ตอนนี้ผมมองว่าสงครามของอีมาร์เก็ตเพลสจบแล้ว การเบิร์นเงินจะไม่มีแล้ว ทุกคนจะมีตลาดของตัวเอง จะไม่มีการมาปะทะกันหนัก ๆ เหมือนเดิม เพราะว่าทุกคนจะเข้าสู่โหมดของการทำกำไร ต่อไปทุกคนจะเริ่มรีดรายได้จากทั้งผู้ซื้อและผู้ขายทั้งสองฝั่ง

แต่เกมใหม่ที่น่าสนใจคือเกมของฝั่ง On-Demand Commerce ซึ่งก็คือพวก Food Delivery ที่ตอนนี้เริ่มทำบียอนด์ฟู้ดแล้ว เช่น สั่งของจากพวกซูเปอร์มาร์เก็ตได้แล้ว สั่งของตามร้านค้าต่าง ๆ ได้มากขึ้น 

เจ้าใหญ่ที่สุดตอนนี้คือ Grab ที่สั่งของได้ สั่งอาหารได้ ทำเกี่ยวกับเรื่องท่องเที่ยวก็ได้ มีทั้งวอลเล็ต และบริการต่าง ๆ Grab อยู่ในตลาดมานานมากเรียกได้ว่าเป็นเจ้าตลาด รายได้ของ Grab ในไทยที่ชื่อ บริษัท แกร็บแท็กซี่ (ประเทศไทย) รายได้ในปี 64 ประมาณ 11,000 ล้านบาท ขาดทุนประมาณ 300 กว่าล้านบาท 

เมื่อดูในปี 62 Grab ขาดทุนถึงเกือบ 1,600 กว่าล้านเลย ซึ่งเรียกได้ว่าขาดทุนน้อยกว่าเมื่อก่อนมาก โดยเฉพาะในช่วงโควิดที่ผ่านมาเชื่อว่าทำกำไรได้มากขึ้นเยอะ 

ผู้ท้าชิงคนที่สองที่น่าสนใจมากก็คือ LINE MAN ล่าสุดอยู่ภายใต้การดูแลของบริษัท Wongnai ใช้ชื่อว่า  LINE MAN Wongnai โดยรายได้ของ LINE MAN ในปี 64 อยู่ที่ประมาณ 4,000 ล้านบาท แต่ที่น่าสนใจคือ LINE MAN ขาดทุนถึง 2,300 ล้านบาท 

แต่จะดูเฉพาะของ LINE MAN ไม่ได้ต้องดูของ Wongnai ด้วย โดย Wongnai Media มีรายได้ในปี 64 อยู่ที่ประมาณ 5,000 กว่าล้านบาท เมื่อรวม ๆ กับของทั้ง LINE MAN และ Wongnai ประมาณ 10,000 ล้านบาท ในขณะที่ Wongnai ขาดทุนทะลุไปที่ 1,100 ล้าน เมื่อรวมกันสองเจ้านี้จะขาดทุนประมาณ 3,300 ล้านบาทได้ 

และที่น่ากลัวมากคือ LINE MAN Wongnai เพิ่งระดมทุน Series B ประมาณ 265 ล้านเหรียญ หรือประมาณ 9,700 ล้านบาทมาพร้อมสู้ศึก On-Demand Commerce ทำให้เกมการแข่งขันนี้ดุเดือดมากขึ้น 

มาดูที่ Delivery Hero บริษัทแม่ของ Food Panda ประเทศไทย รายได้รายได้ของ 6,700 ล้านบาท แต่ขาดทุนถึง 4,700 ล้านบาท และปี 63 ขาดทุน 3,700 ล้านบาท และมีรายได้ประมาณ 4,000 ล้านบาท แต่ต้องบอกว่า Food Panda ในต่างจังหวัดเติบโตเร็วมาก 

คำถามคือเมื่อ LINE MAN Wongnai เขาระดมทุนลงมาหนัก ๆ ขนาดนี้ Food Panda ที่ขาดทุนหนัก ๆ แบบนี้จะทำอย่างไร ตรงนี้ถ้าเป็นการดำน้ำก็เป็นเกมดำอึดแล้ว Food Panda จะทำอย่างไรต่อไป

มีผู้เล่นอีกเจ้าที่กระโดดเข้ามาสัก 2-3 ปีที่ผ่านมา เรียกว่าเป็นผู้เล่นใจบุญก็คือ Robinhood ของ SCB ที่จะมีงบให้ไปละเลงได้ปีละประมาณ 100 กว่าล้านบาท ปีที่แล้ว Robinhood รายได้ประมาณ 15 ล้านบาท ขาดทุน 1,300 ล้านบาท 

ผมเข้าใจว่าคงเดินเกมหนัก เพราะเห็นว่า Robinhood เริ่มเปิดบริการใหม่ ๆ เพิ่มมากขึ้น ตอนนี้มีท่องเที่ยว มาร์ท อละล่าสุดที่ผมชอบมากและรออยู่คือ Robinhood Ride บริการเรียกรถได้ ตอนนี้เรามีตัวเลือกในการเรียกรถน้อย ถ้า Robinhood เข้ามาและคงคอนเซปต์ไม่เก็บค่าคอมมิชชัน ผมว่าเกมนี้สนุกแน่ อาจเป็น game changers ได้เหมือนกัน

ความแตกต่างระหว่าง e-Marketplace และ On-Demand Commerce คือความเร็วในการจัดส่ง ถ้าสั่งจากอีมาร์เก็ตเพลสจะใช้เวลา 1-2 วัน ในขณะที่ On-Demand Commerce สั่งทีหนึ่งใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมงก็ได้ของแล้ว 

และรูปแบบสินค้าก็จะต่างกัน มาร์เก็ตเพลสเราจะสั่งพวกสินค้าอุปโภคบริโภคเสื้อผ้าที่รอได้ไม่เน่าไม่เสีย แต่พอเป็น On-Demand Commerce จะเป็นสินค้าอุปโภคบริโภคกินได้ อาหารสด ของที่ร้อน ๆ ที่ต้องการได้ทันที กลุ่มสินค้าจะแตกต่างกัน

ฉะนั้นศึกใหม่ที่จะเกิดขึ้นจะเป็นศึกที่ลูกค้าหลายคนอยากได้สินค้าอะไรก็ตามจะเริ่มมาใช้ On-Demand Commerce มากขึ้น กลุ่มคนรุ่นใหม่ Gen Y และ Z จะใช้ On-Demand Commerce บ่อยมาก 

แต่การทำธุรกิจแบบ On-Demand Commerce จะมีจุดต่างจากอีมาร์เก็ตเพลสคือ อีมาร์เก็ตเพลสมีแวร์เฮ้าส์ที่เดียว สั่งได้ทุกอย่างทุกที่ ส่งของก็มีบริษัทมารับของไปส่ง แต่ On-Demand Commerce การสั่งของจะขึ้นอยู่กับโลเคชันเพราะยิ่งไกลราคาก็จะยิ่งแพงขึ้นตามระยะทาง ฉะนั้นหากอยู่คนละจังหวัดกันจะสั่งซื้อสินค้าได้ยากกว่า

เหตุผลที่ On-Demand Commerce เป็นสมรภูมิใหม่ ที่เห็นได้ชัดอย่างแรกเลยก็คือเงิน การที่ LINE MAN Wongnai ระดมเงินมาได้หมื่นล้านทำให้เกมเปลี่ยน ศึกจะชัดมากขึ้น สอง ตลาด On-Demand Commerce จะต่างจากมาร์เก็ตเพลสคือ คนซื้อเสื้อผ้าเดือนหนึ่ง 4-5 ออเดอร์ แต่ฟู้ดดิลิเวอรี่เรากินทุกวันและวันหนึ่งเสั่งมากกว่าหนึ่งครั้ง

ใครชนะหรือเป็นเบอร์หนึ่งในตลาด On-Demand นี้คุณกินยาวเพราะมีความถี่มากกว่า ในตลาด On-Demand Commerce จะเข้าสู่เกมที่เรียกว่า Everyday App ในหนึ่งแอปจะไม่ได้มีแค่ฟู้ดดิลิเวอรี่แล้ว แต่สั่งอาหารก็ได้ ส่งของก็ได้ มีวอลเล็ตจ่ายค่าน้ำค่าไฟได้หมด ฉะนั้นในเกมของ Everyday App หรือ Super App มันเป็นเกมที่ใหญ่กว่าอีมาร์เก็ตเพลสเพราะเกี่ยวข้องกับไลฟ์สไตล์ของคน

ตอนนี้ผู้นำผมว่าเป็น Grab ที่ถือว่าตัวเองเป็น Everyday App แต่ก็มีกลุ่มอื่น ๆ ที่พยายามขึ้นมาท้าทาย เช่น พวกวอลเล็ตอย่าง True Money ก็เริ่มทำตัวเองเหมือน WeChat ที่จ่ายได้ ลงทุนได้ ทำอื่น ๆ ได้ ทุกคนก็อยากจะเป็นทำตัวเองให้เป็นแอปที่คนเปิดทุกวัน

การตลาดแบบ Affiliate Marketing จริง ๆ ไม่ใช่ของใหม่แต่ทำไมกลับมาฮิตอีกครั้ง สาเหตุที่ยุคก่อนหน้านี้ Affiliate Marketing ไม่เวิร์คเท่าไหร่นั่นก็เพราะว่าเว็บ 2.0 ยังไม่เบ่งบานเท่าวันนี้ และ Affiliate Marketing จะเหมาะมากเมื่อคนมีมีเดียหรือช่องทางของตัวเอง และเมื่อมีระบบที่ดีพอที่จะสามารถแทร็กและติดตามการขายได้ 

ใครที่ค้าขายอยู่ใน Lazada, Shopee หรือ TikTok ก็สามารถทำ Affiliate Marketing ได้แล้ว ตัวอย่างหากเราขายสินค้าอยู่ใน TikTok เราสามารถเซตได้ว่าเราต้องการให้คนอื่นมาช่วยขายสินค้าของเราด้วยไหม หากเราต้องการเข้าในโปรแกรม Affiliate ใน TikTok ระบบจะถามว่าเราจะให้ส่วนแบ่งทางการตลาดหรือเมื่อมีคนช่วยเอาไปแชร์ต่อหรือบอกต่อกี่เปอร์เซ็นต์

