در وهله اول بسیار خوشحالم که بالاخره مراسم اختتامیه به صورت حضوری برگزار شد و تندیس سایت های برتر اهدا شد و به این ترتیب حجم بالای انتقاداتی که نسبت به برگزاری مراسم جشنواره وب بود کاهش پیدا کرد، امیدوارم این مراسم سرآغازی برای برگزاری مراسم های بزرگتر باشه، ایران نیاز به چنین مراسم برای وب داشت که خوشحالم که برگزار شد.

دیروز صبح همچنین اولین کنفرانس وب ایران نیز برگزار شد.

توی توئیتر سرچ میکردم مطلب خیلی زیاد بود در این خصوص ولی من در حال حاضر در جایگاهی نیستم که پاسخ بدم ولی مهمترین نکته ای که در کنفرانس وب امسال بود حضور Bert Bos ابداع کننده CSS و Bernard Gidon مدیر توسعه تجاری اروپا و خاورمیانه از W3C بود.
فضای وب ایران که تا کنون هیچ کدام از شخصیت های بین المللی در عرصه وب را به خودش ندیده و شاید به این دلیل و عدم حضور بسیاری از ایرانیان در کنفرانس های خارجی باعث شده تا ایران کمی از لحاظ علمی و فنی سطح بالا در عرصه وب از سایر کشورها عقب باشه ولی امیدوارم کنفرانس وب سرمنشاء حضور اشخاص تاثیر گذار وب در ایران باشد.

به شایان شلیله و محسن ملایری واقعا خسته نباشید میگم و واقعا زحمت کشیدن و برای برگزار مراسم امسال تلاش شبانه روزی بسیار زیادی کردند.

موج استانداردهای وب
یک نکته بسیار مهم که برنارد گیدون در سخنرانی اش بهش اشاره کرد حضور و مشارکت در تدوین استانداردهای وب هست، من خیلی زیاد توی این چند ساله در این خصوص مطلب نوشتم، بعد سخنرانی های برنارد گیدون و برت باس خیلی ها بهشون مراجعه میکردن و در خصوص استانداردهای وب و عضویت ازشون سوال میکردن و باهاشون صحبت میکردند، امیدوارم مانند بسیاری از عناوین و حرکت ها در حد موج نباشه که از فردا همه متخصص استانداردهای وب بشن و بعد دیگه هیچ حرکت خاصی توی این زمینه صورت نگیره.

همون طور هم که در مراسم “روز جهانی کاربردپذیری” قول داده بودم بزودی یک سمینار در خصوص Open Web Platform خواهیم داشت که معاقبا اعلام خواهم کرد ولی خب حجم بالای استانداردها و فعالیت ها مسلما محدود به همین سمینار نخواهد بود.

مراسم برای اولین بار برگزار میشد و اولین کنفرانس هم در این زمینه بود که خب مثل بسیاری از مراسم ها دچار کم و کاستی هایی بود ولی به نظر من ارزش برگزار این مراسم بسیار بالاتر از بیان برخی کم و کاستی ها در شبکه های اجتماعی و توئیتر با کنایه در شبکه های اجتماعی است.
قبل از نوشت این پست در توئیتر عبارات “جشنواره وب” و “کنفرانس وب” و همچنین تگ #iwf1390 را دنبال کردم و برخی توئیت ها تاسف آور بود ولی من این توئیت ها را به حساب “ساعت حرکت وب” میزارم.
افرادی که خودشون هیچ حرکتی نمیکنند و فقط تلاش های دیگران را به تمسخر میگیرند، من خودم تا سال گذشته و روز جهانی کاربردپذیری انتقادات همه افراد واسم مهم بود حتی در برهه ای اونقدر حجم انتقادات و توهین ها زیاد شد که برای مدتی از وب کنار کشیدم ولی از امسال عادی شد که هر کاری کنی بازم عده ای هستند که حرف خودشون را میزنند.
وب ایران یک جامعه و فضای رو به رشد هست هنوز اونقدر گسترده نشده که افراد خودشون را در گروه ها و طیف های خاصی ببیند یا یارکشی کنند و این رشد اولیه یک تلاش جمعی نیاز داره تا رو به جلو حرکت کنه، وب مانند برخی صنایع محدود به مکان خاصی نیست و خیلی سریع تر میشه در وب جهانی با چند وب سایت حضور پیدا کرد.

یک سری انتقادات در خصوص برخی سخنرانی ها حتی در همایش روز جهانی کاربردپذیری هم به همایش وارد شده بود و من سکوت کردم و در پست وبلاگم در این خصوص چیزی ننوشتم و حتی امروز توی توئیتر جستجو میکردم به کنفرانس وب هم وارد شده بود، در موردش توضیح اضافه ای نمیدم ولی بهتره قبل از اینکه پیکان حملات اتون را به سمت کنفرانس ها و همایش ها و سخنرانی ها در ایران بگیرید یک نیم نگاهی به کنفرانس ها و همایش های خارجی داشته باشید.

یک نکته ای را هم توی پرانتر بگم، نمیخواستم در مورد این موضوع اشاره کنم ولی خیلی از افراد در مراسم اختتامیه جشنواره وب من را دیدن و ازم سوال کردن، لازم دونستم اینجا و توی وبلاگ بهش پاسخ بدم، اون موضوع هم رایگان بودن یا پرداخت هزینه برای کنفرانس و سمینار و همایش بود، از من سوال میکردن چرا “روز جهانی کاربردپذیری” طی دو سال گذشته رایگان بوده و کنفرانس وب با پرداخت هزینه ثبت نام امکان حضور بوده است.
اصولا این دو نوع مراسم از همدیگه مجزا هستند و روز جهانی کاربردپذیری یک مراسم جهانی است و انشالله تا ۱۰ سال دیگه هم بتونیم برگزارش کنیم رایگان خواهد بود و این موضوع با توجه به رویکرد جهانی این همایش و برگزار این مراسم هست و نه تنها در ایران بلکه در اکثر کشورها به صورت رایگان برگزار خواهد شد و ماهیت چنین مراسم هایی از کنفرانس در تمامی کشورها جدا هست.
مسلما برنامه های آتی که در این خصوص و خارج از روز جهانی کاربردپذیری یا برگزار خواهد شد رایگان نخواهد بود!

