***

یک‌سوم ِ قیدارم. باوجودِ عطشی که دوست دارم لاجرعه سربکشم‌ش، اما هنـوز جرعه‌جرعه می‌نوشم‌ش. کاش هم‌این‌طور پرکشش و جذاب به انجام رسونده باشه رمان رو.

***

جلسۀ چاهارم از ولایتِ فقیهِ آیت‌الله تهرانی رو گوش دادم.

***

هرچند چن سال از ساخت‌ش می‌گذره؛ اما سرآخر -‌به لطفِ بانو‌- دیدیم Changeling رو. فیلمی که Eastwood ساخته باشه، طبعاً نظرمو جلب می‌کنه.

الف) نقل شده که والی زبیری کوفه، عبدالله‌بن یزید به سلیمان پیشنهاد می‌کند: «در کوفه جنگ نکند و در بیابان‌ها به استقبال لشکر شام برود».

سلیمان بدون اینکه بسنجد که والی، از این پیشنهاد چه نیت و هدفی داشته و آیا او در این پیشنهادش قصد خیر داشته یا نه؟ این طرح و نقشه را قبول کرد و در روز موعود، کوفه را به قصد جنگ با ابن‌زیاد ترک کرد.

در واقع والی زبیری کوفه می‌خواست سلیمان و ابن‌زیاد را در خارج از کوفه با هم مشغول کند و هر کدام هم که شکست می‌خورد، نه‌تنها ضرر و خطری متوجه او نمی‌شدبلکه یک دشمن از دشمنان او از دور خارج می‌شد و این به نفع او بود؛ زیرا او می‌دانست که ابن‌زیاد برای اینکه با شیعه و توابین بجنگد عازم کوفه نیست، بلکه از آن جهت قصد کوفه را دارد که می‌خواهد آن را به محدودۀ دولت اموی بازگرداند و زبیریان را از آنجا و تمامی خاک عراق بیرون براند. او مطمئن نبود که چنانچه ابن‌زیاد به عراق و کوفه بیاید و با او درگیر جنگ شود این نبرد به سود و مصلحت او باشد، زیرا کارها در کوفه بر وفق مصالح زبیریان استقرار نیافته بود، و هواخواهان امویان کمتر از هواداران آنها نبودند.

بنابراین قیام توابین وسیله‌ای بود که می‌توانست راه ابن‌زیاد را به کوفه سد کند بدون آنکه او و پیروانش حرکتی از خود نشان دهند، و برندۀ واقعی کسی است که در جنگ شرکت نکند.

ب) وقتی عبدالله‌بن سعد بن نفیل، توصیه می‌کند به‌جای بیرون رفتن از کوفه و جنگ با ابن‌زیاد در کوفه بمانند و ابتدا قاتلین امام(علیه‌السلام) را در این شهر بکشند، سلیمان رأی او را نپذیرفت.

پیشنهاد عبدالله به سلیمان این بود که: «ما برای گرفتن انتقام خون امام حسین(علیه‌السلام) بیرون آمده‌ایم، در حالی که قاتلان وی مثل عمر بن سعد و… در کوفه‌اند. از اینجا به کجا می‌روی و این قاتلان را رها می‌کنی؟»”

[بررسی علل عدم موفقیت برخی از قیام‌های شیعی (از سال ۶۵ تا ۲۲۰ هـ.ق)، محسن شریفی، پژوهش‌کدۀ علوم و معارف قرآنی علامه طباطبائی، انتشارات زائر، صص۷۹-۸۰]

چن روز پیش تو فیس‌بوک یه جَوونِ مصری عکسای دیدار ِ اشتون با مقاماتِ ترکیه رو با دیدارش با جلیلی مقایسه کرده بود. تو کامنت‌های اون مطلب، احساس ِ عزت موج می‌زد.

***

از خوش‌حالی در پوست نمی‌گنجم. نمی‌تونم ذوق و شوق‌مو از مطالعۀ «حاکمیت سیاسی فقیهان از دیدگاه آخوند خراسانی» پنهان کنم؛ که ازجمله کشف‌های نمایش‌گاهِ کتاب بوده برام. هم‌اون موقع برام سؤال بود: آیا با وجودِ ۴جلد «سیاست و مرجعیت در عصر غیبت»، لزومی به خریدن و خوندنِ «حاکمیت سیاسی فقیهان از دیدگاه آخوند خراسانی» هست؟ …که حالا به‌قطع می‌دونم بوده و هست.

گویا مختصری از این کتاب، با جرح و نقص‌های فراوان، پیش‌تر به عنوانِ مقاله منتشر شده. نویسنده با استدلال‌هایی قوی، مطالبی رو که امثالِ کدیور، به عنوانِ سند و مدرک، مستمسک قرار دادن تا به مقصودشون (خدشه به ولایتِ فقیه) برسن، عالمانه به چالش کشیده.

بعد از این می‌خوام یکی جلوم اسمی از آخوند بیاره و دربارۀ ولایتِ فقیه یاوه ببافه و شلنگ‌تخته بندازه، تا پوزه‌شو هم‌چین به خاک بمالم که دیگه جرأت نکنه تو گودِ بحث پا بذاره. الان که دقت می‌کنم، برام جالبه این حرف و حدیث‌های کذب، درست تو بحبوحۀ آشوبِ فتنۀ ۸۸ منتشر شده و رونق گرفته.

فکرم مشغوله چه‌طور مطالبِ این کتابو تو بلاگ‌م بیارم. شاید اول، پی‌دی‌اف کردم‌شو گذاشتم‌ش واسه دان‌لود. بعد، فرازهایی‌شو که تو حوصلۀ بلاگ می‌گنجه، تو دستۀ «حکومت اسلامی و ولایت فقیه» آپ کنم.

