کشتی نوح

2009-11-12T13:24:00.003+03:30

پایان قصه‌ی ما نیز می‌رسد کم کم
فکر بهاری و پاییز می‌رسد کم کم

گل‌های تازه‌ی این باغ سبز روییده
آوخ که فصل بلاخیز می‌رسد کم کم

آن روزهای گرم و پر از آرزو گذشت
ایام سرد و غم‌انگیز می‌رسد کم کم

رویای صبح شکست و غروب می‌آید
کابوس‌های وحشت ِ شب‌خیز می‌رسد کم کم

تدبیر چاره کن که نگاه وطن به توست
سلطان تو خوابی و چنگیز می‌رسد کم کم

رحمی نمی‌کند به دل چاک چاک ِ ما
شمشیر و تیغ و سنان... تیز می‌رسد کم کم

آواره کنج قونیه ماندم به بوی او
آن شمس حق که ز تبریز می‌رسد کم کم

چشمان او همه آغاز هر خرابی بود
پایان قصه‌ی من نیز می‌رسد کم کم

2009-11-11T11:31:00.002+03:30

ما تنها یک بار خود را کنار آزادی یافتیم و آن هم روز خاکسپاری‌اش بود...

ــ مارکس

تأملاتی در جامعه‌شناسی 9

2009-11-07T11:30:00.001+03:30

دورکیم گرایش مشخصی داشت که از جامعه به عنوان یک هستی همگن سخن بگوید. به عنوان مثال، دورکیم در جامعه‌شناسی دین خود در هیچ جا به این امکان نپرداخت که عقاید دینی، ایدئولوژی‌هایی هستند که به توجیه تسلط بعضی از گروه‌ها بر گروه‌های دیگر کمک می‌کنند. از این رو، برداشتی که در آثار ماکس وبر درباره جامعه‌شناسی دین کاملا به چشم می‌خورد و بنا بر آن عقاید دینی منافع مختلف گروهی را حقانیت می‌بخشند، کلا از نظریه دین دورکیم غایب است. این انتقادی است که هم گیدنز و هم آرون به دورکیم وارد کرده‌اند.
آرون می‌گوید: دورکیم جامعه را به یک معنا به عنوان محیط اجتماعی موجود تعریف می‌کند که عامل تعیین‌کننده دیگر نمودها در نظر گرفته می‌شود. ولی چه چیزی محیط را تعیین می‌کند؟ دورکیم به حق تاکید می‌کند که نهادهای گوناگون همه مشروط به سازمان جامعه‌اند. هر نوع اجتماعی دارای نوع خانوادگی، نوع تربیتی، نوع دولت، نوع اخلاق خاص خویش است. لکن گرایش دورکیم این است که محیط اجتماعی را یک واقعیت تام بپندارد، در حالیکه محیط اجتماعی یک مقوله تحلیلی است نه یک علت نهایی. محیط اجتماعی، که نسبت به یک نهاد خاص در حکم علت است، از لحاظ دیگر، چیزی جز مجموعه خود نهادهایی که محیط اجتماعی قرار است آنها را تبیین کند نیست. دورکیم غالبا چنان سخن می‌گوید که گویی جامعه یک واحد مسدود، بسته در خود، و دقیقا تعریف شده است. باید به جای مفهوم جامعه، به عنوان وحدت کامل و تام، مفهوم گروه‌های اجتماعی را که در داخل هر جامعه‌ی پیچیده‌ای با هم به سر می‌برند قرار داد.
گیدنز هم در این مورد می‌گوید: هرچند دورکیم به مسئله تعارض می‌پردازد اما همواره گرایش داشت که تعارض‌ها را در قالب تقابل‌های فرد و جمع در ذهن تصور کند نه تقابل‌های گروه‌های ذی‌نفع در نظام سلطه و انقیاد. این برداشت که جامعه را می‌توان به صورت نظام گروه‌هایی تصور کرد که پیوسته با هم در تنش هستند با دیدگاه وی که جوامع را کل‌های یگانه‌ای می‌پنداشت، بیگانه بود. تعارض یا تقسیم منافع میان گروه‌ها، تنها به صورت پدیده‌ای در مراحل گذار در تحول اجتماعی تلقی می‌شود که در آنها سمت‌گیری عملکرد‌ها به طور موقت از تعادل خارج شده است. در آثار دورکیم از دستورات دینی و به طور کلی‌تر از هنجارهای اخلاقی چنان بحث شده است که گویی تنهای نوعی تفسیر از سوی اعضای جامعه برای آنها میسر است. ولی مجموعه‌ای از نمادها و قواعد واحد، نظیر آنچه در جزمیات مسیحیت وجود دارد، می‌تواند موضوع تفاسیر گوناگون و متضادی قرار گیرد. تفسیرهایی که احتمالا به مبارزات گروه‌های ذی‌نفع متفاوتی گره خورده‌اند.
اگر بخواهیم از اندیشه‌ی دورکیم به اندیشه‌ی مارکس پل بزنیم، این دقیقا نقطه‌ای که می‌توانیم کارمان را از آنجا شروع کنیم. مارکس جامعه را نه در وفاق که در تضاد می‌دید.

انتظار

2009-11-06T09:47:00.001+03:30

باید تمام آمدنت را قدم زنم
پشت سکوت از غم دیوانه دم زنم

باید میان قصه‌ی "افسوس" و "ناگهان"
یک یک لغت بکارم و شعری رقم زنم

رنگین کمان ِ جعلی اگر آسمان گرفت
سنگی میان شیشه‌ی رنگین غم زنم

باید که ریتم تازه بگیرم ز شوق تو
دام دام دارام بگیرم و دیم دیم دیرم زنم

مَن مَن نمی‌کنم که در این راه بایدم
از لوح سینه‌ واژه‌ی "مَن" را قلم زنم

حال تمام اهل زمین و زمانه را
باید ز بس که نام "تو" گویم، به هم زنم!

