tag:blogger.com,1999:blog-33396394775411030412024-10-06T22:35:18.696-07:00डॉ. पद्माकर तामगाडगे Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.comBlogger49125tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-6564109247186468892020-10-26T09:57:00.001-07:002020-10-26T09:57:59.057-07:00अचल चेतनागृह : राजगृह -डॉ. पद्माकर तामगाडगे<div>अचल चेतनागृह : “राजगृह”<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhaTpe-NlNuLCKwc0rOVIvt-r0xE4sWFsVwtHBGikULD7KnISbGWrvQ5ZQIGsrUO0ReDYhl_zo3-DEK6lFxYmM37bu9LH8_CjUXhF2d0M4bnTnBe2WAKXoo6CbEX5Xllu11zSVnBrVhYA8m/s1600/1603731467085455-0.png" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
<img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhaTpe-NlNuLCKwc0rOVIvt-r0xE4sWFsVwtHBGikULD7KnISbGWrvQ5ZQIGsrUO0ReDYhl_zo3-DEK6lFxYmM37bu9LH8_CjUXhF2d0M4bnTnBe2WAKXoo6CbEX5Xllu11zSVnBrVhYA8m/s1600/1603731467085455-0.png" width="400">
</a>
</div></div><div><br></div><div><br></div><div>“Education is not preparation for life: education is life itself.”</div><div>John Dewey</div><div><br></div><div>डॉ . बाबासाहेब आंबेडकरांचा आयुष्यपट पहिला तरी जगातील प्रत्येक माणूस दिपून जातो असा लख्ख जीवन प्रवास जगातील अपवादात्मक विभूतीचाच असेल! किंबहुना फक्त डॉ. बाबासाहेबांचाच असेल... आयुष्यातील एकेक घटना आणि त्या घटना-प्रसंगांना येणारे अवघड वळण, आयुष्याच्या पावलोपावली येणारा नित्य संघर्ष. अस्पृश्यतेच्या सावटाखाली जगतांना येणाऱ्या अपमानाची झळ सोसत सर्वोच्च स्थानी पोहोचण्याचे परम ध्येय. उजेड मागत फिरणाऱ्या कफल्लक पिढ्यांना त्यांच्या झोळ्या लख्ख प्रकाशाने भरून काळोखाला प्रकाशमान करणारा हा महासूर्य. एकाच आयुष्यात अलौकिक म्हणावे, जादुई म्हणावे असे कार्य या महामानवाच्या हयातीत त्यांनी केले आहे. त्यांच्या उत्तुंग कार्याचा, व्यक्तिमत्वाचा वेध शब्दात पकडता येईल असा शब्दच कोणत्या भाषेत उपलब्ध नाही. अशाच एका पैलूचा या निमित्ताने धांडोळा या लेखाच्या निमित्ताने घेणार आहोत.</div><div>महामानव डॉ. बाबासाहेबांचे एकूण आयुष्य पहिले तर प्रत्येक गोष्टीसाठी धडपड आहे. कोणतीच गोष्ट त्यांना सहजासहजी प्राप्त झाली नाही. आपल्या समाज बांधवांचे दु:ख पाहून अवघ्या ६५ वर्षाच्या हयातीत पिढ्यानपिढ्याचे दु:ख निराकरण करून गेलेत. येणाऱ्या समस्यांचे अनेक मार्ग त्यांनी निर्माण करून ठेवलेत.</div><div>महाविद्यालयीन शिक्षणासाठी बाबासाहेबांना महाराज सयाजीराव गायकवाड यांच्या मदतीने दरमहा २५ रुपये प्रमाणे बदल्यात बडोदे संस्थानाची नोकरी करण्याच्या अटीवर शिष्यवृत्तीची मदत मिळाली. शिक्षणासाठी, ज्ञानासाठी जगात असा करार कुणीही केला नसेल. या घटनेचा उल्लेख एवढ्याचसाठी की बाबासाहेबांची आर्थिक स्थिती कशी होती याचा वाचकांना अंदाज यावा म्हणून. अशा प्रतिकूल परिस्थितीत बाबासाहेबांचे शिक्षण सुरु होते. पुढे आर्थिक स्थिती सुधारण्यासाठी किमान घरखर्च निघावा यासाठी त्यांनी १० नोव्हेंबर १९१८ ला सिडनहॅम महाविद्यालयात हंगामी प्राध्यापक म्हणून ते नोकरीत रुजू झाले. त्यासाठी दरमहा त्यांना ४५० रुपये मिळत असे. याच काळात त्यांनी अनेक सामाजोपक्रम सुरु केलेत. शिवाय परदेशी शिक्षणासाठी येणारा खर्च, शाहू महाराजांनी केलेली आर्थिक आणि मानसिक मदत. यामुळे ते ‘लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स अॅण्ड पोलिटिकल सायन्स’ येथील एम.एस्सची पदवी घेऊ शकले. त्याचबरोबर ‘ग्रेज इन’ या संस्थेतून बॅरिस्टरची पदवीही मिळविली. १९२३ साली बाबासाहेब भारतात परतले. ५ जुलै १९२३ पासून मुंबई उच्च न्यायालयात बाबासाहेबांनी वकिली सुरु केली. डॉ बाबासाहेबांचा हा खऱ्या अर्थाने अर्थार्जनाचा प्रारंभ म्हणता येईल. अत्यंत हालाखीच्या परिस्थितीत माता रमाई आपल्या संसाराचा गाडा हाकत होतीच. त्यात आलेला बहुतांश पैसा घरखर्चापेक्षा पुस्तके खरेदीसाठी केल्या जायचा. पण साहेबांच्या शिक्षणासाठी आणि त्यांच्या पुस्तकांसाठी माता रमाईने कुठलीच कुरबुर कधी केली नाही. म्हणूनच या रमाईच्या त्यागाचे फलित म्हणून ‘राजगृह’ समस्त आंबेडकरी जनतेचे एक निष्ठावान अस्मितेचे स्मारक दिमाखात समाजाला प्रेरणा देत आहेत; नव्हे समस्त भारतीयांना प्रेरणा देत आहे. ते मानवतेचे, समतेचे, त्यागाचे, ज्ञानाचे प्रतीक आहे. जगात एकमेव उदाहरण ठरलेले हे राजगृह केवळ दगड-विटांचे नसून भावनांच्या ओलाव्यांनी बांधलेले घर आहे. नुसतेच घर नसून ते ग्रंथघर, ज्ञानाचे घर आहे. म्हणूनच आचार्य अत्रे म्हणाले होते, ज्याला आपल्या ज्ञानाचा गर्व झाला असेल त्यांनी राजगृहात क्षणभर जाऊन बघावे; त्याचे गर्वहरण झाल्याशिवाय राहणार नाही. अशी जागतिक अस्मित्तेची वास्तू डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी ग्रंथांसाठी उभारली होती.</div><div>राजगृह : </div><div>डॉ. बाबासाहेबांचा हा प्रवास याच साठी निर्देशित केलाय की त्यांची आर्थिक स्थिती वाचकांना लक्षात यावी. जरी ती सर्वश्रुत असली तरी मुंबईसारख्या इलाख्यात एका उच्चभृंच्या वस्तीत महार जातीच्या नागवल्या गेलेल्या व्यक्तीचे स्वतःचे घर असणे ही म्हणावी तेवढी साधी गोष्ट नव्हती; ती एक ऐतिहासिक घटनाच होती. या घरासाठी बाबासाहेबांनी काय खस्ता खाल्ल्या त्याचा संक्षिप्त इतिहास आपण जाणून घेऊयात.</div><div>डॉ. बाबासाहेबांच्या वकिलीचा व्यवसाय भरभराटीला आला होता. अल्पावधीतच त्यांची एक निष्णात वकील म्हणून ओळख सर्वदूर पसरली होती. त्यातही अर्ध्या-अधिक केसेस ते समाजसेवा म्हणूनच विनामूल्य लढत. त्यामुळे हाताशी येणारा पैसा फार जमापुंजी रूपाने उरत नसे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे चरित्र लेखन करणारे चांगदेव खैरमोडे आपल्या ग्रंथात ‘राजगृहा’च्या पायाभरणीच्या या घटनेचे ते प्रत्यक्ष साक्षीदार आहेत. त्यांनी लिहून ठेवलेल्या दस्तावेजाप्रमाणे व मुंबई इमप्रूव्हमेंट ट्रस्टच्या दस्तावेजाप्रमाणे राजगृहाचा संक्षिप्त इतिहास पाहूयात. ते म्हणतात – ‘१९३० च्या अखेरपर्यंत डॉ. बाबासाहेबांची सांपत्तिक स्थिती बरी झाली.’ बरी झाली म्हणजे अफाट श्रीमंती नव्हे तर जगण्यापुरती व काही बचत होऊ शकेल इतपत सुधारली होती. कारण १९२० ते १९३० या दहा वर्षात बाबासाहेबांच्या एकूण सामाजिक चळवळीचा झंझावात पहिला तर क्षणभरही त्यांना उसंत नव्हती. महत्वाचे अनेक आंदोलने याच काळात त्यांनी यशस्वीरीत्या लढलीत. नियतकालिकाचे, संस्थांचे, प्राध्यापक-वकील, सिनेटचे सदस्य, विधीमंडळाचे सदस्य अशा एक ना अनेक पदावर ते कार्यरत होते. एव्हाना संपूर्ण महाराष्ट्रच नव्हे तर भारतभर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना ओळख मिळाली होती. जरी आर्थिक स्थिती बरी झाली असली तरी नगद रक्कम देऊन घर किंवा जागा घेणे त्यांना शक्य नव्हते. त्यासाठी त्यांनी कोल्हापूर येथिल दत्तोबा पवार यांना लिहिलेल्या एका पत्रातून या संदर्भात पतपेढीतून कर्ज मिळवण्यासंदर्भात विचारणा केल्याचे समजते. मात्र पतपेढीतून कर्ज मिळण्यास विलंब होत असल्याने त्यांनी मुंबईच्याच सेन्ट्रल बँक ऑफ इंडियाच्या शाखेतून कर्ज घेतले. मुंबईच्या हिंदू कॉलनित ५५५ चौरस यार्डाचे अनुक्रमे दोन प्लॉट विकत घेतलेत. प्लॉट नंबर ९९ आणि प्लॉट नंबर १२९. दोन प्लॉट घेण्याचा उद्देश हाच की एका प्लॉटवर राहण्यासाठी तर दुसऱ्या प्लॉटवर भाड्याने देण्यासाठी घर बांधावयाचे होते. ही जागा त्यांनी प्रयत्नपूर्वक मिळवली होती. दादर-माटुंगा स्कीम अंतर्गत बॉम्बे इमप्रूव्हमेंट ट्रस्टकडून ५०० रुपये भरून ती त्यांनी विकत घेतली होती. त्याचे दस्तावेज अजूनही उपलब्ध आहेत. या जागेचे भूमिपूजन सप्टेंबर १९३० ला करण्यात आले. पालये शास्त्री यांनी भूमिपूजन केले. या भूमिपूजनाचा प्रसंग प्रत्यक्षदर्शी असणारे खैरमोडे सांगतात – “रमाबाई आणि बाबासाहेब यांच्या हस्ते चार कोपऱ्यांवर चार तांब्यांची छोटी भांडी खोल गाडण्यात आली. १९३० ची नाणी आणि रमाबाई आणि बाबासाहेब यांच्या सह्यांच्या तारखेसह चिठ्ठ्या त्या भांड्यात ठेऊन ती गाडण्यात आली. या समारंभास बाबासाहेबांच्या चाळीतील पाच सवाष्णी उपस्थित होत्या.” या विधी प्रसंगी बाबासाहेबांचे सहकारी उपस्थित होते त्यात देवराव नाईक, बापू सहस्त्रबुद्धे, वकील काणेकर, मडकेबुवा, धोंडीराम गायकवाड इत्यादी. हा भूमिपूजनाचा विधी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी पारंपारिक पद्धतीने केला त्याचे कारण आपण समजून घेणे आवश्यक आहे. कारण त्यावेळच्या अनेक लोकांनी हा प्रश्न उपस्थित केला होता. की स्वतःला रॅशनॅलिस्ट म्हणविता मग हा समारंभ का केलात? त्यावर डॉ. बाबासाहेबांनी या प्रमाणे उत्तर दिले, ‘रॅशनॅलिस्ट माणसाला बायको, मुले, समाज, काळवेळ याकडेही लक्ष देणे प्राप्त आहे. तो प्रत्येक वेळी रॅशनॅलिझमला बळी पडू लागला की त्याच्या हातून काही होणार नाही.’ हा १९३० चा काळ आहे. बाबासाहेबांनी अजून बौद्ध धम्म स्वीकारला नाही आणि त्यांचा पूर्ण विश्वास होता कि हिदू धर्मात राहूनच सुधारणा घडवून आणाव्यात. मात्र १९३५ नंतर त्यांच्या ह्या विश्वासाला तडे गेले आणि त्यांनी धर्मांतराची घोषणा येवल्यात केली. त्यामुळे वरील उत्तर कालोचित आहे.</div><div>भूमिपूजन झाल्यानंतर एक-दीड महिन्यांनी घराचे बांधकाम जानेवारी १९३१ ला सुरुवात झाली. आज जिथे राजगृह आहे ती जागा प्लॉट नंबर १२९ नंबरचा. ही इमारत पूर्ण व्हायला १९३३ साल उजाडले. तसेच प्लॉट नंबर ९९ वर ‘चारमिनार’ नावाची इमारत १९३२ ला बांधण्यास घेतली. या दोन्ही इमारतीचे बांधकाम आगे-मागे पूर्ण झाले. त्यातील प्लॉट नंबर १२९ (पाचवी गल्ली) या इमारतीचे नाव राजगृह’ असे ठेवले गेले. या इमारतीतील रचना ही स्वताला राहण्यासाठी घर म्हणून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी इंजिनियरला स्वतःच्या देखरेखीखाली आराखडा बनवून घेतला होता. या घरांच्या बांधकामावर देखरेख ठेवण्यासाठी श्री. आसईकर (आसईकर वकील यांचे वडील ) यांच्याकडे सोपवण्यात आली होती. त्याच बरोबर मुकुंदराव व यशवंतराव यांचीही देखरेख या बांधकामावर होती. राजगृहाची रचना अशी की तळमजल्यावर तीन खोल्यांचे दोन ब्लॉक्स स्वत:च्या कुटुंबासाठी आणि पहिल्या मजल्यावर बाबासाहेबांची लायब्ररी, ऑफिस आणि तिथेच राहण्याची झोपण्याची व्यवस्था केली होती. तर दुसरी इमारत प्लॉट नंबर ९९ (तिसरी गल्ली) या इमारतीला त्यांनी ‘चारमिनार’ असे नामकरण केले होते. आज ही इमारत ‘रामगुंफा’या नावाने उभी आहे. </div><div>‘राजगृह’ हे नाव देण्यामागेही ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आहे. बौद्ध धम्माची दीक्षा घेण्याच्या घोषणेपूर्वी त्यांचा अनेक धर्मांचा अभ्यास सुरूच होता. त्यात जवळचा आणि भारतीय समतावादी धम्म बाबासाहेबांना जवळचा व आपला वाटला. व त्याकडे ते आकृष्ट झाले होते. म्हणूनच बुद्ध धम्माच्या तत्त्वज्ञानातील व बुद्धाच्या आयुष्यातील अत्यंत महत्वाच्या स्थळाचे नाव त्यांनी आपल्या घराला दिले. बिहार राज्यातील नालंदा जिल्ह्यातील राजगृह हे स्थळ मगधाची पहिली राजधानी होती. राजागृहाला अनेक बौद्ध सत्ताधाऱ्यांचे कार्यकाल अनुभवास आलेत. बिम्बिसार, अजातशत्रू व खुद्द बुद्धाचा वावर इथे होता. अश्या बुद्धाच्या वारसा लाभलेल्या याच भूमीत पहिल्या बौद्ध संगीतीत निर्माण झालेले ‘विनिंपिटक’ याच धरतीवर लिहिले गेले. असा हा ‘राजगृह’ चा ऐतिहासिक संदर्भ घेऊन बाबासाहेबांनी आपल्या घराला ‘राजगृह’ हे सार्थ नाव दिले.</div><div>बाबासाहेबांना ग्रंथासाठी घर करण्यासाठी त्यांचे ग्रंथप्रेम कारणीभूत आहे. याची प्रचीती त्यांचे ग्रंथ घेऊन येत असलेली जहाज बुडाल्यावर त्यांना जे अतोनात दु:ख झाले होते यावरून लक्षात येते. बी.आय.टी. चाळ परळ येथील अपुरी जागा व नित्य वाढणारा ग्रंथ संग्रह त्यामुळे अनेक अडचणींना तोंड द्यावे लागायचे. इंग्लंड अमेरिकेतील ग्रंथालये त्याची भव्यदिव्यता कशी असते याचा शास्त्रशुद्ध अभ्यास करून त्यांनी राज्गृहाचा आराखडा बनविला होता. परळ येथील बी.आय.टी.