Πριν από μερικά χρόνια έκανα δύο ταξίδια στην Αγγλία ώστε να μπορέσω να βρεθώ στον ίδιο χώρο και ν’ακούσω τους κορυφαίους του χώρου μας. Τέτοια ταξίδια πάντα κάνουν καλό - όσο πιο συχνά τα κάνεις, τόσο πιο ωφελημένος είσαι. Το Digitized όχι μόνο βρίσκεται σε αυτό επίπεδο, αλλά πιστεύω ότι σε πολλά πράγματα π.χ. στο χώρο, στην οργάνωση, στο catering, στην ατμόσφαιρα είναι ακόμα πιο ψηλά.

Παρότι δεν μπόρεσα να είμαι εκεί σε όλη τη διάρκειά του, όλες οι παρουσιάσεις που παρακολούθησα ήταν εξαιρετικές. Βρήκα κορυφαία αυτή του Βασίλη Δήμου από το Skroutz. Ιδιαίτερο highlight ήταν το video της έναρξης του συνεδρίου. Υπέροχη δουλειά.

Στο Digitized16 είχα τη χαρά να τρέξω το Front-end for Designers Workshop.
Ο στόχος του workshop ήταν να βοηθήσει designers να εξοικειωθούν με κώδικα HTML & CSS και για όσους είχαν ήδη κάποια εμπειρία να τους δείξει κάποια πράγματα σε μεγαλύτερο βάθος. Ξεκινώντας από τα πιο βασικά HTML tags μέσα σε 7 ώρες φτάσαμε σε έννοιες όπως το Flexbox και τα CSS Frameworks.

Αναλυτικά οι ενότητες που καλύφθηκαν ήταν:

• Introduction to HTML & CSS
• Typography
• Layouts
• Responsive Web Design
• Flexbox
• Coding techniques (Web Standards, Accessibility, CSS extensions)
• Advanced (Preprocessors, Frameworks)
• Working & Ethics

Τα αρχεία του workshop είναι ελεύθερα και διαθέσιμα για όποιον ενδιαφέρεται να τα έχει στον υπολογιστή του (αρχείο .zip, 83MB).

Εύχομαι το Digitized να μείνει για πολλά χρόνια ακόμα εδώ και κάθε φορά να γίνεται και καλύτερο. Δεν είναι εύκολο καθώς το επίπεδο που έχει πιάσει είναι υψηλότατο. Γι’ αυτόν ακριβώς όμως το λόγο θα θέλουμε να το βλέπουμε να βελτιώνεται συνεχώς. Μας έχει κακομάθει.

Να τι έμαθα λοιπόν.

Αν είναι πιο εύκολη η ζωή του γονέα στα 5 σε σχέση με τα 3

Ναι, είναι. Έχεις φυσικά νέα προβλήματα, αλλά έχεις ένα βασικό πλεονέκτημα: την επικοινωνία. Η οποία επικοινωνία είναι σχεδόν στο maximum τώρα.

Αν είναι πιο εύκολη η ζωή του παιδιού στα 5 σε σχέση με τα 3

Δεν έχω ιδέα. Υποθέτω πως όχι. Στα 3 το παιδί έχει να καλύψει μόνο τις βασικές του ανάγκες και κανένας δεν του ζητάει κάτι. Τώρα έχουν αρχίσει οι (ακόμα) απαλές απαιτήσεις. H πίστα αυτή μόλις ξεκίνησε.

Άλλα πλεονεκτήματα που έχει ο γονιός όταν το παιδί μεγαλώνει

- Τα ρούχα για άπλωμα είναι ευκολότερο task. Βάζεις πλυντήριο, απλώνεις και μαζεύεις πολύ πιο γρήγορα (βλ. κείμενο για τα 3 χρόνια). Χρειάζεσαι λιγότερα μανταλάκια.

- Ταυτίζεστε στα κουκουρούκου (βλ. χαζομάρες που κάνετε στη στιγμή, που δεν έχουν απολύτως κανένα νόημα και που γελάτε με αυτές συνέχεια). Έχεις κάποιον που σε καταλαβαίνει ρε παιδί μου.

- Μπορείς να παίζεις καλύτερα με τα παιχνίδια του. Αρκεί να μην είναι ανώριμος και γκρινιάζει όταν του τα παίρνεις.

Οι πολυτέλειες που ακόμα δεν έχεις

- Ξεκουραστική τηλεόραση μεσημέρι Σαββάτου. Ποτέ.
- Χαλαρός καφές/φαγητό έξω. Ποτέ.

Αν συστήνω στους ανθρώπους που δεν έχουν κάνει παιδί να κάνουν ένα

Όχι βέβαια. Το αν και πότε θα κάνει κάποιος παιδί είναι κάτι εντελώς προσωπικό και δεν μπορώ να πω κάτι. Το παιδί δε λύνει κανένα πρόβλημα που ήδη υπάρχει, αντίθετα δημιουργεί νέα. Επίσης, συνεχίζω να πιστεύω ότι τα παιδιά δεν είναι η συνταγή της ευτυχίας.

Εγώ δε θα το άλλαζα με τίποτα στον κόσμο, αλλά αυτό είναι επίσης κάτι εντελώς προσωπικό.

Τα παιδιά είναι σαν την επιστήμη: είναι ό,τι καλύτερο έχει η ανθρωπότητα να παρουσιάσει, αλλά αν με την επιστήμη θα φτιάξεις μια πυρηνική βόμβα ή θα βελτιώσεις τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων είναι δύο εντελώς διαφορετικες ιστορίες.

Τι περιθώρια έχει το παιδί να μην είναι ακριβώς στους μέσους όρους, αν είναι αποδεκτή η διαφορετικότητα

Κατ’ αρχάς, τι εννοούμε με το “μέσους όρους” και το “διαφορετικότητα”;
Εννοούμε το πότε το παιδί θα βγάλει την πάνα, πότε θα μιλήσει, πότε θα αρχίσει να γράφει, τι χρώματα θα βάλει όταν ζωγραφίζει, ποια μουσική θα του αρέσει, πώς θα ενταχθεί σε ομάδες, πότε θα βγάλει τις βοηθητικές από το ποδήλατο και πάει λέγοντας.

Ε λοιπόν, όσο ψαγμένοι και σοβαροί γονείς θέλουμε να λεγόμαστε στην πραγματικότητα είμαστε ένα βαθύτατα συντηρητικό και εγωπαθές συνοθύλευμα ανθρώπων. Δεν ανεχόμαστε το παιδί μας να μην είναι πρώτο σε όλα. Θα κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας να είναι στην κορυφή. Στην κορυφή, άλλα όχι πιο πέρα από την κορυφή. Θα ασκήσουμε πίεση στο παιδί στο να δικαιώσει την εικόνα που πλάθουμε γι’ αυτό.

Εν ολίγοις, σε οτιδήποτε το παιδί μας ξεφεύγει από το μέσο όρο, ακόμα κι αν είναι προς τα πάνω κι όχι προς τα κάτω, είναι ένα σημείο που μας φέρνει σε αμηχανία και θέλουμε να το επαναφέρουμε στην πράσινη ζώνη της δικής μας ασφάλειας.

Το σχολείο τι κάνει γι’ αυτό

Η πλειοψηφία των σχολείων διευθύνεται από αντίστοιχους ανθρώπους. Αν πέσεις και σε σχολείο (ουσιαστικά σε δασκάλα) που δεν ανέχεται το διαφορετικό, τότε φίλε την έβαψες. Εύκολα θα σου βγάλουν το παιδί προβληματικό.

