Pagaah پگاه

راه بیرون رفت از فاشیسم و تروریسم اوغانی

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Thu, 09 Jun 2011 21:42:00 +0000

به همگان هویداست که ریشهٔ جنگ و اختناق که در سرزمین‌های خراسان، به ویژه خراسان شمالی دیده میشود، حلقه‌های خاص پشاتین ناقل میباشند. این ناخلف ها، نه تنها امروز بلکه بعد از هم پاشی شیرازه‌های قدرت و اجتماع در خراسان و هجوم قبایل وحشی پشاتین از کوه‌های سلیمان، همواره کوشیده اند تا با ایجاد شرایط ترس و ترور، و به دستور برادران وحشی‌شان در قدرت، به ادامهٔ حکومت شرمناک قبیلوی‌شان کمک نموده و هر در حالت ستون پنجم وحشیان جنوبی را تشکیل بدهند.ریشه‌های این وحشت را احمد ابدالی گذاشت و بعد از مرگ او، در زمان سیطرهٔ محمد زیی‌ها به اوج خود رسید.

احمد ابدالی که پس از چپاول خزانهٔ نادر شاه افشار به سوی کندهار فرار نموده و با استفاده از خلا‌‌ٔ قدرت در خراسان، دست به یک سلسله لشکر کشی‌ها زد که درین جا مورد بحث نیست.

اما چگونگی ساختار قبایل وحشی پشاتین در آن زمان، و نتایج لشکرکشی‌های این جانی تاریخ، ارتباط مستقیم به حوادث مرگبار امروز و فروپاشی نظام اجتماعی‌ حوزهٔ فرهنگی‌ فارس دارد. احمد ابدالی، پس از آنکه به قندهار رسید، در یک جدال قدرت در میان قبایل وحشی پشاتین درگیر شده و نمیتوانست پلان‌های ایندهٔ خود را بدون کمک سران این قبایل عملی‌ نماید.

در عین زمان وجود سران قبایل در مرکز تازه قدرت وای، یک خطر جدی را برای ایندهٔ خودش و قبیلهٔ ابدالی ایجاد میکرد.برای حل این مشکل، و به دست آوردن پشتیبانی این وحشیان، بر اساس مدارک تاریخی، به شمول تاریخ احمد شاهی‌، به هر قبیله و خانوار پشاتین کوچی آن زمان که در لشکر کشی ها، چپاول و غارت‌های ابدالی بر سرزمین‌های خراسان همدست میشدند، وعدهٔ زمین، جایداد و باغ و خانه و مقام را در سرزمین‌های تازه اشغال شده‌ٔ خراسان نمود. با این ترتیب از یک طرف خود را از شرّ رقابت‌های قبیلوی نجات داد، و از طرف دیگر، با ایجاد شهرک‌های پشاتین در قلب سرزمین‌های خراسان شمالی باعث شد که هر نوع مقاومت و قیام را در مقابل خود از عقب جبههٔ‌شان سرکوب کند. این سیاست فاشیستی، در زمان عبدل رحمان و امان الله پدر کش به شدت ادامه یافت، و پس از به شهادت رساندن امیر حبیب الله کلکانی به دست اوباش جنوبی و نادر غدار، به اوج خود رسید. غصب زمین، خانه، باغ، حتی اختتاف زنان و دختران شمال، کله منار ها، کشتار دسته جمعی‌ مردمان شمالی به دستور روز تبدیل شد‌ و درین راه یکی‌ از سیاه‌ترین چهره‌های تاریخ پس از چنگیز و هلاکو به اوج قدرت خود رسید که همان گًل محمد مهمند میباشد. این سیاست صرف نظر ازینکه کدام قبیله و یا گروه در قدرت بودند، محور اصلی‌ سیاست‌های داخلی پشاتین را تشکیل میداد.

پس از شکست حکومت کمونیستی و پیروزی مجاهدین، دولت پاکستان که راس قدرتش پنجابی‌ها بودند، بنابر رسیدن به اهداف استراتیجیک داخلی و خارجی شان، کمر مخالفت با حکومت مجاهدین بسته و درین راه در پشاتین بهترین فرمانبردار خود را یافتند. پاکستانی‌ها برای مهار نمودن جنبش‌های آزادی خواهی و جدایی طلب پشاتین در صوبه سرحد، و مصروف ساختن پشاتین در یک جنگ فرساییشی دراز مدّت، که محال هر نوع مخالفت‌های داخلی را در پاکستان برای‌شان نمیداد،کوشش‌های زیادی را نمودند که نتایجش جنایات گلبدین حکمتیار، و به وجود آمدن طالبان میباشد.

در هر دو مورد ، پشاتین‌های کوچی شمال، مانند خنجر به پشت مقاومت مردمان شمال فرو آمد و باعث دردسر‌های بسیار اشد. در حساس‌ترین لحظات جنگ، که تمام نیرو‌ها در مهار نمودن وحشیان جنوبی مصروف بودند، پشاتین کوچی جنوبی با ایجاد مزاحمت‌ها در پشت جبههٔ شمال توانستند که ضربه‌های جبران ناپذیری را بر نیرو‌های شمال وارد کنند. جنگ‌های بغلان، شمالی، کهندژ، بلخ و غیره نمونه‌های برجستهٔ خیانت‌های این پشاتین کوچی میباشد.

پس از شکست طالبان، و از هم پاشی نیرو‌های‌شان در شمال و جنوب، و به هدر دادن فرصت‌های مناسب که در ابتدا برای از بین بردن همیشگی این مشکل وجود داشت، پشاتین شمال به کمک فاشیستان تیم کرزی دوباره به تحرکات در شمال پرداختند، که باعث ناآرامی‌های اخیر در شمال اشد. ولی‌ هدف تنها در مغشوش ساختن اوضاع در شمال نبود، بلکه بنابر اجندی اوغان ملتی ها، تمام نخبه گان تاجیک که در از بین بردن طالبان دست داشتند و در آینده‌ امکان ایجاد مشکلات در عملی‌ نمودن پلان‌های فاشیستی‌شان از این نخبه گان به انتظار میرفت، باید از بین برده میشدند. درینجا کوچی‌های ناقل پشاتین دوباره وارد صحنه میشوند، که با استفاده از شرایط مناسب در شمال دست به دوباره سازی شبکه‌های تروریستی طالبان که در اصل شاخهٔ نظامی اوغان ملت میباشد، زدند. نتایج این کارکرد‌ها را در شهادت کاظمی، داود، سید خیلی‌ و دیگر قهرمانان شمال میبینیم.

پس یگانه راه حل همان است که ریشهٔ این شیاطین را از آب برکنیم، و درین رسته رهکرد نیرو‌های شمال باید چنین باشد.

مرحلهٔ اول

۱. محاصره نمودن تمام شهرک‌های اوغان‌های ناقل در شمال، و منع تحرکات شن خارج از دایرهٔ تعیین شده.

۲. تلاشی دقیق خانه به خانه، ثبت نام، اثر انگشت گیری، و تعیین هویت.

۳. دستگیری تمام افراد مشکوک و انتقال‌شان به یک اردوگاه کاری در یک نقطهٔ دور دست خارج از شهر‌ها و شهرستان ها، بهترین جا ، کوه‌های پامیر.

۴. ایجاد اداره‌های پلیس که تنها و تنها وظیفهٔ‌شان در تفتیش متداوم و روزانهٔ پشاتین ناقل بوده، و در صورت تخلف آن‌ها را بدون تلف نمودن زمان به جنوب انتقال بدهند.

مرحلهٔ دوم

۱. انتقال همهٔ پشاتین ناقل به جنوبی و به سرزمین‌های پدری شان.

۲. ضبط تمام اموال‌شان در بدل مالیات ناپردخته شده در مدت ۱۵۰ سال.

۳. شناخت عناصر فعال اوغان ملتی و به دادگاه کشانیدن شان.

۴. تقسیم دوباره زمین‌های غصب شده به مردم بی‌ زمین و غریب شمال.

براه بیرون رفت از فاشیسم و تروریسم اوغانیه زود‌ترین فرصت باید برگه‌های هویت برای پشاتین ناقل در شمال داده شود. هر دکاندار، بقال، خرکار، مردکار، تجار، ماموران دولتی که از نژاد پشاتین ناقل میباشند، یا به نام اوغان خود را میشناسند، باید در هر حالت این مدارک را با خود داشته باشند. هیچ فرد اوغان ناقل نباید اجازهٔ گشت و گذار در شهر‌ها را بدون موجب داشته باشد. در صورت ضرورت، پس از اخذ اجازهٔ پلیس محل و امر دادگاه، میتوانند، برای مدتی کوتاهی مشکلات خود را حل نموده و به زود‌ترین زمان دوباره به خانه‌های خود برگردند. هر اوغان ناقلی که بدون مدارک که هویتش را تعیین کند به دست نیرو‌های امنیتی بیفتد، باید با زودی به زندان یا به اردوگاه‌های کاری فرستاده شوند.

هر ملت حقٔ دفاع از خود را دارد. زمانی‌ که آمریکا هزاران کیلومتر دور از خاک خود به عملیات‌های پیشگیر دست میزند تا شهروندان خود را بهتر نگهبانی کند، پس این حقٔ را ما هم باید به خود بدهیم که از ملت، مردم، سرزمین، فرهنگ و زبان خود دفاع کنیم. اگر هر چه زود تر تکلیف کوچی‌های اوغان ناقل را در شمال معلوم نکنیم، زندگی مردمان شمال را در تهدید جنگ‌ها و خون ریزی‌های که به دست این اوباشن صورت خواهد، خواهیم گذاشت. از یاد باید نبریم که دوباره جابجا سازی این پشاتین در اصل به حفاظت جان خود‌شان صورت می‌گیرد. چون در صورت جنگ دیگر در شمال، هیچ تضمینی برای جان‌شان وجود نخواهد داشت.

آرش کیان

بیدار شوید

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Sat, 12 Mar 2011 04:11:00 +0000

لانه‌های وحشیان طالب در شمال به همه نمایان است. این لانه‌های شر و فساد و قتل کشتار، که نسل‌های انسان کشان و خونخواران وحشی را با بار آورده، باید چنان کوبیده شوند که خاکستری از آن باقی نماند.

زمان آن رسیده تا تمام ناقیلین خایین را از شمال بیرون بکشند. این خایینین در خانه‌های خود به طالبان، که جزٔ فرزندان اهریمنی خود‌شان دیگری نیست، پناه داده، و شریک هر کشتار، و خونریزی هم میهنان ما میباشند. دادگاه باید همهٔ این اوباش‌های بی‌ فرهنگ را بر اساس شراکت جرم در قتل عمد، به اشدّ مجازات محکوم نمایند. تمام ناقلین از این به بعد دیگر حقٔ داشتن وسایت بارکشی، نفربری، خوه از هر گونه، حتی دو چرخه را نباید داشته باشند. تمام خانه‌های ناقلین در باز رسی های منظم و غیر منظم تلاشی شده و در صورت دریافت جنگ افزار، همهٔ خانواده باید به جرم خیانت و همدستی در قتل به دادگاه کشانیده و بر اساس قانون با ایشان بر خورد شود. در صورت تخطی بار دوم، هر خانوار ناقلین ، از منطقه رانده شده به جنوب کشور، نزد همتباران انفلاقی شان، فرستاده شوند.

مولانای شهید، روانت شاد بعد و یادت همیشه جاویدان، دشمنانت سرنگون و خوار ! بس است دیگر، این ناقلین ناخلف طالب سرشت را باید به دادگاه کشانید. اینان خفاشان طالب را در خانه‌های خود پروریده و امادهٔ نوشیدن خون مردم مینمایند. دادگاه و قانون این پناه دهنده گان طالبان را مسئول هر قتل و هر جنایت طلبان دانسته و به سزای اعمال پلید‌شان برساند. دیگر باید دهکده‌های کهندژ و دیگر استان‌ها از وجود این خون خوار‌های وحشی باید پاک شود.

لباس چرک میپوشم دور اغیار می‌گردم

ندارم مقصد دیگر، سر خود قار می‌گردم

یکی‌ گوید مرا طالب، دیگر ابلیس یا کاذب

.........

ببسته بمکی در جان به هر بازار می‌گردم

گر پیدا شود پنهان، و گر پنهان شود پیدا

چو کرزی ناخلف باشم، چه غم؟ سرشار می‌گردم!

اگر چرک لشکر انگیزد، شپش هم از سرم خیزد

نخواهم شست تن گند م ، که طالب وار می‌گردم

کوروش

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Fri, 11 Mar 2011 04:58:00 +0000

هرگز نخواب کوروش

میهن جوان ندارد

حتی دگر دماوند

آتشفشان ندارد

دارا کجای کاری؟

دزدان سرزمینت

بر بیستون نوشتند: اینجا خدا ندارد

دیو سیاه در بند، آسان رهید و بگریخت

رستم در این هیاهو، گرز گران ندارد

روز وداع خورشید، زاینده رود خشکید

زیرا دل سپاهان نقش جهان ندارد

بر نام پارس دریا، نامی دگر نهادند

گویی که آرش ما، تیرو کمان ندارد

دریای مازنی ها، بر کام دیگران شد

اما چه سود اینجا

نوشیروان ندارد

کو آن حکیم توسی

شاهنامه ای سراید

شاید که شاعر ما ، دیگر بیان ندارد

هرگز نخواب کوروش

ای مهر آریایی

بی نام تو وطن نیز

نام و نشان ندارد

نوشتهٔ "حسام"

بر گرفته از

http://www.iran-forum.ir/thread-74669.html

سالار مولانا سید خیلی‌ فرمانده نیرو‌های امنیتی کهندژ و چهار نگهبان شان در یک یورش خود کشانه به شهادت رسید

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Thu, 10 Mar 2011 23:49:00 +0000

با اندوه بسیار، آگاهی‌ یافتیم که سالار سید خیلی‌، مجاهد دلیر و فرمانده نیرو‌های امنیتی استان کهندژ، در اثر یک عمل وحشیانهٔ طالبان پشتون، در یک یورش خود کشانه، جان به دادگر جهان سپرد. روح‌شان شاد و فردوس برین جای شان. درود بر روح شهدای گلگون کفن.

نمیدانم تا چه وقت با چشمان کور در شمال عمل میشود. لانه‌های طالبان در دهکده‌های پشتون‌های ناقل موجود و از طرف همان دهکده‌ها و ساکنین آن حمایت میشوند. نیرو‌های امنیتی باید از این پس تمام ساکنین دهکده‌های که وحشیان دهشت افکن طالبان را در خود جای میدهند، به پای دادگاه و قانون کشانیده و جواب ده‌‌‌ خون بیگناهان که در یورش‌های خود کشانهٔ این وحشیان طالب جاری میشوند، بسازند.

