Ode NL : Magazine

De geesten der verwarring

Fri, 20 Nov 2009 11:35:50 EST

Max Christern, hoofdredacteur Ode Nederland.

Foto: Vincent Mentzel

Door Max Christern

Het einde van het jaar nadert: tijd om terug te blikken. Zodra de dagen korter worden en de avonden langer, groeit die behoefte bijna natuurlijk bij de mens. Je kunt ook zeggen: zodra er meer duisternis in de dagen zit, willen we ons licht laten schijnen – over het verleden en de toekomst. Wat leerden we van de voorbije maanden en wat nemen we ons voor, voor de -komende tijd?

In de kranten en op radio en tv zult u alles nog een keer voorbij zien komen: alles wat 2009 zo onvergetelijk maakte. En dat was nogal wat, want we beleefden een crisisjaar. De jaaroverzichten zullen er bol van staan. Ode wil ook terugblikken, maar op een andere manier. Hoe kunnen we dit verwarrende jaar plaatsen? En wat kunnen we ervan leren? Als duisternis het thema van 2009 is, laten wij dan licht als perspectief nemen bij onze terugblik, bedachten we tijdens een redactieoverleg. En we wisten met wie we daarover moesten praten: Cees Zwart, econoom, sociaal-pedagoog en oud-columnist van NRC Handelsblad en Ode. Zwart heeft de uitzonderlijke kwaliteit om zo’n complex jaar te duiden en te plaatsen in een historische en filosofische context. Ik heb hem opgezocht in zijn woonplaats Zutphen en luisterde bijzonder geboeid naar de manier waarop hij zijn licht liet schijnen over de duisternis van dit jaar.

‘We zijn in de greep van de geesten der verwarring’, zei Zwart onder meer. Hij doelde daarmee op de tegenkrachten die in een periode van duisternis het nieuwe licht – het licht op de toekomst, dat staat voor vernieuwing en verandering – niet toestaan. Die geesten der verwarring krijgen volgens Zwart hun kans in een samenleving waarin de turbulentie te groot wordt. ‘Maar we hebben ze ook nodig. Zonder hen krijgen we geen beproevingen – en zonder beproevingen kunnen we ons niet goed ontwikkelen. Het gaat erom hoe je met ze omgaat.’

In de marge van het gesprek (zie pagina 30) spraken we ook over de media, die volgens Zwart in de greep zijn van de geesten der verwarring. De branche maakt mede door de crisis en de opkomst van het internet turbulente tijden door. Dat heeft zijn weerslag gehad, ook op de journalistiek. ‘De reputatie, het oerbeeld van de journalistiek, is dat van een spiegelaar, die naar eer en geweten probeert weer te geven wat er in werkelijkheid gaande is. De journalistiek moet mensen rijp maken voor die bespiegelingen en proberen het oordeelsvermogen van het publiek te wekken’, legde Zwart uit. ‘Maar dat verslag doen van de werkelijkheid is helemaal weg. Wat nu overheerst, is het ophitsen en vervormen.’

Ik denk dat Zwart gelijk heeft. Ode is vijftien jaar geleden ontstaan als tegenbeweging op de meer-van-hetzelfde-journalistiek, die vooral gericht is op de dingen die misgaan in de wereld. Gelukkig doen een aantal andere titels dat nu ook, in toenemende mate zelfs. ‘Er is ook een positieve kant’, stelde Zwart. ‘We leven in een tijd waarin de onechtheid wordt ontmaskerd. Het doorbreken van het licht van de toekomst en de geesten der verwarring scheppen een nieuwe werkelijkheid waarin onechtheid circuleert. De grote opgave voor de moderne journalistiek is om niet alleen de sensatie, de hype en de ramp naar voren te brengen, maar juist de veelzijdigheid van licht en duister te tonen en te laten zien dat daarin wel degelijk stappen worden genomen. Dat kan de journalistiek prachtig verhalend vertellen. En dat zou ik de taak van de moderne journalistiek vinden.’

Het was verrijkend om naar hem te luisteren, als mens en als journalist. En ik weet zeker dat de bespiegelingen van Cees Zwart ook nieuw licht zullen werpen op uw terugblik op het afgelopen jaar.

Issue: 122 december 2009

Related Reading

Het licht van Zwart

Duurzame top

Fri, 20 Nov 2009 11:35:50 EST

Met de feestdagen voor de deur stelde de redactie van Ode een Duurzame Top samen van mooie producten. Niet alleen om cadeau te geven, maar ook om zelf elke dag te gebruiken! En hoe bepaal je als consument of een product dat je koopt werkelijk duurzaam is?

Ed monchen en dagmar janousek geloven dat consumenten de aanjagers van verandering kunnen zijn.

Foto: Pieter de Swart

Ode’s jaarlijkse selectie van heerlijke en eerlijke producten die goed zijn voor u en de wereld.

Hoe bepaal je als consument of een product dat je koopt werkelijk duurzaam is? In Nederland bouwt een nieuwe organisatie, One Planet, aan een allesomvattend keurmerk.

In een deels leegstaand kantoor aan het Stationsplein in Amersfoort, waar ze antikraak mogen zitten, werken Ed Monchen en Dagmar Janousek keihard aan hun duurzame droom. Die droom draait om de introductie van een internationaal, alles overkoepelend keurmerk. Een stempel op producten waardoor de consument kan zien of zijn aanschaf inderdaad echt duurzaam is.

‘Er bestaan al heel veel keurmerken, zoals Fair Trade, EKO, FSC en Milieukeur. Die zeggen allemaal iets over een deel van het geheel’, vertelt Ed Monchen. ‘Maar wat ontbreekt, is een mondiaal keurmerk waarin al die bestaande keurmerken zijn meegenomen. Juist nu, in een tijd dat consumenten meer vraag hebben naar groene producten, is het goed als zo’n keurmerk er snel komt.’

Monchen en Janousek gaven beiden een mooie carrière in het internationale bedrijfsleven op en gingen vorig jaar aan de slag met hun plan. Ze zochten naar investeerders en partners om hun eigen D.V. op te zetten: de Duurzame Vennootschap. Ze geloven dat de tijd er meer dan rijp voor is. ‘We moeten ook echt iets veranderen in ons consumptiegedrag, want het gaat niet goed met de wereld’, zegt Janousek. ‘Ik wil straks kunnen zeggen dat ik niet stil ben blijven zitten, maar dat ik iets gedaan heb.’

One Planet gelooft in de consument als aanjager van een verandering die de wereld ten goede komt. ‘Wij willen de consument stimuleren bij de aankoop van duurzame producten’, legt Janousek uit. ‘Als je straks heel makkelijk kunt zien of een product dat je wilt kopen wel of niet duurzaam is, dus wel of niet bijdraagt aan een betere wereld, dan helpt dat de consument bij zijn keuze.’ En, zo is de gedachte: hoe meer duurzame producten de klant koopt, hoe groter de stimulans voor producenten om meer producten te maken die dit nieuwe mondiale keurmerk kunnen krijgen.

Een aantal grote producenten is overigens zelf al actief bezig met eigen keurmerken. Zo hebben Albert Heijn en Unilever recentelijk hun eigen groene lijn geïntroduceerd. ‘Dat is op zich heel goed, maar er ontbreekt nog veel bij hun afwegingen’, zegt Monchen. ‘En bovendien: als meer bedrijven dit gaan doen, groeit het aantal keurmerken en logo’s in de winkelschappen alleen maar verder, en daarmee ook de verwarring bij de consument.’

