خود بیانیه را در این آدرس می توانید دانلود کنید.
این هم متن بیانیه که در اینجا می گذارم:

من از همان روزهای اول که ایستادگی موسوی و کروبی را دیدم، فکر کردم و نوشتم که این جنبش برای ادامه نیاز به یک رهبری جمعی و در گام اول یک کمیته ی هماهنگی از موسوی و دیگر نیروهای تحول طلب و آزادیخواه درون کشور دارد. کمیته ای که از خود موسوی تا کسانی مثل دکتر پیمان و افراد با وجهه ی داخلی و بین المللی مثل شیرین عبادی را در بر بگیرد. فقط چنین کمیته ای می تواند بازتاب طیف هواداران این جنبش مدنی امروزمان باشد و همچنین مایه ی اطمینان بیشتر جامعه به هدف ها و مطالبات مدیران این جنبش. اینکه چطور در یک شرایط سخت امنیتی مثل امروز می شود این کمیته را ایجاد کرد خودش یک بحث جداگانه است. اما یادمان باشد که اینترنت و ایمیل فقط برای ما نیست. برای مدیران یک جنبش هم این امکانات وجود دارد.

بدون اینکه بخواهم روی نظرم پافشاری کنم، زیاد به حرکات کوچک و پراکنده باور ندارم که بتواند نتیجه ای بدهد. دستگاه سرکوب آقایان یک دستگاه نظامی منظم نیست که در مقابل حرکت های پراکنده فلج شود.
به نظر من حرکت های متشکل و هماهنگ توده ای با تعداد زیاد شرکت کننده بزرگترین تاثیر را خواهد داشت. حرکت هایی مثل راهپیمائی های بزرگ روزهای اول پس از انتخابات.
فعلا موسوی توانایی دعوت به چنین حرکت های مردمی را دارد، تا اینکه جنبش و کمیته ی هماهنگی اش پا بگیرد.

شاید یک راه عملی امروز چیزی مانند تحصن عظیم مردمی طولانی مدت چند روزه در جایی مثل میدان بهارستان یا جلوی دفتر سازمان ملل یا چنین جاهایی باشد . تحصن عظیم چند ده یا چند صد هزار نفره ی سکوت و با پلاکاردهایی با طرح مطالبات جنبش.
این چکیده ی آنچه بود که به نظرم رسید در اینجا بنویسم.
به امید روزهای بهتر

با خواندن بیانیه ی آقای موسوی به ایرانیان خارج کشور در اینجا، این ایمیل را برای بعضی دوستانم نوشتم:
تاسف من از این است که آقای موسوی هم از "سنت حسنه" ی این سال ها یعنی کلی گویی و دوپهلو صحبت کردن عدول نکرده اند. از یک طرف از عبارت ایران برای «همه ی ایرانیان» صحبت می کنند ولی بلافاصله «همه ی ایرانیان» را به کسانی محدود می کنند که به تقدس نظام، که قاعدتا یک مفهوم مذهبی است و نه سیاسی، باور دارند. من بر این باورم که در سیاست تقدسی وجود ندارد و آنچه هست منافع و مصلحت های جامعه و انسان هایی ست که در آن زندگی می کنند، صرف نظر از جنسیت شان و باورهای دینی شان و قومیت شان. آیا به نظر آقای موسوی این اندیشه هم آن ایرانیانی را که ایشان مخاطب قرار داده اند در بر می گیرد؟ یا هنوز بدنبال خودی و غیر خودی کردن شهروندان این جامعه هستیم؟ به نظر من این حداقل خواست است که صریح و صادق باشیم در این روزهای بیم و امید.
--------
این مقاله و تحلیل محمد رضا نیکفر به نظرم جالب است.
گفتگوئی هم شیرین فامیلی عزیز با یک روزنامه نگار مقیم ایران انجام داده که در اینجا آمده است.

ندا که بود؟ نا بر گزارش های رسیده از بستگان نزدیک دختری به نام ندا که روز ۳۰ خرداد در محله امیر آباد تهران به شهادت رسید نام کامل وی ندا آقا سلطان بوده است. وی متولد ۱۳۶۱ بوده است. وی در روز ۳۰ خرداد به همراه استاد دانشگاهش (رشته فلسفه) و چند تن از هم کلاسی هایش در تظاهرات شرکت داشته است

وی برای دقایقی در حالی که با موبایل صحبت میکرده از جمع تظاهر کندده عقب می افتد که دراین هنگام ۲ لباس شخصی موتور سوار (موسوم به بسیجی) قلب ندا را با کلت کمری هدف قرار می دهند . وی در دستان استادش جان می سپارد. ولی این موتور سواران توسط مردم متوقف می شوند
و بنا به این گزارش توسط مردم دستگیر می شوند. و بنا بر گزارش تایید نشده ضارب اصلی کشته شده است. ظهر روز ۳۱ خرداد ( روز بعد از شهادت) پیکر ندابه شرط خاکسپاری سریع و محرمانه در بهشت زهرا به خانواده اش تحویل شده است . خاکسپاری وی تحت شدیدترین تدابیر امنیتی و با سرعت بسیار انجام شده است.
گفتنی است که هم اکنون خانواده وی بعد از خاکسپاری ندا آقا سلطان به خانه باز گشته اند. مراسم یادبود ندا قرار بود فردا اول تیر ساعت ۵ تا ۶.۳۰ در مسجد نیلوفر واقع در عباس آباد تهران برگزار شود که با تماسی از طرف مسجد این مراسم لغو شده است. همچنین به تمام مساجد تهران دستور داده شده است که اجازه برگزاری مراسم ندا آقا سلطان را ندارند.
----------
دوستان! این هم فیلم کامل به خون غلتیدن «ندا»ی ماست. صحنه ی بسیار دردناک و فجیعی ست. اگر طاقت ندارید نگاه نکنید.

