Özgün Yazı

Devlet - i Aliyye, Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar - 1

2020-04-10T23:54:00.000+03:00

Halil İnalcık, hiç şüphe yok ki Türk tarihçiliğinin en önemli isimlerinden. Mayıs 2009'da piyasaya çıkan söz konusu kitabı ise çalışmalarının ve birikiminin bir özeti niteliğinde.

“Yazarın Notu: Söz konusu çalışmalar 2016’ya gelindiğinde bambaşka bir noktada. 5 ciltlik bir seri tam gaz ve üstüne koya koya devam ediyor…”

Kitabın kapağını çevirdiğimizde ilk başta bizi Türkmen grupları karşılıyor, onların neler yaptığını, nereden nereye vardıklarını kısaca anlatıyor İnalcık. Osman Gazi’nin ortaya çıkışını öğreniyoruz ardından. Sonrasında da gaza fikri, bu fikir etrafında gelişen grupları okuyoruz. İlerledikçe de Osmanlı Devleti’nin kuruluş dönemlerinde ki Alplik ve Nökerlik kurumlarının ve bu unvanlara sahip kişilerin hizmetlerini öğreniyoruz.

Kitap içerisinde ilerledikçe, ulemanın ve kurumlarının Osmanlı’ya katkılarını okuyor ve ahiler ile fakıhları inceleme fırsatı buluyoruz. Özellikle sufiler ve fakıhlar arasında ki farklara detaylıca olmadan değiniyor İnalcık. Kısacası, Osman Gazi döneminin karmakarışık Anadolu'sunda yeşeren ve merkezine gazayı alan Osmanlı yapısının doğumuna şahit oluyoruz.

Kitap bazı bilgileri genel olarak vererek bizi sıkmazken, bir konuda da önemli bir teori ortaya atıyor. Osmanlı'nın kuruluşu hadisesi… Modern devlet hukukunun olmadığı, yani bir bildiri, bir uluslararası anlaşma (Lozan anlaşması ve cumhuriyetin ilanı gibi) ile devletlerin kimlik kazanmasının söz konusu olmadığı devirlerde, bir devlet ne zaman, nasıl kurulur? Halil İnalcık Osmanlı açısından bu sorunun cevabını bize veriyor.

Buna göre de 1302 yılında gerçekleşen Koyunhisar Savaşı, Osman Gazi'nin kuvvetleri ile Doğu Roma İmparatorluk Sancağı altında toplanan kuvvetler arasında gerçekleştiğini öğreniyoruz ve galip tarafın Osman’ın kuvvetleri olması ile Osmanlı’nın kurulduğunu ifade ediyor ünlü müellif. Koskoca şanlı ve asil imparator ile ordusu mağlup ediliyor bu da Osman’a büyük bir prestij sağlıyor.

Kitap Orhan Gazi ile Avrupa'ya yerleşme, Osmanlı toprak yapısı, ticareti ve dahasını da sunuyor. Keyifli okumalar dileğiyle.

Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları

Devlet - i Aliyye, Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar - 1

Klasik Dönem(1302 - 1606)

Siyasal, Kurumsal ve Ekonomik Gelişim

Yazar Notu: Yazının ilk yayınlanma tarihi 23 Ocak 2014’tür. 10.04.2020 tarihi itibariyle tekrar düzenlenmiştir.

Büyük Olayların Kısa Tarihi - İnceleme

2018-11-30T16:37:00.001+03:00

Büyük Olayların Kısa Tarihi

Tufan Gündüz – Yeditepe Yayınevi – 6. Baskı, Nisan 2018

310 Sayfa

Hacette Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsünde akademik kariyerini sürdüren ve Türk tarihi çalışmaları ile tanınan Tufan Gündüz’ün kaleme aldığı Büyük Olayların Kısa Tarihi adlı eser, ortalama üç sayfayı aşmayan ama önemli noktalrında altına çizen üslubu ile, yakın tarihimizin önemli olaylarını okura tanıtmaya çalışıyor. Sonradan ikinci cildi ile de yayınlanan eser, sade dili, az ama öz üslubu ile, bir birinden önemli vakaları, gayet akıcı bir üslup ile ele alıyor.

150’liklerin sürgünü, 12 Eylül darbesi, Sovyetlerin Afganistan’ı işgali gibi, gerek yurtdışı gerekse de yurtiçi hadiselere yer veren kitap, kanımızca, sadece gündelik okurun değil, akademik araştırma yapanlarında yararlanabileceği bir kaynak olma hüvviyetinde.

Tufan Gündüz’ün önsözde belirttiği gibi, hayatımızı yaşarken, eskiden tanıklık ettiğimiz hadiselerin önemini kavramak da, bu hadiselerin geniş açıdan yorumlanması da kolay değil, zira bizler o anları yaşarken olayları kendi açımızdan yorumluyoruz. Bu kitap, halen daha olaylara tanıklık eden ve hatta içinde bulunan insanların çevremizde olduğu günümüzde, bu yakın tarih meselelerine bir kez daha dönüp bakmamızı ve geniş perspektiften değerlendirmemizi sağlaması açısından da önemli bir eser olarak karşımızda duruyor.

Zeytin Dalı Operasyonu - Afrin Neden Yapılıyor

2018-01-21T18:59:00.002+03:00

Sonda yazacağımızı baştan yazalım:

“Mevzu bahis vatansa gerisi teferruattır” M. Kemal Atatürk

Afrin’e Zeytin dalı operasyonu başladı. İyi de oldu.

Keşke, savaş olmayan bir dünyada yaşasaydık ama ne yazık ki öyle bir dünyada yaşamıyoruz.

Şimdi zaman, üzülerek kabul etmeliyiz ki silahların konuştuğu bir zaman ama biz yine de yazıp notlarımızı alalım. O silahlar neden patlıyor anladığımızca izah edelim.

Afrin ve diğer önemli bölgeler harita görselinde gözüküyor.

Çok önemli bir iki not ile bu görsel bize tüm durumu izah ediyor olacak.

1) Kıbrıs – Lazkiye – Hatay arasındaki Akdeniz suları büyük miktarda doğal gaz rezervine sahip. Suriye sorunları bu yüzden canlı

2) İŞİD ıskartaya çıkarıldıktan sonra, Türkiye karşıtı ABD hizipleri PKK – PYD yapılanmasını destekleyerek, Suriye’nin Türkiye ile olan tüm sınırını PKK’ya açtı. Türkiye bu zamanlarda Fırat’ın doğu sınırını kırmızı çizgi ilan etti.

3) Burada önemli olan, neden Fırat sınırımızdı? Bu sınır aşılınca Hatay ilimiz, Gaziantep Adana gibi sanayi bölgelerimiz tehdit edilebilir hale gelecekti. Öyle de oldu. Daha da kötüsü, PKK – PYD yayılması, sonraki vadede, KKTC’yi bizden koparacak, garantörlüğümüzü rafa kaldırtacak ve ülkeyi bölecek gelişmelere de zemin hazırlayabilirdi. Çünkü, çok ama çok büyük paraların konuşulduğu bir doğal gaz rezervi var ortada.

4) Bu nedenlerle, kırmızı çizgi de aşılınca, ilk fırsatta, Fırat Kalkanı harekâtı başladı. Başarıya ulaştı.

5) Şimdi Hatay ve Fırat Kalkanı ile kontrol altına alınan bölge arasındaki PKK – PYD unsurları temizleniyor.

6) Bu harekat (Zeytin Dalı harekâtı) ile Türkiye, PKK unsurlarını, Membiç dışında, Fırat’ın doğusuna ve dolayısıyla Kıbrıs’ı da içine alan Doğu Akdeniz denkleminin dışına atacaktır.

7) Bu harekâtla uzun vadede, Antalya, Hatay gibi Doğu Akdeniz kıyı kentlerini de korumuş olacağız.

İş bu sebeple, Allah Mehmetçiğin kılıcını keskin eylesin, Gaza mübarek olsun. Zaferler yakın olsun.

Metin Oktay'dan Arda Turan'a Erezyon

2017-06-07T13:14:00.001+03:00

Evet, bir vukuat daha…

Hatırlar mısınız, bugün Galatasaray’ın spor tesislerinde ismi yaşayan, Metin Oktay denilen bir adam vardı.

Ya da Bülent korkmaz

Ya da Tugay

Ya da Hagi…

Galatasaray’ın efsane kadrosu…

Daha çok isim var, adamlıkları, delikanlılıkları, dik duruşları, sevdaları ve centilmenlikleri ile kendilerini göstermiş isimler... Bir kısmına yiğidi öldürüp hakkını da vermek gerekiyor bu isimlerin.

Bir de Arda Turan, bir de Emre Bölezoğlu…

Bir de Fenerbahçe çevresi var tabi ki, Tuncaylar vs.

Küfrü, saldırıyı hoş görenler…

Türkiye’de bazı duyguların erezyona uğradığının, bu tablo bile an açık göstergesidir. Görülüyor ki 90’ların gençleri ile 2010’ların gençleri arasında uçurumlar var.

Bu ayıpta bize yeter.

Daha fazla da bu konuda yazmaya gerek yok.

Eylem, çalışma gerek zira.

BEN TV, Zuhal Koçkar Pozitif Yaşam Konuğuydum

2017-05-10T18:01:00.000+03:00

8 Mart 2017 Pazartesi günü, yani yeni hafta, benim için pek güzel başladı.

Güzellikler, mutluluklar paylaştıkça çoğalırmış...

İzmir'de ayakta kalan ciddi anlamdaki tek kanal, BEN TV'de, her hafta yayınlanan, Zuhal Koçkar ile Pozitif Yaşam programının konuğuydum.

Güzel, doyurucu ve benim için etkili bir söyleşi gerçekleştirdik. Hep soran ben olmayacağım tabi ki. Hayattaki üçüncü ekran deneyimimi de böylece yaşamış oldum.

Aşağıda ise video linki var. İyi seyirler dileklerimle

Tıklayın yeterli. Ben TV www.kanalben.com

Zuhal Koçkar ile Özgün Kabacaoğlu Ben TV ekranında

Zuhal Koçkar, Seçimler'i incelerken

Yeni, yepyeni kitap; Seçimler

2017-05-03T16:28:00.000+03:00

Yeni bir kitap daha yayında, bu sefer ama benden

Yayın politikamız gereği, bu sayfanın sonunu lik ile bitireceğiz. Zira, sanat ve kültür - pop kültür yazı ve röportajları diğer blogumda.

Seçimler - ozgunkabacaoglu.com

Robotlar; Geleceğin Şafağında

2017-05-02T16:13:00.000+03:00

Ülkece, uzun bir zamandır, aşırı siyasi kutuplaşma, iç meseleler, dış politikada hamaset ve inrasyonel kamuoyu algısı ile geçirdiğimiz bir dönem yaşıyoruz. Tüm bunlar olup biterken ise, dünya kamuoylarının uzağında, ama belli bir yakınlık dahilinde bazı gelişmeler oluyor.

Artık, yavaşça da olsa, sadece fütüristlerin gündemi olmaktan çıkıp, yakın gelecek ile de ilgilenen sosyal bilimlerin her alanına sirayet eden gelişmelerden bahsedeceğiz…

Robotlar, küresel ısınma, değişen yeni dünya…

Bu yeni dünya, elbette yeni Büyük(?) Türkiye değil. Gerçekten yeni, yepyeni…

2050 yılı… Dünya nüfusunun bugünkünün neredeyse iki katına çıkacağı, ülkemiz dâhil kuzey yarı küre orta kuşağında hava sıcaklıklarının artacağı, mevsim dengesinin başka bir hale bürüneceği bir gelecek.

Tüm bunlar olup biterken de zaten aşırı nüfusun baskıladığı iş gücü piyasasının, konvansiyonel sektörlerin tüm dengelerinin altüst olduğu yarınlar… Bu gelecek, pek de tekin olmayacak.

Umuyoruz ki tabiî ki, bir felaket dünyası da olmayacaktır. Fakat, bir takım insanların; İşsiz, açlığa sürüklenen ve hatta mahkum edilen kitleler olacağı da aşikardır.

Gelecek dünyamız, Celal Şengör’ün de bir söyleşisinde söylediği gibi, doğal bilimlerin konusu olan sorunların, şekillendireceği bir dünya olacak. Bir taraftan iklim, bir taraftan aşırı insan nüfusu ve bu nüfusa yetmeyecek doğal kaynaklar... Elbette de yanına teknolojideki yeni değişimler…

Uzun vadeli küresel gelişmeye baktığımızda, dünya, 1700 sonlarındaki sanayi devrimine kadar, yani neredeyse 10 000 yıl, tarıma dayalı iktisadi – sosyal yapısında, geleneksel metotlara bağlı, değişimin sınırlı olduğu, üretim metotlarında hep eskiyi taklit eden ve taklidi aslı gibi yapabilmeye odaklı bir tekrarı merkeze yerleştiren anlayışa sahip oldu. Sonrasında ise gelen sanayi devrimi ile kalıplar yıkıldı. Değişim baş döndürmeye başladı, yıkılan kalıpların ardından yine yeniden, tekrardan yeni kalıplarında yıkıldığı bir düzene evrildik.

Bu noktada, 1800’ler Britanya’sında, makineleşmeye karşı protestoları hatırlamak da lazım elbette. Bir tarafta değişime karşı, geleneğin yanında bir direnç ve diğer tarafta güçlü bir dalga, dönüşüm – değişim… Şimdi yine, böyle bir döneme evriliyoruz. Kalıplar yıkılıyor. Robotlar geliyor.

Gelecek elli yılda daha net biliyoruz ki, iş gücü piyasasının yapısı kökten değişecek. Bugün insan tarafından yapılan çoğu iş, yapay zeka ve onunla bağlı robotlar tarafından yapılacak. Fabrikalarda çalışan işçi miktarları dramatik anlamda düşecek, işsizlik bu minvalde yükselecek. Hizmetler sektöründe de insana ihtiyaç ciddi manada azalacak. Liste uzar gider. Tabi ki sektörel bazda bir liste yapmak başka bir konu ve tartışmadır fakat kesin olan, bu değişimin artık kaçınılmaz olduğu, istikbalin farklı çeşit bir sosyete ve insan tipinde yükseleceğidir.