One Planet moet straks aan die verwarring een einde maken. Met een eigen researchteam dat uitzoekt hoeveel (of weinig) schade een product aan de aarde toebrengt. De internationale partner met wie One Planet daarbij samenwerkt, is het WWF, de internationale moederorganisatie van het Wereld Natuur Fonds. ‘Een vertrouwenwekkende partij, ook voor de consument’, zegt Monchen.

Het team van One Planet – nu zijn dat nog maar een tiental mensen, maar over drie jaar moeten er vijftig man zitten die jaarlijks 50.000 producten testen keurt de producten en geeft ze een rating. De totale levenscyclus van het product wordt daarbij bekeken, van grondstof tot afval. Het gaat hier niet alleen om CO2 uitstoot die bij de productie en distributie van het artikel vrijkomt, maar om een veelheid aan variabelen: het recyclen van afval, het watergebruik, de impact op de biodiversiteit, de arbeidsomstandigheden en de meetbare mate van fair trade. Vervolgens publiceert One Planet de ratings op haar website, online shops en vergelijkingssites. Consumenten en producten worden uitgenodigd hier commentaar op te geven en helpen zodoende de rating te verbeteren. Alleen de beste producten komen in aanmerking voor een licentie van het keurmerk.

De gedachte is dat het keurmerk straks een nieuwe koopimpuls bij de klant kan zijn. En daar hebben bedrijven geld voor over. Er is vertrouwen dat de consument vervolgens de doorgaans duurdere duurzame producten ook zal kopen. Uit recent onderzoek van One Planet in Nederland blijkt dat 34 procent van de respondenten bereid is tot tien procent meer te betalen voor een product als bekend is dat het echt duurzaam is.

De eerste producten die het keurmerk verdienen, zijn intussen bekend: een stofzuiger van Philips, een mobiele telefoon van Motorola en vloeibaar wasmiddel van Froggy. In het voorjaar lanceert One Planet haar website. ‘Onze missie is om in 2012 het meest duurzame overall keurmerk ter wereld te zijn’, zegt Monchen met een gezonde ambitieuze lach. Als dat lukt, zullen ze nog vaak verhalen vertellen over die tijd in dat antikraakpand in Amersfoort, van waaruit ze de wereld hebben veroverd. En ’m een beetje beter hebben gemaakt.

