Ik zou U natuurlijk allemaal prachtige verhalen kunnen vertellen over de wijze waarop ik de Kamer onlangs heb verlaten maar daar heeft U vast geen belangstelling meer voor. In de politiek en in de media staat een week gelijk aan de eeuwigheid. Boekestijn is allang uit en Kopenhagen en het klimaat is in. Climategate overigens ook.
Neen, ik wilde u lastig gevallen met enkele oppervlakkige en vermoedelijk weinig originele overpeinzingen over de staat van onze democratie. Na drie jaar Kamerlidmaatschap heb ik namelijk de overtuiging gekregen dat de positie van de Tweede Kamer is uitgehold. Voor een deel komt dit door de structuur van ons politieke systeem. Het komt echter ook voort uit het gedrag van Kamerleden zelf. En het aardige van gedrag is dat je het kan veranderen.
Laten we maar met de structuur beginnen. Ik denk dat de Kamer een veel effectiever democratische controle zou kunnen uitoefenen indien zij zich zou beperken tot hoofdlijnen. Structureel zou men dat kunnen bevorderen door het aantal Kamerleden te beperken van 150 naar 100. Dat betekent namelijk dat de bestaande portefeuilles over minder woordvoerders moeten worden verdeeld waardoor het moeilijker wordt om details van het beleid te politiseren. Kamerleden worden dan wel gedwongen om zich te concentreren op de hoofdlijnen. Het mooie is ook dat een vermindering van het aantal Kamerleden waarschijnlijk ook het aantal woordvoerders dat tijdens een debat het woord wil voeren vermindert. En dat is winst. Van negen keer een inbreng met onvermijdelijke herhalingen vallen te veel mensen in slaap.
Voorts denk ik ook dat het goed zou zijn om maatregelen te nemen die de kloof tussen kiezer en gekozene kunnen verkleinen. Dat zou bijvoorbeeld kunnen door de plaats op de verkiezingslijst af te laten hangen van het aantal voorkeurstemmen. Het gevolg is een verhitte campagnetijd maar wel een waarin prestaties worden beloond. De persoon die de meeste zaaltjes weet te veroveren kan tot grote hoogte stijgen. En als hij of zij dat in rokerige zaaltjes kan dan lukt dat waarschijnlijk ook in de Kamer of in de media.
Maar het individuele Kamerlid kan zelf ook iets doen. Zo is het echt onverstandig om in de eerste termijn van een Algemeen Overleg tientallen vragen aan de minister te stellen waarvan men van tevoren weet dat zij nooit binnen de tijd beantwoord kunnen worden. Veel beter is om zich te beperken tot 5 a 8 scherpe vragen. Alleen dan kan je ook echt antwoorden op alle vragen verwachten.
Het is dan overigens wel van het grootste belang dat er ook grenzen worden gesteld aan de spreektijd van de bewindslieden. Dat is niet alleen voor Kamerleden van belang maar ook voor ministers die de tweede viool spelen. Hoe vaak ik niet Koenders heb zien ergeren aan de breedsprakigheid van Verhagen is niet meer op de vingers van een hand te tellen.
Eigenlijk zouden Kamerleden van tevoren met elkaar moeten overleggen hoe hun gemeenschappelijke belang te behartigen: namelijk voorkomen dat de Minister de tijd volpraat waardoor de laatste termijn niet meer dan 1 a 2 minuten bedraagt. In die korte tijd wordt het wel heel lastig om zaken te doen. Dat is door tijdsgebrek echter geen sinecure.
Dit wringt des te meer omdat het instrument van de motie tot op het bot is uitgehold. Inflatoire krachten hebben hier verwoestend werk geleverd. En het feit dat de regering een eigen interpretatie aan moties kan geven impliceert dat de voorstellen de facto niet worden uitgevoerd. De proliferatie van spoeddebatten holt de status van een motie nog verder uit.
Voorts is het van het allergrootste belang dat Kamerleden een betere ondersteuning krijgen. Een goed Kamerlid weet feiten op te duiken waar het kabinet van schrikt en de media van smult. Dat momentum leent zich goed voor interessante politieke afspraken die daadwerkelijk leiden tot een bijstelling van beleid. Vooral bij de jaarlijkse begrotingsdebatten is ondersteuning (naast het eigen netwerk) van het Kamerlid cruciaal. Nu komt het te vaak voor dat de regering bij begrotingsdebatten een easy ride krijgen.
En ten slotte is het raadzaam voor overenthousiaste Kamerleden om contacten met geheime camera's en leden van het Koningshuis te vermijden. En twitter is helemaal uit den boze.