Bu insan, bilgiye çabuk ulaşacak, fakat farkını, bilgiyi işleme, tekrar yaratma ve farklı disiplinler arasında bağ kurma üzerinden koyacak. Üniversite diploması anlamını yitirirken daha doğrusu bir standart haline gelirken, dijital beceriler bir artı olacak, bu alanda yükselenlerin önü açılacak. Sanatçılar, elbette konvansiyonel, geleneksel olarak ürün verirlerken bir diğer taraftan dijital – robotik bir sanat da olacak. Bu dünyada, ayakta kalabilen insan, okuyup okumama üzerinden bir kazanım sahibi olamayacak, zaten okumak zorunda kalacak, mevzu ilk başta bahsettiğimiz gibi, bilgiye ulaşıp ulaşamama değil, onu kullanabilme basiretinde gizli kalacak.

Bu dünyada, rekabet daha sert olacak, fakat bilgiyi kullanabilme becerisi de hiç olmadığı kadar fark ettirici yükseltici hale gelecek.

Ve bu bilgi – kullanabilme üzerinden gelişen yeni tip insan, bir bakıma geçmişin Tanrı – İnsan kültüne benzeyecek. Zira, basit işleri, alın terini, bilim ve sanat dışı hemen hemen tüm becerileri robotik teknolojiye devreden bir gelecek ekonomisi, insan ile ilişkisini farklı bir hale çevirmiş olacak. Zengini fakiri, farklı bir tipe evrilmek zorunda kalacak. Kim bilir fakir belki de kalmayacak.

Gelecek, tüm haşmeti ile artık dünyamıza gelirken bu minvalde son söz, çocuklarınıza, özellikle ülkemizde, diplomadan önce okuduğunu anlamayı önemsemesini, ne yaparsa yapsın farklı ve yetenekli olabileceği bir gelecek inşa etmesini salık verin. Onları cesaretlendirin. Bu dünyada, işinin en iyisi olmayan ayakta kalamayacak yükselemeyecek. Hem mutsuz, hem vasat bireyler için gelecek elli yıl hiç olmadığı kadar sert geçecek. Bu sebeple okuyun, okuyun, okuyun.

Kısas'tan Modern Hukuk'a

2016-10-13T22:55:00.000+03:00

Türkiye’de en çok can neye veriliyor, neden gidiyor, hiç düşündünüz mü?

Yanıt sanıyorum aklınıza gelmiştir. Evet doğru! Trafik Terörü!!!

Geçtiğimiz günlerde basında çokça yer alan bir haber; Rüzgar Çetin’in serbest kalmasıydı. Kan parası verildi mi, verilmedi mi, verildiyse ne kadar verildi, tartışmaları da çok yüksek sesle olmasa da yapıldı.

Olayı benzerlerinden ayıran iki şey, can verenin polis, can alanın ise çok ünlü bir yönetmenin oğlu olmasıydı.

Kapitalizm kazandı, para kazandı gibi konulara girmeyeceğim. Kim haklı kim haksız olayı da yazımızın konusu değil. Zaten kişisel fikrim, kan parası alındıysa dahi, ne alan ne verene bir şey diyemeyeceğimiz. Üçüncü kişilere konuşmak düşmez!

Fakat olayın bir de kamusal tarafı bulunmaktadır. Olay ölümlü bir kazadır. Bir can gitmiştir. Bu durum, olaya karışanların üstündedir, öyle olmalıdır.

Şimdi, yıllar yıllar önce, Büyük Mareşal ve siyasetçi, Roma Diktatörü Kayzer’in (Sezar) manevi oğlu ve Roma Cumhuriyet’inin birinci vatandaşı Agustus zamanında bazı önemli hukuki reformların yapıldığı zamana gidelim. O zamanlar, Agustus kolları sıvamadan önceki tipik bir örneği tekrar paylaşmak gerekirse:

Zamanın birinde, Roma’da iki vatandaş bir yerde karşılaşırlar. Tartışırlar ve birisi diğerinin kulağını öyle bir ısırır ki adamın kulağı kopar. Sonrasında, mağdur soluğu hakimin önünde alır. Başlar olayı anlatmaya, görgü tanıkları da gelir… Sonuçta, hakim, kulak kopartanı %100 suçlu bulur. Ceza ise kısas hükümlerinin uygulanmasıdır. Fakat o dönemde ne kamusal gücü yerine getirecek polis gibi bir kuvvet ne de kamusal yargılama gibi kavramlar vardır. Bu sebeple, hakimin verdiği karar da zaten kısas kararıdır ve bunun uygulanmasını mağdura bırakmaktır. Yani demektedir ki; “Şimdi git, bu adama aynısını yap ya da yaptır. Sana kimse bir şey demeyecek. O, bana gelirse onu azarlar gönderirim.”

Bu noktada ise Agustus bazı sorunların olduğunu gören bir lider olarak gereğini yapmıştır. Gücü olmayan mağdurlar, yani çoğunluk, sade, masum vatandaşlar kısas hükümlerinin gereğini yapamamaktalardır. Başlarına gelen kötülükler, kötülerin yanına kar kalmaktadır. Bu noktada Roma Cumhuriyeti vatandaşlarının yanında yer alması gerektiğini düşünen Agustus da modern hukukun temellerini atar. Kamusal yargılama, kolluk ve adli kuvvet ile infazın önünü açar. Sistem evrilir ve günümüze kadar gelir.

Yaşadığımız hadise, adaletin kişiler arasında tecelli edilmesine bırakılmasıdır. Rüzgar, Ahmet, Ayşe, Fatma fark etmez, kim olursa olsun, adalet, adil yargılama ile tecelli etmelidir. Kamusal hukuk ve toplumsal adalet korunmalıdır. Ancak böyle güçlü ile güçsüz arasında doğruluk ve özgürlükler alanında eşitlik sağlanır. Lakin son hadise bir kez daha güçlünün güçlüyü ezdiği, hatta daha kötüsü ezmesinin önünün olağanca açıldığı kaotik bir durum görüntüsü vermiştir.

Son söz yerine, yakın zamanda bir büyüğümüzü hatırlattığı gibi; Aristoya sormuşlar:

Adil olmak mı, kahramanlık göstermek mi, hangisi önemlidir. Cevaben; Adaletin olduğu yerde kahramanlara gerek yoktur.

Sanıyorum bu sebeple ülkece kahramanları seviyoruz.

Celabrus; Öncesi ve Sonrası

2016-09-21T11:33:00.001+03:00

Yine şehitler verdik. Yine doğuda yine sınıra yakın ama bu sefer sınırın ötesinde, Suriye’de, ileri harekat sırasında.

Türkiye’nin Cumhuriyet ordusu, TSK, uzun bir aradan sonra, Kıbrıs Barış Harekatından beri ilk kez, sınır ötesinde ileri harekat yapıyor. Sonuçlarını şimdiden kestirmek zor, siyasi ve stratejik, ekonomik hedefleri için ise sadece varsayımlarda bulunabiliyoruz.

Birinci ayına doğru koşturan Celabrus Harekatı ile başlayan Fırat Kalkanı Operasyonu, Türkiye tarafından ilk başta İŞİD ile mücadele için yapıldığı söylense de şimdilerde açıkça yine Türkiye tarafından sınırötesinde söz sahibi olmak ve ülke bütünlüğü için PKK endeksli bir oluşuma Kuzey Suriye’de izin vermemek için yapıldığı söylenmekte.

Kuzey Suriye ise Halep demek, koskoca Halep Eyaleti demek ve elbette Misak – ı Milli’nin önemli bir parçası demektir.

Türkiye elbette bir toprak büyümesi yapmayacaktır ki zaten böylesi bir çaba günümüzde pek de mantıklı değildir.

Bu harekat ile amaçlanan kanımca, uzun vadede Halep’in de içinde olduğu Sünni Arap – Türkmen ağırlığı olan devlettir. Kafkas Modeli denilen; Herkesin kendi bölgesinde egemen ama başkasının bölgesinde asla egemen olamayacağı modele de bu uyar. Zaten Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da açıklamaları bu doğrultudadır. Operasyonun gerçekleştiği bölgelerde Arap nüfusu, Kürt nüfusu ile karşılaştırmaktadır. 1. Dünya Savaşından sonra ortaya çıkan ve halen geçerli olan, önemsenen Wilson İlkeleri açısından da Erdoğan’ın tespitleri önemlidir.

Tüm bunlar peki neden oldu. Neden Suriye’de bir iç savaş çıktı, neden tüm dünya burayla ilgileniyor, neden Rusya, ABD, İran, Türkiye ve diğerleri burada, kan akıtıyor, kanları akıyor…

Bu soruya kendi açımızdan ve yaşadıklarımızdan cevap bulalım.

Hafızaları yokladığımızda, Suriye iç savaşı başlamadan önce, 2010 öncesinde, Türkiye ile Suriye oldukça sıcak ilişkiler yaşamaktaydı. İlişkiler sıcaklaştıkça yeni yatırım alanları açıldı, Gaziantep’in geçmişteki yol arkadaşı Halep ile ticari bağlar arttı. Gerek sosyal gerekse de dini – mezhepsel arkadaşlıkları, yoldaşlıkları olan Kuzey Suriye ve Gaziantep, Antakya, Çukurova insanı ilişkilerinin yanına ticareti de eklediler. Dostlar, yoldaşlar birbirlerine kavuşmaya başladı.

Sıcak ilişkiler devam ederken, Suriye’nin zamanında PKK’yı desteklemesine dahi neden olan su sorunu tarafımızdan çözülmek üzere projeler geliştirildi, hatta bazı kanal inşaatları dahi başladı, ihaleye çıkıldı.

Tüm bu iklim ise bir anda tersine döndü.

Büyük resme baktığımızda, Kıbrıs referandumuna kadar giden süreci tekrar anımsamalıyız. Putin’i, İran’ı… Kıbrıs, Mısır ve Suriye kıyılarını… Zamanın Haçlıları için Kudüs’ün giriş kapısı olan bu bölge, 2010’lu yıllardan itibaren bu sefer enerji meselesi yüzünden önem kazandı. Zira bu bölge çok ciddi miktarda doğalgaz rezervi içermekte… Bu rezerv öyle bir rezerv ki içine Kıbrıs’ı da, İsrail’i de, Mısır’ı da alıp kavurmaya yeter. Elbette yanına bizi de almaya yeter. Bu rezerv öyle bir para kaynağı ki, yaratacağı alternatif sayesinde Rusya’yı dize getirir, İran’ı vurur. İşte bu noktada Suriye savaşı başladı, milyonlar can verdi, zira bölgenin enerjiye en yakın yeri ve kilit yeri burasıydı. Zira ne Mısır ne de Türkiye tek başına yakılamayacak, yakılsa da maliyetinden dolayı karlı olmayacak yerlerdi, bu sebeple yangın en zayıf halkadan başladı, Suriye’den.

Türkiye, bulunduğu konum ve elbette içindeki emperyal iddia, fetihgar ruhu sebebiyle ve de en önemlisi yaşamsal zorunluluğu yüzünden bu işin içine girdi, o da müdahil oldu. NATO üyesi olması sebebiyle ABD yanında saf tuttu, fakat işler istediğimiz gibi gitmedi.

ABD, Türkiye’yi yakmayı ve kendisine daha da çok bağımlı bir PKK – PYD devleti ile yola devam etmeyi stratejik olarak uygun gördü. Anlaşılan o ki, farklı planlar dâhilindeki FETÖ yapılanması da Türkiye’nin olası Suriye operasyonunu geciktirmeyi başardı. Rusya ile ilişkiler de gerildi. Bir türlü Suriye için hamle yapamayan, içeride çöken ümmetçi siyaset sebebiyle de PKK ile başı belaya giren Türkiye tamamen yurtiçine angaje oldu. Dış dünyadan silindi.

Bazen alevler ve yangınlar iyidir, elbette ölenler, şehadete erenler için onları anmaktan fazlasını yapmak zorundayız.

Darbe girişimi Türk ordusunu diriltmişe benziyor. Ayrıca, uzun soluklu, Suriye’de ki MİT operasyonları da meyvesini vermiş gözüküyor, o tırların işe yaradığı ortadadır. Bugün TSK’nin ağır silahları ve teknolojisi ile desteklediği Arap – Türkmen birliği ÖSO ilerleyişini sürdürüyor. İskender’in, çözülmez denilen düğümü kılıcı ile kesmesi gibi, Türkiye aktif dış politikasını, yapıcı hale getirmeyi Erdoğan’ın açıkça ifade ettiği gibi Celabrus Zaferi sonrası daha da çok başarmaktadır.

Günümüz bir fetih savaşları çağı değil, Suriye’de de zaten vekalet savaşları yaşanıyor. Bu savaşta biz de yerimizi aldık. Tarih bu operasyonu bu yüzyılın Mercidabık’ı olarak yazacak mı bilinmez ama anlaşılan Şah – Fırat Ricatı – geri .çekilmesi ile bugün Türkiye ordusu olası kayıpları engellemiş ve ileri atılarak ogeri çekilmeyi tarihe bir başarı hamlesi olarak yazdırmıştır.

Bundan sonrası Türkiye olarak içte Kültürel Milliyetçi dışta ise toprak bütünlüğümüz için savaşan, farklı ülkelere saygılı ve Atatürk’ün ilkesi, Yurtta Sulh Cihanda Sulh sözünü sürekli pusula edinmektir. Ve birkez daha hatırlamaktır ki bugün TSK başarıyorsa, kararlılıkla yürümekle, azimle çalışmayla ve teknoloji – bilimle kendisini donatabildiği içindir. Ne kadar çok bilimi takip edersek o kadar çok başarılı oluruz. Zira en hakiki mürşid ilimdir, fendir. Büyük toplara, uçaklara, bizi götürecek yol da budur.

PKK ile

2016-06-01T11:29:00.001+03:00

Bugün 1 Haziran! Yaklaşık bir yaz ve kış, Türk ordusu uzun zamandır olmadığı kadar şiddetli bir halde sıcak çatışma içerisinde.