امیدوارم این روالی که طی ۳-۴ سال گذشته در وب ایران آغاز شده و طی یک سال اخیر سرعت بیشتری پیدا کرده باید ۱۰ سالی زودتر آغاز میشد، هنوز جای خالی بسیاری از موضوعات به صورت همایش، سمینار و کنفرانس و همچنین وب سایت ها در فضای وب ایران خالی است، موضوعاتی نظیر Open Source یا تکنولوژی های برنامه نویسی یا حتی کارگاه هایی در این زمینه ها واقعا وب ایران را به تعالی میرسونه، به جای اینکه خودمون را برتر از دیگران بدونیم مشارکت کنیم تا وب در ایران به جایگاه واقعی خودش برسه.

کارآفرین یا Entrepreneur چه کسی است؟
طبق تعریف ویکی پدیا؛ کارآفرین فردی است که با صرف زمان و انرژی لازم، منابع، نیروی کار، مواد اولیه و سایر دارایی‌ها را به گونه‌ای هماهنگ می‌سازد که ارزش آن‌ها و یا محصولات حاصل از آن‌ها نسبت به حالت اولیه‌اش افزایش یابد (ایجاد ارزش افزوده کند). کارآفرینان با مهارتی که در تشخیص فرصت‌ها و موقعیت‌ها و ایجاد حرکت در جهت توسعه این موقعیت‌ها دارند، پیشگامان حقیقی تغییر در اقتصاد و تحولات اجتماعی محسوب می‌شوند.

دنیای وب در بیرون از ایران را که مرور میکنیم به اسم کارآفرینان در وب میرسیم که دنیای وب را به نوعی متحول کرده اند.
Kevin Rose ( Digg ), Mark Zuckerberg ( Facebook ), Evan Williams ( Twitter, Blogger ), Chad Hurley ( Youtube ) , Matt Mullenweg ( WordPress ), Bill Gates, Larry Page and Sergey Brin

کنفرانس LeWeb پاریس، Web 2 Summit از کنفرانس هایی هستند که سالانه از این افراد دعوت میکنند تا در مورد کارآفرینی و وب سایت و کارآفرینی اشون صحبت کنند

اما در وب و فناوری اطلاعات ایران این افراد چه کسانی هستند؟
افرادی هستند که شرکت های پیشرو در صنعت نرم افزار هستند؟
افرادی هستند که وب سایت هایی با توجه به فضای کنونی وب ایران ایجاد کردند؟
افرادی که از موقعیت هایی کنونی در ایران استفاده کرده اند و کسب کاری راه اندازی کرده اند؟

طی ۱۰ سال گذشته که وب و صنعت نرم افزار ایران آغاز شده و معرفی شده است این افراد کجا معرفی شده اند یا در کدام کنفرانس و سمینار به این شرکت ها و وب سایت ها فرصت معرفی داده شده است ؟
به نظر من معرفی این افراد در ایران باعث میشه تا وب ایران کمی هویت به خودش بگیره، وب در ایران کارآفرینی خاص خودش را داره و افرادی هستند که از فضای وب استفاده کرده اند و سرویس هایی را راه اندازی کرده اند.

به نظر من این وب سایت ها و شرکت ها پیشرو در وب و نرم افزار در ایران هستند و یا افرادی که به لحاظ مدیریتی و فنی در این شرکت ها و وب سایت ها دخیل بوده اند:
۱. محمود نظاری، همکاران سیستم
به خاطر ۲۰ سال تولید نرم افزار
تعداد کارمندان بیش از ۱۰۰۰ نفر

۲. شاهین طبری، آیدین توکل و احسان پرتو، چارگون
به خاطر تولید اتوماسیون تحت وب در ایران
تعداد کارمندان بیش از ۲۵۰ نفر

۳. محمدجواد شکوری، کلوب و آپارات

۳. شرکت آتیه داده پرداز
نیما شایافر، فرید ارض پیما و علیرضا الیادرانی
ورچین

۴. نیما شایافر ، حسین شمس و امیرمحمد سعید، جار
البته به تازگی آغاز به کار کرده ولی به نظر من ایده جدیدی هست

۵. حسام آرمندهی، بازار
بازار برای نرم افزار های ایرانی اندروید

۶. علیرضا شیرازی
بلاگفا

۷. سایت های خرید گروهی
احسان آراسته، مهدی تقی زاده، آف چی
اشکان روشنایی، همخرید
نازنین دانشور، تخفیفان

۸. فروشگاه های اینترنتی
چاره
البسکو
دیجی کالا

۹. مهدی تقی زاده، پدرام پورحسین
فیدیلیو

۱۰. شایان شلیله، OLC
یادگیری الکترونیکی زبان انگلیسی

ممکن است افراد بسیار زیادی در این حوزه باشند که من هنوز با آنها آشنا نشده ام، اگر شما هم فرد یا وب سایتی را میشناسید که منجر به کارآفرینی شده است معرفی کنید.
شاید یک بخش در مورد معرفی کارآفرینان و پروفایل اشون توی وبلاگم ایجاد کنم تا اون صفحه دائم به روز بشه.
در پایان امیدوارم در کنفرانس ها و سمینارها و همایش ها به این افراد فرصت صحبت داده بشه تا کارآفرینان وب ایران هم شناخته بشن و وب ایران یک هویت در این بخش پیدا کنه.

امیدوارم وب ایران خیلی زودتر جهانی بشه و این فعالیت ها که برخی اشون هم ایده هایی ناب هستند محدود به وب ایران و فارسی نگردد.

پی نوشت: ممکن است افراد بسیار زیادی در حوزه های مختلف دیگر نیز فعال باشند، اسامی که اسم بردم افرادی که من میشناسم و با وب سایت، شرکت یا فعالیت های آنها آشنایی دارم.

برای استفاده از یک نرم افزار باید برای سه سیستم عامل ویندوز، مکینتاش و لینوکس دانلود میکردم، برای استفاده از نسخه موبایل باید دنبال نسخه ویندوز موبایل و اندروید اون نرم افزار میگشتم و دانلود میکردم، جدا از بحث نرم افزار تبادل دیتا و فایل بین چندین سیستم عامل و نرم افزار بود.
برای ذخیره سازی فایل ها در لینوکس از ابونتو وان استفاده میکردم، در ویندوز از اسکای درایو در مکینتاش از آی دیسک و به تازگی آی کلاد استفاده میکردم، برای آدرس بوک در لینوکس فضای ابونتو وان استفاده میکردم در مک از آدرس بوک و در ویندوز از Outlook و Windows Contacts استفاده میکردم.