 

Zondagnacht schreef ik dit stuk voor Nrc-Handelsblad. Maandagavond werd het gepubliceerd.

Verliezen is geen optie

Columnisten roepen dezer dagen George Orwells woorden in herinnering: de snelste manier om een einde aan een oorlog te maken is hem te verliezen. In Afghanistan heeft het Westen zo verdeeld en roekeloos geopereerd dat het wel leek of het de oorlog wilde verliezen. En dat terwijl verlies in Afghanistan enorme gevolgen heeft voor de veiligheid van het Westen.
Voor iedereen die een genoegen schept in Obama debunking: verliezen in Afghanistan is geen optie. Zolang Europa zijn kracht zoekt in verscheidenheid, appeasement en korten op het defensiebudget zullen we het met Obama moeten doen. Verlies betekent niets minder dan een bevestiging van de jihadistische overtuiging dat het decadente Westen geen ruggengraat heeft. Het falen van het Westen is niets anders dan een kolossale aanmoedigingspremie om het front te verbreden. Mocht U nog niet overtuigd zijn: verlies in Afghanistan betekent dat de Pakistaanse jihadisten, die niet zullen rusten totdat zij het nationale kernwapen in handen hebben, bij hun strategie gebruik kunnen maken van schuilplaatsen in Afghanistan. Om in een dergelijke situatie het woord verlies achteloos in de mond te nemen verraadt een schokkend gebrek aan verantwoordelijkheidsgevoel.
Wijzer is het om van onze fouten te leren. In Afghanistan hebben de VS en de NAVO gekozen voor een lichte militaire presentie. Karzai moest dus een deal sluiten met de warlords die gunstig was voor hun economische en tribale belangen. Sommigen kregen zelfs een plekje in zijn regering onder het motto liever een boef in het kabinet dan in het struikgewas.
Vervolgens werd Karzai te verstaan gegeven, net als een halve eeuw geleden de Zuid-Vietnamese President Ngo Dinh Diem, dat hij moest democratiseren hetgeen bij het ontbreken van een loyale oppositie gelijk staat aan politieke zelfmoord. Hierdoor kwam zijn toch al zwakke positie nog meer onder druk te staan. Karzai wordt inmiddels letterlijk verteerd door paranoia. 's Nachts rijdt de beste man met een chauffeur door Kaboel in de hoop uit te vinden wat er nu echt gebeurt.
Ten slotte kreeg Karzai's politieke systeem zo krankzinnig veel hulpgelden te verwerken dat de corruptie, die toch al welig tierde in het patrimoniale systeem, tot ongekende hoogte steeg. In Afrika hebben wij menig politiek systeem gecorrumpeerd met ontwikkelingsgelden maar dit alles verbleekt bij de interventie in Afghanistan. De fouten die wij in Afrika gemaakt hebben gelden met een factor honderd voor Afghanistan.
Bij alle droefenis over dit festival van misverstanden en blunders zijn er ook een paar lichtpuntjes. In de eerste plaats is het verheugend dat Obama, na lang aarzelen, toch net als Bush heeft gekozen heeft voor een surge. Toegegeven 30.000 is minimaal, en slechts de helft waar Generaal McChrystal om vroeg, maar Obama heeft dat toch weten door te zetten ondanks hevige tegenstand vanuit zijn eigen partij. Het is heel goed mogelijk dat 30.000 man veel te weinig is om militair een doorbraak te bereiken maar dat klinkt wat hol uit de mond van een inwoner van een continent dat slechts een klein deel van de mannen die de Amerikanen nu extra ophoesten, wil leveren. En als het te weinig is wat let Europa om meer te doen?
In de tweede plaats heeft Robert Gates de uitspraak van Obama dat in de zomer van 2011 de terugtrekking een aanvang zal nemen, genuanceerd. Het nieuwe evangelie is nu, Ivo Daalder wees er in Buitenhof ook op, dat de terugtrekking alleen in de zomer van 2011 start indien de omstandigheden dat toelaten. Dat is niet onbelangrijk omdat de beroemde 3-D benadering: Defense, Diplomacy en Development alleen kans van slagen heeft als het Westen stamina heeft. En dan hebben we het dus over decennia en niet over enkele jaren. Iedereen die denkt dat het Westen dat nooit zal willen opbrengen heeft misschien gelijk maar dan moeten we ook niet zeuren over de gevolgen van ernstige bondgenootschappelijke averij en een misschien wel beslissende nederlaag in de strijd tegen de politieke islam. Lijkt me geen aantrekkelijk perspectief. Bovendien bieden de alternatieven voor presentie op de grond, kruisraketten en onbemande vliegtuigjes, nog minder kans op succes. Of we het leuk vinden of niet, zonder boots on the ground gaan we dit varkentje niet wassen.
