Veda

Bundan 10 gün kadar önce “Veda” için bilet aldık ve bu akşam (Cuma) izledik filmi sevgilimle.
Henüz gitmemiş olanlara fikir vermesi, gitmeyi düşünmeyenleri de teşvik etmesi adına bir iki kelam etmek istedim “Veda” hakkında…

Her şeyden önce bu bir belgesel değil, sinema filmi. Dolayısıyla bunu unutmadan izlemek gerekiyor filmi. Yani gerçek bir yaşamı kurmaca içerisinde anlatıyor film. Sürprizi (spoil etmeden) çıtlatayım: Seyirci görsel olarak film boyunca görmek istediği Ata’yı filmin son 10 dakikasında görüyor. Öncesinde “aa bu hiç Atatürk’e benzemiyor” yorumu yapılabilir ki film de zaten ağırlığı Ata’nın görselliğine değil, hikayesine veriyor. Ve belli ki bu yüzden filmin sonuna kadar aklımıza kazınan Ata portresini bize göstermiyor. Zaten gösterdiğinde de saat dokuzu beş geçeye epey yaklaşmış oluyor.

Ata’nın Zeybek oynadığı sahne, Latife ile yaşadıkları, Fikriye’nin kocaman aşkı, Salih Bozok’un vicdanıyla yaşadığı muhasebe, Kazım Karabekir’in Milli Mücadele’nin hemen öncesinde verdiği topuk selamı, Ata’nın trende gözünden süzülen iki damla yaş… hepsi insanın yüreğini kanatıyor.

Ve o en sondaki, Dolmabahçe’deki odadaki sahne göz pınarlarını dolu dolu yapıyor…

Eleştirme niyetiyle bakıldığında mutlaka pekçok şey bulunabilir, ben de buldum ama bunları yazmıyorum zira “Veda” Ata’yı seven herkesin gidip izlemesi gereken bir film. Bu film izlenecek ki ardından daha iyileri yapılsın.

Kostümler olağanüstü güzel… İzlerken insanda “ah o zamanda olaydım da şu zabit uniformasını giyeydim” duygusu uyandırıyor. Sanat yönetimini bu açıdan çok başarılı buldum.

Özetle:

- Gidin izleyin bu filmi, gişesi bol olsun, emeği geçenlerin kasası dolsun.
- Bugün havada uçuşan “liberal” söylemler aklımızın ucundayken Ata’nın ve silah arkadaşlarının nasıl bir mücadele verdiğini görmek adına çok önemli.
- Filmin gösterdiklerinden çok izlerken bize anımsattıklarına bakılmalı.
- Biletinizi alın ve gidin…

Yüreğine sağlık Zülfü Usta.

İlk düşen süt dişim, ilk kesilen tırnaklarım ve saçlarım bu defterin sayfalarına bantlanmış…

Herkesin çocuğu hakkında bloglar yazdığı, Facebook hesapları açtığı şu zamanda, annemin 31 sene öncesinde benim için açtığı “blog” ile yüzleşmek oldukça tuhaf bir duyguydu…

Yakında paylaşacağım o defterdeki detayları…

Tıpkı sizin yaptığınız gibi, arkadaşlarının, dostlarının, öğretmenlerinin, yöneticilerinin, şairlerinin, yazarlarının, sinemacılarının, şarkıcılarının yaptığı gibi…

Bazı adamlar, bazı insanlar vardır ki insan ömrünün sonuna kadar onlarla bir kereliğine bile olsa karşılıklı rakı içmenin hayalini kurar.

İşte benim listem:

1. Mustafa Kemal Atatürk: Hamasetten değil… Gerçekten.
2. Hasan Önder
3. Uğur Yücel
4. Osman Tanburacı
5. Orhan Gencebay
6. Çetin Altan (bunu gerçekleştirdim)
7. Oğuz Atay
8. Adolf Hitler (Yaptıklarını neden yaptığını kendi ağzından duyabilmek için)
9. Aydın Boysan
10. Abdi İpekçi
11. Orhan Veli Kanık
12. Seyfi Dursunoğlu
13. İlker Başbuğ
14. Hüsamettin Cİndoruk
15. Ümit Zileli
16. Fikri Akyüz
17. Mustafa Öz
18. Candan Erçetin
19. İbrahim Tatlıses
20. Selçuk Yöntem
21. Fazıl Say
22. Uğur Mumcu
23. Bekir Coşkun
24. İsmail Cem
25. Erman Toroğlu
26. Kamer Genç (Bunu sonradan ekledim, unutmuşum)