เมื่อมีลูกค้ากดลิงค์มาจาก TikTok ของคนที่มาช่วยขายหรือช่วยบอกต่อเพื่อเข้ามาซื้อสินค้าที่ TikTiok ของเรา ลิงค์ตรงนี้เองจะเหมือนการอ้างอิงที่มาของการแนะนำสินค้านั้น ๆ เมื่อเกิดยอดขายขึ้นเราก็จะต้องแบ่งส่วนแบ่งทางการขายจากยอดขายนั้นกลับไปให้กับคนที่มาช่วยขายหรือช่วยบอกต่อคนนั้น

เมื่อก่อนการตลาดแบบนี้ทำได้ลำบาก แต่วันนี้สามารถทำได้ดีกว่าเพราะ หนึ่ง ทุกคนมีมีเดียของตัวเอง มีคนติดตามของตัวเอง โดยเฉพาะยิ่งเรามีโซเชียลมีเดีย มีเพื่อน ๆ รอบตัวเรา สอง ระบบแพลตฟอร์มเดี๋ยวนี้เก่งมากขึ้น 

ปัญหาของ Affiliate Marketing ในยุคก่อนคือคนซื้อยังไม่คุ้นเคยกับการซื้อสินค้าทางออนไลน์จึงมักจะติดต่อโดยตรงกับร้านค้าทำให้การแทร็กหรือติดตามไม่ได้ แต่วันนี้คนไทย 70-80% ของทั้งประเทศซื้อสินค้าออนไลน์ มีความคุ้นชินกับการซื้อสินค้าทางออนไลน์แล้ว 

ยิ่งเดี๋ยวนี้มีหลาย ๆ ระบบเข้ามาเกี่ยวข้อง เช่น ระบบเก็บเงินปลายทาง ทำให้ระบบการติดตามว่ามีคนอ้างอิงหรือมีคนแนะนำสินค้าเราจนเกิดยอดขายทางออนไลน์ทำได้ง่ายมากขึ้น ตอนนี้ TikTok เริ่มให้มีการให้คนมาช่วยบอกต่อหรือแนะนำสินค้าให้เรา ตรงนี้แหละครับที่ทำให้ Affiliate Marketing เริ่มกลับมาในยุคนี้อีกครั้งหนึ่ง

เดี๋ยวนี้เทคโนโลยีของอีคอมเมิร์ซก้าวหน้าขึ้นจึงทำให้สามารถติดตามได้ง่ายมากขึ้น เพราะเมื่อมีการส่งสินค้าจะมีระบบแจ้งเข้ามาว่ามีการส่งสินค้านั้นแล้ว และยิ่ง TikTok มี Affiliate Marketing เราจะเห็นว่ามีคนใน TikTok เริ่มมีการอ้างอิงสินค้าตัวอื่นหรือขายสินค้าที่ไม่ใช่ของตัวเองมากขึ้น แต่ก็สามารถได้รับส่วนแบ่งทางการขายจากการไปพูดถึงสินค้านั้นได้ด้วยเหมือนกัน

จริง ๆ รูปแบบการค้าขายแบบนี้มีมานานแล้วในสินค้าที่เป็นดิจิทัล เช่น การสมัครบริการของ Dropbox ที่เป็นบริการพวกคลาวด์ หากมีการแนะนำบริการของ Dropbox ให้คนอื่นต่อก็จะได้รับส่วนแบ่ง วิธีการโดยจะสร้างโค้ดลิงค์ของตัวเองขึ้นมา หากมีคนกดลิงค์นั้นเพื่อใช้บริการ Dropbox เพิ่มขึ้น คนที่แนะนำก็จะได้ส่วนแบ่ง ตรงนี้ก็เรียกว่าเป็น Affiliate Marketing 

สมัยก่อนต่างชาติจะทำการตลาดรูปแบบนี้มากกว่าเราโดยเฉพาะสินค้าที่เป็นดิจิทัล การทำ Affiliate Marketing เป็นอีกกลยุทธ์หนึ่งที่จะสามารถขยายธุรกิจได้ ต่างประเทศนิยมทำกันมา เช่น เมื่อเราสมัครบริการใดบริการหนึ่ง เราจะสามารถแนะนำบริการนั้นต่อไปได้โดยคนที่ได้รับการแนะนำไปจะได้รับส่วนลดพิเศษจากเรา และเราที่แนะนำก็จะได้ส่วนแบ่งทางการขายด้วย

Affiliate Marketing เหมาะกับยุคเว็บ 2.0 ยุคที่มีโซเขชียลมีเดีย และธุรกิจ Affiliate หรือช่วยขายนี้ในเมืองจีนโด่งดังมาก ตอนนี้ก็มีแพลตฟอร์มหนึ่งของคนไทยชื่อ pundai.com เป็นแพลตฟอร์มที่ทำ Affiliate เช่นกัน 

เขาให้ผู้มีสินค้าสามารถนำสินค้าไปไว้ในแพลตฟอร์มนี้และสามารถให้คนที่สนใจนำสินค้าของเราไปช่วยขายให้ได้ โดยสมัครเข้ามาผ่าน pundai และดึงสินค้าของเราไปเป็นเหมือนสินค้าของเขาได้เลย และเมื่อเกิดการขายจากผู้ที่แนะนำ ออเดอร์จะวิ่งมาและเราก็แค่ส่งสินค้าไปให้ผู้ซื้อ แล้วเราก็แบ่งส่วนแบ่งไปให้คนที่แนะนำได้เลย เพราะระบบจะสามารถแทร็กกิ้งได้เลยว่าออเดอร์มาจากใคร

ฉะนั้น Affiliate Marketing ในยุคนี้เวิร์คมากกว่าในยุคก่อนมาก และมาแล้วทั้งใน TikTok หรือแพลตฟอร์ม pundai.com ที่บอกไป ตอนนี้คนไทยก็เริ่มทำธุรกิจแบบนี้มากขึ้นแล้ว ใครที่สนใจก็ลองเข้าไปศึกษากันดูครับ

ผมมีโอกาสได้ไปจีนเมื่อก่อนโควิดได้แวะเยี่ยมโรงงานทำหุ่นยนต์ที่เมืองเซินเจิ้น แต่ถ้าเรานึกถึงหุ่นยนต์อันดับต้น ๆ ของโลกผมนึกถึงบริษัทที่ชื่อว่า บอสตัน ไดนามิกส์ ที่เป็นบริษัทที่ทำหุ่นยนต์เหมือนสุนัขเดินได้ หรือเป็นคนตีลังกาได้ ทรงตัวได้ ฯลฯ

หากย้อนกลับไปก่อนหน้านั้นก็มีหุ่นยนต์ตัวหนึ่งที่ดังมากเป็นของฮอนด้าซึ่งพัฒนาขึ้นมาชื่อว่า อาซิโม จุดเด่นคือสามารถทรงตัว เดินไปมาได้ ตอนนี้อยู่ที่พิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์ในกรุงโตเกียว ฮอนด้าได้ประกาศหยุดการพัฒนาหุ่นยนต์ตัวนี้แล้ว เพราะเขาเห็นว่าเทคโนโลยีหุ่นยนต์ในโลกนี้ก้าวไปเร็วมากจนไม่จำเป็นที่จะต้องพัฒนาอาซิโมอีกแล้ว

ตอนนั้นเริ่มมีชื่อของบริษัท บอสตัน ไดนามิกส์ ที่เริ่มพัฒนาหุ่นยนต์ขึ้นมาตั้งแต่ตัวใหญ่เหมือนวัวจนเล็กลงมาเหมือนสุนัข และมีแบบคน ช่วงหลังเทคโนโลยีหุ่นยนต์แบบนี้ถูกจีนก๊อปปี้ไป ตอนนี้หุ่นยนต์คล้าย ๆ แบบนี้มีขายใน AliExpress ราคาไม่ถึงแสนบาทก็สามารถซื้อได้แล้ว

บริษัทนี้ถูกกูเกิลซื้อกิจการไปและช่วงหลังได้ถูกติดต่อโดยกระทรวงกลาโหมของทางอเมริกา เริ่มมีการที่จะนำหุ่นยนต์พวกนี้ไปใช้ในทางทหาร และบริษัทนี้ดูเหมือนกูเกิลจะขายให้กับบริษัทรถยนต์ฮุนได

ตอนนี้เมื่อพูดถึงหุ่นยนต์ในยุคนี้จะเป็นหลายอย่างมากคือ ทั้งแบบหุ่นยนต์ที่เป็นตัว ๆ เดินไปเดินมา และอีกแบบหนึ่งคือที่เป็นซอฟต์แวร์แบบแชทบอท หลัง ๆ มานี้เมืองไทยก็มีบริษัทที่ทำหุ่นยนต์ขึ้นมาเหมือนกัน เช่น หุ่นยนต์ที่ชื่อดินสอ

สิ่งที่น่าสนใจของหุ่นยนต์ของอีลอน มัสก์ที่พูดถึงข้างต้นคือเขาทำออกมา 2 แบบ เป้าหมายคือนำหุ่นยนต์ตัวนี้มาทำงานแทนงานที่ซ้ำ ๆ ของคน เช่น งานในโรงงาน แต่จุดเด่นของเขาคือ มือ หุ่นยนต์ Optimus มือจะมี 5 นิ้ว สามารถหยิบจับได้ เคลื่อนไหวได้ เป็นจุดที่แตกต่างจากหุ่นยนต์ตัวอื่น ๆ เลย 

อุปกรณ์ในหุ่นยนต์ Optimus ส่วนใหญ่ยังเป็นอุปกรณ์ตัวเดียวกับที่ใช้ในรถยนต์เทสลา เพราะหุ่นยนต์ต้องมาตาเขาก็ใช้ระบบ autopilot ในเทสลามาช่วยแยกแยะวัตถุต่าง ๆ เพราะมีกล้องรอบตัวมาช่วยประมวลผลด้วย AI พอหุ่นยนต์เริ่มเรียนรู้เริ่มสื่อสารและทำกิจกรรมต่าง ๆ กับวัตถุตรงนั้นได้

อนาคตไม่น่าเกิน 3-5 ปีข้างหน้า หุ่นยนต์ตัวนี้จะถูกพัฒนาออกมาขายราคาไม่น่าเกิน 750,000 บาท และตลาดของหุ่นยนต์ตัวนี้น่าจะใหญ่กว่าของตลาดรถยนต์ด้วยซ้ำไป