سخت است انتظار و نشستن به راه تو
باید تمام آمدنت را قدم زنم

سعادت

2009-11-06T08:48:00.001+03:30

ما اکنون در معرض بسیاری از دردها قرار داریم که انسان‌ها در گذشته نمی‌شناختند و هیچ معلوم نیست که تعادل خوشی‌ها و دردها به نفع ما بوده باشد. گرچه انسان وحشی هنوز خوشی‌هایی را که زاییده‌ی یک زندگانی بسیار فعال‌اند نمی‌شناسد، اما در عوض در معرض اندوه و ملالی هم که بسیاری از جان‌های فرهیخته‌ی ما گرفتار آنند نیست؛ زندگی او آرام و بی‌دغدغه می‌گذرد بی‌آنکه وی نیاز داشته باشد که لحظه‌های بسیار کوتاه آن را هر دم با انواع و اقسام واقعیاتی که پیاپی رخ می‌دهند پر کند.
تمدن همراه با تحرک بیشتر، همسانی و هم‌شکلی بیشتری نیز به بار می‌آورد؛ زیرا همین تمدن است که کار یکنواخت و پیوسته را بر بشر تحمیل کرده است. زندگی ما در برابر عناصر تازه و پیش‌بینی نشده آمادگی کمتری دارد، ضمن آنکه در عین حال، به علت ناپایداری بیشترش، بخشی از امنیت لازم برای شادمانی‌های ما را نیز از آنها می‌گیرد.
دستگاه عصبی ما لطیف‌تر شده، بسیاری از عوامل برانگیزاننده که در گذشته مطبوع بودند دیگر از حد طاقت ما درگذشته‌اند. امروز ما اگرچه در برابر خوشی‌های بیشتری حساس شده‌ایم اما به همان نسبت دردهای بیشتری را هم حس می‌کنیم. حساسیت بیشتر ما در شرایط کنونی عامل مساعدی برای سعادت ما نیست و نقطه‌ی مقابل آن است.

ــ دورکیم، تقسیم‌ کار

بازی خوب

2009-11-05T09:04:00.001+03:30

بازی‌های مقدماتی جام جهانی فوتبال 2006 بود و تیم ملی ایران خوب بازی نمی‌کرد، اما نتیجه می‌گرفت و بالاخره صعود کرد. سرمربی وقت تیم ملی (برانکو) هم همیشه استدلال می‌کرد که بازی خوب مهم نیست، مهم این است که نتیجه بگیریم. اما بعد از آن هم خوب بازی نکرد تا رسید به جام جهانی و این بار شانس نیاورد که نتیجه بگیرد و یکی از ضعیف‌ترین تیم‌های حاضر در جام لقب گرفت. یکی از کارشناسان فوتبال بعد از آن می‌گفت: "ما خودمان را کشتیم تا به سرمربی تیم بفهمانیم که خوب بازی کردن مساوی است با خوب نتیجه گرفتن، با رضایت تماشاگر، با موفقیت. این دو از هم جدا نیست."
جنبش سبز هم باید خودش را بکشد تا به همه حالی کند که دموکراسی و ناسیونالیسم مدنی به نفع همه است. که هر کس حتی اگر فقط به فکر آب و نان هم هست، راهش این است. جنبش باید نشان دهد که فقط برای اهالی بالای پارک‌وی نیست +، برای یک اقلیت اشرافی نیست +، برای همه است. که "ما به دنبال آینده‌ای هستیم که در آن همان کسی که خواهر و برادرمان را خیابان کتک زده است، سعادت‌مندتر، معنوی‌تر، سالم‌تر و زیباتر از امروز زندگی کند."+
اگر نتیجه در فوتبال یک شاخص عینی است، معادل این شاخص در حکومت‌داری هم پیشرفت و رفاه است. تمام ادعای حاکمان این است که هم دین می‌دهند و هم دنیا به ما. هیچ کس نمی‌تواند بگوید که دنیا را رها کنید و دین را بچسبید که حتی خدا هم به پستی و حقارت رضا نیست. اما حاکمان باید بدانند که نمی‌شود همیشه بد بازی کرد و نتیجه را خوب نشان داد. راه خوب نتیجه گرفتن، خوب بازی کردن است. جنبش سبز باید نشان دهد که دنبال بازی خوب است، دنبال نتیجه‌ی خوب.

هزاران یاد 14

2009-11-04T10:20:00.001+03:30

دیروز از روی پل چوبی که رد می‌شدیم، یک آن به پایین نگاه کردم... یادم افتاد که وقتی کوچک بودم، چقدر از اینکه از روی پل رد بشویم، ذوق می‌کردم. می‌گفتم از لبه‌ی پل رد شویم که از آنجا سرک بکشم و پایین را با زاویه‌‌ای نادر، نگاه کنم. یادم افتاد هر وقت از نزدیک یک پل می‌شدیم به بابا می‌گفتم که از روی پل رد شویم و وقتی می‌شنیدم راه‌مان از کنار پل است، ناراحت می‌شدم. یادم افتاد که مدت‌ها بود از روی پل رفتن، لذت نبرده بودم. یاد ِ "از یاد رفته‌ها" افتادم.

سریال‌های تازه

2009-11-03T18:03:00.001+03:30

در راستای پخش سریال‌هایی چون صاحبدلان، بی‌گناهان، رستگاران، دلنوازان و خسته‌دلان
پیشنهاد ساخت سریال‌های زیر داده می‌شود:
آشوبگران، بازداشت‌شدگان، کشته‌شدگان، احیاشدگان، و البته جامعه‌شناسان.

جفت طاق آید گهی، گه طاق جفت

2009-11-01T18:17:00.002+03:30

هر روز خبر تازه می‌آید. از بازداشت، احضار، تعلیق، حکم، اخراج و... . آرامش دانشکده در خطر است و شاهد قربانی شدن دانشجو در سکوت استاد هستیم. همه‌ی این محکومین را دور یا نزدیک می‌شناسم. وجه مشترک همه‌شان نجابت است و دلسوزی برای وطن. میدانم که جای نصیحت و هشدار نیست که گوشی شنوا نیست. اما کج می‌روید آقایان. اهل کعبه نیستید و ره ترکستان گرفته‌اید. راه‌ را گم کرده‌اید و چاه می‌جویید.

یاد آن قصه‌ی مثنوی می‌افتم. داستان شیر و نخجیران که هر روز به قرعه، قسم هر روز شیر را تعیین می‌کردند تا شیر دیگر از پی صید نیاید. تعجب نمی‌کنم اگر روزی بر در و دیوار دانشگاه اطلاعیه زدند که به قرعه نفر بعدی را انتخاب کنید و برای ما بفرستید، وگرنه روزگارتان سیاه می‌شود از ناامنی و ترس.

