Actualiteiten Onderzoek

Zelfstandig leren rekenen met digiborden

Mon, 29 Jun 2009 15:02:00 +0200

29 juni 2009

Verlengde rekeninstructie met digiborden draagt bij aan een actieve leerhouding en betere rekenprestaties van leerlingen.

Door ict besteden leerlingen meer tijd aan leren

5 mei 2009

In reguliere lessen zijn leerlingen de helft van de tijd bezig met andere zaken dan taakgericht leergedrag. Leren wordt dan onderbroken door dromerig voor zich uitstaren, treuzelen en in een laag tempo werken om de activiteit te rekken. Tijdens lessen waarin de computer wordt gebruikt voor audiovisuele ondersteuning werken leerlingen vlotter en energieker.

Positiever beeld ict in primair onderwijs dan in voortgezet onderwijs

28 april 2009

Sinds 2001 heeft TNS NIPO voor Kennisnet (en Ict op school) verschillende bekendheids- en gebruikersonderzoeken uitgevoerd. Kennisnet heeft aan TNS NIPO gevraagd ook dit jaar een vervolgonderzoek uit te voeren.

Multi-User Virtual Environments (MUVE) in VO en MBO

31 maart 2009

Hoe kijken (aankomende) docenten VO en MBO aan tegen het gebruik van Multi-User Virtual Environments in hun onderwijs? In november 2008 heeft Intomart GfK in opdracht van Kennisnet een online onderzoek uitgevoerd onder docenten VO, MBO en aankomende docenten VO en MBO uit het Intomart online panel.

Web 2.0 voor leerlingen in VO en MBO

26 maart 2009

Vaak wordt verondersteld dat jongeren een nieuw type generatie vormen, de Net-generatie of de generatie Einstein, die een volstrekt andere wijze van leren en denken heeft dan voorgaande generaties. Dit blijkt niet zo eenduidig het geval. De veronderstelde exclusieve vaardigheid van multitasking komt net zo goed bij volwassenen voor. Daarnaast beschikken jongeren wel over meer ict-vaardigheden, maar niet over voldoende informatievaardigheden. Hier kan de rol van de docent zich op focussen: mediacoaching.

Multimedia Praktijkonderwijs

27 Februari 2009

Door luisteren en kijken leer je meer: de kracht van multimedia............Leerlingen die via de computer instructie krijgen waarbij ze moeten kijken (naar tekst en plaatjes) en luisteren (mondelinge uitleg) leren meer dan leerlingen die via één kanaal uitleg krijgen. Van mondelinge uitleg met plaatjes steken leerlingen meer op dan van schriftelijke uitleg met plaatjes. Dit blijkt uit een experiment met multimedia-instructie. De resultaten van het onderzoek bevestigen de theorie dat onze hersenen meer informatie kunnen verwerken bij instructie via twee zintuiglijke kanalen (het zien en horen) dan instructie via één kanaal (het zien).

Kritisch googlen kun je leren

16 januari 2009

Scholieren maken meer en meer gebruik van bronnen van internet voor het vinden van informatie. Uit het proefschrift 'Becoming a critical websearcher' van Amber Walraven blijkt dat vwo leerlingen hun bronnen zelden kritisch evalueren. Ze kijken vooral of de informatie in het Nederlands is, of de site snel een antwoord geeft op hun vraag en of de site er leuk uit ziet.

ICT-gebruik op een vernieuwende basisschool

16 januari 2009

Basisschool De Regenboog is een vernieuwende basisschool waar het begrip meervoudige intelligentie centraal staat en kinderen worden uitgedaagd om hun eigen leervragen te stellen. Gedurende een schooljaar ontwikkelde deze school twee ICT-rijke leerarrangementen, aansluitend bij het onderwijsconcept van de school. Onderzoek hiernaar laat vooral zien dat ICT op dit type school het leerproces pas daadwerkelijk kan ondersteunen en verrijken als aan een aantal voorwaarden is voldaan.

Effectiever leren met computersimulaties

12 december 2008

Wiskundeleerstof presenteren in een combinatie van tekst en vergelijkingen leidt tot de beste leerresultaten. Ook samenwerking tussen leerlingen leidt tot betere leerresultaten vergeleken met individueel leren. Als leerlingen alleen werken dan is het de moeite waard om ze een samenvatting van de leerstof te laten maken. Individuele leerlingen die een samenvatting maken, evenaren de leerprestaties van leerlingen die samenwerken.

