đinh Người. Qua gương thánh giá, chúng ta thấy được sự cao cả của con người khi thể hiện khả năng yêu thương và sự bất hạnh của con người khi phạm tội. Chiêm niệm là thấu tỏ sự thật của thực tại và khi chúng ta chiêm ngắm hình ảnh mà Thiên Chúa đã dựa theo đó để dựng nên chúng ta, chúng ta sẽ biết được sự thật chúng ta là ai dưới con mắt Thiên Chúa. Vì vậy, gương thánh giá chỉ cho chúng ta thấy hình ảnh đích thật của mình và hình ảnh mà chúng ta phải nhìn ngắm nơi bản thân mình – sự nghèo khó, khiêm hạ và đau khổ. Đặt mình trong gương thánh giá là giãi bày niềm vui và buồn sầu của thân phận con người, niềm vui của tình yêu Thiên Chúa ôm ấp mọi sự và nỗi buồn của kẻ nhìn thấy vị Hôn Thê bị “khinh miệt, nhục mạ và chịu đánh đòn.”[12] Qua việc chiêm niệm, chúng ta phải đặt toàn thể con người mình – con tim, trí tuệ và linh hồn - trong gương thánh giá, và “biến đổi toàn thể con người chúng ta thành hình ảnh của Thiên Chúa.”[13] Theo thánh nữ Clara thì nghèo khó, khiêm hạ và bác ái là những “vết chân của Chúa Kitô” và chúng ta được mời gọi tìm kiếm những dấu vết ấy ngay trong cõi lòng thâm sâu chúng ta. Chúng ta chấp nhận bản thân, khi chúng ta nhận ra những mặt mạnh và mặt yếu, tài năng và thất bại của mình. Nếu chúng ta khao khát kết hiệp với Thiên Chúa một cách thân thiết hơn, chúng ta phải sẵn sàng đương đầu với đau đớn và khổ đau để giải thoát chúng ta khỏi những ràng buộc cản trở chúng ta kết hiệp thâm sâu với Thiên Chúa. Nếu chúng ta muốn sống theo căn tính chân thực của mình, chúng ta phải loại bỏ mọi vật cản trên đường khiến chúng ta chưa giống Đức Kitô chịu đóng đinh, vốn là hình ảnh mà Thiên Chúa đã dựa theo đó để dựng nên chúng ta.
Thánh nữ Clara thấu hiểu rằng cái chết là con đường đưa tới sống. Có thể nói rằng, để đạt tới căn tính đích thực của mình, chúng ta phải trải qua những “cái chết nho nhỏ” để lột bỏ những vỏ bọc của cái tôi giả tạo mà tìm thấy cái tôi đích thật bên trong. Để trở nên con người đích thật trước mặt Thiên Chúa, chúng ta phải chết, không phải một lần mà nhiều lần – một cuộc đời với những cái chết nho nhỏ. Thánh nữ xác tín rằng cái chết có khả năng làm trổ sinh sự sống mới, sự sống của Thiên Chúa, và chính trong sự sống ấy mà chúng ta đạt tới một căn tính trọn vẹn như chúng ta đã được dựng nên. Thánh nữ đã viết:
“Nếu em cùng chịu đau khổ với Người, em sẽ cùng hiển trị với Người. Nếu em buồn khổ với Người, em sẽ vui sướng với Người. Nếu em cùng chết với Người trong những nỗi gian truân của thánh giá, em sẽ chiếm được lâu đài thiên quốc trong sự huy hoàng rực rỡ của các thánh.”[14]
Gương thánh giá muốn nói với chúng ta rằng, căn tính của chúng ta nằm ẩn khuất trong trái tim yêu thương của Thiên Chúa. Chỉ nơi thánh giá mà chúng ta mới biết mình là ai và phải sống như thế nào.
Khi chúng ta nhìn kỹ gương thánh giá, chúng ta được dẫn đến mầu nhiệm chính yếu của cuộc sống nhân sinh và căn tính chúng ta, nghĩa là mỗi người chúng ta được Thiên Chúa yêu thương một cách riêng và hiện hữu một cách độc đáo. Thánh nữ chỉ cho thấy rằng nhìn ngắm gương thánh giá là suy tư về chính mình. Thiên Chúa tự mạc khải qua Đức Kitô chịu đóng đinh là hình ảnh của chúng ta, đó là điều làm cho chúng ta nên giống như Người, khi chúng ta nhìn ngắm gương thánh giá mà chấp nhận chính mình và khả năng yêu thương của chúng ta.[15] Chúng ta càng chiêm ngắm Đức Kitô (bằng cách nhìn ngắm Chúa Chịu đóng đinh), chúng ta càng khám phá được căn tính chúng ta, tức là con người mà Thiên Chúa đã dựng nên và kêu gọi từ muôn đời. Mỗi người chúng ta đều là một “thực thể” duy nhất, nghĩa là một ngôi vị có những đặc điểm độc đáo nhất định mà người khác không có. Qua những đặc điểm độc đáo ấy mà quyền năng của Thiên Chúa được tỏ lộ một cách mới mẻ nơi con người cá vị của chúng ta, bất chấp những khiếm khuyết và thất bại, yếu đuối và giới hạn của chúng ta. Từ đời đời Thiên Chúa đã muốn cho mỗi người chúng ta làm rạng danh Thiên Chúa theo cách thức riêng của mình, bằng cách trở nên dung mạo nhân loại vĩnh hằng của Người. Thiên Chúa đã muốn sử dụng thân xác chúng ta, cùng với đôi tay và đôi chân riêng của chúng ta, làm nơi Người cư ngụ. Thiên Chúa muốn giáng thế một lần nữa qua cuộc sống chúng ta. Điều ấy tưởng như không thể hiểu nổi, nhưng đích thực là Người mặc lấy thân xác chúng ta, khi chúng ta tạo nên một không gian trong cuộc sống để cho Người cư ngụ, khi chúng ta thực sự biết mình là ai, và cảm nhận niềm vui của Thiên Chúa khi Người tiếp tục nhập thể trong con người chúng ta.
Đối với thánh nữ Clara, thánh giá là nơi chúng ta biết Thiên Chúa và biết mình là ai trong Thiên Chúa. Một đời sống nghèo khó và khiêm hạ theo gương Chúa Kitô chịu đóng đinh - như Agnes – có thể giúp chúng ta chiếm được kho báu bên trong nội tâm con người, tức là Ngôi Lời Thiên Chúa, và chính trong Người mà chúng ta được dựng nên. Nếu gương thánh giá giúp chúng ta thấy được hình ảnh Chúa Kitô phản ánh mỗi ngày một rõ nét hơn trong đời sống chúng ta, thế thì chúng ta phải suy xét mà tìm cách trở nên giống Chúa Kitô trong tư tưởng, trong linh hồn và thân xác. Chúng ta có thể bắt đầu trên bình diện hành động và hành vi, nhưng chúng ta cũng phải xem xét những khía cạnh sâu xa hơn: Chúng ta là ai? Điều gì đang hiện diện trong con tim chúng ta? Điều gì đang chiếm lĩnh tâm trí chúng ta? Điều gì đang làm cho linh hồn chúng ta bừng cháy niềm khao khát? Thánh nữ xem việc nhìn ngắm là thời gian phản tỉnh, bởi vì hình ảnh mà chúng ta nhìn thấy trong Đức Kitô chịu đóng đinh chính là hình ảnh của tạo thành chúng ta, và nền tảng của căn tính chúng ta là ở trong hình ảnh ấy. Chiêm niệm thì có tính sáng tạo, bởi vì chiêm niệm có khả năng biến đổi kẻ nhìn ngắm gương thánh giá thành kẻ phản ánh chính hình ảnh ấy. Chúng ta càng chiêm ngắm Chúa Kitô, chúng ta càng khám phá được hình ảnh của Thiên Chúa và nên giống hình ảnh của Thiên Chúa. Khi hình ảnh của Thiên Chúa được tỏ rạng nơi người chiêm ngắm gương thánh giá Chúa Kitô, thì Đức Kitô được “tái sinh” trong lòng của những kẻ tin. “Chúa Kitô được tái sinh trong lòng tín hữu” có ý nghĩa gì đối với chúng ta? Điều đó muốn nói rằng, khi chúng ta được thôi thúc tương quan mật thiết hơn với Thiên Chúa và với chính mình trong gương thánh giá và nhờ gương thánh giá, chúng ta buộc phải xem xét liệu đời sống chúng ta trên dương thế này có thực sự phản ánh Đức Kitô hay không. Thứ nhất, chúng ta phải nhìn lại hình ảnh chúng ta trong gương thánh giá mà xem xét lại hành vi của mình. Thứ hai là phải xem xét liệu hình ảnh chúng ta thấy có thực sự giống con người Chúa Kitô không. Trở nên giống Chúa Kitô là chấp nhận những khía cạnh mờ tối nơi bản thân chúng ta, đồng thời đưa ánh sáng và hy vọng vào vùng mờ tối ấy. Đó là sẵn sàng yêu thương, nhất là khi chúng ta không được yêu lại.
Trong khi con đường thiêng liêng của thánh nữ Clara đòi hỏi chúng ta phải tin tưởng khi tương quan với Thiên Chúa, con đường ấy cũng liên quan đến mối tương quan tin cậy đối tha nhân. Về phương diện này, việc ngắm nhìn gương Chúa chịu đóng đinh không chỉ là một tương quan giữa Thiên Chúa và con người mà thôi, tức là tương quan với Đấng Siêu Việt theo chiều dọc. Đúng hơn, Thiên Chúa đã mặc lấy xác thịt nơi người khác – Thiên Chúa ở khắp mọi nơi – ngõ hầu khi chúng ta đi theo Chúa Kitô là chúng ta bước theo người môn đệ đang đi theo Chúa Kitô, và nhìn thấy chính mình trong gương Chúa chịu đóng đinh là nhìn thấy mình nơi khuôn mặt của những anh chị em đang chịu đau khổ. Về cơ bản, thánh nữ đi theo một cách thức giống như thánh Phaolô (1Cr 11: Hãy bắt chước tôi, như tôi đã bắt chước Chúa Kitô), và thánh nữ đã hướng dẫn Agnes đạt tới một cuộc sống viên mãn bằng cách tương quan với Thiên Chúa mặc lấy nhân tính hèn yếu, tức là cộng đoàn nhân loại.[16] Đối với thánh nữ Clara, nếu không có đời sống cầu nguyện với cộng đoàn, thì người ta không thể có được một căn tính viên mãn, bởi vì chính trong cộng đoàn mà gương căn tính của chúng ta mới được phản chiếu nơi người khác, tức là những người mà chúng ta được mời gọi yêu thương. Tình yêu thì biến đổi, bởi vì tình yêu có khả năng hiệp nhất, và khi chúng ta lấy lòng trắc ẩn mà yêu thương tha nhân, chúng ta sẽ trở nên chính mình hơn, và khi trở nên mình hơn, chúng ta trở nên những người giống như Chúa Kitô.
Loại tình yêu này thì không đòi hỏi đáp đền và cũng không tìm kiếm phần thưởng, nhưng chỉ muốn yêu thương vì lợi ích của tha nhân. Vì thế, tình yêu ấy có thể chịu đựng đau khổ và thử thách – tha thứ cho tha nhân, tha thứ cho người anh em nóng giận và tha thứ cho người chị em hay ghen tương. Đây là điều mà thánh nữ Clara mời gọi chúng ta nhìn ngắm trong gương thánh giá: Chúng ta muốn đứng xa xa mà nhìn đau khổ, ngăn cản đau khổ đi vào cuộc sống chúng ta, và sử dụng bất cứ phương tiện nào để kiềm chế đau khổ? Hay chúng ta chia sẻ trọn vẹn nỗi đau của tha nhân, để hiểu biết Thiên Chúa và chính mình một cách sâu xa hơn? Khi chúng ta chiêm niệm mà kết hợp với Thiên Chúa, chúng ta có khả năng cảm nếm sự ngọt ngào kín ẩn của tình yêu Thiên Chúa nơi thân xác yếu hèn của tha nhân. Một khi chúng ta biết được chúng ta là ai – căn tính của chúng ta – trong gương thánh giá, chúng ta sẽ có thể chấp nhận chính mình, bất chấp những rạn nứt và đổ vỡ của mình, đồng thời chúng ta cũng có thể chấp nhận người khác cùng với những rạn nứt và đổ vỡ của họ. Trong gương thánh giá, chúng ta biết được rằng chúng ta thật sự được yêu thương bởi một Đấng cao cả hơn chúng ta. Chúng ta khám phá được mầu nhiệm Chúa Kitô, vừa là con người vừa là Thiên Chúa, là người anh chia sẻ cuộc sống của chúng ta và yêu mến Chúa Cha cho đến chết. Chúng ta khám phá được quyền năng của Thiên Chúa đã làm cho Người sống lại và trong Người mà tạo thành có được một đời sống mới. Mầu nhiệm Chúa Kitô là mầu nhiệm con người chúng ta. Hình ảnh của Người là hình ảnh của chúng ta. Sự sống của Người là sự sống của chúng ta. Chúng ta được mời gọi thông dự vào quyền năng của Người. Chúng ta được mời gọi trở nên một Đức Kitô mới cho thế giới này, ngõ hầu Thiên Chúa được tôn vinh trong hết mọi sự. Đây là mục đích mà Thiên Chúa đã dự định khi dựng nên chúng ta: Tuy là những chiếc bình mỏng mảnh, chúng ta được dựng nên để làm vinh danh Thiên Chúa. Thiên Chúa biểu lộ quyền năng của Người qua những điểm độc đáo và riêng biệt trong đời sống và nhân tính thấp hèn của chúng ta.
Suy tư

Bạn đã hiểu như thế nào về thánh giá Chúa Giêsu Kitô? Bạn xem thánh giá là nơi biểu lộ cảm xúc có tội và bị xét xử, hay mời gọi bạn hoán cải để được tự do?
Làm thế nào để cho thánh giá trở nên tấm gương mà bạn soi mình mỗi ngày? Làm sao gương thánh giá giúp bạn tìm thấy căn tính của mình?
Khi tương quan với tha nhân, bạn có muốn trở nên tấm gương của Chúa Kitô không? Những mối tương quan ấy có giúp bạn suy nghĩ về đời sống của mình không?
Bạn có ý thức là mình phải trở nên tấm gương Chúa Kitô để cho người khác đi theo không?