سفر آنگلا مرکل به افغانستان

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Wed, 02 Mar 2011 00:39:00 +0000

نوشتۀ عزیز احمد فرد

پیشاپیش جشن های آخر سال عیسوی، نخست وزیر آلمان آنگلا مرکل، برای بازدید ازسربازان آلمانی، به افغانستان سفر کرد.

آلمان در ایجاد ثبات و بازسازی در افغانستان نقش عمده دارد. ولی به دلیل اینکه قانون اساسی آلمان به این کشور اجازۀ فعالیت های نظامی در خارج از قلمروش را نمیدهد، آلمانی ها بیشتر از مردمان کشورهای دیگر غربی، با شرکت کشور شان در جنگ افغانستان مخالف استند. حضور آلمان در افغانستان رسماً تنها در امور امنیتی و بازسازی کشور محدود میباشد و نیرو های آلمانی در اصل، در جنگ شرکت نمیکنند. ولی چون حقیقت چیز دیگری است، طی این سفر، آنگلا مرکل، برای اولین بار کلمۀ جنگ را بکار برد، و ظاهراً به نظر می آید که میخواهد اذهان عامه را برای برگشتن نیروهای آلمانی از افغانستان آماده سازد.

روابط آلمان و افغانستان موضوع گفتگوی امروز ماست با آرش کیان، نویسنده و مفسر مسایل سیاسی. آقای کیان، بعد از تشریح موقعیت حکومت آلمان میان اذهان عامۀ این کشور که مخالف جنگ است، و خواهشات امریکا، که آلمان را به شرکت درجنگ تشویق میکند، ازهدف این جنگ صحبت میکند. به نظر آرش کیان، هدف اصلی جنگ مسایل اقتصادی و ذخیره های نفت منطقه است، و ستراتیژی های هم که مطرح میشود، متاثر از این مسئله میباشد.

http://www.persian.rfi.fr/aef_player_popup/rfi_player#

گوش کنید (04:35)

پیشوایی عزریل

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Tue, 01 Mar 2011 23:25:00 +0000

ای کاش چشم بینا بودی
ای کاش گوش شنوا بودی
تا تن‌ برهنهٔ کودک بی‌ مادر را
بی‌ پدر را
میدیدئ و شیونش را ، که در گیر و دار و دغدغهٔ
"برادران ناخلف" ناپدید میشود ،
میشنیدی
شرم با د بر تو گر "انسانی‌؟!"
ننگ با د بر تو چو حیوانی!!!

به خون ملتم تشنه
به دستت بر گرفته خنجر و دشنه
میخ‌های کوچک و بزرگ، با گرد سیا
سرت گنده، تنت گنده، خودت گنده
شتابان،
به هر دشت و بیابان، کوی و کویر
هدیه‌های آلوده به دست
آلوده به خون ، آلوده به بی‌ ننگی
و بوی چرس و تریاک
به پیشوائی عزریل
میروی و به سر هوای حور میپرورانی

راز آفرینش

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Tue, 01 Mar 2011 22:49:00 +0000

گویند، خداوندگار چون زمین و زمان بیافرید، به آفرینش انسان‌ها بکوشید، و چون انسان‌ها بیافرید، به آفرینش اوغان‌ها کوشش نمود. در پایان کار، رو به سوی انسان‌ها نموده گفت،"ای بنده گان من، بدانید هر ایینه که من خداوند یکتا ام. بپرستید مرا، و نماز بیاورید مرا، و به یگانگی من ایمان ارید، اگر چنان نکردید، بدانید که من خدای توان...ا، شما را هم اوغان خواهم ساخت. پس ایمان ارید و پرهیزکار باشید

افسانه ها

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Tue, 01 Mar 2011 22:36:00 +0000

صد حیل نیرنگ افگنند، صد رنگ زنند بر رنگ ها

فرهنگ را زنجیر زنند، این قوم لات ود دغا

گه‌ به نام آریایی، گه‌ ز ریش ایسرییل

پت خزانه می‌‌نویسند، می‌‌زنند افسانه ها

گه‌ راه وحدت میکشند، گه‌ پای غیرت می‌‌جفند

خود در مقام نوکری، کاسه بلیسند سال ها

از نام ما افراختند، تاریخ از خود ساختند

"هم خویش حاجت خواسته، هم خویشتن کرده روا*"

آرشا هشیار باش از مکر و دغل این سگان

گردن بر افراز، سر بکش،‌ای پور

ساسان

،‌ای کیا

در سوگ حميده برمكى، شوهر و كودكانش كه دژخيم ربود شان

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Tue, 01 Mar 2011 22:33:00 +0000

بشیر سخاورز

حور و انطهور

بهشت را باز بگذاريد

كسى از دور مى آيد

عبور از جاده هاى مردگان دارد

لبش تشنه

دلش آگنده از كينه

به سوى جوى هاى انطهور و شهد مى بردارد اكنون گام

به سوى حور هاى باكره.

بهشت را باز بگذاريد

كسى در مسلخ انسان

بياويخته ست پيكر هاى چندين كودك و زن را

و اكنون

شتابانست سوى موج هاى حور.

٣١/١/٢٠١١ سويس

01.02 - The Pact Of Honor 1996

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Tue, 19 Jan 2010 01:30:00 +0000

02.02 - The Pact Of Honor 1996

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Tue, 19 Jan 2010 01:30:00 +0000

Kohestan liberated by Tajik Persian Warriors from Pashtun Terrorist Taliban 1999

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Mon, 11 Jan 2010 19:26:00 +0000

هشتادمین سالروز شهادت شاه حبیب الله کلکانی و یارانش به دست نادر غدار

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Mon, 09 Nov 2009 16:48:00 +0000

لطیف پدرام و سالار استاد عطا محمد نور

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Wed, 04 Nov 2009 14:47:00 +0000

Rabaab - Homaayun - Biaa ke bereem ba Mazaar

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Thu, 07 May 2009 21:40:00 +0000

ba dorood, fara rasidane nav rooze bastani ra ba hama khojasta mikhovaham. va ba in naghmaye nav roozi az khorasane kohan va shahre balkh zadgahe zardosht, omid daram ke khoshi va soroor ba chehra haye shoma naqsh bandad. khodavandgare kherad yar va yavare shoma. siavashian

PERSIAN NEW YEAR NAV ROOZ

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Wed, 18 Mar 2009 22:07:00 +0000

No Ruz, new day or New Year as the Iranians call it, is a celebration of spring Equinox. It has been celebrated by all the major cultures of ancient Mesopotamia. Sumerians, 3000BC, Babylonians 2000 BC, the ancient kingdom of Elam in Southern Persia 2000BC, Akaddians all have been celebrating it in one form or another. What we have today as No Ruz with its’ uniquely Iranian characteristics has been celebrated for at least 3000 years and is deeply rooted in the traditions of Zoroastrian belief system.
This was the religion of Ancient Persia before the advent of Islam 1400 years ago. It is known as the mother religion in the area. The familiar concepts of Hell, Heaven, Resurrection, coming of the Messiah, individual and last judgment were for the first time incorporated into this belief system. They still exist in Judo-Christian and Islamic traditions. In order to understand No Ruz we have to know about Zoroastrians’ cosmology.
These people believed in two primal forces. In their ancient text, Bundahishn foundation of creation, we read that The Lord of Wisdom residing in the eternal light was not God. He created all that was good and became God. The Hostile Spirit, Angra Mainyu (Ahriman), residing in the eternal darkness created all that was bad and became the Hostile Spirit (The word anger in English comes from the same origin).
Everything that produced life, protected and enriched it was regarded as good. This included all forces of nature beneficial to humans. Earth, waters, sky, animals, plants were all good. Justice, honesty, peace, health, beauty, joy and happiness were regarded as belonging to the good forces. All that threatened life and created disorder belonged to the hostile spirits.
The two worlds created did not have a material form but the essence of everything was present. The two existed side by side for three thousand years, but completely separate from each other. At the end of the third millennium the Hostile Spirit saw light, wanted it and attacked the good world. This was the beginning of all troubles we face now.
The Lord of Wisdom in order to protect his world created the material world "Gaeity",
Geety in modern Persian. This material world was created at seven different stages. The first creation was the sky, a big chunk of stone high above. The second creation was the first ocean, at the bottom. Earth a big flat dish sitting on the ocean was the third. The next three creations were the prototypes of all life forms. The first plant, the first animal a bull and the first human Gayo-maretan (Kiomarth), both male and female. The seventh creation was fire and sun together.
The struggle continues for 12000 years. There are four periods, each 3000 years. At the last phase several saviors come and the last one Saoshyant will save the world. When he comes there is resurrection, walking over the Chinvat Bridge (Sarat Bridge in Quran) and last judgement. We recognize this figure as Time Lord (Imam Zaman) in Iranian version of Shiite Islam.
In order to protect his creations the Lord of Wisdom also created six holy immortals,
Amesha Spenta one for each creation. Khashtra (Sharivar), the protector of sky, Asha-Vahishta (Ordibehesht) protected fire. Vahu Manah (Bahman) for all animals, Haurvatat
(Khordad) protected all waters, Spenta Armaiti (Esphand) a female deity protector of mother earth and Ameratat (Amurdad) supported all plant life. Ahura Mazda himself became the protector of all humans and the holy fire.
There was one problem with this material world, it did not have a life cycle. The sun did not move. There were no days or nights and no seasons. The three prototypes of life were sacrificed. From the plant came the seeds of all plants. The bull produced all animals and from the human came the first male and female. The rest of the humanity was created from their union. The cycle of life started. Sun moved, there was day, night and the seasons. This was called the first No Ruz.
The Lord of Wisdom also created guardian angles (forouhars) for all living beings. Every human had one as long as they stayed with the good forces. As we see in the myth of Azydahak in Avesta, the Zoroastrians’ holy book. We know this figure as Zahak in modern Persian. A prince, he chooses the Hostile Spirit as his protector. He was made a king, ruled for 999 years and became immortal.
Zoroaster (Zardosht) the architect of this cosmology introduced many feasts, festivals and rituals to pay homage to the seven creations and the holy immortals. Seven were amongst the most important. They are known as Gahambars, feasts of obligation. The last and the most elaborate was No Ruz, celebrating the Lord of Wisdom and the holy fire at the time of spring equinox.
The oldest archaeological record for No Ruz celebration comes from the Achaemenian (Hakhamaneshi) period over 2500 years ago. They created the first major empire in the region and built Persepolis complex (Takhte Jamshid) in central Iran. This magnificent palace/temple complex was destroyed by Alexander the Great in 334 BC.
Achaemenians had four major residences one for each season. Persepolis was their spring residence and the site for celebrating the New Year. Stone carvings show the king seated on his throne receiving his subjects, governors and ambassadors from various nations under his control. They are presenting him with gifts and paying homage to him. We do not know too much about the details of the rituals. We do know that mornings were spent praying and performing other religious rituals. Later on during the day the guests would be entertained with feasts and celebrations.
We also know that the ritual of sacred marriage took place at this palace. An ancient and common ritual in Mesopotamia, the king would spend the first night of the New Year with a young woman. Any offspring produced from this union would be sent back to the temples and they would normally end up as high-ranking religious officials. There is no evidence that this was practiced later on and was part of the New Year rituals.
What we have today as No Ruz goes back to the Sassanid period. They were the last great Persian Empire before the advent of Islam 1400 years ago. Their celebrations would start five days prior to the New Year. They believed the guardian angles (Fourohars) would come down to earth within these five days to visit their human counter parts. A major spring-cleaning was carried out to welcome them with feasts and celebrations. Bon fires would be set on rooftops at night to indicate to the guardian angles that humans were ready to receive them. This was called Suri Festival.
Modern Iranians still carry out the spring-cleaning and celebrate Wednesday Suri.
Bon fires are made and all people will jump over the fire on the last Tuesday of the year. This is a purification rite and Iranians believe by going over the fire they will get rid of all their illnesses and misfortunes. Wednesday Suri did not exist before Islam and very likely is a combination of more than one ritual to make it last.
The ancient Zoroastrians would also celebrate the first five days of No Ruz, but it was the sixth day that was the most important of all. This day was called the Great No Ruz (No Ruze bozorg) and is assumed to be the birthday of Zoroaster himself. Zoroastrians today still celebrate this day, but it has lost its significance for the rest of the Iranians. In Sassanid period the New Year would be celebrated for 21 days and on the 19th day there would be another major festival.
Modern Iranians celebrate New Year for 13 days only. The first few days are spent visiting older members of the family other relatives and friends. Gifts are exchanged; sweets and feasts will be consumed. At the last day, the 13th of the first month, all people will leave their homes to go to the parks or rural areas to spend a day in nature. Again this was not celebrated in this manner before and might be several rituals in one. A major part of the New Year rituals is setting a special table with seven specific items present, Haft Sin (Haft chin, seven crops before Islam). In the ancient times each of the items corresponded to one of the seven creations and the seven holy immortals protecting them.
Today they are changed and modified but some have kept their symbolism. All the seven items start with the letter S; this was not the order in ancient times. Wheat or barley representing new growth is still present. Fish the most easily obtainable animal and water are present. Lit candles are a symbol of fire. Mirrors are used today, origin unknown. These were expensive items in ancient times and were made from polished metal. It is unlikely that all households would have one. Zoroastrians today place the lit candle in front of the mirror. Wine was always present. Today it is replaced by vinegar since alcohol is banned in Islam.
Egg a universal symbol of fertility corresponding to the mother earth is still present. Garlic is used to warn off bad omen. This is a modern introduction. There is no evidence that it was used in that context before. However the ancient Iranians would grow seven different herbs for the New Year and garlic might have been one of those. Samano a thick brownish paste is present today. It is a nutritious meal and could have been part of the feasts. It is also possible that it has replaced Haoma.
Haoma is a scared herbal mix known for its healing properties. It was a major cult on its own with many rituals and ceremonies. The cult is still performed by the Zoroastrians today, but is abandoned by the rest of the Iranians. Coins symbolizing wealth and prosperity, fruits and special meals are present as well.
Why this festival has survived? There have been major attempts by the Muslim rulers over the centuries to minimize it, ban it or get rid of it once and for all. The reasons for their failure should be sought in the spirit of this festival. Contrary to the Islamic traditions where death and martyrdom mark all the major rituals, No Ruz is a celebration of life.
Forces of nature completely beyond them dominated people in ancient times. They formed a union with these forces to protect themselves. Through this union they created a balance and maintained the cosmic order Asha. Without it there would be chaos, the world of the Hostile Spirit (Ahriman). The Zoroastrians were and are required to have the same mind, the same voice and act the same way as their god the Lord of Wisdom.
They are expected to only think of good things, speak the good words and act the good deeds. Our celebrated poet Ferdousi over a thousand years ago virtually single handedly translated Avestan mythology into modern Persian. A Zoroastrian who was persecuted all his life because of his fate; he starts his book in the name of the Lord of Life and Wisdom (beh nameh khodavand jaan o kherad). The lord of life and wisdom was Ahura Mazda’s title in the Avestan texts of the Sassanid period.
Lord or not, life and wisdom are what that makes us humans. We are the only beings who know we have a life and what we do with our lives depend on the wisdom. At the end of the millennium with the mess this planet is in we need that wisdom more than ever. Creating a balance with nature and maintaining order are very relevant. These are the lessons we can learn from such a wonderful and ancient tradition. So happy New Year, enjoy the festival. Joy and happiness were regarded as major forces defeating the hostile spirits. This is why we are still celebrating this occasion after 3000 years.