MAX CHRISTERN www.oneplanet.org

	Dakdokters groen dak ‘De daken in Nederland zijn ziek’, zegt Matthijs Bourdez vol overgave. ‘Het zijn de verteerde rokerslongen van het land. Wij gaan Nederland weer gezond maken.’ Daarom heet zijn bedrijf De Dakdokters. Daarmee wil hij ‘groene daken’ aanbieden aan woningen: gras, mos, vetplanten en struiken moeten de daken weer laten ademen, de stad weer lucht geven. Bovendien levert een groen dak prima isolatie op. In steden als Berlijn, Parijs en Brussel is het inmiddels een bekend fenomeen. Bourdez hoopt nu Nederland klaar te stomen. Het belangrijkste ingrediënt van een groen dak, legt Bourdrez uit, zijn de zogenaamde sedumcassettes, matten met vetplantjes die klant en klaar geleverd worden. De voordelen: ze nemen fijnstof op, verminderen de waterafvoer naar het riool en hebben een waterzuiverende werking. Iedere mat bevat vier tot acht soorten sedum en ziet eruit als een honingraat. De mat is gevuld met lichte materialen als puimsteen en lava; dit is voor de drainage en opslag van regenwater. Met het charmeoffensief dat Bourdrez en zijn zakenpartner Daan de Leeuw afgelopen zomer inzetten op beurzen en festivals – gehuld in witte doktersjassen met bakfietsen gevuld met stukken gras en plantjes – begint het aantal aanvragen voor een groen dak langzaam te groeien. ‘We zijn nu met tien aanvragen bezig’, meldt Bourdez. ‘Daarnaast hebben veertig mensen laten weten dat ze serieus geïnteresseerd zijn.’ Dat moeten er meer worden als hij beter kan duidelijk maken dat er in grote steden als Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht subsidieregelingen bestaan waarbij je een vergoeding tot 67 procent per vierkante meter kan terugkrijgen. Prijs per vierkante meter: €85 www.dakdokters.nl
	Total Care voetbal Het bezoek van klimaatgoeroe Al Gore aan Nederland, vorig jaar, was de perfecte aanleiding voor het bedrijf Total Care Company om de campagne Glowball against Global Warming te beginnen. Voor aanvang van de drukbezochte lezing in Aalsmeer deelde het bedrijf kunstlederen voetballen uit, met daarop een afbeelding van de aarde en op de plek van de evenaar een lichtgevende rand, als symbool van de opwarming van de aardbol. Sindsdien duiken de ballen vaker op, tijdens evenement waar duurzaamheid centraal staat – en daar zijn er veel van tegenwoordig in Nederland. Met deze bal vraagt het bedrijf aandacht voor het klimaatprobleem. Van iedere verkochte bal doneert het anderhalve euro aan de Delftse theatergroep Max.Milieubende. Deze groep geeft workshops op scholen, waar ze kinderen spelenderwijs bewust maken van het klimaatprobleem. Hoogtepunt van de campagne moet het WK voetbal in 2010 worden. Total Care Company hoopt dat de aftrap van dit toernooi in ZuidAfrika zal geschieden met die indrukwekkend glimmende klimaatbal. €8,99 www.glowballagainstglobalwarming.com
	Rich Hippie parfum Wie aan duurzame artikelen denkt, zal niet eerst op parfum of aftershave komen. Deze reukwateren zitten immers vaak vol met chemische stoffen om de juiste geur te creëren. Maar voor de parfums van Rich Hippie, die in 24 soorten verkrijgbaar zijn, wordt louter gebruikgemaakt van biologische of wilde planten. Bovendien worden de parfums volgens traditionele manieren geproduceerd: zonder chemische toevoegingen of gebruik van oliederivaten. In Hollywood is Rich Hippie gesignaleerd bij onder meer Julia Roberts, Mary Kate Olsen en Donna Air. In Nederland nog niet verkrijgbaar, maar wel in Antwerpen bij Magnolia. Vanaf €15 www.richhippie.com
	YummieEarth snoep ‘Biologisch snoep hoeft niet te smaken naar karton’, aldus Sergio Bicas, een van de twee mannen achter Yummie Earth, een Amerikaans bedrijf dat biologische lollies maakt. Begonnen als experiment om hun eigen kinderen verantwoord snoep te kunnen geven, verovert de lolly van Bicas en zijn vriend Rob Wunder nu de hele wereld. Basisingrediënt is biologische druivensuiker, die donkerder is dan de glucose die in de reguliere snoepindustrie wordt gebruikt. Om hun snoepjes kleur te geven (‘kinderen eten geen bruin snoep’) worden fruit en groenteextracten gebruikt. Producten van Yummy Earth zijn onder meer te koop bij Rio De Bio in Utrecht. Vanaf €0,15 www.yummieearth.com
	Hymini oplader Windenergie was nog nooit zo eenvoudig, dankzij de Hymini. Dit apparaat – een vinding uit Taiwan – kan aan de arm, op de fiets of aan de auto worden bevestigd en werkt als een miniwindmolen waarmee je je mobiele telefoon of MP3speler kan opladen. Deze elektriciteitslader in handformaat levert met een briesje van twintig minuten ruim een half uur iPodplezier op. Op een zomerse dag kan het bijgeleverde zonnepaneel worden gebruikt om de Hymini op te laden. Verkrijgbaar in zwart, groen en wit, verpakt in gerecycled karton. Onder meer te koop via www.heavenlyheroes.nl. €69,99 www.hymini.com
	Graham & Brown behang Ze zijn er in de meest exotische soorten: van een ‘fris bloemenscala met een vintage touch’ tot de ‘wilde en ongetemde schoonheid van de Engelse Cottage tuin in de lente’. Het behang van de Engelse fabrikant Graham & Brown is niet zomaar behang. In 2007 presenteerde de fabrikant van behang en wanddecoratie een uitdaging aan studenten van Engelands meest vooraanstaande designacademie, Central St Martins: ontwikkel een serie behang die innovatie combineert met duurzaamheid. Het resultaat was een collectie van zeven ontwerpen in 38 kleurvarianten, geïnspireerd op onderwerpen en kleuren uit de natuur. Onderwerpen omvatten bedreigde vogelsoorten, het regenwoud en fossielen. Er is ook een kinderbehang met daarop futuristische auto’s die op melk rijden. Volgens Samantha Bezembinder van het Amsterdamse kantoor van Graham & Brown kwam het idee voort uit de vraag naar duurzame, modieuze producten: ‘We merkten dat veel klanten ecoontwerpen te alternatief of te duur vonden. Het aanbod dat er was, vonden mensen niet hip of mooi genoeg. Dat is er nu wel.’ Al het materiaal – van het behang tot de verpakking – is geproduceerd van duurzame materialen. Zo is de inkt op waterbasis, is de rol verpakt in biologisch afbreekbaar materiaal op basis van maïs en is het behang gedrukt op papier dat is gemaakt van bomen met het FSCkeurmerk dat waarborgt dat ze afkomstig zijn uit verantwoord beheerde bossen. Verder gebruikt Graham & Brown bij de productie regenwater. Een rol kost €44,90 www.grahambrown.nl
	Herso sloophouten tafel De Brabantse meubelmaker Rik Ruigrok kan zich nog herinneren hoe hij werd uitgelachen door zijn familie en vrienden toen hij in 2001 begon te werken met afvalhout. Inderdaad ontdekte hij al snel iets vreemds: mensen durven vaak niet te zeggen tegen hun bezoek dat hun meubels zijn gemaakt van afvalhout. ‘Ze schamen zich er voor’, meent Ruigrok. ‘Het kon niet wat ik wilde. Er zou toch geen markt voor zijn... Totdat Claudia Schiffer op mijn tafel klom.’ Claudia Schiffer? Juist. Het topmodel was een paar jaar geleden tijdens een beurs in Duitsland dolgelukkig met haar aankoop en klom er bovenop. Een medewerker maakte een foto die de wereld rondging en de offertes bleven sindsdien binnenstromen. ‘Geen twee stukken hout zijn identiek’, zegt Ruigrok. ‘Ieder stuk heeft zijn eigen patroon, kleurschakering en karakter. Daardoor is iedere tafel uniek.’ Toch hoeft dat niet onbetaalbaar te zijn. Doordat het materiaal goedkoop is, zijn de sloophouten tafels van Ruigrok volgens hem niet duurder dan andere op maat gemaakte tafels. Ruigrok is niet de enige die met sloophout een gat in de markt vond. De Nederlandse ontwerper Piet Hein Eek begon begin jaren negentig al met het ontwerpen van meubels van gebruikt hout en groeide uit tot ‘s lands bekendste sloophoutmeubelmaker. Zijn werken zijn inmiddels razend populair en een aantal zijn zelfs opgenomen in diverse musea, waaronder het Stedelijk Museum Amsterdam. Ruigrok volgt een andere weg. Met zijn bedrijf Herso Maatwerktafels ging hij een samenwerking aan met de Brabantse vuilophaaldienst Van Kaathoven. Het afvalhout van Van Kaathoven – voornamelijk oude pallets en meubels van kringloopwinkels – verwerkt Ruigrok in hippe tafels. Als ruil worden de houtsnippers van Ruigrok bij de vuilophaaldienst verwerkt: uit het stof en zaagsel worden houtsuikers gehaald voor industriële alcohol, de pulp wordt gebruikt voor biomassa en de rest van de snippers wordt verwerkt tot kattenbakvulling. Deze wordt na gebruik weer opgehaald, vermengd met GFTafval en tot compost verwerkt. Ruigrok heeft plannen om zijn onderneming volledig duurzaam te maken. Nog voor het einde van dit jaar wil hij dat Herso onafhankelijk is van het gasnet en overgaan op verwarming door biomassa; de warmte wil hij gebruiken voor de productie. Ook wil hij dat het bedrijf in 2015 volledig CO2neutraal produceert. Waarom? ‘Ik heb drie kinderen’, geeft Ruigrok als verklaring. ‘Ik hoop dat ze het stokje netjes overgedragen krijgen.’ Vanaf €2000 www.herso.nl