[1] Về ý nghĩa của “ngôi vị,” xin xem Joseph W. Koterski, “Boethius và nguồn gốc thần học của khái niệm ngôi vị,” American Catholic Philosophical Quartely (2004), tr. 205-206. Elisabeth Groppe cho rằng prosypon liên quan đến bộ phận của đầu, nằm ngay dưới vỏ sọ, “còn thuật ngữ prosypeion mới ám chỉ chiếc mặt nạ của diễn viên sân khấu Hy Lạp.” Xem Elisabeth Groppe, “Tạo dựng từ hư vô và do tình yêu: Bản chất tự do theo thần học của John Zizioulas và Catherine Mowry LaCugna,” Modern Theology 21.3 (2005), tr. 466.

[2] Thánh nữ Clara, Thư thứ 4 gửi Agnes, câu 15.

[3] Triết gia hậu hiện đại Emmanuel Levinas khẳng định rằng, khuôn mặt đích thật của tha nhân phải giải thoát chúng ta khỏi lòng khao khát muốn biết hết mọi sự và dẫn chúng ta đến ý nghĩa đích thật của vô biên, bởi vì dấu vết của siêu việt đã được ghi khắc nơi khuôn mặt của tha nhân. Người ta không thể nhờ kiến thức mà thấu hiểu tha nhân, bởi vì tha nhân thì vô biên và vượt trên mọi hiểu biết. Xem Edith Wsychogrod, Saints and Posmodernism: Revisioning Moral Theology (Chicago: University of Chicago Press, 1990), tr. 148; Robyn Horner, Rethinking God as gift: Marion, Derrila and the limits of phenomenology (New York: Fordham University Press, 2001), tr. 64-66.

[4] Thế hệ hậu-thế-chiến (GenXers): Là những người được sinh ra sau đại thế chiến thứ 2, nghĩa là trong khoảng 1950-1970 (ND). Mạng lưới thực tại ảo: sand-box of cyberspace. X. D. Seiple, Giới thiệu sách “Consuming faith: Integrating who we are with what we buy,” Journal of American Academy of religion 73.2 (2005), tr. 521.

[5] Hình thái học cơ bản: basic morphology. X. Koterski, “Theological Origins of the concept of person,” tr. 203.

[6] Jane Kopas, Sacred identity: exploring a theology of the person (Mahwah, N.J.: Paulist, 1994), tr. 103.

[7] Sđd., tr. 98.

[8] Thánh nữ Clara, Thư thứ 3 gởi Agnes, c. 7.

[9] Câu 13.

[10] Merton, New seeds of contemplation, tr. 29-31.

[11] Thánh Phanxicô, Di chúc, c. 3.

[12] Thánh nữ Clara, Thư thứ 2 gởi Agnes, c. 20.

[13] Thư thứ 3, c. 13.

[14] Thư thứ 2, c. 21-22.

[15] X. Ilia Delio, “Clara Átxidi: vẻ đẹp và biến đổi,” Studies in spirituality 12 (2002), tr. 75.

[16] Về việc đi theo Chúa Kitô trong cộng đoàn, xem Ilia Delio, “Tấm gương và vết chân: Phép ẩn dụ trong tác phẩm của thánh nữ Clara,” Studies in spirituality 10 (2000), tr, 67-181.

Cuộc đời thánh Antôn

2012-08-14T21:29:00.000+07:00

Chắc chắn, trong đời sống thánh Antôn, việc nhìn thấy máu chảy là rất quan trọng: đó là máu Chúa Kitô, nhưng cũng là máu các vị tử đạo, của năm Anh Em Phan sinh mà ngài đã được nhìn thấy đi ngang qua tu viện của ngài tại Coimbra, khi các anh em xuống tàu tại Lisbon để đi Ma-rốc, và sau đó ngài đã nhìn thấy xác các anh em được đưa trở về. Đó là một biến cố tạo nên bước ngoặt trong cuộc đời Antôn, khiến ngài chuyển từ linh đạo Âu-tinh sang linh đạo Phan sinh.
Cũng thế, đối với Phanxicô, bài Phúc âm Thánh Mát-thêu bỗng cho thánh nhân có được một cái nhìn rõ ràng hơn về những điều ngài đã chọn lựa trước đó và có được một sức mạnh mới để đem ra thực hiện. Tại sao Antôn lại quyết định? Trong đó cho ta thấy quyền lực Thiên Chúa được biểu lộ, một thứ quyền lực không được mạc khải trong sa mạc, song đúng hơn đã được tỏ lộ nơi câu chuyện của con người trong những hoàn cảnh cụ thể của đời sống nhân loại. Nhìn vào cuộc đời Antôn một cách sâu sát hơn, người ta cố gắng so sánh cuộc đời ngài với cuộc đời Phanxicô, với điểm quy chiếu duy nhất và với thời kỳ đương đại. Khi đem những điều đó ra so sánh, người ta gặp được những trùng hợp và những khác biệt, chứng tỏ cho thấy dấu chỉ của sự tự do của Thiên Chúa và nét đặc biệt không hề trùng lắp trong sự đáp trả nơi cá nhân mỗi ngài.
Cả Phanxicô lẫn Antôn đều sinh ra trong một xã hội có truyền thống tôn giáo phong phú và được thấm nhuần chất men đổi mới. Cả hai ngài đều xuất thân từ những gia đình thành công, giàu có, thuộc giai cấp trung lưu: Phanxicô đến từ một gia đình giàu có và có lẽ Antôn đến từ một gia đình quý tộc. Từ điểm này cho thấy cuộc sống hai ngài khác nhau: sự thông minh thực tiễn nơi Phanxicô có xu hướng thành công trong tư cách là một thương nhân dưới sự hướng dẫn của thân phụ ngài, và sau nữa là Phanxicô đã có kinh nghiệm sâu đậm về chiến tranh, về tình bạn và tình yêu; còn sự thông minh nơi Antôn, thâm trầm và kín đáo hơn, mặc lấy con đường uyên bác quý phái và đơn độc hơn. Antôn đã học tu trong Dòng thánh Âu-tinh, trước tiên là tại Lisbon và sau đó tại Coimbra. Ngài gia nhập tu viện vào lúc mới 15 tuổi và có thể người ta mường tượng là thế gian đã không hề chạm tới ngài được. Nhận định đó không đúng! Thế gian mà chúng ta mang lấy vào nội tâm cũng đi vào trong các tu viện giống như nó đi vào bất cứ nơi nào con người sống tình bạn. Tại Coimbra, không chỉ có thế gian, mà địa ngục cũng có! Tại tu viện này (một trong những nơi quan trọng và tiếng tăm ở Bồ-đào-nha) có một trận chiến dữ dội giữa những người thuộc Giáo hội với các giới chức trong triều đình ... và như vẫn thường xảy ra, hai phe phái đối kháng được hình thành: đó là một bên ủng hộ, còn bên kia chống lại Viện phụ.
Trong sự mục ruỗng và không vâng phục đó, Antôn đã rút mình vào việc học tập và cầu nguyện. Nhưng ngài có thể cầm cự được bao lâu? Ít năm sau đó, do sự quan phòng của Chúa đã diễn ra cuộc gặp gỡ với năm anh em Phan sinh. Vì ngài phụ trách việc tiếp đón các vị khách trọ đó, nên chắc chắn ngài đã có thể hiểu được thế nào là sự mới mẻ mà Phanxicô mang tới. Không thể tiếp tục những điều mình suy nghĩ trong thinh lặng, sau đó ít tháng, ngài quyết định chọn con đường của Phanxicô. Lúc ấy vào năm 1220: Antôn đã chịu chức linh mục và được chấp thuận cho chuyển Dòng theo lời ngài xin.
Sức mạnh điều ngài chọn lựa dường như vang vọng lại những lời Phanxicô là người đã nói “bỏ lại mọi sự thuộc về thế gian”. Antôn từ giã một cộng đoàn có thể đã hướng dẫn và bảo vệ ngài, để tiến bước ra ngoài gặp gỡ với thế giới. Và số phận dành cho ngài vẫn chưa có gì rõ ràng. Giống như Phanxicô trước đó. Trước hết, Antôn cũng đã hướng mình tới việc đi châu Phi để bỏ mình chịu tử đạo. Nhưng tương tự như Phanxicô, ngài bị buộc phải từ bỏ dự định của ngài: bệnh tật đã giữ chân Antôn lại và buộc ngài phải trở về, khi một cơn bão thổi dạt chiếc thuyền của ngài tới Sicily. Từ đó, người anh em ngoại kiều đã cuốc bộ tới Átxidi gặp Phanxicô và đã tham dự Tu nghị Chiếu. Và như thế, ngài đã biết tới quê hương thứ hai của ngài mà không hề ý thức được điều ấy. Thực lạ lùng, các Thánh là những người không thuộc về bất cứ một đất nước nào, lại thuộc về mảnh đất nơi các ngài lan tỏa đức tin, chẳng hạn như Phêrô đến tận Rôma, Giacôbê đến tận Compostela và Antôn đến tận nước Ý (cho đến khắp cùng thế giới).
Tại Átxidi, không hề có ai để ý tới thánh nhân – điều này chứng tỏ cho thấy sự khiêm tốn sâu sa của ngài. Tiềm tàng trong con người ngài là những phẩm chất về mặt tri thức văn hóa và tài giảng thuyết. Tuy nhiên, ngài không che dấu tư cách linh mục của ngài. Ngài được sai tới Ẩn viện Montepaolo. Khi ấy là năm 1221 và Antôn vẫn chưa biết Thiên Chúa muốn điều gì cho ngài. Ngài chỉ biết Thiên Chúa không muốn ngài ở lại Ma-rốc. Có lẽ ngài đã nghĩ rằng Thiên Chúa mạc khải cho ngài được gặp gỡ Phanxicô: nhưng trước đó, Phanxicô không hề biết tới Antôn mãi cho tới sau này Phanxicô đã nói một cách dịu dàng và tự hào về thánh nhân là: “Anh Antôn, Giám mục của tôi”. Tại Montepaolo, ngài cầu nguyện, phục vụ và chờ đợi. Trong thực tế, Ẩn viện đúng là thời gian chuẩn bị cho sự bộc lộ đặc biệt của ngài và cho công việc giảng thuyết. Một ngày nọ, ngài phải thay thế anh Bề trên trong cuộc họp với các anh em Đa minh và lần đầu tiên miệng lưỡi được Chúa chúc phúc của ngài đã manh động. Từ đó trở đi, Antôn được dành cho việc giảng thuyết và dạy học. Như được thấy trước, nên Phanxicô đã không do dự ban phép cần thiết. Người anh em Bồ-đào-nha đã mang sự phong phú trong nền văn hóa của ngài đến cho Hội Dòng và chứng tỏ cho thấy ngài là một nhà học thuật về Phúc âm: nghĩa là từ kho tàng được con tim tìm thấy, ngài đã trưng ra cho mọi người nhìn thấy được điều mới cũ.
Lời ngài rao giảng trải rộng tại miền Bắc nước Ý và tại miền Nam nước Pháp là nơi đang bị lạc giáo tàn phá và cùng lúc, trong tư cách là Tỉnh Phục vụ, ngài theo đuổi sự tiến triển của Hội Dòng đang phải đối diện với cơn khủng hoảng đầu tiên. Giống như tại Coimbra, ngài thấy mình đứng giữa hai phe phái đối kháng, nhưng bây giờ mối đe dọa đã hoàn toàn khác. Đúng như cuộc tranh cãi đã đổi thay, khiến cho Antôn cũng trở nên chín chắn và chắc chắn hơn về bản thân ngài, đến nỗi trong số các Bề trên, ngài được chọn làm người đại diện để mang các vấn đề đó trình lên cho Đức Giáo hoàng và để tìm ra giải pháp cho các vấn đề. Phanxicô đã giữ lời hứa: ngài đã đem Antôn đến với mọi người để tìm lại sự tự do và sự tháo gỡ. Và như điều vẫn luôn xảy đến cho các Thánh, đó là người ta lại bu quanh lấy ngài, lôi kéo ngài tứ phía, lúc còn đang sống cũng như sau khi chết.
Khi Phanxicô đã qua đời, dường như thánh nhân đã truyền lại cho Antôn không chỉ là một di sản linh đạo khổng lồ để phát triển và làm cho phong phú, nhưng cũng còn là một tặng phẩm cần thiết cho nhân loại: đó là quà tặng các phép lạ. Khi Antôn qua đời, tiêu hao vì mệt mỏi, thì giữa những kẻ muốn sở hữu các kỷ vật của người chết đã nổ ra một cuộc Thánh Chiến xoay quanh các kỷ vật đó. Chỉ nhờ có sự can thiệp của một vị Tỉnh Phục vụ mới có thể tránh khỏi điều tồi tệ xảy ra. Nhưng vào một ngày kia những phúc lành ân sủng trọng thể của kẻ quá cố đã tuôn đổ xuống trên hết thảy mọi người. Từ Pađôva, tiếng tăm của đấng thánh chữa lành đã trải rộng ra khắp cả nước Ý và trên thế giới.
Để chứng minh cho điều tôi nói, thì đây một phụ nữ theo đạo Tin lành đã nói cho tôi biết một bí mật. Bà ta nói: “Vấn đề đại kết ư? Ồ ... tôi không thích Đức Giáo hoàng của chị. Và sau nữa, là tất cả mọi chuyện liên quan tới Đức Mẹ. Nhưng tôi lại cầu nguyện với Thánh Antôn. Vâng, tôi đã cầu nguyện với Thánh Antôn. Nhưng lý do vì sao, tôi cũng chẳng biết”.