قابل ِ توجهِ آقاجواد که اون فایل ِ آخوند با میرزای نائینی رو برام فرستاده و بولیرم بوردانی اُخیـور؛ و نیـز؛ و اون برادر ِ قمی که دم از ولایتِ طاغوت می‌زنه و سنگِ آیت‌الله وحید رو به سینه. و دیگر حضراتی که اون فایل ِ آیت‌الله خویی بدجـور پمادواجب‌شون کرده بود.

ان‌شاءالله بعد از این، با سعی و همتِ مضاعف‌م، بخش ِ صدمات و سوخته‌گی‌مون شبانه‌روزی‌یه!!

هر قدم که پیش می‌رم، بیش از پیش، ایمان می‌آرم که: و الّذین جاهدوا فینـا لنهدینّهم سبلنـا.

بعون الله الملک الاعلی.

دکتر حسین کچویان:

“… یکی از مشکلات کشورمان که باعث می‌شود به منازعاتِ سیاسی دامن زده بشود، این است که اهل سیاست نمی‌فهمند که سیاست زمان‌دار است، لذا آن‌قدر در عرصۀ سیاسی می‌مانند تا آنها را بیرون بیاندازند و این خیلی بد است.

در این زمینه ما باید باز از غرب مثال بزنیم که البته این خیلی بد است؛ سارکوزی بعد از شکست در انتخابات گفت: من در انتخابات بعدی هم رهبری حزب خود را به عهده نمی‌گیرم.

در واقع او جایگاه خود را فهمید. مردم اگر مجبور باشند باز کسی را انتخاب کنند باز به شکل اول او را انتخاب نمی‌کنند. مثلاً آقای هاشمی وقتی کنار رفت، می‌توانست در مقام و شأنی که برای او در نظر گرفته شده بود، به کشور خدمت کند و نقش پدرانه‌ای برای سیستم داشته باشد؛ مقام معظم رهبری تلویحاً از هاشمی خواست که دیگر به صحنۀ سیاسی نیاید، بنابراین اگر او وارد انتخابات مجلس و انتخابات ریاست جمهوری ۸۴ نمی‌شد، سرنوشتش اینگونه نبود.

… این مصیبت است کسی که به پختگی و تجربه در انقلاب رسیده این موضوع را نفهمد که زمان کار برای او گذشته است؛ عدم درک این موضوع باعث شد در انتخابات اخیر هم نیروهای موسوم به راستِ سنتی که بسیار متدین هستند نیز شکست بخورند. درست است که راستِ سنتی نیروهای خوب و پیشتازی بودند اما در حال حاضر زمانِ آنها گذشته است و یکی از دلایلی که انتخابات به تخریب کشیده شد این است که نیروهای سیاسی زمان اثرگذاری خود را درک نمی‌کنند و آن‌قدر می‌مانند که خراب شده و از صحنۀ سیاسی طرد شوند.‌

به همین دلیل است که وقتی نیروهای جوان که اقتضائات سیاسی را فهمیده و وارد صحنه می‌شوند اما با میدان ندادن از طرف نیروهای قدیمی مواجه می‌شوند باعث می‌شود که این رقابت به تخریب کشیده شود.

از سال ۶۸ به بعد جریان راستِ سنتی، دائم در عرصۀ سیاسی کشور شکست خورد. این مسئله تا سال ۸۴ ادامه داشت تا اینکه گفتمانِ جدید موسوم به گفتمانِ سوم تیر شکل گرفت و نیروهای جدیدی روی کار آمدند که توانستند پیروزی را از آن جریانِ اصول‌گرایی کنند که البته از سوی اصول‌گرایی ِ سنتی همراهی نشدند. ‌از این رو معتقدم بخشی از تنش‌های مجلس و احمدی‌نژاد ناشی از این مسئله بود و بخشی هم مربوط به خود آقای احمدی نژاد بود.

اهل سیاست که در این انتخابات رأی نیاوردند فکر می‌کنند که با تبلیغاتِ دیگران رأی نیاورده‌اند و باز با تبلیغات می‌توانند به عرصۀ سیاسی کشور بازگردند، در حالی که مصداقِ عدم درست بودن این تصور، آقای هاشمی است: آقای هاشمی در دور اول انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۸۴ آن تعداد رأی را آورد و همان مقدار رأی نیز در دور دوم کاهش یافت یا آبروریزی که در مجلس ششم اتفاق افتاد و باعث شد هاشمی نهایتاً استعفا دهد.

شاید کسانی که در این دوره از صحنه خارج شدند و رأی نیاوردند، بتوانند در جای دیگر و در موقعیت‌های مختلف رأی آورند ولی باید تأمل عمیق‌تری داشته باشند تا دچار چنین مشکلاتی که برای فردی مثل آقای هاشمی پیش آمد نشوند…”

[گفت‌وگوی دکتر کچویان با خبرگزاری فارس، ۹۱/۲/۳۰]

اگر دیدم کاری را شما انجام می‌دهید، خلاف مطلب اسلامی است، من تذکر می‌دهم. اگر تغییر دادید، بسیار خوب؛ اگر ندادید، من دیگر صحبت نمی‌کنم و تضعیف شما را حرام می‌دانم. عمده، عظمت شماست؛ شما رهبر مسلمین هستید و نمی‌خواهم صحبتی کنم در یک فرعی، که شما را تضعیف کرده‌ام.”

[پرسش و پاسخ‌هایی صریح در موضوع  ولایت فقیه، تهیه‌شده در: واحد پژوهش دفتر فرهنگ فخرالائمه، انتشارات کتاب فردا، ص۳۰]

باید سعی کنم بیش‌تر به «دربارۀ یک کتاب» بها بدم. حال و حوصله می‌خواد؛ که معمولاً حس‌ش نیست. حالا ببینیم از پس‌ش برمی‌آم یا نه.