Artık Çeşme’nin yazları, şu meşhur Alaçatı furyası çıktı çıkalı çekilmez oldu. Haşmet sağolsun, o kız çocuğuyla fingirdeştiği dönemde, entelliğinin zirve yaptığı cilalı taş devrinde habire yazardı “Alaçatı pazarındayım” diye. Gitmez olaydı…

Bugün ise Alaçatı esnafı bile (mesela sokağın başındaki berber) işleri yoğunlaşmış olmasına rağmen

huzursuz, “İstanbullular gitsin” diyor. Çünkü bazı yerlerin sukuneti, naifliği, bilinmezliği, oradaki kalitesiz kalabalığın

bırakacağı üç-beş kuruştan çok daha tercih edilir oluyor. Kaldı ki Alaçatı’ya gelenlerin de bir iki restorana hakettiğinin çok çok üzerinde paralar vermek dışında bir katkıları olmadığını da biliyorum… Ve ne yazık ki yazın her perşembe günü Facebook’ta status kısmına “Alaçatı tomorrow” veya türevi sözler yazan, ertesi gün de işten erken kaçıp, sezon başından ucuza aldığı kombine biletlerinden biriyle İzmir’e uçan kızlarımız, oğlanlarımız ne Çeşme’nin genelini, ne de Alaçatı’yı daha çekilir, daha özlenir kılıyor.

Umarım tez zamanda el ayak çekilir de eski huzurumuza kavuşuruz.

Evet, ben de İstanbul’da oturuyorum. Ama neredeyse 20 seneye yakın zamandır yazlığımız Çeşme’de. Sivilceli dönemlerin yaz mevsimleri orada geçti. Çeşme-Datça-Çeşme üçlemeleri olurdu, artık daha yerleşik düzen tercih ediliyor, Datça ajandadan çıkarıldı.

Aslında bilen bilir, eskiden Alaçatı diye bir fenomen de yoktu, pazara gidilirdi Alaçatı’ya sadece. Eskiden Aya Yorgi koyunda bir Fly Inn, bir de Paparazzi vardı. Alaçatı’nın ilerisinde de Seaside… Hepsi buydu… Ve o zaman daha mutluyduk.

Hep iddia ettiğim ve üzerine herkesle fikir çarpıştıracağım bir tespitim var: Bizim insanımızın asla rafine zevkleri olmamıştır ve olamaz da. Zira aristokrasinin olmadığı, burjuvazinin varlığının görülmediği toplumlarda rafine zevk de olmaz. Bu toplumların fertleri en fazla “mış gibi” yaparlar. Kahvenin iyisinden, şarabın kalitelisinden, restoranın güzelinden, yaşam zevkinin dolu dolu yaşanmasından, mimariden, sanattan, edebiyattan, klasik müzikten anlarMIŞ gibi yaparlar. Oysa zırnık anlamazlar. Ve kültürsüzlük bizde kültürdür. Cebe paranın girmesiyle ruha da zevk kırıntılarının katıldığını sanarız her nedense. Sanki her Paris’e giden, Fransız centilmeni olarak dönermiş gibi. Öyle olsa uzun bayram tatilleri ertesinde Atatürk Havalimanı Dış Hatlar Terminali’nin geliş salonunda takım elbiseli beyler, şapkalı hanımlar görmemiz, birbirine sürekli teşekkür eden, rica edenleri duymamız icap ederdi.

“Oh la la, S’il vous plait Monsieur Tayyar… Bırakınız bagajınızı ben taşıyayım azizim.”

Alışmadık götte dun durmaz derler.

Durmaz…

Bekir Coşkun’un “göbeğini kaşıyan adamı” heryerdedir çünkü.

Umursamaz, kaygısız, gamsız, bilgisiz, zevksiz…

Medeniyeti, görgüsü, hayattan zevk alma yetisi, “kırmızı etle kırmızı şarap, beyaz etle beyaz şarap” klişesinin gidebildiği yere kadar ulaşan bir toplumun da, kendisine magazin ekleriyle dayatılan her mekanı, kasabayı, diyarı boktaki boncuk sanarak akın etmesinden daha doğal ne olabilir?