İrani bir halk olan Kürler ile yerleşik hayatı İran’da öğrenen Oğuz Türklerinin kaderleri Malazgirt Meydan Muharebesi ile açılan Anadolu’da kesiştiği günlerden beri neredeyse bin yıl geçti. İnişli, çıkışlı, savaşlı barışlı bin koca yıl.

Elbette, ortak simgelerin ve ideolojinin din olduğu eski dünyada, kökenlerini İslam büyüklerine dayandıran büyük Kürt emirleri ile Sunni İslam’ın kılıcı Selçuklu ve Osmanlı hükümdarları arasında da muhabbet iyiydi ve işbirliği büyüktü. Fakat devran değişti.

Fransız İhtilali ile başlayan Kültürel Milliyetçilik çağının tüm dünyada yaptığı gibi toplumlar din eksenli siyaset yerine, kültürel birlikteliklere yöneldiler, milliyetçilik türetildi, üretildi. Bizde de bunun adı Atatürk ilkelerindeki milliyetçilik oldu.

Kürt tarihi, elbette günümüzden çok daha önce başlıyor. Çeşitli tarihi kişilikleri bünyesine alıyor, kimini haklı kimini haksız olarak.

Kendi edebiyatını, kendi kültürünü bir taraftan yaratmaya çalışan diğer taraftan özgünlükten uzaklaşan Kürt yazılı kültürü gelecekte ne hale gelir elbette bu, bu yazının konusu değil. Fakat bizim söylememiz gereken, başka ülkeleri, milletleri aşağılayarak kendi kültürünü büyütemeyeceğin.

Türkiye, Lozan ile kurulan ve kesinleşen yeni sınırlarında, Doğu’da eski bir halkı, Kürtleri de bünyesine aldı. İlk başlarda, otonomi dahi belki de öngörülmesine rağmen, İngilizlerin Musul’u, yani petrolü bizden koparmak için gerçekleştirdiği atılımlarla Şeyh Sait isyanı çıktı, devlet sarsıldı. Elbette, daha merkezi, daha sert bir idare kurulmak zorunda kalındı. Kısacası maşa olan acı çekilmesine sebep oldu.

Görece sakin geçen yarım yüzyıl sonunda ise, 1980’lerde ciddi bir ayaklanma başladı. Öncelikle bölgenin aşiretlerine yönelen, komünist görünüşlü bu başkaldırı, zamanla kabuk değiştirdi. Bölge halkını aşiretlere daha bağımlı hale getirdi. Devletçi – PKK’cı aşiretler kamplarında insanları perişan etti, etmeye devam ediyor.

Bölge, kanla besleniyor. Yeni yatırımlar, bu sebeple gelmiyor, gelemiyor.

Sadece bugün değil, dün de teşkilatlı bir orduya ve elbette onun arkasındaki bir devlete karşı, bir örgüt ayaklanması başarıya ulaşmamıştır. Bunların örnekleri sayısızdır. Bu tür örgütler sadece güç guruplarınla istenilen şartlara yakın anlaşmalar yapmak içindir. Para içindir. Ölen ise sıradan insanlardır.

PKK ile yaşanılan mücadele, temelde, bölgedeki savaştan nemalanan çeşitli gurupların sürdürdüğü bir çatışmadır. Tabi ki bu kan emiciler büyük orada çatışma yanlısı aşiretlerdir. Düşünün ki korucu sistemi ile neler kazanıyorlar, doğru düzgün açıklanmıyor bile.

Tabi ki işin bir de ideolojik boyutu vardır. Bunu da kabul etmeliyiz. Zira, batıda aşiretlerinden kopmuş bazı kimselerin de bu işe destek verdiği ortadadır.

Kürt açılımı zamanında ki taleplere bakınız, Kürtçe resmi dil olsun isteniyor. TC kaldırılsın isteniyor, isteniyor, isteniyor…

Şu bir gerçektir. Bir ülke masa başında kaybedilmez, birileri vermeye çalışsa bile almak isteyen alamaz. Kurutuluş Savaşı, Sevr, Mondros… O döneme bakmak yeterlidir. Kaldı ki, yenik olduğunuzda bile bırakmadığınız bir ülkeyi, yenik değilken neden bırakalım.

PKK, hiç olmadığı kadar köşeye sıkıştı. Gücü azalıyor. Toplumsal desteği elbette bitmeyecek, bunu düşünmek saflık olur. Fakat, itidale oynamalıyız. Kürt kökenli vatandaşlar, bu ülkeden dışlanıyor mu, memuriyetler açık, siyaset açık… İş hayatı zaten açık… Bu ülkede hakça kardeşçe yaşamak isteyenler de var elbette ve o insanlarla bir derdimiz olmamalı zaten. Namuslu, işi, ekmeği peşinde koşan her adamla, kadınla bir olmalıyız. Emek sömürüsüne kafa yormalı, işçi hakları için omuz omuza vermeliyiz. Girişimciliği destekleme yasalarını arttırmalıyız. Sürdürülebilir bir çevre için mücadele etmeliyiz. Türkiye’de ki akademik geriliğe kafa yormalıyız. Bir olup bu ülkeyi daha iyi yapmalıyız.

Elbete, bunu böyle düşünen vatandaşlarımız da var. Geçmişten ders çıkarıp, geleciğini kurmaya çalışan… Ama ne yazık ki, bağnazlıktan beslenen, gerçek sorunları dışlayan, insanları kamplaştıranlar var. Onların sesi çıkıyor. Bir hayal uğruna PKK saflarında genç insanlar ölüyor. Evleri yıkılıyor, aileleri perişan oluyor. Şehirleri yerle bir oluyor. Bize yurtdışında zalim diye bakıyorlar, zaten ne yapsak yaranamayız. Türk korkusu içlerine yerleşmiş, PKK ve Aşiret ağaları da bu arada daha çok para kazanıyor. Ama ölen hep o gencecik insanlar oluyor. Hep o şerefsizlerin daha çok sesi çıktığı için.

Bu sebeple, mesele, İnönü’nün dediği gibi; Şerefliler, şerefsizlerden daha cesur olmalı.

Osmanlı'da Müteahhitler Devri

2016-05-04T13:57:00.001+03:00

Konuya girmeden önce, müteahhit kelimesi ne demek hemen bakalım TDK sözlükten.

TDK’da açıkça yüklenici olarak geçen kelime, günümüzde sıklıkla inşaat yüklenicilerini tanımlamak için kullanılmaktadır.

Osmanlı’da ise bu sözcük çok farklı anlamlarda kullanılmıştır. Konumuz açısından ise Osmanlı vergi sistemi içerisinde yer alan mültezimleri ifade etmek için kullanacağız.

Osmanlı, 16. yy sonlarını yaşarken, ateşli silahların iyice yaygınlaşması, Avrupa’da yaşanan askeri devrim gibi sebeplerle, sipahi kuvvetlerini ikinci dereceye düşürmek zorunda kalmış, bununla paralel, tımar yerine iltizam sistemini devreye sokmuştur.

Konumuz açısından iltizam sistemini kısaca burada anlatmak gerekirse:

İltizam sistemi, aslında ilk zamanlardan beri mevcut bulunmakta olan bir sistemdir. Burada, söz konusu vergi geliri, bu işi yüklenen bir mültezime, çoğunlukla ihale yoluyla verilmektedir. Kişi bu geliri direkt devlete verir, kârı ile birlikte hesaplanan meblahı da sonrasında halktan vergi olarak devlet adına toplar. Merkez hazine için kullanılan yöntem, tımar sebebiyle dar alanda geçerlidir, iktisadi derinliği nispeten sınırlıdır. Tımar sistemi ile denge sağlar. Ne zaman ki tımar sistemi daralma, ikinci plana düşmeye başlar, denge gücü kaybolan tımar düzeni sebebiyle iki – üç yıllığına vergi toplama görevi yapan mültezimler rakipsiz kalır.

İltizam sistemi elbette, düzgün işletildiğinde dönemin koşullarına uygun bir sistemdir ama bir sakatlık vardır ki o da denge… Denge bir kere kayboldu mu orada irade kaybolur. Küçük yaştaki padişahlar devri de eklendiğinde, artan rüşvet – yolsuzluklar ile birlikte, iltizam sistemi büsbütün, iki üç yıl içinde maksimum gelir sağlamak için uğraşan, yağma yapan, yarını düşünmeyen insanların eline bırakmıştır köylüyü, şehirliyi. Zira, sistem ihale haliyle, yani müteahhitler elinde, gündelik kar sağlayan bir guruba kalmıştır.

Osmanlı’da Köprülü restorasyonuna kadar, Yani 17. yy ilk yarısı boyunca, rüşvet, yolsuzluk, her yerdedir. Devlet, idealist kişilerin uzağındadır. Kar ve rant hırsındaki idareciler, yarını düşünmez. Ulema sıklıkla çaresizdir. Elbette, Venedik tehditi altında, başta hanedanın kendisi ve artık iflas eden hazine, bu sürdürülmez durumda çareler aramış, o çarenin adı Köprülüler devri olmuştur.

Köprülü restorasyonu, devleti bu iki yıllık kar peşinde koşan adamlardan temizlemektir bir bakıma. Yerlerine kaydı hayat şartı ile gelen malikane sahiplerini koymuş, uzun vadeli, sürdürülebilir bir vergi politikası yürürlüğe alınmış, rüşvet ve yolsuzluk, denge politikaları ile azaltılmış ve göz ardı edilebilir seviyelere çekilmiştir.

17. yy, bize çok açık bir halde, bir ülkenin, müteahhitler ile değil, devlet adamları ile idare edilebileceğini gösterir. Öyledir ki, halkı ve hükümeti, kısa vadeli karlara teslim eden zihniyet, bütün Anadolu’nun kana bulanmasına sebebiyet verdiği gibi, İstanbul’un da Venedik tehdidi altında, korku dolu yıllar geçirmesine sebep olmuştur. Hazine boşalmış, devlet, memuru ve askerine maaş ödeyememiş, isyanların ardı arkası da kesilmemiştir. Bu şedit düzenden ise kimse kazanamamıştır, zira her gelen mütaahhitler gurubu, ilk başta halkın desteği olmadan gelemeyeceği için, ilk yaptıkları, öfkeli kalabalıkları yatıştırmak ve kendi soyacakları zenginlikleri bulabilmek için, devlet adına eski grubun hazinelerine el koymak olmuştur.

Bu sebeple, Köprülü devri, devleti, devlet adamlarına, sürdürülebilir ekonomiye, yarını değil, gelecek nesilleri düşünen idarecilere iade etme devridir bir bakıma. İyi ki olmuştur, iyi ki yaşamıştır bu liderler. Allah mekanlarını cennet kılsın.

Bilim ve Zenginleşme

2016-04-29T11:04:00.002+03:00

Son günlerde tekrardan alevlenen ‘Laiklik’ tartışması ve Türkiye’de bu tartışmanın yapılma seviyesi, her alanda olduğu gibi, tartışma ve hoşgörü alanlarında da geriye gittiğimizin göstergesi.

Bir taraftan sürekli gelişme isteyen, zenginleşmek isteyen ama diğer tarafta küresel normlardan kopan, geleceğe bakmayan ve onu kurgulamaya çalışmayan bir Türkiye…

Komik...

Osmanlı, 16. Asırda dünyanın en güçlü ve zengin devletiydi. Ayrıca ve daha da önemlisi, o dönemin şartlarında, işlek ve refah yaratan bir iktisadi düzeni vardı. Osmanlı Barışı, Anadolu ve Balkanlarda şehir ve köylerinde zenginlik yaratmaktaydı.

O Osmanlı nasıl oldu da 18. yy ve 19. yy’da, güçsüz ve eriyen bir ekonomi haline geldi, en sonunda, hasta adam oldu.

Bun anlayabilmek için mukayeseli tarih ve ekonomi okumak, yanına da felsefe ve sosyoloji koymak şarttır. Zira, bizim gerilememizden ziyade, Avrupa’nın ilerlemesi bizi hasta adam yapmıştı. Biz zaten şartlarımızı hemen hemen korurken, Avrupa medeniyeti fersah fersah ilerlemiştir. Bu ilerlemeyi de bilim ve teknik ilerleme ile yapmıştır. Zenginleşme ve askeri başarılar buna bağlıdır.

İlber Ortaylı ve Celal Şengör’ün katıldığı ve Fatih Altaylı’nın HaberTürk’te sunduğu Teke Tek Özel ve uzun zaman onun kardeşi olan Tarihin Arka Odası, devamlı surette, sığ ve bazen ufacık derin, tarih ve benzer sosyal bilimler üzerine mevzuları tartışırken, dikkatli üslubuyla, olabildiğince mukayeseli tarih yapmaya özen göstermişlerdi. Ünlü Cosmos belgesel serisi gibi, bilimi bir alanından da olsa topluma yayma çabası içerisinde olan programlar, ne yazık ki belirli ve hisse-bildiğimiz sebeplerle yayından kaldırıldı. Katılımcılar ise halkın önünden uzakta çalışmalarına devam edip, makamlarını korumaktalar. Kısacası, yayınları yapan kişiler ile değil, yayının kendisi ile bir sorun olduğu besbelli.

Bu sorun nedir… Bunu, o programların yerine konanlarda görmek mümkün. HaberTürk’ü açarsanız, yerine konan popüler tarih programlarının seviyesinden anlarsınız. Benzeri seviyesizliğin diğer kanallarda da olduğu muhakkak. Mücadeleyi etkin araştırmacılık ve mukayeseli bilim yapma felsefesi kaybetti.

Kaybeden bilim… Bunu kabul etmeliyiz. Bir taraftan, artan hoşgörüsüzlük, diğer taraftan bilimden uzaklaşma… Fakat zenginleşme isteği… Çöllerde para için haç kervanlarına saldıran bedevi haline sokuyor bizleri. Zira zenginlik ve ilerleme, bilimle; bilimi besleyen liberal düşüncenin yaygınlaşması, bilimin geçer akçe olması ve teknik – bilimsel ilerleme yapan insanların önemsenmesi ile mümkün.

