Son günlerde sosyal medyada ve haberlerde Airbnb tarzı günlük/haftalık kiralamalarla ilgili Danıştay kararı konuşuluyor. Birçok kişi “izin alma zorunluluğu kalktı mı, yoksa sadece vergiyle mi ilgili?” diye karışıklık yaşıyor. İşte işin aslı, net ve açık şekilde:

Danıştay Kararı Ne Anlama Geliyor?

4 Haziran 2026’da Danıştay’ın ilgili daireleri, Gelir İdaresi’nin kısa süreli kiralamaları “ticari kazanç” olarak kabul eden genel yazısının yürütmesini durdurdu.

Bu karar şu anlama geliyor:
– Sadece evini kiraya veren (ekstra hizmet sunmayan) kişiler için gelir, “ticari kazanç” değil, normal kira geliri (gayrimenkul sermaye iradı) olarak değerlendirilecek.
– Bu sayede bazı vergi cezaları ve KDV yükümlülükleri için dayanak zayıfladı.
– Karar, geçmiş dönemlere yönelik bazı cezaların uygulanmasını şimdilik durduruyor.

Önemli: Bu karar sadece vergi tarafıyla ilgili. İzin belgesi alma zorunluluğunu hiçbir şekilde kaldırmıyor.

İzin Belgesi (Turizm Amaçlı Konut İzin Belgesi) Hala Zorunlu mu?

Evet, zorunlu. 7464 sayılı Kanun (2023’te çıktı, 2024’ten beri uygulanıyor) hâlâ geçerli.

100 gün ve daha kısa süreli kiralamalar (Airbnb, Booking gibi platformlar üzerinden yapılanlar dahil) “turizm amaçlı kiralama” sayılıyor. Bu tür kiralama yapmak için Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan Turizm Amaçlı Konut İzin Belgesi almak zorunlu.

Airbnb de 1 Nisan 2026’dan itibaren Türkiye’deki ilanlar için bu izin belgesi numarasını zorunlu hale getirdi. Numara girilmeyen ilanlar yayından kaldırılıyor.

İzin Belgesi İçin Ne Gerekli?

• e-Devlet üzerinden Kültür ve Turizm Bakanlığı’na başvuru yapılıyor.
• Apartman dairesi ise tüm kat maliklerinin oybirliğiyle onay vermesi gerekiyor (tek bir kişi bile karşı çıkarsa izin çıkmıyor).
• İzin alındıktan sonra binaya plaket asmak zorunlu.
• İzin olmadan kiralama yapmak yasadışı. Cezası 100.000 TL’den başlıyor, tekrarında çok daha yüksek oluyor.

100 günden uzun süreli kiralamalarda bu izin belgesine gerek yok. O normal uzun dönem kiralama sayılıyor.

Vergi Konusu Ne Durumda?

• İzin belgeniz varsa ve kiralama yapıyorsanız geliriniz vergiye tabi.
• Danıştay kararıyla basit kiralamalarda “ticari kazanç” yerine “kira geliri” olarak vergilendirilme eğilimi güçlendi. Bu, daha az bürokratik yük anlamına geliyor (KDV, defter tutma gibi yükümlülükler azalıyor).
• Ancak Maliye itiraz edebilir ve süreç devam edebilir. Yani vergi tarafı henüz tamamen netleşmedi, mahkeme süreci sürüyor.

Özetle Durum Nedir?

• İzin belgesi alma zorunluluğu devam ediyor. Kalkmadı, gevşetilmedi.
• Danıştay kararı vergiyle ilgili ve ev sahiplerine vergi tarafında rahatlama getiriyor.
• Airbnb gibi platformlar izin numarası istemeye devam edecek.
• İzin almadan kiralama yapmak hem para cezası hem de ilanların kaldırılması riski taşıyor.

Kısaca: Son günlerde konuşulan karar, “artık herkes serbestçe Airbnb yapabilir” anlamına gelmiyor. İzin belgesi hâlâ şart. Vergi tarafında ise Danıştay’ın kararıyla işler ev sahipleri lehine ilerliyor gibi görünüyor, ama izin konusu ayrı bir yasal zorunluluk olarak yerinde duruyor.

Seçilen astronotlar, Artemis programının ilk insanlı Ay inişini gerçekleştirecek ekip olarak tarihe geçecek. Görev, 2026 veya 2027’de planlanıyor ve Ay’ın güney kutbuna iniş hedefleniyor.