(Tip: ένα μέτριο σχολείο με μια καλή δασκάλα είναι προτιμότερο από ένα καλό σχολείο με μια μέτρια δασκάλα. Κι αυτό γιατί η καλή δασκάλα θα κάνει την υπέρβαση και θα ξεπεράσει τις κακές συνθήκες προκειμένου να σταθεί σωστά δίπλα στα παιδιά.)

Το πρώτο πράγμα που ζητάω από τους δασκάλους του μικρού είναι να τον αφήσουν να ζήσει την ηλικία του. Δε με ενδιαφέρει αν θα γράψει πρώτο το όνομά του, με ενδιαφέρει να μεγαλώσει χωρίς επιπλέον άχρηστη πίεση. Δε δίνω μία αν θα είναι ο καλύτερος στη ζωγραφική, με νοιάζει να φχαριστιέται τη στιγμή που θα πιάνει το μαρκαδόρο. Θα παλέψω όσο μπορώ για να μην απεμπολήσει το παιδί αυτό το βασικό του δικαίωμα.

Κοίτα, μπορεί να υπάρχουν γονείς που παρκάρουν το παιδί τους στο σχολείο, αλλά δεν παύουν να έχουν το δικαίωμα να θέλουν να είναι πρώτο…

Τον κακό τους τον καιρό. Ο γονέας που δεν ενδιαφέρεται να είναι στη μηνιαία ενημέρωση του σχολείου για το πώς πηγαίνει το παιδί του (συμβαίνει πολύ πιο συχνά απ’ όσο νομίζεις) είναι ένας γονέας κατάπτυστος. Πώς είναι δυνατόν να μη σε νοιάζει πώς περνάει αυτός ο μικρός, αδύναμος άνθρωπος τη μέρα του; Τι τον απασχολεί, τι τον χαροποιεί, τι νέο πράγμα καταφέρνει κάθε μέρα.

Αυτός ο γονέας με τις απαιτήσεις αλλά το μηδενικό αληθινό ενδιαφέρον για το παιδί του θα βρίσκει παντού προβλήματα και θα γίνει ο καλύτερος πελάτης των παιδοψυχολόγων. Στην πραγματικότητα δεν έχει κανένα δικαίωμα να θέλει το παιδί του να είναι πρώτο.

Πώς αντιμετωπίζω την άποψη να μην εμβολιάζουμε τα παιδιά, αλλά να τους κάνουμε ομοιοπαθητική

Δεν είναι κακή ιδέα. Μπορούμε όμως να πάρουμε τη γνώμη κάποιων αστρολόγων πρώτα και να εφοδιάσουμε μετά τα παιδιά με ενεργειακές πέτρες μέχρι να βαρύνουν τόσο ώστε να μην μπορούν να περπατήσουν. Ίσως και καμιά χάντρα στο λαιμό να βοηθήσει.

Μετά μπορούμε να αυτοκαταστραφούμε ως είδος. Το τερματίσαμε.

Γιατί ακόμα να ανεβάσω φωτογραφίες του στο Facebook

Αν κάθε Like πολλαπλασιάζει, ας πούμε x2 τις πιθανότητες να τον δει ένας παιδόφιλος, μπορώ να έχω μερικά μείον Likes;

Α, να μην ξεχάσουμε να απαιτήσουμε από το Facebook να μη δείξει τις φωτογραφίες του μικρού σε άτομα που δεν έχουμε εγκρίνει εμείς ένα προς ένα, καθώς και ν’αλλάξει τους όρους χρήσης του όταν αναρτήσουμε στο wall μας εκείνο το κείμενο που σαφώς το ορίζει αυτό.

Τι πιστεύω για τις μανούλες στο Facebook

Πρόκειται για τις σπάνιες εκείνες στιγμές που δεν μπορώ να βγάλω λέξη, μόνο θελω να πάω να γίνω φύκι.

Πώς καταφέρνει να βγάζει τόσο καλές φωτογραφίες

Δεν ξέρω. Προσπαθώ να καταλάβω τι βλέπει στην κάμερα που δε βλέπω εγώ. Κάποια μέρα θα μάθω.

Περί των δώρων που θέλω να του κάνω

Ποτέ δεν περίμενα ότι θα χαιρόμουν να πάρει ένα δώρο κάποιος άλλος περισσότερο από εμένα. Ποτέ.

Ποιος είναι ο επαναλαμβανόμενος εφιάλτης μου

Ότι ο μικρός ανέβηκε πάνω στην καρέκλα στο μπαλκόνι, πήδηξε τα κάγκελα κι έπεσε κάτω. Το έχω δει αμέτρητες φορές.

Αν είναι νωρίς να του μιλήσεις για σεβασμό, αγωγή και καλούς τρόπους

Δεν είναι καθόλου νωρίς, αρκεί να του το δείξεις, να μην του το πεις. Και πώς το δείχνεις; Με παραδείγματα.

- Αν μου μιλήσεις άσχημα, θα στεναχωρεθώ και δε θα έχω όρεξη να παίξω μαζί σου.
- Σήμερα στη δουλειά ένας κύριος χτύπησε έναν άλλο κύριο και τότε κανένας δεν ήθελε να του μιλάει και στο τέλος έμεινε μόνος του.
- Ο κύριος αυτός πάρκαρε το αυτοκίνητό του στη μέση του δρόμου και εμποδίζει να περάσουν όλα τα άλλα αυτοκίνητα, ο γάιδαρος!
(Παραλείπουμε το “γάιδαρος” ή ό,τι άλλο μπορεί να μπει στη θέση του βέβαια.)

Τι καλό σου προσφέρει το ελληνικό κράτος που δεν το γνώριζες μέχρι σήμερα σε σχέση με το παιδί

Ότι είναι μεγαλόθυμο που ανέχεται και σένα και αυτό. Ότι ενώ είσαι βάρος για την κοινωνία, αυτό σε υπομένει. Ότι σου ανεβάζει δωρέαν την αδρεναλίνη. Ότι σε εκπαιδεύει να είσαι υπομονετικός και όλο καθυστερείς το χρόνο που θα πας και θα το κάνεις καλοκαιρινό το μαγαζί.

Περί του πόση προσοχή πρέπει να δίνεις στο παιδί

Πολύ εύκολο: δε χρειάζεται παρά μόνο μην κινδυνεύσει από κάτι. Κατά τ’ άλλα γράψ’το, πολύ μας ζάλισε.

Βέβαια, μπορείς να μην το πας έτσι και να προσέχεις (χωρίς να το δείχνεις) οτιδήποτε κάνει, μια σίγουρα πολύ κουραστική άσκηση για σένα. Θα εκπλαγείς από το πώς αντιλαμβάνεται τα διάφορα ερεθίσματα από το περιβάλλον και πώς επηρεάζεται από αυτά. Αυτός είναι ο τρόπος να καταλάβεις πώς από ένα ον που ξεκινάει τη ζωή του ως άγραφο χαρτί καταλήγει να είναι ένα θαυμαστό και πολύπλοκο έργο ή μια μουτζούρα.

Πώς αντιμετωπίζεις τη δύσκολη ερώτηση: τι συμβαίνει όταν ένας άνθρωπος πεθαίνει

Κάποτε θα γινόταν κι αυτό. Σημασία έχει, νομίζω, να μην πεις ψέμματα. Αν του πεις ότι πήγε στον ουρανό, το παιδί θα κοιτάζει ψηλά και θα περιμένει να ξαναδεί το πρόσωπο που δεν υπάρχει πια. Αν πάλι σκέπτεσαι να του πεις ότι έγινε άγγελος, οδηγείς το παιδί στην απόγνωση. Λες και βλέπει κάθε μέρα άγγελους και παίζουν μπάλα μαζί.