	Orso regenzuil Vrijwel iedere achtertuin in de jaren vijftig had er eentje: een regenton. Handig, want zo werd geen drinkwater verspild bij het sproeien van de plantjes. Het product lijkt een generatie te hebben overgeslagen, maar sinds kort is er een moderne versie op de markt, de ‘regenzuil’. In een nieuw design en voorzien van een tuinslang is deze zuil modegevoeliger dan die ouderwetse ton, en bovendien makkelijker in het gebruik. Doordat hij vrij smal is, staat er een hogere druk op het water, waardoor plantjes eenvoudig te besproeien zijn. €259 www.kilianwater.nl
	Redbeans koffie ‘Het leven is te kort voor slechte koffie.’ Dat is het motto van branderij Neuteboom in Almelo. Daarom introduceerde zij onlangs Redbeans, de eerste klimaatneutraal geproduceerde koffie met het logo van HIER, een coalitie van Nederlandse organisaties die zich inzetten tegen klimaatverandering. Doel van Redbeans was om de CO2uitstoot die bij de productie van koffie vrijkomt te minimaliseren. Dat doet het bedrijf onder meer door ‘groen’ gas – gas uit biomassa als groente, fruit en tuinafval – te gebruiken bij het branden van de bonen. Ook de zachte verpakking is milieuvriendelijker dan de traditionele koffiepakken en het restafval – de koffieboonvliesjes die na het branden overblijven – wordt niet weggegooid, maar geperst en als biologische meststof gebruikt. Om te komen tot ‘eerlijke’ koffie maakt Redbeans gebruik van biologisch geteelde koffie: nergens in het productieproces worden pesticiden, kunstmest of andere chemische middelen gebruikt. De naam van deze koffie is ontleend aan de rijpe, rode koffiebessen die met de hand worden geplukt: dat zijn de lekkerste, zo vertellen de koffieboeren. Onrijpe bonen komen er dan ook niet aan te pas, en dat komt de smaak alleen maar ten goede. Het begrip ‘zuivere koffie’ heeft met Redbeans weer een verrassend nieuwe betekenis gekregen. Vanaf €2,29 www.redbeans.nl
	Not a box lamp De lamp van de Nederlandse kunstenaar David Graas heeft geen verpakking nodig. Zijn lamp ís de verpakking. ‘Not a box’ – de naam van zijn ontwerp – is een golfkartonnen doos met een uitgesneden lampvorm waar het licht doorheen komt. Er zit een snoer, een fitting en een lampje in; de doos vormt de kap. ‘Trendy en milieubewust’, zo wordt het ontwerp op diverse websites geadverteerd. Toch heeft Not a box een gloeilamp, geen spaarlamp. Hoe zit dat? Graas moet lachen: ‘Een spaarlamp zou het te duur maken. Ik vind hem nu al redelijk aan de prijs.’ Ook is het karton niet gerecycled, maar het is wel recyclebaar, benadrukt Graas: ‘Van dit karton kan nog mooi tekenpapier worden gemaakt.’ Het milieubewuste zit hem volgens Graas vooral in het feit dat er geen verpakking omheen zit. Doordat de lamp in Nederland wordt geproduceerd, hoeven er bovendien weinig kilometers voor gemaakt te worden. €39 www.davidgraas.com
	Froggy vloeibaar wasmiddel Wassen op lagere temperaturen bespaart energie. Zo kost wassen op 60 graden maar liefst drie keer zoveel energie als wassen op 30 graden. Maar welk wasmiddel krijgt de vlekken er nog uit op 30 graden? Froggy’s vloeibaar wasmiddel, een product uit de ecologische schoonmaaklijn van het Duitse Werner & Mertz, blijkt ook vanaf die lagere temperatuur nog effectief te zijn. En het is op veel vlakken milieuvriendelijker dan andere wasmiddelen. Dat zit ‘m in de zogeheten oppervlakteactieve stoffen, de meest giftige onderdelen van een wasmiddel. Bij Froggy zijn die stoffen biologisch afbreekbaar. Ze blijven daarom niet achter in het water. Verder bevat Froggy geen optische witmakers en fosfaten die toxisch moeilijk afbreekbaar zijn. Het vloeibare wasmiddel is niet op dieren getest, bevat geen kleurstoffen en bewaarmiddelen en is hypoallergeen, ideaal dus voor mensen met een gevoelige huid. En natuurlijk: de zak is recyclebaar. €8 www.ecofroggy.com
	Motorola mobiele telefoon Kan een mobieltje groen zijn? Motorola’s Renew W233 komt een heel eind in de richting. De makers lanceren het toestel in ieder geval als ’s werelds eerste CO2neutrale mobiele telefoon. In samenwerking met Carbonfund.org compenseert Motorola de mondiale voetafdruk die door de productie van de telefoons ontstaat met investeringen in regenwouden en duurzame energieprojecten. De groenste mobiel is gemaakt van gerecyclede waterflessen. Ook over de verpakking is nagedacht: die is klein en recyclebaar. Op techniek is intussen nauwelijks ingeleverd. De W233 heeft alle gadgets en features die een modern mobieltje moet hebben: twee gigabyte geheugen, MP3speler, internet. Kopers krijgen bij aankoop een recycleenvelop waarin ze het toestel gratis kunnen terugsturen als ze het niet meer gebruiken. Het mobieltje is 22 procent kleiner dan de gemiddelde mobiele telefoon. Maar met een batterij die het meer dan negen uur achtereen doet en een relatief lage prijs zet Motorola wel een hele grote stap naar duurzamere mobieltjes. Binnenkort te koop onder de 100 euro. www.motorola.com
	Pants to Poverty ondergoed In Engeland is het sinds de lancering in 2005 een grote hit. Nu lijkt het ondergoed van Pants to Poverty ook Nederland te veroveren. De slips, shorts en topjes van biologisch katoen worden fairtrade geproduceerd in India en bewijzen dat verantwoorde (onder)kleding trendy kan zijn. De makers noemen hun product ‘het meest transparante ondergoed ter wereld’ en laten in winkels en op de website zien hoe verantwoord er op elk onderdeel van de productie van het ondergoed wordt gewerkt. Inspirator voor de ontwerpers was Nelson Mandela die tijdens een bezoek aan Londen een nieuwe generatie opriep het verschil te maken door ‘de honderden miljoenen mensen gevangen in armoede’ zo snel mogelijk te bevrijden. Het succes van dit initiatief – ‘The power is in your pants’ luidde een slogan – kwam snel en inmiddels is de formule uitgerold naar zestien andere landen, waaronder Nederland. Onder meer te koop via www.lotika.nl. Vanaf €12,95 www.pantstopoverty.com
	Ecover ontvetter Voor het milieu is schoonmaken een uiterst smerig karweitje. De meeste reinigingsmiddelen zitten boordevol chemische stoffen. De Belgische fabrikant Ecover stelt zelfs dat reinigingsproducten nooit milieuvriendelijk kunnen zijn. Wel houdt het bedrijf zoveel mogelijk rekening met de ecologische systemen. De nieuwste formule van Ecover gaat een stapje verder. De oude middelen bestonden al uit plantaardige basisingrediënten, maar de productie was nog altijd niet volledig ecologisch en dat stak de Belgen. Daar heeft het bedrijf na zes jaar onderzoek nu een oplossing voor gevonden: de Ecosurfactants, een nieuwe reeks ecologische schoonmaakproducten gemaakt van volledig plantaardige grondstoffen, gebaseerd op een uniek gist uit een combinatie van glucose en olie. Het productieproces is volledig biologisch en de uitkomst is een serie krachtige reinigingsmiddelen. Een daarvan is de Power Cleaner, de gezondste ontvetter voor ovens, kookplaten en afzuigkappen – snel en volledig afbreekbaar. En natuurlijk verpakt in een recyclebare fles. €4,95 www.ecover.nl
	Wattcher energiebesparing Zonder energiezuinige apparaten, LEDlampen en zonnepanelen op je dak toch energie besparen. Het klinkt ongelooflijk, maar het Amsterdamse productontwikkelingsbedrijf Innovaders bewees het tegendeel. Het geheim? Inzicht in je eigen energieverbruik, want daardoor ga je er minder van gebruiken. In samenwerking met Eneco bedacht Innovaders de Wattcher, een mooi ontworpen product dat met een stekker in de wand kan worden geplugd en dat informatie geeft over je energieverbruik. Het idee van de Wattcher ontstond tijdens een van de brainstormsessies van Innovaders. Het terugdringen van energieverbruik was belangrijk, vond iedereen. Maar hoe doe je dat op een eenvoudige manier? Door zichtbaar te maken wat er gebeurt in je huis, was het antwoord. Drie jaar werd er aan gesleuteld om uit te vinden hoe het systeem kon worden aangesloten op zoveel mogelijk meterkasten. De befaamde ontwerper Marcel Wanders werd er bijgehaald en ontwierp een strak, wit apparaatje dat het elektriciteitsverbruik van het hele huis op een inzichtelijke manier laat zien. Want daar gaat het om, zegt Gernout Erens, medeoprichter van Innovaders: ‘Wanneer je een apparaat aan of uitzet, toont de Wattcher direct het verschil. Zo zie je waar energie wordt verbruikt en ontdek je wat je kunt besparen.’ Het apparaat heeft effect. Uit een proefproject bij driehonderd huishoudens bleek vorig jaar dat gemiddeld zeven procent energie werd bespaard. €129 www.wattcher.nl
	Goodforall zelfbouwkerstboom Het ontwerperspaar Ilya Yashkin en Romy Boesveldt van Kidsonroof maakt er een gewoonte van nieuwe producten even te laten testen door hun kinderen. Zo ook het bouwpakket waaruit een kerstboom tevoorschijn moet komen. De kinderen gingen in het testlab of imagination uit hun dak met de boom. Ook de ouders zelf raakten daardoor erg enthousiast. De kerstboom als bouwpakket: kartonnen takken, bladeren en kerstballen van gerecycled papier die je zelf in elkaar mag zetten tot een zestig centimeter hoge kerstboom, inclusief piek. Als hij voor Driekoningen weer wordt opgeborgen, heeft de boom geen naald verloren. En hij gaat jaren mee. €27,50 www.goodforall.eu