Eskiden pazarından domates, hıyar almaya gittiğimiz Alaçatı’nın sokaklarında bugün acurlar volta atmakta.

“Paylaşım vergisi olur mu?”

Daha doğrusu bu soru, yola çıkış noktasıydı. Esas amaç, bu sorudan hareketle, Türkiye’de sabit fiyata sınırsız müzik dinlemenin herhangi bir yolu var mıdır ve/veya neler yapılırsa, müzik sektörünün dillere sakız olmuş sorunu giderilir, sokaktaki vatandaş da makul fiyata müziğini dinler. FriendFeed’de bu eksende epey yazıştık. Bu yazışmada ortaya çıkan genel kanıyı, bakışı ben özellikle yazımda özetlemeyeceğim, zira benim “genel kanı” dediğime bir başkası daha değişik bir açıdan, hatta belki de tam karşı kıyıdan bakabilir.

Peki bu yazıyı ben neden yazdım?

Konu ile ilgili olarak kendi çözüm önerimi paylaşmak, belirli adreslere de bir iki eleştiri kelamı etmek için…

Bilindiği üzere müzik sektörü birkaç farklı oyuncunun yer aldığı bir alan. Bunları şu şekilde sıralayabiliriz:

1. Yapım şirketleri
2. Yorumcular
3. Söz yazarları
4. Besteciler
5. Meslek Birlikleri (MÜYAP, MESAM, MÜYORBİR, MSG)
6. Tüketiciler (Yani biz, hepimiz)

Tabi bir de müziğin “tüketicilere” yani bize gerek fiziksel, gerekse de dijital yöntemlerle ulaşmasına aracılık eden kurumlar, firmalar var. Fiziksel aracılığa örnek olarak D&R mağazalarını, dijital aracılığa örnek olarak ise TTNet Müzik servisini verebiliriz.

Gelelim bugün müzik sektöründeki herkesin dilinden düşürmediği nameye: “Korsan çok arttı, albüm satışları düştü, kan kaybediyoruz”. Durum tespiti olarak ele alındığında bu çok doğru, bu söylem yüzde yüz gerçek diyebiliriz. Gerçekten de özellikle illegal olarak Internet ortamındaki farklı araçlar veya siteler aracılığıyla indirilebilen eserler nedeniyle sadece CD satışları düşmekle kalmadı, bir dönem sokak aralarında tezgahta korsan CD satan kişilerin de bu işten ekmek yiyemez noktaya gelişine sebep oldu.

Sorunu bu şekilde somutlaştırdıktan sonra gelelim ikinci etaba. Müzik sektöründeki oyuncular; başta da yapımcılar ve sanatçılar bence ısrarla devrin değiştiğini ve bundan sonra hiçbir zaman, evet hiçbir zaman eski düzene dönülmeyeceğini anlamak istemiyorlar. Bence bugün “korsan” olarak adlandırdığımız davranış biçimi sistemin bütünü içerisinde “doğal” olan halini almıştır. Yani artık bundan sonra hiç kimse bir CD için 14, 15, hatta kimi zaman 30 TL ücret ödemeyecektir. Bu devir kapanmıştır. Müzik eserlerine, yani “içeriğe” erişim Internet sayesinde kolaylaştıkça ve hızlandıkça, alışık olunan “müziğe para verme” eksenli davranış biçimi de ortadan kalkmıştır. Bu durumu şuna benzetebiliriz: Eskiden arabalarda klima ya yoktu ya da opsiyoneldi, şimdi ise standart. Ve bugün klimasız arabaya satmakta ısrarcı olan hiçbir marka hayatta kalamaz zira konfor alışkanlığı, beklenti çıtasının yüksekliği değişmiştir. Zaman dediğimiz şey, müzik tüketim şekil ve sıklığımızı da değiştirmiştir. Bu kadar somut, net, basit bir gerçektir bu.

Hal böyleyken düşünce ve davranış biçimimizi de mevcut düzene adapte etmemiz şarttır. Tek tek insanları evlerinde Internet’ten parça indirirken yakalayıp cezalandırmak gibi ütopik birşeyi başaramayacağımıza göre iş modellerini bu yeni, mevcut davranış biçimine adapte etmeliyiz.