چاه مُظلِم گشت ظلم ظالمان
این چنین گفتند جملهی عالمان
هر که ظالم‌تر چهش با هول‌تر
عدل فرمودست بتّر را بتر
ای که تو از ظلم چاهی می‌کَنی
از برای خویش دامی می‌کُنی
گرد خود چون کرم پیله برمتن
بهر خود چه می‌کنی اندازه کن
مر ضعیفان را تو بی‌خصمی مدان
از نبی ذا جاء نصرالله خوان
گر تو پیلی خصم تو از تو رمید
نک جزا طیراْ ابابیلت رسید
گر ضعیفی در زمین خواهد امان
غلغل افتد در سپاه آسمان
گر بدندانش گَزی پر خون کُنی
درد دندانت بگیرد چون کنی
...
ای بسا ظلمی که بینی در کسان
خوی تو باشد دریشان ای فلان
اندریشان تافته هستی تو
از نفاق و ظلم و بد مستی تو
آن توی و آن زخم بر خود می‌زنی
بر خود آن دم تار لعنت می‌تنی
در خود آن بد را نمی‌بینی عیان
ورنه دشمن بودیی خود را بجان
حمله بر خود می‌کنی ای ساده مرد
همچو آن شیری که بر خود حمله کرد
چون به قعر خوی خود اندر رسی
پس بدانی کز تو بود آن ناکسی

پایان هزاره

2009-10-11T19:13:00.000+03:30

من این وبلاگ را دوست داشتم. با همه پستی و بلندی‌هایش. چه آنگاه که نوشته‌ام تحسین دوستی را برانگیخت چه آنگاه که آنقدر بی‌مایه نوشتم که لایق یک کامنت هم نبود.
من این وبلاگ را دوست داشتم. چه آن وقتی که خلوت‌کده‌ای بود و یکی دو خواننده بیشتر نداشت، چه حالا که شلوغ‌تر شده و دیگر مثل سابق محرم نیست.
من این وبلاگ را دوست داشتم. هر کلامی که بر آن نگاشتم برایم دریایی از حس و خاطره می‌آورد. من در این وبلاگ جاری بودم. من بودم که شکلش دادم. نزدیک‌ترین بود به احساساتم. غم من غمگینش می کرد و نشاطم شادش. من که بر می‌آشفتم او می آشوبید و من که آرام بودم او آرام می‌گرفت.

این هزارمین پست این وبلاگ است. هزار پست در 1960 روز.
همه‌ی نوشته‌ها را جمع می‌کنم در یک فایل و می‌دهم به یک نرم‌افزار تا ببینم کدام کلمه‌ها را بیشتر به کار گرفته‌ام (با حذف کلمات بی‌معنی و کم‌معنی):

	تعداد		تعداد		تعداد
مرد	105	یعنی	162	است	2096
وطن	104	توان	162	با	1632
نظام	104	کم	160	من	1164
حکومت	103	بودم	159	هر	1050
نشان	103	شما	159	همه	1006
غم	102	دوم	154	بود	993
زیر	102	مثلا	150	ما	973
حق	102	میان	148	اما	827
برنامه	102	بین	148	تو	810
علم	101	کس	148	نه	664
نوشته	101	جا	147	اگر	628
آزادی	100	خدا	145	نیست	568
جهان	100	بي	144	باید	565
ایرانی	100	جای	144	جامعه	492
گفتم	100	البته	143	او	408
تاریخ	99	اصلا	140	دست	378
شوند	99	هنوز	139	حرف	341
جان	99	تمام	137	هیچ	339
انجام	98	دولت	135	دارد	338
آمد	97	ولی	135	کار	318
جنگ	97	احساس	135	فکر	306
دین	97	پیدا	134	روز	304
معنی	97	سیاسی	134	آدم	303
بهتر	96	دارند	133	مثل	302
شروع	95	جز	132	دل	299
نیز	95	دور	132	راه	297
جمله	95	دنبال	132	مردم	296
رمان	94	یاد	131	خیلی	296
دسته	94	بزرگ	130	گفت	287
زیاد	94	تعریف	129	انسان	278
بد	94	بقیه	129	چرا	278
مرا	94	آخر	129	حالا	276
کلی	94	بچه	127	دوست	274
پا	94	کسانی	126	فقط	263
باد	94	زمان	125	وقت	260
انتخاب	93	امروز	123	زندگی	259
گفته	93	دنیا	123	کسی	254
درد	93	نيست	122	سال	253
وبلاگ	93	عنوان	122	نظر	251
کدام	92	نبود	122	چون	248
هنر	92	کاری	121	تنها	247
گوید	91	نژاد	119	بیشتر	247
هيچ	91	دیگران	119	شاید	246
بالا	91	بودند	118	وجود	245
جدید	91	گل	118	ایران	241
رفت	90	آب	118	اول	239
زمین	90	خاطر	117	حتی	239
طور	89	چشم	117	مورد	232
انقلاب	89	گروه	117	پیش	227
کشور	89	احمدی	116	بار	224
استفاده	89	تواند	116	بودن	223
نباید	89	داشت	115	شدن	215
خوش	89	اصلاح	115	هست	214
طرف	88	مرگ	114	باز	213
چنین	88	مهم	114	خوب	211
داری	88	جمع	114	باشه	209
پشت	87	نگاه	114	قرار	205
بعضی	87	ندارد	113	دارم	204
هزار	86	خواهد	113	هستند	204
لحظه	86	سوال	113	بازی	191
فیلم	86	قدرت	111	همیشه	189
شکل	85	راجع	111	عشق	185
مقابل	85	درست	109	پس	184
فرهنگ	84	موقع	109	حال	180
گم	84	سه	109	نفر	174
نام	83	چقدر	107	شناسی	174
غیر	83	اگه	107	کتاب	173
سیاست	83	صحبت	107	انتخابات	170
اندیشه	83	آید	106	شب	170
فاصله	83	شعر	105	اجتماعی	165

پیشرفت یا بومی‌گرایی، عقب‌ماندگی یا غرب‌زدگی؟

2009-10-10T18:32:00.000+03:30

در رشته جامعه‌شناسی درسی با عنوان اندیشه متفکران مسلمان داریم. استاد، در این کلاس کرارا از عبارت تمدن اسلامی استفاده می‌کند. اما مفهوم تمدن تا آنجا که من می‌دانم در حیطه‌ی فلسفه‌ی تاریخ مطرح شده است و نه جامعه‌شناسی. حتی هانتینگتون آن را به سمت سیاست سوق داد. و همیشه نسبت به استفاده‌ی از این مفهوم انتقادات فراوانی وجود داشته است چرا که اولا هیچ تعریف دقیقی ندارد و ثانیا استفاده از این مفهوم کمکی به درک تفاوت‌ها و ماجراها نمی‌کند.
اما نکته اینجاست که اساسا ارائه‌ی یک چنین درسی، چاره‌ای برای استاد نمی‌گذارد جز توسل به چنین مفهومی. چرا که مثلا من و ابن‌خلدون هیچ ربطی به هم نداریم، جز اینکه او مسلمان بوده است و من نیز (حتی این مهم نیست که ایرانی نبوده و اتفاقا ضدشیعه بوده است). و اینکه این مفهوم خود به خود ما را به جایی که می‌خواهد می‌رساند. خیلی طبیعی است که وقتی ما مدام از تمدن اسلامی سخن می‌گوییم، نتیجه‌اش این بشود که باید برویم و احیایش کنیم و آن را در مقابل تمدن غرب قرار دهیم. بنابراین استفاده از این مفهوم بیشتر ما را به سیاست سوق می‌دهد تا علم.