2- پیش از این هم نوشته بودم که خامنه ای با آن اعلام نتیجه ی شتاب زده ی شب انتخابات، اصلاح طلبان حکومتی را به لب مرز نظام و بیرون از نظام کشانده است. با سخنرانی امروز، تمامی جنبش حق طلبی را به مرز نظام و مقابل نظام کشانده است. امروز در وضعیتی هستیم که کوچکترین عقب نشینی خامنه ای و اطرافیان اش به تزلزل شدید تمامی حکومت آقایان می انجامد.

3- در همین روزها و لحظات حتما فشارهای سیاسی و امنیتی روی آقای موسوی و کروبی و یاران نزدیک شان خیلی شدید است. از طرف دیگر با این حرف های امروز خامنه ای، ضرورت بزرگی وجود دارد که یک ستاد مدیریتی برای این جنبش عظیم مردمی بوجود بیاید. اتفاقا از این به بعد است که موج اصلی فشار سرکوب روانی و فیزیکی جنبش شروع می شود. باید راهکار وجود داشته باشد. مدیریت وجود داشته باشد تا نتوانند این جنبش را به فرسایش بکشانند. مطالبات که همان ابطال انتخابات باشد بیان شده و بالاترین مسئول کشور هم با خشونت آن را رد کرده است. من نمی گویم باید سطح مطالبات مطرح شده را لزوما حالا بالا برد. امید مردم آن بود که از راه مدنی مطالبات شان را مطرح کنند. اما در شرایط فعلی دیگر چنین چیزی امکان ندارد. راهکار چیست؟ قدم بعدی چیست؟ ایده آل این است که ستاد مدیریتی با حضور آدم های مطمئن و با سیاست و با تجربه وجود داشته باشد. ما در میان دگراندیشان چهره های قابل قبولی داریم که باید همکاری آنها را جلب کرد. این موجب جلب بیشتر اعتماد مردم هم می شود

4- این را امروز در فیس بوک نوشتم: آقایان خیلی تلاش کرده بودند که ذهن نوجوانان و جوانهای این کشور را در مورد تاریخ این انقلاب و دهه ی شصت و سرکوب ها فریب بدهند. این چهره ی امروزی آقای خامنه ای ذهن این نسل جوان کشور را هم باز کرد که وقتی لازم بدانند چه فریبکار و قسی القلب هستند.
----------
رهنمودهایی از دوستان فعال داخل ایران:

یک - به قرارهای مردمی كه گذاشته می‌شود پای‌بند باشيد و قرارهای بعدی را كه رسانه‌ها اعلام می‌كنند قبول نكنيد؛ مگر و فقط مگر، سايت يا بيانيه رسمي موسوي تغييري در برنامه اعلام كند. اين تغيير برنامه‌ها از سوي رسانه‌ها حتي اگر حاصل جنگ رواني نباشد، موجب پراكندگي جمعيت مي‌شود و احتمال خشونت را بالا مي‌برد.
دو -در بيانيه‌هاي موسوي اگر گفته مي‌شود "من" شركت نمي‌كنم، يا مي‌گويد اگر شركت مي‌كنيد از خشونت پرهيز كنيد، ولي نمي‌گويد شركت "نكنيد"، معناي مشخصي دارد؛ نمي‌خواهد پشت جمعيتي كه مي‌روند را خالي كند ولي هشدار مي‌دهد كه مراقب احتمال خشونت‌آفريني باشيم. به اين ترتيب، اگر منع صريحي وجود ندارد، باز بايد به جمعيت پيوست تا احتمال و امكان خشونت را از ميان ببريم و با بالا بردن جمعيت، حس اطمينان را افزايش دهيم.
سه - به ياد داشته باشيم حتي تجمعي كه قرار نيست در آن سخنراني شود هم "بايد" نقطه پاياني داشته باشد. در تجمعات اين روزها كه با ملاحظه ساعات كاري قرار گذاشته مي‌شود، نكته بسيار مهم اين است كه جمعيت تا قبل از تاريكي هوا راه برگشت پيش گيرند؛ هوا كه تاريك مي‌شود شغال‌ها بيرون مي‌آيند.
وحشت افكني نكنيم. خبرهاي تاييد نشده درباره احتمال خشونت و كشتار را منتقل نكنيم. حتي اگر فردا حكومت نظامي هم اعلام شود و مثلاً يگان‌هاي سپاه در خيابان مستقر شوند، باز ادامه اعتراض ما بايد به همين نحو باشد؛ با جمعيت فراوان و با آرامش و به دور از خشونت.
پنج -اميدوار باشيم، اميد بدهيم و هماهنگي و پرهيز از خشونت و استقامت را تبليغ كنيم؛ تا اينجا ما مردم ايران برنده خيلي چيزها بوده‌ايم. حتي بعد از يك كودتاي سياسي، توانسته‌ايم سياست را در خيابان نگه داريم.
شش - باز هم اميدوار باشيم

بخاطر حجم زیاد اخبار و التهاب این روزها، سعی می کنم فکرهایی را که در ذهنم می گذرد در اینجا بیاورم. هر چند کوتاه.

امیدوارم آقای موسوی این سیاست و عقلانیت را داشته باشد که در میان مشاوران اش از فعالان با تجربه، مستقل و دگراندیش مثل شیرین عبادی، دکتر پیمان و مهندس سحابی هم مشورت بخواهد. البته کسان دیگری هم هستند، مثل دکتر رئیس دانا، ولی در گام اول این افراد شاید بهترین ها و آسان ترین ها باشند. این جنبش عظیم مردمی نشان داد که باید دگراندیشان هم مورد مشورت قرار بگیرند. محدود شدن در حلقه ی خودی ها خیلی وقت ها موجب اتخاذ سیاست های محدود و عقب مانده از جنبش مردمی می شود.