Ekip üyeleri, ticari mürettebat programı kapsamında SpaceX’in Crew Dragon kapsülüyle ISS’ye giden astronotlara benzer kıyafetler giyiyor. Bu, NASA ve SpaceX arasındaki derin işbirliğinin bir göstergesi olarak yorumlanıyor.

Artemis III, Apollo 17’den sonra ilk kez insanları Ay’a indirecek. Görev, bilimsel araştırmalar, kaynak keşfi ve gelecekteki Mars yolculukları için kritik öneme sahip.

Astronotların isimleri ve detaylı biyografileri ilerleyen günlerde açıklanacak. Şu an paylaşılan tek görsel, ekibin toplu portresi.

Bu seçim, ABD’nin uzay yarışındaki liderliğini pekiştirecek adımlardan biri olarak görülüyor.

Mutabakat kapsamında, Türkiye’den başlayarak Suriye, Ürdün ve Suudi Arabistan üzerinden Akabe Limanı’na, oradan da Umman’a uzanacak bir demiryolu hattı öngörülüyor. Hat, hem yük hem yolcu taşımacılığını kapsayacak şekilde tasarlanıyor. Özellikle Mersin Limanı’ndan Akabe Limanı’na uzanacak bağlantı, bölgedeki limanlar arası ticareti hızlandırmayı hedefliyor.

Bu projenin gündeme gelmesinde son dönemde yaşanan gelişmelerin etkisi büyük. İran ile İsrail arasında süren savaş, Hürmüz Boğazı’nı riskli hale getirdi. Bölgeden geçen enerji ve ticaret yollarının güvensizleşmesi, birçok ülkeyi alternatif güzergahlar aramaya itti. Hicaz Demiryolu projesi de bu arayışın somut bir sonucu olarak öne çıkıyor.

Tarihsel olarak Hicaz Demiryolu, Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde İstanbul’u Medine’ye bağlayan stratejik bir hat olarak inşa edilmişti. Günümüzdeki proje ise bu hattı modern standartlara taşıyarak, hem ekonomik hem de lojistik açıdan daha geniş bir coğrafyayı birbirine bağlamayı amaçlıyor. Hat, Türkiye’nin güneyinden başlayarak Suriye ve Ürdün üzerinden Suudi Arabistan’a, oradan da Umman’a kadar uzanacak.

Projenin en kritik yanı, savaşın yarattığı belirsizlik ortamında alternatif bir kara bağlantısı sunması. Deniz yollarının riskli hale geldiği bir dönemde, demiryolu ile kesintisiz ulaşım imkanı, hem bölge ülkeleri hem de uluslararası ticaret açısından önemli bir seçenek haline geliyor. Özellikle enerji ve yük taşımacılığında bu hattın devreye girmesi, Hürmüz Boğazı’na olan bağımlılığı azaltabilir.

Mutabakatın imzalanması, projenin somut adımlara dönüştüğünün işareti. Ancak hattın tamamlanması için uzun yıllar gerekecek. Güvenlik, finansman ve siyasi istikrar gibi konular, projenin ilerleyişini doğrudan etkileyecek.

Savaşın devam ettiği bir ortamda, Hicaz Demiryolu gibi projelerin önemi daha da artıyor. Bölgedeki ülkeler, mevcut riskleri azaltacak yeni bağlantılar ararken, bu tür altyapı yatırımları hem ekonomik hem de stratejik açıdan kritik hale geliyor.

İlk kez 2021 yılında başlatılan festival, “Türkiye Yüzyılı” vizyonu kapsamında Türkiye’nin uluslararası marka değerini yükseltmek, kültürel zenginliği tanıtmak ve turizmi canlandırmak amacıyla hayata geçirildi. İlk etkinlik İstanbul Beyoğlu’nda yapıldı.

2026 Programı ve Güncel Şehirler

Festival 25 Nisan’da Şanlıurfa ile başladı ve 15 Kasım’da Adana ile sona erecek. Toplam 26 şehirde yaklaşık 234 gün etkinlik düzenleniyor. Mayıs ayı itibarıyla bazı şehirlerin programları tamamlandı.