Clara d’Esposito

(CIOFS Bulletin, 1995, N. 2 – Chiều ofm chuyển ngữ)

Xúc động trước bức thư chị gái gửi em trai thi trượt đại học

2012-08-09T21:46:00.002+07:00

Kỳ thi đại học đã trôi qua, sẽ có người bước chân vào giảng đường đại học với niềm vui của gia đình, bạn bè người thân. Và cũng có người sẽ ngậm ngùi những giọt nước mắt nuối tiếc, thất vọng với chính bản thân mình.
Bài viết có tựa đề: “Trượt đại học không phải là thất bại đâu em trai” của một người chị đang theo học tại trường Học viện Báo chí và Tuyên truyền viết cho em trai mình. Ngay sau khi bức thư được đăng, đã nhận được rất nhiều like và những sự chia sẻ chân thành từ bạn bè.

Tôi tin rằng, những bạn trẻ không may trượt đại học sẽ tìm thấy sự chia sẻ và niềm tin cho mình sau bức thư này đấy.

Gửi em trai yêu quý!

Giờ này 3 năm trước, chị đang khóc nức nở trong phòng khi nghe kết quả thi đại học của mình, và bây giờ chị biết em trai chị cũng đang như thế. 20.5 điểm không đủ cho em đỗ vào ngôi trường em mơ ước, cũng như 18 điểm của chị ngày trước vậy...

Điện thoại chị hỏng không thể gọi được cho em để tâm sự cùng em lúc này, chị cũng không thể bên em khi em cần nhất... Chị chẳng biết làm gì cả. Chị muốn chạy về với em. Nhưng chị có gọi thì em cũng sẽ không cho chị biết là em buồn thế nào, vì em luôn thể hiện mình là người mạnh mẽ. Em cứ khóc nếu em muốn, ai bảo con trai không được khóc bao giờ. Em trai...

Và khi em tĩnh tâm lại chị có đôi lời muốn nói với em.

Có thể thời gian tới mọi thứ sẽ tồi tệ với em, đó là cảm giác tội lỗi khi nhìn thấy bố mẹ buồn, sự kỳ vọng của các bác và nhất là khi em nhìn bạn bè liên hoan để đến giảng đường đại học. Em sẽ có cảm giác chán nản. Nhưng em biết không? Trước khi chị biết kết quả thi đại học, chị đang cùng với mẹ xem "Phía đông vườn địa đàng" và khi chị đóng cửa phòng để được khóc, mẹ của chúng ta đã để cho chị khóc thật lâu và sau đó nói với chị: "Con khóc xong rồi ra xem phim với mẹ nhé". Đến bây giờ chị vẫn nhớ câu nói đó của mẹ em à. Cuộc sống cũng giống như bộ phim hay, dù gặp bất cứ chuyện gì thì cũng đừng bỏ dở vì bộ phim vẫn đang tiếp tục chiếu phải không em?

Đừng để sự chán nản che lấp đi ước mơ em. Bởi vì em đã biết nó sẽ không giúp em được. Quan trọng là sau mỗi thất bại em biết chiêm nghiệm và thu lượm được những gì... Chị vẫn luôn lo lắng cho cái tính ngông nghênh và kiểu học tài tử của em, có khi thất bại này là cách để em nhìn lại mình. Chị tin em sẽ trưởng thành hơn và phải trưởng thành hơn, bởi điều đó ảnh hưởng rất lớn đến công việc của em sau này. Chị không những muốn em mạnh mẽ mà còn phải chín chắn và điềm đạm hơn. Vượt qua những khó khăn này, em sẽ có những thứ đó.

Giảng đường đại học cũng như chúng ta lên một chuyến tàu, có người lên trước, lên sau, em nhỡ chân rồi em sẽ đợi chuyến sau. Chỉ cần kiên nhẫn một chút là em sẽ đến bến mình muốn. Chị tin em.

Hãy làm lại một cách thông minh hơn em trai nhé (Ảnh minh họa)

Trước khi em thi, chị cũng đã nới với em, đỗ đại học mới là khởi đầu, còn học đại học lại là một hành trình mới, nó sẽ rất khác so với những gì em tưởng tượng... Tất nhiên với em bây giờ nó là tất cả, nhưng hãy tin lời chị, chị mong em đừng tuyệt đối hóa vai trò của nó. Hãy nhẹ nhàng chấp nhận và không nghĩ nó quá cao sang đến nỗi em không với tới được... Hãy chấp nhận thất bại trong điềm tĩnh để có được niềm vui trong chiến thắng em nhé.

Ngày mai, em sẽ là người tiễn chân những người bạn của em lên đường đến với những ngôi trường đại học, có thể chỉ mình em đứng lại. Đừng chua xót cho mình mà hãy chúc phúc cho bạn và mỉm cười tưởng tượng nhất định có ngày mình cũng như thế. Giờ phút đó em hãy tâm niệm "thất bại là cơ hội để em làm lại một cách thông minh hơn". Đó là câu mà chị luôn ghi nhớ suốt một năm ôn thi lại.

Hãy dũng cảm đối mặt với những câu nói không hay ho của những người ác ý, vì khi em chiến thắng em sẽ có cảm giác tuyệt vời như thế nào khi lại gặp lại họ. Rất tuyệt em ạ! Chị tin rằng cảm giác thành công từ sự thất bại sẽ trọn vẹn hơn những sự thành công thông thường.

Chị mong em ôn thi lại. Và mong em nhớ, em luôn có bố mẹ tuyệt vời yêu thương và ủng hộ, anh chị của chúng ta cũng luôn ủng hộ em, họ hàng cũng luôn ủng hộ em, và cả chị nữa. Dù hay cãi nhau với em, thường xuyên bất đồng quan điểm nhưng chúng ta là chị em ruột và chẳng ai thương yêu chúng ta hơn ta.

Tặng em bài thơ của một đứa từng trượt đại học, cũng là của đứa đã làm lại và đã thành công:

Một năm lỗi hẹn.

Là một năm lỗi thời.

Một năm không gì mới.

Là một năm cô đơn.

Một năm xa bạn.

Một năm xa bầu tri thức mới.

Một năm ở nhà.

Một năm hiếm niềm vui.

Một năm không đi.

Một năm để nhìn lại.

Một năm nhìn lại.

Để tiến xa nhiều năm.

P/s: Hãy làm lại một cách thông minh hơn em trai nhé!
sưu tầm

Đề bài:Trình bày suy nghĩ của anh (chị) về câu nói : “có tiền là có tất cả”.