Natuurlijk, het is de vraag of de economische crisis de Amerikanen zal toestaan om ook na 2011 een substantiële troepenbijdrage te leveren. Maar goed als zij dat niet kunnen zijn we sowieso in de aap gelogeerd omdat de EU op dit gebied nog niet echt kan leveren. En dat woordje nog komt naar ik vrees meer voort uit beleefdheid dan realiteitszin. Er is dus geen reden om ons vrolijk te maken over de economische spankracht van het land van Obama.
En ook niet over Obama's leergierigheid. Zo heeft hij in zijn speech elke verwijzing naar de noodzaak om falende staten te democratiseren wijselijk achterwege gelaten. Dat is winst. Iedereen die de bloedstollende taferelen tijdens de Afghaanse verkiezingen op zich in heeft laten werken zal opgelucht adem halen. Verkiezingen zonder sterke instituties en een loyale oppositie, met andere woorden zonder een open samenleving, is een recept voor instabiliteit en oorlog.
Verkiezingen in gesloten samenlevingen functioneren immers totaal anders dan bij ons. In open samenlevingen leiden verkiezingen weliswaar tot verhitte gezichten maar ook tot een verhoging van de legitimiteit omdat de nieuwe regering de nieuwe verkiezingsuitslag weerspiegelt hoezeer die uitslag formatietechnisch ook rampzalig kan zijn. In gesloten samenleving leidt de dynamiek van de ballot box tot een potentiële ondermijning van de afspraak tussen de leiders van de elite om onderling geen geweld te gebruiken. Het gevolg is dat weinigen de verleiding kunnen weerstaan om massaal stemmen te kopen. En dat is precies wat er in Afghanistan is gebeurd. Toen tot overmaat van ramp de tweede presidentskandidaat zich terugtrok hebben de Amerikanen in pure armoede Karzai op het schild gehesen. Zijn legitimiteit is kleiner dan ooit.
Wat Afghanistan bovenal nodig heeft is stabiliteit en orde. Alleen dan is er een kans dat er een betekenisvolle relatie gaat groeien tussen centrum en periferie. Onze rol is alleen te voorkomen dat het Afghaanse regime een vrijhaven biedt aan mensen die uit zijn op de vernietiging van de Westerse beschaving. Voorkomen dient ook te worden dat Pakistaanse jihadisten Afghanistan als uitvalsbasis gaan gebruiken om het regime in Islamabad om ver te werpen.
Voordat er sprake is van stabiliteit dienen wij ons vooral af te vragen voor wie wij eigenlijk een Afghaanse krijgsmacht trainen. Karzai? Lijkt me niet. Hij is een dead man walking. Er zal zich een nieuwe macht ontwikkelen die alleen stabiliteit zal brengen indien zij zowel de bestaande machtsverhoudingen weerspiegelt als een bepaalde legitimiteit in de 19e eeuwse betekenis van het woord. Dat zal niet iedereen in het Westen bekoren.
De Amerikaanse optie van het financieren van tribale milities is levensgevaarlijk maar daarom nog niet onzinnig. Een tribaal evenwicht is al heel mooi als we dat op het niveau van de provincie en het centrum kunnen bereiken.
Het alternatief, het trainen van een Afghaanse krijgsmacht, is niet onproblematisch. De huidige krijgsmacht is tribaal onevenwichtig en het is geen wonder dat een-derde deserteert. Het lijkt mij een koud kunstje voor de taliban om een dergelijke artificiële constructie te infiltreren.
Hoe het ook zij, stabiliteit kan men in Afghanistan alleen maar verkrijgen als men het Westminster model diep in een la opbergt. Denk tribaal, praktisch, onverschrokken en beidt de tijd. Alle andere opties, democratisering, weggaan of alleen maar ontwikkelingshulp geven leiden tot instabiliteit of een orde die in strijd is met de vitale belangen van het Westen.