ادوارد سعید با استفاده از نظریه فوکو تولد شرق به مثابه‌ی دیگری غرب را در آثار شرق‌شناسان نشان می‌دهد که این دیگری بیش از آنکه واقعیتی طبیعی و عینی باشد محصول تخیل شرق‌شناسان ِ غربی بود و در واقع غرب در تضاد با این هستی برساخته توانست هویت خود را به وجود آورد و آن را حفظ کند. اما آنچه در جوامع شرقی در اواخر قرن نوزدهم پا گرفت نوعی شرق‌شناسی وارونه (غرب‌شناسی) در پاسخ به شرق‌شناسی بود؛ گفتمانی که روشنفکران شرقی با آرزوی پردازش هویتی حقیقی و اصیل برای خود به کار بردند البته با وام‌گیری همان اصول هستی‌شناسانه و شناخت‌شناسانه غربی یعنی با پذیرش بی‌ چون و چرای تفاوت هستی‌شناختی ذاتی شرق و غرب و جدا کردن غرب و شرق به عنوان کلیت‌ها، قلمروهای مشخص، شعورمند و یکپارچه.
از آنجا که شرق‌شناسی وارونه به تفاوت‌سازی گرایش دارد به پرورش احساسات بومی‌گرایانه و ناسیونالیستی کمک می‌کند. بومی‌گرایی در پاسخ به استعمار و امپریالیسم غربی به کنار گذاشتن الگوهای غربی حکم می‌کند و جهان‌شمولی نظریه‌های علوم اجتماعی غربی را هم زیر سوال می‌برد. مهرزاد بروجردی (در کتاب روشنفکران ایرانی و غرب) با استفاده از این زمینه می‌گوید که در پنجاه سال اخیر، نه عقب‌ماندگی که غربزدگی مسئله‌ی اصلی روشنفکران ایرانی می‌شود و به تبع آن راه حلی که پیش رو می‌نهید بازگشت به خویشتن ذیل گفتمان بومی‌گرایی-اسلام‌گرایی و ترک غرب بوده است.

درگیری‌های اخیر در ایران را در یک سطحی از انتزاع می‌توانیم به درگیری میان دو اندیشه پیشرفت یا بومی‌گرایی تعبیر کنیم. دقیق‌تر بگوییم، میان دو اندیشه که اولی به تعریف پیشرفت ذیل بومی‌گرایی و دومی به تعریف بومی‌گرایی ذیل پیشرفت می‌پردازد. جنبش سبز به اندیشه‌ی دوم تعلق دارد. کسانی که بیشترین انتقادشان این است که ادامه روند کنونی (انزوا و ماجراجویی در عرصه بین‌المللی، بی‌درایتی و بی‌توجهی به تخصص و شایسته‌سالاری و...) جز عقب‌ماندگی بیشتر برای کشور، نتیجه‌ای نخواهد داشت. البته اینها به حفظ سنت‌ها و آیین‌ها و نمادهای ملی و مذهبی هم اهمیت می‌دهند اما اصالت را به پیشرفت می‌دهند. در مقابل کسانی هستند که اگر ما عقب‌مانده‌ایم تنها به این دلیل است که در مقابل دشمنان عقب‌ نشستیم و پیشرفت در گروه مقابله با دشمن و بومی شدن است.

امسالیا

2009-10-08T11:09:00.001+03:30

پارسالیا

محسن حاجیلو (آلبرتا)، هدی وزیری (تگزاس)، بهار قراباغی (بوستون)، سیاوش رشیدی (USC)، عباس محرابیان (واترلو)، مهشید یاسایی (مک‌گیل)، فائزه ملکوتی (بوستون)، مرتضی زادی‌مقدم (MIT)، فرزاد انوشه‌پور (؟)، نیما هزار (UBC)، امین یزدانی (SFU)، مینا درود (یوسی‌دیویس)، امین دهش (LSE)

پ.ن: کسی جا مونده؟ این پایین بنویسید.

شیخ هایدگر قمی!

2009-10-07T10:07:00.000+03:30

بیانیه تحلیلی دفتر فرهنگستان علوم انسانی قم پیرامون تحول در علوم انسانی را بخوانید. اولین چیزی که در این بیانیه با آن مواجه می‌شویم، تکرار روایت هایدگری از غرب است که همیشه دست‌مایه غرب‌ستیزان وطنی بوده است. اما آنها حتی هایدگر را هم درست نفهمیده‌اند و بیشتر به تکرار بعضی حرف‌های او آنچنان که خودشان بخواهند بسنده می‌کنند.

یوسف اباذری می‌گوید +: هایدگر عصر جدید را عصر بی‌خدا قلمداد می‌کند. البته این به معنی از بین رفتن دین نیست بلکه صحبت بر سر تبدیل آن به یک تجربه دینی است. متاسفانه برخی از هایدگری‌های ما از بحث اومانیسم استفاده کردند و آن را به بی‌خدا شدن انسان جدید ربط دادند و این مفاهیم ضربه‌های زیادی به ما زد که می‌گویند بشر جای خدا نشسته است. این تعبیر غلطی است.

هایدگری‌های وطنی به نکته‌ی مهمی توجه نکرده‌اند، اینکه بی‌خدا شدن که هایدگر از آن می‌گوید با بی‌دین شدن متفاوت است. هایدگر می‌گوید عصر جدید، عصر بی‌خداست و نمی‌گوید که انسان جای خدا نشسته است. اما هایدگری‌های وطنی، علوم انسانی و علوم اجتماعی را حاصل نشستن انسان جای خدا می‌دانند و به همین خاطر آن را تحقیر می‌کنند و با آن به عناد برمی‌خیزند.