تشکل اجتماعی و عروج حاکميت کوشانيان

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Sat, 28 Jun 2008 18:36:00 +0000

مهاجرتهای گسترده اقوام آريايی از شمال به جنوب دريای اکسوس (آمو) از جمله يوءچيها و توقف آنان به مدت پنجصد سال در باختر و تخارستان مقدمات ظهور تخاريها و هجوم آنان عليه حکومت يونانيان و سقوط آنان در باختر و بدنبال آن زمينه های تشکل اجتماعی و تاسيس دولت کوشاني را ابتدا در تخارستان، بدخشان و باختر فراهم ساخت و يکصد سال بعد ازين واقعه شعبه ای ازين اقوام بنام "کوای شانگ – کوشان" به ترقيات اجتماعی چشمگيری دست يافته و بعد از فتح باختر و کابلستان تا حوالی هندوستان پيشرفتند. مؤرخ شهير افغانستان مير غلام محمد غبار اين مسئله را چنين توضيح داده است: "بعد از انقراض يونانيان سلسله ای بنام کوشان از طايفه تخارها (تخارستان و بدخشان) بعد از تصرف کابل قسمت عمده هندوستان را مسخر نمودند".([1]) در باره نژاد کوشانيها نظريات متفاوتی به ميان گذاشته شده است. در اين مورد نظرياتی وجود داردکه کوشانيان و سلاله بعدی آنان بنام يفتليان از متن کوشانيان تبارز سياسی کرده اند، از نژاد هيونگنوها يا نژاد زرد ميدانند که ايشان از پيشگامان قبايل ترک هستند. اما بيشتر مؤرخين آنها را آريايی نژاد خوانده اند و معتقدند که آنها از سرزمينهای اوليه آريائيان (ايريانم ويجو) به مناطق تخارستان و باختر و بعداً آسيای مرکزی تا هندوستان منتشر شده اند. يعنی ابتدا از ناحيه رود ايلی به سير دريا و از آنجا به جنوب رود اکسوس در بدخشان کوچيده اند. کشف کتيبه معروف رباتک در سال 1991 بدنبال کتيبه های سرخ کوتل بغلان که مربوط به دوره زمامداری امپراتور بزرگ اعليحضرت کنيشکا ميباشد، حد اقل به سه فرضيه تاريخی ذيل پاسخ روشن گفت:
1- کوشانيان بخصوص کنيشکا در اين کتيبه خود را آريايی نژاد و شهريار آريانا خوانده است.
2- زبان فرضی (باختری-تخاری) در اصل بنام زبان "آری" يعنی آريايی ناميده شده است.
3- ويمه تکتو سردسته يا مؤسس حکومت کوشانيان خوانده شده است. بناءً با پيدايش آب تيمم باطل ميشود و ديگر نبايست فرضيه های موهوم بجای اسناد و مدارک مبرهن تاريخی قرار داده شوند.
بعضی از مؤرخين نام "کوشانو" را با کلمه چينی "يوءچی" که قوم کوچی و بيابانگرد در آسيای مرکزی بودند، يکی ميدانند و عقيده دارند که اينها زمانيکه در شمال دريای آمو بودند بنام "پوچی" خوانده ميشدند و پس از عبور از دريای آمو به "تاهيا- بدخشان" با ساکنان محلی آميزش نموده و نام جديدی "کوشان- کوچيان" را اختيار کرده اند. به نظر آنها قبايل اوليه کوشانی بنام تايوءچه يا يوءچيهای معروف نيز ياد شده اند و سرزمينشان را بنام کيوشانگ وانگ Kuei Shang Wang يعنی سرزمين کوشانيان ناميده اند. سايکس باور دارد که در دهه سوم قرن اول ميلادی "کوايشانگ" يا کوشان سردسته قبيله پوچی (يوءچی) راه و رسم کوچی گری را ترک گفته به کشاورزی روی آوردند و امپراتوری وسيعی را ايجاد کردند، که از باختر به طرف جنوب گسترش و پهنا داشت و در شمالغرب هند جانشين گندو فارس و پاکوريس گرديد، گندو فارس سلطنت ساکا را در 19 ميلادی تحت سلطه مستقيم خود در آورده بودند([2]).
کوشانيها در منابع تاريخی بنامهای مختلفی ثبت گرديده اند مثل "کوشانو، کهوشانو، کيوشانا، کيورشانا و کوشان" در منابع بومی آريايی، "کورسفو، کورونو، کورانو، کورسانو، خورانو" در تلفظ يونانی و در منابع عربی بنام "کوشان" آمده اند. در کتب دوره اسلامی از جمله مسالک و ممالک که اصطخری بنام کوشان تذکار يافته و آنها را از قوم تخارها ياد کرده است.
کوشانيان از سده اول ميلادی تا پايان قرن چهارم دولت معظمی را در پهنای آسيای مرکزی تا هندوستان بوجود آورده و بر آريانای شرقی تسلط سياسی داشتند، که همزمان با آنها در بخش آريانای غربی ساسانيها حکومت ميکردند. زمانی حکومت کوشانيان به سه دوره تقسيم شده است. يعنی کوشانيان بزرگ، کوشانيان خورد يا کيداريها و ردبيل شاهان که از اتحاد بقايای کوشانی و يفتلی عبارت بوده اند.
کوشانيان بزرگ با نام کچولا کدفيزيس فرزند ويمه کدفيزيس فرزند تيکتو آغاز ميگردد، که در سال 25 ميلادی از باختر به کابلستان آمد و اين شهر را از انسی آخرين شهزاده پارتی اشکانی تصرف نمود.([3]) کدفزيس اول فرمانروايی پيروزمندانه ای داشت.
ويمه کدفيزيس دوم (50- 90) ميلادی بر متصرفات کدفيزيس اول از باختر تا شمالغرب هند تا وادی گنگا و بنارس حکومت نمود. در کتيبه ای که از تکسيلا در ناحيه پوروشاپورا (پشاور) بدست آمده است اين کتيبه در دوره سلطنت يک زمامدار کوشانی که ملقب به پادشاه بزرگ بوده بنا گذاشته شده است، که باستان شناسان اين کتيبه را به ويمه کتفيزيس نسبت داده اند.
دوره حاکميت ويمه کدفيزيس دوره رونق ارتباطات و فعال سازی مسيرهای جاده ابريشم بوده که علاوه بر امتعه بازرگانی استعدادها و هنر خلاقه مردم در قلمرو کوشانيان بخصوص از معبر بدخشان و تخارستان ترويج و تعاطی ميشدند.
در سال 73 ميلادی امپراتور "مينک" محل کليدی را که بر آن جاده تجارتی ابريشم ميگذشت و در شمال صحرای تاکلاماکان موقعيت داشت در مسير ختن و يارقند (يارکند) که بطرف جنوب آن بدخشان موقعيت دارد از فرماندار يوچی اشغال نمود و تا سال 76 ميلادی تمام ترکستان چين را در شرق پاميرات به تصرف خود درآورد.([4])
در سال 88 ميلادی يکی از فرمانروايان کوشانی به جنرال چينی پانچاو در جنگهايش عليه تورفان کمک نمود و باج و خراج به چين پرداخت و خواست تا با يکی از شاهدخت های چينی ازدواج نمايد، که اين خواسته او به مخالفت پانچاو مواجه گرديد و او را به زندان انداخت. اين پيشامد شاه کوشانی را بر افروخته ساخت و جهت اخذ انتقام لشکر 70 هزار نفری را با اسلحه مجهز به استقامت پاميرات در بدخشان مارش داد، اما لشکر مذکور بخاطر طی نمودن راههای صعب العبور و سرد و کمبود مواد غذايی از سوی پانچاو شکست خورد و امور خراج گذاری بازهم بگونه ای ادامه يافت و پانچاو تا سال 91 ميلادی تا غرب بحيره کسپين سلطه چين را برقرار نمود. موصوف در سال 97 ميلادی يکی از افّسران خود را بنام سفير به کشور پارت اعزام نمود. سفير مذکور از راه هيکاتم پليس (شهر صد دروازه) و همدان به ايران و پارا رود مسافرت نمود، او علاوتاً در نظر داشت تا از طريق خليج فارس به سوريه و شام رفته و با حکومت روم شرقی روابط برقرار نمايد، اما بر اساس رايزنی ناخدای کشتی که اين فاصله را بطور عادی سه ماه وانمود کرد از اجرای اين سفر منصرف گرديده و به کشورش برگشت.
اعليحضرت کنيشکا امپراتور بزرگ کوشانی (100-162) ميلادی
شکست يوچی فرماندار کوشانی در شرق پامير در سال 88 ميلادی به دست پانچاو موجب تبارز امپراتور مقتدری چون کنيشکا در راس خانواده کوشانيان و قلمرو سلطنت آنان گرديد. هر چند سالهای زمامداری کنيشکا به صورت مشخص معلوم نيست، اما پس از ورشکستگی سياسی ناشی از هجوم لشکر چين بمقام سلطنت برداشته شده و مرحله جديدی را در استقرار، توسعه و تحکيم دولت کوشانيها پيريزی نموده است. کنيشکا سلطنت خود را با استقرار در دو پايتخت پوروشاپورا بحيث پايتخت زمستانی و بگرام بحيث پايتخت تابستانی رهبری ميکرده است.
بازيافته های فراوان و چشمگيری از ساحه وادی کوهدامن و کاپيسا مربوط به دوره حکومت کوشانيان و تسلط دين بودا نشان ميدهد که اين سرزمين مورد توجه و دقت زمامداران کوشانی بخصوص امپراتور کنيشکا قرار داشته است. در تمام قلمرو کوشانيان تساهل دينی و پلوراليزم عقيدتی حکمفرمايی داشت و صومعه ها و استوپه های مذهبی فراوانی در اين دوره ساخته شده اند. کنيشکای بزرگ در اوايل سلطنت خود کوهستانهای کشمير و چترال را ضميمه قلمرو سلطنتی خود نمود و سرزمين خود را بيشتر از نياکانش توسعه داد. کنيشکا نميخواست باج گذاری به دولت چين را که از گذشته معمول گرديده بود ادامه دهد. ازينرو لشکر قوی را به امتداد بدخشان سوق نمود و از گذرگاههای پامير بسوی ايالت سينکيانگ چين (کاشغر و يارکند) مارش داد و ختن، يارکند و کاشغر را جزوی امپراتوری خود نمود، که موفقيتهای نامبرده مورد تائيد نگارشگران چينی بخصوص هيوان تسانگ قرار گرفته است. آنان تائيد نموده اند که ختن در سال 152 ميلادی ضميمه امپراتوری کنيشکا گرديده و فرمان اين پادشاه سترگ در بخشی از سرزمين چينيان واجب الاجرا گرديده است. شهريار بزرگ کوشانی که خود پيرو ديانت زردشتی (آئين آريائيان) بود در اواخر سلطنت خود به کيش بودايی علاقه فراوان گرفت و تحت تاثير اين گرايش دينی وی بسياری از مجسمه ها و هيکل های رجال بزرگ دولتی و روحانی بودايی در مکتب آرت و هنر "گنداهارا" به بهترين صفت هنری ساخته شده اند، که تبارز اين آثار حيرت انگيز قبل از همه مديون اراده هنر پرورانه و فرهنگی کنيشکا ميباشند. قبل بر اين زمامداران کوشانی در زمينه رشد هنر گنداهاری به مثابه آميزه از هنر يونانی و باختری توجهات لازم مبذول نموده بودند و آشوکا پادشاه موريائی بودائي هند در اين زمينه تلاشهائی را در قرن سوم پيش از ميلاد راه اندازی نموده بود، اما کنيشکا همه اين عرصه ها را (هيکل سازی، استوپه ها و صومعه های دينی، سنگنبشته ها، معماری، شهرسازی، مسکوکات فلزی، طلايی و نقره يی) را به حد کمال تشويق و حمايت نمود.
در قرن دوم ميلادی کنيشکا يک دندان بودا را به سفير چين اهدا نمود و يکی از سران يوچی يک کاپی کتاب مقدس بودايی را به هيئت نماينده گی چين در کشورش نيز اهدا کرد که گفته ميشود بدين وسيله اين مذهب به فواصل معين و تدريجی در چين سرايت کرد و تا امپراتوری روم توسعه يافت. لازم به تذکر است که بوديزم بعد از سال (565) پيش از ميلاد بوسيله سيدارتا در هند بوجود آمد، اما در قرن سوم پيش از ميلاد توسط مورياييها به کابلستان، باميان، باختر و بدخشان راه يافت و باميان بستر مناسبی برای ترويج اين ديانت بسوی کشورهای جنوبشرق آسيا و چين گرديد. بوديزم در آريانای عصر کوشانی حيثيت ديانت جديدی را اختيار کرد و بحيث يک نظام درويشانه دينی که تبليغ ميکند "بعد از اين زنده گی را ديگر پايانی نيست در قلب مومنين تجلی انوار پرتو افگن است و به نيايش و ادعيات آنها گوش ميدهد" چنانچه وينسنت سميت ابراز نموده در يک کلمه ميتوان گفت که "احترام به معبودی که از اين دار شتافته است به عيادت ناجی زنده ای حلول کرده است"([5]).
پس از کنيشکا در سال (162- 185) هويشکا به نماينده گی پدرش ايالات هند را در جنوب اداره ميکرد و به مجرد مرگ کنيشکا به کرسی جاه و جلال سلطنت کوشانی تکيه زد. کارنامه های او بصورت مشخص مورد مطالعه قرار نگرفته است، اما بی ترديد او ادامه دهنده راه و روش فرهنگ گستر اجداد خود بوده است.
دوره حاکميت واسوديوا که در سال 220 ميلادی بدست شاهپور اول بر افتاد ([6]) شيرازه امپراتوری کوشانی از هم پاشيد، و سلاله های کوچک کوشانی در دره های پنجشير و مناطق مجاور آن تا هجوم رعشه افگن يفتلی ها در قرن پنجم ميلادی حکمرانی داشتند، که آثار شگرف اين دوره از دره پنجشير به دست آمده است. برخی از امارتهای کوچک سلاله کوشانی حتی تا تصرف خراسان بزرگ بدست سپاه عرب تا قرن هفتم ميلادی وجود داشتند. اردشير بابکان مؤسس سلاله ساسانی در قرن سوم ميلادی طی يک حمله گسترده به هند به حاکميت آخرين بقايای کوشانيان در شمال آنکشور که به زمامداران کابل خراج ميپرداختند پايان داد.([7])
پادشاهان کوشانی از پيروان و مشوقين جدی دين بودا بودند. راجع به تمدن دوره کوشانيها تحت دستاوردهای هنری مکتب گندارها را مثل (معماری، نقاشی، مجسمه سازی، شهر سازی، ظروف سفالی و شيشه ای و غيره) نميتوان درين نگرش کوتاه معلومات داد، اما ميتوان گفت که مفتخر ترين بازيافتهای باستان شناسی در موزيم های کشورهای آسيای مرکزی مربوط به عصر زمامداری کوشانيها و عروج هنری مکتب آرت و هنر گنداهارا که توسط آنان بوجود آمد ميباشد.
دکتر صاحبنظر مرادی
رویکرد ها:---------------------------------------------------------
[1] - جغرافيای تاريخی افغانستان، مير غلام محمد غبار، سال 1367 کابل.
[2] - سايکس، تاريخ افغانستان، ص 120.
[3] - صاحبنظر مرادی ، کابل در گذرگاه تاریخ، بخش کوشانيان.
[4] - به نقل از تاريخ چين تحت عنوان "یوهانشو"، تفسير رخدادها را از 25 ميلادی به بيان گرفته، نقل از سايکس، ص 121.
[5] - پيرسی سايکس ، تاريخ افغانستان، ترجمه عبدالوهاب فنايی، ص 122.
[6] - مير غلام محمد غبار، جغرافيای تاريخ افغانستان، ص 200.
[7] - سايکس، همانجا ، ص 123.