تظاهرات گسترده ای لااقل در شهر تهران بخصوص حوالی خیابان ولی عصر و میدان ونک جریان دارد. من در اینجا زیاد خبر نمی نویسم. می دانم کسی برای خواندن خبر به وبلاگ من نمی آید. توصیه می کنم اگر در فیس بوک عضو نیستید حتما عضو بشوید و دوستان فعال مقیم ایران را پیدا کنید. بسیاری فیلم های خبری و خبرهای دست اول از اوضاع داخلی ایران را دوستان در فیس بوک می فرستند. البته شاید آن را هم بزودی ببندند.

آقایان حاکم با این تقلب بزرگ، اصلاح طلبان حکومتی را به لب مرز خط قرمز نظام و خارج از نظام کشیده اند. باید دید اصلاح طلبان حکومتی تا کجا می خواهند یا می توانند پیش بروند. رای مردم یا مصالح نظام.

تحلیل ها بماند برای چند روز دیگر که فضا آرام تر شده و می شود راحت تر حرف زد و راحت تر شنید. اما همینجا باید بگویم که به نظر من دوره ی تازه ای در زندگی جمهوری اسلامی شروع شده است. این تقلب و تایید آن توسط خامنه ای در ضمن پیامی به آن دسته از خودی های ناراضی هم بود که مرزهای شان را بشناسند. حتی تعداد آرای کروبی را آنقدر پایین و مضحک گرفتند تا بقول خودشان آبروی اش را هم برده باشند. هم آبروی خودش را و هم آبروی اطرافیان اش مثل سروش، کرباسچی و کدیور و مهاجرانی.
بقیه بماند برای روزهای آینده.

آقایان معتقد هستند که به این ترتیب می شود همه ی طیف های غیر خودی و دگراندیش را از صحنه بیرون نگه داشت و مردم را به این طرف پیش راند که همیشه چاره ی مشکلات شان را در همین رقابت جناح های خودی جستجو کنند.

اینها را می شود هم در حرف های آقای رفسنجانی دید که می گوید بگذارید نیروهای وفادار به نظام و ساختار موجود با هم رقابت کنند و هم در مقاله ی تند روزنامه ی جمهوری اسلامی که تا حد درخواست محاکمه ی احمدی نژاد بخاطر متهم کردن سران نظام پیش می رود.

چهار سال پیش در آستانه ی انتخابات دوره ی نهم، نارضایتی از ناکارآمدی دولت خاتمی برای حل مشکلات اقتصادی وجود داشت. بسیار خوب! پس اپوزیسیون اصولگرایی بود که آقای احمدی نژاد را با لباس پنج هزار تومانی به صحنه بفرستد و رای مردم خواهان رفاه و عدالت را با شعارهای عوام پسندانه جمع کند.
امروز، مردم از سیاست های شعاری و غیر واقع بینانه ی احمدی نژاد خسته شده اند و به ستوه آمده اند. بسیار خوب! اپوزیسیونی در میان نیروهای خودی وجود دارد که با شعار تغییر روش مدیریت به میدان آمده و می تواند مطالبات مردمی را به طرف خودش جلب کند.
آنچه در این میان قربانی می شود حق شهروندی همه ی مردم و از جمله دگراندیشان برای شرکت فعال در سرنوشت کشورشان است. آقای کروبی به صراحت در مناظره با موسوی گفت که اصولی در قانون اساسی هست که قابل تغییر نیست. یکی از آنها حتما شروط ریاست جمهوری و نمایندگی مجلس است که همیشه درست نخورده باقی خواهند ماند.

نکته ی دوم – امروز همه آرزو دارند "فقط این احمدی نژاد برود". بسیاری از ما آنقدر از تب این آرزو داغ هستیم که حتی وقتی آقای کروبی در مناظره مجبور است اعتراف کند که از شهرام جزایری پول گرفته، ما دوست داریم که این نکته را نشنیده بگیریم. ما دیگر در بند این نیستیم که چه ساختاری می تواند شهرام جزایری ها را در خودش پرورش بدهد. آقای کروبی می گوید من این پول بادآورده را گرفتم چون از آقای خمینی اجازه ی ویژه داشتم. ما اینقدر این روزها تب دار هستیم که یادمان می رود بپرسیم این اجازه های ویژه با کجای منافع ملی ما می خواند؟ چند نفر دیگر از این اجازه های ویژه دارند؟ امروز این اجازه های ویژه را چه کسی صادر می کند؟
مگر اصلاح طلبی واقعی این نیست که دیگر چنین اجازه های ویژه ای وجود نداشته باشد؟

نکته ی سوم – برنده ی این مناظره ها و جدل های انتخاباتی هر کس باشد، از آقای رفسنجانی و حلقه های نزدیک به او برنده تر نیست. آقای رفسنجانی که روزی بعنوان مظهر و سمبل رانت خواری و بریز و بپاش مالی شناخته شده بود و حتی آقای عباس عبدی کتاب منتشر نشده ای درباره ی او به نام "سراب سازندگی" نوشت و اکبر گنجی به نقش اصلی او در دخالت دادن اطلاعاتی ها و نظامیان در سیستم اقتصادی اشاره کرد، امروز مردم و بخصوص مردم خواهان اصلاحات، به ایشان به نوعی بدهکار هم شده اند.
امروز آقای رفسنجانی توانسته خودش را هم در میان اصلاح طلبان دولتی جا بدهد و هم اصولگرایان او را مظهر تقدس نظام کرده اند. و باز ما مردم را در تب این انتخابات در دقیقه ی نود قرار داده اند که فرصت و حوصله نداشته باشیم به این چیزها فکر کنیم.