نگاهی هم به «این مردم نازنین» انداختم. با نثری خاطره‌گو از برخوردها و زنده‌گی در میان مردم نوشته. اول‌چیزی که نظرمو جلب کرد، نداشتن ِ هیچ نشان و نام و یادی از خداوند در صفحاتِ ابتدای کتاب بود. به‌جاش نشان ِ انتشارات مشکی رو زده بودن!

اعترافات؛ خاطرات سرهنگ عراقی عبدالعزیز قادر السامرائی / سورۀ مهر / چاپ چاهارم / ۱۳۸۹ / ۶۲‌صفحه / ۱۱۰۰ تومان

این کتاب مختصر رو روزنامه‌وار و یه نفس خوندم. نویسنده، سرهنگ سامرائی، بی‌مروت خیلی راحت نوشته از غارت‌گری بعثی‌ها. انگار نه انگار که حزبِ بعث، داعیه‌دار ِ خلق ِ عرب بوده. هم‌این خلق ِ عربِ محمّره که:

“… فرستادم تا یخچال‌ها و تلویزیون‌ها و اثاث ارزشمند مردم خرمشهر را جمع کنند. پس از آن، آن‌ها را به سرعت به بصره انتقال داده، در همان‌جا فروختم.

… به کشتارهای دسته‌جمعی خانواده‌های باقی‌مانده در شهر پرداختند و کشته‌ها را نیز در گورهای جمعی دفن کردند. یکی از دختران مقاوم خرمشهری که مورد آزار نیروهای امنیتی و استخبارات عراق قرار گرفته بود، با قساوت و بی‌رحمی مورد تجاوز قرار گرفت. سرهنگ ستاد مضر؛ که از افسران استخبارات بود، می‌گفت: وی در آخرین لحظات زندگی‌اش علیه صدام و ارتش عراق شعار می‌داد و صدام را نفرین می‌کرد…

… گاو و گوسفند و سایر چهارپایان و مرغ و خروس‌های مردم را به زور می‌گرفتیم… هر روز برای گردان تعداد زیادی مرغ می‌دزدید. در یکی از روزها که طبق عادت برای غارت به اطراف خرمشهر رفته بود، بازنگشت. یک گروه گشتی برای یافتنش گسیل کردم. پس از مدتی، جسد او را در یکی از نخلستان‌های عراق پیدا کردند. پس از تحقیقات معلوم شد که وی قصد تجاوز به یکی از دختران بومی را داشته و مورد اصابت گلوله قرار گرفته است. فرمانده‌ی لشکر، سرهنگ ستاد حمد المحمود، خانواده‌ی آن دختر را به یکی از زندان‌های بصره فرستاد…

… سرهنگ ستاد احمد زیدان، از طرف استخبارات، به عنوان فرمانده‌ی محورهای خرمشهر تعیین شد… درجه‌ی او در حد فرماندهی لشکر نبود و تنها بر اساس رابطه به این مقام و درجه نائل شده بود. وی با فساد و انحراف و لجام‌گسیختگی و آزادی عمل به انجام وظیفه می‌پرداخت…”

جای‌جای کتاب، پر از وقایعی‌یه که ما با عنوان ِ امدادهای غیبی از اون‌ها یاد می‌کنیم:

“نیروهایم را به داخل شهر و به سمت مسجد جامع هدایت کردم. داخل مسجد، درگیری خونینی با گروه دیگری از نیروهای عراقی داشتیم. هر دو طرف فکر می‌کردیم که طرف مقابل دشمن است!

… پس از طی مسافتی در حدود سه کیلومتر، آتش سنگینی از پهلو بر ما گشوده شد. نبرد شدیدی درگرفت. بیست نفر از افراد ما کشته شدند. آنان را در میدان رها کردیم و به جنگیدن ادامه دادیم. تعداد قربانیان لحظه به لحظه افزایش می‌یافت… در اوج درگیری با نیروهای جانبی، ناگهان فریادهایشان را شنیدیم که می‌گفتند: ما عراقی هستیم.

آری این دومین بدبختی ما بود که با تیپ ۳۳ نیروهای مخصوص درگیر شده بودیم. فرمانده‌ی تیپ ما سرهنگ الهیتی نیز کشته شد. فرمانده‌ی تیپ ۳۳ با دو دست بر سرش می‌کوبید و می‌گفت: «خدا لعنتتان کند، بهترین سربازانم ا کشتید، افسرانم را کشتید…»”

جاهایی از کتاب هم به فسادِ سربازان و افسرانِ بعثی اشاره شده؛ و بی‌رحمی‌هاشون حتا در قبالِ نیروهای خودشون. هم‌چنین به فرصتی اشاره شده که حملۀ اسراییل به جنوبِ لبنان به ارتش عراق داد؛ تا به ترمیم خطوطِ دفاعی‌شون در برابر ایران بپردازند. خیلی از مطالب به‌صورت تیتروار و گذرا مطرح شده. مطالبی که هر کدام‌شوم می‌تونه موضوع ِ کتاب و تحقیقی مستقل باشه.

اطلاعات و آمارهایی هم از گزارشاتِ داخلی ِ ارتش عراق مطرح شده. گزارشی هم از کمک‌های کشورهای عربی، به‌خصوص ارتش مصر، پس از فتح ِ خرم‌شهر نقل شده.

خوندن‌ش وقتِ چندانی ازم نگرفت؛ هرچند که انتظارم از خریدنِ «اعترافات» اینی نبود که این کتاب بود.