Issue: 122 december 2009

Goodforall, de webwinkel die producent en koper blij maakt

Fri, 20 Nov 2009 11:35:50 EST

Het zit in haar genen, al haar hele leven lang. Marja Baas wil, zo zegt ze zelf, goed zijn voor de mensen en iets nuttigs doen voor de mensheid. Na een leven als uitgever, welzijnswerker en organisatieadviseur heeft ze nu het gevoel dat ze doorheeft hoe ze dat het best kan doen: via de duurzame cadeauwebwinkel Goodforall.

Voor de deur van het kantoor, in een sfeervol, oud hoekhuis in Naarden-Vesting, staan twee ginkgo’s, de kleine Japanse notenboompjes. Het blad van de ginkgo is in het logo van Goodforall verwerkt. ‘Dit is voor mij het toppunt van duurzaamheid. Die plant heeft echt eeuwenlang alles overleefd’, vertelt ze. ‘En ik hoop dat mijn bedrijf dat ook zal doen.’ De webwinkel van Baas biedt een keur aan cadeaus en producten die allemaal onder de brede noemer ‘duurzaam’ vallen en die opvallen door hun originaliteit of exclusiviteit.

Baas laat veel spullen in India maken. Ze bepaalt grotendeels zelf of iets duurzaam is of niet. ‘Dat is voor een deel een gevoel en voor een deel kun je dat onderzoeken. Vanaf volgend jaar gaan we er een punt van maken om alles te laten certificeren.’ Wat alle producten op de website gemeen hebben, is dat ze van topkwaliteit zijn, en dat ze ‘zoveel mogelijk vriendelijk zijn voor mens en milieu’.

Het mooist vindt Baas het als ze ziet dat een product aanslaat en zo aan beide kanten mensen blij maakt. Neem MyPaperBag, een stoer-charmante lederen tas, haar grootste hit tot nu toe. Er werden er ruim tweeduizend van verkocht tot nu toe. En het zorgde bij de fabriek in het Indiase Kolkata voor extra werkgelegenheid. Baas wil haar marketingkracht in de toekomst nog sterker verbinden aan het creëren van volume, ‘want dan kun je nog veel meer verschil maken’. Daarom zoekt ze naar een massaproduct – ‘een afwasborstel lijkt me leuk’ – dat ze in een nieuwe, hippe variant duurzaam kan laten produceren, liefst hier in Nederland, bijvoorbeeld door mensen met een handicap. Trots toont ze nog even een van de favoriete aanwinsten van haar winkel: van fairtrade biologisch katoen gemaakt beddengoed. ‘Wie dit koopt, ondersteunt scholings- en gezondheidsprojecten in India’, vertelt ze.

Goodforall, dat ook de webwinkel van Ode verzorgt, blijft ondanks de economische tegenwind gewoon groeien. De omzet verdubbelde afgelopen jaar naar ruim een miljoen euro en er werken intussen zeven mensen bij dit bedrijf. Het einddoel dat Baas in haar hoofd heeft voor haar formule is een internationale, duurzame warenhuisketen, met conceptstores. ‘Dat wordt de winkel van de wereld, waar je via je aankopen bijdraagt aan een betere wereld.’ En ook dan zet ze ginkgo’s bij de ingang. MAX CHRISTERN

ode.nl/webwinkel

Issue: 122 december 2009

Related Reading

Junkdesign en Casinokapitalisme
I.O.U.S.A.
De oplossingen van Al Gore
De Duurzame Top-15 Kopen... of toch maar niet?

Het belang van 'hoe'

Fri, 20 Nov 2009 11:35:50 EST

Jurriaan Kamp, Editor-in-Chief.

Foto: Dean Bentley

Door Jurriaan Kamp

Op mijn eerste dag als leerling op de redactie van de krant kreeg ik de opdracht een nieuwsbericht te maken over het bedrijf Schokbeton in Kampen. Er waren stakingen uitgebroken. Dat is zo’n bericht dat je nooit meer vergeet. Ik worstelde een aantal uren met de typemachine (niks computers), ook al omdat ik niet kon typen (kan ik nog niet), om een kwartier voor de deadline toe te zien hoe een ervaren journalist mijn stukje in minuten ‘door de machine haalde’. Voor zover ik met enig zelfvertrouwen op de redactie was gekomen die ochtend, was ik dat na die ervaring volledig kwijt. En ik herinner me goed hoe de redacteur mij les één van de journalistiek bijbracht. Elk bericht moet de volgende vragen beantwoorden: wie, wat, waar, waarom en hoe. Simpel? Dat valt tegen. Naarmate de materie van mijn stukjes ingewikkelder werd, ontdekte ik dat mijn bronnen voor een verhaal vaak verschillende antwoorden op die vragen hadden. Ofwel de meningen over oorzaken en gevolgen verschilden en het is de uitdaging voor de journalist om te midden van tegenstellingen en tegenstrijdigheden helderheid te scheppen.

Op weg naar de belangrijke VN-klimaatconferentie in Kopenhagen moet ik aan mijn eerste les journalistiek denken. Er bestaat een opmerkelijke eensgezindheid in de wereldgemeenschap als het om de strijd tegen de klimaatverandering gaat. Over de vragen ‘wie’ (iedereen moet meedoen), ‘wat’ (terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen), ‘waar’ (overal op de planeet) en ‘waarom’ (warmer worden van de aarde tegengaan) is iedereen het eigenlijk wel eens. Helaas staat die ene overblijvende vraag ‘hoe’ garant voor eindeloze discussies en moeten we er ondanks de vérgaande eensgezindheid – toch nog rekening mee houden dat Kopenhagen minder zal opleveren dan we hopen en dan nodig is.

Verandering is altijd moeilijk en niets is comfortabeler dan voortgaan op dezelfde weg. Het beste medicijn voor verandering is inspiratie. Inspiratie is nodig voor nieuwe oplossingen, voor innovatie. En ik denk dat die inspiratie toch minder komt van het beeld van die ijsbeer die zich met moeite vastklampt aan die laatste ijsschots. Of van het beeld van wegzakkende eilanden. Angst zet wel aan tot handelen, maar angst inspireert niet.

Er ligt een geweldige kans in Kopenhagen. Onze generatie en die van onze kinderen krijgen door de uitdaging van de klimaatverandering een enorm cadeau aangeboden. Nog maar even geleden spraken we over de Generatie Nix. De wereld was klaar, wat kon je er als jongeling nog aan toevoegen? Maar dit is de toekomst: in de komende twintig jaar gaan we – gedreven door de behoefte aan schone energie – de hele wereld opnieuw inrichten. We staan aan het begin van een explosie van innovatie. Nieuwe energiesystemen zullen niet alleen duurzamer worden, maar ook kleinschaliger, gelijkwaardiger en rechtvaardiger. Het is zoveel spannender en vervullender om aan die revolutie mee te werken dan een volgende vernuftige constructie voor zelfverrijking op de beurs te bedenken!