به شهید کلکان

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Thu, 29 May 2008 16:08:00 +0000

کتیبه دیواری

افسانه ای عشق تو به تکرار نوشتند
در وصف قدت آیت بسیار نوشتند
شور نظرت را به غزلپاره سرودند
نام تو بهر کو چه بدیوار نوشتند

در احتراق بزرگ ، بادو زبان سرخ آویخته از چشما نش به آیینه ها سخن میگفت هنگامیکه سربازان پس از تحصین طولانی دهکده ها ، نا امید به خانه های خود بر گشتند . نقش پایش آوازه بود وراه ها هنوزرنگین کمانی انداز اسرار.
شب در سیاهی گم شده است ،ستاره ای میدرخشد ، مرداب خوابیده است تنها سگها خواب ناآرامی دارند . ماشه ای
مسلسل نفس های عمیقی کشید ستاره وسرب ، استاده و مذاب در هم شدند . میخواستم لحظه ای بخوابم اگر این سگ سیاه صاحب مرده بگذارد.
عابر گذشته است و سایه اش هنوز بر سینه ای دیوار ها میرقصد با امتداد و ارتفاعی که نسبت ابریشمینی دارد با شانه
هایش. پرنده گان بلند پرواز ، بی نشانه ای را جستجو میکنند در آشیانه ای بر شانه های هندو کش .
اسپی سفیدی بی سواری که از معبر عقربه ای ساعت میگذرد ،تجلی یادواره ای است که این شهربا او آشنااست.
رستم فرزند ابولقاسم است اما او از بیضه ای سفید پایمردی های خود سر بر کرده است.
کسانیکه پنجره ها را گشوده اند میدانند که در این آسمان ستاره ای میدرخشد دنباله دار.

مسعود قانع
22-05-08

Courtesy http://goftaman.com/daten/fa/index.htm

به شهدای راه آزادی

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Thu, 29 May 2008 16:00:00 +0000

تقدیم به زنده یاد مجید کلکانی

یاد تو چون ستاره ای
شب زنده دار ِمه
در آسما ن خاطر من
ره کشوده است.
آتش گرفته پرده ای پندار من کنون .
یاد تو چون بهار
پروانه های عاشق آزادی را بشوق
در کوره راه رزم و نبرد
رهنمون شود .
یاد تو همچو خون
بر تار و پود هستی ما
میدود مدام
ای رود پر خروش
سرکش، شتا بگر
ستیزنده پر زجوش .
ای شبنم امید همه خانوار رنج
از شاخ زندگانی ما
چون چکیده ائی؟ .
ای جرقه ای حیات
در شام زندگانی پر درد و رنج ما
چون آفتاب سرخ
پرتو فگن شدی
افسوس ..... ولی
چه زود
خفاش تیره دل خون ترا مکید .
با ما بگوی تو
ای پاسبان مام وطن
دیدهء ترا
چون با حریر مکر و خیانت فریفتند ؟
آیا کدام آب زلال لیک تیره دل
آورد ترا بدام و آنگه گریختند؟ .
با ما بگوی تو
در قتلگاه تو
در آن شب سیه
دستان پر زخدعه و نیرنگ
دشمنان
این دوستان مرگ
بر آفتاب چهره ای تو تیغ چون کشید؟ .
ای پاسدار مام وطن
از تو زنده است
پایا و ماندگار
بر صفحهء حیات
بر گهنامه ای زمان
مام وطن، نام وطن .
نام تو ای شهید
ره آرمان خلق
چون حرف حرف
پاک خداوند در طاق
سینه ام
جاوید گشته است .
نام تو ای شهید
عیّار ای مجید
زینت ده درفش
همه رهروان عدل
پرسندگان داد
پویندگان راه ستیز
راه زندگی .
داکتر عبدالله محمودی
۲۸می،۲۰۰۸ ،سدنی

Courtesy http://goftaman.com/daten/fa/index.htm

Tajik Movements in Samarqand and Bukhara and the Uzbek retaliation and Crimes against Tajik Communities

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Tue, 27 May 2008 20:31:00 +0000

This has been a case study through risk assesment department of Center for Internatonal Development and Conficlt Management, about the birthplace of Tajik civilization. This shows how the international community turns a blind eye on this conflict region that has been a result of Russian opression on Tajik lands during the 19th century.

Risk Assessment

In 1989 the Uzbek Tajiks seemed to have constituted one of the major threats to the territorial integrity of Uzbekistan. On the one hand, they were a large and regionally concentrated group which populated Samarkand and Bukhara, both Tajik historical cities situated in eastern Uzbekistan adjacent to Tajikistan. In addition, the ethnic Tajiks established a national movement which formulated its claims in terms of territorial autonomy and boundary adjustment. By the late 1990s, however, the Uzbek Tajiks no longer looked like a serious challenger to the Uzbek state or President Karimov’s regime. For a variety of reasons, including domestic economic tribulations as well as the civil war that raged in neighboring Tajikistan during the mid-1990s, Karimov chose a decidedly authoritarian approach to governing and launched a war against all opposition groups early after independence; this included a crackdown on ethnic Tajiks. Arrests of the leaders and members of the Tajik national movement in 1992 deflated its initial successes and transformed the movement into a loose network of affiliations that became less politicized. While some analysts have attempted to interpret events in Central Asia as fostering Tajik nationalism in Uzbekistan (e.g. the Islamic Movement of Uzbekistan operating from bases in Tajikistan with an explicit goal of overthrowing President Karimov), evidence has thus far proven limited.
Risk of Tajik rebellion is moderate to low. While the group is territorially concentrated and faces a degree of discrimination from the regime, Tajiks have lacked significant political organization since 1994, relying instead on cultural associations. There have been no incidents of recent political violence carried out by the group, and protest has been very low; although this is likely more to do with the strict authoritarian policies of the Uzbek government than a lack of grievances. Perhaps the sole achievement of which the ethnic Tajiks can boast is the official recognition of their status as a separate nationality group, but this was arguably more of a legacy of Soviet nationality policies than successful political lobbying. The regime in neighboring Tajikistan has shown no willingness to support irredentist policies of Tajiks in Uzbekistan, which further undermines Tajiks’ ability to oppose the state violently. One area of increasing concern for the regime is not Tajik nationalism, but rather an overarching Islamic identity, which some believe could pose a significant challenge now or in the future. The explicitly non-violent Hizb ut-Tahrir organization, which is banned in all Central Asian states, appears to enjoy wide support among Tajiks in Uzbekistan, especially in the south-west.
While the risk is small in the near future, unless Tajik cultural and political grievances are successfully addressed, they remain a potential target for mobilization against the Karimov regime.

Analytic Summary
The Soviet Socialist Republic of Uzbekistan was established in 1924 and initially it included present day Uzbekistan and Tajikistan. In 1929 Uzbekistan and Tajikistan were separated, but both remained Union Republics within the Soviet Union until 1991, when both countries became independent.
Among the numerous ethnic groups living in Uzbekistan, Tajiks are third in size following the Uzbek majority and ethnic Russians. Tajiks mainly populate two large cities, Samarkand and Bukhara (GROUPCON = 1), which are known to have been Tajik historical centers and to have contributed significantly to the development of Tajik culture in Central Asia. The population size and the territorial concentration of the ethnic Tajiks have caused periodic tension in Uzbek-Tajik relations, which were characterized by animosity and territorial disputes through much of the Soviet era. Yet, serious inter-ethnic conflicts were to grow only with the collapse of central Soviet rule and the establishment of independent Central Asian republics.
In the course of the past decade, ethnic Tajiks have undergone a rapid political and organizational regression. Having emerged in 1989 as an ethnoseparatist group which demanded autonomy (AUTOGR496 = 3; AUTGR596 = 2), removal of borders between Samarkand and Bukhara, and the establishment of an autonomous republic by the name of Sogadiana, the group soon disintegrated into smaller and less significant factions (1992). The initially strong separatist ambitions have likewise faded, replaced with political grievances centering on participation and rights within the Uzbek system (POLGR203, POLGR303, POLGR403 = 2) and cultural grievances centering on language rights (CULGR303 = 1, CULGR403 = 2). The major factor which contributed to this development was the policy of Islam Karimov, president of Uzbekistan, which made impossible any significant manifestation of organized communal interest in the country. In practical terms, Karimov decided to suppress the nationalist Tajik movement in 1992, and little has been heard of the movement since. The only achievements on which the group could claim as a result of its political activities was the recognition of ethnic Tajiks as a nationality group in Uzbekistan and Tajik as an official language.
The current status of the ethnic Tajiks, and the moderate policy of neighboring Tajikistan toward its kindred groups abroad, suggest that the ethnic Tajiks will remain a relatively inactive community, largely excluded from Uzbek political life. Yet what might change this situation is the increasing activity of opposition groups organized around religious, not national, principals. These groups include the rebellious Islamic Movement of Uzbekistan (IMU, now sometimes referred to as the Islamic Movement of Central Asia or Turkestan), and the non-violent Hizb ut-Tahrir, which operates throughout Central Asia illegally and appears to have support among the Tajiks of Uzbekistan. Both organizations seek to overthrow the secularist governments in Central Asia and establish a caliphate, but their strategies appear to differ on the use of violence. The activities of the IMU have diminished since their bases in Afghanistan were obstructed following the American invasion in 2001, but it nevertheless remains active. Recruitment by the IMU of ethnic Tajiks has resulted in increased government repression. In August 2000, large numbers of Tajiks living in the mountains along the Tajikistan-Uzbekistan border were forcefully evacuated and resettled, with large numbers arrested for suspected complicity with militants. While this sparked verbal protest by the government of Tajikistan, ethnic Tajiks in Uzbekistan remained quiescent (PROT00 = 0).
Hizb ut-Tahrir has been a growing force in the region since 2000 or earlier and has attracted significant attention from authorities. Tajik communities have been targeted by authorities for suspected membership in Hizb ut-Tahrir, with evidence of arrests (REP101 = 3), torture (REP501 = 3), and restricted movement (REP1701-03 = 2) found for the 2001-2003 period. Again, however, incidents of protest have remained very low (PROT01-03 = 1), with violent activity non-existent (REB00-03 = 0).

References
Central Eurasian Studies Review (Publication of the Central Eurasian Studies Society). Volume 2, Number 3, Fall 2003.
CSCE Briefing, Human Rights and Democratization in the Newly Independent States of the Former Soviet Union, January 1993.
Digest, Monthly Newsletter of the CSCE.Europa Publications, Far East and Australia 1994.
Europe Year book, 1998, vol.II
Freedom House, Nations in Transition 2003: Uzbekistan.
Keesings Record of World Events, 1990-94.
Library of Congress on-line country reports
Liu, Morgan (2002) “The Perils of Nationalism in Independent Uzbekistan” The Journal of the International Institute (USA: University of Michigan).
Nexis Library Information, 1990-2003.
US State Department Human Rights Report: Uzbekisan (2001-2003).
US State Department International Religious Freedom Report: Uzbekisan (2001-2003).