2012-08-03T10:19:00.001+07:00

Bài làm
Ngày nay, khi mà xã hội ngày càng phát triển theo hướng thiên về tìm kiếm vật chất thì tiền được xem là thứ có sức mạnh vạn năng. “Có tiền mua tiên cũng được” đã trở thành câu nói quen thuộc đối với mỗi người. Thế nhưng tiền có vạn năng như chúng ta từng nghĩ. Liệu có tiền có phải là có tất cả?
Chúng ta đều biết rằng, tiền xuất hiện từ khi xã hội loài người có nhu cầu giao thương rộng hơn. Để thay thế cho cách trao đổi đồ vật, hàng hoá trực tiếp, người ta tìm đến tiền. Có thể hiểu, tiền là loại hàng hoá đặc biệt được tách ra làm vật ngang giá chung cho tất cả các hàng hoá khác, biểu hiện mối quan hệ giữa người sản xuất và hàng hoá. Nói cách khác, tiền chỉ là thứ tượng trưng cho thành quả lao động của con người. Song hành cùng thời gian tồn tại của tiền, cho đến giờ đây, tiền đã trở thành thứ không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi con người. Một ngày, nếu thiếu tiền, cả thế giới sẽ sẽ chìm trong đói rét, bệnh tật, sự nghèo nàn và tụt hậu. Tiền quyết định đến sự phát triển hay lụi tàn của cả một xã hội. Sức mạnh ghê gớm của đồng tiền không chỉ dừng lại ở con người,còn tác động lên những thứ xung quanh con người. Chúng ta không thể phủ nhận sức mạnh của đồng tiền, và những thứ tiền mang lại cho chúng ta, thế nhưng có tiền không phải là có tất cả.
Về mặt vật chất, tiền là thứ vật chất vô cùng quan trọng. Có tiền, người ta sẽ có một cuộc sống đầy đủ và tiện nghi hơn. Thông thường, suy nghĩ của con người chỉ dừng lại ở đó. Bởi vì muốn có một cuộc sống sa hoa như thế mà con người bất chấp tất cả để kiếm tiền. Và có lẽ cũng chính vì vậy mà con người đã trở thành nô lệ của đồng tiền. Tuy tiền có thể mua được mọi thứ về mặt vật chất nhưng chúng ta lại không thể dùng tiền để mua được những thứ thuộc về tinh thần. Ta đã từng bắt gặp những người cha, người mẹ vì muốn cho con cái một cuộc sống đủ đầy mà ra sức kiếm tiền. Họ kiếm tiền bằng mọi cách thậm chí là bằng những thủ đoạn đê hèn, xấu xa. Dần dần họ cũng quên đi chính mục đích tốt đẹp ban đầu của mình mà bị đồng tiền chi phối. Họ nhận hối lộ, tham ô … Để rồi đổi lại là những năm tháng trong ngục tù, gia đình vì thế mà tan vỡ, con cái không còn tình thương của cha mẹ. Như vậy liệu có đáng giá để đánh đổi?
Trong văn học, chúng ta cũng từng bắt gặp hình ảnh của gia đình cụ cố Hồng trong tác phẩm “Số đỏ” của Vũ Trọng Phụng. Bởi vì tranh giành thứ tài sản khổng lồ kia mà đánh mất chữ “hiếu”. Liệu có đáng giá.
Chúng ta có thể dùng tiền để mua một cuộc sống với vẻ bề ngoài sung túc nhưng liệu cuộc sống ấy có hạnh phúc. Tiền có thể mua được vỏ bọc của mọi thứ nhưng không mua được cái cốt yếu bên trong. Có tiền, ta có thể mua được một ngôi nhà nhưng không thể mua được một tổ ấm hạnh phúc. Có tiền, ta có thể mua được một chiếc đồng hồ nhưng không mua được thời gian. Có tiền, có thể mua được một cuốn sách nhưng không mua được tri thức thực sự … Ta có thể dùng tiền để mua địa vị nhưng không thể dùng tiền để mua sự kính trọng và lòng trung thành ; có thể mua được máu nhưng không mua được một sinh mạng; có thể mua được thể xác nhưng không mua được tình yêu …
Ta từng biết đến tình bạn cảm động của Mác, con trai một gia đình có dòng dõi quý tộc với Ăng – ghen, con trai một chủ xưởng.Tuy thuộc hai tầng lớp khác nhau, nhưng họ đều là những người không hề thiếu thốn về vật chất. Họ có thể ngồi hưởng thụ những thú vui trong cuộc sống mà không cần phải đi theo con đường cách mạng đầy gian khổ. Mặc dù họ có rất nhiều, nhưng họ sẽ không bao giờ cảm nhận được cái gọi là hạnh phúc khi mà xung quanh họ đầy rẫy những số phận bất hạnh. Các Mác từng nói với con gái của mình : “Đối với ba, hạnh phúc là được đấu tranh” cứ không hề nói “Đối với ba, hạnh phúc là có nhiều tiền”,
Đúng vậy, tiền chưa bao giờ và không bao giờ là tất cả. Không ít người chẳng hề sung sướng ngay cả khi họ có nhiều tiền. Họ không kìm được lòng tham khi đứng trước đồng tiền, đứng trước những cám dỗ vật chất. Bị đồng tiền ám ảnh, lúc nào họ cũng muốn có nhiều tiền hơn. Họ luôn luôn khốn khổ nghĩ cách bảo vệ, nghĩ cách làm thế nào để kiếm được nhiều tiền . Có thể bạn đã từng ghen tị với những con người may mắn sinh ra trong nhung lụa, không phải lo lắng về vật chất. Nhưng đừng vì thế cho rằng: bạn có ít tiền hơn nhiều người thì bạn có ít cơ hội hạnh phúc hơn họ. Tôi từng mơ ước có một ngày mình trúng số độc đắc. Với những khoản tiền từ trên trời rơi xuống này, bạn có thể mua được một ít hạnh phúc. Tuy nhiên chính chúng sẽ lấy đi của bạn những điều quí giá hơn nhiều. Bạn có thể dùng tiền để mua thành công nhưng rồi một ngày chính tiền sẽ khiến bạn thất bại. Có những gia đình, các bậc cha mẹ muốn thành công trên con đường sự nghiệp, muốn kiếm thật nhiều tiền. Vì thế họ sẵn sàng đánh đổi quãng thời gian ít ỏi bên gia đình để ra ngoài kiếm tiền. Nhưng cũng chính sự bận rộn đó lại vô tình đem lại một lỗ hổng không thể bù đắp. Đó là lỗ hổng về tình yêu, tình cảm gia đình. Đã có nhiều trường hợp, gia đình vì thế tan vỡ. Bạn có thể sẽ thành công trong sự nghiệp, sẽ có nhiều tiền nhưng đến một lúc nào đó bạn sẽ nhận ra rằng, xung quanh không còn ai cùng bạn chia sẻ sự thành công đó.
Ngày nay, khi chất lượng cuộc sống ngày càng cao, con người càng không thể thiếu thốn tiền bạc. Nhưng đừng cho rằng có tiền là có tất cả. Tiền chỉ có ý nghĩa khi chúng ta biết cách vận dụng nó. Đồng tiền vốn chỉ là một thứ hàng hoá nhưng chính lòng tham của con người đã biến đồng tiền trở nên xấu xa,tội lỗi. Tiền không phải là tất cả nhưng chính con người lại cố tình biến nó thành tất cả. Bởi vậy, đồng tiền cũng có thể mang lại hạnh phúc nếu như bạn thể hiện nó một cách có hiệu quả nhất. Tiền bạc có ý nghĩa ra sao hoàn toàn tuỳ thuộc vào chính sự nhìn nhận, đánh giá và cách dùng tiền của mỗi người.
Trải qua nhiều thời đại, vị trí của đồng tiền đã không còn chỉ là một tờ giấy. Nhưng không vì thế mà tiền là tất cả. Đừng để đồng tiền biến bạn trở thành nô lệ. Hạnh phúc có hay không tuỳ thuộc vào cách bạn sử dụng đồng tiền mà không tỉ lệ thuận với số tiền bạn không có trong tay. Đừng vì đồng tiền mà đánh mất những gì bạn đang có và sẽ có trong tương lai …

sưu tầm

TRẮC NGHIỆM HÓA HỌC

2012-05-23T10:50:00.002+07:00

TRẮC NGHIEMJ VẠT LÝ

2012-05-23T10:41:00.000+07:00

99 BÀI HỌC TIẾNG ANH

2012-05-23T10:18:00.003+07:00

TOM AND JERRY

2012-05-23T10:14:00.003+07:00

QUÀ TẶNG CUỘC SỐNG

2012-05-23T10:00:00.000+07:00

Sổ tay tiếng anh

2012-05-23T09:41:00.000+07:00

Thân phận và vai trò của phụ nữ

2012-05-23T08:43:00.000+07:00

Theo trình thuật thứ nhất của sách Sáng thế, từ buổi ban sơ của nhân loại, Thiên Chúa đã dựng nên con người theo hình ảnh của Ngài. Và con người nguyên thủy phát xuất từ bàn tay nhân từ của Thiên Chúa là con người tròn đầy, “là nam, là nữ” (St. 1,27). Trình thuật thứ hai đã dùng những hình ảnh bóng bẩy và gợi hình để diễn tả việc tạo dựng nên người phụ nữ. Thiên Chúa đã nhìn thấy rõ nhân loại không thể chỉ là nam giới và trách nhiệm về cuộc sống, càng không thể trao phó cho riêng người đàn ông. Cần có thêm sự hỗ trợ của người khác phái. Chính vì vậy Ngài đã dựng nên người nữ và người đàn ông đã công nhận “nàng như chính xương thịt của mình” (St.2,18-24).