Uiteindelijk gaat het, denk ik, minder om het niveau van de zeespiegel, maar vooral om de kans om in je leven een baanbrekende bijdrage te leveren aan het algemene belang. Kansen te over. Kopenhagen is nog maar het begin van het antwoord op ‘hoe?’

Issue: 122 december 2009

Related Reading

Kopenhagen: Stem op de Aarde!
Boodschapper
Uitdaging
Een groet

Het licht van Zwart

Fri, 20 Nov 2009 11:35:50 EST

Juist in tijden van crises wordt de mens uitgedaagd de weg tussen licht en duisternis te volgen. Econoom en sociaal pedagoog Cees Zwart blikt terug op het afgelopen jaar – en vooruit op het licht van de toekomst. ‘Bij een overdaad aan licht verblind je jezelf, maar in teveel duister raak je de weg kwijt.’

De herfstzon schijnt haar mooiste licht over de oevers van de IJssel. Zutphen, een van de oudste steden aan de rivier, kleurt op deze late najaarsdag goudgeel, roodbruin en dennengroen. De rust en stilte contrasteren met de hectiek die de wereld dit jaar doormaakte. ‘Crisis’ was een van de meest gebezigde woorden van 2009. Wat doet het met ons – als mens, als samenleving – dat we van de berg afglijden, het donkere dal in? En: is er alweer licht te zien in de duisternis waarin we ons bevinden?

Het zijn vragen die aan het einde van het jaar roepen om antwoorden, maar vooral om reflectie. Hier in de Achterhoekse Hanzestad van weleer speurt Ode naar licht in tijden van duisternis. De ideale gesprekspartner: Cees Zwart (75), econoom en decennialang hoogleraar sociale pedagogiek aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en organisatieontwikkeling en menselijke kwaliteit aan de Katholieke Universiteit Brabant. Halverwege de jaren negentig publiceerde Zwart het boek De strategie van de hoop, waarin hij stelde dat turbulentie geen negatieve omstandigheid hoeft te zijn. ‘Om er de vruchten van te plukken,’ schreef hij, ‘is het nodig dat er een nieuwe houding ontstaat die gekenmerkt wordt door creatieve wendbaarheid en persoonlijke integriteit.’ Vijftien jaar later en midden in een crisis die groter is dan velen vreesden, klinkt die boodschap actueler dan ooit. Daarom klopte Ode weer aan bij Zwart.

Het begrip pensioen heeft bij hem geen stop op het denken gezet – al was er dit voorjaar noodgedwongen een periode van rust en herstel na een zware hartoperatie. Maar alles werkt weer en de geest is niet minder helder. Nog steeds is Zwart adviseur van organisaties bij wat in het managementjargon ‘ontwikkelingstrajecten’ heten – een specialiteit, nadat hij zich jarenlang bezighield met de relatie tussen mensen, organisaties en maatschappijontwikkelingen. Hij heeft bovendien het medium ontdekt dat hem misschien wel het best past: de vertel-cd (zie www.narrator-zwart.eu). Honderden managers rijden tegenwoordig over de Nederlandse wegen, tussen thuis en kantoor, terwijl ze luisteren naar zijn vertel-cd Koerszoekend Leiderschap.

Inderdaad blijkt Zwart een verteller pur sang, een man die praat in zinnen die rechtstreeks in een boek passen. Als geen ander weet hij complexe materie terug te brengen tot heldere visie en analyse, sociale omwentelingen in historisch perspectief te plaatsen en zijn filosofische licht te laten schijnen over verleden en toekomst. In zijn werkkamer op de eerste etage van zijn huis in Zutphen praat Zwart over de donkere tijden waarin de wereld zich bevindt en speurt hij naar de rol en kracht van licht in ons leven.

‘De economische crisis is niet de enige crisis die we meemaken. Sinds 9/11 moet je zeggen dat er ook een veiligheidscrisis is. En dan hebben we natuurlijk de milieucrisis, die met name door de film van Al Gore ineens heel existentieel in ons midden is gekomen. Geen van die drie crises is begonnen in 2001, 2003 of 2007. Ze stammen van veel vroegere datum. We leven daardoor al een tijd in duisternis. En dat roept de vraag op waar er licht zit, waar er hoop is op betere tijden.

Alleen al wat er in het bedrijfsleven aan schaamteloze, duistere praktijken zichtbaar werd, is overweldigend. De bankwereld viel om. Grote namen als ABN Amro, Fortis en ING zagen in korte tijd hun successtory verdampen. De bestuurders werden gestraft voor hun grootheidswaanzin en de commissarissen stonden erbij en keken ernaar. Ook elders ging er veel fout: Ahold, Wessanen, de lijst is nog veel langer. En in andere landen is het niet anders.

We lazen en hoorden overal dat de kredietcrisis de oorzaak was van de recessie in de reële economie, maar dat is -boerenbedrog. Ook in de reële economie was sprake van grootheidswaanzin: er was veel te veel capaciteitsopbouw geweest in de goede jaren, er was massaal geleend zonder op de reserves te letten. Niet alleen in Nederland. De globalisering toont haar negatieve bijwerkingen, om niet te zeggen haar duivelse gezicht. En het bedenkelijke is dat ook het publieke domein steeds meer gedemoniseerd raakt.

Dat roept allerlei vragen op. Wat is maatschappelijk verantwoord en wat niet? Wat is legitiem, maar immoreel? Het blijkt nu eigenlijk niet meer mogelijk om vooraf eenduidig vast te stellen wat goed en wat kwaad is. We leven in een mengvorm van licht en duisternis. Het is nooit helemaal dag en nooit helemaal nacht. In onze tijd is de mateloosheid van het duistere in de cultuur heel dominant geworden. Je kunt stellen dat wij op dit moment in de mensheidontwikkeling meer leren van het duistere, van de schaduwen, dan van het licht. Maar wanneer je niet ook het licht kunt zien, blijf je in die schaduw zitten.

Wij hebben last van de schaduw in onszelf, want het kwaad zit niet buiten, maar in onszelf. We zullen ertoe over moeten gaan om dat kwaad onze duistere broeder te noemen: het hoort bij ons.

De tijdgeest waarin we leven – de cultuurperiode van het materialisme – zegt: het is duister. Want materie is niet alleen zwaar, maar ook duister, verduisterd. Dat geeft de mens de opgave om het duistere te laten wijken voor nieuw licht. We moeten het innerlijke licht van de hoop, van de toekomst, toelaten zoals dat bij Rembrandt op zijn schilderijen binnenvalt: een clair-obscur (techniek uit de visuele kunsten waarbij de contrasten tussen licht en donker worden aangezet, red.). Het duister wijkt voor de kracht van het licht. Maar we doen nu het tegenovergestelde: we ontsteken meer licht, vooral met Kerstmis. Maar dat is uiterlijk licht. Dat is het schijnlicht. Maar in werkelijkheid leveren we ons zo uit aan het duister. Want hoe prachtig de glans van het uiterlijke licht ook mag zijn, daarin vinden we het wezen der dingen niet, noch ons eigen ware wezen. Dat onthult zich pas in het warme, innerlijke, verbindende, helende licht. Zoals dit in het Christusmysterie aan de orde komt. Bij een overdaad aan licht verblind je jezelf, maar ook in teveel duister raak je de weg kwijt.