Καλό είναι επίσης να αποφεύγονται τα ποιητικά του στυλ “θα ζει στη σκέψη μας” γιατί θα παρανοήσει το παιδί. Καλύτερο είναι το “θα τον/την θυμόμαστε”.

Αν του παρουσιάσεις με πολύ απλά λόγια την αλήθεια, θα βοηθήσεις κι αυτό κι εσένα και τους τριγύρω. Το να πεις ότι αυτό το πρόσωπο δεν υπάρχει πια γιατί αυτή είναι η πορεία του ανθρώπου κι αυτό είναι οριστικό είναι πολύ πιο σκληρό για σένα, παρά για το παιδί.

Προφανώς έχει να κάνει και με τις θεολογικές απόψεις του καθένα, όμως είναι πολύ νωρίς να πιάσεις το θέμα αυτό. Πιστεύω ότι απλώς το γεγονός πρέπει να παρουσιάζεται ως γεγονός. Τέλος.

Κάθε πότε μπορούμε να του παίρνουμε γλυκά

Παγίδα μεγάλη. Είμαι επιρρεπής στο λάθος. Είναι πολύ εύκολη λύση να του πάρεις ένα γλυκό για να κάνεις το παιδί να σταματήσει τη γκρίνια. Αλλά είναι κι εντελώς βλαβερό.

Αυτό που πετυχαίνει είναι το εξής: να προετοιμάσεις το παιδί με έναν κανόνα του στυλ “θα παίρνουμε γλυκό κάθε Τετάρτη” και να τηρήσεις τον κανόνα αυτό no matter what. Γενικά, το να προετοιμάζεις τον άλλο είναι πολύ αποτελεσματικό και δίκαιο.

Το ίδιο ακριβώς ισχύει και στο πόσα παιδικά βλέπει: “έχουμε πει ότι θα δεις πέντε παιδικά, μας μένουν ακόμα δύο”. Θα το κάνεις όσο χρειαστεί μέχρι να γίνει δεδομένο ότι έτσι παίζεται το παιχνίδι.

Από τα δυσκολότερα για μένα projects που αφορούν τον μικρό.

Η πρώτη ήττα μου από τον μικρό

Ήταν στη γιαγιά του και πήρα τηλέφωνο να δω τι κάνει. Εκείνη την ώρα όμως έπαιζε μπάσκετ κι όταν ζήτησα να του μιλήσω είπε: “Δεν έχω χρόνο για χάσιμο.”
200–0.

Ποιο είναι το μεγαλύτερο αναπάντητο ερώτημα μέχρι σήμερα

Αν ο πραγματικός ήρωας είναι ο Shaun ή ο Bitzer.

Πώς να μάθεις το παιδί να φωνάζει τις κατσίκες (κι αυτές να έρχονται)

Όταν ήμουν στο στρατό, πριν 3–4 αιώνες, εκεί στο Διδυμότειχο (μπλουζ) είχα ένα φαντάρο ο οποίος δεν ήθελε να μπαίνει θαλαμοφύλακας. ”Λοχία, να με βάζεις μόνο σκοπιά”, μου έλεγε. Εγώ άλλο που δεν ήθελα, μου έλυνε τα χέρια. Αλλά δεν τον είχα ρωτήσει ποτέ γιατί. Κάποια στιγμή γυρνώντας από μια 3ήμερη άσκηση στην ύπαιθρο περπατούσαμε δίπλα δίπλα. Τότε αποφάσισα να τον ρωτήσω γιατί ταλαιπωριόταν με τις σκοπιές. ”Γιατί δεν ξέρω να διαβάζω και θα με κοροϊδεύουν όλοι. Εγώ μόνο τα ζώα μου ξέρω.”, μου είπε χαμηλόφωνα ο καψερός μην τον ακούσει κανείς. Όταν είσαι θαλαμοφύλακας πρέπει να ξέρεις να διαβάζεις κι αυτός ήταν μόνο ένας βοσκός. Προσπάθησα να τον μάθω να μη φοβάται κι αυτός σε αντάλλαγμα μου έμαθε κάτι που δεν ήξερα: πώς να φωνάζω τις κατσίκες.

“Πρέπει να τους λες, τσίκα μ’, τσίκα’ μ’, τσίκα μ’ κι αυτές θα έρθουν”.

Βέβαια άλλο να το γράφεις κι άλλο να το λες. Έχει μεγάλη σημασία πόσο παχύ είναι το “τσ”, πόσο διαρκεί το κάθε φωνήεν, πόσο γρήγορα επαναλαμβάνεις το “τσίκα μ’”, πόσες φορές το λες. Αν το κάνεις σωστά, πράγματι πιάνει και οι κατσίκες έρχονται.

Η σπάνια αυτή γνώση έχει ήδη μεταφερθεί στον μικρό. Αυτό το καλοκαίρι φώναξε τόσες πολλές κατσίκες που θα μπορούσε εύκολα να τις βγάλει για βοσκή.

Ποια είναι η πιο δύσκολη άσκηση γυμναστικής που έχει κάνει

Spiderman plank λέγεται και είναι απλό. Ή μπορεί και όχι. Ζούμε μεγάλες στιγμές.

Γιατί τα μωρά είναι πιο χαριτωμένα από τα παιδιά

Γιατί ένα βρέφος είναι πολύ πιο κοντά σε ένα ζώο. Μετά γίνεται άνθρωπος και χαλάει.

Πώς να τον βάλεις για ύπνο νωρίς
Την πέφτετε στον καναπέ με ανοιχτή την τηλεόραση. Αρχίζεις να νυστάζεις πολύ αλλά ελπίζεις ότι ο τύπος δίπλα σου νυστάζει περισσότερο. Κοιμάσαι. Μετά βαριέται και κοιμάται κι αυτός. Ή έτσι νομίζεις ενώ στην πραγματικότητα έχει βγει βόλτα στα μπαρ.

Τι μου είπε που με έκανε να μην ξέρω αν πρέπει να τον φιλήσω ή να τον δείρω

Αφού με είχε κάνει turbo συνεχίζοντας να κάνει κάτι που του απαγόρευα, γύρισε και μου είπε πολύ ήρεμα: “Θα το ξανακάνω. Σε λίγο καιρό θα το έχεις ξεχάσει”.

Το highlight των παιχνιδιών που έχουμε ανακαλύψει

Είναι η σκηνή των Ινδιάνων.
Το παιχνίδι αυτό παίζεται σε ένα μεγάλο κρεββάτι. Δύο Ινδιάνοι αρχηγοί, ο Γενναίος Αετός και ο Καφέ Σκαντζόχοιρος αποφασίζουν να ετοιμάσουν τη σκηνή τους (δηλαδή το τίπι) καθώς από μακριά έρχεται βροχή και μετά χιόνι. Σκάβουν, λοιπόν, αυλάκια γύρω από τη σκηνή ώστε τα νερά να μην μπουν μέσα, τεντώνουν τη σκηνή στα πασσαλάκια και ξεθάβουν τις κουβέρτες από μαλλί πρόβατου από το χώμα. Προειδοποιούν τους υπόλοιπους αρχηγούς κάνοντας ένα πάου γάου, μαζεύουν τα παπούζ και τις σκουώου και μπαίνουν στη σκηνή.
Μετά έρχεται η βροχή, το χιόνι κι αυτό επαναλαμβάνεται μέχρι οι Ινδιάνοι αρχηγοί πεινάσουν και σηκωθούν από το κρεββάτι.