بخش‌هایی از این کتاب:

(+) “…اما آمریکا هیأتی برای ابقای صدام فرستاد”

(+) گزارش ِ سرهنگ عبدالعزیز قادر السامرائی از عملیاتِ بیت‌المقدس

بعد از عملیات رمضان، عراق، آماده و مساعد برای دگرگونی سیاسی بود و همه چیز برای تغییر ترکیب سیاسی عراق وجود داشت؛ ولی در اواخر امر، آمریکا هیئتی برای جلوگیری از تغییرات در عراق به منطقه گسیل داشت و حمایت همه‌جانبه‌ی خود را برای ابقای صدام اعمال کرد و او را از جهت سیاسی و نظامی تقویت یافت و پایگاه خود را در منطقه تثبیت کرد.”

[اعترافات، خاطرات سرهنگ عراقی عبدالعزیز قادر السامرائی، ترجمۀ عبدالرسول رضاگاه، سورۀ مهر، ص۴۹ و ۵۲]

البته این کلمات فقط در همان محل عنوان شد و به بیرون درز نکرد؛ ولی رسانه‌های عراق و کشورهای دیگر کاملاً به این موضوع پی بردند که عراق با از دست دادن خرمشهر، ناامید و ناتوان شده است و این عملیات، کمر عراق را شکسته و توان هرگونه تحرک و مانوری را از او گرفته است.

ایرانییان با انجام این عملیات، به جهانیان ثابت کردند که قوای اسلام قادر است با قوی‌ترین نیروها مقابله کند و آن‌ها را به زانو درآورد.

گزارش‌های سرّی این عملیات و میزان خسارات و تلفات آن را هنگامی که در بیمارستان بستری بودم، مطالعه کردم و درد و بیماری‌ام مضاعف شد؛ تلفات و خسارات وارد شده طبق گزارش محرمانه‌ی ارتش عراق چنین بود:

۱- انهدام ۸۰درصد از لشکر سوم زرهی؛ متشکل از تیپ‌های ۱۲، ۶، ۸۱ و ۵۳ زرهی.

۲- انهدام ۸۰درصد از لشکر یازدهم پیاده؛ متشکل از تیپ‌های ۱۳، ۲۲، ۴۴، ۴۵، ۴۸، ۴۹.

این دو لشکر در خرمشهر مستقر بودند.

۳- نابودی لشکر پنجم پیاده مکانیزه؛ متشکل از تیپ‌های ۲۶ پیاده و ۱۵، ۲۰، ۲۶ و ۵۵ زرهی.

۴-نابودی لشکر ششم زرهی؛ متشکل از تیپ‌های ۱۶ و ۳۰ و تیپ ۲۵ مکانیزه.

۵- نابودی لشکر نهم زرهی؛ متشکل از تیپ‌های ۳۵، ۴۳ و تیپ ۱۴ مکانیزه.

۶- نابودی لشکر هفتم؛ متشکل از تیپ‌های ۱۹ و ۳۹.

۷- نابودی لشکر دهم زرهی؛ متشکل از تیپ ۱۷ و ۲۴ زرهی.

۸- نابودی لشکر دوازدهم؛ متشکل از تیپ ۳۷ زرهی و تیپ ۴۶ مکانیزه.

۹- نابودی لشکر یازدهم؛ متشکل از تیپ‌های ۱۳، ۲۲، ۴۴، ۴۵، ۴۸ و ۴۹ پیاده.

همچنین در گزارش فوق، اسامی تیپ‌های به اسارت درآمده، از این قرار بود: تیپ‌های ۹، ۱۰، ۲۰، ۲۳۸، ۵۰۱، ۴۱۷ و ۶۰۵.

تعداد کشته‌های عراق طبق این گزارش، هفده هزار نفر بود. این گزارش که توسط سرهنگ ستاد اسعد عبدالخالق السامرایی تهیه شده بود، مرود تأیید قرار نگرفت و به مرور، با ترفندهای مختلف، آن را حذف کردند و گفته شد که این ارقام دقیق نیست!

مسئولیت تهیه‌ی گزارش به ماهر عبدالرشید واگذار شد. گزارش وی که مبتنی بر دروغ و قلب حقایق بود، مورد تشویق و تأیید فرماندهی کل قوا قرار گرفت. ماهر عبدالرشید در گزارش خود نوشته بود: «نبردهای خرمشهر، این واقعیت را به اثبات رسانده است که ارتش عراق بسیار نیرومند و قوی است و توانایی انجام عملیات هجومی و حمله و عملیات عقب‌نشینی تاکتیکی را در هر زمان و هر موقعیت دارد!»”

[اعترافات، خاطرات سرهنگ عراقی عبدالعزیز قادر السامرائی، ترجمۀ عبدالرسول رضاگاه، سورۀ مهر، صص۳۳-۳۵]

” گفت‎وگو با عباس آقا زمانی (ابوشریف)، فرصت مغتنمی بود که به برکت سالروز تأسیس سپاه پاسدران، نصیب پنجره شد. مردی که هرچند در اولین ماه‎های پیروزی انقلاب، نقش مؤثری در تأسیس و شکل‎گیری سپاه داشت، اما به‎واسطۀ غیبت نسبتاً طولانی مدت در عرصۀ سیاسی کشور در سال‎های اخیر، حرف و حدیث‎‎های زیادی را به‎وجود آورد. به همین جهت ابوشریف با یکی دو گفت‎وگو که به‎صورت تلفنی و غیرحضوری انجام شد به بعضی از شایعات پایان داد، اما هنوز افراد بسیاری منتظر شنیدن ناگفته‎‎های او هستند.

متن زیر اولین گفت‎وگویی است که به‎صورت رودررو با ایشان صورت گرفت و هرچند ایشان تمایل چندانی برای بازگویی بعضی ناگفته‎‌ها به‎دلیل فراهم نبودن فضای موجود نداشت، اما به بازگویی نکاتی دربارۀ ماه‎های ابتدایی پیروزی انقلاب و روند تأسیس سپاه پرداخت که خواندن آن‎‌ها خالی از لطف نخواهد بود.