ریچارد رورتی در مقاله‌ی هایدگر و کوندرا و دیکنز (مجله‌ی ارغنون) می‌نویسد که فلاسفه همیشه مایل به ماهیت‌گرایی بوده‌اند، اینکه نظریه را جایگزین روایت کنند. این موضوع مخصوصا هنگام مقایسه بین فرهنگ‌های مختلف خود را نشان می‌دهد. جایی که غرب تحت تاثیر نیچه و هایدگر به عنوان ساختار و نه ماجرا تعریف می‌شود. رورتی می‌گوید که آثار هایدگر پیام نهایی غرب به جهان نیست. او از تفکر مابعدهایدگر سخن می‌گوید که غرب را به صورت ماجرایی پیوسته مطرح نمی‌کند.

اما این غرب‌ستیزان وطنی را تفکر هایدگری خوشتر آیو...

اشک‌ها و لبخندها

2009-10-05T12:14:00.000+03:30

خیلی وقت‌ها یاد این جمله می‌افتم که کسی که خود را بشناسد، خدای خود را خواهد شناخت. هایدگر یه حرفی زده تو این مایه‌ها که به جای پیدا کردن مرزهای وجود، دنبال پیدا کردن مرزهای عدم باید باشیم. هر کسی هم واسه شناخت خودش شاید خیلی نباید دنبال این باشه که چیکار کرده، می‌تونه دنبال کارهایی که نکرده رو ردیف کنه، جاهایی که نبوده، و همینجوری بره تا برسه به اون حسرت‌های کوچیک زندگیش. حسرت‌های کوچیکی که اونقدر کوچیک هستند که روت نمیشه واسه کسی تعریف کنی که طرف بگه ای بابا ولمون کن مردم نون ندارن بخورن تو فکر این جنگولک بازیهایی، روت نمیشه بگی همین‌ها هم گاهی اشک آدم رو در میاره، همین‌هاست که آدم رو می‌سازه (و خراب می‌کنه)، همین‌هاست که آدم رو بلند می‌کنه (و میزنه زمین)، شاید هم بشه از این بازی‌ها راه انداخت که هر کی حسرت‌های کوچیکش رو بگه.
و آنتی‌تز حسرت‌های کوچیک، دلخوشی‌های کوچیکه. همین دلخوشی‌ها اگه از بین بره، حسرت میشه و آن حسرت‌ها اگه برآورده شه دلخوشی میشه. همون آقای هایدگر میگه تنها وقتی چکش می‌شکند ما به چکش فکر می‌کنیم. ما هم فقط وقتی دلخوشی‌هامون رو از دست میدیم، می‌فهمیم که چی رو از دست دادیم. هرچند حسرت و دلخوشی لزوما برمبنای غیر تعریف نمیشه، اما اگر اینطور باشه رفتن از سمت دلخوشی به سمت حسرت، البته حلقه‌ی مفقوده‌ای داره که شاید غرور باشه. مثلا اینکه اونقدر مغروری که هیچ‌وقت به یکی نمیگی که همین لبخند کوچیک مسخره‌ی تو دلخوشی بزرگی واسه منه. بعد طرف همین دلخوشی رو ازت دریغ می‌کنه و تو هنوز مغروری. چکش شکسته و تو داری بهش فکر می‌کنی.

دین مدنی

2009-10-04T20:29:00.001+03:30

در مطلب حکومت‌نمادها، حکومت نهادها به اینجا رسیدیم که آیا جنبش سبز تنها به صورت جدلی و سلبی قصد مقابله با نمادهای حاکم و برپایی نمادهای جدید را دارد یا اینکه اساسا طرحی ایجابی برای برپایی نهادها و ساختارهای پایدار هم دارد. در وبلاگ فریاد گمشده از نهیلیسم مثبتی صحبت شده است که جنبش سبز با آن گره خورده است. ویژگی‌های جنبشی این‌چنینی حرکت به سوی عمل‌گرایی، مخالفت با ایدئولوژی، مخالفت با خشونت و انقلاب برای آزادی در عین گریز از عقلانیت و اخلاق است. همین فاصله‌گرفتن از گفتمانی مبتنی بر عقلانیت و اخلاق به احساسی‌گری غیراخلاقی منجر می‌شود و توانایی برساختن کلیتی نو را از جنبش می‌گیرد و انقلاب برای آزادی را به ترکیبی پارادوکسیکال تبدیل می‌کند.
جنبش سبز بیش از هر چیز به ایجاد ظرفیت‌های اخلاقی نیاز دارد و اینکه از این طریق قابلیت برای ثبات را به وجود آورد. همانطور که دورکیم در رد ادعای اسپنسر و فلسفه‌ی فایده‌گرایانه، اشاره می‌کند که اینچنین نیست که اگر هر فردی منافع خود را در مبادله تعقیب کند همبستگی اجتماعی به طور خودکار پدید آید؛ هر مبادله‌ی بر قرارداد مبتنی است و قرارداد مستلزم چارچوبی اخلاقی و پیشینی است. ما هم می‌توانیم بگوییم که اگرچه آزادی به معنی رهایی از قید و بند است، اما کسانی که خواست رسیدن به آزادی را دارند باید به آزادی ایمان داشته باشند، به اخلاق آن پایبند باشند. از اینجاست که خواست آزادی نه دیگر خواستی خودخواهانه و منفعت‌طلبانه بلکه آرمانی اخلاقی و اجتماعی می‌شود. به بیان دیگر در جامعه‌ی جدید، ما نیازمند به نگهداشت و بازتولید همان جنبه‌های آرمانی و اخلاقی (متفاوت از جنبه‌های شناختی) دین هستیم.

2009-10-03T12:29:00.003+03:30

بی آنکه بدانیم پایانی نیست
دل از همه تکرارها برکندیم
عبور از جاده‌های پر غروب را پاسفت کردیم
بی‌ آنکه بدانیم پایانی نیست
سنگی
    نه حتی برگی نشان نکردیم بازگشت را
گستاخ و طغیانگر.

تو را کجا می‌توان دید
    خورشید آرزو
تو را کجا می‌توان شنید
    نغمه‌ی آزادی
تو را کجا می‌توان یافت
    راه رهایی
رازی را که هر آینه نو می‌شود
پاسخی نیست.

نه پایان و نه تکرار
ما دلبسته‌ی لحظه‌ای بودیم
لحظه‌ای
که انتظار کشیدیم و نیامد.

2009-09-30T11:09:00.002+03:30

تاریخ به ما می‌آموزد که انسان دلبخواهانه تغییر نمی‌کند؛ او با شنیدن ندای پیامبران ملهم، به اراده‌ی خویش خود را دگرگون نمی‌کند، به این دلیل که هر تغییری، چنانچه با نهادهای موروثی گذشته در تضاد باشد، ناگزیر سخت و طاقت‌فرساست؛ در نتیجه، تغییر تنها در واکنش به مقتضیات ضروری رخ می‌دهد.