(Για τις όποιες άγνωστες λέξεις, μια ιστορία του Λούκι Λουκ θα δώσει τις απαντήσεις.)

Μια σειρά τίτλων από τις best of ιστορίες που έχουμε πει

Με λίγες εξαιρέσεις δε μου αρέσουν τα παραμύθια στα βιβλία. Έτσι έπρεπε να φτιάξουμε μερικές ιστορίες μαζί. Τις γράφω για μελλοντικό reference.

- Το τρένο που δεν έφτανε ποτέ στον προορισμό του.

- Πώς χάθηκα με το αυτοκίνητο ενώ μου τελείωνε η βενζίνη.

- Οι εξερευνητές που έψαχναν ένα σπάνιο λουλούδι στο δάσος.

- Πώς η κουκουβάγια έμαθε τον ελέφαντα να βάζει το μυαλό του να δουλεύει.

- Το βράδυ που από το κρύο σηκώθηκα 7 φορές να πάω τουαλέτα.

- Η ιστορία της αρκούδας που έγινε φίλη με τις μέλισσες.

- Ο μυστικός πράκτορας στο εργοστάσιο με τις πριονισμένες καρέκλες.

- Ο μυστικός πράκτορας (πάλι) και το μυστήριο με τους 5 χορευτές του μπαλέτου που την ώρα της παράστασης γίνονταν 4.

- Πώς τα κουνούπια δεν κατάφεραν ποτέ να φτάσουν στο βουνό.

- Ο πίθηκος που έμαθε στην καμηλοπάρδαλη να εκτιμά τον εαυτό της.

Τι με ρώτησε που δεν ήξερα να απαντήσω

“Μπαμπά, άκου πως φωνάζει αυτός ο κύριος στο παιδάκι του. Εσύ ποτέ δε μου έχεις φωνάξει έτσι. Γιατί του φωνάζει τόσο πολύ; Τι λέξεις του λέει;”

Αν ακόμα μου μοιάζει

Μπα, όχι και τόσο. Μόνο που μια μέρα έβαλε τα γυαλιά μου κι ένα ψεύτικο μουστάκι-μούσι και ένας γνωστός τον ρώτησε “Τι νέα ρε Γιάννη;”

Για τη μουσική που του αρέσει

“Ώρα να ροκάρουμε, βάλε heavy metal” λέει. Τι να κάνω; Να του πω όχι;

Τώρα είμαστε στο level “Jazz μουσική”. Σαφώς πιο δύσκολο.

Τι σκέπτομαι όταν ακούω τις διαφημίσεις του Jumbo

Ότι είμαι αιμοσταγής δολοφόνος. Ότι σφάζω κουνελάκια. Ότι δε θα πατήσω ποτέ εκεί. (Sorry, δεν το κάνω επίτηδες, υπάρχουμε κι εμείς.)

Πότε ξεπέρασε τον εαυτό του στην υπομονή που έδειξε

Όταν με περίμενε να τερματίσω σε αγώνα τρεξίματος στο βουνό και είδε 420 (από τους 450 συμμετέχοντες) ανθρώπους να φτάνουν πριν από μένα. Ας όψεται το μετάλλιο που θα του χάριζα.

Τι θα ήθελα να μάθει που δεν κατάφερα να μάθω αρκετά νωρίς εγώ

Δύο πράγματα:

Να προσπαθεί. Να αποτυγχάνει και να συνεχίζει. Να μάθει ότι κάθε καλό πράγμα θέλει κόπο.

Να ρωτάει συνέχεια. Τα πάντα. Όλη την ώρα. Όσο κουραστικό κι αν είναι.

Το πρώτο δεν το καταφέρνουμε ακόμα. Το δεύτερο είναι στη φύση του.

Χρόνια πολλά πολλά πολλά και καλά, πολύ πολύ καλά, Αλέξανδρέ μου.

Κάπως έτσι ξεκινάει το Never Split the Difference: Negotiating As If Your Life Depended On It, ένα βιβλίο γραμμένο από έναν insider: τον Chris Voss, ο οποίος είναι πρώην διαπραγματευτής του FBI. Στην καριέρα του βρέθηκε σε πολλές δύσκολες καταστάσεις, κατά τις οποίες έπρεπε να διαπραγματευτεί με άγριους απαγωγείς, από ληστές τραπεζών μέχρι τους ίδιους τους Taliban. Αφού πέρασε λοιπόν καμιά 20ριά χρόνια στην κόψη του ξυραφιού, αποφάσισε να γράψει γι’ αυτό που ξέρει καλύτερα: τις διαπραγματεύσεις.

Το “Never Split the Difference” έχει ένα βασικό σκεπτικό: ποτέ σε ένα παιχνίδι διαπραγματεύσεων δεν κοιτάς να μοιράσεις τη διαφορά στη μέση. Η μέση δεν ικανοποιεί κανέναν και δεν είναι η δίκαιη λύση.

Για να πάρεις το καλύτερο που μπορείς από τέτοιες καταστάσεις πρέπει να πας με μέθοδο, με σχέδιο δηλαδή, και να το υπηρετήσεις με κάθε κόστος. Η κάθε διαπραγμάτευση έχει χαρακτηριστικά που επαναλαμβάνονται και το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να τα αντιληφθείς. Για παράδειγμα, πάντα πρέπει να πηγαίνεις άριστα προετοιμασμένος. Ή οφείλεις να μάθεις ν' ακούς τον συνομιλητή σου, ακόμα και για πράγματα που δε λέει με το στόμα του.

Αν κάποιος γνωρίζει τις ιδιαιτερότητες μιας διπραγμάτευσης, μπορεί να εφαρμόσει μια σειρά από τεχνικές, οι οποίες θα τον βοηθήσουν να τα καταφέρει στο τέλος. Το βιβλίο εξηγεί τις τεχνικές αυτές με απλό τρόπο και μάλιστα ο συγγραφέας προς το τέλος δοκιμάζει να βάλει τον αναγνώστη ακόμα και σε πολύ βαθιά νερά.

Το Never Split the Difference είναι ένα πολύ ευκολοδιάβαστο βιβλίο γιατί ο Vonn έχει πάρα πολλές ιστορίες να μας διηγηθεί και το κάνει αυτό ελκυστικά στην αρχή του κάθε κεφάλαιου. Βασικά, μας λέει συνέχεια ιστορίες από τις περιπέτειές του με ένα τρόπο απλό και λιτό κι αυτό κρατάει συνεχώς το ενδιαφέρον. Μέσα από αυτές εξάγει συμπεράσματα και τελικά τα ομαδοποιεί σε τεχνικές, οι οποίες πιάνουν σε κάθε τύπο διαπραγμάτευσης: από τον πιο άγριο εγκληματία μέχρι το 4χρονο παιδί σας. Ενδεικτικά, διάβασα το βιβλίο μέσα σε μια εβδομάδα δύο φορές.

Βέβαια, το μοντέλο “αφηγούμαι ιστορία, βγάζω συμπεράσματα, τα κάνω κανόνες” είναι κάτι πολύ δημοφιλές τα τελευταία χρόνια και είναι πολύ συμβατό με εμένα ως αναγνώστη, αλλά δε σημαίνει ότι όλοι μπορούν να το αποδεχτούν. Πάντως είναι ένας τρόπος να μπορεί ο αναγνώστης να συγκρατεί πράγματα χωρίς να κουραστεί ιδιαίτερα.