این پراکندگی دیتاها در سیستم عامل های مختلف بواسطه استفاده در محل کار و استفاده شخصی باعث شده بود تا مدت زمان و هزینه بالایی صرف دانلود و یا خرید نرم افزار برای چندین سیستم عامل میشد، بنابراین تصمیم گرفتم تا یک مجموعه محصول را انتخاب کنم که هزینه و زمان بالایی صرف نکنم و بتونم بهترین استفاده را داشته باشم.

هم اکنون چه چیزهایی دارم؟
من یک مک بوک پرو + یک لپ تاپ سونی + یک آی مک و یک دسکتاپ ویندوز + یک موبایل با سیستم عامل Symbian و یک موبایل با سیستم عامل Windows Mobile دارم.
من از تکنولوژی هایی نظیر Java و PHP و نرم افزارهایی مانند Photoshop استفاده میکنم.
در محل کار هم فقط از Outlook برای ایمیل ها و تقویم استفاده میکنم.

چه چیزهایی نیاز داشتم؟
نیاز به یک دسکتاپ برای کار در منزل داشتم
نیاز به لپ تاپ برای حمل و نقل داشتم
نیاز به یک تبلت ۹ یا ۱۰ اینچ برای استفاده از جلسات و استفاده نظیر کتاب خوانی داشتم
نیاز به یک موبایل برای ضبط سریع صدا و دوربین قوی داشتم
مهمترین مسائل ارتباط بین سخت افزار ها از طریق سیستم عامل و همچنین به روز رسانی سیستم عامل بود و همچنین دغدغه نگهداری اطلاعات بر روی آنها را نداشته باشم.
همچنین به راه حل هایی مانند VMWare کنار هر کدام از گزینه هایی زیر فکر میکردم که در صورت انتخاب هر کدام گزینه ها چقدر نیاز به یک Virtual Machine دارم.

راه حل هایی که انتخاب کردم:
۱. ویندوز
یک کامپیوتر رو میزی با سیستم عامل ویندوز + یک لپ تاپ با سیستم عامل ویندوز ( یک لپ تاپ Sony SR داشتم ) + یک تبلت با سیستم عامل ویندوز + یک موبایل با سیستم عامل Windows Phone
ویندوز را به عنوان یک سیستم عامل قوی و یکپارچه میدونم و فکر میکنم تا یک دهه آینده سیستم عامل هنوز این یکپارچگی را نخواهد داشت ولی دلیلی که باعث شد به سمت استفاده کامل از ویندوز نروم نبود یک تبلت مناسب ( البته به تازگی Sony S عرضه شده است ) و همچنین تجربه تلخ استفاده از ویندوز موبایل بود.
من یکی از طرفداران پر و پاقرص ویندوز موبایل بودم، از i-Mate JAM تا HTC Touch2 داشتم ولی یکی از مشکلات عدیده ای که داشتم عدم به روز رسانی سیستم عامل ویندوز موبایل یا ویندوز فون کنونی بود.
ولی ویندوز برای استفاده به عنوان یک سرور برای Apache‌ بسیار کند بود!

۲. لینوکس
یک کامپیوتر رو میزی با سیستم عامل لینوکس ( به طور مثال ابونتو ) + یک لپ تاپ با سیستم عامل لینوکس + یک تبلت با سیستم عامل لینوکس یا اندروید + یک موبایل با سیستم عامل لینوکس مثل MeeGO یا اندروید
دلیل عدم انتخاب این گروه هم نبود یک موبایل با ثبات با سیستم عامل لینوکس بود و گزینه ای به جز اندروید پیش روی من نبود، با توجه نبود ایم یکپارچی بین اندروید و لینوکس کار را برای من کمی مشکل میکرد.
لینوکس برای دسکتاپ و لپ تاپ سیستم عامل مطمئنی بود و برخی نیازهای من مانند استفاده از Apache را برطرف میکرد ولی تمام نیازهای من مانند یک نرم افزار گرافیکی قوی در حد Adobe Photoshop را برطرف نمیکرد.
لینوکس نیاز من را برای استفاده از یک وب سرور قوی مثل Apache‌برطرف میکرد ولی واقعیت این هست که سردرگرمی در لینوکس و کار با سیستم عامل لینوکس و تنظیمات مختلف برای من در لینوکس بسیار سخت بود.

۳. مکینتاش ( مک )
یک آی مک + یک مک بوک پرو + یک تبلت آی پد + یک موبایل آی فون
یک آی مک گزینه خوبی برای دسکتاپ بود، لپ تاپ مک بوک پرو هم ابزار مناسبی بود، یک آی پد هم تقریبا تمامی ابزارهایی که در دسکتاپ و لپ تاپ داشتم را برطرف میکرد و موبایل آی فون هم ابزارهای مناسبی برای استفاده من داشت.
مهمترین نکته به روز رسانی تا چند نسخه روی هر کدام از محصولات بود و همچنین با وجود محصولی مانند iCloud تبادل برخی اطلاعات مانند iWork و Address Book برای من بسیار راحت بود.
تقریبا تمامی نیازی های نرم افزاری که در ویندوز بهشون نیاز داشتم بر روی سیستم عامل مک نیز وجود داشت.
مک هم هسته قوی Unix را برای استفاده از Apache داشت و هم رابط کاربری مناسبی داره.
در محل کار هم نصب یک Office for Mac 2011 ساده ترین و سریعترین راهکار بود.

انتخاب من گزینه ۳ و استفاده از محصولات اپل یعنی یک آی مک + یک مک بوک پرو + یک تبلت آی پد + یک موبایل آی فون بود.

ولی شاید کنار محصولات اپل و مک یک موبایل با سیستم عامل اندروید داشته باشم، وسوسه کار با سیستم عامل اندروید همچنان وجود دارد و معتقدم آینده بسیار عالی خواهد داشت.