Didactisch handelen in het basisonderwijs

5 december 2008

In 2008 is op verzoek van Kennisnet voor de derde maal onderzoek gedaan naar het didactisch handelen in het basisonderwijs en de rol van ict hierbij. Het eindrapport Didactiek in balans 2008 bevat de verantwoording van het onderzoeksinstrument en een overzicht van de resultaten op leraar- en schoolniveau.

Eindrapportage: Leren met meer effect

Auteur: SCO Kohnstamm Inst.: Joost Meijer. Edith van Eck en m.m.v. Charles Felix
Publicatiedatum: november 2008

Leerling scoort beter bij wiskunde met ict

In het kader van het ‘evidence based' innoveren, stimuleert de overheid dat scholen zich richten op onderwijsvernieuwing met bewezen effect. Daarvoor wordt onderzoek gedaan naar de effectiviteit van innovaties die scholen in eerste instantie op kleine schaal uitproberen.'Leren met meer effect' is zo'n onderzoeksprogramma waarin onderzoek is gedaan naar het rendement van nieuwe vormen van onderwijs met gebruik van ict. In elk van de experimenten zijn realistische onderwijssituaties onderzocht. Deze zijn door de scholen zelf bedacht en sluiten aan bij hun eigen ambities voor kwaliteitsverbetering van het onderwijs. In het afgelopen jaar zijn in het voortgezet onderwijs tien nieuwe vormen van onderwijs-met-ict aan een experiment onderworpen.

Lees hier alle resultaten in de eindrapportage Leren met meer effect

Opbrengsten en beperkingen van virtuele leeromgeving in MBO

18 november 2008

De inzet van een virtuele, competentiegerichte leeromgeving maakt het onderwijs niet zonder meer effectief en betekenisvol voor ROC-leerlingen. Dit blijkt uit een onderzoek naar de opbrengsten van de leeromgeving Schonenvaart zoals die gebruikt wordt voor eerstejaars leerlingen van de sector Economie bij ROC Nijmegen. Ruim de helft van de leerlingen sloot het arrangement met een onvoldoende af. Met name de leerlingen van niveau 3 bleven achter. Het leerarrangement lijkt wél te hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van een realistisch beroepsbeeld, zo bleek toen de leerlingen eenmaal in de praktijk aan de slag waren.

Ict-ondersteund spreekonderwijs in het vmbo leidt tot positieve resultaten

6 november 2008

Leerlingen die Engelse les volgen met behulp van ict boeken significant meer leerwinst dan leerlingen die op traditionele manier les krijgen. Naast de spreekvaardigheid gaat ook de luistervaardigheid van leerlingen er op vooruit. Daarnaast is gebleken dat docenten overwegend positief oordelen over de haalbaarheid van het werken met multimedialessen in het vmbo.

Digitale prentenboeken goede voorbereiding op leren lezen

24 oktober 2008

Het gebruik van digitale boeken in kleutergroepen draagt bij aan het begrijpen van taal. Kleuters breiden hun woordenschat uit en leren nieuwe woordcombinaties bij. Uit onderzoek blijkt dat kleuters er grofweg 10-20 nieuwe woorden bijleren door te lezen uit een digitaal prentenboek. Deze leerwinst wordt zowel behaald als kleuters bij het lezen begeleid worden door een volwassene, als wanneer ze geheel zelfstandig de prentenboeken lezen.

Minder leerlingen krijgen op school goede tips voor zoeken op internet

24 oktober 2008

Vrijwel elke leraar in het voortgezet onderwijs (97%) geeft leerlingen opdrachten waarvoor ze thuis internet op moeten. Een kwart van de leraren geeft leerlingen bijna iedere week een internetopdracht. Meestal gaat het om zoeken van informatie. Dit geldt voor 83% van de leerlingen. Slechts 40% van de leerlingen vindt dat leraren goede tips geven voor het zoeken van informatie op internet.

Computer helpt taalontwikkeling kleuter

24 oktober 2008

Het gebruik van een computerprogramma kan de taalprestaties van kleuters verbeteren. Niet alleen het computerprogramma is verantwoordelijk voor de gevonden effecten. De wisselwerking tussen de instructie door de leerkracht en de inzet van het computerprogramma is van invloed op de taalvorderingen van kleuters. Dit blijkt uit resultaten van het afstudeeronderzoek van Nikki Verseput aan de Universiteit Twente.

Implementatie en gebruik van digitale schoolborden

14 oktober 2008

Hoe verloopt de implementatie van de digiborden, wat zijn de effecten van het gebruik van de digiborden op het onderwijs in het algemeen en wat is het effect van de resultaten van het gebruik op de rol van de leerkrachten en het (toekomstig) onderwijs binnen de scholen van de Stichting voor Christelijk Primair Onderwijs Centraal Twente (VCPOCT)?