Burada öncelikle Meslek Birlikleri ve yapım firmalarına çok ciddi görev düşüyor. Şunu görmeleri lazım ki artık eski günler geride kaldı. Teknoloji geliştikçe davranış şekli değişen insanlara göre artık onlar da değişmeliler.

2005-2006 senelerinde Doğan Grubu bünyesinde “Muzi” markası ile hayata geçirilen dijital müzik satış projesinin yöneticilerindendim. Muzi’de bir parçayı 1 TL’den satmayı hedeflemiştik. Bu 1 TL’nin ise genellikle 0,60 - 0,65 TL’lik kısmı doğrudan telif olarak bizden çıkıyordu. Dolayısıyla geriye kalan 0,35 TL ile operasyonun diğer giderlerini, teknolojik yatırımları finanse etmek mümkün görünmüyordu. Tam da bu yüzden içerik satışının yanına cihaz yani MP3 çalar satışını da abonelik kurgularıyla entegre etmiştik.

Bu tarifeleri Meslek Birlikleri belirliyordu ve hala da bu düzen böyle. Kişisel görüşüm, bu tarifelerin, sokağın nabzı tutulmaksızın, masa başında, sadece “ne yaparız da dijital müzik satışından da CD’deki karlılığı yakalarız” vizyonuyla şekillendirilmiş olduğu yönünde. Ancak bir gerçek vardı ki hiç kimse tek tek şarkı başına 1′er TL vermeye niyetli değildi çünkü zaten başka yerlerden bedava indirebiliyorlardı. Yazılıp çizilen, strateji dökümanlarında yer bulan tüm sözde rasyonel gerekçeler müşterinin umrunda değildi. Daha da önemlisi “korsan müzik indirmek hırsızlıktır, başkasının emeğini çalmayın, lütfen müziğe para verin” söylemlerine (teranelerine) de kimsenin kulak astığı yoktu. Hatta iş o noktadaydı ki kamera karşısında “lütfen korsana yönelmeyin” diyen sanatçılar dahi evlerinde bedava olarak meslektaşlarının parçalarını indiriyorlardı… Internet’ten…

İşin özeti şu ki artık açgözlülük devri bitti. Ağlayıp sızlanmak ne yapımcılara, ne sanatçılara, ne de sektörün geneline hiçbirşey kazandırmayacak. Tek tek müzik paylaşım sitelerini kapatmayla, P2P yazılımlarını kanun gücüyle engellemeyle de bu iş hiçbir yere varmamıştır ve varmayacaktır.

Artık “korsan” tabir edilen davranış şeklinin “default” olduğunu kabul etme ve buna göre aksiyon alma zamanıdır.

Vatandaş artık müziği mümkünse bedava, olmuyorsa da çok ucuz bir şekilde tüketmek istemektedir. Ve zeka parıltısı barındıran iş modellerini kurgulamak da artık aracılarıın ve sektörün görevidir. Şarkı başına 0,65 TL telif maliyetinin olduğu bir düzenin ise çok zekice kurgulandığını söyleyemeyeceğim. Zaten sürecin ilerleyen safhalarında meslek birliklerinin kendileri de talep ettikleri telifler yüzünden olması muhtemel bu işin olmaz hale geldiğini kısmen de olsa anlamaya başlamışlardı ve belirli adetler üzerinden toplu teliflendirme mekanizmalarını konuşmaya razı olmuş gibi görünüyorlardı.

Bundan sonrası için aylık sabit bedel ödenen ve sınırsız şarkı dinleme/indirme/paylaşma olanağı sunan modeller geçerli olacaktır. Hele hele birisi çıkıp bu sabit bedeli de almaksızın bu işi becerebilirse -ki aslında formülü çok basittir- işte o zaman bu oyun keyiflenir, ne idüğü belirsiz tiplerin çıkarttığı albümümsü şeyler de piyasadan temizlenir, gider. Bugün itibariyle müzik sektörü için amaç dijital ortamdaki telif rakamlarını olabildiğince yukarı çekerek kazanç arttırmak değil, tam tersine bu maliyetleri minimumda tutarak hizmetin tüketiciye makul bedellerle ulaşmasına destek vermektir. Zaten dijital ortamda şarkı satışının telifinden kısa vadede hiçkimsenin zengin olması da beklenmemelidir (Beklentisi bu olanların ise yeni çağın dinamiklerini anlamamış oldukları aşikardır). Bu, orta vadede yeşerecek bir meyve ağacının tohumlarını atmaktır. Öncelik, halihazırda kan kaybeden hastanın kanamasını durdurmak, devamında da tedavisini yaparak ayağa kalkıp koşabilir noktaya gelmesini sağlamaktır. Acil servise gelmiş hastanın 2 saat içerisinde koşmasını hedefleyerek yapılacak müdahale de zaten muhtemelen hastayı kaybetmeye giden bir yol olacaktır.