نکته ی چهارم – در بازی فوتبال دقیقه ی نود، آخرین دقیقه است. در زندگی اما دقیقه ی نود پایان بازی نیست. روز پس از انتخابات تازه کار اصلی و رسیدگی به واقعی بودن وعده های انتخاباتی شروع می شود. این نوشته ی ف. م. سخن را با هم بخوانیم. «سخن» در ایران زندگی می کند. شاید روز انتخابات هم برود به کروبی یا موسوی رای بدهد. این حق انتخاب شخصی اوست. مهم این است که توانسته خودش را از داغی و تب و تاب این روزها دور نگاه دارد و از آدم های مطرح این روزها چهره های مقدس و اصلاح طلبان پیگیر نسازد. لااقل اگر رای می دهد می داند به چه و به که و برای چه رای می دهد. برای همین هم لابد چشم و ذهن اش آنقدر باز می ماند تا فردا بتواند به داوری کرده های این مدعیان اصلاح طلبی بنشیند. وگرنه این تب و تاب امروز من و تو، سرانجام اش اگر موفقیت نباشد، برای عده ای افسردگی ست و برای عده ای دیگر عصیان.

آقای موسوی هر چه هست، آن را در مناظره با احمدی نژاد نشان داد. احمدی نژاد که با روش عوام گرایانه (پوپولیستی) آقای موسوی و سیاست های دوستان اش را به چالش گرفته بود، شاید بهترین فرصت را برای موسوی فراهم آورده بود که با عوض کردن گفتمان حاکم بر بحث، به تشریح برنامه های اش برای تقویت مردم سالاری و شفاف سازی بنشیند. اصلاح اقتصادی مگر بدون مردم سالاری و شفافیت هم امکان دارد؟ بدون اینها در نهایت بر می گردیم به سیاست های اقتصادی آقای رفسنجانی که رانت خواری را تقویت کرد، شکاف طبقاتی را گسترش داد و از همه مهم تر پای نهادهای نظامی و اطلاعاتی را به اقتصاد باز کرد. امروز سپاه پاسداران و شرکت های وابسته به آن از بزرگترین و شاید بزرگترین عاملان در اقتصاد مافیایی ایران هستند. در کنار این بگذارید نهادهای عظیم اقتصادی تحت نظارت رهبری را که به هیچ دستگاه دولتی یا مجلس پاسخگو نیستند.

اما لازمه ی چنین استفاده ای از موقعیت این بود که آقای موسوی واقعا برنامه ای برای مردم سالاری - در معنای وسیع آن و نه فقط برای خودی ها- می داشت. من تعجب می کنم که در بسیاری سایت های اینترنتی و این وبلاگستان ما که نماینده ی فکری بخشی از جوانان و روشنفکران و نخبگان جامعه ی ایران است، تب تنفر از سیاست های احمدی نژاد آنقدر بالاست که حتی وقتی آقای موسوی در مناظره اش به حداقلی ترین خواسته های مردم هم پاسخی نمی دهد باز طرفداران ایشان بجای اینکه از نامزد محبوب شان برنامه و راهکار بخواهند، به این دلخوش اند که آقای موسوی مودب بود و جواب "های" را با "هوی" نداد. بعضی را هم ناموس پرستی آقای موسوی خوش آمده است که از همسرش دفاع کرد. کمتر کسی می پرسد که بالاخره ایشان استفاده ی شخصی از امکانات دولتی کرده است یا نه؟ خانواده ی یک دختر یا پسر دانشجو خرج یک ترم دانشگاهی را به زور می توانند تامین کنند. ایشان چطور پشت سر هم سرگرم تحصیل بوده و مدارج را در رشته های مختلف و بدون ربط با هم طی کرده است. شکی نیست که احمدی نژاد این ها را می گوید تا از یک طرف رانت خواری اطرافیان خودش را بپوشاند و از طرف دیگر افکار عمومی را بر علیه موسوی تحریک کند.

من وقتی که لیست انتقادات آقای موسوی را از سیاست های احمدی نژاد شنیدم، فقط این نظر خودم در ذهنم تقویت شد که میان آنچه آقای موسوی اصلاح طلبی می داند و می نامد، با آن اصلاح طلبی که مردم در انتظارش هستند فاصله از زمین تا آسمان است. مردم سالاری این نیست که شعار بدهیم من ستاره دار کردن دانشجو را حذف می کنم. مردم سالاری این است که از فضای باز در دانشگاه حرف به میان بیاورد. از تقویت سازمانهای مستقل دانشجویی بگوید. از آزاد کردن دانشجویان زندانی بگوید. فضای باز که بود ستاره دار بودن هم از میان می رود. اما اگر فقط ستاره دار کردن را بر داشتیم، فردا با یک روش دیگری دانشجو را زیر فشار قرار می دهند.

آقای موسوی که ادعای اصلاحات اقتصادی را دارد، چرا باید این فرصت را به احمدی نژاد محافظه کار بدهد تا از سیستم مافیایی اقتصاد و رانت خواری انتقاد کند؟ این اتفاقا اصلاح طلبان هستند که باید پرچم مبارزه با فساد اقتصادی را بلند کنند. فساد اقتصادی که به نظر من هر دو جناح محافظه کار و اصلاح طلب حکومتی در آن شریک اند و از آن به شکل های معینی سهم می برند. یک بار آقای کروبی، محافظه کاران را و اسکله های ثبت نشده ی سپاه پاسداران را افشا کرد. امروز احمدی نژاد رانت خواری های کرباسچی و دسته های وابسته به رفسنجانی را روی میز می ریزد.