Afghanistan(Pashtoon Land) Creation, An Indepth analysis

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Sun, 11 May 2008 12:01:00 +0000

There has been a log of discussions, as to how, why and under which circumstances was Afghanistan created. It is no doubt that the nomadic Pashtoon tribes have lived for some period of time in the southern areas of Sullaiman Mountains. New historical facts point to one often told legend that they are a part of the lost tribes of israel. This has been under scrutiney for decades now some renowned History professors. But that is not what I wanted to explain for the moment. I was surfing through the pages today and I found a very interesting essay by Professor Lalzad, in ariaye.com which I would like to share it with you. To get the full story please click on the following link:

http://www.ariayemusic.com/dari3/images/lalzad4.pdf

!? آهنگ وحدت ملی يعنی برابری

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Sun, 11 May 2008 11:40:00 +0000

دويچه ويله : به سلسله بحث در رابطه با جايگاه زبان فارسی دری در افغانستان و ريشه ها و دلايل فارسی ستيزی در اين کشور اينک بعد از گفتگو های اختصاصی با صاحب نظران چون داکتر اکرم عثمان، اعظم رهنورد زرياب، لطيف ناظمی و پروفيسور داکتر مجاوراحمد زيار مصاحبه داريم با محمد آصف آهنگ، پژوهشگر افغان مقيم در کانادا. آقای آهنگ در صحبت خود پياده نمودن ايديو لوژی فاشيزم در افغادستان را دليل اصلی مشکلات امرو زی ميداند. به گفته آهنگ: " نعیم خان ومحمدگل خان مهمند درنظرداشتند تا فارسی را ازافغانستان که زادگاه این زبان است دورکنند وپشتو را جانشین آن نمایند. بجای اينکه بگذارند تا پشتو و فارسی دری و ساير زبان های کشور ما همزمان رشد کنند و کاملتر شوند. این است نقطه آغازاختلافات وتعصبات درمقابل زبان فارسی دری"...
دویچه ویله: آقای آهنگ درابطه با برخورد وزارت اطلاعات وفرهنگ افغانستان با چندتن ازکارمندان رادیو- تلویزیون دولتی درمزارشریف ، واکنشهای گوناگون تا به حال وجود داشته اند، برخی ازمبصرین ازگذشته ها یادکرده اند و از زمانی که برخورد خصمانه جزء برنامه های حکومت درافغانستان بوده و برخی از ضربه های کشنده بر پيکر وحدت ملی افغانستان.
اگربحث علمی زبان شناسی اين گفتمان را کنار بگذاريم که طی هفته های گذشته مطالب زياد در اين زمينه مطرح شده اند؛ پیشینه برخورد ها در رابطه با مساله زبان وزبان فارسی و وحدت ملی درافغانستان به چه شکل بوده است؟
آهنگ: زمانی که ما ازافغانستان صحبت می کنیم، پس آغازمی کنيم با احمدشاه بابا بنیانگذار افغانستان.
از زمان احمدشاه بابا تا سقوط شاه امان الله هیچ گونه تعصب درمقابل زبان فارسی وجود نداشت. ببینید احمدشاه بابا خود به زبان فارسی شعرمی گفت و به همین شکل پسرش تیمورشاه. بناءً ما می بینیم که درآن زمان به زبان فارسی دری نه تنها شاه و گدا درکشورما ارج ميگذاشت بلکه در هندوستان، ترکیه وبسا جاهای دیگرنيز.
اما زمانی که فاشیزم درافغانستان آورده شد وجزء برنامه های حکومتی گردید، وضع طوردیگرشد. دراین میان می توان ازدونفرنام برد: یکی محمد گل خان مهمند ودیگرنعیم خان.
این دونفرکه تحت تاثیرتبلیغات فاشیزم هیتلری قرارگرفته بودند؛ خواستند تا درافغانستان نیز ازاین ایدیولوژی استفاده کنند. آنها تجربه کردند که اتا ترک درترکیه وانگلیسها درهندوستان زبان فارسی را تا جای زیاد ازبین بردند وزبان ترکی و اردو را جانشین آن کردند.
نعیم خان ومحمدگل خان مهمند درنظرداشتند تا فارسی را ازافغانستان که زادگاه این زبان است دورکنند وپشتو را جانشین آن نمایند. بجای اينکه بگذارند تا پشتو و فارسی دری و ساير زبان های کشور ما همزمان رشد کنند و کاملتر شوند. این است نقطه آغازاختلافات وتعصبات درمقابل زبان فارسی دری .
دویچه ویله : ممکن است که یکی دومثال مشخص بگویید که چه کارهای ازطرف حکومت برضد زبان فارسی دری صورت گرفت؟
آهنگ : درگام نخست تدویرکورس های پشتوبود، که مامورین مجبوربودند درظرف چند ماه پشتوبیاموزند ونامه های رسمی خود را به زبان پشتوبنویسند. بعداً لوحه های دکان ها ودفاترودیگرجاها راتغییردادند. درپهلوی آن برخی ازفارسی زبانان رابخصوص ، مردمان اهل تشیع وهزاره ها را ازمکتب ها به نام های مختلف اخراج می کردند و چانس آموزش بالاترازصنف دهم را به آنها نمی دادند.
نام های تاریخی کشورما را تغییردادند و با آوردن قانون ناقلین – برخی از پشتونها را از هندوستان به افغانستان انتقال دادند. درضمن می خواهم یک مثال دیگر را برای شما بیاورم . زمانی که موج کوتاه رادیو کابل افتتاح گردید؛ محمدنعیم خان سخنرانی به زبان پشتونمود که در جريده اميد، شماره 204 ، صفحه سوم، مورخه 28 ام حوت سال 1374 به چاپ رسيده است. من ترجمه فارسی چند سطر اين سخنرانی را، اگر اجازه باشد، ميخوانم.
دویچه ویله: بفرماييد...
آهنگ: در سخنرانی چنين آمده است: "بنام خدای بزرگ وبه خواست ملت نیک بخت وشجاع پشتون ، موج کوتاه رادیوکابل را افتتاح می کنم.
عزیزان وشنوندگان پشتون به این محتاج نیستم که اهمیت رادیورا بیان کنم ....."
حالا خوب دقت کنید؛ دراین چند سطرازاقوام دیگرکه خیر، حتی نام افغانستان وافغان گرفته نمی شود.
دویچه ویله : آقای آهنگ واکنش مردم ودیگرمقامات دولتی در آنزمان با اينگونه سياست ها به چه شکل بود؟
آهنگ : وقتی که مردم این اوضاع را دیدند دست به مبارزه زدند ودرهرگوشه وکنارواکنش های شدید نشان دادند.
ظاهرشاه که این اوضاع را دید، مجبورگردید که هاشم خان را درپهلوی بسیاردلایل دیگربه همین دلیل نیز،ازکارش سبکدوش نماید وعموی دیگرش، یعنی شاه محمود خان را جانشین او بسازد. شاه محمود خان که طرفدارسیاست های فاشیستی نبود چند نفرازبزرگان اقوام را نزد خود خواست و روی شانرا بوسید وگفت که دشمن شما محمدگل خان مهمند بود من اورا برطرف نمودم ،حالا بیایید گذشته را صلوات.
شاه محمود خان نجیب الله خان تورایانا را وزیرمعارف تعیین نمود و او بودکه تلاش زیاد برای احیای دوباره زبان فارسی درمکاتب و ادارات به خرج داد. اما متاسفانه که نعيم خان و داودخان شاه محمود خان را که ميتوان از جمله دولتمردان ملی کشور مان حساب کنيم، با دسيسه از قدرت به دور کردند و يکبار ديگر با سياست های خود بر ضد وحدت ملی قرار گرفتند.
دویچه ویله : با این پس منظرکه ارائه نمودید، فکرمی کنید سیاست های را که حالا وزارت اطلاعات وفرهنگ درپیش گرفته تا چه اندازه به وحدت ملی افغانستان آسیب می رساند؟
آهنگ: وحدت ملی نیازاصلی وا ساسی ما است. ما به وحدت ملی احتیاج داریم . ما افغان هستیم ونباید برتری جویی نماییم. حالا ببینید اگرخدای ناخواسته ، خدای ناخواسته جدایی ها درافغانستان به وجود بیایند و سرزمین ما دچارچند پارچگی شود ما به هرجایی که برویم نسل درنسل بیگانه خواهیم بود ، بناءً چرا ما باید خانه خود را ویران کنیم و وحدت ملی خود را به خطربیاندازیم .
هستند مردم هزاره ما که درایران مهاجراند ولی مورد قبول ایرانی ها نیستند، به همین شکل پشتونهای ما درپاکستان مورد اعتماد وپذیرش قرارنمی گیرند. بناءً وحدت ملی را جدی بگیریم ؛ وحدت ملی یعنی برادری وبرابری وبرای همه شهروندان ، چه مسلمان چه هند و .
فراموش نکنیم که پدران ما هندو بودند، چرا باید بالای یکدیگرفخربفروشیم که من اینم وتو آن.

*************

امير کرور خرم پهلوان و بقيه قضايا !
عنايت وارستهچندی قبل سايت انجينير صاحب زبان دری ! جناب خليل الله معروفی ، بقلم اين نابغه ملی! به وزير فرهنگ افغانستان ، اخطار داد، جلو تهاجم فرهنگی زبان ايرانی! به زبان « دری!» را بگيرد . ا نجينير صاحب معروفی ، از دير باز ، موفق به اختراع ماشين « فارسی ياب!» شده که اين آلت مدرن بدون درنگ ، کلمات فارسی ايرانی ! را از واژگان د ری! تشخيص ميدهد و پدر فارسی زبان را در می آورد!اما حمله امير کرور خرم الدين ! به زبان فارسی ، گمان نميبرم ، کار يک شخص يا يک وزارت باشد. آنانيکه بر قانون اساسی ساخت امريکا ! دستبرد زدند و کلمه زبان فارسی را به لسان دری ! مبدل کردند، برای تفنن و تفريح نبوده است . آنان ، حکومتگران قبيله گرای اين کشور اند. آنان ، خود را باشنده اصلی خاک ، و مليت های ديگر ، در زمره فارسی زبان ها را ، باشندهگان درجه دوم يا شايد « مهاجر وبيگانه » می انگارند. هرکس ، فارسی خوب و پاکيزه گپ بزند، در نظر آنان ، خاين ملی و جاسوس ايران است!آنان ، در دوره آل يحيی ( نادر و ظاهر) زبانی را پايه گذاری کرده اند ، که به زبان جانور های جنگل بيشتر شباهت دارد تا زبان آدم های امروزی، اين زبان ، که ترکيبی از پشتو، عربی ، هندی و فارسی است ، به نام « لسان دری» ياد ميشود، نمونه ای ازين زبان را ارائه ميدارم : ( موسسه مرستون ، ابلاغ کرد، چوکی های داغمه جوار سرکهای شير شاه مينه و پوهنتون ، جمع آوری و به گدام اين موسسه نقل مکان ميشود !)( ارتشای مامورين هر موسسه ، در سجل آن ثبت و مامور به مجازات سوق ميشود !) ( کابل شاروال ، ميگويد، چقری و کند و کپر سرکها ، که در جنگهای دسته جات مجاهدين ، خراب شده، ترميمات عاجل را بکار دارد !)اين عبارت ها و فقره ها ، هيچکدام فارسی د رست و معياری نيست، برخی از واژه ها و مصطلحات آن در هيچ يک از فرهنگهای فارسی ، ثبت نشده است ، يعنی از زبان های ديگر ميباشد!يک جريان و حلقه معلوم الحال فاشيستی ، در جهت تخريب و تجزيه زبان فارسی، زير چپن جلالتمآب کرزی، تشکيل شده و اهالی فارسی زبان را، مورد تهديد، اتهام و حتا مجازات قرار ميدهد که اکنون از مرز استتار برون آمده و اين تهاجم هژمونستی ، علنی شده است!اگر زبان فارسی و دری دوتا زبا ن است ، پس چرا بنياد فرهنگ ايران ، کتابهای مرحوم حبيبی را انتشار داده است؟چرا ، مدرسان دانشگاه کابل وبلخ ، کتاب های تخصصی و دانشگاهی ايران را در سر کلاسهای درس ميبرند و خط به خط آن را به دانشجويان ديکته ميکنند، حتا کتابهای طبی و مهندسی و کشاورزی را!اگر زبان شما و زبان فارسی دوتاست، چرا ، آقای کرزی و ديگر دولتمردان که برای گدايی گاه به ايران سرميزنند، با خود « مترجم » نميبرند؟به اين خرف شده ها و وجدان فروخته ها ، بايد گفت ، جنگ با زبان فارسی ، که هفتاد مليون ايرانی و سرمايه عظيم نفت و گاز را با خود دارد ، عرض خود بردن است وبس !شما بهتر است به تقويت زبان پشتو همت گماريد ، تا خدای نخواسته، ناگهان ، عمر آن به سر نرسد و سر تان بی کلاه نماند !

************

به کار گیری زبان فارسی مجازات دارد؟

دويچه ويله : وزارت اطلاعات وفرهنگ افغانستان ، در یک اقدام عجیب وغیر قابل باور یک خبر نگار و دومدیرمسئول خبر رابخاطر استفاده از واژه دری مورد مجازات قرار داد. در نامه ارسالی وزارت به تلویزیون محلی بلخ امده است که بصیربابی به علت استفاده از کلمات خلاف اصول فرهنگی و اسلامی ،از وظیفه سبکدوش است واین تخلف باید در سابقه کار ی اش تذکر داده شود .
آقای بابی درگزارشی که برای تلویزیون ملی که از کابل پخش میشود تهیه کرده بود ،واژه دانشکده را به عوض پوهنحی و واژه دانشگاه رابه جای پوهنتون وهکذا دانشجویان رابعوض محصلین به کار گرفته است . آقای خرم درابتدای کار دروزارت ، تصاویری را که در زمان آقای رهین ، به دیوار های تالار مطبوعات نصب شده بود برداشتند وحتی برخی روایت ها خبر از شکستاندن تصاویر امان الله خان غازی وملکه ثریا میداد. آقای داکتر حلیم تنویر از دستیاران آقای خرم و هم حزبی های سابق شان در پاسخ به اعتراضات برخی از منتقدین گفت که بر داشتن تابلو ها به خاطر رنگمالی تالار ، لازم بود وپس از رنگمالی ، دوباره نصب خواهند شد .
اما رنگما لی تا هنوز پایان نیافته است وتا بلو ها هم نصب نشده است و آقای داکتر نیز از دروغی که گفته بود پشیمان نیست . هنوزمدت زمان زیادی نگذشته بو د که آقای خرم لوحه سر دروازه وزارت را که به زبان فارسی نوشته شده بود ، برداشته ودر عوض آنرا به زبان انگلیسی و پشتو نوشت .
متعا قب آن عنوان "نگارستان ملی " را برداشته وبه جای آن لفظ گالری ملی را نوشت . آقای نجیب منلی یکی دیگر از دوستان وهمکاران وزیر دلیل اینکار را جلب توجه خارجیان میداند . زیرا به زعم حضرت ایشان گالری در زبان های خارجی ، محلی را میگویند که تابلوها در آنجا به فروش هم میرسد در حالیکه نگارستان این مفهوم را افاده نمی کند. بنا به منطق آقای منلی ، آثار و صنایع دستی افغانستان را که عمدتاً خارجیان خریدار آن هستند ، باید به نام های خارجی ، نامگذاری کرد .
حتی برخی از مراکز سیاحتی مثلاً بند امیر ، یا استالف و نظایر آنرا نیز با الفاظ خارجی ، معرفی کنیم ، زیرا خارجی ها کمک میکنند .این گونه فریفته دیگران شدن ودر عین حال کسی را به جرم کار برد زبان مادری اش به ترویج زبان بیگانه متهم ساختن ، نه فقط مضحک بلکه رقت آور نیز هست . البته وزیر صاحب و دستیارانش نمیتوانند ، واژه نگارستان را خارجی قلمداد کنند، هرچند میتوانند ، با توجه به استفاده از واژه نگارستان ، با پسوند چینی ، در هشت صد سال قبل، این کلمه را تکفیر نمایند وجا اندازی آنرا توطئه مائو ویست های نقابدار معرفی کنند وخواستار حذف آن از کتابها ی تاریخی و ادبی گردند .
چنانچه برادر مجاهد نا م دار آقای گلب الدین راکت کار ، بنیانگذار نهضت بکش بکششن در دانشگاه کابل، هنگام ورود به دره سرخ پارسا ، اسم آن دره را سبز پارسا گذاشت . اینکه محترم وزیر صاحب چه نیت ها ومقاصدی در سر دارند ، مسئله ایست که کسی نمی تواند از ضمیر ودرون وی با خبر باشد . اما نتایج و پی آمد های اقدامات ایشان جز تخم نفاق و خصومت میان مردم افغانستان کاشتن ، چیز دیگری نخواهد بود . در شرایط و اوضاعی که فوری ترین مسئله برای مردم افغانستان تأ مین حد اقل اعتماد به همدیگر است ، این چنین بر خورد هایی ، با هر نیت و قصدی که باشد ، روند همبستگی مردم افغانستان را اخلال میکند . چیزی که قبل از همه طالبان و تروریستها و حامیان خارجی آنان ازآن بهره می برند .
البته این روشن است که زبان دری فارسی ، مستحکمتر و ریشه دار تر تنومند ترازآن است با چنین بادهایی از جا بجنبد ، این در مورد هر زبان دیگروازجمله زبان پشتو نیز صادق است .زبانها نه با توطئه به وجود می آیند ونه با دسیسه چینی ، به کمال بلوغ می رسند . تا بتوان آن ها را با دسیسه و توطئه از بین برد و از میان بر داشت. زبان پدیده ایست که هم پا با رشد وتکامل جوامع انسانی رشد می کند و با رکود و توقف آنها خلل پذیر میگردد. بنا بر این توطئه و دسیسه وجعلکاری و تقلب نه در رشد و اعتلای آن و نه در انحطاط آن هیچ اثری ندارد .
نگرانی البته از آنجا نا شی میشود که این نوع بر خورد ها ، زمینه ساز تکرار آن حوادثی گردد که در دهه هفتاد ، همه مردم مارا با خطر نیستی و نا بودی مواجه ساخته بود. تردیدی نیست که تلاشهای موذیانه ای در این را ستا که تاریخ بر ما تکرار گردد جریان دارد .ولی در این هم تردیدی نیست که آگاهی مردم از این جریانات ، می تواند خنثی کننده آن باشد .