Experimenteren met voorkennis helpt

13 oktober 2008

Door experimenten in een simulatieprogramma uit te voeren, ontdekken leerlingen kennis. Dit geldt voor leerlingen die voldoende voorkennis hebben over het onderwerp waarover de experimenten of proefjes gaan. Leerlingen met weinig inhoudelijke voorkennis leren niet veel van experimenteren in een simulatie-omgeving. Voor deze leerlingen is het belangrijk dat de docent eerst lesgeeft over het onderwerp, leerlingen informatie laat bestuderen in lesboeken en dat er voor leerlingen uitleg beschikbaar is bij het maken van opdrachten.

Portal Onderzoek Kennisnet verbeterd

25 september 2008

In de afgelopen periode is de portal met onderzoeksinformatie van Stichting Kennisnet gemoderniseerd.
In het kader van serviceverbetering naar de sectoren PO, VO en MBO alsook overige relaties en belangstellenden is de onderzoeksportal, die voorheen via de site van de voormalige stichting Ict op School bereikbaar was, volledig ondergebracht op onderzoek.kennisnet.nl. De portal is ook via de homepage van Kennisnet direct en snel toegankelijk.

De vormgeving is aangepast aan de huisstijl van Kennisnet en de inhoud is opgeschoond en uitgebreid. Belangrijk pluspunt van de nieuwe portal is de aanpassing op het punt van doorzoekbaarheid op alle relevante onderzoeksrapporten zowel van Kennisnet als van derden. Alle resultaten van wetenschappelijk onderzoek naar het gebruik van ict voor leren in het onderwijs zijn in een database opgenomen, die doorzocht kan worden. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk om per onderwijssector alle rendementsonderzoeken op een rijtje te krijgen.

Met actuele onderzoeksberichten en een rijke collectie van onderzoeksrapporten biedt deze portal een betrouwbare kennisbron voor eenieder die wil weten wat werkt met ict in het onderwijs.

Wat is de potentiële meerwaarde van Second Life in het onderwijs?

19 september 2008

Wat heeft Second Life te bieden voor het onderwijs? In het onderzoek It's not a serious game! It's a playground deed Joop van Schie in Second Life onderzoek naar de potentiële meerwaarde van deze virtuele omgeving. Uit interviews met ruim vijftig onderwijsspecialisten blijkt dat Second Life een aantrekkelijke leeromgeving voor leerlingen is waarbinnen ze hun sociale, communicatieve en creatieve presentatievaardigheden kunnen oefenen. Dit komt niet vanzelf: de inzet van Second Life vraagt wel een significante investering van leerlingen en leerkrachten.

Overigens onderzoekt het SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma de onderwijskundige meerwaarde van virtuele omgevingen, ook wel Multi User Virtual Environments (MUVE's) genoemd, in de onderwijspraktijk. Hoe kunnen virtuele werelden het meest effectief ingezet worden? Waar moeten onderwijsinstellingen rekening mee houden? Lees hier meer informatie over dit project: http://virtueleomgevingen.nl/

Speciaal onderwijs levert maatwerk met ict

16 september 2008

Ict-gebruik maakt het onderwijs voor leerlingen in het (voortgezet) speciaal onderwijs aantrekkelijker. Gebruik van ict vergroot de praktische redzaamheid en de zelfwaardering van leerlingen in het speciaal onderwijs. Verder stelt ict leraren in staat in hun onderwijs beter rekening te houden met verschillen tussen leerlingen en efficiënter gebruik te maken van de beschikbare onderwijstijd.
Ga naar het onderzoek.

Onderwijsraad: zet in op meer open leermiddelen

3 september 2008

De Onderwijsraad, het adviesorgaan voor de regering op het terrein van onderwijs, heeft op 3 september 2008 het advies ‘Onderwijs en open leermiddelen' uitgebracht. De raad constateert dat de investeringen sinds 1980 in het gebruik van ict in het onderwijs al veel hebben opgeleverd. Geconstateerd wordt dat er grote verschillen zijn tussen onderwijsinstellingen in hun inzet van ict. De raad acht het moment aangebroken om het gebruik en ontwikkelen van open leermiddelen - digitale leermiddelen die voor een groot deel vrij toegankelijk zijn en die leerkrachten naar behoefte kunnen ‘arrangeren', aanvullen of veranderen - een impuls te geven. Dit leidt volgens de raad tot een versterking van de vakinhoudelijke en didactische professionaliteit van de leraar. Het onderwijsberoep wordt aantrekkelijker. Tegelijkertijd kan het onderwijs meer op maat, motiverender, interactiever en actueler worden gemaakt.
Naar het rapport

Evaluatie-onderzoek Kennisrotonde

4 Augustus 2008

In opdracht van stichting Kennisnet heeft KPC Groep een evaluatie van de Kennisrotonde uitgevoerd. Het onderzoek richt zich op de aard van kennisontwikkeling zoals die verloopt als verschillende partijen vanuit een praktijk- en een theoretische achtergrond met een paraktijkvraag aan de gang gaan.