Rất nhiều trình thuật về sáng tạo của các tôn giáo và các dân tộc ở Á châu cũng đặt nổi tính toàn diện và tròn đầy này của nhân loại. Con người lý tưởng luôn bao gồm nam và nữ, cũng như âm và dương. Do đó người nam hay người nữ, xét như một cá nhân riêng biệt, chỉ mới là một nửa con người đích thực. Kinh Dịch chẳng hạn đã khẳng định: “Dương chi trung hữu âm căn; âm chi trung hữu dương căn” (trong dương có mầm âm, trong âm có mầm dương). Âm dương cần phải quân bình và hỗ tương hầu kiến tạo một xã hội thực sự nhân bản.
Kinh Brhâdâranyaka-Up đã diễn tả một cách thật ngắn gọn và sắc nét tính hợp nhất, bổ túc, hỗ tương nói trên của nhân loại: “Đàn ông hay đàn bà, xét về phương diện cá nhân, mỗi người chỉ là một nửa!”.
1. Một nửa nhân loại luôn bị thiệt thòi và áp bức!
Tuy nhiên một nửa nhân loại tự mệnh danh là “phái mạnh” đã xây dựng một mô hình xã hội theo sở thích, nhu cầu và quyền lợi của riêng mình. Dĩ nhiên trong trật tự và khuôn khổ của một xã hội được dựng nên theo “hình ảnh người đàn ông“, khó có chuyện bình quyền và bình đẳng về phái tính. Ở những xã hội chịu ảnh hưởng Khổng-Mạnh chẳng hạn, phụ nữ luôn bị thiệt thòi, chèn ép, khinh miệt, đàn áp và chỉ đóng vai trò phụ thuộc. Nguyên chữ “phụ” trong danh từ “phụ nữ” đã nói lên đầy đủ ý nghĩa xót xa về vai trò “phụ thuộc” và “lệ thuộc” của nữ giới trong xã hội cũng như trong cuộc sống thường nhật: “Phu xướng phụ tùy“.
Nhưng quan niệm khinh miệt nữ giới này đâu phải chỉ là khuyết điểm riêng của các nước Á Đông. Ở Tây phương ngày xưa phụ nữ cũng bị đối xử bất công và tàn tệ chẳng kém gì. Tại Đức ngày xưa, người phụ nữ cũng được coi như con người của “Tam K”: Kinder, Kuchen và Kirche, nghĩa là sinh và nuôi con, lo chuyện bếp núc và nhà thờ. Tín đồ Do Thái giáo cũng không khởi đầu lễ nghi phụng tự khi chưa hội đủ 7 người đàn ông, bất kể sự hiện diện của hàng trăm, hàng ngàn phụ nữ. Rồi trên thiên đàng của Hồi giáo, phụ nữ cũng không dứt nổi cái “nghiệp chướng” của đời mình, nghĩa là vẫn phải đóng vai tiếp đãi viên để tiếp tục phục vụ bọn đàn ông con trai.
Tại một vùng đất vốn có truyền thống nhân quyền và có nhiều quá trình tranh đấu cho công bằng xã hội như nước Pháp chẳng hạn, thế mà trong những thế kỷ trước đây đã nẩy sinh cái trò quái đản và tàn nhẫn đối với phụ nữ thuộc giới thượng lưu đó là “vòng đai trinh tiết“. Ngay tại một nước đi tiên phong về dân chủ như Hoa kỳ, quyền bầu cử của phụ nữ cũng chỉ được áp dụng từ đầu thế kỷ này thôi.
Trên phương diện suy tư triết học, đại triết gia Aristote xác quyết đàn bà tự bản chất thấp kém hơn đàn ông. Kể từ đó biết bao triết gia, thần học gia, trí thức, văn sĩ… đã lặp đi lặp lại ý kiến trên như thể là một định đề toán học. Bên trời Đông, Khổng Tử và ngàn ngàn lớp lớp nho gia kế tiếp vẫn đinh ninh rằng “phụ nhân nan hóa“. Họ quan niệm “người phụ nữ khó dạy“, bởi vì một mặt không có khả năng tiếp thu cái hay và cái mới, mặt khác khó bỏ tính nết xấu. Nói một cách giản dị, phụ nữ tự bản chất vừa ngu dốt vừa thiếu khả năng và ý chí cầu tiến.
Có lẽ chính vì vậy mà trong hệ thống Nho giáo, nữ giới suốt đời bị lệ thuộc và bị trói buộc bởi “Tam tòng“: khi còn sống trong gia đình phục tùng cha, khi đi lấy chồng phục tùng chồng, chồng chết phải theo con, nghĩa là không được bước thêm bước nữa. Rút cục suốt đời phải quên hạnh phúc và chính bản thân để tận tụy lo lắng, hy sinh cho chồng con và đành luẩn quẩn bên cái cối xay hay sau lũy tre làng.
Tính bất bình đẳng này nằm sâu trong phái tính và bắt đầu từ khi đứa trẻ mới chào đời. Hẳn chúng ta chưa quên câu nói đã được người xưa lặp đi lặp lại như một điệp khúc, từ đời nọ sang đời kia: “Nhất nam viết hữu, thập nữ viết vô” (một con trai kể là có, mười con gái vẫn kể là không). Lý do sâu xa của việc đối xử phân biệt này nằm ở quan niệm Khổng Mạnh về việc nối dõi tông đường, theo đó trong ba tội bất hiếu, tội lớn nhất là không có con trai để nối dõi tông đường (bất hiếu hữu tam, vô hậu vi đại).
Nhiều người xưa vẫn cho rằng “tài mệnh tương đố” hay “hồng nhan bạc mệnh“. Có lẽ người tạo ra vậy để ru ngủ hay xoa dịu các nạn nhân, chứ không lẽ Thượng Đế lại quá hẹp hòi và ghen tị với phụ nữ như thế sao? Mà dù có thật như vậy đi chăng nữa, ít ra còn có cái gì an ủi và cũng được bù trừ phần nào! Tuy nhiên trong thực tại cuộc sống, đại đa số phụ nữ chẳng có gì gọi là “tài sắc” hay “hồng nhan” mà vẫn “bạc phận“. Trong bối cảnh đó, Thúy Kiều có lý để cất tiếng than:
Đau đớn thay phận đàn bà!
Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung.
Thói trọng nam khinh nữ và đánh giá thấp vai trò của phụ nữ nói trên không những chỉ gặp thấy trong văn chương bác học, mà còn ăn sâu vào tâm thức và não trạng của giới bình dân. Nó thể hiện rõ rệt qua lối suy nghĩ, cách đối xử, đánh giá, phán đoán của người dân, kể cả người phụ nữ. Giữa muôn vàn dẫn chứng, chỉ xin đơn cử một vài câu ca dao như một thí dụ điển hình:
“Khôn ngoan cũng thể đàn bà
dù rằng vụng dại cũng là đàn ông”.
“Đàn ông nông nổi giếng khơi
đàn bà sâu sắc tựa cơi đựng trầu”.
Như vậy, cái nông nổi, thấp kém, thua sút, ngu muội, dốt nát của “đàn bà” không phải chỉ do yếu tố cá nhân của bà này hay bà nọ, mà nó nằm sâu ở bản thể và thuộc về “phái tính” của tất cả các bà, các cô. Nói rõ hơn, theo quan niệm phong kiến cổ xưa, đàn bà tự bản chất là thấp hèn, ngu muội và “khó dạy”.
2. Biến đổi và tiến bộ quan trọng
Phong trào tranh đấu cho sự phát triển và bình đẳng của phụ nữ là một trong những hiện tượng đặc biệt nhất ở hậu bán thế kỷ XX. Đây là một phong trào do chính phụ nữ khởi xướng và lãnh đạo, với sự yểm trợ ngày càng đông đảo của nam giới. Những Hội nghị quốc tế về Phụ nữ trở thành “dấu chỉ thời đại” có tác dụng đánh thức lương tâm của nhân loại, giúp chúng ta đánh giá đúng đắn hơn về vai trò và ơn gọi của phụ nữ.
Hội nghị phụ nữ thế giới (HNPNTG) lần thứ I ở Mêhicô (1975) mở đầu cho thập niên sôi động về vấn đề phụ nữ. Kế đó, năm 1979, Công ước quốc tế nhằm chấm dứt những hình thức bất bình đẳng đối với phụ nữ đã đặt nền tảng pháp lý cho nguyên tắc nam nữ bình quyền. HNPNTG lần thứ II ở Copenhagen (Đan Mạch) vào năm 1980 đã quyết định thiết lập những trung tâm nghiên cứu chuyên biệt về vai trò của phụ nữ và thành lập mạng lưới giữa những cơ quan và những người nghiên cứu về vấn đề này. HNPNTG lần thứ III tại Nairobi (Phi Châu) lấy chủ đề bình đẳng, phát triển và hòa bình làm mục tiêu hoạt động.
Hội nghị quốc tế về nhân quyền tại Viena (Áo), năm 1993, bước thêm một bước quan trọng trên hành trình thăng tiến phụ nữ. Bản tuyên ngôn nhân quyền được 171 nước tham dự chấp thuận nêu lên những nguyên tắc căn bản sau đây: bình đẳng giữa nam và nữ về quyền công dân trong lãnh vực công, tư cũng như trong phạm vi gia đình; bình đẳng về cơ hội trong những gì liên quan đến an sinh xã hội, giáo dục và y tế; bình đẳng trong tiến trình tham dự vào những quyết định thuộc lãnh vực chính trị và kinh tế; bình đẳng về lương bổng khi đảm nhận cùng một việc làm, v.v… Cuối cùng, HNPNTG lần thứ IV ở Bắc kinh(1995) tiếp tục khai triển và đào sâu thêm những chủ đề căn bản nói trên.
Nhờ sự tranh đấu của các phong trào phụ nữ và sự yểm trợ của các tổ chức quốc tế, trong hai thập niên vừa qua đại đa số các quốc gia đã cố gắng phát triển phụ nữ về phương diện y tế và giáo dục. Một kết quả rất khích lệ là tuổi thọ của phụ nữ đã tăng lên 20% so với tuổi thọ của nam giới. Tỉ lệ sinh sản đã giảm xuống 1/3 (từ 4,7 trẻ em sinh ra sống cho mỗi phụ nữ, vào năm 1970, giảm xuống 3 trong những năm 1990-95). Tỉ lệ tử vong của các sản phụ cũng giảm nhiều và nhanh.
Tại những nước đang phát triển, trong năm 1990, hơn nửa số phụ nữ có gia đình ở tuổi có thể thụ thai đã dùng những phương pháp ngừa thai hiện đại, trong khi đó vào năm 1980 chỉ có 1/4. Việc phát triển kế hoạch hóa gia đình không những đã cho phép phụ nữ có thời giờ hơn để săn sóc cho những đứa con đã chào đời, mà còn có điều kiện để phát triển nhân bản và tài năng.
Trong thời gian từ năm 1970 đến 1990, tỉ lệ phụ nữ lớn tuổi tham gia phong trào xóa nạn mù chữ tại các nước đang phát triển tăng nhanh hơn nam giới: từ 54% so với nam giới vào năm 1970, đã tăng lên 74% vào năm 1990. Đồng thời tỉ lệ phụ nữ ghi danh theo học ở tiểu và trung học cũng gia tăng đáng kể so với tỉ lệ của nam giới: từ 67% vào năm 70 đã tăng lên 86% vào năm 90. Nói chung, tỉ lệ phụ nữ ghi danh tiểu học tại các nước đang phát triển tăng 1,7% mỗi năm trong giai đoạn từ 1970-1990, trong khi đó tỉ lệ tăng của nam giới là 1,2%. Xét về tỉ lệ ghi danh tiểu và trung học của nữ giới, Châu Á Thái Bình Dương (83%) và Mỹ châu La-tinh (87%) hầu như gần theo kịp mức độ của các nước kỹ nghệ hóa (97%).
Hơn bao giờ hết, chìa khóa của việc thăng tiến phụ nữ nói riêng và phát triển nhân loại nói chung luôn luôn hệ tại việc nâng cao giáo dục cho phụ nữ. Khi một người phụ nữ được giáo dục thì cả gia đình và cả tập thể được giáo dục, vì phụ nữ là nhà giáo dục đầu tiên, tuyệt vời nhất, tận tụy nhất và hữu hiệu nhất.
Một dấu hiệu rất đáng mừng là khoảng cách về trình độ học vấn giữa nam và nữ đang được rút ngắn ở khắp nơi trên thế giới. Hơn nữa trong mấy thập niên vừa qua, nữ giới tăng nhanh về cả lượng lẫn phẩm. Xem ra con gái học giỏi và chăm hơn con trai cùng lứa tuổi và trình độ. Tỉ lệ con gái bị ở lại lớp cũng thấp hơn.
Ở cấp bậc Đại học, năm 1970 số nữ sinh viên ghi danh vào Đại học hay các trường Cao đẳng tại các nưóc đang phát triển chỉ khoảng gần 50% số nam sinh viên, nhưng năm 1990 tỉ lệ đó đã tăng lên 70%. Tại các nước phát triển, hiện nay xét về lượng nữ sinh viên đã vượt nam sinh viên. Số nữ sinh viên ra trường mỗi năm cũng nhiều hơn. Năm 1995, tại các nước thuộc Cộng đồng Âu châu cứ 100 nam sinh viên tốt nghiệp thì có tới 124 nữ sinh viên tốt nghiệp. Tại Ý chẳng hạn, năm 1992 có 45885 nữ sinh viên và 44228 nam sinh viên tốt nghiệp, năm 1993 con số nữ sinh viên tốt nghiệp tăng lên 47991 trong khi đó nam giới hầu như vẫn dậm chân tại chỗ với 44476 người tốt nghiệp thôi.
3. Vẫn còn nhiều bất bình đẳng về phái tính
Bên cạnh những kết quả đáng khích lệ nói trên về phương diện giáo dục và y tế, phụ nữ vẫn còn phải chịu đựng rất nhiều thiệt thòi và bất bình đẳng về phương diện xã hội, kinh tế và chính trị.
Thật vậy phụ nữ vẫn chiếm 2/3 của tổng số 900 triệu người mù chữ tại các nước đang phát triển. Trong số 130 triệu trẻ em bất hạnh, không được may mắn cắp sách đến trường, 60% là trẻ nữ. Ngoài ra ở một số nước nghèo, tỉ lệ sinh sản tăng nhanh hơn tỉ lệ phụ nữ ghi danh theo học, vì vậy số phụ nữ không biết đọc, biết viết sẽ có nguy cơ tăng thêm.
Tại nhiều nước đang phát triển, vì phương tiện y tế còn quá thô sơ, nhất là những gì liên hệ đến khoa sản phụ, cũng như việc săn sóc trước và sau khi sinh, làm cho nhiều phụ nữ phải thiệt mạng. Thật vậy, những khó khăn trong thời kỳ thai nghén là nguyên nhân của phần lớn tình trạng tử vong của phụ nữ ở tuổi sinh con. Con số tử vong liên hệ đến việc sinh sản ở các nước nghèo lên tới gần nửa triệu mỗi năm. Thêm vào đó mỗi năm vẫn có khoảng 100.000 phụ nữ chết vì nạo thai bất hợp pháp.
Trong một thế giới giàu sang và tiến bộ như thế giới của chúng ta vẫn còn 1,3 tỉ người nghèo. Nhưng xưa cũng như nay nghèo đói vẫn luôn mang một khuôn mặt rất phụ nữ, vì 70% người nghèo nói trên là phụ nữ. Theo phúc trình của Tổ chức Lương nông quốc tế (tháng 2, 1996), trên thế giới hôm nay vẫn còn 800 triệu người đói. Không cần nói ai cũng biết phụ nữ chiếm đa số những người bị đói này, bởi vì trong một gia đình đói ăn, thường thường những người mẹ, những người chị, những cô em… luôn phải nhường hay tự ý nhường những miếng ăn hiếm hoi còn lại cho con, cho chồng, cho cha, cho em…
Tình trạng nghèo đói hiện tại của nữ giới còn là hậu quả của những bất bình đẳng ở lãnh vực lao động, điều kiện xã hội, vai trò và trách nhiệm của nữ giới trong gia đình. Trong hai mươi năm qua, việc tham gia của phụ nữ vào lực lượng lao động đã tăng lên 4%: từ 36% trong năm 1970 lên 40% ở năm 1990. Dù vậy, tỉ lệ tín dụng dành cho phụ nữ vẫn quá thấp, bởi vì vẫn duy trì quan niệm cho rằng phụ nữ không có khả năng để kinh doanh và quản trị tốt. Tại Mỹ châu La-tinh chẳng hạn, phụ nữ chỉ chiếm khoảng từ 7% đến 11% những người được hưởng chương trình tín dụng.
Lương trung bình của phụ nữ cũng thấp hơn lương trung bình của nam giới, bởi vì phụ nữ thường làm việc trong những ngành lợi tức thấp, hoặc thuộc diện kinh tế chui. Tuy nhiên, nhiều trường hợp phụ nữ làm cùng một sở và một việc với nam giới vẫn lãnh ít lương hơn. Theo nghiên cứu của Chương trình phát triển của Liên-hiệp-quốc (1995), tại 55 nước lương trung bình của phụ nữ chỉ bằng 3/4 lương trung bình của nam giới. Và ở khắp nơi trên thế giới tỉ lệ thất nghiệp của phụ nữ bao giờ cũng cao hơn nam giới.
Trong các nước kỹ nghệ hóa, nam giới sử dụng khoảng 2/3 thời giờ lao động vào những hoạt động được trả lương và 1/3 vào những hoạt động không trả lương. Trường hợp của phụ nữ ngược lại: 1/3 thời giờ lao động dành cho hoạt động được trả lương và 2/3 lao động còn lại không trả lương. Ở các nước đang phát triển, trên 3/4 lao động của nam giới nhằm vào những hoạt động có lợi tức, trong khi đó đại đa số những hoạt động của nữ giới thuộc lãnh vực không được trả lương và cũng không được thừa nhận như một hoạt động có tính sản xuất. Chính vì vậy nam giới đóng góp nhiều hơn vào kinh tế gia đình và do đó có nhiều uy thế trong cuộc sống.
Việc không thừa nhận giá trị kinh tế những việc làm của phụ nữ đã đưa đến chỗ đánh giá thấp sự đóng góp của phụ nữ trong xã hội. Hậu quả trực tiếp của nó là phụ nữ gặp rất nhiều khó khăn trong việc vay tiền ở ngân hàng, bởi vì trong xã hội tiêu thụ hiện nay ưu thế của một người phần lớn lệ thuộc vào lợi tức và việc làm của người đó.
Việc không đánh giá đúng mức vai trò và nhân phẩm của phụ nữ còn dẫn đến những vụ bạo hành thể lý. Rất nhiều phụ nữ là nạn nhân của bạo lực, và suốt cuộc đời vẫn luôn luôn bị ám ảnh bởi những hành động vũ phu đó. Tại Chí lợi, Mễ tây cơ, Tân Guiné, Nam Hàn, chẳng hạn, khoảng 2/3 phụ nữ có gia đình là nạn nhân của bạo lực trong gia đình. Một phần ba phụ nữ ở Barbados, Canada, Bỉ, Hòa Lan, Tân Tân lan, Na uy và Hoa kỳ là nạn nhân của sự lạm dụng tính dục trong thời thơ ấu hay ở tuổi thanh xuân. Mỗi năm có tới một triệu trẻ em, đặc biệt các cô gái Á châu, bị cưỡng bức làm nghề mãi dâm.
Gần một nửa những thủ phạm giết phụ nữ tại Bangladesh, Ba tây, Kenya,Tân Guiné,Thái Lan… là chồng hiện tại hoặc chồng cũ hay người tình. Bạo lực trong gia đình cũng thường là nguyên nhân chính của những vụ tự tử của phụ nữ. Sự khinh miệt phụ nữ nói trên bắt đầu ngay từ lúc chưa lọt lòng mẹ hoặc vừa mới chào đời. Tại một số nước, người ta áp dụng phân tích y học để thẩm định phái tính của bào thai và khi cha mẹ biết bào thai tương lai là con gái thường dễ chấp nhận việc phá thai.