*******************

تخریب بودای بامیان از سوی طالبان واقدام وزیر فرهنگ ،دوپروژه در مسیر یک هدف!

خبرگزاری صدای افغان : دیشب «عماد معینه» یکی از فرماندهان بزرگ حزب الله لبنان در اثر وقوع یک انفجار تروریستی در شهر دمشق سوریه به شهادت رسید واین موضوع بلافاصله در تمام رسانه های خبری جهان انعکاس وسیع یافت وحزب الله لبنان در طی اطلاعیه ای شهادت اورا تبریک گفته ودر حسینیه سید الشهداء در جنوب بیروت مجلس گرامی داشت اورا برگذار نمود ومقامات مختلف سیاسی جهان به انحاءمختلف عکس العمل نشان دادند.ولی این خبر در رسانه ملی افغانستان یعنی « رادیوی ملی افغانستان» که تحت نظارت جناب وزیر اطلاعات وکلتور افغانستان است ،به گونه ای دیگر انعکاس یافت که جالب ومایه حیرت بود واین است متن دقیق خبر که دیشب۲۴ /11/86 درساعت 8 از رادیوی کابل پخش گردید:« یکی از رهبران ارشدفلسطینی حماس! در اثروقوع انفجاردرشهردمشق سوریه کشته شد. گروه حماس مقصر کشته شدن این فلسطینی ، اسرائیل را معرفی کرده است ولی یک نطاق اسرائیل از ابراز نظر در این باره خودداری کرده وهمچنان اسرائیل وسوریه تا حال عکس العمل درباره مرگ عماد معینه نشان نداده اند. » هفته قبل که آقای بصیر بابی خبرنگار رادیو وتلویزیون ملی به جرم تلفظاز واژه فارسی « دانشگاه » به جای «پوهنتون» وواژه « دانشکده» به جای« پوهنئحی » وواژه «دانشجو یان» به جای «محصلین )ازسوی وزیر محترم اطلاعات وکلتور،جریمه ومکافات گردید وحساسیت های زیاد را برانگیخت که قرار است جناب وزیر سه شنبه هفته آینده در برابر این اقدام ونظایر آن مثل: تبدیل نام «نگارستان» به «گالری» که ( این هم خود ، واژه بیگانه است) ونیز نامگذاری تمام جاده ها وخیابانها به زبان پشتو در مجلس جوابگوباشد. اماوقتی خبرنگاربی بی بی سی علت ماجرا را از وزیر محترم اطلاعات خواستار شده او در جواب می گوید که خبر نگار مذکور یعنی آقای بابی به خاطر بی دقتی در عرصه خبر نگاری که وظیفه اوبوده وتوجه نکرده ,عمل اوخلاف قانون اساسی بوده لذاوی را مکافات ومجازات نموده است!حال سئوال اینجاست که این وزیر بادقت، نسبت به پخش اخبار بین المللی ازرادیویی که درواقع زبان دولت افغانستان است وبی دقتی در پخش ونشر اخبار کذب وخلاف واقع ،به وجهه دولت افغانستان لطمه می زند چه قدرتوجه داشته است؟ واینکه به جای کشور «لبنان» از «فلسطین» وبه جای «حزب الله» از«حماس »سخن بگوید چه قدر به آن اهمیت میدهد ؟یاشاید اینکه جناب وزیر بگوید که چه فرق می کند هردو حزب (حماس وحزب الله) وهردوکشور(لبنان وفلسطین)دشمنان اسرائیل اند!البته معلوم است که این عمل غیر متمددانه وضد فرهنگی وزیر فرهنگ ،جزبرانگیختن حساسیت های قومی وزبانی در کشور ودامن زدن به عصبیت های کور قبیلوی، چیزی دیگری نمی تواند باشد وگرنه درودیوار شهرکابل وشهرهای افغانستان، پراست از واژه های بیگانه وادامه این گونه حرکات ناشیانه که برخلاف اصول انسانی وقانون اساسی کشور است ،درواقع بازگشت به تاریخ گذشته است که بارهامشکلات زیادرا برسرراه وجدت ملی قرارداده واگر نبود هوشیاری مردم مسلمان افغانستان ، واقعا آب به آسیاب دشمن ریخته می شد. وبازامروزدرعصریکه شعار دموکراسی واحترام به فرهنگ ها و ارزش گذاری به تمدنها سرداده می شود و زبان یکی از عناصر اصلی وکلیدی شناخت فرهنگ یک ملت را تشکیل میدهد ،برای نابودی آن تلاش های مذبوحانه ای صورت می گیردکه اگر به پاسداری ودفاع از آن، اقدام صورت نگیرد خطر نابودی واستحاله شدن وجود خواهد داشت! پس برهمه روشنفکران وقلم بدستان واصحاب رسانه وچهره های ادبی وفرهنگی کشور،لازم است که برای دفاع از هویت فرهنگی وزبانی شان دست به کار شده وعلیه این گونه اقدام های ضدفرهنگی ونفاق افگنانه میان آحاد ملت ما ومتکلمین به دوزبان رسمی کشور ،به پاخیزند وجلو اینگونه حرکتهای فاشیستی وقبیلوی را بیگیرند وگرنه کشور به سوی تجزیه به پیش خواهد رفت ویا در آینده از علم ،فرهنگ ،دانش ودانشگاه خبری نخواهدبود .واقعااگر دیروز طالبان باشمشیرتحجر به نابودی هویت فرهنگی کشور ،اقدام نمودندوبزرگترین جنایت فرهنگی وجبران ناپذیر را درقالب تخریب بودای بامیان، به نام دین وشعارمذهب رقم زدند امروز روشنفنکر مآبان ،با شمشیر روشنفکری وباساطور قانون به نابودی فرهنگ اصیل مردمان این سرزمین کمر بسته اند که نتیجه هردوپروژه درمسیریک هدف است وآن نابودی فرهنگ اصیل این سرزمین است که چیزی جزهمین مطرح ساختن تبعیض میان زبانهای رسمی کشور ونیزشخصیتهای ادبی وچهره های فرهنگی در تاریخ، از آن به جانگذاشته اند درحالیکه شخصیتهای مارا هم دیگران در صدد مصادره آنهاست و این گونه عمل های فرهنگ ستیزانه ازدرون، ثابت می کندکه این شخصیتها متعلق به کشور مانبوده و ما اصلا لیاقت افتخارکردن به داشتن این چهره ها راحتی در گذشته ای تاریخی کشور خویش نداریم واین عمل ها ی شتاب آلود وضدفرهنگی مشروعیت یخشیدن به ادعای دیگران است وبس !که یقینا اگر دربرابر اینگونه حرکتها مقاومت صورت نگیرد با کوچکترین سستی وغفلت در آینده چیزی به نام هویت فرهنگی وزبان به نام زبان مادری نخواهیم داشت
http://www.ariayemusic.com/etlaat/farsi/mat10.html

"دري" ، "فارسي دري" و" فارسي" در آيينهء تاريخ

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Sun, 11 May 2008 11:35:00 +0000

دويچه ويله : اينکه آيا يک بخش مهم مردم افغانستان به زبان دري ، فارسي دري ويا فارسي تکلم مي کنند ازجمله سوالهايي مي باشند که پس از اقدامات اخير آقاي عبدالکريم خرم وزير اطلاعات و فرهنگ افغانستان داير بر توبيخ ومجازات دوخبرنگار درافغانستان ؛ افکارعامه را به خود جلب نموده اند. سيد روح الله ياسرخبرنگار دويچه ويله ضمن گفت وشنودي با آقاي نصيرمهرين پژوهشگر تاريخ افغانستان ، اين مهم را مورد بررسي قرار داده است .

دويچه ويله : آقاي مهرين چنانچه شما هم در جريان هستيد بحث فارسي دري و بحث برکناري خبر نگار راديو تلويزيون محلي ولايت بلخ در رسانه ها خيلي داغ است . سوال در اينجاست که پس منظرتاريخي اين موضوع چگونه است و از کي زبان فارسي و فارسي دري رايج شده و سر زبانها افتاده اند ؟

مهرين : بار ها در خلال چندين سده در آثار متعدد در مورد زبان فارسي ، دري ، فارسي دري ، دري فارسي؛ اشاره هايي رفته اند و پژوهندگان به اين موضوع اشاره کرده اند . مثلاً از آثار مهمي که مورد استشهاد قرار مي گيرند، الفهرست ابن نديم است. اما نکته مشترک دراين است که فارسي دري و دري فارسي نامهايي اند که گذاشته شده اند، به يک پيکر با پيشينه هاي مشترکي که وجود داشته اند وبرمي گردد به دوران ساسانيها. اما ازسده دوم و سوم هجري يا دوره اسلامي مي توان گفت که زمينه ها ازجهات متعدد براي فارسي يا فارسي دري که ما ازآن نام مي بر يم مساعد مي شوند. وازآن به نام فارسي نو ياد مي کنند. مثلاً تاريخ سيستان ، وقتي که اشاره مي کند به نخستين اشعار ويا خود فردوسي که اشاره مي کند به کليله ودمنه بهرامشاهي ؛ ازدري نام مي برد، ازپارسي نام مي برد، واگر با استناد بهتربگويم واميدوارم که اشتباه درمصرا عها نکنم دررابطه با کليله ودمنه عبدالله مقفع که در بهرامشاهي به فارسي دري تبديل مي شود؛ فردوسي مي گويد:

بفرمود تا پارسي دري

نبشتند وکوتاه شد داوري

دويچه ويله : درافغانستان مشکلي وجود داشته است که به علتهاي مختلف سياسي با زبان فارسي برخورد صورت گرفته است وگاه حتا خيلها نتوانسته اند به زبان خود شان صحبت بکنند. حتا کسرمعاش شده اند، ازوظيفه برکنارشده اند، يعني ازگذشته ها به اين صورت برخوردها صورت گرفته است. پس منظرتاريخي اين موضوع چه هست؟ وچرا اينگونه برخورد صورت گرفته است؟

مهرين : درکشورما تا جايي که دقيقتر مي توان گفت؛ دراواخر دههء 40 ( ميلادي ) خصوصاً با نيازهايي که سردارمحمد داود خان ونعيم خان ازمسئله دارند ، بخشي از دربار سلطنتي با مسئله يک مقدار توجه بيشتردارند وسعي مي کنند به گونه اي ازهويت آفريني تصنعي، چيزي را ايجاد بکنند وذهنيتي را القا بکنند که گويا دري زباني است کاملاً جدا ومربوط افغانستان است وهرنوع کلمات وواژه هايي که به ايران تعلق دارد ؛ فارسي ايراني است وازما بيگانه است. من فکرمي کنم که نهادينه کردن همچو ذهنيتي که با انگيزه هاي سياسي همراه بوده است ؛ مقدمات تفرقه ها ، بهره برداريها ؛، مظالم ، بي لطفيهاي ديگري را درقبال داشته است . دررابطه با زبان فارسي ؛ اساسش به صورت واضح تر درهمين دهه چهل( ميلادي) يا دههء بيست خورشيدي کشورمان ، با انگيزه هاي بهره برداريها وهويت آفرينها ي تصنعي گذاشته شده است.

دويچه ويله : ممکن است مشخصاً چند مثالي دراين مورد بگوييد؟

مهرين : طورمثال؛ کاربسيار بزرگ وارزنده اي از شاد روان محمد حيدر ژوبل درتاريخ ادبيات افغانستان وجود دارد که متاثر است ازهمين نيازها، واما بايد گفت ؛ زحماتي که کشيده اند ونوآوريهايي که انجام داده اند، قابل قدراست. اما درتمام کتاب به صورت کل؛ دري را به کارمي برد.هيچ جايي فارسي يا پارسي نمي گويد. درحالي که نتايج واستنتاجي که ازتحقيقات شان مي شود؛ نمونه هايي را که مي آورد؛ ازچهره هايي که عرضه مي کند، دقيقاً صحه مي گذارد به اينکه فارسي دري ودري فارسي باهم مواجه است؛ اما متاثراست ازهمان نيازهاي حاکميت که چيزي را به نام دري به خوردديگران بدهند ومجزا باشد اززبان فارسي .درمکاتب پس ازاين سالها قرائت فارسي به قرائت دري تبديل شدوبعد اين ذهنيت را تلقين مي کردند وپاسخ مي دادند به سوالات شاگردان که زبان ما زبان دري است وزبان ايرانيها زبان فارسي است. وما چيز جدا هستيم واين مسئله را درهمه جا دامن مي زدند وازآن وقت به بعد حتا نسلي را آفريد که با جعل درتاريخ و نيازهاي سياسي حاکميت ؛ امروز متاثر ازهمين نا آگاهي ازتاريخ وتاريخ زبان خود شده اند.