Mensen die in een persoonlijke crisis zitten, zeggen vaak: Ik zit in een duistere tunnel, maar ik zie licht aan het einde. Dat is een mooi beeld. Het licht komt dus niet van achteren, maar van voren. Wanneer je in de schaduw bent, kun je de schaduw laten wijken doordat je het licht voor ogen hebt. Het licht is de hoop voor de toekomst. Je ziet iets op je afkomen: dat is het licht en dat kun je alleen toelaten wanneer je de schaduw kunt laten wijken.

Het is fascinerend dat een man als Barack Obama dat licht van de hoop laat schijnen. Tegelijkertijd zie je ook hoe formidabel de tegenkrachten zijn. Want de hoop van Obama wordt direct in het cynisme verstikt door tegenkrachten. Die tegenkrachten hebben geen belang bij het laten doorbreken van het licht; zij leveren het duister. En dat duister moet wijken voor het licht.

Oud-politicus en econoom Herman Wijffels en econoom Lars Bovenberg, twee gezaghebbende Nederlanders, -schreven onlangs in Het Financieele Dagblad een mooi stuk over de economische crisis. Hun boodschap: wat wij nodig hebben, is een bewustzijnsverandering. We komen er niet meer met kortetermijnoplossingen, schreven ze, maar we moeten een ander bewustzijn hebben en een andere prioriteitenstelling. Ik ben ervan overtuigd dat velen die het gelezen hebben, zullen zeggen: ja, dat zijn twee softe mannen of dat zijn christen-democraten en die zeggen dat zomaar, dus dat heeft geen betekenis. Maar toch is het belangrijk dat het gezegd kan worden en dat mensen het durven. Want alleen met die houding kun je in deze duisternis de boel laten kantelen en de luikjes openzetten naar het licht van de toekomst.

Wijffels en Bovenberg hebben de moed om niet weg te kijken van de crisis. Never waste a good crisis!, zeggen de Britten zo mooi. Een groot deel van de samenleving heeft de neiging om alles weg te poetsen. Die mensen roepen op tot meer regels en strengere controle. En bij de eerste de beste mogelijkheid zeggen ze: kijk, er is weer herstel. Maar eigenlijk zeggen die mensen: we willen de leegte en de duisternis van de crisis niet – en daar gaat het fout.

We hebben een appèl op een nieuwe moraliteit nodig. Dat betekent dat we niet alleen moeten wegkijken van de onaangename gevolgen van de crisis. We moeten ook durven kijken naar de geschiedenis, om te ontdekken waarom de schaduw is ingevallen. In de geschiedenis zie je bijvoorbeeld dat het Westen moslims als tweederangsburgers heeft behandeld. Durf dat onder ogen te zien en ga de dialoog aan met anderen, maar vooral ook met jezelf over de gevolgen van je eigen daden. De schaduwkanten horen erbij in het leven; aanvaard ze en zoek naar oplossingen. Dat is wat de mens nu moet doen: de schaduw onder ogen durven komen, zodat daar het licht van de toekomst in kan schijnen. Dat is een enorme opgave, maar het kan wel. Kijk naar Duitsland en de manier waarop Duitsers na de oorlog naar zichzelf hebben durven kijken, naar de eigen schaduwen, en vervolgens weer licht hebben laten schijnen op die schaduw.

Er zullen altijd tegenkrachten zijn die dat wijken van het licht niet toestaan. Deze ‘geesten der verwarring’ manifesteren zich heel duidelijk in deze tijd. Ze krijgen hun kans in een samenleving waarin de turbulentie te groot wordt. Ik noem de geesten der verwarring ook wel ontwikkelingshelpers. We hebben ze nodig. Zonder hen krijgen we geen beproevingen – en zonder beproevingen kunnen we ons niet goed ontwikkelen. Maar het gaat erom hoe je met ze omgaat.

Een voorbeeld? Geert Wilders. Hij is bevangen door een geest der verwarring. Hij is de tegenkracht. Hem frontaal bestrijden helpt niet. Hem omarmen al evenmin. Hij is bijna niet pakbaar. De enige oplossing is dat we zelf teruggaan naar onze -kernwaarden. We moeten het licht is onszelf vinden en zo de verschillen in waardenoriëntatie zichtbaar maken.

Het vraagstuk van licht en duisternis is van oudsher verbonden met goed en kwaad. Dat vind je terug in het christendom, maar ook in andere spirituele bewegingen, zoals het taoïsme, boeddhisme en confucianisme, maar ook in tal van jongere geestelijke stromingen, die streven naar innerlijke vrijwording in verantwoordelijkheid voor de wereldontwikkeling. Het binnengaan in de leegte en de confrontatie met het boze zijn hierbij hoekstenen van de innerlijke ontwikkeling. Vaak wordt ons voorgehouden dat het boze radicaal bestreden en het liefst geëlimineerd moet worden. Dat is de klassieke zondebokpsychologie. De wereld wordt schematisch verdeeld in good guys en bad guys. Na 9/11 kan dit niet meer. De war on terror is pure onzin.

Maar er is ook een andere visie, die vertelt dat het boze twee kanten heeft, net als het licht. Dat is het mooist in beeld gebracht door Odysseus, op zijn reis naar Ithaka, zijn thuisland. Hij gaat daarbij de weg van de innerlijke beproeving – iets wat we allemaal in het leven tegenkomen. Een beproeving is een situatie waarvoor geen scenario bestaat. Door een beproeving moet je heen, want alleen dan doe je ervaring op die je loutert. En die loutering, dat is het licht.

Odysseus moet op zijn “thuisreis” de weg zoeken tussen twee bedreigingen voor de goede koers. In de Griekse mythologie zijn dit twee hoge spirituele gestalten, te weten Skylla en Charybdis. Skylla gooit de passerende zeelieden hoog in de lucht en Charybdis zuigt ze naar de bodem van de zee om ze vervolgens weer uit te spuwen. Tegenwoordig zouden we deze bedreigingen aanduiden als uit je dak gaan en in de goot raken. Het boze krijgt dan heel nuchter twee gezichten, twee eenzijdigheden of extremen, die ons willen afhouden van onze ware ontwikkelingsweg.

Odysseus volbrengt deze bepoeving door zich vast te binden aan de mast van zijn schip: het beeld voor zijn hogere ik, datgene wat hem innerlijk recht overeind houdt in turbulentie. Maar hij moet wel afscheid nemen van al zijn metgezellen, zijn vertrouwde bakens – zeg maar al het schijnlicht. Hij gaat de leegte in.

Odysseus is de mens met een innerlijke ruggengraat, die het licht en het donker met elkaar kan verbinden. Dat is de moeilijkheid van de verwerving van het gaan van deze weg: je wordt uiteindelijk op jezelf teruggeworpen. Maar die loutering sterkt ons en geeft ons het licht van de toekomst.