Haziran 2026 ve sonrası güncel programlar:

• Trabzon: 6 – 14 Haziran
• Samsun: 20 – 28 Haziran
• Bursa: 27 Haziran – 5 Temmuz
• Sakarya: 4 – 12 Temmuz
• Van: 11 – 19 Temmuz
• Konya: 18 – 26 Temmuz
• Nevşehir: 1 – 9 Ağustos
• Malatya: 8 – 16 Ağustos
• Erzurum: 15 – 23 Ağustos
• Ordu: 22 – 30 Ağustos

Eylül, Ekim ve Kasım aylarında da diğer şehirlerde (İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya ve kalan iller) etkinlikler devam edecek.

Katılım ve Erişim

Çoğu etkinlik ücretsiz. Programlar şehir bazlı olarak resmi sitede yayınlanıyor. Katılımcılar etkinlik takvimini takip ederek istedikleri şehre gidebiliyor.

Resmi internet sitesi:
https://kulturyolufestivali.com/

Festivalin resmi Instagram hesabı (@turkiye_kulturyolu) üzerinden de güncel duyurular ve programlar paylaşılıyor.

Festival her yıl kapsamını genişleterek Türkiye’nin kültür turizmi alanındaki en büyük projelerinden biri haline geldi. 2026 programı ile rekor sayıda şehre ulaşmış olacak.

Tek Kanal Dönemi: Kültür Mühendisliği ve Yukarıdan Aşağıya Çağdaşlaşma İllüzyonu

Türkiye’de televizyonculuk, dünyadaki pek çok ticari örneğinin aksine, devlet eliyle yürütülen bir yukarıdan aşağıya kültür mühendisliği tasarısı olarak doğdu. TRT’nin tek kanallı o siyah beyaz yılları, toplumu tek bir makbul kimlik potasında eritme, kentsel görgü kurallarını taşraya ve kente yeni göçen kitlelere dayatma amacı taşıyordu. Saat dokuz haberleri ülkenin ortak ritmiydi; ağırbaşlı sunucular, eğitici programlar ve pazar sinemaları toplumun zihinsel sınırlarını çiziyordu.

Toplumbilimsel açıdan bakıldığında bu dönem, kitleleri resmi anlatılara sadık, uslu ve edilgen birer izleyiciye dönüştürmenin ilk aşamasıydı. Devlet, neyin makbul kültür olduğuna tek başına karar verirken, aslında toplumsal dinamiklerin doğal akışını da baskılıyordu. Bu steril ve büyükörnekçi ekran, içten içe kaynayan, göçle bilenen ve kentsel varoluş mücadelesi veren gerçek Türkiye’yi görmezden geliyordu. İşte o yıllarda ekilen bu mutlak itaat ve ekrana teslimiyet tohumları, ileride medyanın çok daha vahşi biçimde kitleleri yönlendirebilmesinin zeminini hazırladı.

Doksanlar: Reyting Diktatörlüğü, Mahremiyetin Sonu ve Talan Ekonomisi

1990 yılında devlet tekelinin yıkılmasıyla başlayan özel televizyonculuk dönemi, toplumsal fay hatlarının ekranda ilk kez bu kadar gürültülü kırıldığı dönemdi. İlk bakışta renkli, özgür ve çok sesli bir demokrasi vadediliyordu. Gece yarılarına kadar süren siyasi tartışmalar, herkesin her şeyi konuşabildiği illüzyonunu yarattı.

Ancak şirketleşen medya düzeniyle birlikte ekranın yeni tanrısı reyting oldu. Vahşi pazar ekonomisi, en çok izleneni en değerli kılarken toplumsal beğeniyi de en alt ortak paydada, yani en ilkel içgüdülerde eşitledi. Skandal haberciliği, canlı yayın kavgaları ve itiraf kültürünün temelleri bu dönemdedir. Televizyon, taşranın ve varoşların kentle kurduğu o melez, sancılı ilişkiyi bir meta haline getirdi. Biri Bizi Gözetliyor ve benzeri ilk büyük dikizleme yarışmaları, toplumbilimsel bir dönüm noktasıydı. Toplum, komşusunu röntgenlemenin, başkasının mahremiyetini tüketmenin hazzını keşfetti. Bu, ortak ahlakın yerini ortak bir röntgenciliğe bırakmasının ilk büyük adımıydı.