Biz ise son zamanlarda, ne bildiğimizi bile bilmeyip artan hoşgörüsüzlüğümüzle bir şeyler üretmeye çalışan herkesi, dünya görüşümüze göre yargılıyoruz. Evrim teorisi üzerine giderse kafir, Osmanlı araştırırsa bağnaz…

Ne diyelim, iyiye gitmiyoruz. Toparlanmak lazım!..

Çözüm Sürecinde Sona

2016-04-20T20:51:00.001+03:00

Cumhurbaşkanı Erdoğan, geçtiğimiz günlerde muhtarlar ile buluştu. Kürsüde ise adeta kükredi.

Uzun zamandır, içte sert ama dışta özellikle de silahlı terörist PKK yapılanmasına karşı ses tonu düşük, uzlaşmacı Erdoğan, 2015 baharından beridir sertleştirdiği tutumunu artık zirve noktasına taşımış oldu.

PKK ileri gelenleri ile uzun zamandır sürdürülen ve ‘Çözüm Süreci’ olarak bilinen müzakere süreci artık rafa kalktı.

Aslında bu çıkış beklenen ama henüz yapılmayan bir çıkıştı. Zaten okumuş ve uzun vadeli düşünen, kültürleri tanıyan objektif aydın kişiler için de bu süreç baştan çöptü.

Zira kültürel milliyetçilik çağında yaşanan günümüz dünyasında, birleştirici unsur, dil ve bunun çevresindeki kültür birliğidir. Din eksenli, ümmetçi yapılanma ise artık terk ediliyor. Bu süreç iki yüzyıldır dünyaya hakim. Erdoğan, ümmetçi politikalar ile Kürtleri yeni bir yapıda bir Anadolu – İslam Birliği içerisinde konumlandırmak için uğraştı ama günümüz dünyası, zihinleri bu kalıba uymadı, uyamazdı.

Bu uğraş için Kızılay’dan, Ziraat Bankası’ndan Türk ve T.C. ibareleri kaldırıldı. İstiklal Marşı tartışmaya sokuldu. Anayasada vatandaşlık bağı değiştirilmek istendi. Çözüm sürecinde ise müzakerelerin zirve noktasında resmi dilin Kürtçe de olması istendi. Elbette, büyük ihtimalle etnik federasyon istekleri PKK tarafından dile getirildi, ümmetçi rejim istenmedi. (Bu son ikisi, Erdoğan ve ekibini en çok zorlayanlar ve masanın devrilmesine sebep olanlardı anlaşılan)

Tabi ki Erdoğan ve yakın çevresi, ümmetçi sistem için bu yola çıkmışlardı. Salt bir etnik federasyonu da kabul etmediler bu sebeple. Kaldı ki, Haziran 2015 genel seçimleri de gösterdi ki AK Parti tabanı büyük oranda (iktidarı kaybetmelerine sebep olacak kadar çok) bu olanlardan rahatsızdı. Türkiye ismi, Türklük ve Kurtuluş Savaşı ile kazanılan Lozan Antlaşması ile elde edilen kazanımlar önemliydi.

Gerek AK Parti ve bürokrasi içinde ki geniş kadroların rahatsızlığı, gerekse de ciddi miktarda halktan destek almayan, hatta karşıt bulan süreç, bu sebeple zaten süremezdi. PKK ile anlaşmak, teslim olmak kabul edilebilir bir şey değildi. Hele ki itidalden uzak Kürt ırkçılarının bunu bir Türk – Kürt savaşında, Kürtlerin zaferi gibi sunması bu durumu daha da sürdürülemez kılıyordu. Bu süreçte, Malazgirt Meydan Muharebesinde, Türklerden çok Kürt askerlerin savaştığı ve zaferi bunların kazandığı, Anadolu’yu Kürtlerin fethetti yalanları, bölge halkı içinde bir propoganda olarak dolaştırılıyordu.

Haziran 2015 seçimleri ise elbette, Ak Parti için bir tökezlenme olmakla birlikte, Demirtaş, Erdoğan’ı gerçekten de ümmetçi başkan yaptırmamıştı. İzmir Gündoğdu Meydanında benim bizzat gözlemlediğim, bu seçim zaferinin de taban için bir Kürt zaferi olarak algılandığıydı. Elbette bunu tabana yayan da, PKK yanlısı olduğu her söyleminden belli olan siyasilerdi.

Gelinen noktada, zaten benim de olacağını düşündüğüm bir restorasyon yaşanıyor. Siyasi söylemler en tepede Kültürel Milliyetçilik noktasına geliyor ve yirmibirinci yüzyıl gerçekleri ile örtüşüyor. Arada, siyasilerin iç dünyaları sebebiyle ufak sapmalar ya da meydandaki kitleye dönük bazı farklılıklar olsa da, Erdoğan’ın son dediği gibi, Osmanlı’dan beri çok toprak kaybettik. Lozan ile buraları tuttuk. Bizi halen daha silmeye çalışıyorlar ama izin vermeyeceğiz.

Görünen o ki, öyle veya böyle, şimdilik de olsa, bazı çevrelerin ümmetçilik rüyaları sebebiyle, bir iç savaşa sürüklenmek tehlikesini Anadolu insanı atlattı (Etnik federasyon heryerde iç savaşa götürmüştür ülkeyi. Balkanlar en iyi örnek) Umuyorum, kararlılık devam eder, PKK belasından da kurtuluruz.

Suudiler - Türkler - Araplar

2016-04-14T18:20:00.001+03:00

Hazır Suudi Monarkı Kral Selman Türkiye’ye gelmişken, yazmamak olmazdı.

Tarihi çok eskilere dayanan Türk – Arap ilişkileri bir yana, Osmanlı’dan miras aldığımız Suudi – Türk ilişkileri diğer yanda.

Konu derin mi derin…

Suudi Arabistan, güçlü petrol rezervleri ile girdiği yirminci yüzyıl başında, elbette çok zengin değildi ama geleceği maddi olarak çok ama çok parlaktı. Öyle ki, zaten bu parlaklık sebebiyle de Birleşik Krallık tarafından boşu boşuna Osmanlı’ya karşı desteklenmemişti Suudi Hanedanı.

Elbette mevzu 19. yy’da başlayacaktır.

O zamanlar, Osmanlı’nın tabi olarak ilgilenmediği çöller bölgesinin ortasında, ıssız ve bir o kadar ticari – zirai – sınai olarak anlamsız bölgede, Riyad elbette, belki de küçük bir malikane dışında bir şeye sahip değilken, çöller bölgesinin güçlü aşiretlerinden Suudiler, dönemin hızla aralarında yayılan ve Selefi ekollere bağlı (yani köktendinci) Vahhabizmi etrafında sarsızlmaz bir biçimde örgütlendiler. Zaten sonrası malum, kah öyle kah böyle isyan ettiler ve sonunda Medine’de Hz. Muhammed’in mezarını koruyan Türk askerlerini kurşunladılar. Müslüman, Müslümanı, kutsal topraklarda İngiliz altını için hiçe saydı, öldürdü.

Elbette, kapanışın, milliyetçilik çağında bu şekilde olması gerip değildir. Günümüzde ümmetçilik arayışlarına da ders olmalıdır. Din çok fazla bir şey ifade etmiyor.

Bu açıdan da Suudi Kralın gelişi, din değil ticaret… Zira Suriye savaşı sonrası etraf şimdilik(!) durulurken, Türkiye, İsrail ile ortamı yumuşatırken, Mısır – Suudi Arabistan aralarında anlaşmışken, Suudiler ile Türkler’in de bir şeyler imzalaması gerekiyordu. Türkiye öyle veya böyle Akdeniz denkleminde olduğunu gösteriyor.

Bu geliş, elbette kamuoyuna, Araplar’ın farklı, Suudilerin ise çok farklı olduğunu hatırlatmak için bir fırsat.

En büyük farklılıkları, yüksek pragmatizm ve paraya düşkünlük. Ve evet, belki de kültürel olarak haklılar zira daha düne kadar oldukları yer, epey bir çoraktı ve fakirlik kokuyordu. Fakat bir taraftan da sadece para kazanmak amaçlı girişimler çok da şık değil! Bir yandan da burada, yıllar boyunca haç kervanlarına saldıran Bedevilerin torunlarının, bugün Suudi Arabistan’da yaşadıklarını ve Vehhabi olduklarını unutmamalıyız. (Her yıl bu Bedevilere saldırı yapılmaması için, her türlü imparatorluk büyük paralar vermiştir. Osmanlı da istisna değildir)

Fakat bu esikliklere rağmen yiğidi öldürüp hakkını da vermek gerekir.

Tüm bu aşırı pragmatizm ve para severlik ve tüketimci, üretim yapamayan toplum yapısı dışında, Suudiler, entelektüellerini de yetiştirmeye başladılar ve belli ki, her sıkıntıya rağmen, belirli bir zümre dünyayı tanıyor, kendini geliştiriyor. İktisadi dünyanın rasyonelliği içerisinde, ünlü petrol yatırımcısı Rockefeller Aile Fonunun artık gelecek dünya ekonomilerine - enerjilerine yatırım yapacaklarını açıkladıkları bu noktada, mantıklı bir şekilde gelecek dünya için petrol sonrası Suudi Arabistan’ı planlamaya başladıklarını ve gerekli fonları oluşturmak için yol haritalarını da açıkladılar Suudiler.

Bu noktada, Türkiye’nin İslam dünyası liderliği nereye gider bilinmez. Ama ortada yaşananlardan, Kültür Milliyetçiliği dünyası açısından iyi bir yere gitmediğimizi yazmak da hakkımız. (Mısır liderinin Türkiye’ye gelmek için bir zorunluluk hissetmediğini de hesaba katarak)

Bir an evvel, Osmanlı’nın pragmatist bakış açısı ile hareket etmeye devam edip, kapitalist dünyanın gerçeklerini de öngörüp, 21 yy dünyasının gereklerini yapmaya başlamalıyız.

Çevrecilik, eğitimde kaliteli yaygınlık, teknik ve teorik ilim ilerlemesi, önleyici sağlık – bireysel temizlik ve bilinçli su – enerji kullanımı, bu konularda bir an evvel ilelemeliyiz. Zira, dün iktisaden iyi veya kötü olduğumuz tartışılsa da, yirminci yüzyılın Türkiye’si bu konularda ilerleme arzusu açısından bir tık daha ileriydi. Bilgisizlik yaygın olsa da cehalet kötü kabul edilir ve dışlanırdı. Darısı tekrar başımıza!...

Azeriler - Türkler

2016-04-08T19:46:00.001+03:00

Hazır Ermeni – Azeri çatışması tekrar şiddetlenmişken, bu konuyu yazmamak olmazdı. Sınırımız kaynıyor, biz de fikri altyapıya katkımızı koyalım.

Azerbaycan Cumhuriyeti’nin baskın etnik gurubu olan Azeriler kimdir, nereden gelmişlerdir. Kelimenin kökeni nedir, daha çok neye inanırlar, dinleri, mezhepleri…

Türkler burada nerede dururlar?

Baştan söyleyelim; Azeri kelimesi, Oğuz Türkmenleri, Tebriz – Erzurum hattından bölgeye akmadan çok önce, Medler döneminden kalan, İslam öncesi Zerdüşt dönemlerinde bölgeye verilen, coğrafi isimdir ve bu açıdan bir Etnik topluluk adı değildir. Fakat bu kelime nerden gelip de bir etnik topluluk ismi olmuştur.

Biraz eskilere gidelim ve kırılmaların başladığı Şah İsmail dönemine gidelim.

Şah İsmail, Anadolu Aleviliğinin büyük şahsiyeti ve sanatkarı, Safevi Şahlığının kurucusu, atası, başarılı bir devrimci, devlet adamı…

Yıllar 1500’leri gösterirken, büyük Türk hükümdarı, Erdebil Tekkesinde, atalarının başlattığı işi bitirmek için harekete geçtiğinde, büyük ihtimalle İran tarihini değiştireceğini bilemezdi ama değiştirdi. Sadece İran’ı değil, Kafkasları, Anadolu’nun doğusu ve dahasını…

Safevi devletinin kuruluşu, yayılması, bir taraftan İran’nın idari anlamda Farslılaşma süreci olmuştur. Bugünkü İran topraklarında, Şah Abbas’la kurumlaşacak İmamete dayalı merkeziyetçiliği sağlama yolunu açmış, diğer taraftan da İsmail ve haleflerinin Kızılbaşlılık ve sonrasında Şia rejimi dolayısıyla yer yer kültürel ama çoğunlukla şiddete dayalı politikaları üzerinden İran’ı Şia Caferi imametçiliği ideolojisine çevirmiştir. Sunni idealler ortadan kaldırılmıştır. Fakat bir başka olgu daha vardır ki o da bize yani Türkiye’ye ve bugünkü Azerbeycan’a yansımalarıdır.

Safeviler ile kanlı savaşlarda sınırlar çizildiğinde, bugünkü Türkiye ile doğu sınırı hemen hemen aynıydı Osmanlı’nın. Sadece, Batum ve Gümrü bunun dışındaydı. Elbette, bu minvalde, Azerbaycan da Türkiye’ye dahil değildi elbette.

İşte bu siyasi yapı içinde, koca Acem diyarında, Safevi idaresinde büyük bir Türkmen gurubu yaşmaya devam edecekti. Zaten Tebriz de 2. Safevi Şahı Tahmasb’dan itibaren başkent olmasa da Erdebil ile birlikte büyük bir Türk diyarı olmaya devam edecekti.