Somutlaştıralım:

• Telif tarifeleri CİDDİ ölçüde aşağıya çekilmeli.
• Bu süreçte mümkünse Meslek Birlikleri sürecin hakemliğini kendileri üstlenmek yerine ürünü birebir tüketiciye ulaştıran aracı firmalara devretmeli.
• Hatta eğer yapılabilinirse müzik endüstrisi, sinema endüstrisi, kitap dünyası gibi fikir ve sanat eserlerinin tümünün yeni dünya düzenindeki, dijital çağdaki dağıtım, edinim ve hak koruması konularında uzmanlaşacak, sadece telifin dijitalleşmesi konusunda ehil bir yeni birim, kuruluş oluşturulmalı. SÜrecin yöneticiliği de bu yapıya emanet edilmeli.
• Aylık sabit bir bedelin alındığı (mesela 10 TL) bir sistemin tahsilat tarafının yerleşmesi için operatörlerin, düzenli tahsilat yapan kurumların yapıcı ve makul taleplerle sisteme dahil edilmesi gereklidir.
• Müziği tüketiciye ulaştırma işlevini yerine getirecek yapıların, ilk akla gelenden biraz daha yaratıcı iş modelleri ile, yapabiliyorlarsa telif yükünü tüketiciye değil “reklamveren” olarak konulandırılacak markalara finanse ettirmeleri gereklidir.
• Müziğin edinim sürecinde “operasyonel mükemmeliyet” mutlaka birinci planda tutulmalı, tüketicinin görmesinin gerekmediği, görmesi halinde canının sıkılacağı her türlü ara adım, engel, sorun, modül yokedilmelidir.
• Aylık ücretli modelde toplanan gelir; dönem sonunda yapımcı firma, yorumcu, besteci, sözyazarı arasında, kriterleri polemiğe elvermeyecek şekilde netleştirilecek bir derecelendirme modeliyle paylaştırılmalıdır.

Yukarıda yazdıklarıma alternatif olabilecek, daha ütopik model ise Türkiye sınırlarında alışverişi yapılan tüm ürünlerin ya da belirli ürün gruplarının fiyatları üzerinden çok çok ufak bir vergi tahsil etmek olabilir (Sadece sigara bile olabilir). Bu oran binde bir veya onbinde bir dahi olabilir. Oluşan vergi geliri de sektör oyuncularına dağıtılır, müzik bedava olur, Türkiye de bunu doğru pazarlayabilirse (ki bu noktada ciddi endişelerim var) yaratacağı ulusal ve uluslararası medya kaldıracı sayesinde hem içeride hem de dışarıda bu işin iletişimini çok rahat yapabilir, başta oluşması muhtemel tepkileri absorbe edip görünümü pozitife çevirebilir.

Ama diyorum ya… Ütopik…

Ege ve Egelilik bir kültürdür. Egeli olmak için İzmirli, Manisalı, Muğlalı olmak da yeterli değildir, zira Ege’nin taşını, suyunu, toprağını ellemekle de Egeli olunmaz.

Diyoruz ya, Ege’yi sevmek zor iştir diye, evet öyledir. Herşeyden önce Ege insanını bilecek seveceksin. Ege’nin kokusunu seveceksin. Bandırma’da feribottan inip de Susurluk’ta, herkesin durduğu yerde durmakla kendini Ege’li saymayacaksın, salt buradan hareketle de Ege türküsü duyduğunda şahlanmayacaksın, efeleri bileceksin. Ege’yi bilmek için Trakya’yı bileceksin, Meriç’in ötesini bileceksin, Atina’yı, Helenistik dönemi bileceksin. Yazdan yaza Çeşme’ye, Bodrum’a gitmekle Egeli olunmaz. Egelilik adap işidir, yol yordam işidir. Öyle herşeye hemen kızmayacaksın, çünkü bileceksin ki Ege insanı sakindir, dingindir, hatta çoğu zaman da uyuşuktur, tembeldir, çalışmayı sevmez ve onları bu halleriyle seveceksin.