Βρήκα το Never Split the Difference ένα από τα καλύτερα βιβλία που έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια, οπότε το συστήνω ανεπιφύλακτα. Αν έπρεπε να βρω ένα μειονέκτημα, αυτό θα ήταν μόνο κάποιες μικρές αρρυθμίες στα τελευταία κεφάλαια. Σαν να γράφτηκαν λίγο βιαστικά σε σχέση με τα προηγούμενα.

Κοστίζει περίπου 17 ευρώ στην Kindle έκδοσή του, η οποία είναι μία από τις καλύτερες που μου έχουν τύχει αυτά τα χρόνια που το χρησιμοποιώ.

Σημείωση: τα links του κείμενου προς το Amazon είναι affiliate, πράγμα το οποίο σημαίνει πως αν το αγοράσετε από αυτά, τότε μπαίνει ένα πολύ μικρό ποσό ώστε να το πιστωθώ σε κάποια επόμενη αγορά μου.

Γνωριστήκαμε με το Σάκη μέσω αυτού του site από κάποια σχόλια που έκανε στο blog. Από τις πρώτες στιγμές φαινόταν ότι θα τα πηγαίναμε καλά. Από κοντά ήταν όπως ακριβώς τον είχα μάθει στην παρουσία του στα social media. Στην πορεία τού έφτιαξα το πρώτο του site, μετά το λογότυπό του, μετά το εταιρικό του site και κάποια άλλα πράγματα που έμειναν στη μέση. Ήθελε να με πληρώσει σε όλες τις περιπτώσεις, αλλά δε χρεώνεις τους φίλους, έτσι πάνε αυτά.

Πιστεύω ότι ο Σάκης ήταν ο καλύτερος στην Ελλάδα σε αυτό που έκανε, δηλαδή τη διαφήμιση μέσω Adwords. Αλλά πιο πολλή σημασία έχει που το ίδιο πίστευε η Google γι’ αυτό ήταν σταθερά προσκεκλημένος στα ετήσια summit της στην Αμερική. Ήταν ο μοναδικός Έλληνας που είχε το προνόμιο αυτό. Πέρυσι θυμάμαι τελευταία στιγμή κατάφερε να βρει τα χρήματα για να καλύψει τα αεροπορικά, αλλά τελικά έχασε την πτήση! Ήταν να σκάσει. Και ποιος δε θα ήταν;

Με το Σάκη δεν είχαμε μιλήσει πάνω από 4–5 φορές στο τηλέφωνο κι αυτές για πρακτικά πράγματα του στυλ “θα αργήσω 10’ στο ραντεβού”. Μισούσε το τηλέφωνο, το Skype και όλα τα μέσα της συγχρονισμένης επικοινωνίας. Αλλά είχαμε σχεδόν καθημερινή επικοινωνία μέσω email και μηνυμάτων. Βρισκόμασταν 3–4 φορές το χρόνο, αλλά οι συναντήσεις ήταν από εκείνες που ξεκινάς με καφέ, συνεχίζεις με πίτσα και καταλήγεις να πίνεις μπύρες. Περνούσαν κάποια επικά 6ωρα χωρίς να το καταλάβεις. Κι όταν επέστρεφα σπίτι είχα φορτίσει και ταυτόχρονα αδειάσει τόσο πολύ που έκανα καιρό να ξαναβγώ. Νομίζω κι αυτός το ίδιο.

Η τελευταία μας συνάντηση ήταν πέντε μέρες πριν το τέλος. Μιλήσαμε για τα πάντα. Κλαφτήκαμε για το πόσο δύσκολα έχουν γίνει τα πράγματα για εμάς στην Ελλάδα και ότι δε μας παίρνει πια. Πάντα μετά από αυτό θέλαμε να πούμε για κάτι ευχάριστο και πιάναμε συνήθως την Apple προτείνοντας ο ένας στον άλλο apps, ενώ λιγουρευόμασταν ένα νέο laptop/κινητό/tablet/οτιδήποτε. Είπαμε ξανά και ξανά για τους αγαπημένους του Motörhead που τους είχε αφίσα στο γραφείο του και για τον Lemmy. Μετά, κλασσικά, μου πρότεινε νέα βιβλία. Τα μισά βιβλία που έχω πάρει από το Amazon είναι προτάσεις του Σάκη και το wishlist μου έχει καμιά 30ριά ακόμα που περιμένουν, όλα δικές του προτάσεις.

Επειδή ήξερε πως γελάω πολύ με αυτό, μου έδειχνε το δεύτερο κινητό, το “αμαρτωλό” όπως το έλεγε. Συζητούσαμε για κορίτσια, αλλά μου θύμιζε σταθερά ότι είμαι παντρεμένος και δεν πρέπει να τα σκέφτομαι αυτά γιατί αν και οι παντρεμένοι βγουν στους δρόμους, τι θα μείνει για τους εργένηδες; Ο Σάκης εξάλλου ήταν εργένης από επιλογή, όχι επειδή ήθελε κάτι άλλο και δεν του βγήκε.

Μιλήσαμε για την ελληνική κοινωνία και την οικογένεια και το θεό. Ως συνήθως σταθήκαμε λίγο παραπάνω σε αυτό γιατί οι απόψεις μας ταυτίζονταν τόσο πολύ που πάντα θες και λίγο ακόμα. Μου έλεγε για την τυχαιότητα των πραγμάτων και πώς μερικά πράγματα συμβαίνουν, απλώς γιατί συμβαίνουν. Και όπως πάντα ταυτιστήκαμε.
Μετά έλεγε για το πόσο δεν του αρέσουν οι τυπικές συγκεντρώσεις με άγνωστο κόσμο και πόσο τον εξαντλούν. “Κλασσικός introvert, ρε Σάκη” του λέω, “εσύ μου τα’μαθες αυτά” κι άρχισε να γελάει. Οπότε θεωρήσαμε καλό να σκεφτούμε και να εφεύρουμε νέους εργασιακούς χώρους σε μεγάλες εταιρείες, χώροι που θα λαμβάνουν υπόψη τους και τους εσωστρεφείς ανθρώπους, οι οποίοι πνίγονται σε open workspaces.

Κλείσαμε με μια απρόσμενη στροφή στα ζώα. Πίστευα ότι ο Σάκης δεν ήταν ζωόφιλος, αλλά μόλις μου είπε ότι αγαπούσε τις γάτες η κουβέντα πήρε extension για καμιά ώρα. Αυτό ήταν το τελευταίο πράγμα που έμαθα γι’ αυτόν.

Συμπαθούσε πολύ το newsletter μου και βοήθησε πολύ με το να το διαδίδει. Όταν ο μήνας πλησίαζε τα μισά και δεν το είχα στείλει μού το υπενθύμιζε μην το ξεχάσω. Εκτός από κάποιες φορές που είχε πολλή δουλειά και μου έλεγε: “Κοίτα μην το στείλεις τώρα και κάθομαι να το διαβάζω και παρατήσω τον πελάτη. Στείλ'το την άλλη εβδομάδα.”

Ο Σάκης ήταν ένας από τους ελάχιστους φίλους που έκανα στη Θεσσαλονίκη. Πέρα των κοινών απόψεων ήταν ένας άνθρωπος με ήθος, με αξιακό σύστημα, με κανόνες, με αξιοπρέπεια. Ήταν τίμιος και άνθρωπος σπαθί. Είχε μια κρυστάλλινη λογική, την οποία σχεδόν ζήλευα, έλεγε πάντα την αλήθεια και δε στρογγύλευε τις απόψεις του για να γίνει αρεστός. Ταυτόχρονα όμως είχε ευγένεια και ήξερε πώς να φερθεί.