Bu, Acem’de ki Azerbaycan’ı da içine alan coğrafyada, Türkmenler uzun yıllar Safevi ideolojisi ölçüsünde İmamete ama daha çok ve daha içten Kızılbaşlılığa çoğunlukla sahip olacaklardı. Ciddi bir Alevi nüfus böylece oluşacaktır. Kısacası, öyle veya böyle meydana gelen vakalar sonucunda, Türkiye’nin doğusunda, 19. yy’lar geldiğinde, ciddi miktarda, Kızılbaş kökenli inançlara sahip yarı – göçer Türkmenler ve az sayıda Sunni – Hanefi yerleşik Türklerden oluşan bir demografik yapı oluşmuştu. Ciddi miktarda bir nüfusun, aslında siyasi sınırları kaldırırsak, Türk toprakları şeklinde bir araya gelebileceği bir nüfus ve demografi devamlılığı gözükmektedir böylece ve bu durum konuşulan dil ekseninde değerlendirilirse, Batı Trakya’ya kadar devam etmektedir. Çoğunlukla Türk etnisitesinindir bu topraklar.

Fakat her şey sakin kalmayacak, sanayi çağı silahları işin içine girecek ve Rusya, Kafkaslardan, İran’ın Batısı, Osmanlı’nın doğusuna sarkacaktır. Komünist dönemi de dahil edersek, gerçekleştirecekleri politikalar ile Azeri kelimesi yaygınlaşacaktır ve Ruslar böylece, Turancılık fikirleri üzerinden yapılan mücadeleleri pasifize etme politikaları güdeceklerdir. Sonuçta, zaten bağımsız durabilen tek Türk devleti Türkiye Cumhuriyeti ile fikri – inançsal olarak farklı olan bu bölgenin halk ve yöneticileri, üstüne şimdi Rus işgali ve yayılmacılığı altında ne yapacaklarını bilemez ve ciddi tahribata uğrarlar.

Azerbaycan, bugün, bir taraftan kısa ama baskın ve sert Komünist rejimimin izlerini, diğer taraftan Safevi ihtilali sonrasının Kızılbaş – Şia Ceferi dünyasının izlerini barındırmakta ama başka taraftan da eskiden kalan güçlü Sunni – Hanefi karakterini taşımaktadır. Bu açılardan dinsel olarak bizden elbette farklıdır fakat başta yazığımız gibi bu bölgeye gelen insanlar ile Anadolu’ya gelenler, Alparslan’ın ordusunun askerleri, Oğuz Türkmenleridir. Aynı dilin farklı ağızlarını konuşuruz ama siyasi olarak farklı olsak da aynı dedenin torunlarıyız.

Evleri ayrı iki kardeş gibi, aynı büyük evde yaşamak hayal olsa da yan yana birbirini güçlendiren kardeş – komşular olmakta ne güzel sonuçları olur, umalım, isteyelim, hayal edelim.

PKK sorunu

2015-12-24T14:46:00.000+02:00

Uzun zamandır siyaset yazmama kararımı bozmadığımı ve bozmamak için mücadeleme devam edeceğimi tekrar beyan ederek başlıyorum bu yazıya.

Bu yazı ile de siyaset yazamama kararımı bozmamış oluyorum elbette, zira PKK ile yaşanılanlar bir siyaset meselesi değil bir politika meselesidir, bir devlet meselesidir. Bu sorunu siyasete alet edenleri, kendi ikbal kapılarını açmak için kullananları, bunu öncelik edinenleri de Allah’a emanet ederek konuya girmek istiyorum.

Son günlerde yaşanılan olaylar, PKK ile mücadele, umuyorum ki gerçekten yeni bir dönemi açacak, bu zamana kadar çeşitli sebeplerle yapılmayan, yapılması geciktirilen, nihai çözümlerin devreye sokulacağı bir başlangıç olacaktır.

Bu yol, yollar nedir, nelerdir? İşte burası hassas noktadır.

Hepimizin malumu, PKK sorunu için kamuoyunda sıkça dile getirilen önerilerden ikisi, Rusya’nın Grozni’ye müdahalesi ve Sri Lanka’nın Tamil Kaplanlarına yaptığıdır. Her ikisi de kendi içlerindeki özel durumlara göre şekillenen operasyonlar dizileridir ve ortak noktaları devlet tarafından aşırı şiddet uygulanarak ayrılıkçı grupların sindirilmesidir.

Medyada, akademik çevrelerde, basında ve de çevremizde, PKK ile mücadelede aşırı güç kullanımına yönelik senaryoları istemeyen insanlar var. Elbette, herhangi bir hesabı olmayan sıradan vatandaş, yani bizler için oradaki bir masumun dahi zarar görmesi acı vericidir ve bizi hüzne boğar. Sırf bu sebeple de ordumuzun ve emrindeki diğer silahlı birliklerimizin, polisimizin, korucularımızın sert müdahalelerini arzu etmeyebiliriz ama gün bunu değil, başka noktaları göz önüne alıp, vicdanımızı daha büyük acılar yaşamamak adına, şimdilik yatıştırma vaktidir.

Kürt sorunu ve çözüm süreci adı altında yaşanılan dönem, açıkça görülmekte ve Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan tarafından da kabul edilmektedir ki, PKK’nın silah depoladığı, savaşa hazırlandığı bir dönem olmuştur. Yine gözükmektedir ki açılım sürecini PKK şehirlerde güçlenmek için, oraları tabiri caizse ele geçirmek için kullanmıştır. Açılım Süreci müzakereleri ise bir noktada, PKK’nın bitmek tükenmek bilmez arzuları sebebiyle tıkanmıştır.

Adını koyalım; 2015 seçimlerinden çok önce hava bozulmuştu. AK Parti’nin zirvesi ve onlarla ilişkili yüksek bürokrasi, çok daha önce çözüm sürecinde sıkıntı yaşamaya başlamışlardı. Detaylara girmeye gerek yok bu yazıda, temel kırılma, AK Parti lider kadrosunun ümmetçi (İslamın birleştici olduğu model, kimlik milliyetçiliğine alternatif bir model) toplum ve devlet arzusunun, HDP - PKK tarafından kabul edilmemesiydi. İktidar elbette büyük bir arzuyla bunu arzuluyordu ve bu amaç için Türk ve Türkiye ibareleri Kızılay maden sularından, Ziraat Bankasından kalkıyordu. Öğrenci andı tartışılıyor, İstiklal Marşı tartışılıyor, Ne mutlu Türk’üm diyene ifadesi çok daha önce kötülenmeye başlanıyordu.

Elbette, bunlar, Türkiye’yi Kürdistan’a dönüştürmek için yapılmadı, başka bir model yani ümmetçi bir düzen içindi. PKK - HDP kampının ise Kürtçe’yi resmi dil yaptırmaya çalışmak, İstanbul’u dünyanın en büyük Kürt şehri olarak ilan etmek gibi adımları, ümmetçilik yerine, devletin tanıdığı ikinci bir kimlik milliyeti olarak, Kürt kimliğini yükseltmeye çalışmaları, çok daha önce süreci bitirmişti. Bizler ise bunları o zamanlar Selahattin Demirtaş’ın, Tayip Erdoğan’a karşı ‘Seni başkan yaptırmayacağız’ söyleminde görebiliyorduk.

Evet, Recep Tayyip Erdoğan ümmetçi bir devletin Halife - Başkan’ı olamadı, bu siyasi arzuyu Selahattin Demirtaş üzerinden HDP gömdü. Tayyip Erdoğan ise görülüyor ki (tahiminmce) kendi hayallerindeki ikinci iyi şıkka, yani Milliyetçi bir devletin, De Gaulle tarzında güçlü bir yarı başkanı olmaya gidiyor, resmi anlamda.

HDP - PKK üzerinden Kürtlerin, Türkiye içerisinde neler kaybedip kazandıklarını elbette tarih daha net yazacaktır. Biz şuan bunları geniş açıdan irdeleyemeyiz. Fakat görülüyor ki şimdi devlet topyekün bir şekilde PKK’yı gömmeye kararlı. Şehirlerden silip süpürmeye ve sonrasında sınırların dışında, Kuzey Irak’ta yeni dönemde eritmeye kararlı. Barzani’nin çıkışları, PKK’ya Irak’ın kuzeyinde de rahat gün yaşatılmayacağını gösteriyor. Türkiye Cumhuriyet idaresi, hatalarından ders çıkarmışçasına bu mücadelede Kürt aslından vatandaşları dışarıda bırakıyor ve anayasal vatandaşlık kavramının gereği olduğu üzere, bu operasyon alanının dışında tutmaya çalışıyor.

Şimdi bu noktada yine bakalım, Türkiye Cumhuriyeti olarak ne yapmalıyız, PKK için ne yapılmalı... Bu konuda pembe tablo yok ne yazık ki. Acımasız gerçekler, kan ve gözyaşı…

Haziran 2015 genel seçimleri, benim yaşadığım İzmir’de de HDP’nin ‘zafer’ gösterilerine tanıklık edilmişti. Selahattin Demirtaş Ankara’da, İstanbul’dai Diyarbakır’da zaferi kutluyordu. Ben o gün, kutlama için meydanlara çıkan radikallerden ürkmüştüm açıkçası ve endişem artmıştı zira bir savaş kazanmış gibi, Apo ve üzerinden şekillenen Kürdistan arzularının da kazanılacağını söyleyen ciddi bir kitle vardı. O gün Gündoğdu Meydanındaki gösteriyi endişe ile izleyen, Şemseddin Sami tarzı milliyetçiliği içlerinde barındıran, Kürt asıllı, çarşıdan esnaf ağabeylerimizi de tanıyorduk. Onlarla aynı endişeyi, korkuyu, iç savaşın yıkımını düşünüp, bunun bir an evvel son bulması, bu hayalperestlerin dağılması ve hayırlı bir gelecek için dua etmiştik. Birlikte, barış içinde yaşayabilmek için…

Sonuç olarak, PKK’nın ezilmesi zaruridir. Onu, onun yaydığı uçsuz bucaksız ve sonu kan ve gözyaşı olan şiddet sarmalından bu ülkeyi kurtarmak zorundayız. Barış içerisinde, diyalogla hakların genişlediği - genişletilebildiği bir ülke için, ekmek kavgamızın barış içinde verilebildiği bir ülke için, bireysel özgürlüklerin arttığı, insanların Kürt - Türk vs. diye ayrılmadığı bir ülke için PKK’nın ortadan kaldırılması, şehirlerden temizlenmesi, dağlardan süpürülmesi zaruridir. Ticaret, özgürlükler, silah altında artmaz, üstüne azalır, her türlü despotik eğilim güçlenir. Kaldı ki, Türkiye Cumhuriyeti, bir terör örgütünün vesayeti altında, bireysel özgürlüklerin derecesini, yerel özerklikleri tartışacak değildir. Önce, PKK bitirilmelidir, ertesi gün daha güneşli bir günde, haklar için tek bir Türkiye halkı olarak zaten demokratik, hukuki talepler yapılacaktır.

Tarihi Ricat: Şah Fırat

2015-12-23T11:39:00.000+02:00

22 Şubat 2014 Pazar sabahı, sanırım Türkiye'nin çoğunluğu ile birlikte televizyonlardan öğrendim, Şah Fırat operasyonunu. CNN Türk'ü izliyordum, şans eseri.

Murat Yetkin yorumcuydu ve yorumlarken bu yapılanın bir geri çekilme adımı olduğunu söyledi. Spiker şaşırdı ve sessizleşti bir an için. Sonrası vtr... Bu bizzat canlı yayında şahit olduğum olay, Türk medyası üzerindeki baskının ve ondan daha vahimi otosansürün, yani kraldan çok kralcılığın bir yansımasıydı kanımca. Elbette mevzumuz bu değil!

Banttan haber sonrası tekrar söz Murat Yetkin'e geçti. Geri çekilme adımını yorumlamaya çalıştı. Ben ise o aralar bir tweet atmıştım. Saat 13.06 idi.

Bu noktada, ilk olarak ricat kavramının ne demek olduğuna TDK sözlükten bakalım.

TDK Güncel sözlük'e göre;

1 - isim: vazgeçme

2 - askerlik: gerileme, geri çekilme, geri kaçma

Evet, Şah Fırat operasyonunun, başarılı bir geri çekilme operasyonu olduğu ortadadır. Televizyonu izlerken, Murat Yetkin'den dinlediğim gibi ve bugünkü Radikal gazetesi yazısında (http://goo.gl/nPywoi) bahsettiği gibi, Şah Fırat bir Mercidabık Zaferi değildir. Fakat şu da bir gerçektir ki Türk tarihinin belkide en iyi iki ricat operasyonundan birisidir.

İlki... Eskişehir - Kütahya Muharebeleri sonrası yaşanmış, Yunan zaferi sonrasında Türk ordusu Sakarya Nehrinin doğusuna çekilmek zorunda kalmıştır. Burada tarihin düştüğü not; Bu önemli kararı alan kişinin Mustafa Kemal olduğudur. Risk almış, liderlik göstermiş ve en az hasarla, orduyu güvenli bölgeye taşımıştır. Sonrası malum; "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafa vardır" sözü ile Türk ordusu ilerlemeye geçer ve 9 Eylül'de İzmir kurtulur.

Ricatlar, askeri teknikler açısından mühimdir. Askeri tarihimizde ise gördüğümüz kadarıyla, beceremediğimiz bir manevra türüdür. Türk ordusu öyle veya böyle, ricat manevralarını arada başarır ama utulmamalıdır ki bir ricati uzun vadede doğru kılan, ardından gelen askeri ilerleme adımıdır. Yoksa, hasarlı veya hasarsız, geri adım, geri adımdır. Giden mevziler alınmadıkça, gitmiştir.

Suriye savaşı, Şii - Sunni çatışması

2015-11-27T14:53:00.000+02:00

Son iki yılda Suriye’de yaşanan insanlık dramı, elbette yine altında doğal kaynakları, Batı Kapitalizminin kar ve rant hırsını barındırıyor.

Tabi ki olaylara, yaşananlara sadece bu pencereden bakmak yetmeyecek zira savaşanlar, batının pohpohalamalarına, desteğine güvenen ya da güvenmeyi seçen bölge yapılanmalarının da kendilerince başka sebepleri oluyor. Para elbette önemli bir arzu, faydacılık boyutu ortada fakat ideolojik boyutunu da göz ardı etmemek elzemdir.