Dizilerin Afyon Efekti ve Muhafazakar Zenginliğin Estetiği

İki binli yıllar, ekranın kitleleri eğlendirirken aynı zamanda uyutma görevini yerli dizilere devrettiği dönemdi. Senaryolar öyle bir toplumbilimsel matematikle kuruldu ki, ülkenin gerçek yoksulluğu, sınıfsal uçurumları ve derinleşen adaletsizlikleri lüks yalıların, mafya feodalizminin ve aşiret entrikalarının parıltısı arkasına saklandı. Bu durum, dizilerin afyon efekti olarak adlandırabileceğimiz zihinsel bir anestezi mekanizmasını doğurdu. İzleyici, ekrandaki o üretilmiş lüks hayatı tüketirken, kendi gündelik sefaletini, uğradığı haksızlıkları ve geleceksizliğini birkaç saatliğine de olsa tamamen unuttu.

Aynı zamanda değişen siyasi ve sosyal iklim, ekranın ideolojik kodlarını yeniden yazdı. Televizyon, bir yandan tarihsel kurgularla kitlelerin milli ve muhafazakar duygularını sömürürken, diğer yandan o dizilerdeki aşırı lüks, emeksiz zenginlikleri kutsadı. Kısa yoldan güç kazanma, lüks içinde yaşama arzusu yerli dizilerle adeta estetik bir kural haline geldi.

Televizyon artık iktidarın rıza üreten, kitleleri evcilleştiren en sessiz ama en etkili aygıtıydı.

Gündüz Kuşağı Girdabı: Sistemsel Çürümenin Canlı Yayın Laboratuvarı

Bugün Türk televizyonculuğunun geldiği en radikal ve en karanlık nokta, hiç şüphe yok ki gündüz kuşağı programlarıdır. Dünyada eşine az rastlanır bir toplumsal histeriyle, her gün milyonlarca insanın gözü önünde ensest ilişkiler, aile içi şiddet, canlı yayın itirafları, sahte şeyhler ve dolandırıcılık hikayeleri birer eğlence nesnesi gibi pazarlanıyor.

Toplumbilimsel bir okumayla, bu programlar adalet mekanizmasına olan inancını kaybetmiş, kurumlara güvenmeyen bir toplumun kendi mahkemesini ekranda kurma çabasıdır. Gerçeği açığa çıkarma maskesi takan bu yapımlar, aslında sistemsel çürümenin tam olarak kendisini üretir ve sıradanlaştırır. Seyirci, ekrandaki o uçurumun kenarındaki hayatları izledikce kendi trajedisine şükreder hale getirilir. En ağır ahlaki yıkımlar bile yüksek reyting alan birer teşhir malzemesine dönüştükçe, toplumun doğru ile yanlış arasındaki o hassas terazisi bozulur. Bu durum, kitlelerin empati yeteneğini yok eden, ahlaki reflekslerini köreltip onları tamamen duyarsızlaştiren bir toplumsal kuralsızlık halidir.

Sayısal Platformlar: Seçkin Tüketime Sıkıştırılmış Yeni Tutsaklık

Günü yakaladığımızda karşımıza çıkan sayısal platformlar ise bu büyük yıkımın en cilalı, en entelektüel görünümlü son aşaması. Geleneksel televizyonun sansüründen ve sığlığından kaçan eğitimli, orta-üst sınıftan izleyiciye sunulan bu yeni dünya, aslında çok daha incelikli bir illuzyondur. Çözümleme yöntemleri, izleyicinin neyi tüketmek istediğini ondan daha iyi inceleyerek, onu kendi kişisel yankı odasına, steril dünyasına hapseder.

Sayısal dünyadaki yerli yapımların büyük bir kısmı, memleketin toplumbilimsel sancılarına değiniyor gibi yapıp, aslında o sorunların içini boşaltan, görsel açıdan çok sıkı ama felsefi açıdan bomboş anlatılar üretir. Derin sınıfsal öfkeler, gerçek varoluş krizleri, estetik karelerin, lüks mekanların ve klişe psikolojik tahlillerin arkasına gizlenir. Böylece izleyici, sisteme muhalif ya da entelektuel bir şey izlediğini sanarak büyük bir tatmin yaşar ama aslında o çağdaş, o incelikli afyonun bir parçası olmaktan öteye geçemez.