4. Thiếu cơ may chính trị và kinh tế
Nếu như cánh cửa giáo dục và y tế tương đối đã mở rộng cho nữ giới, những cơ may thuộc phạm kinh tế và chính trị vẫn đóng kín. Với cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, lao động hôm nay đòi hỏi nhiều kiến thức và chuyên môn cao. Tương đối nữ giới có trình độ cao, nhưng vẫn ít may mắn trong thị trường lao động. Tương đối nam giới vẫn dễ kiếm việc và có lương cao hơn. Chính nơi đây là yếu tố quan trọng đã tạo nên và tiếp tục duy trì tình trạng bất bình đẳng giữa nam và nữ.
Bất chấp những tiến triển lớn lao về việc phát triển tài năng và sự hiện diện đông đảo của phụ nữ trong những nghề tự do như giáo sư, bác sĩ, luật sư… , vai trò của phụ nữ trong lãnh vực chính trị còn rất giới hạn và quá khiêm tốn. Hầu như ở khắp nơi trên thế giới hôm nay người công dân có quyền bầu phiếu và phụ nữ chiếm hơn 50% cử tri. Nhưng sự hiện diện của phụ nữ ở những chức vụ có tính cách lãnh đạo và quyết định về chính trị như tổng thống, thủ tướng, dân biểu, bộ trưởng, thị trưởng, gíam đốc…còn quá ít ỏi. Theo thống kê của Liên-hiệp-quốc, phụ nữ chỉ chiếm 10% tổng số dân biểu quốc hội và vỏn vẹn 6% chức vụ lãnh đạo trong chính quyền. Tại 55 quốc gia trên thế giới, người ta nhận thấy phụ nữ hoàn toàn vắng bóng trong quốc hội hoặc chỉ diện diện một cách thật khiêm tốn: dưới 5%. Hiện tượng này gặp thấy ở nhiều nước nghèo (Afganistan, Bhutan, Etiopia, Mali chẳng hạn) cũng như ở nước giàu (Arabia Saudita, Hy lạp, Kuwait, Nam Hàn, Singapore).
Theo “Phúc trình về phát triển nhân bản” (1995) của Chương trình phát triển của Liên-hiệp-quốc, trong thế giới hôm nay phụ nữ lao động nhiều giờ và cần mẫn hơn nam giới. Trung bình phụ nữ đảm nhận 53% tổng số lao động tại các nước đang phát triển và 51% tại các nước kỹ nghệ hóa. Tuy nhiên kết quả thật trớ trêu: phụ nữ chiếm 1/2 dân số hoàn cầu, làm 2/3 công việc, nhưng chỉ hưởng 1/10 thu nhập và sở hữu 1/100 tài sản của thế giới.
Cũng theo tài liệu nói trên, trong số 130 nước được nghiên cứu, bốn nước Bắc Âu (Thụy Điển, Phần Lan, Na Uy và Đan Mạch) đứng đầu thế giới về vấn đề phát triển phụ nữ. Tại các nước này nam và nữ đều ngang nhau trong mức độ xóa nạn mù chữ của người lớn, nhưng tỉ lệ phụ nữ ghi danh tại trường học cao hơn nam giới. Tuổi thọ trung bình của phụ nữ cũng cao hơn nam giới đến 7 năm, trong khi sự khác biệt trung bình trên thế giới là 5 năm. Tuy nhiên xét về mặt kinh tế, lợi tức trung bình của phụ nữ vẫn chỉ khoảng 3/4 lợi tức của nam giới. Xem như vậy, thực sự chưa có một xã hội nào trong thế giới hôm nay phụ nữ được hưởng cơ hội đồng đều với nam giới về phương kinh tế và chính trị.
Một so sánh quan trọng khác là tỉ lệ của việc phát triển về phái tính và phát triển nhân bản của các nước trên thế giới không luôn luôn đồng đều nhau. Những nước có mức độ phát triển về phái tính cao hơn mức độ phát triển chung về nhân bản là Thụy Điển, Đan Mạch, Na Uy, Phần Lan, Cộng hòa Tiệp, Ba Lan, Thái Lan, Tích Lan, Mã Lai, v.v…, trong khi đó một số nước khác như Canada, Chí lợi, Tây ban Nha, các nước Ả rập thì mức độ phát triển về phái tính thấp hơn việc phát triển nhân bản. Riêng Canada đứng đầu về phát triển nhân bản, nhưng xét về phát triển phụ nữ bị tụt xuống hạng thứ 9, còn Việt Nam phát triển chung về nhân bản đứng hạng 85, nhưng phát triển phụ nữ được xếp hạng 74, nghĩa là cao hơn 11 hạng.
Nguyên nhân của sự khác biệt này không hoàn toàn lệ thuộc vào mức độ giàu nghèo của mỗi nước mà còn do sự khác biệt về lợi tức giữa nam và nữ, cũng như cơ hội tham gia vào lãnh vực xã hội, kinh tế và chính trị của người phụ nữ. Chính trị, văn hóa và giáo dục chiếm một vài trò rất quan trọng ở đây, chẳng hạn về phương diện phát triển phụ nữ Trung Quốc xếp hạng 71, nghĩa là 10 hạng trên Arabia Saudia, trong khi xét về lợi tức bình quân trên đầu người, Trung Quốc chỉ bằng 1/5 Arabia Saudita. Ba Lan hơn Siria 50 hạng về phát triển phụ nữ, dù rằng hai nước có lợi tức bình quân trên đầu người bằng nhau. Thái Lan được xếp cùng hạng với Tây ban Nha, dù rằng xét về lợi tức Thái Lan chỉ bằng nửa Tây ban nha. Nói một cách tổng quát, ở những nước theo khuynh hướng dân chủ, tự do hoặc xã hội vấn đề phát triển phụ nữ cao hơn, trong khi đó các nước Ả rập, hoặc theo Hồi giáo, việc phát triển phụ nữ thấp và chậm hơn.
Còn rất nhiều khó khăn phải vượt qua trên hành trình thăng tiến phụ nữ. Theo Tổ chức phát triển của Liên-hiệp-quốc một trong những cố gắng phải cấp tốc thực hiện trong một giai đoạn ngắn là “thiết lập việc bình đẳng về pháp lý”. Công ước quốc tế nhằm loại trừ tất cả những hình thức đối xử phân biệt giữa nam và nữ được Liên-hiệp-quốc coi như một viên đá mốc để xây dựng quyền bình đẳng của phụ nữ. Rất tiếc hiện tại 41 nước hội viên vẫn chưa chịu ký 6 nước đã ký nhưng chưa phê chuẩn và 43 nước khác phê chuẩn nhưng không chấp thuận một số khoản. Nói khác đi, vẫn còn 90 nước chưa chấp thuận tất cả nguyên tắc “bình đẳng pháp lý”giữa nam và nữ.
Về phương diện kinh tế, cần sửa đổi và hiện đại hóa rất nhiều luật lệ và cách thế tổ chức ngõ hầu tạo điều kiện dễ dàng hơn cho người phụ nữ có con mọn, chẳng hạn cho phép người chồng ở nhà săn sóc con thay vợ, cho phép người phụ nữ có con thơ được làm việc bán thời gian, hoặc linh động hơn giờ làm việc cho họ, tăng thêm nhà giữ trẻ, tăng thêm thời gian nghỉ khi sinh nở và nhất là làm sao thời gian nghỉ đó vẫn được tiếp tục thăng tiến nghề nghiệp.
Về mặt chính trị, nhiều tổ chức đưa ra đề nghị tối thiểu nên dành cho phụ nữ 30% những chức vụ chính trị có tầm mức quyết định trên bình diện quốc gia hoặc thành phố. Hiện tại chỉ ở Thụy điển, Đan mạch, Na uy, Phần lan, Hòa lan… tỉ lệ phụ nữ trong nội các chính phủ và quốc hội vượt trên 30%. Ngay tại Pháp, quê hương của bình đẳng và nhân quyền, nhưng năm 1996 số nữ dân biểu chỉ vỏn vẹn 5,6%. Tình trạng bất công lộ liễu này đã gây tranh luận sôi nổi và Đảng Xã hội đã quyết dành cho nữ giới 30% số ứng cử viên trong các cuộc bầu cử. Đối với các chức vụ giám đốc và quản trị hiện có 15 nước đã vượt mức 30%, còn ở cấp bực thành phố có 8 nước. Tuy nhiên đại đa số các nước trên thế giới còn ở rất xa chỉ tiêu nói trên. Tại Việt Nam, trong danh sách Ban chấp hành Trung ương của Đại hội Đảng khóa VIII có 20 phụ nữ, trong 19 Ủy viên Bộ chính trị chỉ vỏn vẹn một đại diện phụ nữ, nhưng phụ nữ hoàn toàn vắng bóng trong Thường vụ Bộ chính trị.
5. …Phụ nữ Việt Nam xưa và nay
Nhiều nghiên cứu mới đây cho thấy Nho giáo khi du nhập vào Việt Nam, qua khúc xạ của văn hóa dân tộc, đã được “làm mềm” và “làm dịu” tính giáo điều và hà khắc cố hữu của nó. Chẳng hạn truyền thống trọng tình người và đề cao vai trò của phụ nữ đã làm cho luật Hồng Đức (1489), mặc dù soạn thảo vào giai đoạn Nho giáo được tôn làm quốc giáo, cũng cho phép con gái được hưởng quyền thừa kế tài sản bình đẳng với con trai. Ngoài ra, con gái và cháu gái cũng có quyền hương khói cho ông bà, nếu không có con trai hay cháu trai; khi con trai trưởng còn nhỏ thì bà qủa phụ có quyền thay con mà tế tự tổ tiên. Đối với vấn đề hôn nhân, luật cho phép người nữ từ hôn nếu thấy vị hôn phu bị ác tật, phạm tội hay phá sản. Người vợ cũng có quyền bỏ chồng nếu trong năm tháng người chồng bỏ rơi vợ về chuyện chăn gối. Khi li hôn như vậy, mỗi người lấy lại tài sản riêng của mình, còn tài sản chung thì chia đôi.
Luật Gia Long (1815), phỏng theo luật Trung Hoa nhiều hơn, nhưng vẫn không quên vai trò của phụ nữ. Chẳng hạn sau khi lặp lại “Thất xuất” còn đặt thêm “Tam bất khả xuất“, tức là ba trường hợp không cho phép chồng bỏ vợ, ngõ hầu hạn chế phần nào sự thiệt thòi của phụ nữ : người vợ đã để tang cha mẹ chồng, đã làm cho nhà chồng trở nên giàu có và không có nơi nương tựa. Luật Gia Long cũng cấm chồng không được bán vợ, bắt vợ làm thuê hay hạ vợ chính xuống làm nàng hầu.
Nhiều học giả ngoại quốc nhìn nhận là truyền thống văn hóa Việt Nam chú trọng đến nữ giới nhiều hơn luật Trung Hoa và quan hệ vợ chồng cũng bình đẳng hơn. A.Pazzi ghi nhận: “Xét trong văn học bình dân, ta thấy người phụ nữ Việt Nam, mặc dù khổ cực nhưng rất được yêu quý, nể vì, không như phụ nữ bình dân nhiều nước Tây phương chịu sự đối đãi thô lỗ, nhiều khi qúa sức chênh lệch với đàn ông…Phần nhiều đàn bà có một ngôi vị quan trọng, nhiều khi quyết định ở trong gia đình. Bởi vì người đàn bà ấy nắm hết cơ sở vật chất, quản trị trong nhà, giữ mối liên lạc đối vớ họ hàng, bà con, thấy rõ trọng trách của gia đình mình đối với làng nước”.
Quan niệm “nam tôn nữ ti” của Nho giáo đã bị hạn chế và bổ túc bởi truyền thống xa xưa về vai trò của người Mẹ trong gia đình. Đạo hiếu trong văn hóa Việt Nam luôn đề cao công cha – nghĩa mẹ trong mối tương quan bình đẳng:
Công Cha như núi Thái Sơn
Nghĩa Mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
Một lòng thờ Mẹ kính Cha
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.
Trong sinh hoạt gia đình, người vợ cũng được đặt ngang hàng với chồng. Người vợ thường là người chỉ huy công việc nội trợ. Do đó có danh hiệu là “nội tướng” và có thực quyền. Có trường hợp một số bà còn làm tới, dành quyền quyết định tối hậu, đến độ “lệnh ông không bằng cồng bà“. Có người còn cao ngạo thách thức với nam giới và đòi đặt lại mức thang giá trị của xã hội Khổng giáo:
Ba đồng một chục đàn ông
Đem bỏ vào lồng cho kiến nó tha
Ba trăm một vị đàn bà
Đem về mà trải chiếu hoa cho ngồi.
Có lẽ đó chỉ là lối nói thậm xưng và cao ngạo để chọc tức bọn nam nhi trong một cuộc hát đối nào đó? Trong thực tại cuộc sống, địa vị của phụ nữ được củng cố qua khả năng phục vụ, tận tụy, hy sinh và dâng hiến trọn vẹn cho chồng con. Khách quan mà nói, so với nam giới, người phụ nữ bị thiệt thòi về mọi phương diện và rất đáng thương. Trách nhiệm “nội tướng” của nữ giới vẫn là “gánh giang sơn nhà chồng“, phải sinh con để nối dõi tông đường, phụng dưỡng cha mẹ chồng và tần tảo kiếm sống cho gia đình. Nguồn vui của họ là quên bản thân để tìm nguồn vui cho người khác, xây dựng sự nghiệp cho chồng con và thường thường khi chồng con đã thành đạt lại khiêm tốn rút lui vào bóng tối.
Chính sự hy sinh thầm lặng nhưng rất quả cảm và thiêng liêng này đã tạo nên vẻ đẹp và giá trị cao quí nhất của phụ nữ Việt Nam.Trong những giai đoạn đau thương và hoạn nạn nhất của đất nước, khi mà những bàn tay đàn ông phải lo giết chóc và phá hoại, thì phụ nữ đã âm thầm bảo vệ, nuôi dưỡng, giáo dục, dìu dắt thế hệ trẻ và chăm sóc sức khỏe cho những người già yếu. Rồi cũng chính những bàn tay mềm mại đó đã băng bó các vết thương, xoa dịu nỗi khổ đau và săn sóc, ủi an những nạn nhân của thời cuộc. Trải qua bao cuộc bể dâu, bao hoang tàn đổ vỡ của chiến tranh, bao mất mát đau thương của gia đình cũng như đất nước, những người mẹ, người vợ, người chị, cô em Việt Nam… vẫn chung thủy nuôi con chờ chồng. Họ là hiện thân của tình thương, niềm an ủi, bóng mát và điểm tựa vững chắc cho sức sinh tồn và sự phát triển tài năng của dân tộc.
Bà Trần Tế Xương chẳng hạn là một mẫu người điển hình của người đàn bà Việt Nam. Cả đời nhẫn nhục rải đường cho chồng, cho con lên đỉnh cao bằng sự chắt chiu, hy sinh quả cảm không mệt mỏi. Khi bà tạ thế, thi sĩ Tú Xương đã chân thành ghi ơn bằng lời thơ thật cảm động:
Quanh năm buôn bán ở mom sông
Nuôi nấng năm con với một chồng
Lặn lội thân cò khi quãng vắng
Eo xèo mặt nước buổi đò đông
Một duyên hai nợ âu đành phận
Năm nắng mười mưa dám quản công.
Trong lá thơ gởi cho hai người con, cụ Phan Bội Châu đã ghi lại một giai thoại rất thương tâm để diễn tả công đức của người vợ quá cố. Khi cụ bị Pháp bắt và dẫn độ về Huế, trên đường đi được dừng chân nửa giờ tại tỉnh Nghệ An. Cơ hội đặc biệt này cho phép cụ gặp lại cụ bà sau hơn hai mươi năm xa cách. Cụ bà bình thản nói với chồng những lời tâm huyết sau đây: “Vợ chồng ly biệt nhau hơn 20 năm, nay được một lần gặp mặt thầy, trong lòng tôi đã mạn túc rồi. Từ đây về sau, chỉ trông mong cho thầy giữ được lòng xưa, thầy làm gì mặc thầy, thầy chớ nghĩ tới vợ con“.
Phải, đàng sau những vị anh hùng của đất nước luôn có những người đàn bà vĩ đại, đã quả cảm hy sinh tột độ, cam chịu mọi thiệt thòi để chồng con an tâm lo đại sự. Nhưng bên cạnh những người đàn bà vĩ đại và có tên tuổi đó, đất nước này còn có hàng triệu người mẹ, người vợ, người chị, cô em… vô danh và bình thường khác. Suốt đời họ đã âm thầm và nhẫn nhục hy sinh cho những người chồng, người con, người anh, người em… vô danh tiểu tốt (!). Nhiều khi họ biết rõ chồng con, em út họ chỉ là những người dân bình thường. Rồi ra cũng chẳng làm nên tích sự gì và chẳng có tiếng tăm gì với núi sông để nở mày nở mặt với thiên hạ. Sự hy sinh âm thầm của họ vì vậy càng âm thầm, quảng đại và linh thiêng hơn.
Nếu người đàn ông xây dựng nhiều, mà phá đổ cũng không kém, thì phụ nữ luôn là hiện thân của tình thương, luôn cưu mang, chở che, bao bọc và nâng niu sự sống. Có thể nói nếu sau những tàn phá và băng hoại thê thảm do chiến tranh gây nên, nếu đất nước này vẫn còn giữ được phần nào cái tính người, tình người và niềm tin là nhờ bản sắc dân tộc và tình yêu thương vô biên mà người mẹ đã gieo vào lòng từ thời thơ ấu. Hồ Dzếnh đã cảm nghiệm sâu sắc tấm lòng của người phụ nữ Việt Nam và diễn tả lòng biết ơn với tình yêu lẫn nước mắt:
Cô gái Việt Nam ơi!
Nếu chữ Hy Sinh có ở đời,
Tôi muốn nạm vàng muôn khổ cực
Cho lòng cô gái Việt Nam tươi.
Cô gái Việt Nam ơi!
Từ thủa sơ sinh lận đận rồi.
Tôi biết lòng cô u uất lắm,
Xa nhau đành chỉ nhớ nhau thôi.
Dân tộc Việt Nam đang ở vào một khúc quanh mới của lịch sử, phải gồnh mình lên để theo kịp đà tiến của nhân loại. Hơn bao giờ hết dân tộc cần đến tấm lòng, đôi bàn tay, tính cần cù nhẫn nại và khả năng trực giác của người phụ nữ. Đã qua rồi cái thời “tam tòng…“. Phụ nữ Việt Nam ở trong cũng như ngoài nước, đang lao mình vào quỹ đạo của nền văn minh hậu công nghiệp này. Thái độ sống, quan niệm sống, cách thế nhìn đời và vị trí của người phụ nữ trong xã hội chắc chắn sẽ có những đổi thay mà chẳng ai có thể lường được. Đó là một cơ may, nhưng rất có thể cũng có nguy ngơ đánh mất vẻ đẹp và giá trị cao cả ngàn đời của phụ nữ Việt Nam.
Hy vọng rằng vận hội mới của dân tộc và giai đoạn đặc biệt của lịch sử sẽ mở ra cho người phụ nữ Việt Nam một chân trời mới và một cơ hội chính đáng để thăng tiến bản thân. Ước mong sao với tính nhạy cảm cố hữu, cộng thêm chí kiên cường, lòng chung thủy, quảng đại tích luỹ từ bao ngàn đời, người phụ nữ Việt Nam ở cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI sẽ không thụ động “ôm con chờ chồng” như nàng Tô thị, cũng chẳng tiếp tục bị giam hãm trong một thế giới chật chội, trái lại sẽ mạnh dạn tiến lên, đồng hành với phụ nữ thế giới, nhưng vẫn không bao giờ sa vào vết xe đổ của nhiều phụ nữ Âu Mỹ. Làm sao hội nhập và hiện đại hóa mà vẫn sống trọn vẹn thiên chức của người mẹ, người chị và cô em Á Đông, với tất cả hình ảnh an hòa và yêu thương muôn thủa của dân tộc?
6. Vai trò của các Nữ tu
Sau mấy nét chấm phá về thân phận và vai trò của người phụ nữ Việt Nam, thiết tưởng cần có đôi lời về một thành phần đặc biệt khác: các chị nữ tu. Dù có biện minh và giải thích thế nào đi chăng nữa, phải thành thật công nhận rằng Giáo-hội Việt Nam vẫn chưa đánh giá đúng mức vai trò, sứ vụ và đóng góp của các nữ tu.
Tu viện Mến Thánh Gía đầu tiên được thành lập năm 1670 tại địa phận Đàng Ngoài, với hai nữ tu Việt Nam tiên khởi. Dù là một hạt giống bé nhỏ “sinh bất phùng thời”, được gieo vào lòng dân tộc trong một giai đoạn cấm đạo rất khốc liệt, nhưng Hội Dòng đã phát triển nhanh và đóng góp rất tích cực cho Giáo hội trong suốt thời kỳ bách hại. Qua gánh hàng rong và những viên thuốc tễ, các chị đi từ vùng này sang vùng khác, len lỏi vào những làng “ngoại đạo” và tiếp xúc với nhiều thành phần trong xã hội. Với thời gian, nhiều Hội Dòng khác được thành lập hay được du nhập vào Việt Nam để biến các Dòng nữ thành một vườn hoa muôn màu muôn sắc. Hôm nay, nữ tu hiện diện ở mọi miền đất nước, với tổng số 6375 thành viên, gấp đôi con số linh mục và nam tu sĩ.
Trong suốt hơn 300 năm qua, nữ tu là biểu tượng cho đời sống cầu nguyện, là hiện thân của tình thương, dấn thân phục vụ để đào tạo các mầm non của đất nước và xoa dịu nỗi khổ đau của con người, đặc biệt những người bất hạnh, hẩm hiu xấu số. Chọn lựa đồng hành với đại chúng để phục vụ và loan báo Tin Mừng cho họ, nên dĩ nhiên các nữ tu cũng phải chia sẻ những khổ đau, mất mát và thiệt thòi cố nhiên của đại chúng. Các chị đã âm thầm giáo dục, dìu dắt thế hệ trẻ, chăm sóc sức khỏe cho những người gìa yếu, bệnh tật và xoa dịu nỗi thương đau cho các nạn nhân của xã hội.
Trong giai đoạn cuối cùng của cuộc đời đau thương, chính thi sĩ Hàn Mặc Tử đã tìm được nơi trại cùi Qui Hòa tình người, nguồn vui, niềm an vui nội tâm và cả những nàng tiên tha thướt, dịu dàng, nhân ái, đạo hạnh… Khi Hàn MặcTử từ trần, một người bạn đồng bệnh tìm thấy trong túi áo của thi sĩ một bản văn ngắn bằng Pháp ngữ ca ngợi “Tâm hồn thanh khiết” (La pureté de l’âme), biểu tượng qua hình ảnh của các nữ tu Phan-sinh phục vụ tại Qui Hòa:
“Hỡi các vị thiên thần trên trời, thiên thần của Thiên Chúa, thiên thần hòa bình và hoan vui, các vị có thấy cái ánh sáng trong mờ càng ngày càng rõ rệt, cái màu sắc trắng như tuyết kia, cái hình hài không bợn nhơ kia, cái linh hồn hiện lên nơi cõi thế kia?… Ngay khi vừa thấy, tôi đã tin rằng đó cái hồn phách của các vì thánh, cái thi tứ, cái tinh hoa của sự cầu nguyện đáng lẽ phải bốc thành hương thơm và thanh khí, nhưng lại khiêm tốn quyết định làm người.
“Hỡi các vị thiên thần trên trời, thiên thần của Thiên Chúa, thiên thần hòa bình và hoan vui, xin hãy vỗ tay reo mừng: bởi vì đó là các Mẹ và các Chị Dòng Phan-sinh, xuống cõi trần gian để an ủi những đau khổ, lo âu của loài người yếu đuối, của các bệnh nhân tàn tật, của những kẻ phong hủi là chúng tôi đây”.
Trong giai đoạn liền sau biến cố 75, có lẽ các nữ tu phải lâm cảnh bơ vơ, lao đao vất vả hơn cả, khi bỗng dưng bị bứng ra khỏi khu vực sinh hoạt cố hữu là y tế và giáo dục. Nhiều Hội Dòng không biết phải làm sao để thích nghi với xã hội mới và cũng chẳng biết làm gì để sống trong hoàn cảnh khắc nghiệt đó! Một vài nơi đành phân tán thành nhiều cộng đoàn nhỏ, hoặc dấn thân vào những sinh hoạt mới như Tổ hợp đan lát, chăn nuôi, đi nông trường, về vùng kinh tế mới… Vừa để kiếm sống, vừa tiếp tục hiện diện, âm thầm và lặng lẽ, ngõ hầu ấp ủ và nuôi dưỡng niềm tin của cộng đoàn tín hữu. Ôi cơ cực làm sao những hộ tập thể toàn phụ nữ và chưa hề kinh nghiệm về nghề nông ấy! Mặc dù ai cũng đã cố gắng hết sức và làm việc thật cực nhọc, nhưng nào có đủ ăn!