دويچه ويله : مشخصاً اگربگوييد درگذشته ها چگونه برخورد صورت مي گرفته است؟

مهرين : درگذشته ها مثلاً مي بينيم دردوران احمد شاه دراني نه تنها هيچگونه تعصب وجود نداشته است ، بلکه بسياري القاب ، نامها واصطلاحاتي را که به کار مي برند اصطلاحاتي بوده اند که درحوزه فرهنگي ما مروج بوده وهيچگونه مرزبندي اي دراين زمينه وجود ندارد. يگانه وقتي که اين تعصب سربلند مي کند؛ همين دوره اي است که پيشتر نام برديم.

دويچه ويله : به نظر شما انگيزه برخورد وزيراطلاعات وفرهنگ افغانستان بازبان فارسي افغانستان واستفاده يک فرد اززبان مادري اش چه مي تواند باشد.

مهرين : من وقتي با اين جهل ونا آگاهي وصدورحکم ومکتوب نوشتن شان به مزارشريف توجه کردم ؛ ووقتي ديدم سطح ديد وفهم وزيرازواژه ها خصوصاً که ضد اسلامي وخلاف اصول فرهنگي واسلامي يادش مي کنند ( درچه حد است ) ؛ به اين نتيجه رسيدم که انگيزه وزير اطلاعات وفرهنگ افغانستان ، همو دانش ودرک وفهمش است که پنداشته که موضوع همان طور هست. وانگيزه اش اينکه گويا وي واقعاً حرکتي انجام مي دهد اصولي واسلامي ، وچماق اسلامي هم که شناخته شده است ، وهمچو عناصر هميشه دراختيارخود مي گيرند. بايک مقدار توجه به واقعيات تفرقه افگنانه درجامعه که برخلاف مصالح وحدت ملي ماست ( درجامعه تکه تکه شده )؛ آدم متوجه مي شود که انگيزه اصلي وزيررا حمل گونه اي ازتعصب وتعصب نسبت به زبان فارسي تشکيل مي دهد . او مي بيند که اين زبان پويايي دارد، کارآمد است ، رشد مي کند وغنا مند مي شود. او با اين کارش يک فضاي فرهنگي خفقان زا را به وجود مي آورد . غير ازاين فکر مي کنم چيزي نباشد.

http://www.ariayemusic.com/etlaat/farsi/mat1.html

Pushtunwali The Pushtuns' tribal code

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Wed, 30 Apr 2008 02:04:00 +0000

Economist.com

Winston Churchill about Pushtoons
Quote:
“Their system of ethics, which regards treachery and violence as virtues rather than vices...is incomprehensible to a logical mind”—Churchill

Thieves, murderers, rapists; and how the Pushtuns' ancient tribal code is fighting for survival against radical Islam

IN A cinema hoarding in Peshawar's Khyber bazaar, Arbaz Khan brandishes a Kalashnikov rifle with a muscular brown arm dripping with scarlet blood. Two nicely plump, pink-cheeked maidens are arranged on the grey rocks behind the actor, manacled and in chains. Mr Khan's roaring, jet-moustachioed mouth bellows the name of the film: “It is my sin that I am Pushtun!”

As an examination of moral equivalence, the film raises difficult questions. To simplify: Mr Khan's father is killed in a blood-feud, after which, according to the tribal code of the Pushtuns—or Pakhtuns, or Pathans, as they are also called—Mr Khan's uncle should marry his dead brother's widow and accept Mr Khan as his son. But Mr Khan's mother is rather long-in-the-tooth, so Mr Khan's uncle (or father) takes up with a dancing-girl, whom, to satisfy his mother's honour, Mr Khan kills. Mr Khan then falls in love. But, dash it, his uncle (or father) makes a play for his girl! Herein lies a dilemma. According to the tribal code, which is called Pushtunwali, Mr Khan must honour his father and also slaughter anyone who messes with his lady. Which way should he choose? After brief anguish, Mr Khan slots his randy uncle.

To Western critics, “Aayeena” might sound like Bollywood schlock. But it has real-life resonance in Peshawar, the capital of Pakistan's North-West Frontier Province (NWFP). Your correspondent recently paid a visit there to a politician, Anwar Kamal Marwat, a florid gentleman of military bearing and parliamentary leader of the Pakistan Muslim League-Nawaz in the NWFP assembly. By chance, Mr Kamal had that evening returned from a distant jirga, or tribal council, involving several hundred elders from Pakistan and Afghanistan, representing several dozen Pushtun tribes and their constituent clans. The jirga had been convened to settle a blood-money claim against the Marwat tribe, which Mr Kamal leads, incurred in April 2004

For several years previously, the Marwat had been feuding with their neighbours, the Bhattani, another small Pushtun tribe. The tit-for-tat offences were quite piffling, said Mr Kamal—a spot of thieving or kidnapping of fighting-age males. Then some Bhattani hotheads abducted two Marwat girls; and Mr Kamal went Pushtun-postal. Leading an army of 4,000 Marwat fighters, equipped with artillery, he levelled a Bhattani town, killing 80 people, including the two unlucky, but nonetheless dishonoured, girls. Neither the bloodletting, nor the jirga that followed it (which stung Mr Kamal and his tribe for $60,000), seem even to have been mentioned in the Pakistani press.

Asked whether he saw any contradiction in a senior lawmaker instigating such extreme violence, Mr Kamal appeared astonished. “Well, we don't claim this is something to be proud of,” he stuttered. “But it is a question of prestige, you see, a question of honour.” In other words, he might have said, paraphrasing Mr Khan: it is his sin that he is Pushtun.

It is over 250 years since Afghanistan was cobbled together, from many ethnic groups, and two centuries since British colonisers tried stretching their writ to India's (now Pakistan's) north-western frontier, where the plains crumple up towards the Hindu censoredwordh. Yet, in both places, a large part of the population is still wedded to Pushtunwali. Some 15m Pushtuns live in Afghanistan, or 50% of its population; and 28m in Pakistan, mostly in NWFP, representing about 15% of the population there. Most of them are ruled by their tribal code, the notable exception being where the rival Islamist code, of the stringent Saudi variety which is preached by the Taliban and quite new to Afghanistan, is strong. Islamism has rivalled Pushtunwali for centuries; it has often gained prominence, as currently, in time of war. More typically, the two competing ways have cross-fertilised in Afghanistan, each subtly influencing the other.

Pushtunwali's principles have not changed in centuries—certainly not since they were recorded by Victorian ethnographers, middle-class soldiers and civil servants: players of the Great Game. Most lionised the fierce tribesmen, who periodically murdered them. Some even swallowed a delicious Pushtun claim to be descended from a lost tribe of Israel. But not all Westerners fell for the Pushtun. As a reporter for the Daily Telegraph, attached to the Malakand Field Force, Winston Churchill wrote: “Their system of ethics, which regards treachery and violence as virtues rather than vices, has produced a code of honour so strange and inconsistent that it is incomprehensible to a logical mind.”

Pushtun amateur genealogists (that is, most Pushtun men) say Pushtunwali is 5,000 years old. But as Pushtu was first written less than 500 years ago, the theory is hard to test.
The code's sine qua non is honour, or nang, a word which, according to Sir Olaf Caroe, an imperial scholar of the Pushtuns, contains a mythical sense of chastity. According to Khusal Khan Khattak, a great 17th-century Pushtun poet, credited with 45,000 poems: “I despise the man who does not guide his life by nang,/the very word nang drives me mad!” In dusty Pushtun villages today, few bearded men would not nod approvingly at this. “Any man who loses his honour must be completely ostracised,” said Sandaygul, a long-beard of the Mangal tribe in Afghanistan's south-eastern Paktia province. “No one would congratulate him on the birth of child. No one would marry his daughter. No one would attend his funeral. His disgrace will endure for generations. He and his family must move away.” In Pushtu, to be disgraced means literally to be an outsider.

The insulting Americans
There are infinite ways to slight a Pushtun's nang, but most involve zar, zan or zamin: gold, women or land. The search tactics of American troops in Afghanistan, five years after they invaded the country, tend to offend on all counts. By forcing entry into the mud-fortress home of a Pushtun, with its lofty buttresses and loopholes, they dishonour his property. By stomping through its female quarters, they dishonour his women. Worse, the search may end with the householder handcuffed and dragged off before his neighbours: his person disgraced. America and its allies face a complicated insurgency in Afghanistan, driven by many factors. But such tactics are among them.

None is more equal than othersHis honour besmirched—and here's the problem for the Americans—a Pushtun is obliged to have his revenge, or badal. Last year, in one of the myriad such examples that arise in conversations in northern Pakistan and Afghanistan, the daughter of a prominent businessman in Gardez, Paktia's capital, eloped with her beau. So the businessman sold up his property, moved to Kabul and tracked down and killed his daughter's lover. His daughter, whom he must also kill if the stain is to be removed, has been given sanctuary by a human-rights organisation. Her prospects are not good. According to a Pushtu saying: “A Pushtun waited 100 years, then took his revenge. It was quick work.”

In addition, the honourable Pushtun embraces two obligations. He will offer hospitality, malmastai, to anyone needing it. And he will give sanctuary, nanawatai, to whoever requests it. Stories of extreme generosity are common in Pushtun places. Near the village of Saidkhail, in the Zadran tribal area of eastern Khost province, a wandering Islamic student, or talib, killed a man with a knife, recounts Mohammed Omar Barakzai, the deputy minister for tribal affairs. The talib knocked on the nearest door and said to the woman who opened it: “I have killed a man. Shelter me.” She let him in. And sure enough, to trim an elegantly told tale, the murdered man was the woman's son. “I am a Pushtun and have given this man refuge,” the woman told her blood-lusting husband and brothers. “Take him to safety.”

But Pushtunwali is not all fierce imperatives. The code also contains many flexible means of preventing conflict through consensus and compromise. Chief among these is the jirga, of which each of Afghanistan's main groups, Uzbeks, Tajiks, Pashai, Hazaras and Baloch, has its version. By one estimate, jirgas settle over 95% of Afghanistan's disputes, civil and criminal. The figure for northern Pakistan is perhaps only slightly lower. This is not just because the regular courts are incompetent and corrupt (Afghanistan's were recently reformed by Italy). It is because, given high levels of illiteracy, many Afghans and Pakistanis find it easier to understand unwritten customary law, in Pushtu called narkh. And, where authority is contested by a well-armed citizenry, the jirga's verdicts, delivered with the warring parties' consent, tend to be more enforceable than off-the-peg legal or Islamic judgments.

A juddering two-hour drive from Peshawar, at Jamrud, in Khyber Agency, a 60-strong jirga recently settled half a dozen cases in a day—more than a bent Pakistani magistrate might manage in a week. Two disputes over money and property, including one involving the murder of five people, were ended with compromises. A dispute over a murderer who had been given sanctuary by a neighbour was postponed, pending deliberation from the spingeeri—literally, white-beards—who make up the jirga on a forerunning series of killings. A man accused of “adultery”, of rape in fact, was told to pay 1m Pakistani rupees ($16,500) to his victim's family; he may thank his stars he had lived so long.

Among the spingeeri sat Adam Khan Afridi, who had himself been judged shortly before. For 25 years he squabbled with a cousin over which of them would inherit an uncle's lands, until Mr Khan killed his cousin and his cousin's sons and grandson. Then he killed their uncle. This was excessive, Mr Khan conceded; he had committed the crime of miratha—annihilating every male in the rival camp. The jirga decreed that two of Mr Khan's houses be destroyed, and fined him 500,000 rupees. He thought this harsh.

Jirgas do even greater service, as with the Marwat and the Bhattani, in ending tribal wars. On a chill recent morning in Kabul, your correspondent sat with a jirga convened to settle a dispute between two nomadic clans of the Siddiquekhail, a sub-tribe of the powerful Pushtun Ahmedzai. In 1980, a 17-year-old youth of one the clans, named Babur, disappeared while travelling through Pakistan with members of the other; then in 1992, a 60-year-old shepherd of the second clan was found murdered, allegedly killed with an axe by an uncle of Babur.

Previous attempts to settle the dispute had foundered in part on a deposit of $10,000 that each tribe had been asked to lodge with the jirga, with a vow to abide by its decision. “It is time for this feud to end,” said Haji Naim Kuchi, the chief mediator, or narkhi, and member of a different Ahmedzai clan. “You should be at home sleeping with your wives, not plotting to kill each other!” Mr Kuchi, who is famed for his deep knowledge of customary law, asked the feuders to “place a stone” on their dispute—to suspend hostilities while the jirga sat. “We all know that if this continues many men will die before you return to the jirga,” said Mr Kuchi, who had been released from American custody shortly before, after three years' imprisonment without trial in Guantánamo Bay.

To settle disputes, Mr Kuchi has two main options. He can order a guilty party to compensate its victim with cash, a practice known as wich pur, “dry debt”, or he can order the two parties to exchange women, or lund pur, “wet debt”. By binding the antagonists together—just as in medieval European diplomacy—lund pur is considered more effective. Typically it involves exchanging a 15-year-old, a ten-year-old and a five-year-old girl, to be married into three succeeding generations of the enemy clan. Thereby, and though human-rights groups understandably revile the practice, Pushtuns have peace and happy grandfathers. “Blood cannot wash away blood,” runs a Pushtu proverb. “But blood can be turned into love.”

In a land far, far away

If Pushtunwali is about more than killing, its strictures are still remarkably unforgiving. Many Tajiks, like Pushtuns, would die before they suffered a slight. But, unlike Pushtuns, they do not fear their peeved neighbours to the extent of living in castles. A recent European Union analysis of jirgas in eastern Afghanistan found that elopement was the crime most often heard by Pashai jirgas, but Pushtun jirgas rarely considered it. That could be because few Pushtun lads and lasses elope or, more likely, because they are more likely to be killed when they do. What makes Pushtunwali so durable and so harsh?

One reason is remoteness. At the confluence of civilisations, between Central Asia, ancient Persia and India's plains, Afghanistan has been contested by marauding armies and strange traders for millennia. A ruined capital, or two, lies buried in most of its 34 provinces, and each has left its trace in the languages and traditions of today. Pashto, for example, is believed to have originated in Bactrian, the language spoken by Greek descendants of Alexander the Great. And yet the wildest Pushtun places, especially along the lofty border where the strictest Pushtunwali is practised, have been relatively untouched by outsiders for centuries. Waziristan, in Pakistan's semi-autonomous tribal area, has never been held by any foreign power.