Suriye’de bugün Rusya, ABD gibi iki büyük küresel güç, Fransa, Almanya gibi iki büyük ekonomi, Türkiye ve İran gibi de iki önemli ve bölge için derin kültürel ilişkileri olan ülkeler bulunmakta. Çeşitli Suriyeli guruplar ile ilişkiye girerek ya da bizzat kendileri askeri olarak müdahalede bulunarak Suriye’de olaylara müdahil oluyorlar.

Son yaşananlar; Suriye’de gerçekleşen olaylar, MİT Tırları, Rus uçağının düşürülmesi, Suruç, Ankara bombalı saldırıları, Türkmen dağlarının bombalanması, Türkiye’nin Celabrus - Akdeniz hattını bırakmayacağız açıklamaları ve benzerleri, hepsi ama hepsi bizim açımızdan Suriye olayındaki ilişkimizin ve müdahilliğimizin kamuoyuna yansımaları. İran bölgeye en mümtaz birliklerini gönderirken, Rusya asker yığmışken, ABD ve diğerlerinin de hesabı varken, bizim de gücümüz ve haddimiz nispetinde hesabımız olacaktır elbette. Zira ortada ciddi bir doğal kaynak meselesi vardır. Esad, istenmeyen adam olmazdan önce Rus Kapitalizmine bu kaynakları kullanma iznini vermişti. Elbette öncesinde doğal uzantımız olan Halep bölgesinde de Türkiye’nin derinleşen bağlantıları unutulmamalıdır, savaş uzun zamandır vardır. Elbette tüm yaşananların içerisinde öyle veya böyle grupları harekete geçiren, ilişkileri güçlendiren ya da zayıflatan mevzu, siyasi ideolojidir. Yani Şii - Sunni veya bir diğer değişle İmamcılık - Ümmet Halifeliği karşıtlığıdır. Bu karşıtlık Ortadoğunun Müslümanlaşmasından beri kaderini belirlemektedir.

Biz ise olayları daha kolay izleyebilmek açısından günümüzü burada bırakıp aynayı tarihte bulalım.

Peygamber Hz. Muhammed(s.a.v) Efendimizin vefatı akabinde toplanan meclislerin o dönem için en büyük sorunu şimdi kimin lider olacağıydı. Yaşayan bir oğlu yoktu.

İki çeşit gurup çıktı, birisi oğlu olarak sevdiği Hz. Ali’nin halife olmasını gerektiğini söyleyenler, bir diğer gurup ise ümmetin yani Müslümanların, ileri gelenlerden bir meclis tarafından seçilmesi gerekliliğini öne sürenler. Tarih gösterir ki meclis ve cumhuriyet fikri kazandı. Halifelik başladı, Ali kendisi de bunu kabul etti. Sonra olaylara gelişti, Kerbala olayı yaşandı, öncesinde cumhuriyet çöktü, Peygamberimizi en çok uğraştıran zamanın Mekkeli kafirlerinin liderlerinden Emeviler, mümtaz ve yılmaz İslam savaşçıları olarak Şam’da sivrildi, yönetimi monarşi haline getirdi, idareyi ele aldılar, çok kan aktı ama büyük İslam fütuhatı yaprak konumlarını bir çok kimseye kabul ettirdiler.

Emevi dönemi, büyük seferlerin, büyük genişlemenin ve iktisadi zenginleşmenin sıçramalar ile arttığı bir dönem oldu. Fakat Emeviler hatalar da yapacaktır. Zenginlik ortak dağıtılmadı, güçlü derebeyler heryerde sivrildi, zenginler daha da zengin olurken fakirler sayıca arttı. Kabilecilerdi, klanlarına ırklarına önem verdiler, Araplaşma faaliyeti bu dönemde arttı, Mısır, Irak bu sebeple ciddi anlamda Araplaştı. Standardizasyon oluştu.

Bir kısmı hata bir kısmı doğru olarak yaptıkları faaliyetler tepkilere sebep oldu. Özellikle İran’da, yüksek Fars kültürü kendisini ikinci sınıf görecek değildi. Emeviler için bayat insanlardı, karşı koydular. Doğal olarak kendilerini imamet ile özdeşleştirenler arttı, bu dönemdedir ki Abbasiler başa geldi. Ortodoks İslam bu yeni hanedan ile restore dönemi geçirecektir, ümmet fikri tekrar ihya edilir, kültürel kapsayıcı politikalar sonucunda İslam ordularının başbelası, büyük savaşçı, dönemin iyi katillerdir diyerek er meydanı açısından övdükleri ve makbul saydıkları Türk boyları yavaş yavaş İslama geçmeye başlar.

Şiilik muhaliflerin, sunilik iktadardakilerin ideolojisi olacaktır, hep bu seyir istisnalar dışında devam eder. Muhaliflik zordur, meşakatlidir, Hz. Ali’nin hayatında bir İslam alperen’i bulunur, gerçekten de muhalif olmak zorunda kalmıştır çoğu şeye hayatında.

Zaman devam etti, Abbasiler de tüm politikalarına rağmen vezirleri Şii Buveyhilerin diktası altına girdi. Güçlü Fars alim - bürokrat ailesi Bağdat’ta ileriye gidecek, mühalifliği iktidara taşımaya çalışacaktır. Kendilerini imametin temsilcisi olarak göstereceklerdir, mehdi bile denecektir bu kabilde. İşte o zaman Abbasiler, uzaklarda, Sunni Fars bürokratlarını hizmetine almış olan, yerleşik hayatı seçmiş bulunan ve bu minvalde orta kuşak uygarlık havzasına yani (Roma - İran - İdus - Çin) bölgesine dahil olduğu iddia eden Selçuklu’yu İslam’ın merkezine çağıracaktır. Selçuklu gelir ve tepeler elbette, bizim İslam - Türk döneminde yöneticilik dönemimiz başlar. İnişler çıkışlarla, şehirde oturan, İran ileri bürokratik uygulamalarını benimseyen devlet örgütü ilerlemeye devam edecek, Viyana önlerinde, Hint Okyanusu kıyılarında Atlantik’te seferler yapacaktır.

Türkler, tabiî ki yığınca iktidarız diyerek Sunni olmadılar, büyük bir grup olan göçebeler, varlıkları ile muhalifliği temsil edecektir, şehirli - göçebe karşıtlığı çok eski devirlerde de hep vardır. Bu karşıtlığın dini adı da elbette olacaktır ama sistemleşmemiştir. Bu insanlar yani göçerler kabile ananelerine uymuşlardır uzun süre, eskinin kamlarına dede demişler, onların yetiştirdiklerine baba demişlerdir. Şehir İslamını yani kitabi İslamı yaşam biçimleri sebebiyle zaten yaşayamacak olan bu insanlarda bir şekilde kendilerine has bir yapı geliştireceklerdir. Osmanoğulları da işte bunlardan çıkmıştır. Şehre oturdular mı bir güzel Sunni olabilirler demekki. Mesele aslında inançtan daha başka bir şeydir. Yaşam pratikleri, coğrafi şartların getirdiği zornluluklardır.

Kabul etmeliyiz ki muhalifliğin türleri vardır. İslam toplumlarını en çok bunaltan şehirli muhalifler yani sistemi bilen ve onu kalbinden vurabilecek muhaliflerdir. Şii’lik böylesi bir şeydi, Sunni yönetimler için. Zaman zaman biryerlerde iktidarı ele geçirdiler mi zaten uygulamalarda gayet yakınındaki komşusu Sunnilere benzediklerini görürsünüz. İran’a bakın, Ceferi Şii İran’a, Sunni şeriat rejimlerinden çok farklımı, bence pek değil.

Türk göçebeleri ise uzaktaki muhaliflerdi, zarar verebilir ama yok edemezlerdi. Zaman ilerledi, Osmanlı oldu, büyüdü bu göçebeleri yönetmeye başladı, rahatsız olanlarda çok oldu. Zira dünün sıradan beyinin gelip kendilerine Hakan kesilmesi kabul edilebilir değildi. Kendilerine dikta etmeye çalışıyordu, defter sistemini bilmeyen göçebe ağlar için bu serzenişlerde normaldi. Şah İsmail onlar açısından güneş gibi parlamış olmalı, Osmanlı karşısında ayakta durmak için, ona benzemesi gerektiğini gören, eskinin göçebe beyi Uzun Hasan ailesini yani Otlukbeli’nin mağluplarını def edecekler, etkinliklerini Kütahya’ya kadar yayacaklardır. Bu insanlar Şii değildir, Kızılbaştır. Bugünün Anadolu Aleviliği, iki kol ile gelişmiştir, bir kısmı bunlardır, Doğu’da sayıları artardı. Bir kısmı ise Batı ve Balkanlardaki Yörüklerde gelişmiştir.

Kızılbaşlar, İmameti tanırlar ama bu da esasen Alp - Eren idealidir, Hz Ali sevdasıdır. Şah İsmail, görülüyor ki Türk ırkçısıdır, büyük Kızılbaştır. Muhazakardır. Osmanlı ve Akkoyunluların şehirsel iktidarına karşı çıkar, görüyoruz ki istediği İran bürokratik rejimi yerine derebeylik sistemidir. Kadim Türk beyleri ile idaredir. Bu amaçlar ile gelir ve yönetimi ele geçirirler, Mehdi ilan edil,r, kendisini bazı kaynaklara göre tanrı gibi görmeye başlayan Şah İsmail genç yaşında atları ile kadim Kızılbaş Türkmen savaşçıları ile Yavuz Sultan Selim’in karşısına çıkacaktır. O dönemin kaynaklarına şöyle bir bakınca görürüz, tasvirleri önemlidir, Çaldıran Muharebesinde, görünürde Osmanlı güçsüzdür, o kadar atı yoktur anlaşılan, varsa da sipahileri muhakkak yakın zamanda dağılıp Şah İsmail’e katıldığından, yeni yetmedir. Fakat o dönemin yazarlarının hesaba, başlangıçta katmadıkları, sonradan savaşın sonunda ki gözlemlerden anladıkları, teknolojinin üstün geldiği gerçeğiydi. Osmanlı tüfek ve topu savaşı kazandırmıştır. Bunu kullanan asker profesyoneldi, talimliydi.

İleriki zamanlar İran’da ister istemez Fars bürokratını öne çıkaracak, top ve tüfek teknolojisini geliştirmek için esnaf ve bürokrasiye gerek duyan Sefevi Hanedanı, İkinci şahları döneminde Kızılbaşlar ile aralarına mesafe koyacaklardır. Çaldıran hakikaten İran’da Farslıların zafer günüdür zira böylece ivmesi artarak yumuşak güçleri ile Türklerden hakimiyeti alırlar, bugünkü İran doğar.

Günümüzde, mücadele devam etmektedir. Anadolu’nun yerleşik Türklerinin ataları, orduları çöken Abbasi’yi kurtararak Sunni İslam’ın lideri oldular, Farslılar ise farklı bir kulvardan ilerleyerek Şii İslam’ın bayraktarlığını aldılar. Rusya’nın en büyük Kuran - ı Kerim’i İran Dini Liderine verdiği bir noktada şunu söyleyebiliriz, tarih gösterir ki biri varsa diğeri yoktur. İran Kasrı Şirin’e sadık kalmadıkça yani sınırlarını aştıkça çatışma kaçınılmazdır. Tek sorun bu aralar teknolojisi geri olanın biz olmasıdır.

16 Ekim 2075...

2015-10-16T15:28:00.000+03:00

Bugün bu yazıyı kaleme alırken takvim günü 16 Ekim 2015, tarihe not düşmek adına yazmalı, başlık zamanı ise altmış yıl sonrası.

O zamanları görürsek eğer, Anadolu'ya gelişimizin bininci yılını geride bırakmış olacağız. İstanbul'u feth edişimizin üzerinden altı yüz yıldan fazla zaman geçmiş olacak ve genç Cumhuriyetimiz ise yüz ellinci yılını geride bırakmak için hazırlanıyor bulunacak. Cumhuriyet ile bir asırdan fazladır yaşıyor olacağız.

O zamanlar nasıl bir Türkiye'de yaşıyor olacağımızı ise bilmiyoruz. Bu bilinmezlik durumu dahi, toptan bir şekilde istikrarın çöktüğü anlamını taşıyor. İyi ve kötü anlamda bir çok soru cevapsız kalıyor.

Türkiye olarak bin yıla yakın bir zamanı yaşadık. Umuyorum başlıktaki tarihi günleri de göreceğiz. Tarihi zira, Anadolu gibi bir coğrafyada bin yıl yaşamak, doğrusu büyük iş.

Anadolu coğrafyasının Türkiye olduğu tarih, daha doğrusu Türkiye ismiyle, dışarıdan bakan gözlerce tescillendiği tarih, 1080'li yılların başlarına tekabül ediyor. Çok eski bir zaman... Bu tarihi olay, sadece bizim için veya coğrafi komşularımız için değil, dünya kültürü için çok ama çok önemli sonuçlar doğurdu. Kelebek etkisi misalince, bugünlere kadar geldi.

Yıllar birbirini kovaladı, destanlar yazıldı kitaplar, romanlar kaleme alındı.

Anadolu'nun Türkiye olması, her açıdan önemliydi zira açık ve net bir biçimde, ilk defa tüm Anadolu coğrafyası (Batum taraflarından Antakya'ya çektiğimiz bir çizginin batısı) ve ötesi, yani Erzurum platosu (ki Urartu ülkesiydi eski tarihlerde) siyasi - demografik olarak bir araya geliyordu. Luviler'den beri ilk defa halk ve yöneticiler ile aynı kültür dairesinin elemanları haline gelmişti. Bunu ne Helenistik krallar ne de Kadim İran İmparatorluğu başarabildi.

Fetihler ile gelen halk, hem Anadolu coğrafyasını demografik anlamda değiştirirken, bir tarafta da nüfusunun önemli bir kısmı ile Urartu halkının torunları olabilecek olan Ermeniler ile komşu oluyor, üstün nizamcılıkları sayesinde Erzurum plato bölgesine de hakim oluyorlardı. Öteki taraftan şehirlere iniyor, Arapların verdiği isimle, El Cezre yani Diyarbakır, Musul bölgelerine hakim oluyorlardı, şehirlerine oturup yüksek kültürü inşaa işine girişiyorlardı.