Çeşme moda olmazdan önce oralara gidip gelmiş olacaksın, karayolunu bileceksin, hatta şimdiki Çeşme otobanından önceki zamanları da bileceksin. Arabanı gemiye yükleyip İstanbul’dan İzmir’e gitmiş olacaksın 18-20, havaya göre, denizin doruluğuna göre bazen 24 saatte.

Edremit’i, Erdek’i, Ayvalık’ı bileceksin, zeytinini, şarabını tanıyacaksın. Cunda’nın yerel halk arasındaki adını da bileceksin. Ne Ayvalık’ta ne de Alaçatı’da, Çeşme’de dışı taş kaplı yapıyı “taş ev” sanmayacaksın. Bir bakışta tanıyacaksın gerçek taş ev ile “turistlere yapılan taş evi”.

İzmir Körfezi’nin leş gibi kokan zamanını bileceksin, İzmir’e doğru, Balçova’ya inerken tepede, giderken yolun solundaki, püfür püfür esen benzincide durmuşluğun olacak, orada hamburger yemişliğin olacak.

Kos’u, Sakız’ı, Midilli’yi bileceksin, sakız reçelini bileceksin. Öyle “İzmirliler simite gevrek, mısıra darı der, bir de üstüne kumru yer” demekle Ege’yi bilmiş sayılmazsın. Reci’s Cafe’yi bileceksin, Alsancak’ı, Karşıyaka’yı bileceksin, Mavişehir’de oturan arkadaşların olacak. İzmirli değilsen de İzmirli bir kızla çıkmışlığın olacak. Ve böylece herkesin aksine her gördüğün İzmirli kıza “hafif kız” muamelesi yapmamayı öğreneceksin. Ve daha da önemlisi Ege’yi alıp da tek başına İzmir’e indirgemeyeceksin. Efes’i sadece içtiğin biradan bilmekten fazlasını yapacaksın.

Mümkünse kanının bir kenarında, köşesinde “se parakulo” olacak, yeşil ya da mavi gözlü anneannen, babaannen olacak.

Akdeniz’i de bileceksin, “neetçen gari” diyenlerle konuşmuşluğun olacak.

Manisa’ya giderken yol kenarındaki Keskinoğlu tesislerinin gelişimine, büyüyüşüne yıllar içerisinde şahitlik etmişliğin olacak, “vay be, bu Yörsan kıç kadar yerdi, şimdi ne oldu” demişliğin olacak her geçişinde önünden.

Çandarlı’yı bileceksin, Datça’yı bileceksin, İçmeler’i, Turunç’u bileceksin. Datça-Bodrum feribotunu bileceksin.

Özetle diyeceğim o ki Ege öyle yazdan yaza sevilecek bir yer değil, dört mevsim seveceksin onu.

Rüzgarını seveceksin, itini, ayyaşını, kerhanesini, Ege’li arkadaşlarını seveceksin. Her bir şeyini seveceksin.

Özleyeceksin Ege’yi an be an…

Her gördüğün denizin karşısına geçip rakı çekmekle, “İzmir’İn Kavakları”nı duyunca içinde patlayan “uleeenn kendimi Süleyman Çakır gibi hissediyorum beaaa” gazına kapılmakla olmaz yani bu iş.

Biraz kültür işidir Ege’yi sevmek, Egeli olmak…

Zor iştir vesselam… Zor…

Ve en zoru da Ege’yi severken fazla sahiplenip sıkmayacaksın onu zira sergüzeşt ruhludur, sıkılgandır, delikanlıdır; boğmaya gelmez, sevgili gibidir, kadın gibidir. Seveceksin ama sırf kendinin sanmayacaksın…