En wat moet Nederland doen? Even geen lead nation meer zijn, herstellen en dan weer terug naar het gebied waar onze vitale belangen op het spel staan: en dat is The Greater Middle East.
En voor al die mensen die denken dat het Westen de politieke wil ontbeert om deze strijd lang voort te kunnen zetten heb ik maar een advies: zoek een veilig heenkomen onder Uw bed.

Arend Jan Boekestijn is historicus en verbonden aan de Universiteit Utrecht. Vrijdag ligt zijn boek De Prijs van een Slecht Geweten , uitgeverij Aspekt, in de boekhandel.

 

 

 

Orchestra o.l.v Ton Koopman

Jubileumconcert o.m. Ode for the Day of St. Caecilia

Amsterdam Baroque Orchestra o.l.v. Ton Koopman, Anton Philips Zaal Den Haag 13.30 uur

Händel
Music for the Royal Fireworks
Orgelconcert op.4 nr.1 in g
Ode for St. Cecilia's Day

Johannette Zomer sopraan
Bernhard Berchtold tenor

Gratis inleiding door Ton Koopman
Aanvang: 13.30 uur
U kunt hier de inleiding reserveren (alleen geldig icm een voorstellingskaartje zie onderaan deze pagina)

Het Amsterdam Baroque Orchestra bestaat 30 jaar en dirigent Ton Koopman is pas 65 jaar geworden. Hoe kunnen zij dit beter vieren dan door een ode aan muziek te brengen? Het concert brengt alle feestelijkheden bijeen in Händels Ode ter ere van Sint Cecilia, organist en beschermheilige van muziek. De première van de Ode was in Londen, op de dag af 270 jaar geleden. Het orgel, een typisch Nederlands instrument, speelt een centrale rol in het concert. Toepasselijk natuurlijk, want was het niet Händel himself die Nederland bezocht om de beroemde orgels van ons land te bespelen? En is Ton Koopman niet een van de beroemdste organisten van vandaag?

Het Amsterdam Baroque Orchestra bestaat uit internationaal vermaarde barokspecialisten. Jaap ter Linden maakt op 22 november ook deel uit van het orkest. Het Koninklijk Conservatorium Den Haag is verheugd Koopman onder zijn docenten te mogen rekenen. Daarnaast is hij professor aan de Universiteit Leiden.

Na het concert krijgen bezoekers een drankje aangeboden en kunnen zij Ton Koopman en elkaar met het jubileum feliciteren. Vertegenwoordigers van de internationale diplomatieke gemeenschap in Den Haag zullen het concert bijwonen, evenals burgemeester Jozias van Aartsen - het netwerkevent van dit najaar!
But bright Cecilia raised the wonder higher
When to her organ vocal breath was given
An angel heard, and straight appeared
Mistaking earth for heave

 

1. het probleem van het moreel risico kan alleen hanteerbbaar worden gemaakt door de omvang van de huidige hulp te verminderen

2. als je meer gaat lenen dan schenken dan heb je veel minder geld nodig. Dat is nu eenmaal een eigenschap van revolving funds

Vorige week  vroeg de Libertijn mij gisteravond op te treden. Ik heb dat met veel plezier gedaan en de zaal zat echt helemaal vol. Heeeeerlijk!!!!!!!!!!!!!!!!