ผมชอบเทคโนโลยีของเทสลาที่เป็นลักษณะ minor change ที่แม้จะมีรุ่นใหม่ ๆ ออกมาแต่ภาพรวมเหมือนเดิมหมด มีการอัปเดตซอฟต์แวร์ตลอดเวลา เมื่อเจ้าพ่อนวัตกรรมอย่างอีลอน มัสก์ เข้ามาทำเรื่องของหุ่นยนต์แล้ว ต่อไปจะเริ่มเห็นได้ชัดว่าเรากำลังเข้าสู่ยุคของโรบอทกันอย่างจริง ๆ จัง ๆ แล้ว

สัญญาณแรกที่เห็นได้ชัดเลยก็คือในปี 63 Lazada ขาดทุนเกือบ 4,000 ล้านบาท แต่ในปี 64 เขาพลิกมาทำกำไรได้ถึง 200 ล้านบาท ตอนแรกผมคิดว่ากำไรของเขาอาจเป็นกำไรระยะสั้นยังไม่ใช่กำไรระยะยาว แต่ปรากฏว่ากำไรล่าสุดในไตรมาสแรกของปี 65 ตัวเลขกำไรขึ้นมาเป็น 400 ล้านบาทแล้ว เขาทำกำไรได้สองปีติดต่อกัน

ผมไปดูงบการเงินของเขา รายได้นี้มาจากรายได้หลักไม่ใช่มาจากรายได้พิเศษ ฉะนั้นเห็นได้ชัดว่าตอนนี้ Lazada เข้าสู่ยุคของการทำกำไรแล้วครับ 

หลาย ๆ คนอาจจะเปรียบเทียบว่า Shopee โตกว่า Lazada ซึ่งก็เป็นเรื่องจริงเพราะ Shopee ทุ่มเงินเพื่อขยายธุรกิจในประเทศไทยอย่างรวดเร็วและมากมายจริง ๆ แต่ที่ผ่านมาก็มีข่าวการลดจำนวนพนักงานหรือการปิดตัวลงในหลาย ๆ ประเทศ รวมถึงการรัดเข็มขัดของบริษัทหลาย ๆ อย่าง

สาเหตุสำคัญ ผมมองว่าเกิดจากภาวะถดถอยของเศรษฐิจโลก สิ่งที่มากระทบเมื่อเปรียบเทียบระหว่าง Lazada กับ Shopee นั้น Lazada บริษัทแม่คือ Alibaba นั้นมีเงินมากแม้มีผลกระทบอะไรเกิดขึ้นก็ตามเขาก็ยังมีเงินมาหล่อเลี้ยงอยู่ 

แต่สำหรับ Shopee คนที่คอยสนับสนุนคือบริษัทที่อยู่ในตลาดหลักทรัพย์หรือนักลงทุนที่อื่น เมื่อเกิดผลกระทบขึ้นมานักลงทุนจะเริ่มเก็บเงินเอาไว้ ฉะนั้นเม็ดเงินที่ Shopee ควรจะได้เพื่อมาขยายธุรกิจต่อก็เริ่มหายไป 

ยิ่งตอนนี้มีข่าวว่าหลายที่ไม่รับคนหรือมีการเลย์ออฟคนออกมาเพื่อรับมือสภาวะเศรษฐกิจถดถอยด้วย ตรงนี้เองที่ทำให้ Shopee จากเดิมที่อยู่ในโหมดกำลังเติบโตอย่างมาก เริ่มเปลี่ยนมาพูดถึงการทำกำไร ตรงนี้เองจะเห็นว่ามาร์เก็ตเพลสกำลังเข้าสู่โหมดของการทำกำไรแล้ว

คนแรกที่เริ่มทำกำไรไปแล้วก็คือ Lazada ส่วนที่ทำกำไรก็คือส่วนที่เป็นขนส่ง Lazada Express ในปี 65 ทำรายได้สูงถึง 16,000 ล้านบาท กำไรของเขาสูงมากถึง 2,700 ล้านบาท จะเห็นได้ชัดว่าธุรกิจอีมาร์เก็ตเพลสมีการแข่งขันกันดุเดือดเพราะมีการทำโปรโมชันต่าง ๆ มากมาย แต่ตัวที่จะทำกำไรก็คือขนส่งนั่นเอง

ลองมาดู Shopee ประเทศไทยในปี 64 รายได้ทั้งหมด 13,000 ล้านบาท ขาดทุนเกือบ 5,000 ล้านบาท ในขณะเดียวกัน Shopee Xpress มีรายได้ทั้งหมด 15,000 ล้านบาท ขาดทุนเกือบ ๆ 300 ล้านบาท 

ในปีนี้เมื่อทุกอย่างเปลี่ยนไป สิ่งที่จะเห็นได้ชัดก็คือ Lazada ออกมาประกาศเลยว่า ในฝั่งมาร์เก็ตเพลสจากเดิมที่ขายของใน Lazada เก็บค่าคอมมิชชั่น 1% ในฝั่ง lazmall เก็บค่าคอมมิชชั่น 2-12% จะเปลี่ยนเป็นในฝั่งมาร์เก็ตเพลสจะเก็บค่าคอมมิชชั่นเพิ่มเป็น 2% นั่นหมายถึงขึ้น 100% เลย และยังมีการเก็บยิบย่อยไปหมด ซึ่งชัดเจนว่า Lazada กำลังเข้าสู่รูปแบบการทำกำไรเต็มรูปแบบ

ผมเชื่อว่าในฝั่ง Shopee เองจากที่มีการลดคนในหลาย ๆ ประเทศรวมทั้งประเทศไทยด้วย เช่นเดียวกันครับ Shopee คงเริ่มกลับเข้ามาเก็บเงินกับพ่อค้าแม่ค้ารวมถึงแบรนด์สินค้าต่าง ๆ ที่มาขายใน Shopee มากขึ้นเพราะต้องทำกำไรบ้างแล้ว

ฉะนั้น ตอนนี้คนที่เคยค้าขายใน Shopee หรือ Lazada ที่เคยเพลิดเพลินกับคูปองส่งฟรี โปรโมชันต่าง ๆ ฯลฯ มันจะเริ่มน้อยลง แต่ในฐานะผู้ซื้อเราอาจจะยังมองเห็นว่ามีอยู่ แต่คูปองส่งฟรีหรือโปรโมชันลดราคาต่าง ๆ จะไม่ใช้ Lazada หรือ Shopee ที่เข้าไป subsidized แล้ว ต่อไปจะเป็นเจ้าของสินค้านี่แหละครับที่ต้องมาจ่ายเงินซื้อส่วนลดตรงนี้เอง 

ต้องบอกว่าตอนนี้ตลาดอีคอมเมิร์ซเบ่งบานเต็มที่แล้วครับ ได้เวลาของการเก็บเกี่ยว ถึงจุดที่จะหยุดการเบิร์นเงินแล้ว ผมเชื่อว่าในปีต่อไป Lazada จะทำกำไรเพิ่มมากขึ้น กำไร 400 ล้านบาทถือว่าน้อยมากเมื่อเทียบกับรายได้ที่เขาทำได้ และบอกได้เลยว่าตอนนี้คนไทยเกินครึ่งประเทศซื้อสินค้าออนไลน์หมดแล้ว ฉะนั้นตอนนี้เขากำลังค่อย ๆ ขยายส่วนแบ่งการตลาดของตัวเอง 

จุดที่น่าสนใจคือเด็กรุ่นใหม่ของไทยที่เติบโตมาพร้อมกับ Lazada และ Shopee กำลังซื้อของคนรุ่นใหม่จะหันเข้าไปในออนไลน์มากขึ้น กลุ่มที่น่ากังวลคือห้างสรรพสินค้าต่าง ๆ ที่ตอนนี้รายได้น้อยกว่าพวกมาร์เก็ตเพลสมาก ๆ ในฝั่งของ traditional retail ที่เป็นออฟไลน์ กราฟรายได้โตสวนทางกับฝั่งออนไลน์อย่างมาก ๆ ต่อไปคู่แข่งของห้างต่าง ๆ ก็คือมาร์เก็ตเพลสนี่แหละครับ 

สำหรับคนที่ทำธุรกิจที่กำลังคิดจะไปค้าขาย ต้องดูว่าเราควรจะไปค้าขายที่ไหน ถ้าเป็นร้านอาหารการเปิดในห้างก็ยังได้อยู่ แต่จะมองแค่เรื่องโลเคชันเท่านั้นคงไม่ได้ อาจต้องมองไปที่เรื่องของฟู้ดดิลิเวอรี่ด้วย เพราะตอนนี้เป็นอีกทางเลือกหลักด้วยเช่นเดียวกันครับ

วิทยากรที่เชิญมาสองท่าน ท่านหนึ่งชื่อพี่ม้งทำเกี่ยวกับเรื่องสกินแคร์อยู่ในออนไลน์ ตอนนี้ทำอยู่บน TikTok อย่างเดียวเลย มีอยู่ประมาณ 40 แอคเคานท์ยอดขายปีหนึ่งประมาณ 100 กว่าล้าน เมื่อก่อนก็ทำในเฟซบุ๊กแต่โดนบล็อกจึงหันมาบุก TikTok อย่างเดียวเลย พี่ม้งทำมาตั้งแต่ TikTok เริ่มเข้ามาในเมืองไทยใหม่ ๆ นี่เป็นข้อดีของการเริ่มต้นแรก ๆ เลยก็คือคนยังไม่ค่อยมาทำกันเยอะเท่าไหร่ 

อีกท่านคือคุณเชียงทำเกี่ยวกับเรื่องอาหารเสริม ยอดขายปีละประมาณ 70 กว่าล้านบาท ทั้งสองท่านนี้แตกต่างกันคือคุณเชียงจะใช้ตัวเองเป็นพรีเซนเตอร์เอง ส่วนพี่ม้งจะไม่ใช้ตัวเองเลยแต่ใช้ทีมงานเป็นคนออกไปเล่าเรื่องราวเป็นคลิปสั้น ๆ แต่ทั้งสองคนนี้เหมือนกันคือ ขายของ