Günümüzde de birtakım insanlar, özellikle de dijital dünyanın kurallarının Türkiye’de tam olarak oturmamışlığından yararlanarak kendi kendilerine birtakım payeler, nişanlar, ünvanlar verip orkestra yönetmeye soyunur oldular. Bu kişilerin ünvanları muhtelif: “Dijital Trend Belirleyici, Trendsetter, Trend Analyst, Digital Supervisor, Digital Guru…” Dürüst olmak gerekirse ben ne bu ünvanları, ne de bu insanların hangi amaca hizmet ettiklerini anlamış değilim, anlayacağımı da sanmıyorum. Ancak içimde çok yoğun bir his bana bu kişilerin, siyasetteki “danışman, danışmanın danışmanı, müşavirin başdanışmanı, özel kalemin stratejik danışmanı” gibi sırf o kişiler istihdam edilsin diye yaratılmış koltuklara yerleşmiş kişilere benzer profiller olduğunu söylüyor.

Dijital dünya ile ilgili onlarca konferansa, seminere gittim. Açık konuşayım, bilmediğim birşeyleri bana söyleyen birinlerine hiç rastlamadım. Çünkü zaten bu işlerin içerisindeki kişiler, bu işleri bilirler, bilmeleri gerekir. Bu tür konferansların da birtakım yayın kuruluşlarını, organizatörlerini maddi olarak ihya eden ya da o niyetle düzenlenen etkinlikler olduğunu düşünürsek esas amaç zaten kimsenin birşeyler öğrenmesi değildir. Dillendirilmeyen esas amaç, kokteyl ortamlarında iş ilişkileri kurmak, “sponsor” diye sisteme dahil edilmiş birtakım kurumların, markaların paralarını almak ve ağızlarına bal çalmak adına onlara birer stand alanı vermek, birtakım adamları da sahneye çıkartıp anlatacaklarını dinlemek. Elbette esas niyeti ifşa etmek, etkinliğin sorgulanmasına yol açacağından “mış gibi” yapılan ve minareye giydirilen kılıf oluyor bu tür “konuşmacılar ve onların sunumları”.

Son aklımda kalan bir örnekten bahsetmek isterim kısaca ve isim vermeden: Yine bir “Digital Blah Blah Konferansı”… Bir zat sahnede… Perdede bir sunum… Sunum da trend halini alan görsel şablona uygun: Tüm slide’ı kaplayan bir fotoğraf ve üzerinde güya “tease” edici bir kelime… Güya minimalist, güya “basit vevurucu”. Konu ya web 2.0 ya da web 3.0′dı tam hatırlamıyorum. Fakat bildiğim şu ki, “Web” kelimesinin yanına gelen sayının artması, sunum sahibinin rütbe ve kıdeminin arttığına gösterge. Sunum ilerliyor, ben bekliyorum neler öğreneceğiz diye. Her zaman olduğu gibi yine son derece muğlak ve sorgulanabilirlikten uzak, kısmen “kehanetimsi” bir takım laflar, sözler. Öylesine muğlak ki herşey, o söylenenleri dinleyen bir kimse de çıkıp “o dediğinin öyle olacağını nerden biliyorsun?” diye soramaz. Bir tiyatrodur oynanıyor işte. Kavramlar, kelimeler havalarda uçuşuyor… Sosyal medya, Web 2.0/3.0, Google, Tagging, Location Based Services vs vs.

Salondaki kitle de çok ilginç ve iki kesimden oluşuyor:

1. Çalıştıkları firmalarda hasbel kader dijital dünyaya dair bir görevde olan ancak ne yaptıklarını net olarak bilmeyenler -ki bu sunumlarda genellikle büyülenenler, herşeyi not edenler bunlar oluyor-

2. Zaten bu piyasanın, bu işlerin en göbeğinde olan ancak “görünürlük” yaratmak adına bu ve benzeri konferansların tümünde arz-ı endam eyleyenler -ki bunlar da zaten dönüşümlü olarak bu etkinliklerin birinde ya da birçoğunda benzer sunuları yapan ve sunanlar oluyor-

Çok önemli bir detay: Bu konferanslara para vererek gelen sayısı oldukça azdır, sponsor firmadaki arkadaştan davetiye dilenir herkes ya da organizatör kendince “celebrity” bellediği üç beş kişiye habire gönderir de gönderir bu davetiyeleri. Bu açıdan da komiktir.