De mensheid moet nu de moed vinden om de confrontatie met de schaduw aan te gaan. Dat kan alleen door de helende en verbindende kracht van de dialoog en de wederkerigheid. Vluchten kan niet meer. De verdeeldheid en verbrokenheid in de wereld kan worden overwonnen. Waarom niet?! Maar het gaat alleen lukken wanneer mensen hun bijdrage kunnen en willen leveren vanuit soevereine eigenstandigheid. En iedereen telt dan mee, hoe bescheiden zijn of haar bijdrage op het eerste gezicht ook lijkt te zijn. Wanneer je één kaarsje in een volstrekt duistere ruimte ontsteekt, straalt het licht tot in alle uithoeken. Het is natuurlijk ook heel handig om elkaar te ondersteunen in onze toekomstdromen. Dat geeft inspiratie en oriëntatie

Wat is het clair-obscur van 2010? Wel, ik hoop dat het ons lukt om in het persoonlijke leven ook samen kleine stukjes van dat kwaad in het licht te brengen. Een voornemen voor het nieuwe jaar is een innerlijk licht dat je ontsteekt. Welke waardevolle elementen in je leven wil je voor het komende jaar accentueren? Je voornemen kan heel simpel het koesteren van een gedachte zijn, of er voor iemand willen zijn, of bedenken dat je je tuin gaat opknappen. Het gaat erom dat je iets zoekt dat buiten jezelf zit en dat zo waardevol is, dat je het wilt vasthouden.

Als je een kwetsuur aan anderen hebt toegebracht, hoop ik dat je daarvoor verantwoordelijkheid neemt en die kwetsuur zult omvormen. Dat kan van alles zijn: in je bedrijf erkennen dat een strategie die je hebt bedacht niet klopt, in de wetenschap erkennen dat het moderne wetenschaps-model moet worden opgerekt, in de politiek erkennen dat het partijwezen niet het belangrijkst is, maar de vertegenwoordiging van het volk. Dat is voor mij clair-obscur. Dat is iets van licht. Het kan weer doven, maar het is hoopvol licht.

Een betere wereld begint bij jezelf: het is een waarheid als een koe. Het gaat niet om het resultaat van je voornemens, maar om het proberen – en nog eens proberen. We nemen ons iets voor en blijven het proberen. Dat wekt kracht om het licht van de toekomst vast te houden. En dat is precies wat de mens nu nodig heeft.’

Issue: 122 december 2009

Related Reading

De wereld heeft haar kleuren opgepakt
AGENDA- Nacht van de nacht
En er was licht
Leven van licht II

Meewind

Fri, 20 Nov 2009 11:35:50 EST

Windmoles naar de zee dragen.

Door Mark van Baal

Aan de muur in het kantoor in Haarlem hangt een grote kaart van de Noordzee. Op de kaart zijn honderden gekleurde vlakken te zien: potentiële windturbineparken. Op een enkele plek staat een zwart pictogram van een windturbine, ten teken dat hier een windpark is gerealiseerd. En dat is precies het probleem: veel plekken zijn gereserveerd, weinig parken zijn gebouwd. Vooral bij de Nederlandse kust (twee pictogrammen, meer dan zeventig gekleurde vlakken) duurt het allemaal te lang, menen -Johan -Swager (links) en Willem Smelik, oprichters van Meewind, dat daarin verandering wil brengen.

Volgens hen ontbreken drie voorwaarden voor het bouwen van windturbineparken in Nederland. ‘Risicodragend kapitaal, politiek stabiel beleid en toegang tot projecten’, somt Smelik op. ‘Wij wilden die drie voorwaarden scheppen.’ De aanpak van Meewind: koop een aandeel in een windturbine op de Noordzee. Dat kan al vanaf duizend euro. Als burgers zelf kunnen deelnemen, zo redeneren Smelik en Swager, ontstaat er eerst maatschappelijk draagvlak en vervolgens politieke steun. Smelik: ‘Op deze manier doorbreken we het monopolie van gigabedrijven, die treuzelen met het bouwen van windparken. Het is burgerparticipatie op industriële schaal.’

Sinds de oprichting in 2005 probeert Meewind vergunningen voor de Nederlandse kust te verkrijgen, maar dat -proces vergt nog steeds een lange adem. ‘Vóór 2012 gaat er waarschijnlijk niets gebeuren in de Nederlandse Noordzee’, meent Smelik. De teloorgang van -Econcern bood nieuwe mogelijkheden. Deze onderneming in duurzame energie had de financiering bijna rond voor een offshorewindpark voor de kust van België. De heipalen lagen klaar, maar toen werd in juni het faillissement uitgesproken. Samen met een aantal andere partijen bracht Meewind de benodigde 614 miljoen euro op om het windpark alsnog te bouwen. Meewind heeft nu ruim 10 miljoen euro in het windpark geïnvesteerd – geld dat afkomstig is van zo’n 1200 particulieren, de provincie Noord-Holland en de gemeente Den Haag. Als Meewind meer deelnemingen van duizend euro verkoopt, kan het aandeel uitbreiden naar 30 miljoen euro.

Momenteel verrijst het park van 55 turbines, Belwind genaamd, tientallen kilometer uit de kust van België. De turbines met 45 meter lange wieken staan op 72 meter hoge palen. Over een jaar moeten alle turbines stroom leveren. Zeewindelektriciteit is nog steeds drie keer zo duur als elektriciteit uit kolen of gas, maar dankzij een Belgische subsidie – 10,7 eurocent per kilowattuur gedurende 20 jaar – wordt het park economisch haalbaar. Intussen bezit Meewind het ontwikkelingsrecht voor Belwind 2. Smelik en Swager kijken nu naar projecten in Duitsland en Engeland, voordat ze hopen dat ze in 2012 of 2013 eindelijk in de Nederlandse Noordzee kunnen investeren.

Wie voor duizend euro mede-eigenaar van een grote windturbine is, is ‘eigenaar’ van een opwekcapaciteit van ongeveer 3200 kWh per jaar, het gemiddelde jaarverbruik van een Nederlands huishouden. Als alles goed gaat, verwachten Smelik en Swager dat het rendement voor investeerders in Meewind 7 tot 10 procent per jaar zal zijn gedurende 20 jaar. Maar er is natuurlijk altijd een risico. ‘Het blijft een belegging,’ zegt Smelik, ‘maar als je aandelen Shell koopt, loop je ook risico.’ De transitie naar duurzame energie komt volgens hem pas als mensen erin kunnen investeren. ‘Dat kan nu concreet.’

Issue: 122 december 2009

Muziektherapie in Nederland

Fri, 20 Nov 2009 11:35:50 EST

De driehonderd leden van de Nederlandse Vereniging voor Muziektherapie (NVvMT), de beroepsvereniging van muziektherapeuten, werken in uiteenlopende gebieden. Zij gebruiken muziektherapie onder meer in de geestelijke gezondheidszorg, revalidatie, slachtofferhulp, verstandelijke gehandicaptenzorg en jeugdhulpverlening. Op de website van de NVvMT nvvmt.nl vindt u meer informatie, inclusief de mogelijkheid om een aangesloten muziektherapeut bij u in de buurt te vinden.

Issue: 122 december 2009

Ode NL : Magazine

De geesten der verwarring

Duurzame top

Dakdokters

Total Care

Rich Hippie

YummieEarth

Hymini

Graham & Brown

Herso

Orso

Redbeans

Not a box

Froggy

Motorola

Pants to Poverty

Ecover

Wattcher

Goodforall

Goodforall, de webwinkel die producent en koper blij maakt

Het belang van 'hoe'

Het licht van Zwart

Meewind

Muziektherapie in Nederland