Ու դու արդեն դարձար այսպես դատարկ՝
Նշաններից ազատ մակերեսի նման,
Որի խորքում առկա անհայտ մի չափում է՝
Հայտնի չորրորդության ծալքերում պարուրված:

Հիմա դու գրում ես, մինչ սպասում է ձեռքը՝
Հայելու նման անշարժ, հայելու նման տափակ,
Որի խորքի ներկան անորսալի բանն է՝
Քո դիմակայությամբ առհավետ վերացած:

Դու նայում են նրան, սակայն տեսնում ես քեզ,
Վստահ էլ չես նույնիսկ՝ դո՞ւ ես արդյոք նայում,
Գուցե նա էր սպասում, որ կնայի քո մեջ,
Գուցե դու ես հայելին, գուցե ձեռքը դու ես:

Վախենում ես գրել, որովհետև գիտես՝
Հենց սկսես գրել, գրելու ես դու քեզ:

Գիշերը քնելուց առաջ…
Բայց հիմա գիշերը էլ չեմ քնում:
Համարյա չեմ քնում:
Լավ չեմ քնում:

Գիշերը նախևառաջ նայում եմ էկրանին՝
Անկախ լուսնի լինել-չլինելուց,
Անկախ ամպերից, աստղերից:
Համարյա նույն էկրանն է՝ տարբեր անուններով՝
Ֆեյսբուք, ինստագրամ, թվիթեր, տելեգրամ:
Սիրում եմ նայել էկրանին ու մտածել քո մասին,
Ստուգել, թե վերջին անգամ ե՞րբ ես եղել առցանց:
Մտքում բարի գիշեր ասել, թե ցանցում չես:
Թե առցանց ես լինում՝
Կանաչ փոքրիկ շրջանակի տեսքից
Հուզվում եմ ու քնքշությամբ լցվում:
Շրջանակը ոնց որ լուսամուտդ լինի՝
Մութ տան պատերիդ միայնակ վառվող,
Ճիշտ է, որ առաջվա պես անթափանց վարագույր կա,
Բայց գոնե գիտեմ, թե ուր ես նայում:
Կարող է՝ երբեք միասին չենք նայել աստղերին
(թեկուզ իրարից անկախ),
Բայց գոնե նայում ենք էկրանին
(թեկուզ իրար չտեսնելու տալով):
Ու գոնե հիմա հաստատ գիտեմ այդ մասին՝
Մեզ բաժանող էկրանի մասին:

Գիշերը երկինքը ելնում է ափերից,
Պատուհանից իջնում,
Շրջանակից ծորացող մեղրի շիրայով
Փաթաթվում է վրաս։

Գիշերը Առնակին թողնում են դժոխքից,
Շղթայազերծ՝ հասնում է քնով ընկած քաղաք,
Համեստ թափառելով դատարկ փողոցներում՝
Ոռնոցներ է հանում խենթացող շներից։

Շները զարթնում են հոտից ուրվականի,
Կրծքի վանդակի մեջ խրված սրտի նման անմեղ
Անգիտակից կծկվում են մածուցիկ խավարում՝
Սպասելով, որ անցնի, որ կանցնի, որ կանցնի։

Մազերս բիզ֊բիզ են կանգնում,
Մազերս ծառանում են,
Մակընթացություն է։

Արյունս փքվում է, բարձրանում,
Արյունս եռում է կապույտ
Լուսնալույսի տակ։

Լուսինը պտտվում է շուրջս,
Ու պտտվում է իր շուրջը
Հավասարաչափ։

Լուսնի վրա
Օրը տարի է տևում,
Լուսինը դեմք ունի։

Լուսինը
Հետևը բաց է քնում,
Եթե քնում է։

Ու երազնե՜ր է տեսնում։
Երազին
Ես պտտվում եմ իր շուրջը
Երազին
Ես նրա լուսինն եմ,
Ու սառն եմ։
Երազին
Արևը տուզիկ է կանաչ,
Հաչան,
Մարսենց դռանը կապած,
Ու մազ է թողնում։