Son Söz Niyetine

Türk televizyon tarihi, bir toplumun zihinsel aydınlanma ve ortak bir sağduyu üretme imkanının, vahşi pazar dinamikleri ve siyasi amaçlar eliyle nasıl ortadan kaldırıldığının tarihidir. Siyah beyaz ekranın o sert disiplininden, bugünün gündüz kuşağı histerisine ve sayısal platform tutsaklığına uzanan bu yolculuk, kitleleri evcilleştirme ve toplumsal çözülmeyi normallestirme görevini kusursuzca yerine getirdi.

image.png dosyasındaki o pürüzsüz, hiçbir lekeyi içeri almayan yalın çember gibi, bugün televizyon ekranı da çevresindeki ekonomik buhranları, gündelik hayatın gerçek yıkımlarını ve büyük adalet arayışlarını dışarıda bırakarak bizi kendi üretilmiş sahte gerçekliğinin içine hapsediyor. Ekran hiç susmuyor, o gürültü hiç bitmiyor; çünkü kitlelerin gözünü o ekrandan ayırıp gerçeğe dikmesi, bu rıza düzeninin ve kurgulanmış illüzyonun sonu demektir.

Ercümen, Reef Oasis Dalış Merkezi’nin düzenlediği dalışta mercan resiflerinin ekolojik önemini vurguladı. Mercan resifleri, okyanusların yağmur ormanları olarak tanımlanıyor ve binlerce deniz canlısına ev sahipliği yapıyor. Dalış sırasında benekli kaplan vatozları ve diğer deniz canlıları gözlemlendi.

Şahika Ercümen, dalış sonrası yaptığı açıklamada mercan resiflerinin karşı karşıya olduğu tehditlere değindi. “Okyanusların yağmur ormanları olarak bilinen mercan resifleri, deniz yaşamının akciğerleri konumunda. Ancak yükselen deniz sıcaklıkları ve insan kaynaklı baskılar nedeniyle dünyanın birçok bölgesinde mercanlar benzeni görülmemiş bir tehdit altında. Bazı resifler gözlerimizin önünde renklerini ve yaşamlarını kaybediyor” dedi.

Ercümen, milyonlarca deniz canlısına ev sahipliği yapan bu hassas ekosistemlerin iklim krizinin etkisiyle hızla yok olma riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti. Dünyanın farklı noktalarında yürütülen koruma projelerinin önemini vurgulayan sporcu, “Buralar, doğru adımlar atıldığında doğanın kendini iyileştirebildiğini gösteriyor. Mercanları korumak yalnızca denizleri değil, gezegenin geleceğini de korumak demek” ifadeleri kullandı.

Rekorlarıyla Dalış Tarihine Adını Yazdıran Sporcu

Şahika Ercümen, 16 Ocak 1985 Çanakkale doğumlu. Başkent Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik bölümü mezunu olan Ercümen, aynı zamanda sualtı hokeyi oyuncusu. Serbest dalışta Türkiye rekorlarının yanı sıra dünya rekorlarına da imza attı.

Ercümen kariyeri boyunca 11 dünya rekoru kırdı. En son rekorunu Ekim 2025’te Antalya Kaş’ta paletsiz değişken ağırlık kategorisinde 107 metre ile gerçekleştirdi. Bu dalışı Gazze’ye dikkat çekmek için yaptı. Daha önce Hatay Yayladağı’nda 106 metre ile dünya rekoru kırmıştı.

Ercümen’in rekorları arasında CMAS tarafından tanınan eski başarıları da bulunuyor. 2011’de Mısır’ın Dahab bölgesinde (Kızıldeniz) paletli sabit ağırlıkta 70 metre ve paletsiz değişken ağırlıkta 60 metre rekorları kırdı. Bu başarılar, sporcunun Kızıldeniz ile olan bağını güçlendiriyor.

Ercümen, 100’den fazla madalya kazanmış milli sporcu. AIDA International profilinde de yer alan sporcu, ulusal ve kıtasal sıralamalarda üst sıralarda bulunuyor.

Dünya Okyanus Günü ve Mercan Resifleri

BM tarafından ilan edilen Dünya Okyanus Günü, her yıl 8 Haziran’da kutlanıyor. Okyanusların iklim düzenlemesinden oksijen üretimine kadar yaşam için taşıdığı öneme dikkat çekmek ve deniz ekosistemlerinin korunması amacıyla dünyanın birçok ülkesinde etkinlikler düzenleniyor.