Bu olaylar sonunda da, bizler, Lidya, Frigya, Hitit ve dahasının yaşadığı bu topraklarda onların yok edilmesi ve enkaz halinde yönetilmesinden sonra bu topraklara gelip tekrardan bu coğrafyayı restore eden bir toplum olarak Akdeniz sahnesine, dolayısı ile zengin - uygar dünyaya giriş yapıyorduk. Bu yukarıda saydığım bölgelerdeki Türk etkisinin idfdaredeki gücü o kadar etkili olacaktır ki bu topraklara Misakı Milli denilecektir.

Sonuçta olanlar oldu ve Batıdaki yayılma alanlarımı kaybettik ve 1080 - 1200 yılları arasındaki statükoya geri döndük. Doğudaki, El Cezre'de ki topraklarımızı da kaybettik ama elbette, 1200 sonrasının ötesinde geçip koskoca Bitinya(Bursa civarı) ve İstanbul ve arkasını kazandık.

Kısacası savaşlar, yıkımlar, acılar, sevinçler yaşadık bu topraklarda. Hiçbirisi kolay olmadı. Hep ümitsizlik ile umudu bir arada yaşadı bu topraklar. Ne yaptıysak da kendimize yaptık aslında. Celali isyanları, Osmanlı'nın örgütünden çok Anadolu köylüsüne zarar vermişti. Konya ovası ve eski Hatti diyarlarında köylüler toprak boşaltıyor, kaçıp şehirlere, kasabalara gidiyordu. Yerine, kapitalist ağalar boşluğu dolduruyordu. Sonuçta kaçan köylülerin çocukları yarı köle olarak eski topraklarına geri dönüyor, ayan - eşraf çiftliklerinin çalışanları haline geliyor, emek sömürüsünün şiddeti artıyordu.

Son söz, olarak da ne yazmak gerekir. Sanırım, denilebilecek; hiçbirşey kolay gelmedi, kolay da gitmez. Mesele elimizdekileri kaybetmemek ve arttırmak. Ülkenin bu kadar ümitsizliğe kapıldığı bugünlerde, bizi aydınlığa çıkarabilecek tek yol ise bilmektir. Zira, Celaliler'in peşine takılanlar nasıl masumlara zarar verdiyse, bugünde benzer şeyler var. O yüzden herşeyi bilelim, okuyalım, öğrenelim. Atatürk demiş, en hakiki mürşit ilimdir. İlmin peşinden gidelim. Cehalet ise bize yıkım getirecektir, unutmayalım.

Ne istiyoruz, Şehitlerin ardından!

2015-09-07T14:57:00.000+03:00

Onlarca şehit... Böyle zamanda serin kanlı olunabilir mi?

Vatan için ölüyorlar. Peki vatan ne, vatan nerede?

Türkiye son zamanlarda hiç olmadığı kadar ikiyüzlülüğe battı, çifte standardın dibine vurdu. Bu sadece siyasette değil, halkın içine de işledi. Kimse başkasını suçlamasın, suçlu benim, sensin, biziz, BİZİZ!

Zira her ne sebeple olursa olsun kızdığımız siyasetçilere, yani siyaset kurumuna kızarak ya da destekleyerek, güç veren de bizleriz. Zira muktedir iktidarı var eden en ufak neferin (tüketicinin, vergi mükellefinin vb.) kendisine bakışı kadar güçlüdür. Tepki verirsin etkisini doğurur, etki verirsin tepkisini doğurur. Muktedir, düşman muktedirlerden dahi beslenir.

Şimdi tüm bu duruma birde ikiyüzlü çifte standardımızı ekleyelim! Bir taraftan Suriyeli çocukların ölümüne üzülürken diğer taraftan gördüğümüz yerde hor görmemizi, bir taraftan şehitlere üzülürken, sırf başka siyasilere olan nefretimiz sebebiyle PKK ile ilintili (organik bağlarını saklamayan) siyasetçilere alenen destek vermemizi...

Biz ne istiyoruz, karar vermeliyiz.

Zira kimse akan kanı ve kanlı çatışmaları, bölgedeki de facto savaş halini pembe masallar diyarı ile değiştirmeyecek. Akan kanın durması için kararlı adımlar atılmalı, nereye varılması gerektiği bilinmeli.

İşte buna karar verecek olan Türk entellektüelitesidir. Entellektüeli de en fazla etkileme gücüne sahip olan kararlı kamuoyudur. Zira kişiler ölür, olaylar unutulur ama güçlü fikirler herkesi değiştirir, etkiler.

İşte buna karar vermeliyiz. Bir oradan bir buradanla olmaz. Ne istiyoruz. PKK, HDP, şehitler, CHP, MHP, AK Parti vs. önemli değil.

Şimdi Türkiye'yi etnik bir federasyona dönüştürüp, Türkçe'yi farklı dillerle ortak resmi dil haline indirgeyip, ırksal tabanlı guruplara ayırıp ülkeyi uzun vadede bir Yugoslavya olma ihtimaline mi sürüklemek istiyoruz, yoksa bu dalgayı sırtlayıp YETER demek mi?

Türkiye buna karar vermeli. Ne mutlu Türk'üm diyene diyebilmeye devam etmek istiyor mu? Zira unutmamak lazım! Buradaki TÜRK; Sırp asıllı Sokullu Mehmet Paşa'yı, Yunan asıllı Köse Mihal'i, Arvavut asllı bilmem kaç vezir - i azam'ı, Macar asıllı İbrahim Müteferrika'yı. Afrikalı Elvan Abeylegesse vb. isimleri de kapsar. Bu Türk kültüreldir, dil ile aktarılır. Bu dünyaya ait olmak isteyen olur. Gereğini yapar.

Çanakkale'de, Malazgirtte, Mohaç'ta gereğini yapanlar gibi. Yıllardır Güneydoğu'da gereğini yapan TSK gibi.

Kıssadan hisse, ne istediğimize karar verelim.

"Ne mutlu Türk'üm diyene"

Türkiye'nin Sorunu

2015-09-01T18:20:00.000+03:00

Türkiye'nin en büyük sorunu...

Türkiye yakın tarihi, 1970'ler ile birlikte sağ - sol çatışmaları görünümündeki iç savaş provalarını, ardından gelen askeri darbe ve 1980'ler dönemini, 1990'lardaki ekonmik krizleri yaşadı. Siyasal İslam yükseldi. 28 Şubat süreci yaşandı, siyasal İslam yükseldi. On iki yıllık siyasal İslam çıkışlı, öyle veya böyle merkez sağ iktidarını yaşadı. Bu vasfını kaybettiği izlenimi son olarak iktidarı AK Parti'ye kaybettirdi. Şimdi tekrar toparlanacak mı göreceğiz.

Fakat ne bunlar ne işsizlik, ne PKK terörü. Benim gözlemim, Türkiye'nin en büyük sorununun başka bir şey olduğu.

Zamanında (2 Aralık 2014) Serdar Turgut'un HaberTürk'te yazdığı global vasatizm üzerine düşünmüştüm çok.

Vasatizm; Artan oranda yartacılığın geri plan itilmesi, geçer akçenin adı üstünde vasatlık olması.

Etrafımıza baktığımızda, bu durumun memleket sathında çok daha fazla yaşandığını göreceğiz. Ne yazık ki küresel durumun ilerisindeyiz.

Her alanda, her mevkide yükselen bir vasatizm söz konusu. Üstüne, birde nepotizmi kattığımızda, oluşan durum ülkemizi hızla felakete sürüklüyor O kadar vahim ki sanat ve bilim gibi yaratıcılığın elzem olduğu alanlarda bile vasatlık geçer akçe haline geliyor. Karar alıcılar; 'Dediğimizi yapsın, ne fazla ne eksik' diyerek bu durumu daha da yaygınlaştırıyorlar.

İş dünyası da elbette bundan nasibini alıyor. Zira, halen daha girişimcilik desteği sınırlı, sermayeye ulaşmada zorluk çekilen, tasarrufları bizimkisi gibi düşük ve iflas kanunları ABD ile karşılaştırıldığında sıfırdan başlamaya imkan vermeyen ülkemizde, yaratıcılık peşinde koşulabilecek en geniş alan beyaz yakalı olarak çalışmak. Fakat küresel bağlantısı olmayan firmalarda durum sınırlı, hatta mümkün değil. Vasatizm orada da gözde durumda. Ortalama olan, ortaya ve tribünlere oynayan el sütünde tutulmakta.

Yakın gelecekte böyle devam ederse ne olacak sorusunu burada cevaplamak gerekir elbette!

Böyle devam ederse; Sanat ve bilimde yeni jenerasyonlar yetiştirmeyi bırakın, olanları da hızla yok edeceğiz. İş dünyasında 2000'erin bankacılık mücizelerini yaratan kadrolar kuruyacak, yeni girişimcilerimiz, daha da artarak sadece gıda üzerine kafa yoracaklar. En büyük girişimcilik rakı ya da İslami mekan sunan gıda işletmeleri olacak. Marka yaratmamız sonlanacak. Bu durumlar da en fazla sade vatandaşı maf edecek. Bugünün karar vericileri, dünün yaratıcıları geldikleri yeri unuttuklarından, çocukları babalarının, annelerinin ortamlarını hiç bilmeyecekler.

Kıssadan hisse, geldiği yeri unutan gideceği yeri bilemez.

Yeniliklerden korkanın hissesine, değişimin en bayağısı düşer.

Televizyon Tanrısı

2015-04-03T18:37:00.000+03:00

Tanrı; İnsanın zorluklarla başa çıkması için sığındığı bir sığınak ve elbette çok daha fazlası... İnsanlar için her zaman vardı, kimi kültürlerde cisimleşmişti bile. Mısır'da olduğu gibi, bir insan, yani Firavundu mesela. Karşılarında dururdu, inananlarının. Kimi kültürlerde ise, aileleri olur, entrika çevirirlerdi. Bazen ise metaldi, rüzgardı, yağmurdu...

Tek tanrı dinleri elbette bunları değiştirdi. Gerçek Tanrı tekti, yaratılmamıştı, doğmamıştı, doğurmamıştı.

Amacımız; İnançsal - teolojik bir tartışmaya girmek olmadığından bu mevzuu giriş seviyesinde bırakmak en doğrusu...

Televizyon tanrısı... Din ve dolayısıyla tanrı kavramı, binlerce yıldır, o veya bu şekilde, yönetici sınıfların çoğunluk olan yönetilenleri bir şekilde yönlendirmek ve 'uysal' tutmak için kullandıkları bir yöntemdi. Ruhban sınıfı, o veya bu şekilde her daim topluluğun sorgulamasını istememişti. Zaten skolastik felsefe üzerine şekillenen antik ve ardından klasik çağ eğitim kurumları, tüm dünyada bilginin ezberletilmesi ve değişmeden devamı üzerine kuruluydu.

Dünya değişti elbette ve Rönesans - Reform hareketleri sonrasında ezberci skolastik felsefenin hakimiyeti ortadan kalktı.

Ya bugün... Dünyanın büyük eğitim kurumları elbette proje bazlı, araştırma bazlı metotlarıyla yeni dünyayı şekillendirmeye devam ediyor. Yetkin insan gücü yetiştiriyorlar lakin bu tarz eğitim, yine üst sınıf, yani yönetici sınıfa açık bulunuyor. Zira yüksek eğitimin, çok daha yüksek masraflarını, yönetilen bir Amerikalı da Türk de veremez.

Sümerliler zamanında demiş; "Onlar (yönetilenler, yani çiftçiler, zanaatkarlar vs.) koyun, bizler çobanız" Çobanların tabi ki düşünmeye, irdelemeye ihtiyaçları vardır. Zira başka türlü yönetemezler. Koyunların yani onların, yani aslında bizlerin ise düşünmemesi gerekir, yoksa yönetilemeyiz. Uysal olmayız!

Geçmişte mabetlerde, skolastik felsefi eğitim üzerinden kurgulanan dünya ve düzen, peki bugün nasıl sağlanıyor? Tabi ki Televizyon Tanrısı kullanılarak!

Geçmişte, kilisedeki papazlar, medresedeki müderrisler, havradaki hahamlar ve benzerlerinin yaptığını, yani toplumun dizginlenmesi vazifesini, elbette bugün televizyon yapıyor. Televizyonu izleyenler (aslında hepimiz) nasıl çoğu şeyi sorgulamadan kabulleniyorlarsa, dün de saydığımız dinsel mekanlardaki halk da böyle kabul ediyordu.

Televizyon Tanrısı elbette hocadan, imamdan, rahipten daha acımasız. Kabul etmeliyiz. Zira kendisi çok sinsi, her yerde... Televizyon yani teknoloji ve üzerinden yaratılan popüler kültür sistemi, telefonumuzda, bilgisayarımızda hatta yatak odamızda... Tek bir hedefi var, düşündüğümüzü sanmamızı sağlamak ama düşünmemizi engellemek. Zaten, bunun en açık göstergesi de iyi romanın, hikayenin, filmin günümüzde düşünmemizi değil, düşündüğümüzü sanmamızı sağlaması ama kesinlikle düşünmemizi engellemesi üzerine kurulmuş olması. Bu kriteri başarabildiği ölçüde maddi karşılık bulabilmesi. Kısacası; Nasreddin Hoca fıkraları artık kabul görmüyor.

Hakkaniyetle davranmalıyız, eski zamanlarda ruhban sınıfı en azından zihinsel bir boşalma, rahatlama sağlıyor ve bireyi, topluluk içinde kolektif bir bilinç içinde önemlileştirme, değerlileştirme gibi bir vazife görüyordu. Bugün Televizyon Tanrısı ise bireyselliğimiz içinde bizi uyuşturuyor, değersizleştiriyor.

Ne yapacağız?

Elbette Tanrı, inanç arzusu, bilimsel göstergelerde de kabul edildiği gibi, insan için bir yaşamsal ihtiyaçtır. Bu sebeple de her daim dinler ve inanç sistemleri gelişmiştir, gelişecektir, var olacaktır. Aslında bireysel olarak, hepimiz için de önemlidir. Bu en basiti ile bir kıssada görülür:

- Ateistlik, uçak düşmeye başlayana kadardır!