اولین فرماندهِ عملیات و سومین فرماندهِ کل سپاه گفت‎وگوی خود را این‎گونه آغاز کرد:

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله رب العالمین و الصلوه والسلام علی اشرف الانبیاء و المرسلین محمد (ص) و علی اهل بیته المعصومین.

قال الله تعالی:

«وَ اِذا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الأمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَ لَوْ رَدوهُ اِلَی الرسُولِ وَ اِلَی أُولِی الأمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الّذِینَ یسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَ لَوْ لا فَضْلُ اللهِ عَلَیکمْ وَ رَحْمَتُهُ لاتبَعْتُمُ الشیطَانَ اِلا قَلِیلا» (نساء، ۸۳).

طبق آیۀ فوق، باز کردن مسائل مهم مملکتی جایز نیست و باید به ولی امر رسانده شود. به این دلیل تاکنون دربارۀ خیلی از مطالب ساکت مانده‌ام…

اگر اجازه دهید گفت‌وگو را با بازخوانی حرکات مسلحانه‎ای آغاز کنیم که توسط نیرو‎های انقلابی پس از سقوط رژیم شاه شکل گرفت، این تحرکات پیامدِ چه نیازی بود و این گروه‎‌ها چطور مسلح می‌‎شدند؟

در حدود سال‎های ۳۰ و ۳۲ جریاناتی در ایران به‎وجود آمد و برای انقلابیون ثابت شد که با مبارزات پارلمانی نمی‌‎توان، مبارزه کرد و تنها راه مبارزه با دیکتاتور مشی مسلحانه است که می‌‎تواند رژیم را سرنگون کند و لذا در ذهن ما و بسیاری از جوانان که احساسات مذهبی داشتند، فکر ایجاد تشکیلاتی مسلح برای برقراری حکومت اسلامی به‎وجود آمد. بنابراین «حزب ملل اسلامی» با خط مشی مسلحانه برای سرنگونی رژیم شاهنشاهی و برقراری حکومت اسلامی تشکیل شد. بعد از آن‎که اعضاء حزب ملل دستگیر شدند و عده‎ای به اعدام و عده‎ای به زندان‎های طویل‌المدت محکوم شدند، در زندان عده‎ای از افراد حزب ملل با توجه به تجربیات گذشته پایۀ حزب دیگری به نام حزب‎الله را ریختند و بعد از آزادی به فعالیت مخفی خود ادامه دادند و افراد را برای انقلاب مسلحانه بر ضد‎ رژیم شاه آموزش دادند.

به‎دنبال آن با سازمان‎های انقلابی نظیر سازمان فلسطینی فتح تماس گرفته و افراد حزب را در اردوگاه‎های فلسطین در سوریه و لبنان آموزش نظامی دادند و عملاً در جنگ‎های داخلی لبنان و در جنگ‎های مرزی با اسراییل شرکت و تجربیات کافی کسب کردند. با اوج‎گیری انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی (رحمت‌الله علیه)، افراد حزب‎الله عملاً در ایران فعالیت مسلحانۀ خود را برای سرنگونی رژیم شاه آغاز کردند.

از آن‎جا که استکبار جهانی از پیروزی انقلابی اسلامی در ایران به رهبری امام خمینی (رحمت‎الله علیه) وحشت داشت و می‌‎دانست که این انقلاب حد و مرز ندارد و می‌‎رود که به همۀ سرزمین‎های اسلامی سرایت کند و جهان اسلام از چنگال استعمار و استکبار خارج کند، از خارج و داخل توطئه‎‌ها را شروع کرد. از یک طرف ارتش شوروی افغانستان را اشغال کرد. و از طرف دیگر جنگ عراق را به کمک عرب‎‌ها راه انداختند و داخل ایران نیز ملیت‎‌ها و مذاهب مختلف را علیه انقلاب شوراندند تا این‎که انقلاب اسلامی را در نطفه خفه کنند و نگذارند انقلاب به کشور‎های همسایه سرایت کند.

فلسفۀ وجودی سپاه از همین جا ظاهر می‌‎شود که استکبار جهانی با تمام قوا می‌‎خواست از خارج و داخل ایران، انقلاب اسلامی را سرکوب کند. بر اساس آیه کریمۀ قرآن که می‌‎فرماید «و اعدوا لهم ما استطعتم من قوة و من رباط الخیل» باید برای مقابله با دشمنان خود و دشمنان خدا در حد توان مسلح شد، تا جایی‎که دشمنان خدا و اسلام از قدرت نظامی شما وحشت کرده، و علیه شما توطئه نکنند. از آن‎جا که انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی (رحمت‎الله‎ علیه) ارادۀ خداوند تبارک بود، تمام توطئه‎‎های داخلی و خارجی خنثی و حکومت اسلامی و ولایت فقیه که حکومت الهی و مقدسی است در ایران برقرار شد و به تمام امت اسلامی در جهان نور امید بخشید که نَصرٌ مِن الله و فَتحٌ قَریب.

آشنایی شما با نیرو‎های اصلی انقلاب، مثل شهید بهشتی، از کجا آغاز شد؟

قبل از انقلاب، آیت‎الله موسوی اردبیلی امام جماعت مسجد امیرالمؤمنین(علیه‎السلام) در خیابان کارگر بود که به ‎همراه آقایان شهید بهشتی، شهید باهنر، شهید مفتح، آیت‎الله خامنه‎ای و دیگران در ساختمان کنار این مسجد کار‎های تحقیقات اسلامی می‌‎کردند. ما هم به‎دلیل نزدیکی منزل‎مان، برای نماز جماعت به این مسجد می‌‎رفتیم و در آن ساختمان، کلاس‎های عربی و تفهیم قرآن دایر کرده بودیم و افراد را برای فعالیت حزبی تربیت می‌‎کردیم.