Δουλέψαμε μαζί πολύ και βρεθήκαμε μαζί πολύ. Αλλά δεν ήταν αρκετό, ήταν πάρα πολύ λίγο αυτό. Θα μου λείψει και ο συνεργάτης και ο φίλος μου.

Μπήκα στη διαδικασία να μετρήσω το χώρο που διατείθεται στο άρθρο γιατί το screenshot αυτό είναι προκλητικό. Ο ωφέλιμος χώρος για το κείμενο για το οποίο ο επισκέπτης κάνει το κλικ είναι 22%. Το υπόλοιπο 78% (κόκκινες περιοχές) είναι κάτι άλλο.

Είναι παραπάνω κι από προφανές ότι το κείμενο δεν μπορεί να διαβαστεί. Ο οπτικός θόρυβος από τα γύρω γύρω είναι τέτοιος που κάνει το διάβασμα αδύνατο.

Μάλιστα, οι διαφημίσεις δεν είναι τόσο πολλές σε σχέση με τα υπόλοιπα στοιχεία που αποσπούν την προσοχή. Όσοι ad blockers κι αν χρησιμοποιηθούν, δε θα υπάρξει ιδιαίτερη βελτίωση στην εμπειρία της ανάγνωσης του κειμένου. Άρα, μπορεί κάποιος να υποθέσει ότι όλο αυτό έγινε από πρόθεση, δεν προέκυψε κατά λάθος.

Είναι αντιληπτό ότι τα sites πρέπει να ζήσουν και το πιο συνηθισμένο και κοντινό μοντέλο είναι οι διαφημίσεις, ακόμα κι αν είναι υπερβολικά πολλές, ενοχλητικές, ακαλαίσθητες και άσχετες.

Αυτό που δε μου είναι αντιληπτό είναι οι προθέσεις πίσω από αυτό που βλέπουμε.

Υπάρχει δηλαδή η πρόθεση ο επισκέπτης όντως να διαβάσει το άρθρο; Κι αφού μείνει ικανοποιημένος να δει και μερικά ακόμα κείμενα εκεί; Και αν όλα πάνε καλά να δημιουργήσει ένα δεσμό με το συγκεκριμένο site ώστε να το επισκέπτεται πιο συχνά; Από το screenshot φαίνεται ότι δεν είναι αυτή η πρόθεση.

Αν όμως δεν είναι αυτό, τότε τι;
Πιθανόν η πρόθεση να είναι το να κάνει ο επισκέπτης πολλά και συνεχή clicks. Συνέχεια. Κάθε μέρα. Αλλά πόσο να αργήσει η στιγμή που θα αγανακτήσει; Τελικά, πώς θα είναι κάποιος επαρκώς “εθισμένος” σε ένα website όταν αυτό του προκαλεί στο τέλος αποστροφή;

Είναι κάποιος άλλος ο λόγος που συμβαίνει αυτό; Υπάρχει κάτι που δεν μπορώ να δω; Ειλικρινά δυσκολεύομαι να το αντιληφθώ.

Δημοσιευμένο και στο Medium.

Το να βλέπεις και να ακούς τον Barry Schwartz είναι σαν να βρίσκεσαι εξαντλημένος για εβδομάδες στην έρημο και ξαφνικά σου δίνουν δροσερό νερό να πιεις.

Λέει λοιπόν ο Schwartz:

People want to be allowed to be virtuous. They want to have permission to do the right thing. They don’t want to feel like they need to take a shower to get the moral grime off their bodies everyday when they come home from work.

Δεν ξέρω πόσους Πάγκαλους, Ψωμιάδηδες, Καμμένους και Καρανίκες μπορούμε να αντέξουμε ακόμα. Δεν ξέρω πού είναι ο πάτος σε αυτό το βαρέλι, πού τελειώνει η φτήνια.

Χρειαζόμαστε να γεμίσουμε με πολλούς Barry Schwartz για να ξαναβρούμε λίγο χαμόγελο και αισιοδοξία, κάτι για να λέμε ότι δίνουμε πιθανότητες στο καλό να νικήσει.

Δείτε το video “Using our practical wisdom”. Θα σας ανακουφίσει.

Όμως για να καταλάβεις το πόσο σημαντικό είναι το UX Design θέλει λίγο κόπο. Και το να το κάνεις μέρος του website ή του app σου θέλει ακόμα περισσότερο κόπο, κυρίως γιατί σου ζητάει να καταλάβεις τους ανθρώπους που θα το χρησιμοποιούν.

Αυτό το extra mile που πρέπει να κάνεις είναι το πιο δύσκολο. Κι όταν το κάνεις παίρνεις ένα τέτοιο.

Δεν αρκεί. Όμως είναι ένα ακόμα βήμα στο πώς να είσαι πιο χρήσιμος για τους ανθρώπους που στ’αλήθεια θέλουν ένα καλύτερο website ή app.

Στην άλλη πλευρά ήταν οι ατάλαντοι (σε ποιον αρέσουν αυτοί;) και οι προκλητικοί. Άρα, δεν πήγαινα ποτέ τους Ronaldo, τους Ibrahimović και φυσικά τους Maradona.

Με τα χρόνια όμως άρχιζα να συμπαθώ τους πολεμιστές του γηπέδου και τις ομάδες τους. Αυτούς που πάνω από τις ικανότητές τους έβαζαν το σύνολο. Ίσως γιατί κατάλαβα καλύτερα την έννοια της “ομάδας”. Ίσως γιατί εκτίμησα την ομορφιά των τίμιων και καθαρών μαχών στο γήπεδο.

Η ομάδα που δε σταματάει ποτέ

Αυτό που συμβαίνει με την Atletico Madrid και τον προπονητή τους, τον Diego Simeone, τα τελευταία χρόνια πιστεύω ότι πάει πέρα από το ποδόσφαιρο. Είναι πράγματα όπως η απόλυτη συγκέντρωση στο στόχο, η λυσσασμένη επιμονή, το να μην τα παρατάς ποτέ, το οι πολλοί να παίζουν σαν ένας για το κοινό καλό.

Η Atletico είναι μια ομάδα χαμηλού budget. Σε αυτό διαφέρουν από την αγαπημένη μου Barça: δεν έχουν τους αρτίστες, αυτούς τους θαυματοποιούς της μπάλας και το κενό πρέπει να το συμπληρώσουν με παραπάνω θέληση και ενέργεια. Τα λεφτά είναι καλό πράγμα, αλλά η κάθε ιστορία έχει χώρο και για τους λιγότερο πλούσιους.

Η Atletico χάνει τους καλύτερούς της ποδοσφαιριστές αλλά συνεχίζει πιο δυνατά. Torres (αυτός ο απίθανος τύπος που γύρισε και θα ξαναγίνει El Niño), Aguerro, Falcao και Costa: οι καλύτεροί της επιθετικοί έφυγαν σε 5 χρόνια. Ο Courtois, βασικός της τερματοφύλακας, το ίδιο. Ε και; Τους διώχνει και συνεχίζει καλύτερη. Δεν έχει ξαναγίνει αυτό σε ομάδα στο σύγχρονο ποδόσφαιρο. Αλλά δεν ξέρω κι αν έχει γίνει σε οποιαδήποτε άλλη ομάδα γενικώς.

Αυτή η μηχανή συνεχίζει να νικάει. Φέτος το έκανε έχοντας απέναντι της δύο ομάδες που θα εύχονται οι επόμενες γενιές να τις έβλεπαν να παίζουν: Barcelona & Bayern. Νίκησε με τον τρόπο της, τον οποίο δε βρίσκω καθόλου αποκρουστικό: παίζει διαφορετικά, αλλά ωραία. Με τρομερή ένταση και βγάζοντας τις καθόλου μικρές ικανότητες του εκάστοτε παίχτη της σε κάθε ευκαιρία.