ساعت حرکت قطار که می رسید و همین که قطار راه می افتاد، بچه ها می دویدند، سنگ بر می داشتند و قطار را مورد حمله قرار می دادند. من تعجب می کردم که اگر به این قطار باید سنگ زد، چرا وقتی که ایستاده یک ریگ کوچک هم به آن نمی زنند و اگر باید برایش اعجاب قائل بود ، اعجاب بیشتر وفتی است که حرکت می کند.این معما برام وجود داشت تا وفتی که بزرگ شدم و وارد اجتماع شدم. دیدم، این قانون کلی زندگی ما ایرانی هاست که هر کسی و هر چیزی تا وقتی که ساکن است، تا ساکت است،مورد تعظیم است، اما همین که به راه افتاد و یک قدم برداشت، نه تنها کسی کمکش نمی کند، بلکه سنگ است که به طرفش پرتاب می شود و این نشانه ی یک جامعه مرده است. ولی یک جامعه زنده فقط برای کسانی احترام قائل است که متکلم هستند نه ساکت، متحرکند نه ساکن، باخبرند نه بی خبر.

این داستان فعالیت در فضای وب ایران است، بعد از نوشتن مطلبی در مورد همایش کاربردپذیری کامنت هایی دریافت کردم که گاها توهین آمیز بود و یا انتقاد بسیار تندی بود ! من به شخصه فرد انتقاد پذیری هستم و هیچ گاه ادعا نمیکنم کاری که انجام میدم – حتی همین وبلاگ نویسی – بدون عیب و نقص است.
طی روزهای گذشته کامنت های بسیار زیادی دریافت کردم و تا جایی که امکان داشت اونها را منتشر کردم، نقدهای مختلف در وبلاگ ها را هم خوندم، بیشتر مخاطب من افرادی هستند که کامنت هایی غیر قابل انتشار گذاشتند !

متاسفانه فضای کنونی وب در ایران فاصله ی بسیار زیادی با برخی کشورهای پیشرو در این زمینه دارد، از وضعیت طراحی وب سایت تا مسائلی در حوزه مدیریت وب و …ولی این فاصله در نگاه فقط فاصله بسیار زیادی است و در عمل فاصله اندکی است، ما ایرانیان نیز میتونیم وضعیت رابط کاربری و طراحی وب سایت هامون را ارتقاء بدیم، میتونیم در بسیاری از زمینه های وب پیشرو باشیم ولی همه این ها بستگی به انجام فعالیت هایی در راستای طراحی وب است.

فضای ایران اینقدر بکر و دست نخورده است که اگر ده برابر همین روال فعلی هم فعالیت هایی صورت بگیره باز هم جای کار داره، اگر سالانه فقط یک همایش در زمینه کاربردپذیری برگزار میگردد ظرفیت برگزاری سالانه ۲-۳ همایش در این زمینه را دارد، اگر سالانه یک جایزه در زمینه وب برگزار میگردد فضای کنونی ظرفیت چندین جایزه در زمینه های مختلف در ایران را دارد، فضای کار برای همه هست، هیچ چیزی انحصاری در دست عده ای نیست که اگر چند نفر همایش در زمینه کاربردپذیری در وب اجرا کردن دیگه هیچ فضای کاری وجود نداشته باشد !

به طور مثال برنامه نویسی زبان هایی مثل PHP و .Net در حوزه کاری من نیست ولی به جرات میتونم بگم سالانه بیش از ۲۰ عنوان همایش و نشست و کنفرانس میتوان در این زمینه ها برگزار کرد، مباحث حوزه طراحی وب اینقدر گسترده هست که سالانه ظرفیت بیش از ۱۰ همایش و نشست و کنفرانس وجود دارد.

به جای اینکه وقت خودمون را صرف کنیم تا با آی پی ها و ایمیل ها و اسامی مختلف زیر یک مطلب کامنت بزاریم همین زمان را صرف کنیم شاید بتونیم کار بهتری انجام بدیم، شاید فرصتی برای مطالعه بیشتر باشه و هنوز نمیدونم چرا زمانی اگر یک فعالیتی توسط عده ای صورت گرفت تلاش نمیکنیم تا خودمون کار بهتری انجام بدیم، تلاش میکنیم تا فلانی را به زیر بکشیم، که نه آقای ایکس کاری کنه و نه خودمون کاری کنیم.

همون طور که بالاتر گفتم فضای کنونی وب در ایران در بسیار از زمینه ها بکر و دست نخورده است، اگر وضعیت کنونی وب در جهان را ۱۰۰ در نظر بگیریم فضای کنونی وب ایران فکر نمیکنم عددی بیشتر ۲ باشه، وضعیت کنونی وب در دنیا شامل فعالیت ها، وب سایت ها، کنفرانس ها و همایش ها، مسابقات، جوایز و حتی وبلاگ های تخصصی است.

این نخستین بار نیست که چنین کامنت هایی دریافت میکنم و طی این مدت هم تلاش کردم تا این موضوع برای من عادی بشه، قبل تر در هنگام برگزاری جوایز وب ایران و برخی جلسات همین کامنت ها را دریافت کردم و تلاش کردم تا بدون توجه به این مسائل کارم را حوزه تخصص خودم انجام بدم.

به جای این فعالیت هایی که به سود هیچ کسی نیست و فقط باعث منزوی شدن افراد و کم شدن فعالیت ها میگردد تلاش کنیم تا فعالیت هایی انجام بدیم که به رشد وب در ایران کمک کند.

اما امروزه فناوری های جدید آمده است
شما میتونید از HTML5 و CSS3 استفاده کنید.
شما میتونید از فونت های مختلف فارسی استفاده کنید ( اینجا )
شما میتونید صفحات را برای صفحه های نمایش واید طراحی کنید.
شما میتونید از Jquery استفاده کنید.
شما میتونید از تصاویری با فرمت PNG استفاده کنید.
از تکنیک هایی همچون Responsive Web Design استفاده کنید.
خودتون را دیگه محدود مرورگرهای نسخه پائین نکنید و بهتر بگم خودتون را محدود به مرورگر Internet Explorer نسخه ۶ نکنید، امروزه آخرین نسخه تمام مرورگرها اعم از Safari, Internet Explorer, Google Chrome, Mozilla Firefox, Opera از آخرین فناوری های اعم از Open Web Platfrom پشتیبانی میکنند، پس دست شما برای استفاده از خیلی تکنیک ها در طراحی وب باز است.
مرورگر خود را به روز کنید

کسی شما را برای استفاده از فناوری جدید سرزنش نمیکند!