TikTok ที่ทำเป็น Commerce จะต่างกับ TikTok อีกแบบหนึ่งที่เป็นการสร้างตัวตน ซึ่งอย่างหลังรายได้ไม่ได้เกิดจากการขายของทางตรง แต่มีสปอนเซอร์มาให้พูดถึงสินค้าจึงจะได้ค่าจ้าง สายนี้ต้องทำคลิปให้มีจำนวนผู้ติดตามมากหน่อย ต้องใช้เวลาและมีเทคนิคมาก กว่าจะสร้างตัวตนขึ้นมาได้

สายที่น่าสนใจคือ ขายของ หรือสาย commerce สายนี้ไม่จำเป็นต้องมีคนตามเยอะ แต่ใช้การทำโฆษณาโดยพูดเกี่ยวกับสินค้าตรง ๆ เอาสินค้ามารีวิวมาพูดถึงเลย การทำ TikTok  ของสาย commerce มีจุดสำคัญอยู่ 2 แบบคือ ทำแบบออแกนิก คือโพสต์ออกไปถ้ามันดีหรือปังมันอาจจะไหลไป กับอีกแบบคือทำแบบธรรมดาไม่ปังแต่ใช้เงินมาบูสต์โฆษณาให้เข้าถึงกลุ่มคนมาก ๆ 

คนมักไม่รู้ว่า TikTok ทำ commerce ได้ดีมาก จากตัวเลขที่ทั้งสองท่านเล่าให้ฟังทุกคนในงานต่างก็ประหลาดใจว่า TikTok ทำรายได้ให้มากขนาดนั้นเลยหรือ ผมเองถามว่าทำได้อย่างไร คุณเชียงเปิดคลิปที่ทำแบบ AB Test โฆษณาครีม 3 แบบ คือ แบบไม่เห็นหน้าเลย แบบมีผู้หญิงมาพูด และแบบมีผู้ชายคือตัวเขาเองออกมาพูด

เมื่อยิงโฆษณาออกไปแล้ววัดผลทั้งสามตัวปรากฏว่าตัวที่เวิร์คที่สุด มีคนสั่งซื้อมากที่สุดโดยที่ไม่ได้บูสต์หรือจ่ายเงินเลยคือเป็นตัวเขาเอง เป็นคลิปแบบถ่ายง่าย ๆ แต่พูดคุณสมบัติต่าง ๆ แล้วใส่เบอร์โทรลงไป โฆษณาความยาวประมาณ 15-20 วินาที เป็นโฆษณาที่ธรรมดามาก ๆ แต่ขายได้จริง

หลายคนบอกว่าเมื่อมาทำโฆษณาใน TikTok ให้ลืมกฎเดิม ๆ ของการทำการตลาดแบบอื่นไปเลย ที่เคยทำโฆษณาออนไลน์แบบวิดีโอดี ๆ โปรดักชันดี ๆ มีตัวเปิดตัวปิด ภาพต้องสวย ตัดคม ๆ กระชับ ฯลฯ ให้ลืมไปเลย เพราะเมื่อเป็น TikTok ภาพไม่ต้องสวยก็ได้ ตัดต่อง่าย ๆ สื่อสารตรง ๆ ขายความดิบความ real มากกว่า

ตอนนี้คนยังไม่ค่อยรู้ถึงการนำ TikTok ไปขายอีคอมเมิร์ซจริงจัง เพราะการขายในยุคแรก ๆ เนื่องจาก TikTok ไม่ได้ถูกออกแบบเอาไว้ขายของ แบบที่หนึ่ง เวลาจะขายคนก็ต้องพูดถึงช่องทางติดต่อ เช่น แอดไลน์ ตรงโปรไฟล์จะมีลิงค์สำหรับตามไปซื้อเหมือนในอินสตาแกรม แบบที่สองคือใส่ข้อมูลเอาไว้ในคอมเม้นต์ แบบที่สามคือส่งคนให้ไปซื้อที่เซลส์เพจหรือแลนดิ้งเพจ 

แต่ในยุคหลัง TikTok เริ่มกระโดดมาทำอีคอมเมิร์ซโดยตรงคือเปิดเป็น TikTok shop เหมือนแบบ shopee หรือ lazada คือเปิดเป็นร้านค้า ใส่สินค้าเข้าไป มีระบบชำระเงิน ระบบส่งสินค้า ซึ่ง TikTok เดินเกมแบบเดียวกับ shopee หรือ lazada เลย

ตอนนี้คนขายของใน TikTok ขายดีมาก เพราะเขามีกลยุทธ์คือ หนึ่ง หากคนมาซื้อของใน TikTok จะได้รับคูปอง 150 บาท สองคือ ส่งสินค้าให้ฟรี มีการเอาเงินมา subsidized มาทำให้สินค้าถูกลง ทำให้คนอยากมาสั่งซื้อสินค้าใน TikTok มากขึ้น

TikTok เองก็ใช้หลัก 3 C เหมือนที่เฟซบุ๊กทำ คือมีคนทำ content เยอะๆ แล้วเกิด community ขึ้นและจึงมี commerce TikTok เดินมาแบบนี้เช่นเดียวกันคือทำแพลตฟอร์มขึ้นมาให้คนเอาข้อมูลเข้ามาใส่ เอาวิดีโอสั้นเข้ามาใส่ กลายเป็นมี content มี community เมื่อมีคนใช้เยอะก็เริ่มมาทำ commerce 

แต่เนื่องจาก TikTok นั้นมาจากจีนจึงรู้ว่าพฤติกรรมคนเอเชียนั้นเป็นอย่างไร และเห็นว่า shopee และ lazada ทำอย่างไรเขาก็เริ่มเดินเกมเดียวกันคือ subsidized ใช้โปรโมชันให้คนเข้ามาซื้อสินค้าใน TikTok Shop มากขึ้นนั่นเอง

สิ่งที่เห็นคือคนกรุงเทพฯ ส่วนกลางประมาณ 50% จะใช้ TikTok แต่จุดที่น่าสนใจคืออีก 50% เป็นคนต่างจังหวัดหมดเลย และสินค้าที่ขายได้มีตั้งแต่ราคาไม่แพงไปจนถึงราคาแพง จากที่พูดคุยกันทราบว่านอกจากคนที่ขายใน TikTok แล้ว ตอนนี้เริ่มมีคนจีนเข้ามาขายเองเลย ถึงเขาจะพูดไทยไม่ได้แต่เขาใช้วิธีการโดยหาอินฟลูเอนเซอร์คนไทยให้มาพูดขายแทนและเริ่มเรียนรู้ไปด้วย 

บอกได้เลยว่าทักษะการขายของคนจีนนั้นแอดวานซ์ไปกว่าคนไทยมาก เขาอยู่กับ TikTok มาหลายปีในขณะที่เราเพิ่งเริ่ม จึงกลายเป็นว่าจีนที่เข้ามาทีหลังแต่มีความได้เปรียบมาก

จุดที่น่าสนใจคือ TikTok Shop ที่เพิ่งเปิดไม่นานนั้นมันคืออีคอมเมิร์ซตัวเต็ม ๆ และมีความสามารถในการขายของได้ดีมากรวมถึงการลงโฆษณา เท่าที่ผมดูสิ่งที่คนทำ TikTok ขายของทำกันคือยิงแอด แพลตฟอร์มในการยิงแอดของเขาก็คือให้เปิดแอคเคานท์ มีอยู่ 2 แบบคือแบบผูกบัตรเครดิตเอาไว้เพื่อจ่ายค่าโฆษณา กับแบบเติมเงินเข้าไปในแอคเคานท์แล้วตัดเงินค่าโฆษณาไปเรื่อย ๆ 

แพลตฟอร์มการลงโฆษณาของ TikTok ก็เหมือน  ๆ กูเกิลหรือเฟซบุ๊ก เลือกกลุ่มทาร์เก็ตได้ สร้างแคมเปญได้ แต่สิ่งหนึ่งที่วิทยากรบอกไว้คือเวลาเลือกทาร์เก็ตเราไม่จำเป็นต้องไปเลือกว่าอายุเท่าไหร่ เพศอะไร ฯลฯ เพราะ TikTok จะหาให้เอง จะทาร์เก็ตให้เอง

การที่ไม่ได้ทาร์เก็ตลูกค้าแบบชัด ๆ แต่อาศัยอัลกอริทึ่มหรือ AI ของ TikTok ทำให้การยิงโฆษณามีหลายแบบคือ Reach ให้เข้าถึง ให้เห็น ให้อยากซื้อ ให้เข้าชอปปิ้งคาร์ด มีหลายแบบ การยิงโฆษณาใน TikTok นั้นก็ง่ายและคลิปที่ใช้ก็ทำได้ง่ายมาก ทำแบบทีเดียวและมีเครื่องมือให้ สามารถยิงโฆษณาได้เลย 

หากต้องการเริ่มต้นทำ TikTok Commerce หรือใช้ TikTok ขายของ อย่างแรกคือต้องมีคลิปโฆษณาสั้น ๆ ง่าย ๆ ใน TikTok ที่ทำไว้แล้วประมาณ 30 คลิป เพราะเมื่อมีคนมาดูแล้วชอบ และกดเข้าไปดูในแอคเคานท์โปรไฟล์ของเราต้องมีคลิปมากพอ  หากคุณสามารถทำ 2 สายได้พร้อมกันคือ สายสร้างตัวตนให้คนรู้จักติดตาม และไปทำคอมเมิร์ซด้วยจะยิ่งดี ยอดขายจะดีมาก 

แต่สินค้าบางอย่างก็ไม่สามารถขายใน TikTok ได้ เช่น สินค้าที่เกี่ยวกับเด็ก อาวุธ (แม้กระทั่งจอบหรือเสียบก็อาจเข้าข่ายอาวุธได้) ฯลฯ สินค้าเหล่านี้จะยิงแอดไม่ได้เลย หรือภาพเกี่ยวกับเด็กเล็ก ๆ ก็ไม่ได้เช่นกัน การลงโฆษณาใน TikTok ก็จะมีกรอบอยู่บ้างคล้าย ๆ กับเฟซบุ๊ก

ตอนนี้กระแส TikTok เริ่มจุดติดแล้ว ไม่ใช่แต่เพียง end user เท่านั้น แต่ B2B เองก็เริ่มเข้ามาแล้ว พ่อค้าแม่ค้าเริ่มย้ายเข้ามาใน TikTok  ตอนนี้ TikTok ไม่ได้ชนแค่เฟซบุ๊กหรืออินสตาแกรมหรือมแ้แต่ยูทูปเท่านั้น ลาซาด้าหรือชอปปี้เองก็น่ากลัวเพราะคอมเมิร์ซของ TikTok ก็ไม่ใช่เล่นเหมือนกัน

วันนี้คุณอาจจะต้องลองเล่น TikTok แล้ว นี่อาจจะเป็น The Next Big Thing ของวันนี้ สิ่งสำคัญคือ ถ้าอยากขายของใน TikTok ก็ต้องลงมือทำเลยครับ

หาพาร์ทเนอร์ ผมมีเพื่อนอยู่ที่มาเลเซียและได้พูดคุยกันทำให้เห็นโอกาสที่มีอยู่อีกมากที่นี่ ผมจึงอยากบอกว่าคนที่ทำธุรกิจอยู่แล้วและอยากขยายธุรกิจออกไปนอกประเทศ ทุกคนชอบคิดว่าอยากจะทำ แต่ไม่คิดว่าจะทำอย่างไร ถ้าอยากแล้วต้องทำเลย!