Người bình dân Việt Nam, bất luận lương giáo, đã đánh giá thật cao tấm lòng yêu thương, tinh thần phục vụ, thái độ dấn thân và khả năng hy sinh chịu đựng của các nữ tu. Có lẽ trên đời này không có huân chương nào lớn lao hơn cái tên mà người bình dân Việt Nam đã đặt cho các nữ tu: Các Dì hay đầy đủ hơn các Dì phước. Thật vậy, đối với mỗi người Việt Nam, Mẹ là hình ảnh linh thiêng và cao quý nhất, biểu hiệu tột đỉnh của tình thương và lòng hy sinh. Tiếng kêu cuối cùng hay tiếng kêu thất thanh của người con lúc hoạn nạn hoặc trước giờ lâm chung vẫn là Mẹ ơi hay Má ơi! Liền sau hình ảnh thân thương của Mẹ, chính là Dì. Ngoài ra, nếu bất hạnh không còn Mẹ thì Dì sẽ là người thay thế: “Dì ruột thương cháu như con/ rủi mà mất mẹ, cháu còn cậy trông“, người xưa thường nói thế. Các nữ tu là những người Dì đó, hơn nữa là những bà Dì phúc đức, hiền hậu và nhân ái.
Như vậy khi gọi các nữ tu là Dì người bình dân Việt Nam đã dành cho các chị một chỗ đứng đặc biệt trong trái tim và trong cuộc đời của mình. Thật không còn cách nào để tuyên dương công trạng đúng và đẹp hơn.
Câu chuyện “Dì Hai Bến Sắn” chẳng hạn đã diễn tả một cách thật sắc nét tấm lòng và hình ảnh các “Dì nữ tu” trong con mắt người bình dân. Tên thật của Dì là Maria Regina Phạm thị Ngọc Loan, phó giám đốc Trại cùi Bến Sắn và đã từ trần ngày 31 tháng 7 năm 1993. Khi hay tin Dì từ trần, nhiều báo đã có bài viết về Dì. Báo SGGP số ra ngày 18.8.93 chẳng hạn, sau khi đề cao đức độ và cuộc đời phục vụ bệnh nhân của Dì, còn cho biết thêm: “Chị được chọn là phụ nữ tài năng và được mời đi báo cáo tại Hà Nội, nhưng chị đã từ chối, chị chỉ muốn chọn phục vụ hơn là vinh dự”.
Người ta còn kể nhiều giai thoại về con người và cuộc đời phục vụ bệnh nhân của Dì. Chẳng hạn lần kia ở chợ Bến Thành có một người phong xin ăn. Anh này dữ lắm, hễ không vừa ý là anh cắn. Tất cả mọi người khiếp đảm và cả đến cảnh sát cũng đành thua anh. Không ai dám đến gần anh. Cuối cùng cảnh sát báo cho trại Da liễu. Được tin ấy Dì đến tận nơi và nhận ra đó là một người bệnh bỏ trại. Dì đến nắm tay anh và nói: “Trời ơi, sao anh lại ở đây? Lên xe về với dì”. Thế là anh ngoan ngoãn vâng lời như một con chiên nhỏ. Mọi người có mặt ngỡ ngàng hỏi nhau: “Bà này là ai vậy?”.
Bà này là ai vậy? Xưa cũng như nay, có lẽ nhiều cha mẹ vẫn tự hỏi các Dì là ai và có thần thế gì mà đám nhóc con ngoan ngoãn vâng lời các Dì hơn cả vâng lời cha mẹ? Các Dì là ai mà hầu như không một trung tâm Da liễu hay bệnh viện nào mà bệnh nhân và nhân viên không quí mến và lưu luyến? Các Dì là ai mà dù tuổi đời còn ít, kinh nghiệm cũng chẳng là bao, thân hình mỏng manh, yếu ớt… thế mà dám dấn thân đảm nhận những công tác hay đi tới những nơi mà đa số giới màu râu đã đầu hàng? Cuối cùng, các Dì là ai mà đã được một đạo diễn điện ảnh giới thiệu là “mẫu người tử tế” trong một xã hội đang xuống dốc và không còn tử tế?
Ngày nay Đất nước cũng Giáo hội đang bước vào một vận hội mới, cần đến tấm lòng và bàn tay của các Dì hơn bao giờ hết. Cũng rất mừng là Nhà nước đã bắt đầu cho phép các Dòng nữ điều khiển nhà trẻ. Rất nhiều nữ tu, sau những năm dài gác bút nghiên vì những điều kiện khắc nghiệt của thời “bao cấp”, bây giờ đã can đảm tập tễnh cắp sách trở lại nhà trường, để lấy cho xong mảnh bằng sư phạm. Ước mong sao có những thay đổi sâu rộng hơn về y tế và giáo dục ngõ hầu những mầm non và tuổi trẻ của Việt Nam được những người vừa có khả năng, vừa đầy tâm huyết phục vụ và hướng dẫn.
Một dấu hiệu rất đáng mừng khác là trong mấy năm vừa qua việc nâng cao trình độ kiến thức của các nữ tu được đặc biệt quan tâm. Tất cả các Dòng nữ đã tích cực đầu tư cho thế hệ trẻ. Có người cho rằng trong lãnh vực xã hội và học vấn, người nữ tu tiếp cận nhiều với thực tế, tiếp thu nhanh và hăng say kiếm tìm hơn các giáo sĩ.
Tuy nhiên bên cạnh những thành qủa đó, nếu nhìn kỹ hơn một chút, có lẽ sẽ nhận thấy còn một số bế tắc cần giải tỏa. Trong phạm vi đào tạo chẳng hạn, hầu như chỉ mới nghĩ đến “đầu vào”mà chưa tính “đầu ra“! Ra như vì mơ hồ sợ thiếu người có khả năng trong tương và thấy thiên hạ gởi người đi học thì mình cũng gởi, nhưng thử hỏi có bao nhiêu Hội Dòng đặt vấn đề học xong rồi sẽ làm gì, sẽ sử dụng giới trẻ ra sao và tạo cơ hội như thế nào để họ tiếp tục phát triển khả năng? Một sự kiện hiển nhiên đáng cho chúng ta suy nghĩ: nhiều nữ tu trẻ xuất sắc và chuyên cần hơn các nam tu sĩ cùng lứa tuổi và cùng trình độ. Nhưng càng đi lên thì khoảng cách trí thức giữa nam và nữ càng tăng thêm, để cuối cùng khi ra làm việc số nữ tu có trình độ và có chuyên môn hầu như chỉ đếm trên đầu ngón tay.
Xét về phương diện hoạt động, có lẽ vẫn chưa thoát khỏi não trạng chắp vá, theo lối “rượu mới mà bình cũ”. Đại đa số học xong cũng chỉ luẩn quẩn trong sinh hoạt thiếu nhi, giáo lý, ca đoàn… Những hoạt động bác ái xã hội vẫn lấn cấn trong hình thức cổ truyền của thứ “bác ái trực tiếp“, nặng màu sắc tế bần, chứ ít chú trọng đến những hoạt động thuộc bình diện “bái ái gián tiếp“, đề cao tính cách dự phóng, giáo dục, khai mở, sáng tạo… Có lẽ đã đến lúc cần đi thêm một bước nữa để đào tạo một số “chuyên viên trung cấp” có khả năng trả lời cho những thách đố mới của thời đại.
Suốt thời gian qua, do hoàn cảnh lịch sử đặc biệt của đất nước và của Giáo hội, rất nhiều sợi giây hữu hình và vô hình đã trói ghì các nữ tu. Có những sợi giây mang màu sắc văn hóa, kết quả của những tập tục coi thường nữ giới, chẳng hạn quan niệm chật hẹp về “tam tòng tứ đức”; có những sợi giây khác là kết quả của một đường lối tu đức tiền Công đồng Vatican II, nhưng vẫn còn rơi rớt mãi cho đến hôm nay; cũng có những sợi giây mới nẩy sinh ở thời kỳ “bao cấp”. Ngoài ra, còn có nhiều sợi giây khác chính các nữ tu đã tạo ra để tự trói mình cho chặt hơn. Phải chăng đã đến lúc cần tự cởi trói để có thể bước đi (cf.Ga.11,44), ngõ hầu sau đó có thể giúp người khác cởi trói? Làm sao triệt để khai thác khả năng đóng góp độc đáo của mình cho đất nước và cho Giáo hội, với tư thế đặc biệt của một người phụ nữ và nhất là một người nữ tu?
Có lẽ hoàn cảnh và môi trường xã hội “bao cấp” của mấy chục năm vừa qua đã khiến nhiều nữ tu lớn tuổi có “khuynh hướng qúa thực tiễn”, theo lối “mì ăn liền”. Những lần có dịp trao đổi và chia sẻ với một số cộng đoàn Nữ tu về những thách đố mà thời đại chúng ta đang đặt ra cho Giáo Hội nói chung và cho Dòng tu nói riêng, hầu như cái băn khoăn của người nghe là xin diễn gỉa cho “bửu bối”. Làm như thể người nói luôn có sẵn câu trả lời cho mọi vấn đề, hay cho rằng vấn đề căn bản là làm sao tìm ra “công thức”, rồi cứ thế áp dụng y nguyên. Rất ít người ý thức rằng “bửu bối” không có và nếu có cũng không thể áp dụng y nguyên. Điểm quan trọng nhất là gieo ý thức để cố gắng suy nghĩ, tìm kiếm và sáng kiến không ngừng.
Một vài lần người viết mượn lối trả lời của các thiền sư, thuật lại tích xưa về một cách mở hũ: “Một thiền sư thấy một đệ tử thắc mắc vì từ khi nhập môn ít thấy được thầy bảo ban, bèn đưa cho anh một cái hũ, bảo anh ta mở. Người đệ tử loay hoay mãi không mở được vì cái hũ nút kín bưng. Đã có lúc anh định đập tan cái hũ quỉ quái kia cho rồi, nhưng sợ thầy, nên không dám. Thiền sư thấy vậy, đá cho trò một cái thật mạnh, lật ngược cái hũ lên rồi lẳng lặng bỏ đi. Người trẻ tuổi chợt ngộ. Thì ra thói quen đã khiến anh mù lòa. Anh không nhìn thây cái hũ của thầy mở ở phía đáy”. Nghe xong câu chuyện trên, một vài cặp mặt bỗng sáng lên, nhưng nhiều cặp mắt có vẻ buồn và thất vọng hơn, vì như vậy…”bửu bối” càng vượt xa tầm tay!
Nói tóm lại, có lẽ đã đến lúc các nữ tu cần vận dụng khả năng trực giác, trí thông minh và tấm lòng nhân hậu cố hữu của mình để kiếm tìm những cách thế tông đồ và mục vụ mới ngõ hầu chu toàn sứ vụ chứng tá trong một xã hội đang đổi thay, và thay đổi nhanh đến độ chóng mặt. Điều đó đòi hỏi thái độ can đảm dấn thân, dám liều, dám đầu tư nén bạc Thiên Chúa trao ban, cho dù có nguy cơ thất bại, chứ không chọn giải pháp dễ dãi là chôn vùi nó dưới lòng đất (Mt. 25, 14 tt).
Thiết tưởng cũng nên tạm quên những khó khăn cục bộ để mở rộng tầm nhìn và đừng ngủ say trong những thành công quá khứ, ngõ hầu có thể đối diện với tương lai như đức Gioan Phaolô II từng nhắn nhủ: “Không phải các con chỉ có một lịch sử vẻ vang để ghi nhớ và kể lể, mà còn có cả một tương lai lớn lao cần xây dựng! Hãy nhìn thẳng vào tương lai, nơi mà Thánh linh dự tính cùng làm với các con những chuyện lớn lao hơn. Hãy biến đổi cuộc đời của các con thành một hăm hở đợi chờ Đức Kitô, hăng say tìm gặp Ngài như những trinh nữ cẩn trọng đi đón Hôn phu. Hãy luôn sẵn sàng mau mắn, hãy trung tín với Đức Kitô, với Giáo hội, với Hội dòng của các con và với con người ở thời đại chúng ta. Qua Đức Kitô các con sẽ canh tân mỗi ngày, để rồi trong thần khí của Ngài xây dựng một cộng đoàn huynh đệ, cùng với Ngài rửa chân cho những người nghèo khổ và đóng góp cái phần không thể thiếu của các con vào công cuộc biến đổi thế giới”.

Gm. Phaolô Nguyễn Thái Hợp