شهید بهشتی (رحمت‌الله علیه) آن روز‎‌ها از ما خواست تا در تنظیم و تدوین مطالب تحقیقاتی آنان با جمع‎شان همکاری کنیم و این اولین آشنایی بنده با این آقایان بود. در روز‎های اول پیروزی انقلاب، نزدیک مدرسه رفاه، شهید بهشتی را دیدم و ایشان به من گفت در جمع‎آوری سلاح عقب نمانید که چپی‎‌ها دارند اسلحه ذخیره می‌‎کنند. شما هم غافل نشوید. ما هم از‌‌ همان روز در مدرسۀ رفاه مستقر شدیم و شروع کردیم به جمع‎آوری سلاح و آموزش نیرو‎های جدید و انجام مأموریت‎های امنیتی در نقاط مختلف شهر.

مرکز یا مقری هم برای خودتان داشتید؟

بعد از مدتی با کمبود جا مواجه شدیم. یکی از دوستان به نام حاج‌آقای صنایع‌پسند دو خانۀ بزرگ و خالی در نزدیکی مدرسه رفاه داشت و آن‎‌ها را در اختیار ما گذاشت. آن دو خانه، حیاط و اتاق‎‌ها و زیرزمین‎های بسیار بزرگی داشت و ما توانستیم یک دورۀ کوتاه در زمینۀ عبور از موانع و تمرین اسلحه برگزار کنیم؛ و حتی در زیرزمین، تعلیم تیراندازی بدهیم. کم‌کم با افزایش نیرو‎های جدید، آن‎جا هم کافی نبود و لذا با مشورت آیت‎الله موسوی اردبیلی به پادگان جمشیدیه منتقل شدیم.

اما این نیروی جدید به موازات خود، نیرویی هم به نام ارتش داشت. با وجود این ارتش و شهربانی، چه نیازی به تشکیل یک سازمان مسلح دیگر بود؟

روز‎های اول که بختیار اعلام حکومت نظامی کرد و امام فرمودند مردم به خیابان‎‌ها بریزند و اطاعت نکنند، بین نیرو‎های دولتی و مردم درگیری شد و پادگان‎های ارتش و مراکز پلیس به‎وسیلۀ مردم غارت شد و نظم ارتش و پلیس به‎هم خورد و مملکت فاقد نیروی نظامی و انتظامی بود؛ لذا یک نیروی مسلح جدید لازم بود که به امر امام امت، نظم را در مملکت برقرار کند و از جان و مال مردم و تأسیسات دولتی حفاظت کند. به‎علاوه برخی امرای ارتش در آمریکا دوره دیده بودند و در آن‎جا شست‎وشوی مغزی شده بودند و از همه مهم‎‌تر، توده‎ای‎‌ها هم در ارتش نفود کرده بودند و احتمال کودتا وجود داشت.

چطور شد به این نتیجه رسیدید که این نیرو‎های مسلح پراکنده را در تشکیلاتی واحد سازماندهی کنید؟

اوضاع کشور در آن روز‎‌ها بحرانی بود. در مناطقی مثل خوزستان و کردستان و سیستان و بلوچستان، ضد‎انقلاب و چپی‎‌ها فعال شده بودند و مراکز نظامی را یکی پس از دیگری تصرف می‌‎کردند و دعوای تجزیۀ مملکت را داشتند. از طرف دولت موقت، عده‎ای در مقر ساواک در خیابان پاسداران مستقر بودند و بعضی از ادارات و جا‎های حساس را حفاظت می‌‎کردند و برادران انقلابی هم به نوبۀ خود، بعضی جا‎های دیگر را حفاظت می‌‎کردند. استان‎های مرزی در خطر تجزیه قرار داشت و بین نیروهای مسلح انقلاب اسلامی هماهنگی نبود.

یک روز حاج‌محسن رفیق‌دوست به جمشیدیه آمد و گفت ابوشریف! اوضاع مملکت بحرانی است و ضد‎انقلاب در استان‎های مرزی در حال تجزیۀ ایران است. بیایید همکاری کنیم و نیروهای‎مان را منظم کرده، هماهنگ، با ضد‎انقلاب مبارزه کنیم. قرار شد با شورای انقلاب نیز تماس بگیریم و از آن‎‌ها بخواهیم که نیاز‎های تسلیحاتی و مالی ما را تأمین کنند تا بتوانیم به‎وظیفه خود عمل کنیم.

بنابراین آقای هاشمی رفسنجانی از طرف شورای انقلاب مأمور شدند تا در جلسات هماهنگی و تشکیلاتی ما شرکت کنند. پس از تقریبا یک ماه گفت‎وگو بین چهار گروه، یعنی پاسداران مستقر در خیابان پاسداران که از طرف دولت تغذیه می‌‎شدند، مجاهدین انقلاب، گروه شهید محمد منتظری و گروه جمشیدیه، تشکیلات به‎وجود آمد و اساسنامۀ آن را به نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تدوین کردند و به شورای انقلاب ارائه دادند و از طرف شورای انقلاب، احکامی به نام‎های: ۱- جواد منصوری، مسئول شورای فرماندهی ۲- ابوشریف، مسئول عملیات سپاه ۳- شهید کلاهدوز، مسئول آموزش ۴- فروتن، مسئول روابط عمومی ۵- رفیق دوست، مسئول تدارکات، ۶- بشارتی، مسئول اطلاعات ۷ – داودی شمسی، مسئول مالی و پرسنلی، برای مدت ۶ ماه به امضاء شهید بهشتی صادر شد.