चाळ सोडून त्यांनी १९३३ मध्ये पहिले कुटुंबाला स्थलांतरित केले नंतर लायब्ररी व नंतर बाबासाहेब राजगृहावर राहावयास आले. माता रामैने केलेल्या त्यागाचे हे स्वप्नपूर्तीतील घर पाहून जीव हरखून गेला होता. दर रविवारी चार वाजता त्या पोयबावडी च्या चाळीत जाऊन स्त्रियांना राज्गृहावर येण्याचे सप्रेम आमंत्रण देत. आपल्या मालकीचे घर होण्याचा परमोच्च आनंदच या प्रसंगावरून दिसून येतो. ‘चारमिनार’ इमारतीतील खोल्या भाड्याने दिल्या होत्या त्यातून मिळणारे मासिक भाडे होते त्यातून बाबासाहेब ग्रंथ खरेदीसाठी खर्च करीत. मात्र उरलेल्या पैशातून या काळात माता रमाईने अनेक दागिने केले होते. खैरमोडे सांगतात त्याप्रमाणे डिसेंबर १९३४ मध्ये त्या दागिन्यातील बरेचसे दागिने विकलेत. शिवाय चारमिनार इमारतही ९ मे १९४१ साली विकली. </div><div>एकूणच असा या राजगृह निर्मितीचा प्रवास आहे. या राजगृहावर अनेक दिग्गजांचे पदस्पर्श झाले आहेत. बाबासाहेबांच्या मार्गदर्शनासाठी सतत राबता राजगृहावर असायचा. देशाचे संविधान निर्मितीचे अनेक पाने या राजगृहाने पाहिले आहेत. लाहोरच्या जातपाततोडक मंडळाच्या परिषदेसाठी तयार केलेले भाषण हिंदू धर्मावरील व वेदावरील टीकेमुळे नाकारले होते व ती परिषदच रद्द केली होती. ते भाषण नंतर पुस्तक रूपाने ‘अॅनिहीलेशन ऑफ कास्ट्स’ या नावाने प्रकाशित केले. हा ऐतिहासिक ग्रंथ राजगृहाच्या अचल भिंतीनी अनुभवला आहे. अनेक योजना, बेत या राजगृहाने पाहिले आहेत. ‘वेटिंग फोर व्हिजा’ हे बाबासाहेबांचे एकमेव स्वचरित्र इथेच शब्दबंधित झाले. स्वतंत्र मजूर पक्षाची स्थापना, त्याची ध्येय-धोरणे, जाहीरनामा याच अचल वास्तूत रचल्या. </div><div>संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीत मार्गदर्शकाची भूमिका डॉ. बाबासाहेबांची होती. राजगृहावर त्यासाठी अनेक दिग्गजांचा पदस्पर्श झाला आहे. संयुक्त महाराष्ट्राची व्यूहरचना अनेकदा राजगृहात बसून केली गेली. त्यात प्रबोधनकार ठाकरे, कॉमरेड डांगे, एस.एम. जोशी, आचार्य अत्रे, सेनापती बापट सारखे विभूती सहभागी असायचे. </div><div>धर्मांतराची घोषणा केल्या नंतर इटालियन भिक्षू लोकनाथ यांनी बाबासाहेबांची भेट घेऊन बौद्धधम्माचा स्वीकार करण्याची विनंती केली ती राजागृहावरच. तुम्ही शीख धर्माचा स्वीकार करा असे सुचवणारे हिंदू महासभेचे नेते डॉ. मुंजे यांनीही राजागृहावरच भेट घेतली होती. या राजगृहावर त्यांचा आवडता डॉग टॉबी याचा स्वच्छंद वावर होता. त्यांची आवडती कार याच राजागृहाच्या आवारातून या महामानवाला घेऊन जायची. या आणि अशा अनेक आठवणी या राजागृहाच्या कणाकणात साठवून आहेत.</div><div>बाबासाहेबांच्या व्यक्तीमत्वात दडलेला कलावंत थोडाबहुत राजगृहवर दुसून येतो. संगीताचे धडे घेणे किंवा संगीत मैफली ऐकणे प्रत्यक्ष कार्यक्रमस्थळी जाऊन शक्य नसायचे त्यामुळे राजगृहावर ते संगीताच्या मैफली आयोजित करायचे, एक अत्यंत हळवा प्रसंग या निमित्ताने सांगावासा वाटतो. तो असा, आपल्या व्यग्र कार्यातून सायंकाळी एखाद दिवशी संगीत ऐकण्याची इच्छा झाली की हक्काने बालगंधर्वांना पाचारण करायचे. राजगृहावर बालगंधर्व बाबासाहेबांच्या आमंत्रणाला आवर्जून मान देत. अशाच एका मैफलीत कार्यक्रम रंगतदार झाला. बाबासाहेबांच्या आवडीच्या अनेक रचना त्यांनी तल्लीन होऊन गायल्या. आणि बाबासाहेबांनी बालगंधर्वांना संत चोखामेळा यांचा अभंग “जोहर मायबाप जोहार” गाण्यासाठी विनंती केली. चोखोबांचा ‘जोहार मायबाप जोहार” हा अभंग एवढ्या आत्मीयतेने तल्लीन होऊन बालगंधर्वांनी गायला की बाबासाहेबांना डोळ्यातील अश्रूंच्या धारांना रोखता येणे अशक्य झाले. ‘राजगृहा’ने हा हळवा भावबंध साक्षात अनुभवला. </div><div>संपूर्ण जगात ग्रंथासाठी घर बांधणारा एकच महामानव होता नभूतोनभविष्यती आयुष्याच्या उत्तरार्धात बाबासाहेबांना दिल्ली सोडणे शक्य झाले नाही. मुंबईत आल्यावर ते राजगृहावर यायचे. अखिल आंबेडकरवाद्यांसाठी ही केवळ निर्जीव वास्तू नाही; तर ती अचल चेतानागृह आहे. ज्यात माझ्या बाबांच्या अनेक वारसांचा शेवटचा प्रवास इथूनच झालाय. माता रमाई, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, भैय्यासाहेब तथा यशवंत आंबेडकर, माईसाहेब/ डॉ. सविता आंबेडकर यांच्या कलेवराचे अंतिम दर्शन राजागृहाने प्रचंड वेदनेने अनुभवले. म्हणूनच आमच्या स्फूर्तीचे, प्रेरणेचे ते चेतनागृह आहे.</div><div>=====*****=====<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEincfdNuT01g2hscdwdyIW-J_9YAFPBMpvjpquvbMsiSAqknAiOnnXXgc4UL2Zq1PDiKnL-B2-qgOxD1zCmrJWZy3pNOtd6dZ65iDGjVePsqZ7oqeaLgreb1DW6nQSxFrpokCCeAog08dHm/s1600/1603731455070483-1.png" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
<img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEincfdNuT01g2hscdwdyIW-J_9YAFPBMpvjpquvbMsiSAqknAiOnnXXgc4UL2Zq1PDiKnL-B2-qgOxD1zCmrJWZy3pNOtd6dZ65iDGjVePsqZ7oqeaLgreb1DW6nQSxFrpokCCeAog08dHm/s1600/1603731455070483-1.png" width="400">
</a>
</div></div>Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-59526011598416325652020-04-12T07:39:00.000-07:002020-04-12T07:39:37.115-07:00बाबासाहेब तुम्ही गेल्यापासून... <b>बाबासाहेब तुम्ही गेल्यापासून...</b><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgyVP18Hn4cOYrab4pDW8a2q5-qkRpVjvtsObIhqS7hg9Ge7cofVKUR54iR9oc9EvI2kqIIOIODv2L2_U9bPZax4jl8nbr32Jpd8NwJuS-rif7WHBDpjH2bNcs2saktOGe7PtvEMuf3zaAq/s1600/1586702166381563-0.png" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
<img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgyVP18Hn4cOYrab4pDW8a2q5-qkRpVjvtsObIhqS7hg9Ge7cofVKUR54iR9oc9EvI2kqIIOIODv2L2_U9bPZax4jl8nbr32Jpd8NwJuS-rif7WHBDpjH2bNcs2saktOGe7PtvEMuf3zaAq/s1600/1586702166381563-0.png" width="400">
</a>
</div><div><br></div><div>बाबासाहेब तुम्ही गेल्यापासून...</div><div>आम्ही तिथेच आहोत... </div><div>राजगृहाच्या पायरीवर...</div><div>ढळू दिला नाही कोपराही</div><div>आमंत्रणे भिरकावून बसलो</div><div>'हिंदू' कॉलनीच्या गस्तीवर...</div><div><br></div><div>बाबासाहेब तुम्ही गेल्यापासून...</div><div>आम्ही तिथेच आहोत...</div><div>हिंदू कोड बिलाच्या पानावर...</div><div>शब्दही जीर्ण होऊ दिला नाही</div><div>सुधारणा त्यांनी केल्या असतील...</div><div>मात्र, पाठांतर आमच्या वस्तीवर</div><div><br></div><div>बाबासाहेब तुम्ही गेल्यापासून...</div><div>आम्ही तिथेच आहोत...</div><div>२६, अलीपुर रोडवर...</div><div>'आम्ही भारताचे लोक' होऊन</div><div>संविधानाचे रक्षक होऊन</div><div>अष्टोप्रहर संसदेच्या दारावर</div><div><br></div><div>बाबासाहेब तुम्ही गेल्यापासून...</div><div>आम्ही तिथेच आहोत...</div><div>लंडनच्या स्मृतीतील स्थळावर...</div><div>आमूलाग्र असेल बदलले जग</div><div>कवेलूही बदलू दिला नाही असा</div><div>दबदबा निर्माण केला जगावर</div><div><br></div><div>बाबासाहेब तुम्ही गेल्यापासून...</div><div>आम्ही तिथेच आहोत...</div><div>नागपूरच्या 'दीक्षाभूमीवर'...</div><div>बावीस प्रतिज्ञांचे धडे घेत</div><div>दरेकाने दरेकाला दीक्षा देत</div><div>लक्ष्य बौद्धमय भारतावर</div><div><br></div><div>बाबासाहेब तुम्ही गेल्यापासून...</div><div>आम्ही तिथेच आहोत...</div><div>आम्ही तिथेच आहोत...</div><div>आम्ही हललोच नाही...</div><div>१९५६ पासून...</div><div><br></div><div>- पद्माकर तामगाडगे</div><div><br></div>Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-34904088609144998682018-07-31T08:38:00.000-07:002020-07-06T02:22:02.520-07:00ब्रेस्ट टॅक्स आणि नांगेली<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div dir="ltr" trbidi="on"><div dir="ltr" trbidi="on">*"Breast Taxes and Nangali via Sunny Leone"*</div><div dir="ltr" trbidi="on"><br></div><div dir="ltr" trbidi="on">singing the praise of our Prosperous culture</div><div dir="ltr" trbidi="on">to telling the pride of our traditions</div><div dir="ltr" trbidi="on">our throat does not dry up.</div><div dir="ltr" trbidi="on">And we never stoop.</div><div dir="ltr" trbidi="on"><br></div><div dir="ltr" trbidi="on">From our maternal culture to the advertising hub</div><div dir="ltr" trbidi="on">take a snap oh good man!</div><div dir="ltr" trbidi="on">Where was the Left's strong woman empire, </div><div dir="ltr" trbidi="on">and as well there are also the devotees of Sunny Leone.</div><div dir="ltr" trbidi="on">There is worship of mother-goddess. </div><div dir="ltr" trbidi="on">And at the same they are sucking</div><div dir="ltr" trbidi="on"> the mother honour at every square. </div><div dir="ltr" trbidi="on">And Empire of Travancore drew up the Breast tax</div><div dir="ltr" trbidi="on">in the name of Mulkkram.</div><div dir="ltr" trbidi="on"><br></div><div dir="ltr" trbidi="on">And in the history of Kerala</div><div dir="ltr" trbidi="on">Nangeli go to closed one practice permanently</div><div dir="ltr" trbidi="on">the breast will not keep open and</div><div dir="ltr" trbidi="on">Taxes will not be taxed On the basis of breast size.</div><div dir="ltr" trbidi="on">She Cut the breast and keeping into banana leaf.</div><div dir="ltr" trbidi="on">She maintains the honors of feminism. </div><div dir="ltr" trbidi="on">Kicking out on the orthodox end.</div><div dir="ltr" trbidi="on"><br></div><div dir="ltr" trbidi="on">Leone ,do you get some insight?</div><div dir="ltr" trbidi="on">You, you are the Google Search of the Year.</div><div dir="ltr" trbidi="on">and Best Porn star as well.</div><div dir="ltr" trbidi="on">Your brewing business reached to the top.</div><div dir="ltr" trbidi="on">Ungrateful history will worship you as goddess.</div><div dir="ltr" trbidi="on">But Nangeli is still not in history ever.</div><div dir="ltr" trbidi="on"><br></div><div dir="ltr" trbidi="on">You,the great gorgi luminaries,who shaped and nurtured the Spartan combatant..</div><div dir="ltr" trbidi="on">Persuing the Stormy ballad of victory of nangeli</div><div dir="ltr" trbidi="on">Leave delusion,stop phantasm too...That they won't rise up to reinstate, to restore the summit of great feminist empire of vaam</div><div dir="ltr" trbidi="on"><br></div><div dir="ltr" trbidi="on">- Padmakar Tamgadge</div><div dir="ltr" trbidi="on">Translated by : Dr. Jagatanand Bhatkar</div><div dir="ltr" trbidi="on"><br></div></div><div dir="ltr" trbidi="on"><br></div><div dir="ltr" trbidi="on"><br></div><div dir="ltr" trbidi="on">ब्रेस्ट टॅक्स और नांगेली थ्रो सन्नी लिओनी </div><div dir="ltr" trbidi="on"><br></div><div dir="ltr" trbidi="on">हमारी समृद्ध संस्कृति के गुण गाते हुए</div><div dir="ltr" trbidi="on"> हमारी परंपराओं पर नाज करते हुए</div><div dir="ltr" trbidi="on">हमारा गला कभी नहीं सूखता</div><div dir="ltr" trbidi="on">ना कभी हम झुकते </div><div dir="ltr" trbidi="on"><br></div><div dir="ltr" trbidi="on">मातृसंस्कृति से लेकर विज्ञापन संस्कृति तक </div><div dir="ltr" trbidi="on">एक नजर डाल तू हे भले मनुष्य !</div><div dir="ltr" trbidi="on"> वामांओं की बलवान नारी सल्तनत है </div><div dir="ltr" trbidi="on">वहीं सन्नी लिओनी के भी भक्त है</div><div dir="ltr" trbidi="on"><br></div><div dir="ltr" trbidi="on">इस देशमें पूजा जाता है, देवी-माताआें को </div><div dir="ltr" trbidi="on">और नोच लिया जाता है, शरीर चौराहों पर </div><div dir="ltr" trbidi="on">वहीं पर 'त्रावणकोर' साम्राज्य का उदय होता है.</div><div dir="ltr" trbidi="on">'मुलक्करम' नामसे स्तनों पर महसुल...</div><div dir="ltr" trbidi="on">और केरल के इतिहास की एक प्रथा</div><div dir="ltr" trbidi="on">हमेशा के लिए बंद करती है 'नांगेली'.</div><div dir="ltr" trbidi="on">"बीना ढकें स्तन रखेगी नहीं और</div><div dir="ltr" trbidi="on">आकार पर स्तन का महसुल भुगतान करेगी नहीं ."</div><div dir="ltr" trbidi="on">केली के पत्ते में काटकर अपना स्तन </div><div dir="ltr" trbidi="on">सबंध नारीत्व का किया उचित सम्मान </div><div dir="ltr" trbidi="on">यहाँ के धर्मावलंबियों के पिछवाडे पर मारकर लात..</div><div dir="ltr" trbidi="on"><br></div><div dir="ltr" trbidi="on">लिओनीबाई तुझे कुछ अहसास होती है क्या?</div><div dir="ltr" trbidi="on">बेस्ट गुगल सर्च ऑफ दी इयर, पाॅर्न स्टार सम्मान मिलता है</div><div dir="ltr" trbidi="on">आैर तुम्हारा स्तन व्यापार ऊंचाई पर पहुंच जाता है .</div><div dir="ltr" trbidi="on">कृतघ्न यह इतिहास तुम्हारा भी देवी स्वरूप पूजन करेगा ? किंतु 'नांगेली' को आज भी इतिहास में कोई स्थान नहीं है.</div><div dir="ltr" trbidi="on"><br></div><div dir="ltr" trbidi="on">स्पार्टन योद्धाओं के सृजन करने वाले गोर्गी की वारीश हो तुम </div><div dir="ltr" trbidi="on">'नांगेली' के साहस की यशोगाथा सुनकर </div><div dir="ltr" trbidi="on">वामांओं की नारी सल्तनत फिर प्रस्थापित होगी ही नही</div><div dir="ltr" trbidi="on">इस भ्रम में मत रहों...</div><div dir="ltr" trbidi="on"><br></div><div dir="ltr" trbidi="on">- पद्माकर तामगाडगे</div><div dir="ltr" trbidi="on">अनुवाद : डॉ. बी. डब्ल्यू. गायकवाड</div></div><div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><br></div><div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">मूळ कविता</div><div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