و من باز تعجب می کنم که دوستان ما که در سایت ها و وبلاگ های شان از روی کار آمدن آقای موسوی یک رویای شیرین می سازند، چرا صریح و روشن از نامزد انتخاباتی شان نمی پرسند که چرا ایشان نباید طلایه دار مبارزه با فسادهای اقتصادی باشد؟ دو جناح حکومتی رانت خواری و فساد همدیگر را آشکار می کنند. ما بعنوان روشنفکر و روزنامه نگار و نویسنده نباید بپرسیم که هزینه ی این فساد و رانت خواری آقایان از هر دسته را مگر کسی غیر از مردم می دهند؟ ما از موضع مردم باید با نامزدها حرف بزنیم یا از موضع جانب داری قبیله ای از این یا آن جناح حکومتی؟
اتفاقا شاید بهترین موقع است که روزنامه نگاران و فعالان جامعه ی مدنی طلب کنند که یک کمیته ی شفافیت و با حضور حقوقدانان مستقل برای رسیدگی به این مسائل تشکیل شود. نه اینکه همه ی اینها را در غوغاهای انتخاباتی بدست فراموشی بسپاریم. مثلا در مورد جریان شرکت نفتی استات اویل نروژ که در رسانه های خارجی بخوبی رشوه گیری و فساد اقتصادی شرکت های ایرانی زیر ریاست پسر رفسنجانی بر ملا شد.
منظور من این است که اتفاقا این مدعیان واقعی اصلاح طلبی هستند که باید خواهان اصلاحات در این ساختارها و سیاست ها و مدیریت های ضد ملی بشوند تا محافظه کاران نتوانند از این حربه ها بصورت تبلیغاتی استفاده کنند.

به نظر من آقای موسوی در مناظره اش و در کلیت صحبت های اش، چیزی به جز تغییراتی اندک در سیاست ها و مدیریت دولتی در نظر ندارد. تازه در این تغییرات هم معلوم نیست که چقدر تاب و توان در برابر شخصیت ها و نهادهای قدرتمندی مثل رهبری یا شورای نگهبان را دارد.

پس از دیدن مناظره ی آقای موسوی من باز بیشتر به این نظر خودم رسیدم که این همه تب و تاب و نوار سبز و عکس سبز همه از ظن خود یار آقای موسوی شدن است.

دوستان! من باز هم از رای دادن یا ندادن حرفی نمی زنم. این نوشته ی من واکنشی است در مقابل این نوشته های تایید آمیز و غلو کننده از مناظره ی آقای موسوی بعنوان یک کاندیدای مدعی اصلاح طلبی. واکنشی است به اینکه آیا همه ی دغدغه ی اصلاح طلبی ما این بوده که چرا نظام در کنفرانس ژنو تحقیر شد؟ یا چرا ملوانان را گرفتید و با سلام وصلوات آزاد کردید؟ بعد هم درس دیپلماسی به احمدی نژاد بدهد که روزی امام گفت: "راه قدس از کربلا می گذرد". خوب، مگر همین شعار سبب نشد که ما شش سال جنگ را به خاک عراق بکشانیم؟ آقای موسوی واقعا چه چیزی را می خواهد اصلاح کند؟ تمام لیست انتقادهای آقای موسوی در حد یک جلسه ی داخلی کارکنان وزارت خارجه بود. دغدغه ی آقای موسوی «آبروی نظام» است، دغدغه ی مردم «مطالبات شان».

صرف نظر از رای دادن یا ندادن، من به این نتیجه رسیدم که میان ماه گردون این جوانان روسری و نوار سبز بر سر، با ماه اصلاح طلبی آقای موسوی، تفاوت از زمین تا آسمان است.

کاش من اشتباه کنم و آینده ی نه چندان دور موجب شود این روحیه و شور جوان ها بر قرار بماند. اینکه من اشتباه کنم راه حل خیلی ساده تری دارد تا اینکه رویای این جوان ها و دوستان ما بر باد رود.

نکته دوم : تروریسم در هر شکل و به هر بهانه ای عملی غیر انسانی است. در این که بحثی نیست. اما هر متهمی این حق را باید داشته باشد که در وقت کافی و با دادگاه و وکیل از خودش دفاع کند. نه اینکه سه نفر را دو روز بعد از یک عمل تروریستی، بدون دادگاه و وکیل در میدان شهر به دار بکشند. خشونت در هر شکل اش غیر قابل قبول است.

در نوشته ی امشب می خواهم یک نوع جمعبندی یا خلاصه یا نتیجه یا هر چه که اسم بگذاریم بنویسم. چون با اینکه فضای انتخاباتی، هم تحریم و هم شرکت، در اینترنت شدت می گیرد حس می کنم که حرف ها و نظرهای خودم را گفته ام و چیز جدیدی ندارم که اضافه کنم.

راستش با این ملغمه ی عجیب وعده ها و شعارهای آقایان و آن فضای رنگ سبز حسینیه گونه، که به نظر من بدون جهت انتخاب نشده و پیام خودش را دارد، فضا بیشتر افسردگی آور و غم انگیز است. غم انگیز است وقتی می بینم دختران و پسران جوان، آنها که در زمان خاتمی 14-13 ساله بوده اند، امروز نوبت آنهاست که باز با امیدی در دل، با بازوبند و روسری کوتاه سبز رنگ دچار شور انتخاباتی شوند. وقتی چهره های شاد و پر امید اینها را می بینم افسرده می شوم. چرا که به نظر خودم می دانم که عاقبت این چشم های درخشان و شاد چه خواهد بود. از خودم می پرسم که نسل جوانی که در دوم خرداد 12 سال پیش با همین شور و رقص و شادی آمده بود امروز کجاست؟ چند نفرشان در این میتینگ های پر از سرود و شادی شرکت می کنند؟

من فکر می کنم در شرایط کشورمان و اینکه آقایان توانسته اند میدان بازی محدودی را برای مردم تعیین کنند، رای دادن یا ندادن یک تصمیم شخصی است، یا لااقل امروز اینطور فکر می کنم. نمی توانم ادعا کنم که این بهترین نوع موضع گیری است. عده ای فکر می کنند با روی کار آمدن مدعیان اصلاح طلبی،همان اصلاح طلبان دولتی، فضای کمی بازتر لااقل از نظر شخصی برای شان فراهم می شود. عده ای دیگر اصلا نمی خواهند در بازی سیاسی که آقایان حاکمان همه چیزش را تعیین کرده اند شرکت کنند. این ها زیاد مسئله ی من نیست.