ــ دورکیم

حکومت نمادها، حکومت نهادها

2009-09-27T13:01:00.000+03:30

حکومت کردن با زور عریان غیرممکن است و از همین‌ جاست که مشروعیت معنی پیدا می‌کند. هر حکومت مشروعیت خود را از نمادهای مقبول و از اعتقاد عمومی به این نمادها می‌گیرد. این نمادها می‌تواند اراده مردم، حق الهی، انتخابات، حاکمیت نخبه‌ها و متخصص‌ها و... باشد. همین مسئله نشان می‌دهد که نمادهای بزرگ در تحلیل اجتماعی نقش اساسی دارند.
در جامعه‌ی خودمان با حضور بیش از اندازه نمادها مواجهیم. این موضوع اولا نشان‌دهنده بحران مشروعیت است. اگر بحران مشروعیت وجود نداشت، نیاز به این همه استفاده شدید از نمادها نبود. اگر در دیواری نوشته شده باشد: "لعنت بر پدر و مادرکسی که در این مکان آشغال می‌ریزد"، ما را به این نتیجه می‌رسد که افرادی زیادی در آنجا آشغال می‌ریزند نه برعکس. اگر داریوش می‌گوید که "این کشور از دروغ و خشکسالی محفوظ بماند"، به این نتیجه می‌رسیم که مسائل مبتلابه کشور در آن زمان دروغ و خشکسالی بوده است، نه اینکه ایرانیان خیلی راستگو بوده‌اند. اگر در رسانه‌های دولتی صبح تا شب، این موضوع به نمایش در می‌آید که مردم طرفدار جدی نظام هستند، این نشان از بحران مشروعیت نظام دارد.
همچنین هجوم نمادها، به معنی کنار ماندن نهادهاست. حکومت نمادها، نهادها را از رشد و استقلال بازمی‌دارد. چرا که اولا هر نهاد به جای رسیدن به وظایف اصلی خود کافیست که بیشتر در خدمت نمادها (تبلیغ و تلقین آنها) باشد تا خود را از پاسخگویی نسبت به وظایف اصلی خود دور کند. همچنین آنجایی که نمادها مورد هجوم قرار می‌گیرند، هر چیزی می‌تواند قربانی شود و استقلال نهادها فدای نمادها شود. می‌بینیم که مسئولان عالی‌رتبه نظام ما، بسیار بیشتر (ده‌ها برابر بیشتر) از اینکه راجع به کارآمدی نهادها صحبت کنند، از این مشروعیت نهادهای حاکم سخن می‌گویند و بسیار علاقمند هستند که ساخت‌های نهادی را به قلمرو نمادی تبدیل کنند. از همین‌جاست که بحران مشروعیت، بحران کارآیی را در پی دارد.
اما نکته مهم اینجاست نمادها دارای ذاتی مستقل نیستند. اهمیت اجتماعی آنها در این است که مشروعیت یا عدم مشروعیت یک نظام اجتماعی را توجیه می‌کنند. اهمیت روان‌شناسانه آنها در این است که انگیزه پیروی یا سرپیچی مردم را نسبت به نظام سیاسی خاص تشکیل می‌دهد. نکته مهم دیگر اینکه باید بین مشروعیت حکومت‌ها و علل ایجاد‌کننده آنها تمایز قرار داد. این هویت‌های اخلاقی که افراد یک جامعه دارند می‌تواند بر این واقعیت استوار باشد که هیات حاکمه آن جامعه‌ها به طور موفقیت‌آمیزی نمادها و ارزش‌های خاص خود را نحصاری کرده یا حتی به تحمیل آن می‌پردازند. از این دو به این نتیجه می‌رسیم که قلمروهای نمادی خودتعیین‌کننده نیستند. اینکه بگوییم حکومت عقاید و نه اشخاص واقعی که عقاید را به کار می‌برند تصور کنیم، غلط است. نباید به نمادها خودآگاهی نسبت دهیم. هر چند بعضی اوقات می‌توان به نمادهای عمده بار علی داد، اما نباید ایده را به عنوان تنها نظریه نظام اجتماعی یا وحدت جامعه مورد سوءاستفاده قرار داد. باید در این موارد به نقش قدرت توجه خاص مبذول داشت. تحلیل از پایین به بالا (اینکه بگوییم حکومت برآیند مستقیم جامعه است) روابط درونی و پیامدهای کنش‌های داخلی میدان سیاست را برای ما پوشیده نگه می‌دارد.
از همین رهگذر می‌توان به نقد جنبش سبز هم پرداخت. جنبش‌ سبز، جنبش نمادهاست. از یک طرف این توسل به نمادهای جدید، می‌تواند هژمونی نمادهای فعلی را متزلزل کند و راهی تازه باز کند. از طرف دیگر این می‌تواند تاییدی بر آسیب تاریخی جامعه‌ی ما باشد، همان چیزی که دکتر کاتوزیان در تضاد دولت و ملت می‌گوید، اینکه ما همیشه برای خراب کردن و برای شورش آماده بوده‌ایم اما در ایجاد ثبات و پایداری و ساختن نهادهای موثر ضعیف بوده‌ایم.

پ.ن:
1- اگر قرار باشد تحلیل منصفانه‌ای ارائه شود باید به روی دیگر این سکه هم اشاره شود. اینکه شروع مقبولیت یک نماد خاص از کجا نشئت می‌گیرد؟ هر چند ما گفتیم که یک حکومت به محضی که تشکیل می‌شود تا حدودی خودمختار می‌شود و خود واقعیت را شکل می‌دهد، اما واقعیت‌های بیرونی هم وجود دارد که آن حکومت دائما به آن تمسک می‌جوید. مثلا اینکه گفته می‌شود این تاکید بر مبانی انقلاب اسلامی و عدم خطور از آنها به خاطر پیشرفت کشور است.

2- برای نوشتن این مطلب از سی‌. رایت میلز کمک گرفته شده است.

2009-09-25T09:51:00.003+03:30

هر که در این وبلاگ درآمد
پُستش دهید و از پروفایلش مپرسید
چه آنکس که به درگاه اینترنت
به کانکشن ارزد
البته بر وبلاگ ما
به پُست ارزد.