Dus wat krijgen onze luisteraars te horen?

1. Afrika en Zuid-India betalen de prijs voor onze vervuiling in de vorm van klimaatverandering.

2. dus moeten wij miljarden additioneel overmaken

3. OS is eigenbelang anders komen er meer bootvluchtelingen

En vervolgens is er niemand die gewoon eens een paar nuchtere kritische vragen stelt:

1. Is het zeker dat Afrika en Zuid-India te maken krijgen met een klimaatverandering?

2. in welke richting gaat die verandering dan?

3. Stel dat het antwoord op 1 en 2 ja is, kan Afrika additionele miljarden verwerken als het al niet de huidige miljarden kan absorberen?

De ontwikkelingsgelovigen hebben altijd weer nieuwe argumenten om de beurs te trekken:

1. eerst was er de armoedeval

2. toen moesten de instituties beter en het bestuur

3. en nu is het klimaatverandering, terrorismebestrijding en het voorkomen van vluchtelingenstromen

En onder het mom van prachtige intenties wordt Afrika helemaal kapot gedoneerd. Er is geen land ter wereld ooit rijk geworden door hulp. Er zijn vele landen die door hulp kapot zijn gemaakt. Hulpverslaving en machtsbestendiging zijn geen zaken om trots op te zijn.

Derk Jan Eppink

NGO-industrie in crisis

Inzameling 11.11.11 behoeft herijking

Dit jaar krijgt 11.11.11 minder geld binnen dan vorige jaren. Bogdan Vandenberghe, directeur van deze NGO, schrijft dit toe aan de economische crisis. Maar hij lijdt aan tunnelvisie want de hele NGO-industrie is in crisis. Steeds minder geld komt terecht bij de armen, steeds meer geld wordt besteed aan politiek lobbywerk en projecten in Afrika blijken nauwelijks duurzaam. Ontwikkelingssamenwerking stuit op haar grenzen. De Afrikaanse samenleving is al evenmin maakbaar als de onze.

Volgens de eigen gegevens besteedt 11.11.11 maar liefst 25 procent aan politiek lobbywerk in Brussel onder de mom van educatie en bewustmaking. Slechts 22 procent van het geld gaat 'in een directe vorm' naar partners in de Derde wereld. Dat is karig. Veel gewone burgers vragen zich terecht af of het geld wel bij de armen terecht komt.

De problemen van 11.11.11 zijn maar het topje van de ijsberg. In de EU zit de NGO-industrie in de dieperik nadat het Europees Rekenhof, in rapport 4/2009, ernstige kritiek leverde op de gebrekkige wijze waarop NGO´s bijna 1 miljard euro uitgeven. Volgens het Rekenhof gaapt er 'een enorme kloof tussen de verplichtingen die NGO´s aangaan en de realisaties op het terrein'. Veel projecten worden niet goed uitgevoerd, terwijl 'volledige en betrouwbare gegevens ontbreken'. Het Rekenhof noemt dit 'uiterst betreurenswaardig'. Bovendien stelt het Rekenhof dat de 'kwantiteit' van de hulp belangrijker lijkt te zijn dan de 'kwaliteit'.

De NGO's willen steeds meer EU-gelden uitgeven. In 2006 was dat 836 miljoen euro, in 2007 915 miljoen euro en in 2008 1 miljard euro. Maar het Rekenhof kwam uiteindelijk met de vernietigende vaststelling dat veel projecten 'niet duurzaam' zijn. Tijdens een hoorzitting in het Europees Parlement op 5 oktober jl verwoordde Koos Richelle, directeur-generaal van het hulpbeleid bij de Europese Commissie, het probleem als volgt: 'Er is een grote kans dat een project in elkaar stort zodra hulpverleners vertrekken. De Commissie kan niet meer alles opvolgen. Geef mij meer ambtenaren'.