มีเป้าหมายชัดเจน ด้วยความที่ผมมีธุรกิจหลายอย่างมากและผมมีเป้าหมายชัดเจนว่าจะไม่อยู่แค่ในเมืองไทย ผมตั้งเป้าว่าปีนี้ผมจะไปมาเลเซียก่อนไปอินโดนีเซีย ซึ่งผมมีคนรู้จักอยู่และเคยมาลงทุนไปบ้างแล้ว การมาต่างประเทศหลาย ๆ คนไม่รู้จะไปเจอใครหรือไปไหนดี ไม่มีไมล์สโตน ไม่มีเป้าว่าจะขยายไปเมื่อไหร่ 

ผมอยากทำผมก็ลงตารางไว้เลยว่าอยากขยายธุรกิจไปมาเลเซีย จากนั้นติดต่อเพื่อนชาวมาเลย์ว่าจะไป และติดต่อนัดหมายกับท่านทูตพาณิชย์ไว้ล่วงหน้า ทูตพาณิชย์คือเจ้าหน้าที่สังกัดกระทรวงพาณิชย์ของไทยที่ถูกส่งไปประจำการอยู่ทั่วโลก ฉะนั้น เราอยากขยายธุรกิจไปที่ประเทศไหน เราสามารถประสานงานกับเจ้าหน้าที่ของรัฐหรือกรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ได้เลย

ติดต่อภาครัฐให้ช่วยเหลือ สิ่งที่สำคัญที่สุดคือตอนนี้ประเทศไทยเรามีทูตพาณิชย์อยู่ทั่วโลก คิดอะไรไม่ออกติดต่อกระทรวงพาณิชย์ หรือกรมการค้าระหว่างประเทศ เขาจะเชื่อมโยงให้เรารู้จักกับเจ้าหน้าที่หรือทูตพาณิชย์ของประเทศนั้น

อย่างผมเองได้ไปพบกับท่านทูตพาณิชย์ประเทศไทยประจำมาเลเซียที่กัวลาลัมเปอร์ ซึ่งผมเตรียมหัวข้อว่าจะขยายธุรกิจใดบ้าง ตรงนี้นี่แหละครับที่จะเป็นการใช้หน่วยงานภาครัฐช่วยเราในการทำงาน 

การทำธุรกิจในวันนี้ หากมัวแต่คิดจะทำธุรกิจในประเทศไทยผมบอกเลยว่ามันเล็กมากและจะพบกับปัญหาที่ผมบอกมาตลอดเลยคือจะโดนต่างชาติรุม อย่างตอนนี้ก็มีจีนเข้ามารุมเราแล้ว มาเลเซียเองก็เจอปัญหานี้เหมือนกันกับเรา

ในครั้งนี้ผมได้คุยว่าอยากจะเชื่อมโยงนักธุรกิจมาเลเซียกับไทยเข้าด้วยกัน ซึ่งจริง ๆ ผมเองได้ทำหลักสูตรลักษณะนี้กับมหาวิทยาลัยศรีปทุมอยู่แล้ว และนอกจากนี้ผมอยากทำหลักสูตรหนึ่งที่เชื่อมโยงนักธุรกิจไทยเข้าใจธุรกิจมาเลเซียและนักธุรกิจมาเลเซียเข้าใจธุรกิจไทยเข้าด้วยกัน

นักธุรกิจไทยต้องพยายามคิดออกนอกประเทศเพราะทุกวันนี้ในประเทศโดนกัดกร่อน โดนคนจีนบุก โดนออนไลน์บุกเข้ามา ตลาดเล็กลงไปเรื่อย ๆ แต่หากคุณออกนอกประเทศผมบอกได้เลยว่ามีโอกาสมีมากมหาศาล อยากให้คนไทยก้าวออกนอกคอมฟอร์ทโซนหรือจุดที่คุ้นเคย บางคนบอกว่าภาษาอังกฤษไม่เก่ง ผมว่าไม่จำเป็นต้องพูดสำเนียงอะไรมากสำเนียงไทยก็ใช้ได้

ผมคิดว่าจุดสำคัญคือก้าวต่อไปของธุรกิจจะเป็น Regional games หรือการค้าระหว่างภูมิภาค หรือเป็น Global games ใครออกมาก่อนได้เปรียบ ลองคิดดูครับว่าเราขายของในเมืองไทยดีมาก แต่ทำไมเราไม่คิดออกมานอกประเทศ ประเทศที่ไปง่าย ๆ เลยคือ CLMV เพราะกลุ่มประเทศเหล่านี้เป็นประเทศที่รับสื่อจากประเทศไทย  50% ของสินค้าในซูเปอร์มาร์เก็ตของเขาเป็นของไทย

เพื่อนมาเลย์ของผมก็บอกอีกว่าประเทศไทยเราแกร่งมากในเรื่องของสินค้า FMCG หรือสินค้าอุปโภคบริโภค คนมาเลย์เองยังต้องการสินค้าของไทย เขาเองยังต้องการเอาสินค้าไทยเข้ามาในมาเลเซีย นี่คือโอกาสของคนไทย สินค้าไทยมีความต้องการสูงมาก

ผมอยากบอกว่า ทำไมเรามัวแต่ทำสินค้าขายในประเทศ ทำไมเรารอให้คนอื่นเอาสินค้าเราออกไปขายนอกประเทศ ทำไมไม่ลองออกไปดูเอง ไปดูก่อนเพื่อให้เห็นโอกาส ไปให้เกิดแรงบันดาลใจเพื่อให้ตัวเองออกไปต่างประเทศให้ได้

หากมีใครจัดทริปไปดูงานต่างประเทศโดยเฉพาะในกลุ่ม CLMV ผมแนะนำว่าให้ไป ถ้าเรามัวอยู่แต่ในประเทศไทยเราก็จะเห็นแต่ในประเทศไทย ขายแบบเดิม ๆ วิธีการแบบเดิม ๆ แต่หากคุณไปเห็นของต่างประเทศ ได้ไปเจอลูกค้า วิธีการขาย ได้ไปเห็นพฤติกรรมของคนแต่ละประเทศ ผมบอกได้เลยว่าคุณจะนที่เป็นพ่อค้าหรือเจ้าของกิจการจะตาเป็นประกายมากเพราะมีโอกาสอีกมากมายมหาศาล

กุญแจสำคัญของการออกไปขายยังต่างประเทศคือ ต้องมีพาร์ทเนอร์ที่ดี ต้องตั้งใจตั้งเป้า ผมตั้งใจที่จะออกไปต่างประเทศให้ได้ หากล้มเลิกโอกาสในการขยายธุรกิจที่ต่างประเทศหลาย ๆ อย่างจะหายไปทันที ประเทศไทยยุคนี้ต้องออกนอกประเทศ ตั้งเป้าให้มั่น ติดต่อหน่วยงานรัฐ เช่น ทูตพาณิชย์ให้ช่วยเหลือ ลองติดต่อหน่วยงานด้านการลงทุนของแต่ละประเทศเพื่อดูการสนับสนุนของเขา ฯลฯ 

วันนี้คุณต้องรู้ว่าตลาดต่างประเทศใหญ่กว่าเมืองไทยมาก ตลาดใหม่มาก เราควรเข้าไปศึกษาดูว่าเราจะขยายธุรกิจของเราออกไปนอกประเทศได้ยังไง หากมีโอกาสลองบินไปประเทศที่ต้องการขยายธุรกิจด้วยตัวเองไปดูด้วยตาตัวเอง ผมท้าทายทุกท่านครับ

ความมั่งคั่ง (Wealth) คืออะไร 

เราทราบกันดีว่า money คือเงิน และ wealth คือความมั่งคั่ง มันฟังดูเว่อร์วังมากแต่จริง ๆ ผมว่า Wealth มันคือสินทรัพย์ของเราทั้งหมดที่มีอยู่นั่นแหละครับ ไม่จำเป็นต้องรวยล้นฟ้า เราเป็นระดับคนทำงานก็สามารถรู้ได้ว่าเรามีสินทรัพย์อะไรได้ด้วยเหมือนกัน

ทุกคนอยากรวยแต่เราต้องคำถามก่อนว่า คำว่ารวยของคุณนั้นเท่าไหร่จึงจะเรียกว่ารวย ซึ่งหลายคนจะตอบไม่ได้ นี่เป็นคำถามที่เราต้องถามตัวเองก่อนว่าเท่าไหร่เราถึงจะเรียกว่ารวย บางคนบอกหลักล้านแต่บางคนบอกหลักร้อยล้าน ฉะนั้นนิยามคือการเทียบกับความพอใจของตัวเอง

ไม่มีใครรวยจากการเป็นมนุษย์เงินเดือน ดังนั้นผมจึงอยากบอกว่า เราต้องตั้งเป้า (goal) ก่อน อย่างแรก คือ เท่าไหร่ เราจึงจะรวย สอง เมื่อไหร่ เราถึงจะมีเงินก้อนนั้น เมื่อเราตั้งเป้าและตั้งเวลาไว้แล้ว ลองย้อนกลับมาดู gap ย้อนกลับมาดูปัจจุบันว่าเรามีสินทรัพย์ มีรายได้ มีเงินอยู่เท่าไหร่ ตรงนี้เองเราจะเริ่มเห็นความแตกต่างว่า ถ้าเรายังทำอย่างเดิมต่อไปเรื่อย ๆ เราจะถึงเป้าหมายได้หรือไม่ เรายังมีช่องว่างหรือเรายังขาดอีกเท่าไหร่