اگر اجبار به به روزرسانی کردید یک ویژگی تازه داشته باشید، اگر قرار است کاربران وب سایت یا نرم افزار تحت وب خود را مجبور کنید تا مرورگر خودشون را به روز کنید امکانات خاصی تعبیه کنید که کاربر فرق بین استفاده از فایرفاکس ۳ و ۷ را متوجه شود!
به طور مثال اگر شما سیستم عامل خود را به روز میکنید، یا موبایل خود را به روز میکنید حتما برای استفاده از امکانات جدید تری این کار را انجام میدهید و شرکت تولید کننده سخت افزار یا نرم افزار به گونه ای شما را ترغیب به استفاده از محصول جدید یا نسخه جدید میکند که این استفاده همراه با سرعت بهتر و یا امکانات بیشتری باشد.

مثال دیگر در مورد گوگل است، گوگل میگوید اگر شما مرورگر خود را آپ دیت کنید میتوانید از جستجوی صوتی نیز استفاده کنید ولی اگر از مرورگرهای قدیمی استفاده کنید صرفا به صورت متن جستجو کنید، این یعنی یک تجربه لذت بخش و ویژگی خاص برای جستجو در گوگل و خیلی از کاربران حتی برای تجربه این موضوع مرورگر خود را به روز کنند.

اگر با کاربران عادی یا به طور مثال سازمان های دولتی مخاطبان شما هستند باید اجبار به روز رسانی را با یک تجربه لذت بخش جایگزین کنید، مثلا کاربران شما اگر مرورگر خود را به روز کردند این به روز رسانی همراه با یک ویژگی خاص برای سایت یا محصول شما باشد.

اجبار خوب نیست ولی برای پیشرفت سطح طراحی وب سایت ها و محصولات تحت وب در ایران دیگر میبایست کاربران را مجبور کنید تا مرورگر خودشون را به روز کنند در غیر اینصورت شاید توسعه خیلی از فناوری های وب که در بالاتر بهش اشاره کردم یک دهه طول بکشه!

از وبلاگینا و آرش زاد هم که این مراسم را به صورت زنده پوشش داد تشکر میکنم و خسته نباشید میگم، واقعا به بهترین نحوه ممکن این مراسم را پوشش دادند
گزارش زنده روز جهانی کاربردپذیری

اولین نکته در مورد نوع برگزاری همایش هست، همایش به صورت کاملا داوطلبانه برگزار شد و خب مسلما ساختار و روند برگزاری با کنفرانس – به صورت کمیته علمی و بررسی مقالات – و یا نشست تخصصی کاملا متفاوت هست.

دومین نکته در مورد خود موضوع کاربردپذیری است، کاربردپذیری خیلی از حوزه ها را در بر میگیره و هر حوزه رعایت یک سری از مسائل منجر به کاربرپذیری خواهد شد، به طور مثال امسال حمید استادهاشمی ارائه ای تحت عنوان “کاربردپذیری در مترو” داشت و جنبه های مختلف کاربردپذیری را در مترو و ساختار حمل و نقل شهری بررسی کرد.
نخستین هدف مجموعه ای که این همایش را برگزار کرد فرهنگ سازی و گسترش کاربردپذیری در ایران است که در کلیه حوزه ها گسترش پیدا کنه، گسترش موضوع کاربردپذیری علی الخصوص در وب ارتقاء سطح کیفی وب سایت ها را به همراه دارد.

سومین نکته وضعیت کاربردپذیری در ایران است، کاربردپذیری در سایر کشورها در زمینه آکادمیک در رشته هایی مانند Human Computer-Interaction و Interaction Design قرار دارد از اونجایی که این موضوعات اصلا به صورت آکادمیک در ایران وجود ندارد بنابراین فعالیت هایی که در ایران به صورت علمی و تحقیقاتی صورت میگیرد علاقه شخصی افراد در حوزه وب است، همین طور در ساختار شرکت ها تا اونجایی که من اطلاع دارم و مشاهده کردم فقط شرکت چارگون دارای بخش UX‌ است و حتی در ساختار شرکت های حوزه فناوری اطلاعات وجود ندارد که امیدوارم این مراسم به گسترش این موضوع کمک کند.

چهارمین نکته بازتاب ها است، عصر فرصت کردم و تگ #wud1390 را در توئیتر دنبال کردم و بازتاب ها را خوندم، به شخصه عقیده دارم هیچ برنامه ای بی اشکال نیست، من و محمدرضا و سایر دوستانی که همکاری کردن تا بتونیم این مراسم را برگزار کنیم توان امون را به کار گرفتیم تا بتونیم این مراسم را به بهترین نحوه ممکن برگزار کنیم به هر حال از نخستین تجربه های برگزاری همایش در زمینه وب در ایران هست و مسلما دچار کم و کاستی هایی هست.

پنجمین نکته در مورد ارائه ها است، به نظر شخصی خودم سطح ارائه ها خیلی بهتر از سال قبل بود، از لحاظ اینکه موضوعاتی در زمینه تجربه کاربری و تعامل انسان-کامپیوتر هم داشتیم و هم از لحاظ اینکه چند مورد بررسی خیلی خوب داشتیم، مثل بررسی مترو، بانک پاسارگاد و …

ششمین نکته حضور طراحان و توسعه دهندگان بود، جمع شدن خیلی از طراحان و توسعه دهندگان که به این موضوع علاقه نشون دادن و حضور پیدا کردن خیلی برای من ارزشمند هست، سهیل رشیدی مدیر سایت iDevCenter، نیما شایافر، پدرام پورحسین، محسن طالب و خیلی از افراد دیگه حضور پیدا کردن که برای من ارزشمند بود.

هفتمین نکته شرکت کنندگان هست، نسبت به سال گذشته رشد واقعا چشمگیری داشت، سال گذشته ۱۳۸۹ حدود ۶۰ نفر حضور پیدا کرده بودن که این تعداد امسال به ۱۷۰ نفر رسیده بود، همین رشد میزان شرکت کنندگان که بسیاری اشون را حرفه ای ها وب تشکیل میدادن بسیار قابل توجه است، البته امسال با توجه محدودیت هایی که وجود داشت به صورت ثبت نامی بود که امیدوارم این موضوع در سال آینده رفع گردد.