تأملاتی در جامعه‌شناسی 8

2009-09-24T13:13:00.000+03:30

تا اینجا سعی بر این بود که نگاهی معرفت‌شناختی به جامعه‌شناسی داشته باشیم. این نگاه در مقابل دو نگاه دیگر قرار می‌گیرد. اول، نگاه تاریخی که جامعه‌شناسی را محصول مدرنیته، سرمایه‌داری، صنعتی شدن و پیامدهای اینها می‌داند. دو دیگر نگاهی مصداقی به جامعه‌شناسی که در کتاب‌های مبانی جامعه‌شناسی و مقدمات جامعه‌شناسی به چشم می‌خورد و در آن جامعه‌شناسی را علم مطالعه سازمان‌ها، نهادها و گروه‌ها می‌داند. این مثل این می‌ماند که برای شناساندن نقش مهاجم در فوتبال، بگوییم مهاجم کسی است که در سی متر جلوی زمین بازی می‌کند. صحیح این است که از عملکرد مهاجم وقتی صاحب توپ است و وقتی که توپ را ندارد صحبت کنیم. این مشکل وقتی مشخص می‌شود که کسی را که هیچ آشنایی با جامعه‌شناسی ندارد را بخواهیم با کتاب‌های مبانی جامعه‌شناسی و مقدمات جامعه‌شناسی با این رشته آشنا کنیم. برای آشنایی با یک رشته مثل جامعه‌شناسی باید تفکر و نگاهی که حاصل این رشته است را به نوآموز معرفی کنیم نه اینکه در فرآیند تقسیم‌کار کجا قرار می‌گیرد. اما برای درک دقیق و استفاده مجدد از جامعه‌شناسی باید نگاهی معرفت‌شناسانه و نه لزوما تاریخی و اجتماعی به جامعه‌شناسی بیندازیم. برای مثال این کاریست که دورکیم در قواعد روش جامعه‌شناسی انجام می‌دهد. در اینجا به نسبتی که جامعه‌شناسی به مسائل اجتماعی دارد (انتقادی بودن، انقلابی‌ بودن، محافظه‌کار بودن و...) و پروبلماتیک جامعه‌شناسی که همانا جامعه مدرن است پرداخته نمی‌شود.
مسئله‌ی اصلی در اینجا فهم جامعه‌شناسی و نظم بخشیدن به نظریه‌هاست. و این است که بتوانیم فهم خود را از جامعه‌شناسی داشته باشیم. برای رسیدن به این منظور می‌شود دو کار انجام داد. اول آنکه لیست تمام جامعه‌شناسان و نظریه‌ها و مکاتب جامعه‌شناسی را به صف کرد و سعی کرد تا آنها را دسته‌بندی کرد و سپس بگوییم جامعه‌شناسی از چند پارادایم یا از چند دسته تشکیل شده است. دوم اینکه بر اساس کارهای کلاسیک جامعه‌شناسی مبنایی اندیشید و بر این مبنا راجع به تاریخ جامعه‌شنای قضاوت کرد. در اینجا روش دوم به کار برده شد و مبنا را جامعه‌شناسی دورکیم قرار دادیم، هرچند این روش دوم خواه ناخواه به طرد و قبول می‌انجامد. روش اول تنها با این سوال جواب می‌دهد که «جامعه‌شناسی تا حالا چه بوده است؟». اما روش دوم ضمن تلاش برای پاسخ به این سوال، به طور ضمنی به این سوال نیز جواب می‌دهد که «جامعه‌شناسی چه باید باشد؟» یا «بهترین روش برای فهم امور اجتماعی چیست؟».
نزد دورکیم اصلاح‌طلبی به عنوان یک هدف و جامعه‌شناسی به عنوان یک ابزار پیوندی وثیق با هم دارند. به همین دلیل نباید هرگز جامعه‌شناسی دورکیم را جدا از اهداف که از آن انتظار داشته، مطالعه کرد. اما برای آنکه بدانیم جامعه‌شناسی او چه ملزومات و تعهداتی را برای او (و هر کس دیگر) ایجاد می‌کند، می‌توان تا اصطلاح‌طلبی او را داخل پرانتز گذاشت و نگاهی معرفت‌شناسانه به جامعه‌شناسی او انداخت. دورکیم با جامعه‌شناسی خود چارچوبی فراهم کرده است که اهداف و انگیزه‌های خود را از طریق آن پیگیری کرده است. اما این چهارچوب علمی است که قابلیت‌های دیگر (غیر از برآوردن اهداف ایجاد کننده‌ی آن) هم دارد. علمی است که خود ملزومات خود را ایجاد می‌کند و سنت خود را پی می‌افکند. ما از کلمات چارچوب و محتوا استفاده می‌کنیم. استفاده از کلمه‌ی چارچوب بر روش این مزیت را دارد که کاربرد واژه‌ی پوزیتیویسم برای توصیف آن کفایت نمی‌کند. ما در ضمن بررسی چارچوب جامعه‌شناسی دورکیم به مسئله ادغام پوزیتیویسم و محافظه‌کاری در آثار او خواهیم پرداخت. شاید به این نتیجه برسیم که کلمه‌ی محافظه‌کاری هم برای منظور ما رسا نباشد. اما منظور از محتوا پروبلماتیک دورکیم و مسائلی است که مورد بررسی قرار دارد. قصد ما این نیست که ساده‌انگارانه پروبلماتیک یک اندیشمند و روشی که برای بررسی آن به کار می‌برد را از هم جدا کنیم. در طول این نوشته باید مدام دقت کنیم که از افراط در تمایز بین این دو اجتناب کنیم. هر چند این دو در عمل از هم تفکیک‌پذیر نیستند اما می‌توان به صورت تحلیلی آنها را جدا کرد.
نکته آخر اینکه باید بین دورکیم ِ تقسیم‌ ِ کار و دورکیم ِ صور بنیادی فرق گذاشت. در این نوشته‌‌ها هر جا نامی از دورکیم می‌آید، منظور دورکیم ِاول است.

2009-09-22T15:05:00.000+03:30

در سایه افکند کدامین ناربن ریخت
خون از گلوی مرغ عاشق؟
مرغی که می‌خواند
مرغی که می‌خواست
پرواز باشد…

(تصنیف سرو آزاد از مشکاتیان+)

هزاران یاد 13

2009-09-19T18:31:00.000+04:30

زمان دشمن انسان است. زمان همچون زنگ خطری پیوسته در گوش تو صدا می‌کند و هشدار می‌دهد. زمان ویرانگر است، نابودی می‌آفریند و سرانجام به مرگ می‌انجامد. به همین سبب یکی از بزرگترین پندهای مردم زمانه، دانستن قدر وقت است، اینکه زمان حال را دریابیم که هیچ کس از آینده باخبر نیست و... .