เมื่อถึงจุดนี้เราจะเริ่มเห็น gap และเห็นโอกาส เราจะเริ่มกลับมามองตัวเองว่าจะทำอย่างไรเพื่อให้มีรายได้มากขึ้น สมองจะถูกสั่งการว่าเราจะมีวิธีการอย่างไรที่เราจะไปถึงเป้าหมายได้ เช่น การทำงานแบบเดิมอาจจะไม่เพียงพอ อาจต้องมีงานอย่างอื่นเสริม คำถามต่อมาคือต้องทำเท่าไหร่ในแต่ละเดือน เมื่อมีรายได้บางส่วนเข้ามาอาจจะเอาไปลงทุนต่อ ฯลฯ ตรงนี้แหละครับที่กำลังเข้าไปสู่ขั้นตอนการวางกลยุทธ์

การลงทุนมีหลายอย่าง ผมอยากให้ทุกคนเริ่มจากเป้าก่อนว่าเรามีอย่างไร เราจะเดินไปสู่เป้าได้อย่างไร และสุดท้ายกลยุทธ์ใดที่จะทำให้เป้าเป็นจริงได้ ผมจะใช้กลยุทธ์นี้เวลาที่ไปลงทุนในสตาร์ทอัพต่าง ๆ คือผมจะชาลเล้นจ์จะท้าทายให้พวกเขาต้องโตให้ได้ 200% ทำให้พวกเขาต้องคิดแล้วว่าจะทำอย่างไร 

ผมพยายามผลักดันให้พวกเขาคิด beyond หรือเกินกว่าที่คิดแล้ว เมื่อตั้งเป้าเอาไว้แล้วโดนพุชให้เกินลิมิตตัวเอง สมองจะคิดวิธีใหม่ขึ้นมา วิธีนี้ sme ก็ทำได้ แต่สิ่งที่ห้ามพูดเด็ดขาดคือคำว่า เป็นไปไม่ได้ เพราะเมื่อใดที่เราพูดว่า ยาก เป็นไปไม่ได้ สมองเราจะสั่งการให้ตัดความคิดนี้ทันที จะหยุดคิดทันที 

ผมจะเข้าไปโค้ชน้อง ๆ ว่าเขาทำได้ จะมีวิธีการอะไรบ้าง สมองจะคิดอะไรนอกเหนือจากที่สิ่งเราคุ้นชิน ผมอยากจะฝากทุกคนว่าบางทีเราอาจต้องตั้งเป้าของชีวิตที่มีความท้าทายสักนิดนึง แต่ไม่ใช่แค่ตั้งเป้าหรือมีเป้าหมายไว้อย่างเดียว แต่ต้องมองย้อนกลับมาด้วยว่าการจะไปถึงเป้าหมายนั้นมีช่องว่างขนาดไหน และเราจะทำอย่างไร ทำเท่าไหร่ ทำเมื่อไหร่ และใครทำ สิ่งเหล่านี้จะเป็นสิ่งที่เราสามารถปิดช่องว่างนั้นได้ แล้วกลยุทธ์จะเริ่มเกิดขึ้น

ผมจะสอนน้อง ๆ เสมอว่าให้เปรียบเทียบว่าธุรกิจของเราเป็นเครื่องบินเครื่องยนต์เดียวที่บินได้สูงในระดับหนึ่ง แต่หากต้องการบินสูงขึ้น มีรายได้เพิ่มมากขึ้นกว่าเดิม เครื่องยนต์ตัวเดียวไม่พอในการสร้างรายได้ บางครั้งเราต้องมี Growth Engine หรือเครื่องยนต์ใหม่ ๆ ในการทำให้ธุรกิจของเราโตได้มากขึ้นกว่าเดิม 

เรื่องของ Asset Allocation ผมเชื่อว่าหลาย ๆ คนมักจะไม่รู้ว่าตัวเองมีสินทรัพย์ มีความมั่งคั่งอยู่เท่าไหร่กันแน่ บางทีเรามีเงินในบัญชีธนาคาร มีสินทรัพย์ต่าง ๆ ที่กระจายอยู่หลายรูปแบบ ปัญหาคือข้อมูลเหล่านี้กระจัดกระจายมากและไม่เคยเอาข้อมูลเหล่านี้มารวมกัน

ที่ผ่านมาผมเองก็เจอปัญหานี้เช่นกัน ฉะนั้นผมจึงทำไฟล์ขึ้นมาไฟล์หนึ่งใน Google Sheet และมาเก็บข้อมูล โดยแบ่งสินทรัพย์ของตัวเองออกเป็น 2 ระดับ อย่างแรกคือ สินทรัพย์เทียบเท่าเงินสด คือสินทรัพย์ที่สามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ภายใน 1-2 วัน 

เช่น หนึ่งอาจจะมีเงินสด สองนำเงินไปลงทุนในกองทุนซึ่งสามารถขายและสามารถเปลี่ยนเป็นเงินได้ในอีก 1-2 วัน สาม อาจจะลงทุนในพวกหุ้น ทองคำหรืออาจจะเป็นคริปโต (ในช่วงที่ดี) สินทรัพย์เหล่านี้สามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ในเวลา 1-3 วัน 

นี่คือสิ่งที่ผมพยายามแทร็กตัวเองไว้ตลอด บัญชีเงินสด ผมจะมีเป็นไฟล์ Google Sheet ว่าเงินในบัญชีแต่ละธนาคารมีอยู่เท่าไหร่ เปิดกองทุนหรืออื่น ๆ อยู่กี่ธนาคาร มีเท่าไหร่ เปิดพอร์ตหุ้นไว้ที่ไหนมูลค่าเท่าไหร่ ทองคำที่มีอยู่มีกี่บาท ณ วันนี้ราคาเท่าไหร่ หรือแม้แต่คริปโตก็ตาม ในแต่ละวันผมจะสแนปชอตไว้เลยว่ามี wealth ทั้งหมดอยู่เท่าไหร่ 

อีกอย่างที่ผมทำคือ การลงทุนระยะยาว เช่น ซื้อประกัน ที่ดิน รถยนต์ ลงทุนอย่างอื่น ปล่อยกู้ ฯลฯ เหล่านี้ผมก็จะเก็บข้อมูลไว้ว่าปัจจุบันผมมีการลงทุนแบบ Long-term Investment ที่ไหนบ้าง 

ฉะนั้น เมื่อนำ สินทรัพย์เทียบเท่าเงินสดกับการลงทุนระยะยาว มาบวกเข้าด้วยกัน จะทราบเลยว่าวันนี้เรามีสินทรัพย์หรือความมั่งคั่งทั้งหมดเท่าไหร่ และจะรู้ว่าเปอร์เซ็นต์หรือสินทรัพย์ของเราไปกองอยู่ในสินทรัพย์ประเภทไหนบ้าง ฉะนั้น เราจะเริ่มเห็นสโคปของสินทรัพย์หรือความมั่งคั่งว่าไปอยู่ส่วนไหนบ้าง ซึ่งหลายคนไม่ได้เก็บข้อมูลเหล่านี้ไว้เลย 

นี่คือการทำ Asset Allocation การนำข้อมูลเหล่านี้มาเก็บเอาไว้ จะเก็บเป็นเดือน ๆ หรือเป็นควอเตอร์นำมาเปรียบเทียบสินทรัพย์ของเราว่ามีมากขึ้นหรือไม่ เราไปลงทุนอะไรเพิ่มขึ้นหรือลดลง ทำให้เราสามารถคาดการณ์ได้ว่าต่อไปชีวิตเราจะมีสินทรัพย์เท่าไหร่ เราจะโตต่อไปอย่างไร โตจากการลงทุนอะไรจากสินทรัพย์เหล่านี้ครับ

ถ้าหากทุกคนขายออนไลน์หมดแล้ว แต่ไม่เข้าใจสภาพตลาดออนไลน์ของประเทศไทยเป็นอย่างไร จุดนี้จะเป็นเรื่องที่ลำบาก ผมจึงอยากจะมาเขียนถึงสภาพตลาดอีคอมเมิร์ซประเทศไทยจากการสำรวจโดยสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือ ETDA ที่ทำการสำรวจมูลค่าอีคอมเมิร์ซทุกปี

การสำรวจข้อมูลจะทำย้อนหลังไปโดยเริ่มจากปี 63 อยู่ที่ 3.7 ล้านล้านบาท ซึ่งก็ดูเหมือนว่าเยอะอยู่แต่จริง ๆ แล้วตัวเลขก่อนหน้านี้คือ 4 ล้านล้านบาท หลายคนแปลกใจทั้งที่มีโควิดแต่ทำไมตัวเลขถึงตกลงมาได้ 

สาเหตุที่ตกลงมาก็เพราะอีคอมเมิร์ซในเมืองไทยที่ใหญ่จริง ๆ ส่วนหนึ่งคือการท่องเที่ยว ทั้งโรงแรม สายการบิน ฯลฯ ซึ่งแต่ก่อนส่วนนี้ถือว่าโตมาก เมื่อมีโควิดภาพรวมอีคอมเมิร์ซอื่น ๆ ถือว่าโตหมดเลย แต่มากระทบกับด้านท่องเที่ยวจึงฉุดให้ภาพรวมอีคอมเมิร์ซของประเทศไทยลดลง -6.68%

เราแบ่งการทำอีคอมเมิร์ซในประเทศไทยเป็น 3 กลุ่มคือ 1. ตลาดค้าปลีกเป็น B2C ในปีก่อนมีมูลค่าประมาณ 2.1 ล้านล้านบาท คิดเป็น 57% คือเกินครึ่งของปริมาณอีคอมเมิร์ซของไทย ในขณะที่ตลาดรองลงมาคือ B2B มีมูลค่าการซื้อขายผ่านอีคอมเมิร์ซตกอยู่ประมาณ 7 แสนกว่าล้านบาทซึ่งมีมาร์เก็ตแชร์อยู่ที่ 22% 

อีกตลาดที่โตมากเช่นกันคือ B2G ซึ่งเป็นการจัดซื้อจัดจ้างของภาครัฐ ตัวเลขตกอยู่ประมาณ 8 แสนกว่าล้านบาท มีมาร์เก็ตแชร์อยู่ที่ประมาณ 20 กว่าเปอร์เซ็นต์ของภาพรวมอีคอมเมิร์ซทั้งประเทศ