ब्रेस्ट टॅक्स आणि नांगेली <br>
<br><br>
आमच्या समृद्ध संस्कृतीचे गोडवे गातांना<br>
आमच्या परंपरेचा अभिमान सांगतांना<br>
आमचे नरडे सुकत नाही, आम्ही कधी झुकत नाही.<br>
<br>
मातृसंस्कृतीपासून जाहीरात संस्कृतीपर्यंत<br>
एक कटाक्ष टाक तू भल्या माणसा !<br>
जिथे वामांचे बलाढ्य स्त्रीसाम्राज्य आहे<br>
तिथेच सन्नी लिओनीचेही भक्त आहेत<br>
<br>
याच देशात पूजले जाते देवी-मातांना<br>
आणि शोषले जाते शरीराचे लक्तरे चौकाचौकात<br>
तिथेच त्रावणकोर साम्राज्य आकारते<br>
'मुलक्करम'च्या नावाने स्तनांवर कर...<br>
आणि केरळच्या इतिहासातील एक प्रथा<br>
कायमची बंद करते 'नांगेली'<br>
"स्तन उघडे ठेवणार नाही.<br>
आकारानुसार स्तनकर भरणार नाही."<br>
केळीच्या पानात कापून आपले स्तन<br>
सबंध स्त्रीत्वाचा करते उचित सन्मान<br>
इथल्या सनातन्यांच्या बुडावर लाथ मारून...<br>
<br>
लिओनीबाई तुला काही बोध होतोय का?<br>
बेस्ट गुगल सर्च ऑफ दी इयर, पाॅर्न स्टार पुरस्कार मिळतो<br>
अन् तुझा स्तन व्यापार शिगेला पोहोचतो<br>
कृतघ्न इतिहास तुलाही देवी म्हणून पूजेल?<br>
पण नांगेलीला अजूनही इतिहासात स्थान नाही.<br>
<br>
स्पार्टन योद्धा घडवणार्‍या गोर्गीच्या वारस तुम्ही<br>
नांगेलीच्या धैर्याची यशोगाथा ऐकून<br>
वामांचे स्त्रीसाम्राज्य पुन्हा उभारणारच नाहीत<br>
या भ्रमात राहू नका...<br>
<br>
- पद्माकर तामगाडगे<br>
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjZsHFmREHVlQZHVKsYF_dkzMwWTuuJZUOfRpMsKSwyVYUwlI-N_D9Ndb-J7dZVaXjijDcKIewwvzzt2oYELHflngTLR2GCtabNoTppEN7RM7jhEvmlXp1M3fYHokiIynkC1I15s9HI_6Jy/s1600/images.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="298" data-original-width="494" height="193" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjZsHFmREHVlQZHVKsYF_dkzMwWTuuJZUOfRpMsKSwyVYUwlI-N_D9Ndb-J7dZVaXjijDcKIewwvzzt2oYELHflngTLR2GCtabNoTppEN7RM7jhEvmlXp1M3fYHokiIynkC1I15s9HI_6Jy/s320/images.jpg" width="320"></a></div>
</div>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-3968213432665027392018-04-13T21:26:00.000-07:002018-04-13T21:26:35.636-07:00सदिच्छा. ..<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
*सदिच्छा* ...<br />
<br />
सद्या वेद, अथर्व, पार्थ वगैरे वगैरे. ...<br />
मेडिकल, इंजिनिअरिंग वगैरे वगैरे ची<br />
यशस्वी तयारी करतात.<br />
<br />
सम्यक, प्रशीक, दीक्षा, प्रज्ञा वगैरे वगैरे<br />
एमपीएससी, युपीएससी, जेआरई वगैरे वगैरे ची<br />
बाजी मारतात.<br />
<br />
संभा, गण्या, शिवा, वगैरे वगैरे<br />
पोरं सार्वजनिक उत्सवांची, सभां वगैरे वगैरे<br />
जीव लावून जय्यत तयारी करतात.<br />
<br />
सर्वाना यशाच्या अगणित सदिच्छा....<br />
<br />
<br />
- पद्माकर तामगाडगे</div>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-16191752298494496222017-06-16T07:19:00.000-07:002017-06-16T07:19:26.157-07:00माणसा तुझ्या कोणत्या दिशा तुला बाध्य आहे?<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjUn11sppYNX0juYEcKpagiJMgXv-rQgRkrhmx-F-nAkUe14HBuO_A5W7eRaJlRY5rzsuvXuykOG6BLz6WH4CuBL4pyxM1dM3J2a_7wbnCftReZlQrUNbmOqBn7HFwHVlD9XTZdrd_zIO_O/s1600/kinara...poem.jpg" imageanchor="1" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><img border="0" data-original-height="416" data-original-width="582" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjUn11sppYNX0juYEcKpagiJMgXv-rQgRkrhmx-F-nAkUe14HBuO_A5W7eRaJlRY5rzsuvXuykOG6BLz6WH4CuBL4pyxM1dM3J2a_7wbnCftReZlQrUNbmOqBn7HFwHVlD9XTZdrd_zIO_O/s1600/kinara...poem.jpg" /></a><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiQKEaBZ45f_8oZH3pUW53jYJCT1EZinXs1hEoEmq4sdc0LLqcLQLlshOVwOnYHZhAByUHuEzAydfhD_qqv3d-CGKmduiMrqWiECqN5NSjN2ybcuISxXe9wKVqm9Tj3vJMnxW7VXTRgO5qQ/s1600/vsc1.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" data-original-height="168" data-original-width="300" height="112" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiQKEaBZ45f_8oZH3pUW53jYJCT1EZinXs1hEoEmq4sdc0LLqcLQLlshOVwOnYHZhAByUHuEzAydfhD_qqv3d-CGKmduiMrqWiECqN5NSjN2ybcuISxXe9wKVqm9Tj3vJMnxW7VXTRgO5qQ/s200/vsc1.jpg" width="200" /></a></div>
<div class="separator" style="clear: both; text-align: justify;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS", sans-serif; font-size: 13pt;">माणसा तुझ्या कोणत्या दिशा तुला
बाध्य आहे?</span></b><b><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></b></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">माणसा तुझ्या कोणत्या दिशा तुला
बाध्य आहे?</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">तुझ्या मुक्त विहंगला
जात-भाषा-प्रांतांचे कसले कडे आहे? </span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">कोलंबसाला चहूदिशांनी विचारले?</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">सागराच्या लाटांनी फटकारले?</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">आशिया खंडाच्या दाराशी येऊन,</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">त्याने कोणत्या भाषेत सुसंवाद केला?</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">अमेरिगो व्हेस्पुसीने भारतीय
खलाशाला,</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">आधी जात-धर्म-भाषा विचारली असेल
का?</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">वास्को-द-गामा तू जवळ होता,</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">खऱ्या जम्बुद्विपाच्या </span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">तू आलास पण तुला भारत सापडला नाही.</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">युरोप ते भारत फक्त प्रवास झाला.</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">इथे इसवीसनापूर्वीच भूमंडलीकरण
अवगत होते </span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">माणसांच्या माणूसपणाचे सर्वत्र
बिगूल वाजत होते.</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">चार्वाक, बुद्ध नावाचे दार्शनिक
भूमीच्या कणाकणात तेवत होते</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">वैश्विक माणूस घडविण्याचा
तत्त्वांश याच भूमीत रुजला</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">कोलंबसा-व्हेस्पुसी-वास्को तुमचे
ध्येय व्यापाराचे</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">तुमच्या हेतूंना स्वार्थाची किनार</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">साधनाला निर्धन आणि निर्धनांची </span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">शोषण शृंखला जहाजात टाकून</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">इथे कशाला आणलीस...</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">उत्तरेतील गोचीड आधीच पोट फुगवून
तडकताहेत</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">चले जाव!...</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">चले जाव !!...</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">असे आमच्या श्रमण संस्कृतीत बसत
नाही</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">नाहीतर केव्हाच पृथ्वी पादाक्रांत
केली असती या ध्येयवेड्यांनी </span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">सर्वच कलेचे धडे त्यांना अवगत आहे</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">अगदीच वेळ आली की </span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">कला नैपुण्याचे प्रात्यक्षिके
दाखवतात ;</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;">माणवतेसाठी......</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span lang="EN-US" style="background-color: white; font-family: "Arial Unicode MS", sans-serif;"><span style="color: red;"> --------------------------------------------------------------</span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span lang="EN-US" style="background-color: white; font-family: "Arial Unicode MS", sans-serif;"><span style="color: red;"><br /></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin: 0cm; text-indent: 0cm;">
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"> -पद्माकर तामगाडगे</span><span lang="EN-US" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></span></span></div>
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><span style="font-family: "Arial Unicode MS", sans-serif; text-indent: 0cm;"> </span> </span></span><br />
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><br /></span></span>
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><br /></span></span>
<span style="background-color: white;"><span style="color: red;"><br /></span></span>
<br /></div>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-85793033147454874112016-11-25T19:05:00.001-08:002016-11-25T19:07:35.881-08:00We The People of India ...<p dir="ltr">आम्ही भारताचे लोक....</p>
<p dir="ltr">भडक माथी कडक केली<br>
परजलेल्या पोलादासारखी<br>
धर्मनांगीचे विष ओतून<br>
पोलादाला तडक दिली.<br>
आता पोलाद तुटेल <br>
किंवा शिर कटेल</p>
<p dir="ltr">पानापानतले मुलतत्त्वे वाचून<br>
एकेक श्लोक दहन केला<br>
त्या प्रतिशोधाचा क्षण आला<br>
भडक माथी दक्ष झाली<br>
दीक्षाभूमी लक्ष्य केली.....</p>
<p dir="ltr">पहिलेच पान ; यज्ञात दान...<br>
"We The People of India...<br>
आम्ही भारताचे लोक....."<br>
आम्ही भारताचे.... आम्ही आम्हालाच जाळतोय...<br>
आम्ही आमचेच स्वदहन करतोय...<br>
आम्ही भारताचे, भारत आमचा<br>
मी भारताचा, भारत माझा<br>
मग....</p>
<p dir="ltr">भडक माथी नरमली<br>
मनातल्या मनात शरमली<br>
ग्रंथाची पाने उलटली<br>
'We The People of India...<br>
आम्ही भारताचे लोक....'<br>
मी भारताचा ; भारत माझा</p>
<p dir="ltr">जत्था विव्हळला, आणखीच खवळला<br>
'ही दगडं कुणी पेटवली?...'<br>
जत्था ज्वाला होऊन वळला<br>
आता पेटवूनच द्यायचे ठरले...<br>
दीक्षाभूमीला पाठ देऊन,<br>
जत्था विरुद्ध दिशेने सरसावला<br>
'भडक माथी कडक करणा-या<br>
कारखाण्याला भडाग्नी द्यायला...'<br>
आता लक्ष्य बदलले....<br>
आता भक्ष्य बदलले...</p>
<p dir="ltr">आम्ही भारताचे लोक...<br>
आम्ही भारताचे लोक...<br>
आम्ही भारताचे लोक...</p>
<p dir="ltr">कवी - पद्माकर तामगाडगे, मुंबई</p>
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjDgBvcJvtbnFJl0Tu382VaMy89fsgWZqXuwcjeaF7SCF5EhYwE8lZ_Th9uQHoL58mIc7GSbPmucMezmOdqqiijNjzfzq0mPajbRC9tJs9jLMYHHZPSboXa8HiZx35GK0euehO2CbSAnkLD/s1600/downloadfile.png" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"> <img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjDgBvcJvtbnFJl0Tu382VaMy89fsgWZqXuwcjeaF7SCF5EhYwE8lZ_Th9uQHoL58mIc7GSbPmucMezmOdqqiijNjzfzq0mPajbRC9tJs9jLMYHHZPSboXa8HiZx35GK0euehO2CbSAnkLD/s640/downloadfile.png"> </a> </div>Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-70153445996203569632016-11-25T08:05:00.001-08:002016-11-25T08:06:24.959-08:00एक स्त्रीवादी कवयित्री <p dir="ltr">एक स्त्रीवादी कवयित्री <br>
लिहिते पुरुषी व्यवस्थेविरुद्ध, <br>
बंडखोर, विद्रोही काव्य.<br>
मिळवते शाल-श्रीफळ आणि <br>
बक्कळ रकमेचा पुरस्कार, <br>
सात जन्माचा पती करतो त्याचा स्वीकार...</p>
<p dir="ltr">- पद्माकर तामगाडगे</p>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-49360865571801997512016-11-23T18:35:00.001-08:002016-11-23T18:35:23.489-08:00कवितेचा जन्म?<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