هشتمین نکته مدت زمان برگزاری بود، یک اتفاق خیلی معمولا در اجرای برنامه های بیش از ۴-۵ ساعت در ایران کم شدن میزان شرکت کنندگان بعد از ناهار هست، البته امسال بعد از ناهار و هنگام اختتامیه حدود ۶۰-۷۰ نفر در سالن حضور داشتن که خب بزرگ بودن سالن باعث شده بود که این خالی شدن بیشتر توی چشم بزنه، سال آینده مراسم را خیلی کوتاه تر برگزار میکنیم که باعث خستگی شرکت کنندگان نگردد.

امیدوارم همایش ها و کنفرانس های این چنینی خیلی بیشتر از قبل برگزار بشه، فکر میکنم پرداختن به موضوعاتی در حوزه وب و برگزاری همایش ها و کنفرانس ها و نشست ها در حوزه وب بتونه به رشد وب در ایران کمک کنه، اینقدر موضوعات متنوع هست که هر ماه یک موضوع هم باشه باز هم جای خالی برخی موضوعات را حس کنیم، از بحث های طراحی و توسعه تا بحث های مدیریتی وب همه توی ایران جای کار دارند.
در کشور آمریکا سالانه بیش از ۲۰۰ همایش و کنفرانس و نشست با محوریت وب برگزار میگردد، در غرب آمریکا که شرکت های بزرگی همچون گوگل و ماکروسافت و فیس بوک قرار دارند سالانه بیش از ۵۰ کنفرانس و همایش در زمینه طراحی و توسعه وب برگزار میگردد، لندن سالانه بیش از ۲۰ همایش و کنفرانس در زمینه وب برگزار میگردد، در پاریس سالانه ۳ نشست تخصصی با حضور شرکت های بزرگ برگزار میگردد ولی سهم ایران و تهران صفر است !

همه کاربران این تغییرات را پیش از انجام از دید خودشون مورد بررسی قرار دادند، ولی من میخوام از زاویه دیگه ای به قضیه نگاه کنم، از دید فنی و نیم نگاهی از طرف گوگل که با توجه به عدم انتشار مطلب رسمی با توجه به شواهد و قرائن مطالب را بیان میکنم.

اولین موضوع در مورد ماهیت گوگل ریدر هست، گوگل ریدر یا خبر خوان گوگل ابزاری است که برای خواندن فید وبلاگ ها و وب سایت ها مورد استفاده قرار میگرد و در طبقه بندی رسانه های اجتماعی در دسته News Aggregator قرار میگیرد.
گوگل چند سال پیش ابزارهای مشارکتی را به گوگل ریدر اضافه کرد.
ابزارهای مشارکتی به ابزارهای گفته میشه که کاربران با مشارکت در محتوا باعث بالا بردن ارزش یک مطلب وبلاگ یا خبر می‌شوند، به طور مثال فرندفید یک شبکه مشارکتی Collaborative Netwrok است که کاربران با مشارکت در بخش کامنت ها و لایک ها باعث بالا رفتن سطح کیفی پست ها میشوند و بهترین مطالب بوسیله مشارکت کاربران اعم از لایک یا کامنت مشخص میگردد.

گوگل ریدر یک رسانه اجتماعی است و شبکه اجتماعی نیست، ابزارهایی مثل لایک، کامنت، به اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی و دنبال کردن مطالب به اشتراک گذاشته از قابلیت های یک شبکه مشارکتی است.

گوگل ریدر از تبدیل این سرویس به یک شبکه اجتماعی ناراضی بود، گوگل ریدر تبدیل به یک سرویس با هزینه نگهداری بالا و تولید داده شده بود که نگهداری از میلیون نت و صدها میلیون کامنت و لایک هزینه های گزافی را به گوگل تحمیل میکرد، اضافه شدن گوگل باز و گوگل پلاس که گزینه های لایک و پلاس وان داشتند نیز باعث تکرار این روند میشد.

به طور مثال شما خواننده مطلب وبلاگ من هستید و مطلبی ار وبلاگ من را به اشتراگ میگذارید یا لایک میزنید، اگر شما کاربر سه سرویس گوگل ریدر و گوگل پلاس و گوگل باز باشید مطلب وبلاگ من را برای همه خوانندگان خود به اشتراک بگذارید یعنی از یک مطلب سه بار در سه شبکه متفاوت استفاده کردید، دنبال کنندگان شما قصد دارن مطلبی که شما از وبلاگ من به اشتراک گذاشته اید را لایک بزنند و یا کامنت بگذارند، خب ۵ نفر در گوگل باز لایک زدن، ۴ نفر در گوگل پلاس پلاس وان کرده اند، ۸ نفر در گوگل باز لایک زدن، کامنت ها هم به همبن صورت در سه شبکه سه نوع گفتگوی متفاوت با افراد متفاوت فقط زیر یک مطلب منتشر خواهد شد، همین تکرار داده ها شاید برای یک مطلب رقم بسیار پائینی باشد ولی برای گوگل با ۱۰۰ میلیون کاربر در این سرویس ها رقم بسیار بزرگی خواهد شد و فقط باعث تولید دیتا خواهد شد و با توجه به اینکه این سیستم یکپارچه نیست در سه سرویس متفاوت مقداری دیتا اعم از لایک و کامنت موجود است، چه زمانی این دیتا ها تبدیل به اطلاعات خواهد شد ؟ زمانی که من ۵ + ۴ + ۸ را با هم جمع کنم و متوجه بشم جمعا ۱۷ نفر مطلب من را لایک زده اند، چه زمانی کامنت ها تبدیل به اطلاعات خواهد شد ؟ زمانی که من کامنت ها را در یک صفحه جمع بندی کنم و به نتیجه مطلوبی برسم ولی بدلیل اینکه کامنت ها در گوگل پلاس با گوگل ریدر متفاوت هست یعنی بحث یکپارچه ای صورت نگرفته است تبدیل به اطلاعات نخواهد شد.

هدف گوگل از این یکپارچکی کاهش هزینه نگهداری و توسعه و یکپارچگی سیستم هاست، من در چند مطلب قبل تر به مشکلاتی اعم از لایک و فالورها و .. در چندین سرویس گوگل اشاره کردم که این موضوعات ضعف گوگل در معماری اطلاعات و طراحی اطلاعات را نشون میده، که وب سایت های مثل گوگل و فیس بوک بدنبال پوشش این ضعف هستند.