Gelelim sunumların içeriğine:

Çok beylik bir yöntem vardır bu tür sunumlarda: Kimsenin bilmediği düşünülen/sanılan birtakım siteleri, uygulamaları, aplikasyonları sunum içerisine yerleştirip anlatmak (Bu yazının giriş paragrafının varlık nedeni sanırım şimdi daha nettir). Adeta bir “ben guruyum ya, bu siteleri o yüzden biliyorum” mesajıdır bu kitleye. Konferans sırasında da kucağında notebooku ya da elinde iPhone’u ile sair zamanda hiç olmadıkları kadar “online” durumda hazır bekleyen kitle hemen ve canlı olarak sunumda bahsi geçen siteye girer bakar, birşey sanır. Benim kişisel deneyimim odur ki bu sunumlarda perdeye yansıtılıp örnek olarak gösterilen, bahsedilen sitelerin ya da uygulamaların çoğu “tırt” çıkmaktadır. Çünkü zaten aynı amaca hizmet etme vaadinde olan ve sunduğu fayda daha iyi olan diğer tüm siteler, uygulamalar kitlece büyük oraanda bilinmektedir. Yani merdiven altından unutulmuş, bilinmeyen bilgiyi çıkarıp cilalayıp sunma taktiği bir yerden sonra sığdır, kısırdır.

Hele bir de yurtdışından ithal “gurular” var ki işte esas onlardır beni benden alan. En beylik sunumları en fiyakalı video ve ses oyunları ile bezerler, sahneye de bir görsel şölen edasında çıkarlar, hele bir de o basmakalıp lafları Türkçe yerine İngilizce dinlemek yok mudur… İşte o an izleyicinin kafasında olanlar şunlardır: Armageddon’un son sahnesi… Bruce Willis meteoru patlatmış, Ben Affleck ve diğerleri dünyaya geri dönmüşler, mekikten inmişler, Ben Affleck en önde olmak üzere F-16 uçuş düzeni gibi üçgen şeklinde dizilmişler ve kameraya doğru yürümekteler, slow motion, kahramanlarımızla kamera arasında ya sıcak havadan ya da başka bir sebepten titreşen hava akımı var ve bu daha da dramatik bir hava yaratmakta, yaylılar ufak ufak girmeye başlamış… “I could stay awake, just to hear you breathin’…” diyor Steve Tyler… Ve işte konferans salonundaki izleyici de içinden diyor ki: “Evet, ben de bu dijital takımın bir oyuncusuyum, ben de bu piyasadayım ve evet önüm, geleceğim çok açık… Yessss…”. Abartmış olabilirim ama bu civarda bir histir hep.

Özetle:

Öyle dijital guru, trendsetter diye bir kavram yoktur. Bu kişilerin tamamı, Internet dünyasının toplum üzerinde yarattığı ve aşırı fazla (aşırı=gereksiz) enformasyondan doğan kaos, belirsizlik, ele avuca gelmeme, hissedilememe, anlaşılamama, algılanamama dönemini kurnazca bir şekilde fırsata ve devamında da paraya çevirme gayretkeşliğindeki dostlardır. Yani sistem, bilerek ya da bilmeyerek kendi kendisini anlaşılmaz hale getirmek yoluyla kendi içerisinden bazı plastik kahramanlar yaratmıştır. Bu “kahramanların” ömürlerinin ne kadar süreceği konusunda net sonuca varmak kolay değildir.

Günümüz düzeninde kimsenin, bir başkasının vereceği ve tecrübeye dayalı olmayan bilgiye ihtiyacı yoktur çünkü zaten herşey Google’dır, oradadır. Değer zincirine sonradan ve ittire kaktıra dahil olan bu tür ara kademeler geçici bir süre varlık gösterebilirler, bu geçiş dönemlerinde bu kişilere ihtiyaç da olabilir ancak daimi bir varlıktan söz etmenin mümkün olduğuna ben şahsen inanmıyorum.

Bu konferanslarda, seminerlerde de bunalıyorum çünkü hem bildiklerimi farklı dillerde anlatıyorlar bana, hem de şarap genelde Angora oluyor

PS: Bu konferansların kokteyllerinde ya da sigara-kahve molalarında dönen saçma sapan “business” muhabbetleri hakkında da ayrıca yazacağım. Bunlar daha da komik… Durmaksızın birbirine “tık, klik, CTR, CPM, CPA…” soran, köpekbalığı ruhlu bir yumak insanın anatomisini inceleyeceğiz bu yazıda.