در این جلسات چه موضوعاتی مطرح شد؟ آیا مسأله‎ای هم وجود داشت که اعضا بر سر آن با هم به توافق نرسند؟ برای مثال موضوع نحوۀ تعیین فرماندهی، این‎که فعالیت این نهاد زیر نظر چه‎کسی باشد و یا مثلاً بحث حمایت از نهضت‎های آزادی‌بخش چطور به نتیجه رسید؟

بحث‎‎های مختلفی راجع به دورۀ آموزشی و نام سپاه و لباس و آرم سپاه و وظایف سپاه صورت گرفت و علی‎رغم برخی اختلاف‎نظر‎‌ها که طبیعی هم بود، مشکل خاصی به‎وجود نیامد. مثلاً همه قبول داشتند که سپاه باید زیر نظر ولی فقیه و رهبری باشد؛ چون دولت‎‌ها عوض خواهند شد. دربارۀ نحوۀ تعیین فرماندهان سپاه در آینده، تصمیم بر این شد که افراد با انتخابات در داخل سپاه انتخاب شوند. در مسألۀ کمک به نهضت‎های آزادی‌بخش نیز هیچ اختلافی نبود.

به هر حال، شاهد دوگانگی موسوم به درگیری ستاد و عملیات بودیم. این اختلافات از کجا نشأت می‌‎گرفت؟

این دوگانگی از یک طرف از شورای انقلاب سرچشمه می‌‎گرفت که اشخاصی مثل آقایان بازرگان و بنی‌صدر و بعضی از روحانیون، ارتش را به سپاه ترجیح می‌‎دادند و دلیل‎شان این بود که ارتش از تعلیمات آموزش‎‌ها و نظم کافی برخوردار است، حال آن‎که نیروهای مسلحی که به نام سپاه در جریانات انقلاب به‎وجود آمده، نه آموزش کافی دیده‎اند و نه نظم لازم را دارند لذا نمی‌‎توان به آنان اعتماد کرد.

از طرف دیگر، افرادی که در سپاه با هم یک تشکیلات به‎وجود آورده بودند از نظر زندگی، گذشته و دیدشان دربارۀ آینده و آرزوهای‎شان با هم سنخیت نداشتند. برای مثال، افرادی که از طرف دولت موقت آمده بودند افراد انجمن اسلامی آمریکا بودند که وارد شده بودند و کارهای پرسنلی و مالی را به‎عهده داشتند. این افراد در خارج کشور کار‎های فرهنگی می‌‎کردند و معتقد بودند نباید کاری کنند که بدنام شوند و باید به‎صورت عادی به ایران برگشته و در حکومت به وزارت یا وکالت برسند. گروه دیگر، افرادی بودند که توسط گروه جمشیدیه وارد سپاه شده بودند و عملیات سپاه را به عهده داشتند. آنان افرادی غالباً وابسته به حزب ملل یا سایر گروه‎های انقلاب بوده و سال‎‌ها در زندان بودند و شکنجه شده و بعضاً محکوم به اعدام شده بودند. همچنین، در اردوگاه‎های فلسطینی دوره دیده و جنگ کرده و هدف‎شان سرنگونی رژیم شاه از طریق انقلاب مسلحانه بود. خواهی نخواهی، این دو نوع تفکر نمی‌‎توانند با هم سنخیت داشته باشند و در تمام مسائل با هم اختلاف پیدا می‌‎کنند؛ به‎ویژه این‎که در جریانات خیلی حساس، خبرنگاران در مناطق بحرانی سراغ فرماندهان عملیات می‌‎رفتند که شب و روز در صحنه بودند و خبر‎های مهمی از اوضاع امنیتی کشور در اختیار داشتند و هیچ‎گاه به افراد اداری و پرسنلی که شب به خانه‎‎های خود می‌‎رفتند مراجعه نمی‌‎کردند و همین امر موجب بعضی اختلافات و عقده‎‎های شخصی اعضای ستاد نسبت به عملیات شد و متأسفانه افرادی که در انجمن‎های اسلامی آمریکا ترجمۀ نماز یاد گرفته بودند، به بچه‎‎های فقیر و فداکار عملیات که برخی از آن‎‌ها ترجمۀ نماز یا قرآن را بلد نبودند و به‎خاطر فقر خانوادگی از رفتن به مدرسه محروم بودند، اشکال گرفته و می‌‎گفتند افراد عملیات، مکتبی نیستند و وقتی بچه‎‎های عملیات از جبهه برمی‎گشتند، حقوق آنان را قطع می‌‎کردند و فرماندهان عملیات را هم متهم می‌‎کردند که چون فلسطینی‎‌ها مکتبی نیستند، پس این‎‌ها هم که در آن‎جا آموزش نظامی دیده‎اند و با فلسطینی‎‌ها محشور بوده‎اند، مکتبی نیستند! الان بعضی از‌‌ همان افرادِ به اصطلاح مکتبی، دوباره به آمریکا رفته‎اند و بر ضد ‎نظام اسلامی و ولایت فقیه در رادیو تلویزیون‎های بیگانه تبلیغات می‌‎کنند.