कविता साहित्य प्रकार<br />
<br />
“Read not to contradict and confute, nor to believe and take for granted, nor to find talk and discourse, but to weigh and consider” <span class="Apple-tab-span" style="white-space: pre;"> </span>-Francis Bacon (1561-1626)<br />
“प्रतिवाद करण्यासाठी म्हणून किंवा खंडन करण्यासाठी म्हणून वाचन करू नका किंवा विश्वास ठेवण्यासाठी म्हणून किंवा गृहीत धरण्यासाठी म्हणून किंवा चर्चा करण्यासाठी किंवा विवेचानासाठी म्हणून देखील वाचन करू नका. तर वाचन करा समर्थ होण्यासाठी म्हणून, स्वतंत्रपणे विचार करण्यासाठी म्हणून.”<br />
<span class="Apple-tab-span" style="white-space: pre;"> </span>-फ्रान्सिस बेकन(१५६१-१६२६)<br />
<br />
माणसाला जशी आपली बोलीभाषा आपल्या सहवासातून अर्जित होत असते मात्र ती होत असतांना त्याला नकळत ती अवगत होते. जाणीवपूर्वक ती शिकावी लागत नाही. तसेच जगभरातील साहित्यात कविता हा साहित्य प्रकार रुजलेला दिसतो. मराठी आणि भारतीय साहित्यातही कविता हा साहित्य प्रकार प्राचीन काळापासून रुजलेला आहे. त्याचे मूळ शोधल्यास ते आपल्याला पौराणिक-महाकाव्य इत्यादींच्या ग्रांथिक अवशेषात सापडतात. मात्र तिथेच शोधाचे मार्ग अडकवून संशोधनाचे मार्गाच खंडित झाल्याचे भास होऊन आपला पुढील शोध संपवतात. तरीही एक प्रयत्न केल्यास असे दिसते की या महाकाव्यातील श्लोकात आलेल्या कारीकेच्या अनुषंगाने शोध घेतल्यास कवितेचे मूळ शोधण्याचा नव्याने प्रयत्न होऊ शकतो.<br />
कविता आणि समीक्षा यांचा शोध घेतांना या पृथ्वीतलावरील पहिली कविता व त्या कवितेची पहिली समीक्षा कोणती? याचा शोध घेतल्यास सदर आख्यायिका सांगितली जाते. ती अशी,<br />
“वाल्मिकी ऋषी भारद्वाज नावाच्या शिष्यासह तमसा नदीकाठी स्नानसंध्येस योग्य जागा शोधात होते. त्या वेळी त्यांना एका झाडावर एक कामासक्त आणि मैथुनमग्न असे क्रौंच पक्ष्याचे जोडपे दिसले. तेवढ्यात जवळपास उभ्या असलेल्या एका निषादाने बाण मारून त्या जोडप्यापैकी नराचा अकारण वध केला. बाणाने जखमी झालेल्या आणि वेदनांनी तडफडणाऱ्या प्रियकराला पाहून त्याची पक्षीण प्रेयसी करून स्वरात विलाप करू लागली. वाल्मिकींना ते दृश्य पाहून अतिशय करुणा वाटली आणि त्यांच्या मुखातून सहजस्फूर्त उद्गार बाहेर पडले : ‘हे निषादा, ज्या अर्थी क्रौंच जोडप्यापैकी काममोहित झालेल्या एका निरपराध पक्ष्याचा तू अकारण वध केला आहेस त्या अर्थी तुला (ह्या जगात) कधीही प्रतिष्ठा मिळणार नाही.’<br />
मा नषाद प्रतिष्ठां त्वमगमः शाश्वती समाः |<span class="Apple-tab-span" style="white-space: pre;"> </span><br />
यत्क्रौंचमिथुनादेकमधी: काममोहितम् ||<br />
<br />
पण हे सहजस्फूर्त उद्गार नेहमीच्या पद्धतीने उच्चारले गेले नव्हते; ते होते छंदोबद्ध आणि म्हणूनच अभिनव. कवितेचा तो पृथ्वीवरील जन्म होता. देवांनी तत्काळ पुष्पवृष्टी करून अनुष्टुभ वृत्तातील कवितेचा जन्म साजरा केला, तर साक्षात ब्रह्मदेवांनी त्यामागे आपली प्रेरणा आहे हे वाल्मिकींना सांगून कवितेला आशीर्वाद दिला. पण आपल्या उद्गाराच्या अभिनव अशा छंदोबद्धतेने आश्चर्यचकित झालेल्या वाल्मिकींनी प्रश्न केला, “मी जे उच्चारले ते काय आहे?” (किम् इदम् व्याहर्तम मया|)<br />
अशाप्रकारे वाल्मिकींच्या छंदोबद्ध उद्गाराने कवितेचा आणि ‘किम इदम्’ ह्या प्रश्नाने समीक्षेचा जन्म झाला आणि तोही लगेचच. असे सांगितले जाते. या पुढे जाऊन असे लक्षात येते की<br />
<br />
“यावज्जीवेत् सुखं जीवेत, नास्ति मृत्युरगोचरः |<br />
भस्मी भूतस्य देहस्य पुनरागमनं कृतः|”<br />
<br />
हा चार्वाकांचा श्लोक काय कविता नाही काय? तर कविताच आहे आणि तीही वाल्मिक ऋषींच्या आधीची आहे. ती अशी की, नवव्या शतकाच्या अखेरीस झालेल्या जयंत भट्ट या नैयायिकाच्या ‘न्यायमंजिरी’त हा पूर्ण श्लोक आला आहे. नंतर मात्र या श्लोकाला प्रक्षिप्त करून चौदाव्या शतकातील माधव विद्यारण्य या वेदांत्याने ‘नास्ति मृत्युरगोचरः’ हा श्लोकार्ध गाळून ‘ऋण कृत्वा धृत पिबेत’ हे बदनाम वचन घुसविले. मात्र हा श्लोक छंदोबद्ध कविताच आहे. चार्वाकाचा उल्लेख महाभारतात येतो याचा अर्थ महाकाव्य लिहिण्याआधी चार्वाकाचे साहित्य उपलब्ध होते. ते जनमनात आधीच पोहचले होते. याचाच अर्थ वरील “मा नाषाद....” या पहिल्या कवितेच्या आधीही कविता सापडते आणि हा मान चार्वाकाला जातो. मग आद्य कवी चार्वाकच असे म्हणता येईल.<br />
भारतीय तत्त्वज्ञानाचे गाढे अभ्यासक देवीप्रसाद चटोपाध्याय यांच्या ‘लोकायत’ या ग्रंथात आणि इतरत्र दर्शन शास्त्राच्या अभ्यासकांनी जो निष्कर्ष मांडला आहे तो वेदाचा आरंभ ऋगवेद होय आणि इ. स. च्या पंधराशे वर्ष आधीचा कालखंड सांगितला जातो. ज्या गीतेवर शंकराचार्यांनी भाष्य लिहिले ‘शांकरभाष्य’ ते इ.स. च्या ९ व्या शतकात लिहिले. त्या आधी ८०० किंवा ९०० शे वर्ष आधी खुद्द श्रीकृष्णाने गीता सांगितली असे सांगितले जाते. याचाच अर्थ महाभारताचा कालखंड हा इ.स. पूर्व ८ वे किंवा ९ वे शतक सांगितले जाते. महाभारतात चार्वाकाला भर सभेत जिवंत जळल्याचा व त्याच्या लोकायत दर्शनाचा उल्लेख येतो म्हणजे महाभारताच्या आधी चार्वाकाचा कालखंड गृहीत धरता येतो. म्हणजेच वेदाच्या प्रारंभीच चार्वाकाने समाजातील विषमव्यवस्थेला कडाडून विरोध केला. हे उघड आहे. गीतेचे सूत्रबद्धरूप पहिल्यांदा लिहिले गेले ते बादरायणी यांच्या ‘ब्रह्मसूत्र’ ग्रंथाच्या रूपाने तो इ. स. च्या पहिल्या शतकात.<br />
<span class="Apple-tab-span" style="white-space: pre;"> </span>या सगळ्या संदर्भावरून असे लक्षात येते की आद्य कविता कोणती? तर, चार्वाकाच्या लोकायत दर्शनशास्त्रातील श्लोक ही छंदोबद्ध रचनाच आद्य काव्य ठरते. आणि वरील भारतीय साहित्येतीहासात आद्य काव्याचे प्रमाण सांगितले जाते ते याकालानुक्रमाच्या पुराव्यावरून फोल ठरते. यानंतरही अनेक बुद्ध वचने मौखिक रूपाने जनमनात पसरलेली होती ती ‘उदान’ म्हणून प्रसिद्ध आहे ही पाली भाषेतील कवनेच आहे. त्यातून बुद्ध तत्त्वज्ञान ओतप्रोत भरलेले आहे जे अखिल मानवांसाठी आज आणि उद्याही अत्यावश्यक आहे. मानवाच्या कल्याणासाठी एकमेव आहे.<br />
(संदर्भ :- भारतीय तत्त्वज्ञान- एस. जी. सरदेसाई)<br />
<br />
“आगही दामे-शुनीदिन जिस कदर चाहे बिछाए,<br />
मुद्दआ अन्का है अपने आलमें-तकरीर का |”<br />
(तू आपल्या जाणिवेचे जाळे वाटेल तेवढे पसरव तरी पण माझ्या म्हणण्याचा मथितार्थ एका चिमणीप्रमाणे आहे. तुझ्या जाळ्यात ती फसणार नाही.)<br />
<br /></div>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-67335605901760369662016-06-24T09:07:00.000-07:002016-12-10T23:28:13.714-08:00मास्तर. ...<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
<div>
<span style="line-height: normal;">मास्तर...</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;"><br></span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">मास्तर.....</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">समजूनच नाही राह्यलं पेरलं तेवढंय नायी उगवत</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">लेकी-बायकोचंत सोडाच पण दोन येळंचं कसं भागन</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">मास्तर तुम्हीच सांगा प्रॉब्लेम कोठी असंन?</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;"><br></span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">सालं वर्षानुवर्ष संकरीत बियाने दगा देऊन रायले</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">आंब्याच्या झाडाले कावूनसन्या फनसं येऊन रायले</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">आन बाभळीच्या झाडाले देखने फुलं येऊन रायले</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;"><br></span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">बापाच्या हातानं वावर फुलारलं होतं</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">बाप गेल्यावर भावानं विदेशी एंड्रेल फवारली</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">तवापासुनस काळी माय वांझोटी झाली</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;"><br></span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">रातदिस मशागत करून बापानं</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">धम्माची टॉनिक पाजली होती</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">तवा कणसं टरारून वर येत होती </span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;"><br></span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">भावा-भावात हिशे-वाटणी झाल्यावर </span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">सुपीक माह्य अन कोरडं ठाण त्याचं?</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">कायबी कळत नाय या फरकाचं </span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;"><br></span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">रातच्याले माह्या पिकावर </span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">सोडते चराले अमेरिकन सांड</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">आन डुर्कावते दोन्ही पायात हिल्गवून आंड</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;"><br></span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">मास्तर आता तुम्हीच सांगा </span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">कुठवर देऊ या वावरावर ध्यान</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">का घेऊ दोऱ्यात अडकवून मान?</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;"><br></span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">तू एक कर.....</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">रगारगात आंबेडकर पेर</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">बघ कसं डौलदार पिक येईल</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">मनूच्या भूमीला भडास दे !</span></div>
<div>
<span style="line-height: normal;">बघ कसे क्षणार्धात ठीक होईल.</span></div>
<div>
<br></div>
<div>
<br></div>
<div>
- पद्माकर तामगाडगे </div>
</div>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-82606350842238107072015-09-01T22:59:00.001-07:002015-09-02T00:39:16.743-07:00बाप नावाचा माणूस<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
बाप नावाचा माणूस<br />
<br />
'बाप' हा कोणत्या रसाचा संयोग आहे?<br />
आपण जाणताच 'उत्साह' त्याचा स्थायी आहे.<br />
<br />
सुखदुःखाची पिळदार वीण कधी सैल होऊ देत नाही<br />
कोसळणार्या दुःखाची आप्तांना झळ बसू देत नाही<br />
इवल्याशा पंखात आभाळ सामावणारा जागल्या आहे<br />
डोळ्यांत करुणा पण अश्रूंची त्याला मनाई आहे<br />
आपण जाणताच 'उत्साह' त्याचा स्थायी आहे.<br />
<br />
शृंगाराचा भूतकाळी डेटा रिसायकलबीन मध्ये आहे<br />
विभाव आलंबनाचा प्रत्यय घ्यायला फारंच रसविघ्ने आहे<br />
मंचावरचा रंग आता भयंकराच्या आवर्तात फिरतोय<br />
भावाचा संचार सदोदित भवतालात भीरभीरतोय<br />
रौद्राची ढाल अन् क्रोधाची तलवार हीच कमाई आहे<br />
आपण जाणताच 'उत्साह' त्याचा स्थायी आहे.<br />
<br />
बिभत्सतेचा स्वानुभव क्षणाक्षणाला झेलून घेतो<br />
अदभूताच्या विहंगतेला अंतरंगी रेलून देतो<br />
जुगुप्सा नाही, विस्मय नाही कष्टाने तो कातळ होतो<br />
असे नाही रे ! संसाराचा अवघा रस पातळ होतो?<br />
मिळून अवघ्या आठ रसाचा फक्त 'बाप'च स्थायी आहे<br />
आपण जाणताच 'उत्साह' त्याचा स्थायी आहे.<br />
<br />
'बाप' नावाच्या सात्विकतेला अनुभावाचे वावडे आहे<br />
सानथोरांच्या हर्षक्षणांचे त्याच्यासाठी सोहळे आहे<br />
अंतरंगातील काजळलेल्या चित्तवृत्तीचा मधूरस आहे<br />
हर्षखेदादी रसरसलेला 'बाप' नावाचा माणूस आहे<br />
भरकटलेल्या गणगोत्याच्या वाटेची ती समई आहे<br />
आपण जाणताच 'उत्साह' त्याचा स्थायी आहे.<br />
<br />
-पद्माकर तामगाडगे<br />
<br />
<br />
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEheGPrHmzK8uhxoGhujq5d5hUc-RnpExhTA-NZsLpSMC7XIR0xfpgL3GQID3ujzsvrWmGfCipxN81VKHY8Nc1j6VCf4dV1xPnKtxsPnpMMAfrWIqyOfGOu6xIC9wwOM9Dw-jLyLRpMrl7oz/s1600/k6DQ1K1mTJxBiPrADH10n1iyFAXUB3f_WRObm9dQzeqNRogX-qI5mYDd686_wuJLSxy3MbmFqZ4m1qRzmsFQnI_s1coaX4U5DaxFpGcVovRnXu32_LN523Q7Qgd984afSqoWV1c%253Dw473-h311-nc.jpeg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="131" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEheGPrHmzK8uhxoGhujq5d5hUc-RnpExhTA-NZsLpSMC7XIR0xfpgL3GQID3ujzsvrWmGfCipxN81VKHY8Nc1j6VCf4dV1xPnKtxsPnpMMAfrWIqyOfGOu6xIC9wwOM9Dw-jLyLRpMrl7oz/s200/k6DQ1K1mTJxBiPrADH10n1iyFAXUB3f_WRObm9dQzeqNRogX-qI5mYDd686_wuJLSxy3MbmFqZ4m1qRzmsFQnI_s1coaX4U5DaxFpGcVovRnXu32_LN523Q7Qgd984afSqoWV1c%253Dw473-h311-nc.jpeg" width="200" /></a></div>