View Post

มูลค่ารวมของอีคอมเมิร์ซเมื่อแบ่งตามอุตสาหกรรม อุตสาหกรรมที่มีมูลค่าการซื้อขายอีคอมเมิร์ซมากที่สุดคือ ค้าปลีก มีมูค่าการซื้อขายอีคอมเมิร์ซประมาณ 1.4 ล้านล้านบาท รองลงมาก็คือที่พักและท่องเที่ยวแม้จะตกลงมาแต่ก็มีมูลค่าประมาณสี่แสนหกหมื่นกว่าล้านบาท 

รองลงมาอีกก็เป็นอุตสาหกรรมการผลิตที่เรียกว่า EDI (Electronic Data Interchange) ถือเป็นอีคอมเมิร์ซแบบ B2B ซื้อขายโดยใช้ช่องทางอีเล็กโทรนิกส์ ในฝั่งด้านการผลิตถือว่าโตมากเลย ฉะนั้นถ้าธุรกิจของคุณทำเกี่ยวกับด้านการผลิตมีโรงงาน วันนี้มีเครื่องไม้เครื่องมือเยอะแยะไปหมดเลย เช่น มีระบบ ERP อยู่หลายตัวให้ลองใช้ แทนที่จะมามัวแต่ใช้ซอฟต์แวร์บางตัว 

ผมว่าการนำเครื่องมือทางด้านดิจิทัลมาใช้และการพัฒนาระบบการทำงานให้เป็นออนไลน์ทั้งระบบจะช่วยประหยัดคน ประหยัดการทำงาน และลดความผิดพลาดไปได้มากเลยทีเดียว ส่วนอุตสาหกรรมอื่น ๆ ที่น่าสนใจเป็นอุตสาหกรรมเกี่ยวกับเรื่องข้อมูลและข่าวสาร 

3 ช่องทางการขายที่มีมูลค่าอีคอมเมิร์ซมากที่สุด อันดับหนึ่งคือการขายผ่านร้านค้าออนไลน์ ประมาณ 1.1 ล้านล้านบาท  อันดับสองคือการขายผ่านโซเชียลคอมเมิร์ซ 6 แสนกว่าล้านบาท อันดับสามคือการค้าขายแบบ B2B เป็น EDI ประมาณ 465,000 ล้านบาท 

จะเห็นว่าภาพรวมอีคอมเมิร์ซประเทศไทยดูเหมือนตกลง แต่ข้างในกลับโตมากนั่นเพราะมีบางอุตสาหกรรมที่ได้รับผลกระทบจากโควิดจึงทำให้ภาพรวมดูตกลงมาก 

ปัจจัยสำคัญที่ทำให้อีคอมเมิร์ซเมืองไทยโตคือ 1 ระบบชำระเงินโดยเฉพาะการมีพร้อมเพย์ และ 2 คือขนส่ง โดยเฉพาะขนส่งในช่วง 5 ปีที่ผ่านมาฟู้ดดิลิเวอรี่มาเปลี่ยนการขนส่งจากเดิมหลายวันมาเป็นวันเดียวกันจนถึงไม่ถึงชั่วโมง 

เทรนด์อีคอมเมิร์ซหนึ่งที่น่าสนใจที่ผมเคยพูดถึงคือ D2C แนวโน้มผู้ผลิตสินค้าต่าง ๆ หันมาขายตรงกับผู้บริโภคเองทำให้ต่อไปผู้ที่นำสินค้าจากโรงงานมาขายจะอยู่ยากมากขึ้น หรือ M2C หรือ Manufacturing to Consumer คือจากโรงงานขายตรงถึงมือผู้บริโภคเลยอันนี้น่ากลัวมาก 

ผมเริ่มเห็นได้ชัดหลายแห่ง การเกิด  M2C ไม่ได้เกิดเฉพาะประเทศไทยแต่เกิดขึ้นหลาย ๆ แห่ง ตั้งแต่อาลีบาบามาซื้อลาซาด้า จะเห็นว่าโรงงานจีนมีอยู่ในลาซาด้าหรือช้อปปี้เต็มไปหมดเลย และบางทีไม่ได้มาจากจีนแต่มาจากแวร์เฮ้าส์ของจีนที่มาตั้งอยู่ที่ฉะเชิงเทรา สมุทรปราการ ฯลฯ

แนวโน้มการทำธุรกิจในประเทศไทย คุณไม่ได้แข่งขายค้าปลีกกันเองแล้ว แต่โรงงานกำลังมาแข่งกับคุณ เป็นเทรนด์ที่ร้านที่เป็นตัวกลางต่าง ๆ จะเริ่มร่อยหรอลง ยอดขายจะน้อยลง โดยเฉพาะมันจะมาพร้อมกับพฤติกรรมของคนรุ่นใหม่ที่จะซื้อแต่ทางออนไลน์ 

ค่าใช้จ่ายจากที่เป็นหลักหมื่นกลายมาเป็นจ่ายแค่หลักร้อยหลักพันแต่ใช้ทุกอย่างได้เหมือนเดิม คนก็คิดว่าจ่ายถูกลงมาก เขาไม่ต้องใช้ของปลอมแล้ว คนก็เริ่มหันมาจ่ายแบบถูกที่เป็นรายเดือนและจ่ายไปเรื่อย ๆ ปรากฏว่าฐานลูกค้าของ Adobe ใหญ่มากขึ้น มีคนใช้ทั่วโลก 

จากเดิมที่มีรายได้แค่ครั้งเดียว กลายเป็นมีรายได้ทุกเดือน ๆ เป็นเค้กก้อนที่ใหญ่ขึ้นและอยู่นาน จำนวนฐานลูกค้าโตมากขึ้น รายได้สะสมทบไปเรื่อย ๆ ตั้งแต่ที่ Adobe เปลี่ยนบิสเนสโมเดลเป็นคลาวด์ รายได้ของเขา All time high ทุกควอเตอร์ 

ตรงนี้อยากจะบอกว่าบางธุรกิจที่สินค้าและบริการมีคนใช้น้อยเพราะราคาแพง เป็นไปได้หรือไม่ที่จะเปลี่ยนบิสเนสโมเดลให้มาเป็นการให้เช่าแบบรายเดือน นั่นหมายถึงลูกค้าจะอยู่กับเราไปนาน ๆ เราอาจมีรายได้น้อยแต่ได้นาน เมื่อคนต้องจ่ายน้อยลงแต่คนจะใช้มากขึ้น ฐานลูกค้ามากขึ้น เมื่อรวม ๆ กันแล้วปรากฏว่ามีรายได้มากกว่าที่ขายแพงด้วยซ้ำไป

ตอนนี้เริ่มมีคนทำบิสเนสโมเดลในลักษณะนี้แล้ว เช่น Toyota เมื่อก่อนต้องซื้อรถทั้งคัน เดี๋ยวนี้มีบริการ KINTO เป็นผู้ให้บริการรถเช่าจาก Toyota คุณสามารถออกรถใหม่ เลือกรุ่นและระยะเวลาในการใช้บริการได้ ไม่ต้องจ่ายเงินดาวน์ แต่จ่ายค่าใช้บริการเท่ากันทุกเดือน เหมือนการเช่าใช้แต่ข้อดีคือหากต้องการเปลี่ยนรถก็เปลี่ยนได้เลย 

นี่คือบิสเนสโมเดลแบบใหม่จากเดิมที่จ่ายทีเดียวจบกลายเป็น Subscription Model ตรงนี้อยากให้คุณคิดดูว่าธุรกิจของคุณเป็นไปได้ไหมที่จะทำเป็น subscription จากเดิมที่ขายเครื่องจักรแพงๆ กลายมาเป็นทำสัญญาติดตั้ง ให้เช่าจ่ายเป็นรายเดือน เมื่อถึงเวลาก็เปลี่ยนเครื่องใหม่ให้ 

ทุกอย่างทำให้เป็น subscription ทั้งหมด คุณจะมีรายได้ที่มั่นคงแน่นอนทุก ๆ เดือน และข้อดีคือสามารถล็อกลูกค้าให้อยู่กับคุณได้ในระยะยาว คู่แข่งจะเข้ามาตรงนี้ได้ลำบากมาก ตรงนี้ผมว่าเป็นโมเดลที่น่าสนใจมาก

ผมมีบริษัทหนึ่งทำเกี่ยวกับเรื่องเพย์เมนต์ระบบชำระเงินออนไลน์ชื่อว่า PaySolutions.asia มีบริการแบบ subscription ด้วย เช่น หากร้านค้าอยากเก็บเงินลูกค้าเท่า ๆ กันทุกเดือน วิธีการคือคุณสมัครใช้บริการกับ PaySolutions และขอใช้บริการแบบระบบสมาชิก 

จากนั้นคุณต้องการให้ลูกค้าจ่ายแบบกี่เดือน เดือนละกี่บาท คุณก็สามารถสร้างลิงก์ขึ้นมาส่งให้ลูกค้า เมื่อลูกค้ากรอกบัตรเครดิต/เดบิตเสร็จแล้ว ระบบจะทำการตัดเงินจากบัตรเครดิต/เดบิตของลูกค้าทุกเดือนตามจำนวนที่คุณตั้งไว้ 

นั่นหมายถึงคุณจะได้เงินจากลูกค้าแน่นอนทุกเดือน ข้อดีคือคุณไม่ต้องเก็บเงินลูกค้าทีเดียวจำนวนมาก ๆ ลูกค้าบางคนไม่อยากจ่าย อยากจ่ายเป็นรายเดือน ไม่มีดอกเบี้ยเพราะเป็นการหักเงินจากบัตรเครดิต/เดบิตจำนวนเท่า ๆ กันทุกเดือน (ไม่เหมือนการผ่อนจ่าย) จึงง่ายต่อการตัดสินใจของลูกค้า

อยากให้คุณหันมามองว่าธุรกิจของคุณจะหันมาทำเป็นแบบ subscription ได้ไหม เช่น หากขายข้าวแกงก็เหมือนเป็นการผูกปิ่นโต ให้ลูกค้าจ่ายเป็นรายเดือน จ่ายแบบ pre paid ก่อนเลย จากเดิมการทำแบบ subscription นั้น SME ทำได้ยากเพราะไม่มีระบบ จะใช้รูปแบบการจ่ายเงินแบบบัตรเครดิตก็ลำบาก แต่หากใช้บริการกับ PaySolutions ก็สามารถทำได้ 