عملکرد بنی صدر به‎عنوان فرمانده کل قوا چطور بود؟

احکامی که شورای انقلاب برای ما صادر کرده بود شش ماهه بود و قرار بود بعد از شش ماه در سپاه انتخابات شود و فرماندهان از طریق انتخابات تعیین شوند؛ اما انتخابات صورت نگرفت و بعد از انتخابات ریاست‎جمهوری و انتخاب بنی‎صدر، امام بزرگوار (رحمت‎الله‎ علیه) فرماندهی کل قوای مسلح را هم به وی تفویض کردند. بنی‌صدر چون از ابتدا ترجیحش ارتش بود و به سپاه امید چندانی نداشت، یکی دو بار به سپاه آمد تا فرمانده‎ای انتخاب کند. اعضای پرسنلی و اداری سپاه نامه‎ای به او نوشته بودند که اگر بنا باشد طبق آیین نامه سپاه انتخابات برگزار شود، در سپاه افرادی اسطوره می‌‎شوند و سپاهیان بقیه اعضای شورای فرماندهی را نمی‌‎شناسند. بنابراین به‎جای انتخابات بهتر است انتصاب و انتخاب صورت گیرد؛ یعنی تمام افراد سپاه در انتخابات شرکت نکنند. چند نفر را با عنوان پرسنلی و اداری سپاه انتصاب کرده و آنان فرماندهی را انتخاب کنند. یک روز سمیناری ترتیب دادند و برخی افراد ادارات را در حدود یکصد تا یکصد و بیست نفر، بدون حضور افراد عملیات جمع کردند و بنی‌صدر را دعوت کردند که بیا رأی‎گیری کن و در غیاب فرمانده عملیات سپاه رأی‎گیری کردند. با رأی مخفی، آقایان دوزدوزانی، جلال فارسی، غرضی و این‎جانب رأی آوردند که رأی من از همه بیشتر بود. بنی‌صدر هم نوشت: «در آن روز که مرا در سمینار فرماندهان سپاه دعوت کرده بودند، از من خواستند که برای انتخاب فرمانده سپاه رأی‎گیری کنم. چون رأی ابوشریف از همه بیشتر بود، پس ابوشریف فرمانده کل سپاه است.» من به آقای بنی صدر گفتم، آقای رییس‎جمهوری! لطفاً بنویسید که من به‎عنوان رییس‎جمهوری ایران به حکم امام امت و رهبر انقلاب، امام خمینی و به‎عنوان فرمانده کل قوای مسلح و بر اساس انتخابات انجام شده، ابوشریف را به فرماندهی کل سپاه برمی‌گزینم؛ اما بنی‎صدر گفت همین‎که نوشته‎ام کافی است. من هم گفتم با چنین حکمی حاضر به ادامۀ کار نیستم و به منشی خود گفتم به خبرگزاری اطلاع دهید که ابوشریف استعفا داده است، اما استعفای من قبول نشد؛ چون حالت بحرانی در کشور حاکم بود، درگیری‎های مرزی عراق در مرز شروع شده بود و گروهک‎های ضد‎انقلاب نیز هنوز در بعضی از مکان‎‌ها فعال بودند: بالأخره از من خواستند شخصی را برای فرماندهی معرفی کنم. من هم مرتضی رضایی را معرفی کردم که مدتی با ما در کردستان بود و بعد او را به‎سمت معاون فرمانده سپاه تهران گمارده بودیم. مرتضی رضایی از اول به بنی صدر گفته بود که اگر حکم شما را امام امضاء می‌‎کنند، من قبول می‌‎کنم. چون سپاه فرمانده نداشت و حالت بحرانی بود، بنی‌صدر حکم داد و امام هم حکم او را تأیید فرمودند.

خب ما امروز هم پس از گذشت بیش از سه دهه از عمر انقلاب و سپاه، هنوز شاهد شدید‎‌ترین هجمه‎‌ها علیه این نهاد انقلابی هستیم. شما این هجمه‎‌ها را نتیجۀ چه‎چیزی می‌‎دانید؟

امروز پس از گذشت بیش از سه دهه از عمر انقلاب، مشخص شده است که سپاه برای انقلاب اسلامی یک ضرورت بود و انقلاب بدون سپاه پایدار نمی‌‎ماند. این‎که امروز می‌‎بینیم تمام رسانه‎‎های بیگانه حملات خود را متوجه سپاه کرده‎اند، برای این است که الان سپاه در مقابل همۀ توطئه‎‌ها و فعالیت‎‎های ضد‎انقلاب ایستاده و با آن‎‌ها مقابله می‌‎کند و در حد توان خود به انقلاب و بیداری اسلامی در جهان کمک کرده است.

اگر امروز ایران تجزیه نشده، انقلاب اسلامی پا برجا مانده و توطئه‎‎های ضد‎انقلاب بی‎اثر شده است، به برکت خون شهدای سپاه است و اگر سپاه نبود، عده‎ای با شعار نه غزه، نه لبنان، ملت ایران را در آتش کورش و ضحاک سوزانده بودند.

به‎عنوان سؤال آخر، قدری در مورد این روزهای خودتان بفرمایید و این‎که پس از خروج از کشور به چه‎ کارهایی مشغول هستید؟

من از وقتی در سال ۶۶ از ایران خارج شدم تاکنون در کشور پاکستان و افغانستان برای ایجاد وحدت بین علمای مذاهب مختلف اسلامی و ارتباط با سایر نهضت‎های اسلامی جهان و بیداری امت اسلامی مشغول بودم به امید این‎که بار دیگر نظام اسلامی و حکومت ولایت و امامت در سراسر جهان برقرار گشته و تمام مستضعفین جهان از اسارت حکومت‎های جاهلی و طاغوتی نجات یابند و نیز امت اسلامی خصوصاً و تمام بشریت عموما در صلح و صفا زندگی کرده و سعادت دنیا و آخرت داشته باشند.

اَللّهُمَّ اِنّا نَرْغَبُ اِلَیْکَ فى دَوْلَةٍ کَریمَة. تُعِزُّ بِهَا الاِْسْلامَ وَاَهْلَهُ، وَ تُذِلُّ بِهَا النِّفاقَ وَ اَهْلَهُ، وَ تَجْعَلُنا فیها مِنَ الدُّعاةِ اِلى طاعَتِکَ، وَ الْقادَةِ اِلى سَبیلِکَ، وَ تَرْزُقُنا بِها کَرامَةَ الدُّنْیا وَ الاْخِرَة

آمین رب العالمین”

[هفته‌نامۀ پنجره، شمارۀ ۱۳۲، ۱۳۹۱/۲/۹، صص۵۱-۵۲]