</div>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-72649380923594851442015-02-09T23:31:00.001-08:002015-02-10T03:07:52.618-08:00ग्लोबल जाळ्यात अडकलेला स्पायडरमॅन<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
ग्लोबल जाळ्यात अडकलेला स्पायडरमॅन<br />
<br />
खेड्याची वेस ओलांडून गाव ग्लोबल झालं<br />
संस्कृतीच्या रक्षकांनी भरली खाऊजाची बारुद<br />
मूलतत्तववादाच्या तोफेत<br />
आणि उडवला बार... झाला दाणाफान माणूस...<br />
मकडी का जाल हो; या हो इंटरनेट का<br />
जाळ्याचा धर्म सावज पकडणे...<br />
<br />
दोस्ता, या वेबदुनियेची दुनियादारी समजण्याची कप्यासीटी<br />
तुझ्या एज्युकेशनल डिग्रीत नाहीये.....<br />
नांगराचा फार, कासरा, धु-यावरचे हिरवे कुरण<br />
ऑनलाईन मागवता येत नाही...<br />
जमिनीला डबल डेकर करुन दुप्पट उत्पादन घेशीलही<br />
इथे आकाशाची चादर अन् जमिनीचा बिछाना सुटत नाही<br />
सोशलसाईट्स, ब्लॉग, वेबसाइट्स, ऑनलाईन मार्केटिंग<br />
डेबिट, क्रेडिट, अन् वानावानाचे कार्ड्स.....<br />
त्यात अडकून विव्हळणारा श्रमिक, मजूर, अन् जगाचा पोशिंदा शेतकरी....<br />
आपली काय चूक? याचं डोकं फोडून केला विचार<br />
तरी उत्तर गवसत नाही....<br />
कोळ्याचं जाळं, जाळयाचं महाजाळं<br />
कार्यकारणभावाचा जुळवता येत नाही भाव<br />
तेव्हा डोके फोडण्यापेक्षा ते लटकवलेले बरे<br />
म्हणून शांतीच्या मार्गाचे पाईक होतात...<br />
लाईफ, ईंसुरन्स, शासकीय आत्महत्येचे लाभार्थी<br />
कुटुंब मागे ठेऊन<br />
...आता स्पायडर टपून आहे....<br />
चूनचूनके मॅन गिळण्यासाठी....<br />
म्हणून आखाती देशाचं पेट्रोल गिळून ठेव...<br />
स्पायडरने गिळाले की त्याच्या पोटात<br />
ह्यूमनबाॅब होऊन स्फोट घडवण्यासाठी<br />
"मै नही तो तू भि नही"<br />
तसे आम्ही समतेचेच उपासक आहोत ना !<br />
ग्लोबल जाळ्यात अडकलेला स्पायडरमॅन...<br />
- पद्माकर तामगाडगे<br />
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhHQKpqEvToWllZX1jVNMeCiK_MA5Cf4FivDoaQuOQ6uiKuAJ48QbDOKr5c4vitHe4RkGtADcbHlGPp7pHTJ23uHbnCELH4vycUsgymvBk3Z6hK4W7mnhD0aM1pJTtCmVkfeBY7h5JpqHe5/s1600/spider_man_trapped_by_chahlesxavier-d37go9l.jpeg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhHQKpqEvToWllZX1jVNMeCiK_MA5Cf4FivDoaQuOQ6uiKuAJ48QbDOKr5c4vitHe4RkGtADcbHlGPp7pHTJ23uHbnCELH4vycUsgymvBk3Z6hK4W7mnhD0aM1pJTtCmVkfeBY7h5JpqHe5/s1600/spider_man_trapped_by_chahlesxavier-d37go9l.jpeg" height="320" width="228" /></a></div>
</div>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-8631244665582087262012-12-13T20:33:00.000-08:002012-12-13T20:33:09.531-08:00तृतीयपंथीयांची अवहेलना का ?<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
<!--[if !mso]>
<style>
v\:* {behavior:url(#default#VML);}
o\:* {behavior:url(#default#VML);}
w\:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
</style>
<![endif]--><br />
<!--[if gte mso 9]><xml>
<w:WordDocument>
<w:View>Normal</w:View>
<w:Zoom>0</w:Zoom>
<w:TrackMoves/>
<w:TrackFormatting/>
<w:PunctuationKerning/>
<w:ValidateAgainstSchemas/>
<w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid>
<w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent>
<w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText>
<w:DoNotPromoteQF/>
<w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther>
<w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian>
<w:LidThemeComplexScript>MR</w:LidThemeComplexScript>
<w:Compatibility>
<w:BreakWrappedTables/>
<w:SnapToGridInCell/>
<w:WrapTextWithPunct/>
<w:UseAsianBreakRules/>
<w:DontGrowAutofit/>
<w:SplitPgBreakAndParaMark/>
<w:DontVertAlignCellWithSp/>
<w:DontBreakConstrainedForcedTables/>
<w:DontVertAlignInTxbx/>
<w:Word11KerningPairs/>
<w:CachedColBalance/>
</w:Compatibility>
<w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel>
<m:mathPr>
<m:mathFont m:val="Cambria Math"/>
<m:brkBin m:val="before"/>
<m:brkBinSub m:val="--"/>
<m:smallFrac m:val="off"/>
<m:dispDef/>
<m:lMargin m:val="0"/>
<m:rMargin m:val="0"/>
<m:defJc m:val="centerGroup"/>
<m:wrapIndent m:val="1440"/>
<m:intLim m:val="subSup"/>
<m:naryLim m:val="undOvr"/>
</m:mathPr></w:WordDocument>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
<w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="true"
DefSemiHidden="true" DefQFormat="false" DefPriority="99"
LatentStyleCount="267">
<w:LsdException Locked="false" Priority="0" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Normal"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="heading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="35" QFormat="true" Name="caption"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="10" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" Name="Default Paragraph Font"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="11" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtitle"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="22" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Strong"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="20" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="59" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Table Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Placeholder Text"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="No Spacing"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Revision"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="34" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="List Paragraph"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="29" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="30" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="19" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="21" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="31" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="32" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="33" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Book Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="37" Name="Bibliography"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" QFormat="true" Name="TOC Heading"/>
</w:LatentStyles>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 10]>
<style>
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:"Table Normal";
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:"";
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
mso-bidi-font-size:10.0pt;
font-family:"Calibri","sans-serif";
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:Mangal;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}
</style>
<![endif]-->
<br />
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiyhlAtwX_nq3Jacb7dcql0sBq0gM3ia_8kP9aKK-Nj6tuowuCfncQ-LEP1HhOxVw6wtlJGnoHR-zCprT92Qmfk-p5_phjPVK43v2agO2wKm70YtBk50QdfOdIu7Oru4p_lYyiJJZDCu1dq/s1600/HIJRA.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="248" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiyhlAtwX_nq3Jacb7dcql0sBq0gM3ia_8kP9aKK-Nj6tuowuCfncQ-LEP1HhOxVw6wtlJGnoHR-zCprT92Qmfk-p5_phjPVK43v2agO2wKm70YtBk50QdfOdIu7Oru4p_lYyiJJZDCu1dq/s320/HIJRA.jpg" width="320" /></a></div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: center; text-indent: .5in;">
<br /></div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: center;">
<u style="text-underline: double;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 22.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">तृतीयपंथीयांची अवहेलना का ?</span></u><u style="text-underline: double;"><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 22.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></u></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right; text-indent: .5in;">
<b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR; mso-no-proof: yes;"><br /></span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">डॉ. पद्माकर
तामगाडगे,</span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>तृतीयपंथी, हिजडा, किन्नर, नपुंसक, षंढ असे नानाविध दुषणे
लावून मानवी समाजातील एका संवेदनशील जीवाचे, माणसाचे माणूसपण हिरावून घेणे हे
लाजिरवाणे नव्हे काय? जगात केवळ दोन लिंग अस्तित्वात आहे आणि ते म्हणजे स्त्री आणि
पुरुष. तिसऱ्या लिंगाच्या माणसाने कुठे जायचे? त्याला जगण्याचा अधिकार नाही का ?
वरील शब्द उच्चारताच हीन भाव उत्पन्न होतो. त्याचे कारण समाजाची मानसिकता हेच आहे.
महाराष्ट्र शब्द कोशात दिलेल्या अर्थानुसार ‘हिजडा’ म्हणजे पुरुष वेषधारी नपुंसक,
षंढ, निर्लज्ज- बीभत्स हावभाव, भाषण करणारा माणूस. किंवा निसत्व, दुबळा,
पौरुष्यहीन माणूस, त्यातही पुष्टी जोडून काही हिजडे स्त्रीवेशात गावात दरसाल
गरिबश्रीमान्तांकडून पैसे उकळतात त्यास वतनदार हिजडे म्हणतात. असे वर्णन येते. हे
संपूर्ण हीनता व्यक्त करणारे व याच मानसिकतेतून तृतीयपंथीयांना हीन वर्तन करण्यास
प्रवृत्त करणारी वागणूक हा समाज देतो. आज तृतीयापंथीयांच्या अशा बीभत्स स्थितीला
समाजाची मानसिकताच जबाबदार आहे. कारण माणूस म्हणून या समाजानेच नव्हे तर ज्याच्या
उदरी ते जन्माला आलेत त्या मातापित्यानेही त्यांना आपले कधी मानून जवळ केले नाही
हीच वास्तविकता आहे.</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>साधारणत: गर्दीच्या
ठिकाणी, रेल्वेत, लग्न प्रसंगी अशा ठिकाणी गाणे बजावणे करून हे तृतीयपंथी जगात
आहेत. मात्र त्यांना स्वाभिमानाने जगण्याचे एकही साधन या समाजव्यवस्थेने ठेवेले
नाही. खरे पाहू जाता जन्म हा माणसाच्या हाती नसतो की त्याने काय म्हणून आणि कुठे
घ्यावा? एखाद्या मातेच्या उदरी एखादा अधू, अपंग, अंध, बहिरा असा शाररीक विकलांग
असणारे मुल जन्माला येते तसेच लैंगिक<span style="mso-spacerun: yes;">
</span>विकलांग असणारेही जन्माला येतात. लैंगिक विकलांगता हे ही शारिरीक
विकालांगातच आहे. म्हणून लैंगिक विकलांग असणाऱ्यांना उपर्निर्दिष्ट हीन शब्दांचा
उच्चार न करता त्यांना ‘लैंगिक विकलांग’ म्हंटल्यास यथोचित होईल.<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>मानवी अर्भकांमध्ये कोट्यावधी जीन असतात.
अर्भकांच्या विकासासोबत त्याच्या अरबो प्रती बनतात. या अत्यंत जटील प्रक्रियेत करोडो
चुका होतात. मात्र या चुकांना सुधारण्यासाठी जीव-रासायनिक प्रक्रिया निसर्गदत्त
असते आणि या करोडो चुकांना पुन्हा सुव्यवस्थित करते. तरीही त्या प्रक्रियेतून
एखाद-दुसरा जीन हा दुरुस्त होत नाही. या कारणामुळे बाळ विकलांग जन्माला येते.
त्यास आपण अपंग किंवा विकलांग म्हणतो. त्यात लैंगिक कमतरता वा बिघाड झाल्यास त्यास
ना पुरुष ना स्त्री म्हणता येत. म्हणजेच लैंगिक विकलांग म्हणावयास हवे. मात्र तसे
न होता त्याला समाजात ‘हिजडा’, ‘छक्का’ ‘षंढ’ अशा नावाने हिणवतात. म्हणून त्यांना
इतर शारिरीक अपंग म्हणूनच पाहायला हवे. त्यासाठी ‘लैंगिक विकलांग’ हा शब्दप्रयोग
करावयास पाहिजे. कारण ही एक जेनेटिक समस्या आहे. भारतात उत्तर भागात याचे प्रमाण
अधिक आहे. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>लैंगिक विकलांग असणार्यांचे जीवन अत्यंत हालाकीचे असते अशा
पीडित असणार्यांच्या जीवनाचा पट रणजीत देसाई यांची कन्या पारू नाईक यांनी ‘मी का
नाही’ या कादंबरीच्या रूपाने मंडळी आहे नुकताच या कादंबरीवर आधारित जेष्ठ अभिनेत्री
अलका कुबल यांनी प्रसिद्ध नट मिलिंद गवळी यांच्या सहाय्याने रजत पाटावर आणली.