Teknoloji de böyledir. Kendisini en soyutlayan kişi için bile, bir noktada hayati önemli bir sorunu çözecektir. Haberleşme ağlarının gelişmesi, dijital medya elbette bizlere artılar getiriyor. Tıp teknolojisindeki gelişmeleri göz ardı edemeyiz.

Bu noktada ise Televizyon Tanrısına karşı tek bir şansımız kalıyor! Nasıl Hz. Muhammed'e (s.a.v.) gelen ilk emir "Oku, oku, oku" olduysa, okuyacağız, irdeleyeceğiz, sorgulayacağız. Düşüneceğiz. Düşünerek, araştırarak yaşayacağız.

Osmanlı Halı Sanatı - İzmir Arkas Sanat Merkezi

2015-02-26T23:19:00.000+02:00

Geçtiğimiz günlerde, uzun zamandır gitmek için vakit kolladığım Osmanlı Halı Sanatı sergisine gitmeyi başardım, nihayet.

İzmir'de, Kordon üzerinde bulunan ve kara tarafından ise Fransız Kültür merkezi ile karşılıklı duran sanat merkezi, Fransız Başkonsolosluğunun, söz konusu binadan taşınmasının ardından Lucien Arkas tarafından kurulmuştu.

Daha önceden de çeşitli konularda düzenledikleri sergilere katılmıştım ama bu sonuncusu diğerlerinden farklıydı kanımca. Zira benzerlerine az rastlanır çeşitlilikte, ciddi bir koleksiyon ile karşılaştım. Sergiyi gezerken ise içimi bambaşka bir his kapladı. Bu histen ilerleyen paragraflarda bahsetmek üzere, şimdilik mevzuu tekrardan serginin içeriğine çevirmek istiyorum.

Osmanlı Halı Sanatı Sergisi; Zamanında, el emeği ile nasıl da günlük kullanıma özgü sanat şaheserleri yarattığımızı ve yaratabildiğimizi, sonrasında da bunun Osmanlı sanayileşmesine nasıl dönüştüğünü anlatıyor, az çok ve bu dönüşümde Osmanlı Halıcılık ekolleri ile karşılaşıyoruz. İlgimi özellikle çeken ekoller konusunu ise ayrıca aktarmalıyım.

İki ekol; İrani ve Rumi... Rumi ekolünün ilginç bir şekilde bazı yabancı çevirilerde "Arabic" olarak aktarıldığını belirtmeliyim. Daha çok, sanırım, bizim alaturka olarak adlandırdığımız, yani Osmanlı Türk kimliği üzerinden inşa edilen bir ekoldü. Zaten Rumi, Romalı demekti ve Osmanlı da kendisine Romalı derdi. Rumi tarzın daha çok sembolizm içerdiğini, İrani tarzın ise daha çok naturel öğeler taşıdığını belirtmeliyim. Bu farkın on yedinci ve on sekizinci yüzyıl Osmanlı ve Safevi minyatürlerinde de göründüğünü unutmamalı.

Gelelim hislerime...

Sanatta bir üretim işidir. Zaman ve emek ister. Sanatçı ise emeği ve zamanını harcayıp yarattığı şey karşılığında bir para kazanmalı ki yaşamalıdır. Yoksa sanatını sadece hobi olarak yapmak zorunda olan bir sanatkarın da sanatsal eserleri hobiye dönme tehlikesi yaşar. Zaten bu tehlikeyi ülke olarak yaşıyoruz, Türk sanatı birazda bu sebeple geriliyor.

Bu döngüyü kırmanın en güçlü yolu; Sanata güçlü kurumlar tarafından para aktarılmasıdır. Elbette gündem belirleyiciler tarafından sanatın geçer akçe haline getirilmesidir. Sergiyi gezerken de bu duygular ile Arkas'ın ne kadar da büyük bir iş yaptığını gördüm, hissettim. Sonra düşündüm, Levanten diyerek bir kısım cenahtan eleştiri alan bu tür insanlar mı ülke için tehlike, yoksa kazandığı her bir kuruşu bayat zevklere yatıran, bu ülkeye bir taş bile koymayan zenginlerimiz mi, kim daha çok vatandaş, kim daha çok vatanperver.

Uzun lafın kısası; Hem ülkemiz hem de yaşadığım şehir için, çoğalsın Arkaslar, çoğalsın sanatseverler.

Osmanlı'da Mirileştirme Politikaları - 2

2014-09-24T11:27:00.000+03:00

Davul sesleri, zurnalar, envai çeşit çalgı, hepsi bir anda çalıyordu o gün. Ankara ovasında kan su gibi aktı, kardeşler bir birini vurdu.

Timur ile Yıldırım Beyazıd'ın kumandanlıkları altında savaşan Osmanlı ve Timuri ordularının harbinden bahsediyoruz elbette. Sonucu Osmanlı için berbattı ve Timur zaferle çıkmıştı. Ya sonrası?

Osmanlı mirileştirme politikalarına Fetret Devri sonrası devam edecek, tekrar silkelenecekti. Mehmet Çelebi tekrar yurdu toparlarken kul sınıfı yükseldi. Yeniçeriler ve onların kullandıkları ateşli silahlarda Osmanlı'ya devasa zaferler getirdi. Oğuzculuk iddiasındaki Osmanlı Hanedanı, Cengizci Timurilere karşı Anadolu'da zafer kazanacaktı. Bir diğer Cengizci Kırımlı Giraylarında itaat altına alınmasıyla zafer Anadolu'yu aşacaktı.

Geçen yazıda belirttiğimiz gibi Osmanlı Anadolu'da tam tımar rejimini gerçekleştirmek için toprakları mirileştirme yoluna gidiyordu. Yıldırım Beyazıt ile üst düzeye çıkan bu çaba Timur tarafından kırılmıştı. Fatih Sultan Mehmet ise bu çabayı bir üst noktaya taşıyacak ve son kalıntılar resmen Kanuni Sultan Süleyman döneminde temizlenecekti.

Bu çabada en büyük direnç kimden geldi. Cevap tüm toprak sahipleridir elbette. Sorunlara pragmatist yaklaşan Osmanlı bürokrasisi ise esnek manevralar ile sorunları lehine çözüyordu. Örneğin atadan kalan aponajlar meselesinin çözümü; Aslında bu aponajlar yani yurtluklar çoktan mülkleştirilmişti, fatihzade sahipleri tarafından. Osmanlı bunları ilk başta ancak vergiye bağlamıştı. Büyük Fatih'in döneminde bürokrasinin bulduğu çözüm ise dahiceydi. Madem ki durduk yere bu mülkleri devlete geçiremeyecekti kalem erbabı, öyleyse sahiplerini devletin adamı yapmalıydı. Ataları gibi ilk başta Gazilerin Beyi sanına da sahip olan Sultan Mehmet Han hemen dört bir tarafa haber uçurdu. Emir netti! Bu tür büyük mülk sahipleri artık sipahilikleri kendilerinde kalmak suretiyle devlete hizmet edecek, kılıç kuşanacak, gelirlerine göre cebelü besleyecek ve sefere katılacaklardı. Böylece mülk tımarlar ortaya çıktı. İlk başlarda alınıp satılabilir olsalar da gerçekleştiğine dair pek delil bulunamamış olması kayde değerdir. Bu işin mülk olmaktan çok ocak tımarı haline geldiğinin göstergesidir. Osmanlı böylece bir anda Anadolu'nun büyük kesiminde yayılmış olan eski alp ailelerini adamı yapmıştı. Kanuni Sultan Süleyman devrinde ise mülk tımarlar kaldırılacak, sahiplerine sipahilik beratı ile görev verilecektir. Devlet artık tam yetkili olmuş, kontrolü tamamen kalemiye eline almıştı.

Bu türden ani ve esnek manevlarlar ile Osmanlı Anadolu Eyaleti topraklarını mirileştirmiştir. Gerek dini, gerekse örfi uygulamalar devreye sokulmuş, köylünün konumu da bir yandan yeni rejimde kuvvetli tutulmuştur ki destekleri alınsın. Son olarak da büyük ticaretin getireceği etkiyi hesaba katan şehirlerin de tam desteği alınınca Osmanlı hedefine ulaşmıştır. Nizamülmülk ile başlatılan dirlik düzeni Anadolu'da tam anlamıyla Rumeli'de olduğu gibi kurulmuştur.

NeoOsmanlıcılık Üzerine

2014-09-10T19:34:00.000+03:00

NeoOsmanlıcılık, kelime anlamı ile yeni Osmanlıcılık. Birşeyin yenisini incelemeden önce doğal olarak ilk haline bakmak gerekir. Osmanlıcılık nedir sorusunu cevaplamak gerekir.

Osmanlıcılık hareketi Osmanlı Devletinde ortaya çıkmış bir siyasi, sosyal akımdır. Amacı en yalın hali ile; Osmanlı içerisinde yaşayan etnik gurupları bir araya toplamak, onlara Osmanlı üstkimliği altında bir kamusal alan yaratmaktır.

Osmanlı yayıldığı alan itibariyle birçok dinden, mezhepten gurupları bünyesinde toplamış, onlara yüzyıllarca bir arada yaşama imkanı sağlamıştır. Elbette herşeyin bir sonu olduğundan Klasik Osmanlı düzeni de yıkılmaya yüz tutmuştur. Fransız İhtilali başta olmak üzere, yayılan fikirler ve gerçekleşen olaylar ayrılık seslerini yükseltmiştir. Bu ortamda padişah ve çevresindeki Osmanlı eliti (devleti kurtarmak) yeni amacını ilk sıraya yerleştirmiş ve elinden geldiğince başarılı olmak adına çalışmaya başlamıştır.

Osmanlıcılık hareketi elbette içini nasıl dolduracaktı. Osmanlı üstkimliği neyi ifade edecekti, ilkeleri neydi. Bu önemli sorunun cevabını Ali Sami Yen'in babası Şemseddin Sami Bey'in Osmanlıca ile ilgili açıklamalarında bulabiliriz. Şemseddin Bey, her nekadar bir Arnavut milliyetçisi olsa da aslında daha fazla Osmanlıcıydı kanımca. Oğlu da gençTürkiye Cumhuriyeti'ne hizmet etmiş bir spor adamıdır.

Baba Sami Bey bir açıklamasında, Osmanlıca ile ilgili karma dil diyenleri eleştirir. Kendi kanıtları ile Osmanlıcanın, içinde çok sayıda yabancı kelime bulunan (Arapça, Farsça) bir Türkçe yazı formu olduğunu ortaya koyar. Tespiti mühimdir zira etnik olarak Türk kabul edilebilecek ilim adamlarının Osmanlıcaya burun kıvırıp, Türkçe kabul etmedikleri bir dönemde yani Osmanlının son dönemlerinde Arnavut asıllı bir Osmanlı, Türkçe ve onun yazı formunu baş köşeye koyar. Elbette Baba Sami Bey'in açıklamaları bu kadarla sınırlı kalmayacaktır. Siyasi anlamda açıklamaları mühimdir. Arnavutluğun otonomisini kardeşleri ile savunur fakat asla Osmanlı üstkimliğinden çıkılmasını istemez. Her defasında da üstkimliğin harcını Türkçe'de ve dolayısı ile Türk örfünde görür. Ana harca sarılır.

Şemseddin Sami Bey elbette kendi keyfiyeti ve aşırı Türk sevgisi ile bu şekilde konumlandırmamıştı fikirlerini. Osmanlı daha en başından itibaren ümmetçilik yerine ana kimliğini Türk kimliğinde bulmuştu. Padişahın hukuk yaratma gücü, sosyal alanda etkin olan vakıflar ve tarikatların davranışları bunun en açık göstergesiydi. İktidar kaynağını ve dolayısı ile kişisel kimliğini Cengiz Han'a dayandıran Timur, Anadolu'dan çekildikten sonra Osmanlı'nın tüm gücü ile Kayı Boyuna yani Oğuz Han'a dayanması da kimliği ile ilgili en güçlü işaretti. Tarihten gelen kodlar devleti ve de elbette sosyeteyi etkilemiştir. Şemseddin Sami Bey'de bu ananelerden, tarihten etkilenmiştir.

Tarih ve zorunluluklar Osmanlı'yı Panislamizme itecektir. 2. Abdülhamit ve sonrasında İttihat - Terakki idaresinde bunu görebiliriz. Lakin yine de toplumsal alanda Osmanlıcılık canlıdır, siyaseten ikinci plana itilmiş olsada. Gayrimüslim toplumların isyanlarından sonra elbette tartışma başlamıştır. Gelinen noktada iki yön kalmıştı. Ortadoğuyu elde tutmak adına Panislamizm ilk sıraya yerleşmiştir. Sonra... Zaman ilerlemiştir ve Cihan Harbinde Ümmetçilik temelli Panislamizm çöpe gitmiştir zira başarısız olunmuştur. Kimse İngiliz silahı ve altını karşısında, yanımızda yer almadı.

Harp bittiğinde ve işgal başladığında elde tek bir kurtarıcı kalmıştı elbette. Büyük Devlet Osmanlı'yı ayakta tutan ve büyüten, hatta onun öncesinde Anadolu'nun da kapılarını açan Oğuzculuk! Osmanlıcılık elbette form değiştirecek, minimalize olacaktı zira amaç bir harç oluşturmak değil ayakta kalmaktı artık. Atatürk'ün Türk Milliyetçiliği ile adlandırılan ilke ve kimlikte görevini yapmıştır böylelikle. Ayakta kalınmıştır.

Gelinen noktada Neo Osmanlıcık nedir. En basiti ile elbette eskisinin reforme (restore, düzeltme) edilmiş hali olabilir. Lakin düzeltme en önemli yapıyı, iskeleti zaten ayakta tutmak içindir. Yani, Türkçe ve dil aracılığı ile nesillere aktarılan kültürü. Aksi her politika ancak başka adlarla anılabilir.