کاربری نادرست نیز یکی از مشکلات عدیده ای است که گریبان گیر گوگل شده است، استفاده از گوگل به عنوان وبلاگ شخصی برای انتشار مطالب – استفاده از Note in Reader – نیز از مشکلات مهم گوگل بود که تصمیم به تغییر ساختار گرفت، گوگل ریدر با توجه به معماری اطلاعات این رسانه یک ابزار وبلاگ نویسی نیست چون نبود آرشیو مشخص و دسته بندی و از دسترس خارج شدن نت از مشکلات مهم گوگل ریدر بود.

در سال ۲۰۰۸ که گوگل ابزار نت را در گوگل ریدر معرفی کرد هدف اش در وهله اول این بود کاربران از سایت هایی که فید ندارند بتونند مطلب منتشر کنند ولی امروز در همین جامعه کاربران فارسی این ابزار به جای به اشتراک گذاری مطالب تبدیل به آخرش هدف گوگل ریدر از این ابزار شده یعنی فضایی که آگهی های گودری و نوشته های شخصی یک کاربر و خاطرات روزانه درصد بسیار بالاتری دارن تا مطالبی که به این وسیله منتشر شده باشند.
البته این موضوع مقداری به تعریف نادرست از واژه های پست و نت هست، استفاده ای که از این ابزار شده بیشتر Post in Reader بوده تا Note in Reader !

چند سال پیش سرویسی تحت عنوان Odeo راه اندازی شد، این سرویس قصد داشت تا به عنوان اولین سرویس پادکست مشغول به فعالیت شود ولی پس از مدتی این سرویس تبدیل به سرویسی برای انتشار موسیقی شد، خب نگهداری این سرویس برای دارندگان اش به صرفه نبود و تعطیل شد، سرویس های زیادی بدلیل استفاده نادرست کاربران یا تامین نشدن منافع اشون تعطیل شدن یا تغییر رویه دادند.

سرویسی مثل توئیتر تنها شعارش عوض میشه و سرویسی مثل گوگل ریدر به گونه دیگه ای تغییر میکنه.

از نظر من منافع یک شرکت مثل گوگل یا فیس بوک بسیار مهم تر هست چون اون شرکت داره هزینه بالایی بابت سرویس پرداخت میکنه ولی کاربران اگر از این سرویس خوشش نیومد یا دیگه فعالیت نمیکنه یا سرویس اش عوض میکنه چون در سرویسی مثل گوگل ریدر کاربر هزینه ای پرداخت نمیکنه ! کاربر خیلی سریع میتونه خودش را با فضای کاری و نوع سرویس جدید و حتی طراحی جدید وفق بده چون اون شرکت ها مسلما ساز و کارهای مربوط به این موضوع را بررسی کرده اند.

گوگل و فیس بوک و سایر سرویس دهندگان نیاز دارن تا در فضایی فعالیت کنند که بتونند رقابت کنند، نیاز دارند تا ساز و کارشون را بهبود ببخشید تا سرعت سرویس بهبود پیدا کنه، نیاز دارن تا ساز و کار سرویس به گونه ای تغییر پیدا کنه که فضای آینده وب که وب معنایی خواهد بود بتونند حضور پیدا کنند، وب در حال جهش هست و سرویس ها نیز بدنبال این جهش ها هستند، پس تغییر ناگزیر است.

در یک پست دیگه در مورد معماری اطلاعات در گوگل ریدر و گوگل پلاس خواهم نوشت.

این روزها انتقادات بسیار زیادی نسبت به مراسم صورت میگیره که خب همه اش را وارد میدونم و منکر این انتقادات هم نیستم که برنامه ما بهترین هست و هیچ عیب و ایرادی نداره، بله این برنامه هم مثل خیلی از برنامه های دیگه ایراداتی داره.
من خودم شخصا تمام کارهای طراحی و وب سایت و برخی اقدامات را انجام دادم، محمدرضا شخصا کارهای مربوط به برگزاری و هماهنگی ها را انجام میده، من و محمدرضا هم درگیر مشغله های کاری خودمون هم هستیم، توان ما در همین حدی هست که بر روی وب سایت مشاهده میکنید، چند روز پیش سالار کابلی از طراحی وب سایت ایراد گرفت و گفت وضعیت بخشی از وب سایت فاجعه است، قبول کردیم و سالار زحمت طراحی مجدد وب سایت را کشید که ازش تشکر میکنم که در سریعترین زمان ممکن زحمت این کارو کشید.

مراسم روز جهانی کاربردپذیری یک مراسم کاملا داوطلبانه است و مانند روز آزادی نرم افزار، جشن انتشار نسخه های لینوکس یک برنامه داوطلبانه است و نیاز به مشارکت جمعی دارد، به جای برخی ایراد گرفتن ها بیایید مشارکت کنید.
امسال هر کسی تمایل به مشارکت داشت و موضوعش را اعلام کرد من نه نگفتم، چون برنامه متعلق به من نیست و برنامه ای هست که باید به صورت جمعی و مشارکت افراد برگزار گردد

کاربردپذیری در ایران یک موضوع کاملا جدید هست و این قدم هایی که توسط دوستان برداشته میشه صرفا فعالیت شخصی افراد هست که در کنار کار اصلی اشون انجام میدن، بله من و همه افراد میدونیم کاربردپذیری موضوعی فراتر از وب هست که سال گذشته هم در مراسم بهش اشاره کردم ولی اجازه بدین این موضوع به مرور در همه عرصه ها وارد بشه.

امیرعباس که سال گذشته هم ارائه داشت میگفت بعد از مراسم هر کسی سفارش طراحی بهش میداد در مورد وضعیت Usability, Usability Testing و سایر مسائل سوال میکرد.
موضوعات این چنینی نشون میده به مرور این موضوعات در ایران فراگیر خواهد شد و میشه بهش امیدوار بود که برنامه امسال خیلی به رشد کاربردپذیری در ایران کمک کنه، تا زمانی که چیزی معرفی نشه و فرهنگش بین مردم جا نیافته صحبت ازش هم واقعیت (طنز ) تلخی هست که فقط حرفش زده میشه ولی اجرا نمیشه، اجرا نمیشه چون هنوز جا نیافتاده و هنوز طراحان از اهمیت این موضوع آگاهی ندارند.