Another reason for Pushtunwali's rude health lies in the nature of Pushtun society. Once rulers of Delhi, in the ranks of the Mughal emperors, and never vanquished for long, Pushtuns consider their society every bit as superior as Winston Churchill considered his. And it is defined by Pushtunwali: there is no Pushtun nation or, in fact, ethnicity. A Pushtun is simply someone who speaks Pushtu and who therefore follows the tribal code: Pushtunwali literally means to “do Pushtu”.

A third factor promoting Pushtunwali is one of its most appealing features, egalitarianism. Leadership among Pushtuns is rarely inherited. It is more often bestowed by a jirga on merit. Even then, the most elevated Pushtun elder dares not condescend to another man of his tribe. When lunch is served at a Pushtun feast, with tasty dishes of mutton, raisins and rice, there are no servants, but servers, of equal status to host and guests. Where a good name is the cost of social inclusion, Pushtuns will fight to keep it so.

Compensation typically involves exchanging a 15-year-old, a ten-year-old and a five-year-old girl, to be married into three succeeding generations of the enemy clan.

It is above all this political function that makes Pushtunwali so resistant to change; but it is not unchanging. Pushtun tribes constantly update their code. Three years ago, the Mangals of Paktia ended a practice of revenge-taking by proxy, whereby a weak man had only to slaughter a sheep outside the house of his stronger neighbour to make him accept his blood-debt. “We were doing too much killing,” explained Sandaygul, the Mangal in Gardez.

More traumatic change to the code has come from external pressures. In urban places, where the Pakistani and Afghan states somewhat function, aspects of Pushtunwali have been jettisoned; jirgas of the Kasi tribe, which is based in the Pakistani city of Quetta, rarely meet. More powerful opposition has come from political Islam, which seeks to replace the authority of the jirga with the mullah, customary law with Islamic sharia.

Over the past millennium or so, the Pushtuns' religious and tribal codes have roughly co-existed. As a mark of a time-honoured accommodation, Pushtun elders and mullahs often insist there is no contradiction between the two prerogatives. “The sharia and jirga systems are not opposed,” said Maulvi Sayeed, a member of the Muslim council, or shura, in Kandahar, capital of southern Afghanistan. “To solve a problem through the use of a shura, a council, is the aim of both. The jirga is not against sharia law. If there has been a murder then the aim is to satisfy the relatives of the victim,” said the mullah, seated cross-legged amid stacks of religious texts, with a vast white turban atop his grizzled head.

In fact, sharia courts, which in Afghanistan are often indistinguishable from regular courts, are an alternative to blood-feuding and jirgas. Like jirgas, they can urge the victims of a crime to settle the matter through compensation. But where this is rejected, the courts can issue death sentences, or other harsh penalties, which jirgas do not. A plaintiff who is unhappy with a jirga's verdict may seek an alternative ruling from a sharia court. According to Maulvi Sayeed: “If the brother of a man who has been murdered does not agree to forgive his killer according to the jirga, then he can go to the sharia court. If the murder was unjust then the sharia court will say that the killer has to be killed.”

Another big difference between the codes is in their treatment of women. In sharia law, there can be no exchange of women as a means to end disputes, and women are guaranteed some rights of inheritance—unlike in Pushtunwali. Nor does sharia law recognise the Pushtun habit of wife inheritance, wherein a widow is forcibly married to her dead husband's brother or cousin. “Such things happen when people are uneducated,” sniffed Maulvi Sayeed. “We don't oppose the system of tribal elders but they must follow the way of Islam. They can convene jirgas and dispense the law, but the law must be that of sharia.”

Though fiercely religious, Pushtuns have mostly preferred their leaders and law to be tribal. The great exception has been in times of duress, when a standard is needed to rally their fractious tribes and sub-tribes: then they have tended to hoist the flag of jihad. Of the 19th-century Masood tribe of Waziristan, Sir Olaf wrote that they wanted “at all costs to resist subjection and to preserve their own peculiar way of life. To attain this end they were always prepared to make use of adventitious aids such as appeals with a pan-Islamic flavour.”

Thus the jihad launched in the 1980s against Soviet invaders united all Afghan tribes. It was generously backed by Saudi Arabia and America and given sanctuary by Pakistan, which was home to 3m Afghan refugees. Yet still its Pushtun leaders found it necessary brutally to suppress their tribal peers, terrorising the refugee camps and murdering the jirga-leaders who defied them there.

In the early 1990s, after the Soviets had been driven out and the former jihadist chiefs were fighting a civil war, Pushtuns again rallied around Islam. A band of Ghilzai Pushtuns near Kandahar, led by a mullah named Omar, backed by Pakistan and calling themselves the Taliban, raised the black flag. Gushing with Islamist zeal, Pushtun youths rushed to join them as they swept the feuding militias away.

But once the Taliban restored order to most of Afghanistan, Pushtuns began recoiling against their rulings. Their public executions and other outrages to public decency were anathema to them. So too when the Taliban—despite their celebrated chauvinism—outlawed wich pur and advocated female inheritance. No wonder if the lives of the vast majority of Afghan women have not eased since the Taliban were bombed from power.

For two years after their demise, the Taliban were not mourned in Afghanistan. But since then an insurgency has gathered pace. It is not quite clear what is driving it. An exploding opium harvest, which is providing cash for the Taliban and a reason for Pushtun farmers to keep the government away, is one reason. Another, as Sir Olaf might have foretold, is the response of the most remote and traditional Pushtuns to a foreign invasion.

In late 2001, thousands of Taliban and several hundred Arab and Central Asian followers of Osama bin Laden poured into northern Pakistan's tribal areas—including Waziristan, home of the Masood. To hunt them, and in a bid to save Western troops in Afghanistan from the same cross-border insurgency that hobbled the Soviet Union, Pakistan sent 80,000 troops into the tribal areas.

Alas, they have achieved the very opposite effect of that intended. Calling themselves the Pakistan Taliban, fighters of Waziristan's main tribes have rallied against the army, killing several hundred soldiers. As in the former refugee camps, jihadist assassins have killed several hundred Pushtun elders, ensuring that sharia, not Pushtunwali, is the law.

If history is any guide, many Pushtuns in northern Pakistan and southern Afghanistan will continue their drift to Islamist militancy until they are defeated, which looks impossible, or the Pakistani and Western forces are withdrawn. They are then likely to return to their simmeringly murderous tribal ways. That would be better than the current mess. But it would also leave millions of people outside the writ of Pakistan and Afghanistan. If either state is to succeed, the alternative writs of Pushtunwali and jihadist Islam will have to wither. But that will not be soon.

To imagine quite how long it may take, consider Nakband. It is a suburb of Peshawar, the most developed Pushtun city, a mere two-hour drive from Pakistan's smart capital of Islamabad. Yet it is little different from the craggy and forbidding tribal areas, where Pakistan's constitution does not apply. Nakband's inhabitants have no state services except the electricity they steal from the mains. There is no half-serious hospital for 20 miles. Pushtunwali, with a sprinkling of the Koran, is the law in Nakband. Blood-feuding, as marked by the ratchet of gunfire in the unbroken gloom of night, is routine. The government makes no effort to intervene in these disputes. Combing his long black hair beside a baked-mud road, a resident of Nakband said that, in theory, the city police were free to enter his suburb. But the locals had not permitted them to do so, so far as he could recall, since 1998.

http://www.economist.com/world/displaystory.cfm?story_id=8345531

آهنگي» از تاكستان هاي سوخته شمالي

keeyoomarth@gmail.com (Bahraam_e_Gor) — Wed, 02 Apr 2008 15:13:00 +0000

محب بارش استاد دانشگاه كابل"
به روز دوشنبه هفدهم جدي سال روان حدود ساعت هشت صبح از برنامه "سلام، صبح به خير" تلويزيون دولتي خبر مرگ استاد محمدكاظم آهنگ را شنيدم واين گفته استاد اعظم رهنورد زرياب به خاطرم آمد كه در مرگ يكي از فرهنگيان در نوشته "اي چرخ فلك!" نوشته بود: "... وچه دريغ كه بازهم فرزانه مرد ديگري از دست بشد، كينه ديرينه چرخ، بار ديگر گل كرد واين خاك سيه، گوهر ديگري را درسينه اش جا داد وبازهم فرهيخته مردي را ازتبار فضل وانديشه از ما گرفت..."
با نام "آهنگ چند دهه پيش از امروز آشنا شدم، او در مطبوعات افغانستان هر از گاهي بانوشته هايش حضور مي يافت. بعدها در دانشگاه كابل بود كه او را ديدم و بار بار ديدم، زنده ياد آصف بهخدا مشهور به آصف پريان، زنده ياد استاد رحيم الهام، پروفيسور داكتر وفايي استاد دانشكده زبان وادبيات وعزيزان ديگري ازياران هميشگي او بودند.
آهنگ از ديار ميربچه خان بود، همان غازي مرد پر آواز؛ زادگاهش را هرگز از ياد نبرد و در روزگار هجوم مور وملخ وزاغ وزغن به تاكستانهاي كوهدامن، آنچه كه بالاي مردمش آمده بود را در قالب ژانرهاي ژورناليستي نوشت تا از خاطره ها نرود وبه آيندگان نيز برسد، شايد آيندگان از گذشتگان بياموزند، امروزيان كه از ديروزيان هيچ پندي نگرفتند. به گفت كاروان سالار شعر فارسي دري، رودكي:
هركه نامُخت از گذشت روزگار
هيچ ناموزد زهيچ آموزگار
تاريخ بخت و اورنگ را بر كوه نشينان داد، مگر پهلوانان خمار باده خودخواهي به سگ ازچنبر جهانيدن" پرداختند، دوباره وسه باره وچند باره زن گرفتند، پلازه ها افراختند، "قوچ" جنگي كردند ومرغبازي وبودنه بازي وشهرياري از ياد رفت. معامله كردند خود را وملت شهيد را درقماري به نام "بُن" يكدو باختند كه لعنت خلق الله براهل معامله!
گفتيم "آهنگ" ديده ها را شنيد ودر دفتري نوشت وچاپ كرد ونيز استاد آهنگ در همان "ژانر" قلمي ديگر گرفت و به ياد آن آبكش زاده نوشت كه "نه ماه سلطنت وديگر هيچ".
اگر محمود طرزي را پدر ژورناليزم معاصر افغانستان خوانده اند، استاد آهنگ نيز كم از پدر نبود. "سير ژورناليزم درافغانستان" اثريست از آهنگ كه مانندش را نداشته ايم ونداريم. استاد زندگينامه بزرگمردان ومبارزان افغانستان را در صد – دوصد سال آخر جمع كرده بود. بيست اثر وده ها مقاله ونبشته ديگر از او چاپ شده.
در دوران حاكميت زاغ و زغن، همان سياه دستاران وسيه انديشان و سيه كرداران، راهي دياران دورتر شد- چون ده ها فرهنگي ديگر- اما برگشت. وقتي پرسيدم، استاد چرا برگشتي؟
گفت: نميشود، دل كندن ازين زمين، از ين ديار وازين آغوش دشوار است، دشوار!
نشنيده اي:
بي مرغ آشيانه چه خاليست
خالي تر از آشيانه مرغي
كز جفت خود جداست
آه اي كبوتران سپيد شكسته بال
اكنون به آشيانه خونين خوش آمديد
اما دلم به غارت رفتست
با آن پرندگان كه دگر برنگشتند
همانگونه كه رئيس امروزي دانشكده ژورناليزم در روز مرگ استاد پذيرفت كه: اگر آفريده هاي استاد آهنگ را از درسهاي ژورناليزم بگيريم، شايد حتماً چيزي ديگر نمي ماند... واين حقيقت است، حقيقتي پذيرفتني.
استاد ماه هاي آخر زندگي را در بيماري به سر برد.
جز يگان رفيق شفيق درست پيمان" ديگر كسي سراغي از او نگرفت و در روزمرگش جاي عالي جنابان وزارت اطلاعات و فرهنگ ودولتمردان ديگر، سخت خالي بود وتنها آسمان بود كه ميگريست. وقتي جنازه استاد را از منزلش به منزل ابدي مي برند صداي زني به گوشها مي آمد كه:
خانه ما را بي چراغ نساز
خانه ما را تاريك مكن
وخانه تاريك گشت، استاد به ابديت پيوست، شماري از فرهنگيان واستادان، جنازه را تاچند قدمي وچند صدقدمي همراهي كردند وفقط چند استاد دانشكده ژورناليزم بود كه تا دورتر ها رفتند تا "شمالي" تا زادگاه وخوابگاه ابدي استاد .
درشماره چهاردهم – پانزدهم فصلنامه "سپيده" نوشته يي چاپ شده از استاد آهنگ با نام "انجمن هاي ادبي افغانستان" درقسمتي از آن ميخوانيم:
"... نخستين بنيادهاي اساسي ادبي- فرهنگي، درقرن بيستم درافغانستان، همين انجمن هاي ادبي بودند... بنيادگذار اين انجمن ها درين سرزمين، نخست ازهمه انديشه وفكر خلاق مردم آرمانگرا و مبتكر افغانستان بوده است وبا تأسف بايد متذكر شويم كه بيشترينه از دولتهاي وقت حتا چنين ابتكارها را هم نگذاشته اند كه نام مقدس مردم و عنوان والاي مردمي را با خود همراه داشته باشند..."
درسطرهاي پيشتر آورديم كه او خاطره يي را كه قصه يك زن "شمالي" است در روي كاغذ آورد وچاپ كرد، قصه يك مادر كه نمونه يي بود از سرگذشت مادران ديگر.
مادري را طالبان به كابل آورده اند، اما فرزندان او، كودكان اين مادر چون كودكان ده ها مادر ديگر درشمالي مانده ودر زير آوار ها وپخسه ها رفتند با بدنه هايي پر از اثر تيغ ودار.
مادر هر روز در "سراي شمالي" مي آيد و از بام تا شام از هريكي كه از آن سو- از شمالي مي آيد سراغ فرزندانش رامي گيرد تا آنروز كه درجمع آوارگان وديوانگان مي پيوندد.
شبي كه باغچه را پيش چشمها كشتند
نگاه عشقه پيچان بي نوا كشتند
هنوز تشنه دوستان باغباني بود
كه تاك را به بيابان چه بينوا كشتند
و استاد آهنگ غريبانه به رفتگان "شمالي" پيوست. يادش به خير و نامش جاري زبان خاطرها و خاطره ها.

http://www.payamemojahed.com/index.php/site/more/352/