Όλα αυτά είναι πράγματα που δεν αφορούν μόνο την μπάλα. Αφορούν οποιονδήποτε οργανισμό που δουλεύει ως ομάδα. Δεν είναι το ποδόσφαιρο, είναι η φιλοσοφία της ίδιας της δουλειάς, όποια δουλειά κι αν είναι αυτή.

(Πάντως επειδή το ποδόσφαιρο είναι μαζικό πράγμα, είναι εύκολο κάποιος να βγάλει loser τον Guardiola και άχρηστο τον Messi. Τι να κάνουμε τώρα; Να του χαλάσουμε το παραμύθι και να του πούμε ότι η Bayern έπαιξε τρομακτικά καλά; Ή ότι ο Pep είναι σε top level από την πρώτη μέρα που έγινε προπονητής; Από τον καναπέ έχει άλλη θέα.)

Εσύ σε ποια ομάδα παίζεις;

Και αναγκαστικά σκέπτομαι ότι οι περισσότεροι ούτε θαυματοποιοί είμαστε σαν τον Messi ούτε στην Bayern παίζουμε. Οι πιο καλοί από εμάς πιθανόν να βρεθούμε σε μικρές Atletico κι αν αυτό συμβεί, θα πρέπει να νιώθουμε πολύ τυχεροί.

Προσωπικά, αν πρέπει να σκεφτώ τα πράγματα που μου πήγαν καλά στο παρελθόν, κανένα δεν έχει σχέση με το ταλέντο (αυτό δεν ξέρω καν τι είναι). Όλα έχουν σχέση με την προσπάθεια, την επιμονή και το να σηκώνεσαι όσες φορές κι αν πέσεις. Για την ακρίβεια δεν έχω στο περιβάλλον μου κανέναν super προικισμένο που να κάνει μαγικά πράγματα. Ίσως γιατί αυτοί παίζουν σε άλλη ομάδα προ πολλού.

Οι καλύτερες ομάδες που έχω γνωρίσει αποτελούνται από ανθρώπους που παίζουν σαν την Atletico: με σεβασμό στον κοινό στόχο και στον συμπαίκτη, με βήματα (κι όχι άλματα) βελτίωσης, έτοιμοι να μη σταματήσουν ποτέ την προσπάθεια no matter what. Και με έναν τρελαμένο μικρό Simeone να δίνει το σύνθημα και να παίρνει το καλύτερο που μπορεί από αυτούς χωρίς να τους καίει.

Στο τέλος μού έρχεται και η πολύ θλιβερή σκέψη μιας ολόκληρης χώρας, που ως οργανισμός είναι το ακριβώς αντίθετο από την Atletico και φρικάρω.
Αλλά δε θέλω να το κλείσω έτσι. Τα καλά πράγματα μας τραβάνε μπροστά, όχι τα μίζερα.

Το ποδόσφαιρο είναι ωραίο πράγμα, γιατί παρά τη διαφθορά του, ακόμα είναι αθλητισμός και στον αθλητισμό ο καλός αγώνας είναι η κορυφαία στιγμή. Η αλήθεια είναι ότι θα ήθελα φέτος η Atletico να είναι πρώτη σε όλα όσα συμμετέχει για να θριαμβεύσει ο χαρακτήρας της. Για μένα πάντως είναι ήδη στην κορυφή.

Δημοσιευμένο και στο Medium.

Μόνο καλά λόγια έχω. Η εμπειρία ήταν πάρα πολύ ευχάριστη. Μετά από τόσα χρόνια στη δουλειά αυτή δεν περίμενα κάτι να με εκπλήξει τόσο θετικά. Και όσο το σκέπτομαι, αυτό οφείλεται σε τρεις παράγοντες.

• Στο Δημήτρη Φακίνο, το βασικό συντελεστή των βραβείων ΕΒΓΕ. Ο Δημήτρης οργάνωσε τη διαδικασία άριστα, ειδικά όταν έπρεπε να γίνει η τελική επιλογή των νικητών. Δεν προσπάθησε ούτε στιγμή να επηρεάσει τα αποτελέσματα με τον οποιονδήποτε τρόπο. Στάθηκε μόνο στη διαδικασία κι όχι στο πώς ο εκάστοτε κριτής αποφάσισε να βαθμολογήσει. Με δυο λόγια: οι δουλειές που διακρίθηκαν ήταν οι δουλειές που η κριτική επιτροπή αποφάσισε.
  Επειδή αυτό δε συμβαίνει και τόσο συχνά, πρέπει να μην ξεχνάμε να το λέμε.
  (Επιπλέον, η επιλογή του στις πίτσες που παρήγγειλε ήταν επίσης πολύ καλή.)
• Στην ομάδα των κριτών. Πιστεύω ότι όλη η ομάδα είχε υψηλό επίπεδο και διάθεση να βαθμολογήσει με αντικειμενικότητα. Όταν έπρεπε να μπουν οι τελικές βαθμολογίες υπήρχε και συνεργασία και εμπιστοσύνη στην κρίση των υπόλοιπων. Ο καθένας από τους κριτές βαθμολογούσε όπως πίστευε, αλλά πάντα στεκόταν με σεβασμό απέναντι σε κάποιο άλλο, ο οποίος είχε διαφορετική γνώμη.
  (Πάντως αν κάποιος ήταν ο “δύσκολος” εκεί μέσα, εύκολα παίρνω τον τίτλο, καθώς συνήθιζα να βρίσκω ατέλειες παντού και να χαμηλώνω τους μέσους όρους των βαθμολογιών. Σίγουρα όμως χωρίς να αδικήσω από πρόθεση κάποια υποψηφιότητα.)
• Στο επίπεδο των έργων. Φεύγω εντυπωσιασμένος από πολλές δουλειές που κατατέθηκαν. Αυτές που θεωρώ καλύτερες τις έχω φυλάξει και τις βλέπω ξανά και ξανά προσπαθώντας να μάθω. Δεν είναι μικρό πράγμα. Κάποιες πιστεύω ότι θα μπορούσαν να διακριθούν σε οποιονδήποτε σχετικό διαγωνισμό όπου κι αν γινόταν.
  Όταν το επίπεδο είναι τόσο υψηλό, τότε αναγκάζεσαι κι εσύ δύο φορές να φανείς αντάξιος της αποστολής σου.
  (Και, ναι, ακόμα και ένας Ολυμπιακός μπορεί να χαρεί όταν βαθμολογεί υψηλά μια δουλειά που αφορά τον ΠΑΟΚ.)

Μετά απ’ όλα αυτά για την κατηγορία Digital οι νικητές είναι οι:

• Χρυσό Ψηφιακών, ΕΒΓΕ: Worlds Apart από Kommigraphics Design Studio
• Ιστοσελίδες προβολής: Logima από BELOVED
• Ιστοσελίδες πληροφορίας: ΠΑΕ ΠΑΟΚ από Designers United
• Ηλεκτρονικά καταστήματα: d.Mod από Role Play
• Ιστοσελίδες Αυτοπροβολής: Grafix Design Studio
• Animation - Motion Graphics: Skinos από Τόνυ Ζαγοραίο
• Εφαρμογές για Οθόνες Αφής: Match & Learn The Professions από Petita Demas Ltd
• Γενική Ψηφιακών Εφαρμογών: Ψηφιακή ταυτότητα Στέγης Γραμμάτων & Τεχνών - σεζόν 2015–16 / ΕΒΓΕ από Beetroot Design Group

Πολλά συγχαρητήρια λοιπόν στους νικητές.
Συγχαρητήρια όμως και στις συμμετοχές που διακρίθηκαν με έπαινους. Σε αρκετές περιπτώσεις οι βαθμολογίες ήταν τόσο κοντά που έλεγες “μακάρι να μπορούσαν και οι δύο δουλειές να βγουν πρώτες”.
Μπράβο και σε όσους προσπάθησαν και δεν τα κατάφεραν.