امسال حمید استادهاشمی قرار هست در مورد کاربردپذیری در مترو تهران صحبت کنه، زمانی که این موضوع مطرح شد اون موقع اهمیت کاربردپذیری در حمل و نقل مشخص خواهد شد.
امسال من و عماد قائنی و شهرام منشی پوری در مورد کاربردپذیری در آموزش صحبت خواهیم کرد، الان وضعیت محتوای الکترونیکی در یادگیری بسیار اسفناک هست ولی زمانی که این موضوع مطرح بشه اون موقع کسی که سفارش محتوای الکترونیکی میده با خصوصیات یک محتوای Usable آشنا میشه.

یک نکته ای در مورد تخصص افراد و ارتباط با کاربردپذیری ذکر کنم و اون هم این موضوع هست که در ایران هیچ رشته دانشگاهی در خصوص Usability و Human Computer Interaction و یا سایر رشته های دانشگاهی وجود ندارد و مسلما افراد فعال در این زمینه در ایران هیچ تحصیلات آکادمیک در ایران ندارند ولی در این زمینه تحقیقاتی کرده اند و یا در حوزه کاری اشون به کار گرفته اند، با این تفاسیر فکر میکنم افرادی که در این برنامه های حضور فعال دارند و مشارکت میکنند بتوان کارشناس یا متخصص این حوزه نامید.
امسال دکتر کاوه بازرگان که در زمینه Human Computer Interaction در دانشگاه ژنو تحصیل کردن هم سخنرانی خواهند داشت.

دقت کنید این مراسم کنفرانس یا سمینار نیست، مراسم صرفا یک برنامه در راستای توسعه و فرهنگ سازی کاربردپذیری در ایران است.
مشتاقانه از هر پیشنهاد یا انتقادی استقبال میکنیم، ایمیل من هم parhamb در gmail هست

قبل از هر چیزی بنویسم من نه اپل زامبی هستم و نه فن بوی اپل، چند وقت پیش هم سیل توهین ها به خاطر مطلب در تاریخ ۶ ژوئن ۲۰۱۱ گزینه Delete توسط Apple ابداع شد سرازیر شد و بعد از اون هم مطلب اپل زامبی ها را نوشتم و مخالف این نوع تفکر هستم ولی موضوع استیو جابز با خاطر شخص خود استیو جابز و مواردی که در زیر بهش اشاره میکنم کمی متفاوت هست.

برخی دیگر از کاربران این اقدامات را ناشی از جو زدگی ایرانیان میدانستند و اینکه ایرانی ها فقط این رفتار را انجام دادند! ولی من صفحه فیس بوک و وبلاگ های خارجی مشهور و افرادی که در فیس بوک و توئیتر داشتم حتی بیشتر از ایرانی ها به این موضوع پرداخته بودند.

به نظر من این واکنش ها و بازتاب ها نسبت به استیو جابز بسیار عادی بود، استیو جابز یک شخص ساده نبود یا مدیر یک وب سایت مشهور، به عقیده من استیو جابز یک ذهن خلاق و زیبا بود.
سالها پیش – فکر میکنم ۱۰-۱۵ سال قبل – بی بی سی یک گزارش تهیه کرده بود که در اون گزارش به این موضوع اشاره کرد که برخی فناوری های الکترونیکی تا پایان ۲۰۱۰ به حدی میرسه که بعد از اون فناوری جدید تا مدتها نخواهد اومد و از فناوری هایی استفاده میشه که دهه ی اول قرن بیست و یک ابداع شده اند.

استیو جابز چندین فناوری و صنعت را کاملا متحول کرد:
۱. رایانه های شخصی با موس و رابط کاربری گرافیکی
۲. موبایل و تلفن های هوشمند با Multi Touch
۳. انیمیشن ، پیکسار با Toy Story
۴. صنعت موسیقی و فروش موسیقی با iTunes

فکر میکنم اگر با عینک ماکروسافتی ( که حتی بیل گیتس هم اینگونه نگاه نکرد ) یا لینوکسی به موضوع نگاه نکنیم خدمات استیو جابز و تحولاتش در فناوری ارزش خیلی بالایی داره و اونقدر ارزشمند هست که نبود چنین ذهن خلاق و زیبایی را بارها و بارها به مردم یادآوری کرد.

اون عینک ماکروسافتی و لینوکسی و ضد اپلی را اگر از چشم برداریم و به خدمات استیو جابز به دنیای فناوری نگاه کنیم این بازتاب ها و پوشش خبری و واکنش ها خیلی عادی است.
این نوع واکنش نسبت به هر نوع خبر در همه جای دنیا هست، من یک طرفدار فوتبال دو آتیشه تیم استقلال هستم، تمام بازی ها را به ورزشگاه میرم، وقتی زنده یاد ناصر حجازی درگذشت دقیقا همین رفتار برخی طرفداران استیو جابز را داشتم، عکس اش را توی صفحه فیس بوکم گذاشتم، اخبار مربوط بهش را پوشش دادم چون معتقد بودم یک اسطوره تکرار نشدنی است یک دروازه بان که هیچ گاه تکرار نخواهد شد، همین رفتار در سایر کشورها نسبت به افراد و تیم ها و شرکت ها وجود داره، نسبت به افراد برجسته در فناوری، افراد برجسته در ورزش، هنرمندان؛ این بت ساختن ها و ستایش ها فقط در جامعه ایران نیست اینها همه بستگی به این داره با چه عینکی به استیو جابز و واکنش ها نگاه کنیم.

اگر فکر میکنید این واکنش ها جوگیری هست آیا مجله Wired که صفحه اولش را به استیو جابز اختصاص داد جوگیر شده ؟ آیا تمام وبلاگ های خارجی، وبلاگ نویسان، مدیران شرکت ها و وب سایت ها هم جوگیر شدن ؟

استیو جابز یک ذهن زیبا و خلاق بود که دنیای فناوری را متحول کرد و متعلق به همه جهان بود چون همه از محصولاتش – اپل – سر تا سر دنیا استفاده میکردند پس نباید انتظار داشته باشیم دامنه ی زیادی از کاربران در ایران نسبت به خبر درگذشت اش واکنش نشان ندهند.

سه داستان استیو جابز در سخنرانی دانشگاه استنفورد
واکنش ها به خبر درگذشت استیو جابز

Steve Jobs

Timeline: Steve Jobs’ career