भारतीय तृतीयपंथांचे अध्यक्ष लक्ष्मीनारायण त्रिपाठी यांच्या जीवनावर आधारित ही
पटकथा आहे. या उपेक्षितांचे जीवन आता रुपेरी पडद्यावर आणण्याची अनेक सामाजिक
बांधिलकी असणाऱ्यांचे प्रयत्न जोमाने सुरु आहेत. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>हे नैसर्गिक लैंगिक विकलांग असणारे आणि भारतीयी समाजव्यवस्थेत
आपले उदरभरण करण्यासाठी स्वत:ला हिजडा संबोधून लैंगिक व्यवसाय करणारे व सोबतच
पारंपरिक जोगतीण, मुरली असणारे असे विविध प्रकार समाजात इतस्त: आपणास वावरतांना
दिसतात. जागतिक पातळीवर पुरुष ‘गे’ म्हणून आपले स्वतंत्र अस्तित्व निर्माण करतांना
दिसत आहेत. अनेकांना शारिरीक बदल घडवून आणावेसे वाटतात. मात्र लिंग परिवर्तन करणे
हे निसर्गाच्या विरोधी आहे. त्याचे शारिरीक धोके आहे. शरीराने पुरुषासारखा दिसणारा
आणि पुरुषी लिंग असणारा मात्र त्याचे सर्व वर्तन स्त्री सारखे करणारा लैंगिक <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>विकलांग नव्हे. तो एक मानसिक आजार आहे. शरीरातील
हार्मोन्स बदलले की त्याला स्त्री सारखे वर्तन करावेसे वाटते आणि मग तो
वेशभूषेपासून सर्वच वर्तन स्त्रीसारखे करू लागतो तज्ञ सांगतात की त्यांच्या
हार्मोन्सचे नियंत्रण केले तर तो पूर्वस्थित येऊ शकतो. नुकताच बॉम्बे हायकोर्टात
२१वर्षीय बिधान बरुआला लिंग बदल करण्याची परवानगी देण्यात आली आहे. त्याला वाटते
की त्याच्या पुरुषी शरीरात एक स्त्री वास करते त्यामुळे त्याला स्त्री होऊन
त्याच्या अभियान्त्रिक असणाऱ्या बॉयफ्रेंडशी लग्न करता येईल. ही आधुनिक पिढी
भावनेच्या आहारी जाऊन कायकाय करेल सांगता येत नाही. त्यावर मानसोपचार तज्ञांचे
उचित मार्गदर्शन घेऊन उपाय करणे येणाऱ्या समाज संरचनेसाठी उचित ठरेल. नाही तर
निसर्गाच्या विरुद्ध आपण असेच वागत राहिलो तर अनर्थ घडू शकेल. काहींना त्यांच्या
शारिरीक रचनेत असलेल्या लिंगाबाबत समस्या निर्माण होतात. अशा व्यक्ती लिंग
बदलासाठी सतत प्रयत्नशील असतात. निर्वाण समुदायातील व्यक्तींचे चिकित्सा करून लिंग
बदल घडवून आणल्याचे उदाहरण आपणास सांगत येईल. आणखी काही पुरुष समलैंगिक संबंध
प्रस्थापित करण्यासाठी किंवा त्यांना तसे आकर्षित करण्यासाठी स्त्रीवेष धारण करतात
त्यांना ड्रॅग क्वीन-साटला कोठीस असे म्हणतात. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>पाश्चात्य देशात व विकसित देशातही या लैंगिक विकलांग असणाऱ्या
व्यक्तीस आदरार्थी दर्जा मिळत नाही ओमान मध्ये झेनिथ म्हणजे मधला वर्ग. इस्लामच्या
शिकवणीनुसार त्यांना पुरुषांप्रमाणे सर्व हक्क दिले जातात. मात्र स्त्री किवा
पुरुष यांच्या प्रमाणे त्यांना समान लेखले जात नाही. भारतात तर त्यांना माणूस
म्हणून पहिले जात नाही. दक्षिण भारतात तृतीयपंथी लोकांना ‘अली’ असे नामाभिधान
आहे.त्यांना वेगळा जमातीचा दर्जा दिला आहे. उत्तर भारतात त्यांना ‘हिजडा’ असे
संबोधले जाते. त्यांना स्वतंत्र स्थान असून लग्न किंवा जन्म अशा सोहळ्याच्या वेळीच
फक्त मनाचे स्थान मिळते एरव्ही त्यांचे जीवन जगणेही मुश्कील होते. हिजडयांना
त्यांचे दैवत म्हणून बहुचरा मातेला मन देतात. महाराष्ट्रात ‘रेणुका देवीला’ तो मान
आहे. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>मुघल साम्राज्यात हिजड्यांना मानद स्थान होते. स्त्रियांच्या
रक्षण करण्यासाठी मुघल साम्राज्यात ते कार्य करीत असे. झिया जेफरीच्या निदर्शनात
आलेली एक गोष्ट ते नमूद करतात की<span style="mso-spacerun: yes;">
</span>हैद्राबाद हे संस्थान होते तेव्हा कित्येक मान्यवरांच्या घरात सेवक म्हणून
‘हिजडे’ सेवेत होते. असे असले तरीही आजचे या लैंगिक विकलांग असणाऱ्यांची गुजराण कशी
होते त्यांचे दैनंदिन जीवन कसे आहे याचा आढावा घेतला तर अत्यंत विषन्न होणारी
परिस्थिती पुढे येते. भारतीय तृतीयपंथी शुभ प्रसंगी आशीर्वाद देऊन मिळणाऱ्या
मानधनातून आपले पोट भरते. रेल्वे, बाजार, गर्दीचे ठिकाण पाहून आपल्या शैलीत टाळ्या
वाजवून भिक मागून आणि अत्यंत अनैसर्गिक शरीर विक्रय करून जीवन जगते. यांना के काम
करून जगण्यास प्रवृत्त कोणी केले ? याचे उत्तर म्हणजे भारतीय समाजव्यवस्था आणि
मानसिकता हेच होय. भारतीय कायद्यात या तृतीयपंथीयांसाठी काही कायदे नसले तरी<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>त्यांना मतदानाचा अधिकार , लग्न करण्याचा
अधिकार आणि स्वत:ची संपत्ती बाळगण्याचा, मिळविण्याचा अधिकार सामान्य माणसाप्रमाणेच
दिला आहे. भारतीय मानसिकते नुसार एखादी लैंगिक विकलांग मुल जन्माला आले की<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>त्याच्या आई-वडिलांना समाजात जगणे मुश्कील होते
त्यामुळे त्या पोटाच्या गोळ्याला ते अव्हेरून स्वत:ची सामाजिक प्रतिष्ठा जपतात
यातही अपवाद आहे. तो म्हणजे लक्ष्मीनारायण त्रिपाठी यांचे देता येईल. साधन असणारे
त्रिपाठी कुटुंबाने लैंगिक विकालांगत्व स्वीकारून जसे आहे तसे स्वीकारून सामान्य
मुलाप्रमाणे त्याचा सांभाळ केला. ही उदारता प्रत्येकच आई-वडिलांमध्ये उत्पन्न
झाल्यास त्यांच्या गुणांचा विकास नक्कीच होईल. भारतात त्यांना असमान व हीन
मानसिकतेमुळे आरोग्य, शिक्षण आणि रोजगार मिळविणे शक्य नसते. भारतीय दंड विधान कलम
३७७ नुसार असा कोणताही संभोग जो स्त्री आणि पुरुष दोघांव्यतिरिक्त असेल तो दंडनीय
गुन्हा आहे. हा कायदा १९६० साली ब्रिटिशांनी अमलात आणला होता.</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>लैंगिक विकलांग असणाऱ्या आणि सामान्य माणसांच्या कार्यशैलीत
फारसा फरक नसतो. जे कलाम एक पुरुष व स्त्री करू शकते तेच काम हे लैंगिक विकलांग
असणाऱ्या व्यक्तीही करू शकतात. मात्र समाजाच्या सर्वच स्तरातून त्यांची अवहेलना
केली जाते त्यामुळे त्यापासून ते वंचित राहतात. तरीही हे सगळं सहन करून अनेक जन
आता मुख्य प्रवाहाच्या दिशेने वाटचाल करू लागले आहेत. अशाच एका लैंगिक विकलांग
असणाऱ्याची गाथा उत्तर प्रदेशातील चांदोली जिल्यात एक तृतीयपंथी शिक्षिका म्हणून
विद्यार्थीप्रिय आहे. ३५ वर्ष असणारी स्वत:चे नाव लता सांगते. सर्वसामान्य
शिक्षकांप्रमाणे विद्यार्थ्यांना शिक्षणाचे धडे देत आहे. तिच्या प्रेमळ, निर्मल
स्वभामुळे मुलांची ती आवडती लतादीदी झाली आहे. १२ वी पर्यंत चांगल्या गुणांनी
शिक्षण तिने घेतले आहे. तसेच ३९ वर्षीय विद्याने हॉटेल मॅनेजमेंटची उच्च पदवी
घेतली आहे . फामिला ही एका स्वयंसेवी संस्थेच सेविका आहे. तृतीयपंथियांसाठी उत्सव
आयोजन ती दरवर्षी करीत असते. संध्या नामक तृतीयपंथी सांगते की कोलकात्यात आपल्या
कुटुंबासमवेत ती ताहते दोन भाऊ व तीन बहिणी असे तिचे कुटुंब आहे. तिचे गीरीया नामक
व्यक्तीशी लग्न झाले असून वैवाहिक जीवन सुरळीत आहे. मुंबईमध्ये लैंगिक विकलांग
असणाऱ्यांची सौंदर्य स्पर्धा घेतली होती. त्यात बॉबी लईशराम, राणी बोतारा, रितू
बावडी अर्पण बॅनर्जी यांच्या कडे पाहून कुणालाही ते तृतीयपंथी आहेत अशी शंकासुद्धा
येणार नाही </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>अशा स्वाभिमानाने जीवन जगणाऱ्या तृतीयपंथियांना समाजाच्या
मुख्य धारेत स्थान नाकारण्याचे कुणीही नाकारणार नाही मात्र तशी सामाजिक मानसिकता
तयार करणे गरजेचे आहे. हीच वेळ आपल्यावर आली तर. . . हा एक क्षण विचार केल्यास
त्यांच्या व्यथांचा केवळ अंदाज बंधने आपणास शक्य होईल.</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>तृतीयपंथीयांचा मुख्य धंदा कोणता? तर देहविक्रय भारतातील
चेन्नई, मुंबई, पुणे बेंगलोर इ. ठिकाणी खूप चालतो. गुड मैथुन व मुख मैथुन
केल्यामुळे त्यांच्यात </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">HIV <span lang="MR">ग्रस्तांचे प्रमाण खूप आहे. ‘हमसफर ट्रस्ट पुरुष वेश्यांवर संशोधन करत
आहे. त्यांनी एका शिबिरात ७६ उपस्थितांपैकी २४ पुरुष व ५२ तृतीयपंथीयांची </span>HIV<span lang="MR"> चाचणी घेतली त्यात त्यांना ५२ तृतीयपंथीयांपैकी ४० लोक </span>HIV<span lang="MR"> ग्रस्त असल्याचे निदर्शनास आले तर ३० टक्के तृतीयपंथीयांना लैंगिक आजार
होते. याचे कारण असे आहे की त्यांना आरोग्याबाबत ज्ञान नाही आहे. शिक्षणाचा अभाव
आहे. समाजाची अवहेलना असल्यामुळे जगण्याचे पर्याप्त मार्ग त्यांच्याजवळ नाही आहेत.
वैयक्तिक हक्कांची माहित नाहीं आहे. याला कारणीभूत समाजाची असणारी संकुचित
मानसिकता हीच आहे. त्यांना मुख्य प्रवाहात आणून त्यांना शिक्षण, रोजगार दिला तर
त्यांच्या जीवनाला नवे वळण मिळेल. </span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>मानवी मुलभूत हक्कानुसार, समानतेच्या तत्त्वानुसार तृतीय
पंथीयांना देखील व्यक्ती म्हणून समाजाने स्वीकारले पाहिजे. न्यायालय जसे लिंगभेद
करीत नाही तसे समाजानेही करू नये. प्रत्येक व्यक्तीला जीवन जगण्याचा अधिकार आहे.