Լուսինը լրել է,
Ջրերս բաձրացել են․
Թացություն է։

Հայացքը չռած հայացքիս՝
Դանդա՜ղ պտտվում է․
Դիմակայություն է։

Մերկ` դու հասարակ ես քո ձեռքի նման,
հարթ, հողեղեն, փոքրիկ, կլոր, թափանցիկ,
լուսնի գծեր ունես, խնձորի ճամփաներ,
մերկ՝ դու նրբին ես մերկ հատիկի նման։

Մերկ՝ կապույտ ես Կուբայի գիշերի նման,
պատատուկներ ու աստղեր կան մազերիդ մեջ,
մերկ՝ դու ընդարձակ ես ու դեղին
ոսկե եկեղեցու ներսում ամառվա նման։

Մերկ՝ դու պստիկ ես քո եղունգի նման,
կոր, նուրբ, վարդագույն, մինչ բացվում է լույսը
ու դու հետ ես մղվում ստորգետնյա աշխարհ

ասես հագուստի ու հոգսի երկար թունելով.
պարզությունդ խամրում է, հագնվում, թերթատվում
ու նորից մի մերկ ձեռքի վերածվում։

ՀՀ֊ում Սևքար անունով առնվազն 5 գագաթ կա: Վարդենիսի լեռնահամակարգում՝ Արմաղան լեռան դիմաց գտնվող Սևքարը (3063) հայտնի է «Սևսարի երկնադիտարանով»՝ գրեթե չուսումնասիրված, միակը իր տեսակի մեջ: Ուզում էինք տեսնել երկնադիտարանը, հետո, եթե ժամանակն ու հնարավորությունները թույլ տային, բարձրանալ Սևքար:

Առաջին անգամ Սևսար գնացել էի Արևիի Գևորգի հետ՝ մոտ չորս տարի առաջ: Արմաղանից իջանք ու գնացինք երկնադիտարանը տեսնելու: Մայիսն էր, Սևքարը արդեն զարթնել էր ձմեռային տրամադրությունից, բայց դեռ զգացվում էին նուրբ կապույտների ու ձյուների երազները: Աչքս վրան մնաց: Որոշեցի, որ մի օր կվերադառնամ:

Սևքարը 2014֊ի մայիսի 18-ին

Գուգլի քարտեզում Սևսարի տեղը նշված է․ սրամտորեն թե՞ անփութորեն՝ հասցեն Մայիսի 9֊ի փողոցում է տրված: Բայց տեղանքը ճիշտ էր: Ըստ դրա՝ իջանք խճուղուց դեպի Սևքար ուղիղ գծով ամենակարճ հեռավորությամբ  հատվածքում, մի քիչ հաց֊պանիր֊բանջարեղեն կերանք ու սկսեցինք գծել մեր ճանապարհը:

Անսպասելիորեն՝ ծաղկած սեզոնին էինք գնացել․ ծանոթ ու անծանոթ սիրուններ ու դեղաբույսեր՝ տեղ֊տեղ մետրի հասնող բարձրությամբ։

Արմաղանը Սևքարի ճամփից

Քարտեզը Սևսարի երկնադիտարանի ու մեր բռնած ուղղության միջև Գանձաքար գագաթ էր պատկերում՝ 2602 մ բարձրությամբ: Որոշեցինք քայլել այդ գծով, ընթացքում մի գագաթ էլ մեզնով անել

Գանձաքարը, հետևում՝ Սևքարը

Սևքարին մոտիկ արդեն սկսեցին շրջանաձև քարային կուտակումներ ու քարասյուներ հանդիպել: Կապույտ ներկված, բետոնապատ առվի հանդիպեցինք՝ լրիվ ցամաքած:

Մի քիչ փնտրեցինք, մինչև գտանք տեղացիների ասած Նախշուն քարը․ ես ստույգ տեղը չէի հիշում, նավիգացիան էլ ուշացումով էր արձագանքում ուղղության փոփոխություններին: Հենց Սևքարի լանջի տակից սկիզբ առնող ձորակի ափին էր: Վաղ գարնանը կարելի է գնալ ստուգել՝ գոնե մի քիչ ջուր հոսո՞ւմ է երբեմն, թե՞ լրիվ ցամաքել է արդեն:

Նաշխունը

Տարածքը մաքուր էր, միայն մի պլաստիկից բաժակ էր մի տեղ կորել֊մոլորվել (ճիշտ ճամփան ցույց տվեցինք):