مسئله ی من این است که گرایش زیاد ومهمی در سطح جامعه ی ما به اصلاحات واقعی وجود دارد. خواسته های گروه های مختلف با گرایش قوی سکولار مطرح می شود. این گرایش سکولار مطالبات مردم آنقدر قوی است که حتی کاندیداهای انتخاباتی هم برای جمع کردن رای مردم مجبورند از گفتمان سکولار استفاده کنند.
به نظر من فعالان جنبش مدنی و روشنفکران نباید بخاطر سیاست بازی (در معنی بد و منفی آن)، سعی کنند که چهره ای غیرواقعی از بازیگران سیاسی حکومتی ارائه کنند. اصلاحات یعنی تغییر تدریجی ولی اساسی در سیاست های گذشته. اصلاح طلب واقعی کسی است که در عمل در جهت تغییرات تدریجی ولی اساسی باشد. وظیفه ی فعال مدنی و روشنفکر مسئول، به نظر من، نظارت دقیق بر ادعاها و وعده های کسانی است که فردا می خواهند در قدرت بنشینند و از طرف رهبر یا از طرف خودشان به امر و نهی کنند. وظیفه ی فعال مدنی، امروز هورا کشیدن برای کسی و فردا هو کردن همان یا کس دیگری نیست.
تمام حرفی که می خواسته ام بگویم و فکر کنم روشن هم گفته ام این است که از کاندیداهای حکومتی، چهره های آزادی خواه، مردم سالار و مصلح اجتماعی نسازیم. برای آنها خصوصیاتی قائل نشویم که حتی خودشان هم ادعای آن را ندارند. اگر فعال مدنی و روشنفکر می خواهد که مردم به او اطمینان کنند، باید به این فکر هم باشد که وقتی این آقایان مدعی اصلاحات فردا در ساده ترین چالش ها در برابر محافظه کاران و نظامیان عقب نشینی کردند، جواب مردم را چه می خواهند بدهند؟
به نظر من هیچ چیز بدتر از این نیست که فعال مدنی و روشنفکری یک جامعه اسیر سیاست بازی قدرتمندان شود.

یک مشکل دیگر اینجاست که کاندیداها اغلب برنامه ی مدونی هم ندارند. اینها که می نویسند و اعلام می کنند یک سری شعارهای مردم پسند است. چون دریک برنامه ی مدون، کاندیدا به این سادگی نمی تواند ادعاهایی بکند و وعده هایی بدهد. اولا باید راهکارهای قانونی شعارهایش را نشان بدهد. اگر راهکار قانونی فعلا وجود ندارد، راهکار تغییر قانون چیست؟ دوم و مهم اینکه اجرای هر شعاری باید از جایی در بودجه ی کشور هزینه شود و ساختارهایی برای اجرای آن شعار وجود داشته باشد. اگر همه ی این ها در پس هر وعده و شعار انتخاباتی باشد می توان گفت که آن وعده مدون است. آنوقت تازه می شود درباره ی آن بحث جدی کرد. در کشورهای با انتخابات آزاد وظیفه ی این بحث های جدی بعهده ی رسانه های آزاد و جامعه ی مدنی است.

این روزها آقایان کاندیدا ها وعده هایی می دهند که هم با قانون اساسی و قوانین کشور برخورد می کند و هم خیلی رو راست با باورها و تفسیرهای خودشان از دین و مذهبشان. البته بدون هیچ پیش زمینه و نقد دیدگاه های شان، اگر در حرفهای امروزشان صادق اند. منتها به نظر می رسد که فعلا آنچه مهم است جلب آرای مردم است و کسی به فردای پس از انتخابات نمی اندیشد.

برای همین، نقد یک سری وعده های زیبا کار ساده ای نیست. این آقایان روی دست هم می خواهند بلند شوند و وعده های شان بویژه در مورد مطالبات زنان بیشتر مثل حراج کالا و بالا بردن قیمت است تا پیشنهادهای شدنی و عملی.
اما به نظر من مسئله ی مثبتی در این میان وجود دارد: اینکه بالاخره این آقایان مجبور شده اند به حقوق زنان توجه کنند و غیر مستقیم به مشکلات قانونی و تبعیض گسترده علیه زنان اعتراف کنند.

به نظر من این ها که در بالا آمد در همه ی دوره ها و درباره ی همه ی کاندیداها، از هر جناحی، صدق می کند.
اما نگاهی بیاندازیم به بیانیه ی انتخاباتی آقای محسن رضایی در مورد زنان

به جملات اول بیانیه دقت کرده اید؟ بیانیه با نگاهی مرد-محور آغاز می شود:
"هيچ قهرمان ملي، ‌دانشمند و يا سياستمداري بزرگ را نمي‌شناسم كه از تربيت در دامان مادري فرهيخته كمال نيافته باشد و يا از همراهي همسري وفادار بي‌بهره باشد. تاريخ،‌ گواهي صادق بر اين مدعاست".

آیا زنان، دانشمند و قهرمان و سیاستمدار نمی توانند باشد یا نبوده اند؟ آیا زنان فقط مادران و همسران وفادار دانشمندان و قهرمانان و سیاستمداران بزرگ هستند؟
پس دانشمندان و قهرمانان و سیاستمداران بزرگ همه از مردان بوده و هستند و وظیفه ی زنان زادن و پروردن و نگهداری آن مردان بزرگ است؟ هویت یک زن بعنوان یک انسان با تمام حقوق طبیعی اش چیست؟

بیانیه ی آقای رضایی البته با زیرکی نه چندان زیادی برای جلب آرای زنان از قشرهای مختلف جامعه تنظیم شده است. اگر دقت کنیم روح بیانیه بر پایه ی همان نقش سنتی و تفکر سنتی دینی قرار دارد که جای طبیعی و وظیفه ی اصلی و اساسی زن را در خانه و در نگهداری شوهر و بچه ها تعریف می کند. شعار اصلی بیانیه هم بر همان تقویت خانه نشینی زنان بنا شده: یعنی پرداخت حقوق در ازای کار در خانه.
حتی اولویت های سه تایی بیانیه در توانمند کردن زنان، شماره های اول و دوم آن، "مهارت های زندگی" و "تربیت فرزندان" است. یعنی همان نقش سنتی زن در خانه.