Mercan resifleri, bu ekosistemlerin en kritik parçalarından biri. İklim değişikliği, kirlilik ve aşırı avlanma gibi tehditlerle karşı karşıya. Ercümen’in dalışı, bu konuda farkındalık yaratmayı hedefliyor.

Ercümen’in bu anlamlı dalışı, sporun ötesinde çevre bilincini de taşıyor. UNDP savunucusu olarak yürüttüğü çalışmalarla denizlerin korunması mesajını güçlendiriyor.

Marketin kasasında fiş uzadıkça insanın içi kısalıyor.

Geçen ay 4 bin 200 liraya çıktığım alışveriş bu hafta 4 bin 800 lira tuttu. Aynı market, aşağı yukarı aynı poşet. Öyle lüks falan da yok içinde. Biraz peynir, zeytin, yağ, çay, makarna, deterjan, sebze meyve. Et zaten poşete girmeden önce insana bir bakıyor, “beni gerçekten alabilecek misin?” diye soruyor sanki.

Aradaki fark 600 lira.

Birilerine göre küçük para olabilir. Ama 20 bin lira emekli maaşı alan biri için 600 lira, ayın son haftasında alınamayan ilaçtır. Pazardan eksik dönmektir. Toruna verilecek harçlığın “bir hafta sonra”ya kalmasıdır.

Kâğıt üzerinde en düşük emekli aylığı 20 bin lira.

Kâğıt güzel şeydir. Üzerine ne yazsan durur. Ama hayat kâğıtta durduğu gibi durmuyor. Resmi Gazete’de 20 bin lira yazınca o para markette 20 bin lira etmiyor. Kasiyer fişi uzattığında rakamın gerçek değeri orada belli oluyor.

Maaş aynı yerde bekliyor, fiyatlar yürüyor.

Hatta yürümüyor, koşuyor.

Emekli sabah hesabına bakıyor: 20 bin lira yatmış. Daha sevinecek vakit bulamadan kira çıkıyor, elektrik çıkıyor, su çıkıyor, telefon çıkıyor, eczane çıkıyor. Sonra markete gidiyor. Sepete koyduğu her şeyle biraz daha pazarlık ediyor aslında. Peyniri küçültüyor, zeytini azaltıyor, deterjanın ucuzuna bakıyor, meyveyi kilo değil tane hesabıyla alıyor.

Buna geçinmek denmez. Buna ayı atlatmaya çalışmak denir.

Asgari ücretlinin hali de başka değil. Net 28 bin 75 lira. Söyleyince para gibi duruyor. Eve girince öyle durmuyor. Çünkü o paranın karşısında kira var, mutfak var, çocuk var, yol parası var, faturalar var. Bir de görünmeyen masraflar var: bozulan ayakkabı, biten tüp, okuldan gelen liste, doktora gidiş, beklenmeyen ilaç.

Maaş ayın başında gelir gibi yapıyor, ayın ortasında yok oluyor.

Sonra televizyonda biri çıkıyor, “ekonomi büyüdü” diyor.

Büyümüş olabilir. Sokaktaki adam ekonomist değil, rakamla kavga edecek hali yok. Ama insan ister istemez kendi poşetine bakıyor. Bu büyüme bu poşetin neresinde? Peynirde mi? Yağda mı? Pazarda yarım kilo alınan domateste mi?

Toplum kredi kartına yüklenmiş durumda. Bir borcu başka borçla kapatıyor. Eskiden insanlar bir şey almak için para biriktirirdi. Şimdi ay sonuna varmak için borç biriktiriyor.

Enflasyon dedikleri şey de öyle uzak bir ekonomi kelimesi değil. Eve giren sessiz bir misafir gibi. Önce sofradan eti kaldırıyor. Sonra meyveyi azaltıyor. Sonra peyniri küçültüyor. Sonra insanın keyfini alıyor. En sonunda da sana şunu söyletiyor:

“Bu ay da idare edelim.”

Ama kaç ay idare edeceğiz?

