Geçen hafta bazı reklamların gerçek hayatta nasıl olabileceklerini anlatmaya çalışmıştım(1). Bu hafta da bu anlatıma devam etmek istiyorum.

Böyle göl kenarında, karla kaplı ıssız bir yerde başlıyor reklam(2). Bir kadınla(Şahika Ercümen-Dünya serbest dalış şampiyonu) bir lastik (Lassa) görünüyor, birlikte yürüyorlar. Aslında lastik dönüyor yürüyemiyor, neyse… Bu ikili reklam boyunca dağda bayırda tek başlarına ilerliyorlar. Kadının yüzünde gurur, cesaret ya da “Ne işim var benim burada!” der gibi bir ifade var. Bu ikiliye de Mazhar Alanson “Sağlam basıcan bu hayatta! Sağlam gidicen bu hayatta! Sağlamsa Lassa!” diyerek eşlik ediyor o harika sesiyle. Aynı reklamın bir benzeri daha var. O reklamda da Semih Saygıner (Dünya bilardo şampiyonu) ve aynı lastik (Lassa) rol alıyor. Bu versiyonda da Semih Saygıner ıssız yerlerde lastikle dolaşıyor ve elbette Mazhar Alanson’un sesi yine onlara eşlik ediyor… Reklamda, Saygıner’in yüzünde “Yıkarım, yakarım bu şehri! Kimsiniz lan siz!” ifadesi var. Ne sağlam, ne güvenli bir reklam! Peki, bu reklamda yaşananlar gerçekte olsa nasıl olurdu?

Dağda, bayırda ve bilumum ıssız yerlerde tek başına dolaşan bir kadın… Bir kere en başta bu iki kelimenin yan yana gelmesi bile çok tehlikeli: ıssız yerler+ tek başına bir kadın. Umarım iyi insanlara denk gelir. Ayrıca üzerinde ne bir kimlik ne de kendisini savunacak bir eşya var. Kolluk kuvvetlerine rastlasa terörist sanılabilir. Belki de protestocu? Giydiklerine bakılırsa İsrailli bir casus olma ihtimali de yüksek ki, hiç sağlam falan değil bu yürüyüş. Semih Saygıner’in işi daha zor; ıssız yerlerde tek başına dolaşan bir erkek… Ne acı ki yanında tekerlek var! Bu durum, yani tekerlekle dolaşmak, bizim ülkemizde yanlış anlamalara sebebiyet verebilecek en tehlikeli görüntülerden birisi. Umalım ki Saygıner de iyi insanlara denk gelsin. Yani öyle sert, cesur, kararlı bakışlar bir süre sonra kaçacak yer, saklanacak delik arayan bir avın çaresiz bakışlarına dönüşebilir. Issız yerlerde tek başına dolaşmak tehlikeli! Mazhar Alanson’a gelince, bir sorun olursa Mazhar Alanson paçayı kurtarır, çünkü sadece sesi var, susar ve kurtulur. Diğerlerine bol şans!

Bir iş toplantısı esnasında cep telefonundan gelen “yıldönümü” uyarısıyla toplantıyı terk eden bir genç görüyoruz reklamın(3) başında. Genç adam hemen Fiat Punto’suna atlayıp eve doru yola çıkıyor. Yolda giderken çiçek almayı da ihmal etmiyor. Tam eve gelip eşiyle yemek yiyecekken, bu sefer arkadaşı Berk “Maç başladı nerdesin?” diye mesaj yoluyor. Karısını bir bahaneyle atlatan genç adam hemen Berk’in yanına maç izlemeye gidiyor. Genç adam maçtan sonra Berk ve diğer arkadaşlarıyla birlikte galibiyeti kutlamaya gidiyorlar. Daha sonra genç adam eve dönüyor. Bir bakıyor ki karısı genç adama hediye almış ama genç adam karısına hediye almayı unutmuş. Hemen bir gaz gidip hediyesini alıyor ve eve tekrar geri dönüyor. Ne romantik, ne neşeli, ne dinamik bir reklam! Peki, gerçekte nasıl olurdu?

İşsizliğin bu kadar çok, iş bulmanın bu kadar zor olduğu bir zamanda, sen kalk Uzak Doğulu iş adamlarıyla yapılan bir toplantıyı bırak git! O arabanın kredi taksitini, yakıtını, eşine aldığın hediyenin, çiçeğin parasını nasıl vereceksin? İkincisi, kusura bakma ama genç arkadaşım; reklamdaki o bom boş yollarda her araçla, hatta bisikletle bile çabuk gidip gelirsin her yere. Sıkıyorsa İstanbul trafiğinde git de görelim. Üçüncüsü, sen eşini, yıldönümünüzün olduğu gece masada tek başına bırakıp maç izlemeye mi gideceksin? Sana bol şans o zaman arkadaşım! Umarım iyi bir avukatın vardır, derdim ama işten kovulduğun için iyi bir avukata verecek paran da yok senin.