در مورد مدون بودن این شعار "حقوق برای زنان خانه دار"، حتی معلوم نشده است که هزینه ی حقوق زنان خانه دار، با وجود تعداد زیاد آنها در کشورمان، از کجا می خواهد تامین شود. از طرف دیگر واقعیت اجتماع این است که تعداد زیادی از زنان در خارج از خانه مشغول کار هستند. بسیاری دیگر از دختران و زنان جوان در مدارس و دانشگاه ها درس می خوانند تا پس از چند سال وارد بازار کار شوند. برای حقوق برابر آنها، برای مسائل صنفی و رفاهی شان مثل دستمزد برابر، افزایش مهد کودک ها و مرخصی های ضروری هیچ چیز گفته نمی شود.

بیانیه از حقوق برابر در اجتماع می گوید. اینجا باید روشن تر از این حرف زد. چون آیا حقوق برابر شامل ارث، حضانت و خیلی مسائل دیگر هم می شود؟
یادمان باشد که برابر-حقوقی با برابر بودن در مقابل قانون فرق می کند. از نظر حقوقی زن و
مرد، یا مسلمان و غیر مسلمان، می توانند در برابر قانون برابر باشند. ولی در کشور ما این لزوما به معنی این نیست که زن و مرد، یا مسلمان و غیر مسلمان از حقوق یکسان برخوردارند. می توان نمونه هایی مانند مسئله ی دیه یا ارث و حضانت و مانند اینها را مثال آورد. اگر آقای رضایی معتقد است که زن و مرد دارای حقوق برابر هستند، باید پشتوانه ی عملی چنین شعاری را با وجود قوانین، ساختارها و تفسیرهای رسمی جاری در مورد حقوق زنان روشن کنند.

جمع «همگرائی زنان» که از بخش بزرگی از جنبش زنان تشکیل شده، به روشنی و بطور مشخص، ضرورت تغییر مواد مشخصی را در قانون اساسی پیشنهاد کرده است. کاندیداها و از جمله آقای رضایی هم باید به روشنی از راهکارها برای اجرای شعارهای شان بگویند. وگرنه امروز می توان به راحتی هر وعده و شعاری را مطرح کرد و فردا به فراموشی سپرد. و این چیزی است که ما مردم تجربه ی طولانی تاریخی از آن داریم.

یک جنبه ی تلاش جنبش های مطالبات-محور و از جمله جمع «همگرائی زنان» همین است که پشتوانه و راهکارهای اجرائی شعارها و وعده های آقایان برای مردم آشکار شود. آقایان مجبور شوند در مقابل مطالبات مشخص مردم و راهکارهای پیشنهادی جنبش های مدنی، برای نمونه پیوستن به کنوانسیون رفع تبعیض از زنان و تغییر مواد مشخص قانون اساسی در مورد زنان، موضع روشن بگیرند.

دوم اینکه این آقایان مدعی اصلاحات و احترام به دگراندیشان امروز، در آن ستاد انقلاب فرهنگی ماجراها داشته اند و کارها کرده اند که امروز هم از اعتراف به آن کارها فرار می کنند و هم از همدیگر.

و سوم اینکه آقای سروش، بقول سعدی:
بسیار سفر باید تا پخته شود خامی
صوفی نشود صافی تا درنکشد جامی

همین یک نوشته ی شما نشان داد که میان صوفی و صافی فاصله چقدر زیاد است و بدست آوردن جام دانش و صداقت و وجدان انسانی چقدر دشوار.

و آخر هم اینکه کاش محمود دولت آبادی این حرفها را در جای دیگری بجز "نشست شاعران و اديبان حاميان ميرحسين موسوی" می گفت. و البته شاید آنوقت آقای سروش اینقدر از بی وفایی رفیق و همکار قدیم یعنی آقای موسوی بر نمی آشفت و نقاب از چهره بر نمی کند و داستان را بر سر هر کوچه و بازاری نمی گفت.
این هم ویدیوی سخنان آقای سروش درباره ی انقلاب فرهنگی که به ادعای ایشان دانشجویان متعهد خواستار آن شدند که امثال آقای سروش و یاران شان دانشگاه را به گلستان معطر اسلامی تبدیل کنند و البته آقای سروش در آن موقع مثل امروز منکر همه ی کارهای کرده اش نبود.
و البته یادمان هم نرود که رقبای امروز برای به در کردن حریف، ماجراهای گذشته را آشکار می کنند و از جمله پخش دوباره ی این فیلم ها پس از بیست و چند سال.
----------
و باز هم انتخابات و رای دادن یا ندادن:
در وبلاگی خواندم که نویسنده اش می خواهد در انتخابات ریاست جمهوری رای بدهد چون با انقلاب کردن مخالف است. در جای دیگری تصویری دیدم که می گفت رای ندادن مساوی با رای دادن به احمدی نژاد است.
و متاسفانه این ساده کردن مسائل را از قلم کسانی می خوانیم که فرصت تحصیل کردن و دانشگاه رفتن و فکر کردن داشته اند. به نظر من بخشی از مشکل ما در اینجاست که عده ای از روشنفکران و روزنامه نگاران ما نمی خواهند از بازی های سیاسی و راه چاره های "آخرین لحظه ای" آنطرف تر بروند و به تعریف و تدوین نظری همان راهکار اصلاح طلبی که ادعای اش را دارند بنشینند. مسئله ی ما از رای دادن یا ندادن در این انتخابات خیلی عمیق تر است. این نوع رای دادن به مدعیان ناپیگیر اصلاحات که با اولین مانع به "حکم حکومتی" رهبر متوسل می شوند و یا به دیگرانی که دوران طلائی شان همان دوران دهه ی شصت است و هنوز در رویای جامعه ی مکتبی زندگی می کنند، آیا این در خدمت جنبش اصلاحات است؟
اصلاحاتی که پس از دوازده سال که از مطرح شدن اش می گذرد هنوز نه تعریف درست و مشخصی دارد و نه طبیعتا راهکاری برای به اجرا در آوردن اش.