Emekliye “tasarruf et” demek kolay. Neden tasarruf edecek? Zaten hayatından tasarruf ediyor adam. Daha az geziyor, daha az yiyor, daha az yakıyor, daha az konuşuyor. Hatta bazen doktora bile daha az gidiyor, çünkü muayenenin kendisi değilse bile yol parası, ilaç farkı, beklenmeyen masraf gözünde büyüyor.

Asgari ücretliye “ayağını yorganına göre uzat” demek de kolay. Ama yorgan çoktan çekmiş gitmiş. Ayak açıkta kalmış.

Mesele sadece para değil artık. Mesele insanın kendini her ay biraz daha eksilmiş hissetmesi. Maaş yatıyor ama güven vermiyor. Alışveriş yapılıyor ama yetmiyor. Fatura ödeniyor ama ferahlık gelmiyor.

Bir ülkenin ekonomisini sadece büyüme rakamıyla anlatamazsınız. Bazen en doğru veri market kasasında çıkar. Bazen en gerçek tablo, emeklinin sepetinde eksik bıraktığı üründür. Bazen en net enflasyon hesabı, çocuğuna “bu hafta alamayız” derken insanın boğazına oturan şeydir.

Resmi kayıtta maaş 20 bin lira.

Ama o 20 bin liranın gerçek karşılığını Resmi Gazete değil, market fişi söylüyor.

Ve fişin söylediği şey çok açık: Bu paraya poşet dolmaz!

AKP’nin TBMM’ye sunduğu kanun teklifiyle alkollü içki üreten, ithal eden veya pazarlayan firmaların konser, festival, spor müsabakası gibi etkinliklere marka, logo, ticari unvan veya kurumsal renkleriyle sponsor olması yasaklanacak. Düzenleme kabul edilirse firmalar hiçbir etkinlik veya yayına bu şekilde destek veremeyecek. Yasağın kapsamı sosyal medya paylaşımlarını ve yayınları da kapsayacak. Teklif ayrıca tekel bayilerinin gece satış yasağı denetimini mülki amirlere devrediyor ve vitrin düzenlemelerine yeni kısıtlamalar getiriyor.

Türkiye’de alkolle ilgili düzenlemeler son 20 yıldır adım adım sıkılaşıyor. 2003’te başlayan reklam kısıtlamaları, 2011’de 4250 sayılı Kanun ve yönetmelikle sponsorluk dahil tüm tanıtım faaliyetlerini yasakladı. 2013’teki genişletmeyle marka ve logo kullanımı tamamen kısıtlandı. Satış saatleri sınırlandırıldı, 18 yaş altı satış yasağı getirildi ve satış noktaları okul, ibadethane gibi yerlere yakınlaştırılamadı. Sosyal medya ve dijital platformlarda da alkol markalarının görünürlüğü denetim altına alındı.

Tekel bayileri özelinde son dönemde müdahaleler arttı. 22.00-06.00 arası alkol satış yasağına uymayan bayilere 2025 itibarıyla 491 bin TL ile 2 milyon TL arasında idari para cezası uygulanmaya başlandı. Kaymakamlıklara tekel bayileri üzerinde denetim yetkisi verildi. Ruhsat yenileme işlemleri her yıl sıkılaştırılıyor, 2026 için satış belgesi ücretleri yeniden belirlendi. Bayilerin konumuna ilişkin 100 metre kuralı gibi kısıtlamalar devam ediyor. 2018’de tekelciler gece yasağını protesto etmiş, bazı dönemlerde ruhsat iptali ve ürün müsaderesi gibi yaptırımlar gündeme gelmişti.

Yeni teklifle tekel bayilerinin gece satış denetimi mülki amirlere bırakılıyor ve vitrinlerde alkol ürünlerinin görünürlüğü daha da kısıtlanıyor. Bu adımlar, bağımlılıkla mücadele ve gençleri koruma gerekçesiyle savunuluyor. Ancak sektör temsilcileri ve bazı muhalefet partileri, düzenlemelerin kültürel etkinlikleri ve küçük esnafı olumsuz etkileyeceğini savunuyor. Özellikle sponsorluk yasağının konser ve festival organizasyonlarını zorlaştıracağı, tekel bayilerine getirilen yüksek cezaların ise esnafı zorlayacağı belirtiliyor.