Η πλήρης λίστα των νικητών βρίσκεται στο site των βραβείων.

Αυτές οι δουλειές μάς κάνουν όλους καλύτερους και πραγματικά νιώθω πολύ τυχερός ήμουν μέρος αυτής της ωραίας διαδικασίας. Και του χρόνου.

Οι ερωτήσεις αυτές προέκυψαν μετά από πολλή σκέψη, δοκιμές και από τη γνώμη των συνεργατών. Παρότι φαίνεται ότι είναι ένα εμπόδιο στην επικοινωνία, στην πραγματικότητα είναι πολύ χρήσιμες. Συχνά βοηθούν και τον υποψήφιο πελάτη να καταλάβει τι θέλει από το project του και πότε θα το θεωρήσει επιτυχημένο.

Η πιο δύσκολη ερώτηση της λίστας, με μεγάλη διαφορά από την επόμενη, είναι “Ποιο είναι το budget σας;”. Στην ερώτηση αυτή παίρνω απάντηση μία φορές στις 10.

Γιατί είναι η πιο δύσκολη ερώτηση

• Γιατί κάποιος απλώς μπορεί να μη γνωρίζει τα σχετικά κόστη ούτε ενδεικτικά. Σπάνιο κι απολύτως σεβαστό. Όμως, να το ξαναπώ, σπάνιο.
• Γιατί ο ενδιαφερόμενος δεν είναι βέβαιος πόσα χρήματα αξίζει να επενδύσει. Υπάρχουν, δηλαδή, πολλοί άνθρωποι που σκέπτονται ”Μπορώ να ξοδέψω 10, αλλά ίσως να έφτανα και στα 12. Όμως θέλω να το κάνω με 8. Προτιμώ να μην πω κάτι.”
  Είναι και αυτή η στάση σεβαστή φυσικά. Το πρόβλημα είναι ότι η αβεβαιότητα μεταφέρεται σε όλους τους εμπλεκόμενους και αυξάνεται εκθετικά με την πάροδο του χρόνου. Η κατάληξη δεν είναι αυτό ακριβώς που λέμε “happy end”.
  Αυτό το σενάριο είναι αρκετά συνηθισμένο, αλλά σε καμία περίπτωση το κυρίαρχο.
• Γιατί ο υποψήφιος πελάτης απλώς παίρνει πολλές τιμές από πολλές εταιρείες και τελικά θέλει επιλέξει την πιο φτηνή. Άρα, δεν είναι διατεθειμένος εξαρχής να μιλήσει με νούμερα.
  Αυτό καλύτερα να μην το συζητήσουμε.
  Όταν φτιάχνεις διαγωνισμούς μειοδοσίας στη δουλειά μας, πάντα αυτό που παίρνεις είναι κακής ποιότητας. Tότε να δεις πόσο ακριβά θα σου βγει το project!
• Ο κυριότερος όμως λόγος που η ερώτηση για το budget είναι η πιο δύσκολη είναι άλλος. Ο υποψήφιος πελάτης σκέπτεται: ”Αν εγώ του πω 10, τότε αυτός θα κοιτάξει να φτιάξει κάτι, οτιδήποτε, που θα κάνει 9.5 και να βγάλει το μέγιστο κέρδος με το μικρότερο κόπο.”
  Πρόκειται δηλαδή για κάτι που καθαρά έχει να κάνει με έλλειψη εμπιστοσύνης. Πώς λύνεται αυτό; Θα δούμε…

Γιατί τελικά γίνεται η ερώτηση αυτή;

Τώρα που πιάσαμε όλους τους λόγους για τους οποίους δεν απαντάται η ερώτηση, ώρα είναι να δούμε κι αυτόν για τον οποίο γίνεται. Κι αυτός ο λόγος είναι πολύ απλός.

Τόσο σε websites όσο και σε apps υπάρχουν διαφορετικοί εναλλακτικοί τρόποι για να φτάσεις στο ίδιο αποτέλεσμα. Μπορείς π.χ. να φτιάξεις ένα site χρησιμοποιώντας ένα έτοιμο theme ή με custom design. Δε μας ενδιαφέρει ποια είναι καλύτερη λύση και ποια όχι, εξάλλου η απάντηση αλλάζει ανάλογα με την περίπτωση. Όμως όπως είναι προφανές το κόστος σε αυτά τα δύο σενάρια αλλάζει πολύ. Πάρα πολύ.

Όταν κάποιος αποφεύγει να απαντήσει στην ερώτηση για το budget είναι σαν να θέλει ν’αγοράσει ένα αυτοκίνητο, να πηγαίνει σε μια αντιπροσωπεία αλλά να μη λέει για ποιο ενδιαφέρεται. Αυτοκίνητο είναι και το 600ράκι, αυτοκίνητο και το οικογενειακό, αυτοκίνητο και η cabrio λιμουζίνα. Όλα είναι καλά, ανάλογα με το τι χρειάζεσαι και τι μπορείς να διαθέσεις.

Η ερώτηση του budget, λοιπόν, γίνεται για να καταλάβει ο άνθρωπος στον οποίο απευθύνεσαι για τι τύπου αυτοκίνητο ενδιαφέρεσαι.

Περί εμπιστοσύνης

Ό,τι και να λέμε όμως η εμπιστοσύνη δεν έρχεται σε χαπάκια, να πάρεις 5–6 δόσεις να φουλάρεις για καιρό. Ο κόσμος σήμερα όσο ποτέ πριν είναι καχύποπτος, μετράει δύο φορές μην κάνει λάθος κι έχει λόγους να φοβάται μήπως τον κοροϊδέψουν.

Αυτό που βλέπω είναι ότι λίγα μπορείς να κάνεις για να κερδίσεις την εμπιστοσύνη του.

• Αν έχεις κάποιο παρόμοιο επιτυχημένο δείγμα δουλειάς στο portfolio σου, έχεις κάνει μια καλή αρχή.
• Τα testimonials όταν είναι αληθινά κι έχουν παραπομπή στα αντίστοιχα sites προϊδεάζουν θετικά.
• Αν τα προφίλ σου στα social media βγάζουν μια συνέπεια κι έχουν κάτι να πουν, τότε κι αυτό καλό είναι.
• Το καλύτερο απ’ όλα: να μιλάς και να γράφεις καθαρά και ειλικρινά.

Μερικές φορές αυτά είναι αρκετά. Όχι πάντα όμως.

Τελικά, είναι βέβαιο ότι κανένας άνθρωπος δε θα πειστεί ότι η ερώτηση για το budget είναι ειλικρινής, αν δε θέλει να πειστεί.

Υπάρχει ένα σκεπτικό που μου αρέσει πολύ και που λέει: ”δώσε το 100%, ώστε μετά να μη μετανιώσεις για το ότι δεν προσπάθησες αρκετά”.

Μέχρι να βγουν τα χαπάκια εμπιστοσύνης αυτό το σκεπτικό είναι ό,τι καλύτερο μπορείς να κάνεις.