Uit het onderzoek komt naar voren dat de vijf onderzochte scholen geen mislukte projecten zijn, dat de projectdoelen niet allemaal gehaald zijn en dat kennisontwikkeling en verspreiding wat is blijven "zweven". In de rapportage wordt daarbij aandacht besteed aan de factoren die bepalend zijn geweest voor succes of falen.

Instelling/auteurs: KPC Groep (drs. H.Th. Gankema en A. Zeeman).
Publicatiedatum: juni 2008.
Download het rapport: Kenniseffecten Kennisrotonde. Betekenis van de Kennisrotonde voor de ontwikkeling van ICT-kennis in en rond de school.

Evaluatie 'Samen deskundiger LERO'

4 Augustus 2008

In opdracht van stichting Kennisnet heeft het onderzoeksbureau Intomart GfK een kwalitatief onderzoek onder lerarenopleidingen, studenten lerarenopleidingen en docenten VO-scholen uitgevoerd. Centrale vraag in het onderzoek: In hoeverre heeft het project "Samen deskundiger LERO" stimulerend gewerkt op de didactische inzet van ict in de lerarenopleiding?

Uit de evaluatie blijkt dat het stimuleringsproject "Samen deskundiger LERO" daadwerkelijk een bijdrage heeft geleverd aan de didactische inzet van ict op VO-scholen. De betrokken studenten hebben nieuwe ict-competenties verworven. Van een duurzame integratie in het curriculum van de opleiding is geen sprake.

Instelling/auteur: Intomart GfK (Carlijn Ritzen).
Publicatiedatum: juli 2008

Ict verbetert onderwijskwaliteit

23 juli 2008

Leraren die ict op de juiste wijze inzetten in de lessen, bereiken een hogere kwaliteit en opbrengst met hun onderwijs. Dit blijkt uit de jaarlijks terugkerende Kennisnet-onderzoeksmonitor Vier-in-Balans. De inschatting van leraren en management dat ict meerwaarde biedt, wordt steeds meer ondersteund door wetenschappelijk onderzoek. Het aantal harde bewijzen groeit dat ict bijdraagt aan betere prestaties van leerlingen. Overigens is er ook een keerzijde: ict-toepassingen die verkeerd worden ingezet, kunnen de leerprestaties van leerlingen negatief beïnvloeden.

Enige hoofdpunten uit de Vier in balans Monitor 2008, die hier digitaal beschikbaar is:

In basis- en voortgezet onderwijs delen zes leerlingen één computer;
Het aantal digitale schoolborden is het afgelopen jaar in het basisonderwijs verviervoudigd (van 11 naar 48%). In het voortgezet onderwijs beschikt 60% van de scholen over één of meer borden; leerlingen leren beter en sneller met een digitaal schoolbord (visueel en interactief onderwijs motiveert leerlingen);
Digitale prentenboeken stimuleren de taalontwikkeling bij kinderen. In plaats van twee tot drie nieuwe woorden per dag leren ze er zes;
Leraren gebruiken de computer 13-18 uur per week voor schooltaken. De helft van de leraren geeft aan dat ict-toepassingen hen extra tijd oplevert;
Digitale leermiddelen kunnen een school kosten besparen;
Ongeveer 15% van het leermateriaal in het basis- en voortgezet onderwijs is digitaal; in het mbo is dit 35%. Leraren verwachten dat in de komende jaren het gebruik van lesboeken (verder) zal afnemen ten gunste van digitaal leermateriaal.

Auteur/Instelling: stichting Kennisnet
Rapportagedatum: 20-06-2008

Digitale leeromgeving geen vervanging van traditionele les

23 juli 2008

Een leerarrangement ontwerpen met digitaal leermateriaal waarbij leerlingen meer leren dan bij traditioneel onderwijs is geen sinecure. In dit onderzoek is digitaal leermateriaal voor wiskunde beproefd bij leerlingen uit 4 vwo.

Leerlingen in de controlegroep die het standaard onderwijs aangeboden kregen, presteerden beter op het toepassen van wiskundige technieken. De experimentele groep die met digitaal leermateriaal heeft gewerkt, scoort net iets beter op inzicht. De resultaten laten zien dat digitaal leermateriaal de traditionele les verrijkt maar niet vervangt. De onderzoekster concludeert dat een onderwijsarrangement waarin eerst de docent een inleiding verzorgt, gevolgd door zelfstandig of in groepen werken met digitaal leermateriaal en een klassengesprek als afsluiting, het meest kansrijk is.