Հավանաբար ջուր (և ոչ թե օձ), Սևսարի մեծ քարի կողն է

Ա՜խ ու վա՜խ արեցինք, նկարեցինք, նկարվեցինք, կոֆե խմեցինք, խոսեցինք ու երազեցինք քարերի պատկերագրերերի ու զորության մասին, վերջապես վեր կացանք՝ Սևքարը բարձրանալու:

Սևսարի երկնադիտարանը և Սևքար լեռը

Արդեն ուշ էր․ որոշեցինք, որ կբարձրանանք երևացող լանջով, հետո կկողմորոշվենք՝ աջ թե ձախ բարձունքը հաղթահարենք: Լանջի հետևից երևացող կողն ասում էր, որ որոշակի խորությամբ խառնարան կա, բայց խառնարանն իջնելու կամ գագաթի ճիշտ կետը փնտրելու ժամանակ երևի թե չէինք ունենա:

Կակաչներ կային սարի փեշերին․ ճամփին չէին հանդիպել: Ջուր խորհրդանշող երկու  ժայռապատկեր էլ տեսանք․ լավ փնտրելու դեպքում երևի էլի կգտնվեն:

ջո՜ւր

Վերելք

Իսկ գագաթը, ավելի ճիշտ՝ մերձգագաթային հատվածը, լիքն էր իմ համար նորահայտ սպիտակավուն֊վարդագունոտ հրաշքներով: Հետո վիքիՄհերն ու վիքիՎոլոդյան կպարզեն, որ անունը ճթիկ ցանցավոր է:

Ճթիկ ցանցավոր

Գուներանգ մանրիկ քարերի ու սև ավազի մեջից բխած անհաշիվ ծաղիկներ․ այդ էր Սևքարը: Գագաթին էլ սատանի պես սև, տաք օխրայով ծաղկած քարերով կույտ էր հավաքած:

Քայլեցինք 7 ժամ և 38 րոպե, անցանք 12․34 կմ, բարձրացանք 792 մ, իջանք 792 մ:  Բայց, ինչպես երևում է թրեքից, գագաթին չհասանք:  Մյուս անգամ:

Սպասի ու մենք կգանք, մենք սպասում ենք, որ գանք:

Ու սիրում է մարդը ուժի անզսպությամբ,
Մինչև վերջին ճիգը, վերջին սահման,
Մինչև եզրը, որտեղ կհանդիպի կրկին
Ինքը իրեն՝ դարձած իր ամբողջի մի մաս,
Երբ կսիրի իրեն, որովհետև եղավ
Սիրո բնակարան, գործիք՝ տրված նրան:
Իր մեջ բացված սերը մարդուն դարձրեց մի բան,
Որ սիրում է իրեն հենց այդ սիրո համար:

Իմ բացած դռան մեջ դու ես
Իմ արած քայլի մեջ դու ես
Իմ թափած ջրի մեջ դու ես

Իմ բռնած մկան մեջ դու ես
Իմ գրած կոդի մեջ դու ես
Իմ գտած բագի մեջ դու ես

Իմ ապրած կյանքի մեջ դու ես
Իմ չապրած կյանքի մեջ դու ես
Իմ սիրած երազը դու ես

Իմ ուզած-չուզածը դու ես
Իմ եղած-չեղածը դու ես
Իմ արած-չարածը դու ես

Բա ե՞ս… ես չգիտեմ, թե ես
Ինչ կապ ունեմ կամ թե ինչի
Ինչ անում եմ՝ դու ես, դու ես

Դու ես
Ես եմ
Ես-դու
դու-ես
բայց դու բայց դու
բան չգիտես
ես չգիտեմ
դու չգիտես
ոչ էլ գիտենք
թե ով գիտի
կամ ով արեց
որ չգիտենք
կամ ով գիտի
թե ինչ կանենք

գոնե աստված
մի ձեն հաներ
իմանայինք՝
ինքն էր թե չէ

ձեն չի հանում
թող չհանի

իմ իմացածը միշտ դու ես
իմ չիմացածը միշտ դու ես
իսկ մնացածը… ի՞նչ մնաց

ինչ էլ մնաց՝ էլի դու ես