न्यायापुढे सर्व व्यक्ती समान आहेत मग तृतीयपंथीयांनाच तो न्याय का दिल्या जात
नाही याचा सर्व व्यक्तींनी विचार करणे गरजेचे आहे. लैंगिक विकलांग असणाऱ्या
व्यक्तींना स्वाभिमानाने जगता यावे याकरिता समाजातून प्रबोधन व्हायला पाहिजे
जेणेकरून त्यांच्याबद्दलची हीनता पुसून त्यांच्याकडे सामान्य व्यक्ती म्हणून पाहता
येईल. त्यासाठी त्यांचे अज्ञान, शरीरविक्रय, अंधश्रद्धा यांपासून त्यांची सुटका
आणि सरकारी, खाजगी क्षेत्रात त्यांना सन्मानाने सामावून घेतले पाहिजे. राजकीय,
आर्थिक आणि सामाजिक क्षेत्रात सहभाग घेऊन त्या त्या ठिकाणी आपल्या कार्यक्षमतेची
चुणूक दाखविणे गरजेचे आहे त्यासाठी संसदेत त्यांना संधी देणारे विधेयक पारित केले
पाहिजे. स्वत:चे कुटुंब व जीवन व्यतीत करण्याचा हक्क त्यातून त्यांना मिळाला
पाहिजे. यासाठी अनेक समाजसेवी संस्था आज कार्यरत आहे त्यांचा नामोल्लेख करणे माझे
कर्तव्य आहे. त्यात ‘आशिया पॅसेफिक नेटवर्क ऑफ सेक्स वर्कर्स’ तृतीयपंथीयांच्या
सुरक्षित जीवनासाठी कार्य करते. ‘हमसफर ट्रस्ट’ आणि ‘सहार’ ही मुंबई, दिल्ली,
हैद्राबाद आणि मणिपूर इथे कार्यरत आहे. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">HIV<span lang="MR"> ग्रस्थांच्या व व्यसनविरोधी भूमिकेसंबंधी कार्यरत आहे. त्यांच्या
कार्याला व तृतीयपंथियांच्या जीवनाला माणूस म्हणून समाजाने स्वीकारावे हीच
सदिच्छा.</span></span></div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: center;">
<b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">*</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
</div>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-84885108108667785152012-10-31T05:45:00.001-07:002012-10-31T05:48:03.704-07:00स्मरण एका युद्धाचे : भारत-चीन १९६२<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
<!--[if !mso]>
<style>
v\:* {behavior:url(#default#VML);}
o\:* {behavior:url(#default#VML);}
w\:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
</style>
<![endif]--><br />
<!--[if gte mso 9]><xml>
<w:WordDocument>
<w:View>Normal</w:View>
<w:Zoom>0</w:Zoom>
<w:TrackMoves>false</w:TrackMoves>
<w:TrackFormatting/>
<w:PunctuationKerning/>
<w:ValidateAgainstSchemas/>
<w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid>
<w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent>
<w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText>
<w:DoNotPromoteQF/>
<w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther>
<w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian>
<w:LidThemeComplexScript>MR</w:LidThemeComplexScript>
<w:Compatibility>
<w:BreakWrappedTables/>
<w:SnapToGridInCell/>
<w:WrapTextWithPunct/>
<w:UseAsianBreakRules/>
<w:DontGrowAutofit/>
<w:SplitPgBreakAndParaMark/>
<w:DontVertAlignCellWithSp/>
<w:DontBreakConstrainedForcedTables/>
<w:DontVertAlignInTxbx/>
<w:Word11KerningPairs/>
<w:CachedColBalance/>
</w:Compatibility>
<m:mathPr>
<m:mathFont m:val="Cambria Math"/>
<m:brkBin m:val="before"/>
<m:brkBinSub m:val="--"/>
<m:smallFrac m:val="off"/>
<m:dispDef/>
<m:lMargin m:val="0"/>
<m:rMargin m:val="0"/>
<m:defJc m:val="centerGroup"/>
<m:wrapIndent m:val="1440"/>
<m:intLim m:val="subSup"/>
<m:naryLim m:val="undOvr"/>
</m:mathPr></w:WordDocument>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
<w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="true"
DefSemiHidden="true" DefQFormat="false" DefPriority="99"
LatentStyleCount="267">
<w:LsdException Locked="false" Priority="0" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Normal"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="heading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="35" QFormat="true" Name="caption"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="10" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" Name="Default Paragraph Font"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="11" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtitle"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="22" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Strong"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="20" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="59" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Table Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Placeholder Text"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="No Spacing"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Revision"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="34" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="List Paragraph"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="29" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="30" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="19" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="21" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="31" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="32" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="33" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Book Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="37" Name="Bibliography"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" QFormat="true" Name="TOC Heading"/>
</w:LatentStyles>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 10]>
<style>
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:"Table Normal";
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:"";
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin-top:0in;
mso-para-margin-right:0in;
mso-para-margin-bottom:10.0pt;
mso-para-margin-left:0in;
line-height:115%;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
mso-bidi-font-size:10.0pt;
font-family:"Calibri","sans-serif";
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;}
</style>
<![endif]-->
<br />
<div align="center" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: center; text-indent: .5in;">
<br /></div>
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhYL4qi8_2HzQ8T7hXcIMUeWiGlOnan6GIGERD-Aq2LPIB3MEV8jRGQwlN4-_xmXkY5IeDIwI3N8bkXXZMiOkx0M_YfnaLsjSA7_RAjMAq4refEQJ_jVdmRFRZ5GKKKzPPGGhGAOfF7VbH_/s1600/war+1962.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="231" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhYL4qi8_2HzQ8T7hXcIMUeWiGlOnan6GIGERD-Aq2LPIB3MEV8jRGQwlN4-_xmXkY5IeDIwI3N8bkXXZMiOkx0M_YfnaLsjSA7_RAjMAq4refEQJ_jVdmRFRZ5GKKKzPPGGhGAOfF7VbH_/s320/war+1962.jpg" width="320" /></a></div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: center; text-indent: .5in;">
<b><u style="text-underline: double;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 20.0pt; mso-bidi-language: MR;">स्मरण एका युद्धाचे : भारत-चीन १९६२</span></u></b><b><u style="text-underline: double;"><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></u></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right; text-indent: .5in;">
<b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR; mso-no-proof: yes;"><br /></span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">- डॉ. पद्माकर
तामगाडगे</span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;"><br /></span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 20.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span></span><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">भांडण घरातील असोत किंवा राष्ट्रांची संहार, विनाश, अशांती
होणारच. भांडणामुळे आपला प्रतिस्पर्धी व आपण स्वत:ही सुखी होत नाही. त्यात
दोघांचेही नुकसानच आहे. म्हणूनच जगाला भारतातून शांतीची शिकवण देणारा बुद्ध आज
सर्व राष्ट्रांना हवाहवासा वाटतो. कारण शांतीचे साम्राज्य येईल तेव्हाच सुख,
समृद्धी आणि विकास सुद्धा साधने शक्य होते. आपल्या जीवनाच्या ऐन उमेदीत रोहिणी
नदीचा वाद गौतमाने मोठ्या चातुर्याने सोडविला तो मध्यममार्ग जगाला आजही तितकाच
पोषक आहे. मात्र याचा अर्थ असा घेऊ नये की समस्येला घाबरून ही सोईस्कर पळवाट आहे.
शांती हे तत्व बुद्धाने माणसांच्या हितासाठी, त्याच्या सर्व सुखासाठी सांगितलेला
आहे. त्यात वैश्विकता आहे. प्रत्येक जीवाचं रक्षण आहे. जगण्यासाठी सोईस्कर असा
धम्माचा तो मार्ग आहे. म्हणून विश्वशांतीचा प्रणेता बुद्ध महान आहे. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>२० ऑक्टोबर १९६२<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>ला भारत-चीन युद्धाचा प्रारंभ झाला आणि सलग एक महिना
ते सुरु राहिले. २० ऑक्टोबर २०१२ ला<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>या
घटनेला ५० वर्षे पूर्ण झालीत. तसे चीन हे बुद्धिस्ट राष्ट्र आहे. म्हणजे ते
शांतीप्रिय आहे. तरीसुद्धा त्यांनी भारतासारख्या राष्ट्रावर आक्रमण करावे हे बिंग
५० वर्षात सुटले नाही. आणि सशक्त असणाऱ्या भारताला त्यांनी पराभूत करावे हे ही
तितकेच आश्चर्याचे आहे. या सगळ्या गोष्टींचा धांडोळा घेतला तर काही सूत्र हाती
लागतात. ५० वर्षाच्या कालखंडात अजूनही भारत चीन चे संबंध मैत्रीपूर्ण,
सौहार्द्रपूर्ण आहेत काय? की भविष्यात पुन्हा इतिहासाची पुनरावृत्ती होण्याचे
चिन्ह दिसत आहेत. सध्या चीन हा महासत्ता असणाऱ्या देशांच्या रांगेत मुसंडी
मारण्याच्या बेतात आहे. प्रचंड लोकसंख्या असणाऱ्या या देशाच्या महत्वाकांक्षा
जोमाने दिवसेंदिवस वाढतच आहे. साम्यवादाने पछाडलेला मात्र जागतिकीकरणाच्या काळात
भांडवलवादाला सोयीस्कर आपलेसे करून घेऊन. देशोविदेशाच्या बाजारपेठा काबीज करणारा
चीन आजचा आहे.</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>भारतावर चीनचे आक्रमण झाले
त्यावेळी देशाचे पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू होते. एक महिना देशावर युद्ध चालू
असतांना देशाच्या जनतेला दिलासा देण्यासाठी जवाहरलाल नेहरूंना वेळच मिळाला नाही.
या एका महिन्यात त्यांनी देशाच्या जनतेस केवळ युद्धाच्या पहिल्या दिवशी म्हणजेच २०
ऑक्टोबरला संबोधित केले. देशाचे पंतप्रधान म्हणून देशबांधवांचे मनोधैर्य
वाढविण्याची जबाबदारी त्यांच्यावर होती मात्र लढाई सुरु होण्या आधीच अत्यंत
नैराश्यपूर्ण प्रतिपादन त्या भाषणातून नेहरूंनी केले.<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>दुसऱ्या महायुद्धाच्या वेळी जेव्हा इंग्लंडला
जर्मनीसारख्या राष्ट्राकडून अनेक हल्ले पचवावे लागले तेव्हा ब्रिटनचे पंतप्रधान
चर्चिल यांनी राष्ट्राला प्रचंड जोश निर्माण होणारे भाषण केले, ‘आम्ही कोणत्याही
परीस्थितीत देशाची सुरक्षा करू. मग ते समुद्रांच्या किनाऱ्यावर असो, जमिनीवर व
रस्त्यावर असो आम्ही लढणार आहोत. आम्ही पहाडांवर जाऊन लढू मात्र शस्त्र खाली
ठेवणार नाही.’<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>या भाषणातून देशवासियांना
जी उर्जा लढण्याची मिळाली त्या उर्जेने हिटलरसारख्या निर्दय शासकाचेही शस्त्र टिकू
शकले नाही. किमान हीच अपेक्षा भारतीयांची नेहरूंकडून त्या वेळेस होती मात्र
नेहरूंचे अत्यंत निरुत्साही भाषण झाले. देशाच्या सरहद्दीवर असणाऱ्या आसाम
वासियांना धीर देणारा कुणी वालीच या प्रसंगी उरलेला नव्हता. या भाषणानंतर नेहरू एक
महिन्यानंतर देशांच्या जनतेसमोर आले. तेही अत्यंत दुखद बातमी घेऊन. २० नोव्हेंबरला
त्यांनी आपली हार मान्यच केली होती. देशाला आता अशा संकटांची सवय करून घेतली
पाहिजे. युद्धप्रांतातून येत असलेल्या बातम्या फारशा सुखद नाहीत. चीन हा दुटप्पी
भूमिकेची नीती खेळत आहे. एका बाजूला चीन शांतीच्या गोष्टी करतो तर दुसऱ्या बाजूला
देशावरचे हल्ले सुरूच आहेत. यावेळी वालौंग, सिला आणि बोमडीला इथे भारतीय सैनिकांचा
पराजय झाला हे नेहरुने मान्य केलेच होते. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>वास्तवात नेहरू सरकार चीनच्या
संदर्भात गंभीर नव्हते का? असा प्रश्न उपस्थित होणे स्वाभाविक आहे. मात्र राजकीय
उलाढाली इतक्या होत्या की त्याची नाळ पकडणे नेहरुलाही शक्य झाले नाही. आणि अनेक
चुकीचे पावले पडत गेली की ज्या चुका सुधारणे शक्य झाले नाही. नेहरूंचे आत्मचरित्र
लिहिणारे एस. गोपाल या संदर्भात लिहितात, काही गोष्टी इतक्या भयानक चुकीच्या
घडल्या होत्या की आज असे घडले नसते तर कुणाचा विश्वासदेखील बसला नसता. मात्र या
गंभीर चुका नेहरू सरकारकडून घडून गेल्या होत्या. यावर तत्कालीन राष्ट्रपती डॉ.
सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांनी सरकारने चीनवर सहज विश्वास ठेवला आणि वास्तवतेकडे
कानाडोळा केल्याचा गंभीर आरोप केला. नेहरू सरकारचा गुन्हा म्हणजे संरक्षण मंत्री
कृष्ण मेनन की जे १९५७ पासूनच संरक्षण मंत्री होते. त्यांची कृपादृष्टी असणारे व
युद्धाची धुरा सांभाळायला नेहरू सरकारने परवानगी दिलेले लेफ्टनंट जनरल बी.एम.कौल.
कौल यांना संरक्षण मंत्र्याच्या मोहाने पूर्वोत्तर युद्ध प्रभावित क्षेत्राचा
कमांडर बनविले. कौल एक प्रथम दर्जाचे सैनिकी नोकरशाह होते. सोबतच ते प्रचंड
स्फूर्तीदायक म्हणूनही त्यांची ओळख होती. त्यांचा जोश त्यांच्या महात्वाकांक्षेमुळे
अधिकच वाढला होता मात्र त्यांना युद्धाचा कोणताही अनुभव नव्हता. तरी सुद्धा कृष्ण
मेनन यांनी त्यांची नियुक्ती करून गंभीर चूक करून घेतली आणि नेहरू यांनी
डोळेझाकपणे या नियुक्तीला मान्यता दिली. <span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>चीन भारतावर आक्रमण करणारच नाही अशा अविर्भावात
नेहरू होते. भारत-चीन सीमेवर आधीपासूनच संघर्ष सुरु होता.<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>मात्र तो हिंसक नव्हता नोव्हेंबर १९५९ मध्ये
त्याला हिंसक वळण लागले. कोंगकाला या लडाख मधील ठिकाणी पहिल्यांदा रक्तपात झाला.
या नंतर अनेक चुकीचे निर्णय होत गेले. त्यासाठी देशाचे सूत्र सांभाळणारे पंतप्रधान
यांनाच जबाबदार धरावे लागेल. त्याचबरोबर अधिकारी, सल्लागार मंडळ आणि सेनादल हे
सुद्धा तितकेच जबाबदार आहेत. यापैकी कुणीही नेहरूंना सांगण्याची हिम्मत दाखविली
नाही की वर्तमानस्थिती काय आहे. कमांडर कौल हे अतिशय अपमानजनक वागणूक आपल्या सेना
प्रमुखांना देत असत. त्यामुळे के एस थिमैया यांच्याशी बाचाबाची होऊन शिगेला पोहचली.
त्यात त्याने राजीनामा दिला मात्र राजीनामा देऊ नये म्हणून त्यांना मनविण्यात आले.
तेव्हापासून तर सेना मेननच्या हुकमाची गुलाम झाली. जेव्हा कौल हिमालयाच्या उंच
प्रदेशात आजारी पडला तेव्हा त्याला दिल्लीला शुश्रुसेसाठी आणण्यात आले आणि
युद्धाचे सर्व प्रतिनिधित्व मेनन यांनी दिल्लीच्या मोतीलाल नेहरू मार्ग इथल्या
घरूनच सांभाळले. ह्या सगळ्या चुका संसदेत नंतर उमटल्या मात्र वेळ निघून गेला होता.
देशभर सर्वत्र संरक्षण मंत्री मेनन आणि कमांडर कौल यांच्याबद्दल असंतोषाची भावना
होती. तत्कालीन मंत्रिमंडळात नेहरू कठपुतली सारखे झाले होते. राष्ट्रीय
सुरक्षेसाठी केवळ विशिष्ठ लोकांचेच प्राबल्य होते. त्यात मेनन आणि कौल यांच्या
बरोबर परराष्ट्र मंत्री एम. जे. देसाई, गुप्तचर खाते बी.एन. मलिक, संरक्षण
मंत्रालयाचे संयुक्त सचिव एच. सी. सरीन हेच देशाची नीती निर्धारित करीत असत. या
सगळ्या गोंधळाचा फायदा माओ सरकारने उचलला आणि सोवियत संघाच्या शत्रुत्वाकडे
भारताने दुर्लक्ष केले. क्युबाच्या मिसाईल संकटाच्या वर्तेचा कुशलतापूर्वक माओने
उपयोग करून नीती ठरविली. या नीतीपासून गुप्तचर खाते अंधारातच राहिले परिणामत:
चीनला हल्ला करून भारतावर विजय मिळवणे सहज शक्य झाले. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>ही १९६२ सालची नेहरू सरकारची
अनागोंदी २०१२ च्या मनमोहन सरकारच्याही काळात अजूनही अतिविदाराकच आहे. चीन
शांततावादी असला तरी महत्वाकांक्षी आहे. म्हणून हळूहळू<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>भारताच्या भूखंडावर आपला हक्क सांगण्याचे धाडस
तो करीत आहे. इतिहासाची पुनरावृत्ती घडणारच नाही असे आत्मविश्वासाने कोणत्याही
भारतीयांना सांगता येत नाही. ही अराजकता व्यक्तिवादी राजकारणामुळे निर्माण होते.