زمان بیشترین فاصله‌ها را میان آرمان و واقعیت ایجاد می‌کند. لوکاچ می‌گوید: "شرم‌آورترین سترونی روح در این واقعیت نهفته است که روح نمی‌تواند گذر آهسته، اما پیوسته زمان را مهار کند." "اما احساس اعتزال در برابر زمان سرچشمه‌ی تجربه‌ی امید و خاطره می‌شود. اینگونه تجربه کردن زمان، غلبه بر زمان است، به این معنا که از زندگی، منظره‌ای همچون تمامیتی موقت به دست می‌دهد. این تجربه‌های حامل احساس درک معنا نیز هستند، احساسی که به زندگی نظم یا شکل می‌بخشد."

خاطره(ها) چاره‌ای برای انسان است تا با زمان مقابله کند. خاطره‌ها اگرچه گسسته و قطعه قطعه هستند، اما در ورای همه‌ی آنها نوری از وحدت افکنده شده است. توالی خاطره‌ها کلیت از دست رفته در زندگی را برای صاحب‌شان به ارمغان می‌آورد؛ به تجربه‌ی زیسته‌، معنا و پیوستگی می‌بخشد. در هر خاطره‌ای که بیان می‌شود، آرزوی بازگشت ذهن به خانه خویشتن تکرار می‌شود، و این تجربه‌ی امید است که از ورای گذر بیرحم زمان سر بر می‌آورد.

شاید به خاطر همین است که آلیوشا در آخرین صفحات برادران کارامازوف به نوجوانان می‌گوید که در زندگی چیزی والاتر، قدرتمندتر، سالم‌تر و نیک‌تر از خاطره‌ای خوب نیست. اگر کسی تنها یک خاطره‌ی نیک و مقدس داشته باشد، همین یک خاطره او را نجات خواهد داد.

2009-09-17T17:03:00.003+04:30

بهشت ِ چشمانت
سبز
چونان حرکتی مداوم
که می‌راندم به فراسوی این سرانجام تلخ
انجامی که رقم زده‌اند
راقمان این سطور نکبت
بی‌آنکه نامی از ما باشد
یا حتی به اشارتی
یادی از ما.

نگاهت را سبز می‌خواهم
که رویایم
این آخرین دستاویز شیطان
همچون آتشی که -به اذن خدا- گلستان
سبز باشد
و بخواندم
به آنسوی این پایان
آنجا که تو
در بلندای تمنای یک انسان
تسخر می‌زنی به بوزینگان.

گربه رو کی میگیره؟

2009-09-17T12:11:00.002+04:30

موشه رو کی می‌گیره؟ موشه رو گربه می‌گیره
گربه رو کی می‌گیره؟ گربه رو سگه می‌گیره
سگه رو کی می‌گیره؟....

پادشاهی بود که از شر موش‌های قصرش خسته شده بود و دستور داده بود که گربه‌‌ها بیاورند. گربه‌ها موش‌ها را دفع می‌کنند و خود مشکل تازه‌ای می‌شوند. سگ‌ها می‌آورند و بعد شیرها و بعد فیل‌ها و آخر دوباره به همان موش‌ها رضایت می‌دهد تا قصر بر سرش خراب نشود.

حالا حکایت جامعه‌ی ماست. به قول دکتر آزاد تنها هنر مسئولین ما این است که بحرانی را با بحران دیگری جایگزین کنند (نقل به مضمون). و صد البته که این کار را چندان واضح و شفاف انجام نمی‌دهند. منظور اینکه اگر دستور از حمله و حبس و بند و قتل می‌آید، آنچنان نیست که بشود کسی را نشان داد و گفت که این دستور داده و بعد هم پاسخگو باشد.

ببنید تا حالا چقدر این کلمات را شنیده‌ایم: عوامل خودسر، لباس شخصی‌ها، کمیته تحقیق و بررسی و... . و چقدر شنیده‌ایم (مستقیم و غیرمستقیم) که همه‌ی مسئولانی که اصولا باید پاسخگوی اتفاقات اخیر باشند از رییس قوه قضاییه گرفته، تا وزیر اطلاعات و وزیر کشور و فرماندهان پلیس و غیره خود را هیچ‌کاره می‌دانند و مسئولیت نمی‌پذیرند و البته آماده‌ی هرگونه تحقیق و تفحص هستند تا حقیقت آشکار شود و حق به حقدار برسد!

دیده‌ایم و فراوان شنیده‌ایم که مسئولین مملکت از مردم خواسته‌اند که جلوی مردم بایستند! نیروی بسیج که نیروی مردمی باید به حساب بیاید به قول محمد نوری‌زاد شبیه به شعبان بی‌مخ هستند که کارشان زهر چشم گرفتن است و یگانه راهنمای‌شان کینه‌ها و تعصب‌هاییست که در دلشان انباشته‌اند. کاشتن نفرت‌، به بی‌اعتمادی منجر می‌شود، به دروغ، به خشونت، به بی‌اخلاقی و هزاران بلای دیگر که به جان وطن ما افتاده است.

همه‌ی اینها نشانه‌ی چیست؟ اینکه ما انواع نیروهای رهاشده روبروییم که گمنام هستند و رسمیت ندارند و به همین دلایل مسئولیت‌پذیر نیستند و صد البته پر از بغض و کینه‌اند و حاضرند هر کاری بکنند و حتی هر کاری کردن‌شان هم لزوما از رابطه عقلانی تدبیر شده‌ی بین وسیله و هدف ناشی نمی‌شود. اینها همه‌ جا هستند: در بدنه قوه قضاییه، در بدنه صدا و سیما، در بدنه وزارت کشور و وزارت اطلاعات و پلیس و... . این نیروهایی که ایجاد شده‌اند و رها شده‌اند تا منویات کسانی را جامه‌ی عمل بپوشانند، آنقدر سربراه نیستند که به موقع آرام گیرند. بعد از مدتی خود دردسر تازه‌ای می‌شوند، بیشتر برای مردم و البته در آینده برای صاحبان‌شان.

2009-09-15T18:01:00.000+04:30

هر آن کس زندگی کرده و لختی با خود اندیشیده
هرگز در توانش نیست
که این نوع بشر را جز به نفرت بنگرد؛ آری!
هر آن کس از قفا همواره در تعقیب خود حس می‌کند،
ایام دیرینی که دیگر بازنایندش؛
دگر دل را به رخساری فریبنده بنسپارد
و زهر کژدمان خاطراتش، تن بفرساید
دلش را پنجه‌ی زنگار حسرت سخت بفشارد.

ــ ییفگنی آنگین، پوشکین +