اینکه امروز موسوی را اصلاح طلب اسم می گذارند نه بخاطر گفته ها و کرده های اوست. به نظر من، که بارها هم تکرار کرده ام، بخاطر این است که آنها که در این سال ها تریبون و روزنامه و نشریه (با همه ی محدودیت ها) در اختیارشان بوده، نتوانسته اند یا نخواسته اند تعریفی برای "اصلاح طلبی" ارائه کنند. معیارهایی تعیین کنند که مردم بتوانند درک درستی از "اصلاح" داشته باشند. آنقدر تعریف اصلاح طلبی تار و مه آلود بود که حجت الاسلام محتشمی می شد رئیس جبهه ی اصلاح طلبان در مجلس شورا! در آن زمان خیلی ها این اتفاقات را به تاکتیک هایی که باید اصلاح طلبان انتخاب می کردند مربوط می کردند. اما زمان نشان داد که اتفاقا این ها فقط تاکتیک نیستند بلکه ریشه ی اندیشه ای و شناختی دارند.

من فکر می کنم اصلاح طلبان دولتی و هواداران شان در جنبش دانشجویی و جنبش زنان، با معرفی موسوی بعنوان کاندیدای اصلاح طلب به یک بن بست اندیشه ای و هم تاکتیکی رسیده اند. چرا که موسوی با اعلام مواضع و اندیشه های خودش در سخنرانی ها و محافل از پایه ای ترین مواضع اصلاح طلبانه هم خالی است.

اگر یک روزی اصلاح طلبان دولتی برای کسب وجهه ناچار بودند با شعار "ایران برای همه ی ایرانیان" به میدان بیایند، امروز آقای موسوی حتی «نهضت آزادی» به قول خودش شیعه و مومن و نمازخوان را هم بر نمی تابد. پس موضع آقای موسوی درباره ی گروه بزرگ ایرانی ها با مذهب و دین و باورهای دیگر چه می تواند باشد؟
وقتی آقای موسوی از آزادی می گوید، منظورش آزادی برای همه ی ایرانی ها نیست. منظور ایشان آزادی برای جناح های خودی است.

و باز اگر روزی اصلاح طلبان دولتی، باز هم برای کسب وجهه، ناچار بودند از ضرورت تغییرات هر چند سطحی در قانون اساسی دفاع کنند، امروز آقای موسوی که دوست دارد خودش را اصلاح طلب معرفی کند لزومی نمی بیند که حرفی از محدودیت ها و بن بست های قانونی در کشور ما حرفی بزند. به نظر من نمی شود گفت آقای موسوی این حرف ها را نمی زند چون در حیطه ی اختیارات رئیس جمهوری نیست. طبق قانون اساسی اصولا اختیاراتی بدون تایید رهبری برای رئیس جمهوری وجود ندارد. از گزینش رئیس جمهوری برای انتخابات تا تایید رای او و اختیارات اش در دوره ی چهار ساله، همه در گرو رهبری است.

درباره ی آنچه من در بالا نوشتم می شود گفت که "حالا چه؟ اگر به موسوی یا کروبی رای ندهیم، مجبوریم به احمدی نژاد یا کسی مثل محسن رضایی تن بدهیم".
من هم می فهمم که این واقعیت وجود دارد که از روی "مسئولیت شناسی و لطف و عنایت" حکومتی، ما مردم موقع انتخابات همیشه در حالت "دقیقه ی نود" قرار می گیریم. ما همیشه مجبور بوده ایم برای اینکه از شر «حسن» خلاص شویم به دنبال «حسین» راه بیافتیم. حالا این که تصمیم های از روی ناچاری ما را به کجا رسانده است، خودش مسئله ی دیگری است. اما امروز که تمام خواسته ها و حتی رویاها و آرزوهای مان را بر دوش کسی می خواهیم بگذاریم که به آن خواسته ها و آرزوها اعتقاد یا اعتنایی ندارد، با سرخوردگی زودرسی که در انتظار ماست چه می خواهیم بکنیم؟

اما از موسوی ها و کروبی ها و احمدی نژادها و رضایی ها که بگذریم، به نظر من بن بست اندیشه ای و هم تاکتیکی در اصلاح طلبان دولتی و هواداران شان مُهر آخر را خورده است.

پیش از این هم نوشته ام که به باور من تلاش هایی مثل «همگرایی جنبش زنان برای طرح مطالبات در انتخابات» قدم اساسی و خوبی برای غلبه بر این اندیشه ها و سیاست های «دقیقه ی نودی» است. مردم مطالبات شان را مطرح می کنند و آنوقت میزان اصلاح طلبی کاندیداها را محک می زنند. به این ترتیب این مطالبات مردم است که محور قرار می گیرد. آنوقت می شود درباره ی محدودیت های قانونی و ساختاری و روش های اصلاح و تحول بحث کرد. آنوقت دیگر اصلاح طلبی به وسیله ای برای رای جمع کردن و کسب وجهه تبدیل نمی شود چون ادعای اصلاح طلب بودن، بر خلاف امروز، مسئولیت به همراه می آورد.

* - به نظر من نوشین در این نوشته اش بخوبی مسئله ی طرح مطالبات را بعنوان محور فعالیت اجتماعی در دوره ی انتخابات مطرح کرده است.