Het is tijd dat de EU NGO's de wacht aanzegt. De EU-begroting voor ontwikkelingshulp in 2008 verdient daarom geen kwijting en de hulp moet geleidelijk worden afgeschaft. Maar de rapporteur in de Begrotingscontrolecommissie van het Europees Parlement, Bart Staes, schiet zijn vrienden bij de NGO's te hulp. Hij heeft weliswaar de intellectuele eerlijkheid te erkennen dat er 'een probleem' is. Maar hij wil niet tornen aan de hoogte van de uitgaven en vindt dat 'meer EU-ambtenaren op Europese Delegaties in de Derde wereld' nodig zijn om het geld beter te besteden.

Dat is geen remedie. Het probleem is de hulpbureaucratie en Staes wil als oplossing: meer bureaucratie. Als NGO's niet in staat zijn 1 miljard euro zinnig te besteden, hoe kunnen zij dan meer geld wel goed besteden? NGO's zijn zelf geldverslaafd. De voorzitter van Concord, de koepel van NGO's, zei tijdens de hoorzitting: 'Wij hebben meer geld nodig'. In Brussel draaien circa 1500 NGO's om de Europese subsidiepotten. De meeste van hen weigeren zich bij de Commissie te registreren zoals commerciele lobbyisten moeten doen. Zij voelen zich met hun 'nobele intenties' verheven boven die doorsnee lobbyisten.

De maakbaarheid van de samenleving is beperkt. De Europese Commissie bestiert jaarlijks 40.000 projecten in de Derde wereld. Dat is bizar veel. Europees ontwikkelingsbeleid is een soort planeconomie op afstand. Ambtenaren bedenken projecten op de tekentafels in Brussel, terwijl NGO's deze op het terrein moeten uitvoeren. Dat lukt hen net zomin als het Staatsplanbureau dat de economie van de Sovjet-Unie wilde organiseren. Europees Commissaris voor Ontwikkelingsbeleid, Karel De Gucht, heeft de eerlijkheid om het aantal van 40.000 projecten te bekritiseren maar ook hij heeft niet de politieke moed het mes in de hulpbegroting te zetten. Hij vindt dat geld dat overblijft niet mag teruggaan naar de EU-belastingbetaler.

Staes als De Gucht beseffen niet dat ze op dood spoor zitten, terwijl de NGO-industrie sterker opkomen voor zichzelf dan voor de armen. Ze zouden beter luisteren naar de Zambiase econome Dambisa Moyo die dit jaar het boek 'Doodlopende Hulp' publiceerde. Zij zegt: 'Afrikaanse landen die ontwikkelingshulp ontvangen doen het slechter dan Afrikaanse landen die niet afhankelijk zijn van ontwikkelingshulp. Westerse landen moeten in 25 jaar hun hulp geleidelijk verminderen'. In sub-Sahara steeg buitenlandse hulp in de periode 1980 tot 1995 van 3,4 procent naar 16,3 procent terwijl zijn aandeel in de wereldhandel daalde van 3,1 naar 1,2 procent. Hulp helpt niet. Bovendien zitten Afrikaanse landen elkaar dwars met onderlinge invoerrechten die gemiddeld 34 procent bedragen. Zo ontstaat er nooit een echte handelsmarkt in Afrika. Moyo: 'Hoe zijn andere landen ontwikkeld? Niet door ontwikkelingshulp, maar door investeringen en handel.'

Staes en De Gucht moeten stoppen met pappen en nathouden en 11.11.11 moet ophouden met het organiseren van medelijden om vervolgens een flink deel van de inkomsten te besteden aan politiek lobbywerk. NGO's hebben een reality check nodig. De Europese politiek moet die geven. Daarom verdient de EU-begroting voor ontwikkelingsamenwerking van 2008 geen kwijting en moet het hulpbudget geleidelijk worden verlaagd naar het nulpunt.

(De auteur is Europees Parlementslid van LDD en behoort tot de fractie van Europese Conservatieven en Hervormers).