Lees verder en download het proefschrift

Afstudeeronderzoek ict-competenties in het primair onderwijs

2 Juli 2008

Leraren in het basisonderwijs hebben behoefte aan een ict-competentiemodel waarin ict-vaardigheden voor leerlingen zijn geordend. Daarbij willen leraren ook concrete voorbeelden van toepassingen om aan ict-competenties van leerlingen te werken.

Dit blijkt uit een afstudeeronderzoek naar ict-competenties in het primair onderwijs dat is uitgevoerd door Don Zuiderman (Onderwijskunde Universiteit Utrecht). Naast de behoeftes van leraren onderzoeken is er ook een concreet model ontwikkeld en zijn er acht complete voorbeeldlessen (inclusief lesmateriaal) ontwikkeld die direct inzetbaar zijn in het basisonderwijs.

Door middel van literatuurstudie is bekeken wat er internationaal al aan ordeningskaders voor ict-competenties is voor leerlingen. Op basis daarvan is een model ontwikkeld dat afgeleid is van het Vlaamse diamantmodel. Door middel van een behoefteonderzoek is het model verder aangepast aan de wensen van het onderwijsveld.

Lees meer en downnload het onderzoek

Afstudeeronderzoek Educatieve videotoepassingen in het VO

12 juni 2008

Docenten in het voortgezet onderwijs willen in de toekomst meer gebruik maken van videotoepassingen in hun onderwijs. Ook neemt het aantal docenten dat gebruikt maakt van videotoepassingen toe.

Dit blijkt uit een afstudeeronderzoek naar educatieve videotoepassingen in het voortgezet onderwijs dat is uitgevoerd door Femmy Alons (Onderwijskunde Universiteit Utrecht). In dit onderzoek werd onderzocht welke educatieve videotoepassingen zijn te onderscheiden en of en in welke mate docenten uit het voortgezet onderwijs daar gebruik van maken en behoefte aan hebben.

Door middel van een literatuurstudie werd bekeken met welke onderwijskundige functie video in een leerproces kan worden ingezet. Aan de hand hiervan werden zes educatieve videotoepassingen geformuleerd. Om het gebruik en de behoefte van docenten aan de videotoepassingen te meten werd elke videotoepassing in een kort videofragment gerepresenteerd en met vragen erbij verwerkt in een online enquête.

Uit het onderzoek komt naar voren dat de rol van video in het onderwijs ook te maken heeft met de individuele onderwijsopvattingen van docenten.

Lees verder en download het onderzoek

Internet voor jongeren een bron van kansen en risico’s

15 mei 2008

Internet biedt jongeren veel mogelijkheden voor plezier, leren en ontwikkeling. Er zijn ook zorgen over de risico's van internet. Deze risico's variëren van ongeschikte inhoud (bijvoorbeeld geweld) tot ongewenste contacten. Zoals kinderen van jongs af aan leren veilig een straat over te steken, is het nodig dat ouders en leerkrachten kinderen voorbereiden op veilig gedrag in een digitale wereld.

Dit is de conclusie van een omvangrijke (internationale) review over mediawijsheid en digitale veiligheid van jongeren. Digitale geletterdheid is voor de komende generatie net zo belangrijk als lezen, rekenen en taal. De review laat zien dat aankomende leraren amper zijn voorbereid om kinderen wegwijs te maken in een digitale wereld. Aanbevolen wordt een ict-toets voor aankomende leraren.

De review is digitaal beschikbaar.

Rapport Evaluatieonderzoek Kennisrotonde

15 mei 2008

In opdracht van Kennisnet heeft het IVLOS, Universiteit Utrecht, onderzoek gedaan naar de gerealisserde opbrengsten en de bedoelde en onbedoelde effecten van het programma van de Kennisrotonde op de onderwijspraktijk. De nadruk van het onderzoek lag niet op het vaststellen of vragen van scholen door de Kennisrotonde adequaat zijn beantwoord (output), maar op de duurzaamheid en disseminatie van de onderwijsinnovatie (outcome).

Zowel de enquête als de beeldverslagen uit het onderzoek laten een duidelijk positief effect zien op het primaire leerproces. In beide gevallen is dit het meest zichtbaar in de motivatie en het leerproces van de leerlingen, en minder in de leerprestaties.
Voor alle conclusies en aanbevelingen zie hoofdstuk 5 van het volledige rapport.

Download het rapport