โมเดลธุรกิจที่เคยต้องจ่ายครั้งเดียวแต่มีราคาแพง ลูกค้าซื้อได้จำนวนหนึ่ง แต่หากว่าเราทำกลายเป็นรายเดือนและให้จ่ายถูกลง เราสามารถล็อกลูกค้าไว้ได้นาน ๆ ใช้บริการกับเราเป็นประจำ อยากบอกว่าวันนี้ใคร ๆ ก็มีระบบ subscription ได้

ตอนนี้เรามีเครื่องมือเต็มไปหมดเลย แต่หากเรายังทำธุรกิจแบบเดิม ๆ ไม่ใช้เครื่องมือใหม่ ๆ ยิ่งลูกค้าเองก็เปลี่ยนไปเยอะ อยากจ่ายน้อยลง อยากได้เรื่อย ๆ ไม่ต้องการความยุ่งยาก ฯลฯ อยากให้ลองตั้งคำถามดูว่า  ทำไมบิสเนสโมเดลที่ทำมาเป็นสิบ ๆ ปีอย่าง Adobe ถึงเปลี่ยน และเมื่อเปลี่ยนแล้วกลับเติบโตขึ้นอีกมากอีกด้วยซ้ำ นี่อาจเป็นคำตอบให้คุณได้ชัดเจนมากครับ

เช่น เมื่อก่อนจะส่งข่าวแคมเปญต่าง ๆ ถึงลูกค้าในช่วงเทศกาลก็ต้องไปหาอีเมลลูกค้ามาเอง แต่การตลาดในยุคปัจจุบันทุกอย่างเริ่มมีข้อมูลเข้ามาเกี่ยวข้องตั้งแต่ลูกค้าสมัครเข้ามา เมื่อก่อนเราต้องมาวิเคราะห์ข้อมูลของลูกค้าเองตั้งแต่เรื่องของเพศ อายุ พื้นที่ มีลูกหรือไม่ อายุเท่าไหร่ ฯลฯ เพื่อจะได้นำข้อมูลเหล่านี้กลับไปวิเคราะห์ต่อ ต้องกลับไปดูฐานข้อมูลว่าใครที่เหมาะกับแคมเปญที่เราตั้งขึ้นมาแล้วส่งข้อความ SMS หรืออีเมลไปให้ด้วยตัวเอง

แต่พอเข้าสู่ Marketing Automation เริ่มมีการทำ Customer Data Platform คือแหล่งที่เก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้อมงทุกอย่างของลูกค้าตั้งแต่เริ่มสมัครสมาชิกเข้ามา และยังมีการเก็บข้อมูลพฤติกรรมต่าง ๆ ของลูกค้าด้วย เช่น มีการซื้อสินค้าใดซ้ำ ซื้อสินค้าใดเป็นประเจำ ใช้จ่ายด้วยวิธีใดบัตรเครดิตหรือเงินสด ฯลฯ มีฐานข้อมูลมากมายที่กองอยู่ในฐานชนาดใหญ่ ตรงนี้คือ CDP หรือ Customer Data Platform นั่นเอง

เราจะได้รับข้อมูลเข้ามาในฐานข้อมูล Customer Data Platform ทุกวัน สิ่งที่ต้องทำต่อไปคือจะเข้าสู่อีกแพลตฟอร์มหนึ่งคือการทำ Segmentation จะเป็นการหาข้อมูลใน CDP ว่าเป็นคนกลุ่มไหน มีพฤติกรรมแบบใด หรือใครเคยซื้อซ้ำ ใครเข้ามาเมื่อไหร ใครที่หายไป หายไปไหนเมื่อไหร่ ฯลฯ 

ระบบจะมีข้อมูลวิเคราะห์จนเริ่มทำการเซกเมนต์ลูกค้าได้ เช่น มีกลุ่มลูกค้าที่หายไปไม่ซื้อสินค้าเราอีก ก็สามารถแยกกลุ่มลูกค้านี้ไว้ และเริ่มเข้าสูอีกระบบคือการทำแคมเปญ เช่น แจกคูปองให้กับกลุ่มลูกค้าที่หายไปนี้ ซึ่งในออนไลน์จะเก็บข้อมูลของลูกค้าไว้หมด ใครหายไปเราก็สามารถยิงโฆษณาหรือส่งข้อความไปยังคนกลุ่มนี้ได้ว่ามีคูปองส่วนลดให้

เราสามารถตั้งกฎหรือแคมเปญไว้แค่ครั้งเดียว แต่ระบบจะทำการส่งข้อความไปหาลูกค้าอื่น ๆ ที่ตรงกับกฎที่เราตั้งไว้ได้แบบอัตโนมัติเลยตลอดเวลา จะเห็นว่าทุกอย่างไม่ว่าจะเป๋็นการติดต่อลูกค้า การเข้าหาลูกค้า การทำโปรโมชันต่าง ๆ ฯลฯ ทุกอย่างเป็นอัตโนมัติทั้งหมด โดยที่ไม่ต้องใช้คนเข้าไปทำ 

เพราะเหมือนเราสร้างกฎสร้างระบบอัตโนมัติไว้เรียบร้อยแล้ว ฉะนั้นเมื่อใดก็ตามที่ลูกค้าหมุนเวียนเข้ามา ทุกอย่างจะเข้าสู่ระบบที่เราตั้งขึ้นมา ตรงนี้กำลังเป็นหัวใจสำคัญของนักการตลาดคนไทยที่กำลังเริ่มตื่นตัวกับ Marketing Automation มากขึ้น

อีกตัวหนึ่งที่คนเริ่มใช้กับมากขึ้นคือ Chatbot ซึ่งใช้ในหลายกรณี 1. ใช้ในการขายของ เช่น สามารถตั้งกฎได้ว่าหากลูกค้าเข้ามาแล้วกดตามที่เราตั้งไว้ ระบบจะสามารถทราบว่าลูกค้าต้องการซื้อสินค้าและสามารถโต้ตอบข้อความเพื่อขายสินค้านั้นต่อไปได้เลย สามารถรวมราคาเพื่อให้จ่ายเงินได้เองโดยอัตโนมัติทั้งหมด

2. ใช้ในการตอบคำถาม คนที่ติดต่อเข้ามาในระบบ customer support จะเป็นคำถามเดิมซ้ำ ๆ ระบบจะสร้างเป็นคีย์เวิร์ดขึ้นมา เมื่อระบบเจอคีย์เวิร์ดหรือแพทเทิร์นเดิมที่เราตั้งไว้ ระบบจะสามารถส่งคำตอบไปให้ได้เลย 

ตรงนี้นี่เองที่ Marketing Automation ซึ่งมีหลายรูปแบบจะเป็นตัวที่ช่วยทำให้นักการตลาดหรือเจ้าของธุรกิจ ช่วยรองรับคนจำนวนมาก ๆ หรือตอบคำถามเดิม ๆ ซ้ำ ๆ โดยไม่ต้องใช้คนแต่ใช้บอทหรือ  Marketing Automation มาคอยตอบคำถามแทนอัตโนมัติ

ในต่างประเทศนั้นมานานแล้ว เช่น  อย่าง Adobe, HubSpot, Oracle, Saleforce ก็มีแพลตฟอร์มของตัวเองเป็น Marketing on Cloud บริษัทเหล่านี้มีเครื่องมือที่เป็น Marketing Automation โต้ตอบลูกค้าได้อัตโนมัติ

แพลตฟอร์มของ Marketing Automation ในประเทศไทยเริ่มมีแล้ว เราเรียกกันว่ากลุ่ม MarTech  หรือ Marketing Technology ซึ่งเป็นซับเซตหนึ่งของสตาร์ทอัพ ในเมืองไทยที่ผมเห็นตัวแรกคือ PAM (pams.ai) เป็น Marketing Automation Platform ที่ผมเล่ามาทั้งหมดคือข้อมูลจะประกอบไปด้วย CDP ในยุคนี้จะเก็บข้อมูลอย่างเดียวไม่ได้แล้วเพราะมีเรื่องของ PDPA เข้ามาเกี่ยวข้อง ใน PAM จะมีตัว automate PDPA ด้วย ตัวนี้จะเป็น SAAS ที่ค่อนข้างมีราคาอาจจะไม่ค่อยเหมาะกับ sme เท่าไหร่ แต่เหมาะกับธุรกิจขนาดกลาง-ใหญ่

อีกตัวหนึ่งคือ SABLE (sable.asia) ก็คล้าย ๆ กันเป็น Sales Automation เป็นเครื่องมือการเก็บข้อมูลของลูกค้าเหมือนกัน สามารถทำเป็น workflow ได้ ทุกอย่างจะเป็น automation ทั้งหมด จุดเด่นคือสามารถวิเคราะห์ลูกค้าหนึ่งต่อหนึ่งได้เลย ผมว่าตอนนี้ราคาไม่แพงเท่าไหร่ SME สามารถใช้งานได้ 

ตอนนี้ยังมีอีกหลายตัว เช่น ZWIZ.AI เป็นแชทบอทที่มาช่วยตอบคำถามและขายของให้ลูกค้าได้ดีเลยทีเดียว มีการตอบคำถาม ขายของให้ สรุปยอดขาย เสนอโปรโมชัน แจ้งเตือน มีระบบชำระเงิน มีทุกอย่าง ใครที่สนใจที่มีการขายของ ทำการตลาดบนออนไลน์ ที่ต้องคอยตอบคำถามลูกค้าเยอะ ๆ บนแชทอาจจะเอาตัวแชทบอทอย่าง ZWIZ เข้าไปใช้ได้เช่นเดียวกัน ราคาเริ่มต้นที่ 500 บาทต่อเดือน

นี่คือการทำการตลาดในยุคใหม่ที่จะเห็นว่าเริ่มมีคำว่า data มีข้อมูล มีพฤติกรรมลูกค้า มีเรื่องข้อมูลส่วนบุคคล (privacy) ที่ต้องมีเรื่อง PDPA เข้ามาเกี่ยวข้องในการควบคุมข้อมูลของลูกค้า อยากให้ทุกคนเริ่มรู้จัก ลองเปลี่ยนมาใช้เครื่องมือเหล่านี้ดูครับ