Genel olarak süreç, alkolün görünürlüğünü ve erişimini azaltmaya yönelik ilerliyor. Reklam yasağından sponsorluk yasağına, satış saatlerinden tekel bayi denetimlerine kadar her alanda kısıtlamalar genişletiliyor. Yeni düzenlemenin yasalaşması halinde hem firmaların etkinliklerle ilişkisi kesilecek hem de tekel bayileri üzerindeki denetim ve cezalar artacak. Bu durumun kültür, müzik etkinlikleri ve küçük esnafa nasıl yansıyacağı önümüzdeki dönemde tartışılmaya devam edecek.

Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), güvenlik kameralarının özel hayatı ihlal edecek şekilde kullanılmaması gerektiğini vurguladı. Kurum, kameraların amaca uygun, ölçülü ve gerekli olduğu durumlarda kullanılabileceğini belirtti. Aksi halde idari para cezası dahil çeşitli yaptırımlar uygulanabiliyor.

KVKK’ya göre kameralar, çalışanları sürekli izlemek, performansını ölçmek veya disiplin kontrolü yapmak amacıyla kullanılamaz. Bu tür amaçlar, kişisel verilerin korunması ilkelerine aykırı kabul ediliyor. Kameralar yalnızca güvenlik, hırsızlık önleme veya işyeri güvenliği gibi somut ve meşru bir amaç için kurulabilir.

Özel alanlara kamera yerleştirilmesi kesinlikle yasak. Tuvalet, soyunma odası, mescit, dinlenme alanı gibi mahremiyetin yüksek olduğu yerlere kamera konulamaz. Bu alanlarda görüntü alınması, kişilerin özel hayatına doğrudan müdahale anlamına geliyor ve KVKK kapsamında ağır ihlal sayılıyor.

Apartman ve sitelerde de kurallar net. Kameralar sadece ortak alanları (merdiven, otopark, giriş) izleyebilir. Dairelerin içini, balkonunu veya özel yaşam alanlarını görecek şekilde konumlandırılamaz. Komşu daireyi veya özel alanı izleyen kameralar, hem KVKK hem de ceza hukuku açısından sorun yaratabiliyor.

Yüz tanıma ve ses kaydı gibi özellikler büyük risk taşıyor. KVKK, yüz tanıma sistemlerinin ve ses kaydı yapan kameraların kullanılmasını ancak çok özel ve zorunlu durumlarda, ölçülü şekilde kabul ediyor. Bu özelliklerin standart güvenlik kamerası olarak kullanılması genellikle hukuka aykırı bulunuyor.

Kurallara uymayanlar için yaptırımlar var. KVKK, aykırı kamera kullanımı tespit ettiğinde idari para cezası uygulayabiliyor. Cezalar, ihlalin niteliğine göre değişiyor ve veri sorumlusu olan kişi veya kurumlar sorumlu tutuluyor. Ayrıca, etkilenen kişiler KVKK’ya şikayette bulunabiliyor.

Bilmemiz gereken diğer önemli hususlar şunlar:

• Kameraların varlığı ve amacı, ilgili kişilere önceden bildirilmek zorunda. Aydınlatma metni veya uyarı levhalarıyla bu bilgi verilmeli.
• Kayıtlar, amaca uygun süreyle saklanmalı. Süre dolunca silinmeli veya anonim hale getirilmeli.
• Kişiler, kendi görüntülerine erişim, silme veya düzeltme talep edebiliyor.
• İşyerlerinde kamera kullanımı ancak iş sağlığı ve güvenliği veya mal güvenliği amacıyla sınırlı tutulmalı. Sürekli izleme veya performans takibi için kullanılamaz.
• Konutlarda ortak alan kameraları için bile apartman yönetimi, tüm sakinleri bilgilendirmek ve gerekli önlemleri almak zorunda.

KVKK, bu kuralların hem işyerlerinde hem de konutlarda sıkı şekilde uygulanmasını istiyor. Kurumun kararlarında, orantılılık ve amaç sınırlılığı ilkeleri ön planda tutuluyor. Kameraların keyfi veya aşırı kullanımı, kişisel verilerin korunması hakkını doğrudan ihlal ediyor.

Bu uyarılar, son dönemde artan kamera şikayetleri üzerine yapıldı. Hem işverenler hem de site yönetimleri, mevcut sistemlerini bu kurallara göre gözden geçirmek zorunda. Aksi takdirde ciddi yaptırımlarla karşılaşmaları mümkün.