(1) http://www.medyaloji.net/haber/reklamlar_ve_gercekler.htm

(2) http://www.youtube.com/watch?v=FZPIFZunFqw

(3) http://www.youtube.com/watch?v=jVu8HBndSX0

Bu hafta, bazı reklamların gerçek hayatta nasıl olabileceklerini anlatmaya çalışacağım. İlk olarak Sütaş(1) reklamıyla başlamak istiyorum.

Sevimli bir inek yavrusu… Sokaklarda geziyor ve onu gören insanlardan kaçmıyor. İnsanların mutlu gözlerle baktığı bu sevimli inek yavrusu Sütaş’ın malı. Nasıl olduysa kaybolmuş ve şehrin sokaklarında; özgürce ama ait olduğu yere duyduğu özlemle dolaşıp duruyor. İçinde bulunduğu yalnızlıktan, çaresizlikten ve korkudan kurtulmak istiyor. Neyse ki sonunda Sütaş araçlarını görüyor da yerine yurduna dönebiliyor. Ne de mutlu oluyor! Ay, ne sevimli reklam… Peki, gerçekte böyle mi?

Bir kere bizim ülkemizde şehrin göbeğinde dolaşan bir ineğe ya da ineğin yavrusuna öyle sevimli, mutlu, hayran gözlerle bakılmaz. Bizler her kurban bayramı öncesinde sokaklarda koşan kurbanlık hayvanları ve o hayvancıkların peşinden koşan insancıkları görüyoruz(2). Her bayram öncesi yaşanan bu acıklı olaylarda hayvanlara ne işkenceler yapıldığını, hayvanların da bu işkencelerden kurtulabilmek için ne mücadeleler verdiğini biliyoruz. Yani, Taksim Meydanı’nda bir inek yavrusu görsek “A, ne sevimli lan!” deyip geçmeyiz, geçemeyiz. Neden? Birincisi biz şehir insanıyız, korkarız. İkincisi, etin bu kadar pahalı olduğu bir ülkede yollarda sahipsiz olarak dolaşan bir inek yavrusu olamaz! Yani en fazla iki dakika dolaşabilir ki o da şanslıysa, birileri o yavru ineği anında yakalar, paketler, keser, satar… Çünkü sokaklarda %99 dolaşıyor ve onların hiç de kolay bir hayatları yok!

Ford’un şu alkışlı reklamıyla devam etmek istiyorum(3). Model model Ford araçlarıyla gezen insanlar etrafa şaşkın şaşkın bakıyorlar çünkü etrafta gördükleri insanlar ki bu görünen insanlar yaya, onları alkışlıyorlar. Ford kullananlar şaşkın tabii! Çünkü yaya insanların onları neden alkışladıklarını ve özellikle de bunu yaparken neden mutlu olduklarını merak ediyorlar. Neyse ki imdatlarına dış ses yetişiyor ve “Bu alkışlar sizin! Bizimle yola çıkan tüm Ford sahiplerinin” diyerek Ford kullananlara gerçekleri açıklıyor. Ay ne gurur duyduran bir reklam… Peki, gerçekte öyle mi?

Memleketteki insanların çoğunluğu asgari ücretli, işsiz ya da emekli (ama vekil emeklisi değil). İnsanlar çocuklarını okutmaya, evlerini geçindirmeye, kiralarını, ısınma giderlerini karşılamaya para bulamıyorlar. Kim bulmuş bir otomobili de çıkmış gezmeye? Bu onlar için yani çoğunluk için bir ütopya. Belki sayısal lotodan falan ikramiye çıkarsa onlar da bir otomobile binerler. Porsche olmasına gerek yok Fiat da olsa olur ama yok! E şimdi, bunca hayat pahalılığında, bunca trafik ve park sorununda sen git araba al; insanlar seni elbette alkışlarlar! O reklamdaki insanların çoğu iyi giyimli, temiz yüzlü, klasik reklam insanlarından. Aslında o reklamdaki insanlar da – gerçekte de- o otomobile binen, Ford alan insanları “Vay be! Geçimin bu kadar zor, benzinin bu kadar pahalı, trafiğin ve park sorunun bu kadar çok olduğu bir memlekette sen gidip araba aldın he? Bravo sana; alkış!” ya da “Ulan biz yapamadık sen yap, helal olsun” diyerek alkışlıyorlar. Çünkü büyük cesaret!

(1) http://www.medyaloji.net/video/milka_inegine_karsi_sutas_inegi_aramizda.htm

(2) http://www.youtube.com/watch?v=86dxdjxW7pM&feature=related

(3) http://www.youtube.com/watch?v=LdhPHPCF5l4