भारतात विभूतीला महत्व अधिक व राष्ट्राला कमी त्यामुळे राष्ट्रीय भावना बोथट होत
आहेत. नुकताच गांधी यांना राष्ट्रपिता पदवी कुणी बहाल केली? हा प्रश्न
प्रसारमाध्यमांमधून गाजला. तिथे अनेकांच्या प्रतिक्रिया आल्या. देशाच्या संविधानात
दुरुस्ती करून गांधींना राष्ट्रपिता हा पुरस्कार द्यावा का? या वादात अनेक तथाकथित
गांधीवाद्यांनी संविधानापेक्षा गांधी मोठे आहे असे म्हणून अकलेचे तारे तोडले. ही
वर्तमान राजकारणाची व समाजकारणाची स्थिती देशाला कुठे नेईल. पुन्हा तोच इतिहास
घडविणार आहात काय? चीनने भारतावर आक्रमण करायचे ठरविले तर तुमच्याकडे क्षमता आहे
का त्यांना अडविण्याची? चीनी सैनिकांप्रमाणे आमच्या सैनिकांना योग्य प्रशिक्षण व
सुविधा देतात का?<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>चीनी सैनिकांकडे असणारे
रसद, दारुगोळा अत्याधुनिक शस्त्र भारतीय सैनिकांना देश पुरवतो का? लढाईत पाहिजे
असणारी क्रूरता आणि युद्धाचे परिपूर्ण कसब की जे शस्त्राविनाही लढता येईल<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>असे तंत्र भारतीय सैनिकांना अवगत करून दिले
आहेत काय? चीनी सैनिकांना प्रसंगी विना शस्त्रानेही लढता येते. कारण त्यांना कुंगफूचा
वापर करता येतो. कोणत्याही वस्तूंचा अवजार म्हणून वापर करता येतो. पोट भरण्यासाठी
नैसर्गिक साधनांचा प्रसंगानुरूप वापर ते करतात. हे भारतीय सैनिकांना साधेल काय?
चीनी सेनेत ‘मंगोल’ सैनिक आहेत. की जे जगातील सगळ्यात क्रूर आणि खुंखार म्हणून
ओळखले जातात. जेव्हा भारतावर नादीरशहा आणि चांगेज खान यांच्या स्वाऱ्या झाल्या
तेव्हा तिथे मंगोल सैनिक होते. त्यांच्यासारखे खुंखार सैनिक तयार करण्याचे
प्रशिक्षण केंद्र भारतात आहे? </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>ही वरील वास्तवता लक्षात
घेतली तर आपण पोकळ वासा घेऊन स्वत:चे सांत्वन करीत, पोकळ राष्ट्राभिमान घेऊन जगत,
स्वत:लाच फसवत आहोत हे लक्षात येईल. म्हणून देशाचे राजकारण व्यक्तीनिष्ठ,
विभूतीपूजक न होता. ‘मी प्रथम भारतीय आणि अंतिमही भारतीयच आहे.’ हे डॉ. बाबासाहेब
आंबेडकरांचे तत्व अंगिकारले पाहिजे. संसदेचा गाडा चालवणाऱ्यांनी देशाचा,
राष्ट्राचा विचार केला तर कोणत्याही राष्ट्राची वाकडी नजर करून पाहण्याची हिम्मत
होणार नाही. आम्हालाही युद्ध नकोच आहे. परंतु युद्धाची संधी आपल्या गलथानपणामुळे
आपण ओढवून घेतो. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आपला वचक निर्माण करण्यात आपण आजवर कमी
पडलो. यात सर्वस्वी आपले राजकारण, इथला विषमतावाद, जातीयता कारणीभूत आहे. म्हणून
पाकिस्तान सारखा लहानसा देशही भारताला जुमानत नाही. आम्ही दुबळे नाही तसेच आम्ही
एकसंघही नाही हीच वास्तवता आहे. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right; text-indent: .5in;">
<b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">*</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
</div>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-18529660392714923362012-10-26T05:46:00.001-07:002012-10-26T05:46:03.751-07:00. . . येणाऱ्या सळसळत्या भविष्या<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
<br />
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEicAPjGe21pol1N_1tfibnycuSP2MTmJebHJdcQK9i50aew30wYbh8K9pWd0GYnttOfA185SgcK9RD1v0-n9zFC2ajM6_lcXosZ7-LVMCPbkz6rNngf5vS3ouIFHDb6Z-2tny6Ni9tXIhRi/s1600/images+young.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="320" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEicAPjGe21pol1N_1tfibnycuSP2MTmJebHJdcQK9i50aew30wYbh8K9pWd0GYnttOfA185SgcK9RD1v0-n9zFC2ajM6_lcXosZ7-LVMCPbkz6rNngf5vS3ouIFHDb6Z-2tny6Ni9tXIhRi/s320/images+young.jpg" width="314" /></a></div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: center; text-indent: 0.5in;">
<br /></div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="text-align: center;">
<u><span lang="MR" style="font-family: 'Arial Unicode MS', sans-serif; font-size: 20pt; line-height: 115%;"><b>. . .
येणाऱ्या सळसळत्या भविष्या</b></span></u><b><u><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 20.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></u></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: right;">
<b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR; mso-no-proof: yes;"><!--[if gte vml 1]><v:shapetype id="_x0000_t75" coordsize="21600,21600"
o:spt="75" o:preferrelative="t" path="m@4@5l@4@11@9@11@9@5xe" filled="f"
stroked="f">
<v:stroke joinstyle="miter"/>
<v:formulas>
<v:f eqn="if lineDrawn pixelLineWidth 0"/>
<v:f eqn="sum @0 1 0"/>
<v:f eqn="sum 0 0 @1"/>
<v:f eqn="prod @2 1 2"/>
<v:f eqn="prod @3 21600 pixelWidth"/>
<v:f eqn="prod @3 21600 pixelHeight"/>
<v:f eqn="sum @0 0 1"/>
<v:f eqn="prod @6 1 2"/>
<v:f eqn="prod @7 21600 pixelWidth"/>
<v:f eqn="sum @8 21600 0"/>
<v:f eqn="prod @7 21600 pixelHeight"/>
<v:f eqn="sum @10 21600 0"/>
</v:formulas>
<v:path o:extrusionok="f" gradientshapeok="t" o:connecttype="rect"/>
<o:lock v:ext="edit" aspectratio="t"/>
</v:shapetype><v:shape id="Picture_x0020_1" o:spid="_x0000_i1025" type="#_x0000_t75"
style='width:87.75pt;height:117.75pt;visibility:visible'>
<v:imagedata src="file:///C:\Users\padmakar\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image001.jpg"
o:title="Dr PAdmakar Tamgadge"/>
</v:shape><![endif]--><!--[if !vml]--><!--[endif]--></span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: right;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">-डॉ. पद्माकर
तामगाडगे,</span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: right;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;">९८६९५८१६४७ </span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></b></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"> जगाने कूस बदलली तो काळ आपणास
सांगता येतो. १९६० नंतर हे जागतिक स्थित्यंतर प्रकर्षाने सर्व स्तरात जाणवायला
लागले. भारतातील सर्वसामान्य माणसांपासून ते नवकोट नारायणांपर्यंत सगळ्याच वर्गीय
पातळ्यांना कमी-अधिक प्रमाणात या झाला जाणवायला लागल्या होत्या. त्या तीक्ष्ण होऊन
आता असह्य व्हायला लागल्या आहेत. म्हणून लोकांची जगभरातील ओरड प्रत्येकाच्या
कानापर्यंत ऐकायला येत आहे. १९६० नंतर औद्योगिक क्रांतीबरोबरच ज्ञान, विज्ञान आणि
तंत्रज्ञान मोठ्या प्रमाणात विकास पाऊन सर्वसामान्यांच्या दारात उभे राहिले. जगात
आर्थिक महासत्ता होण्याच्या स्पर्धेत प्रत्येकच देश सहभागी होऊ लागला आणि वरकरणी
नकार दिसणारा देशही प्रत्येक देशाला स्पर्धकच समजायला लागला. खाऊजा धोरण आले
म्हणजे खाजगीकरण, उदारीकरण आणि जागतिकीकरण आणि सातासमुद्रापल्याडच्या सीमा क्षणात
जवळ आल्या हे विश्व आता ग्लोबलकूस झाले. आंतरराष्ट्रीय व्यापार-उद्दीम, विविध करार
झाले. एकमेकांसाह्य करू अवघे धरू सुपंथ म्हणत हातात हात घालून आपापला विकास काही
कूर्म गतीने तर काही तीव्र गतीने करत राहिले आणि हा आजचा दिवस उजाडला. मात्र आज
आणि उद्याच्या येणाऱ्या पिढीचे काय ? त्यांच्यापुढे काय मांडून ठेवणार आहोत आपण?
येणाऱ्या सळसळत्या भविष्याचे भविष्य आपणच कडेलोट करणार आहोत काय? येणार काळ
त्यांच्या साठी त्यांचा काल ठरणार आहे काय?. . . </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"> अमेरिका, इंग्लंड, रशिया,
चीन, जपान यासारखी वरकरणी सुखासीन व प्रगत दिसणाऱ्या देशाची व विकसनशील वा अविकसित
देशांची सध्या या वैश्विकारणात एकच स्थिती आहे. देशात असणाऱ्या लोकसंख्येच्या
तुलनेत भूभाग कमी पडत आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे अनेकांचे हात रिकामेच झाले आहे.
देशातील गरीब, मध्यमवर्गीय जनता जगण्याच्या स्पर्धेत रोज नामोहरम होत आहे.
भारतातील हे क्षण दररोज आपण अनुभवत आहोत. सरकार गरिबांसाठी रोज नवे संकट उभारत आहे
असे देशातील सत्तेत नसणाऱ्याना वाटत आहे. मग ते देशातील गरीब कोण? हे
ठरविण्यापासून ते साब्सिडीवरील ६ सिलेंडरपर्यंत रोज नवे नवे आव्हान पेलत आहे. इथली जनता दहशतीत जगत आहे. ही गत आजची आहे तर उद्या
काय? उद्याचा प्रश्न कसा असणार आहे. असे म्हटले जाते की देशाची धुरा भावी पिढीवर,
त्यांच्या खांद्यावर असते. आमच्या भावी पिढीचे खांदे खरेच आम्ही मजबूत करीत आहोत
की दुबळे? सत्तेवर जो पक्ष येतो तो आपल्या सत्ते साठी खोटी आमिषे जनतेला दाखवून
भूलवतात. या जगरहाटीत गरीब आणि श्रीमंत दोघेही पिचले जात आहेत आणि शासनकर्तेदेखील.
. . कारण जगानेच आपली असमर्थता दर्शविली आहे. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">आईएलओ म्हणजेच आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटन यांनी येणाऱ्या या
सळसळत्या भविष्याचे भाकीत वर्तविले आहे.
त्यांच्या अहवालानुसार संपूर्ण जगात १५ ते २४ या वयोगटातील ७.५ करोड युवक
बेरोजगार आहेत किंवा त्यांची दिवसाकाठी दोन डॉलर पेक्षा कमी मिळकत आहे. अशा
तरुणांची संख्या श्राम्शाक्तीच्या १३ टक्के आहे. या अहवालामध्ये असेही म्हटले आहे
की या स्थितीशी झगडण्याचे मानसिक त्राण नसल्यामुळे ४० लाख युवकांनी रोजगार
शोधण्याची मिथ्या कसरत सोडून दिली आहे. जगात अनेक युवक बेरोजगारीने त्रस्त आहेत.
त्यांच्यासाठी रोजगाराच्या संधी देशाने निर्माण केल्या पाहिजे. मात्र जागतिक
पातळीवर आर्थिक मंदी सुरु असल्यामुळे अनेक सशक्त कंपन्याही भूईस माथा टेकवीत
असल्याचे रोजच्या बातम्यांमध्ये आपण पाहतोच आहोत. आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटनेने
जगातील या उद्योगपतींना रोजगाराच्या संधी निर्माण करण्यास प्रयत्न करण्याचे
निर्देश दिले आहेत. आपापल्या क्षेत्रात ही तरुण पिढी वाकबगार आहे. मात्र त्यांच्या
क्षमतांचा विनियोग कुठे आणि कसा करावा याचे नियोजन ना तो देश करू शकत आहे ; ना
स्वयं तो युवक करू शकत आहे. त्यामुळे तकलादू स्थितीत तो अंशकालीन म्हणून कुठे तरी
श्रम करत आहे. ही स्थिती प्रत्येक क्षेत्रात आपणास दिसते. २००७ नंतर ही बेरोजगारी
सतत वाढतच आहे. २००९ मध्ये बेरोजगारीची अत्यंत बिकट स्थिती होती. सध्या ही स्थिती
अल्पशी सुधारली असली तरी या अहवालामध्ये नमूद केल्याप्रमाणे २०१६ पर्यंत
जगभरातल्या बेरोजगारीला नियंत्रित करणे शक्य होणार नाही असे सुतोवाच केले आहे. या
अहवालामध्ये सांगितल्याप्रमाणे युरोपमध्ये दर पाच तरुणांपैकी एक तरुण हा बेरोजगार
आहे. उत्तरी आफ्रिका मध्ये २७.९ टक्के युवक बेरोजगार आहेत. मागील वर्षाच्या तुलनेत
ही वाढ ५ टक्क्याने अधिक आहे. पूर्व-मध्य देशांमध्ये ही स्थिती २६.५ टक्के आहे.
पूर्व आशिया मध्ये प्रौढांच्या तुलनेत २.८ टक्के अधिक आहे. दक्षिण आशियामध्ये २००७
च्या तुलनेत बेरोजगारीत वाढ होऊन येणाऱ्या काळात ही स्थिती अत्यंत घटक ठरणार आहे.
या अहवालात आणखी एक कारण सांगितले ते कितपत समर्पक आहे याचा ठाव घेता येईल. त्यात
ते म्हणतात जगातील तमाम तरुण पिढी उच्च शिक्षण यासाठी घेत आहे कारण त्यांना रोजगार
उपलब्ध नाही. जगातील ६० लाख तरुण रोजगार न मिळाल्यामुळे समाजापासून दुरावले गेले
आहेत. कारण त्यांच्यामध्ये असणाऱ्या क्षमतांचा वापर समाजासाठी त्यांना करता येत
नाही आहे. सध्यातरी या महागर्तातेत सापडलेल्या तरुण पिढीला रोजगाराच्या संध्या
देणे महासत्ता असणाऱ्या देशानाही संभाव नाही आहे. येणारा काळ हा असा आहे.</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">आर्थिक महासत्ता समजल्या जाणाऱ्या अमेरिकेतही सध्या हीच
स्थिती आहे. अमेरिकेचे राष्ट्रध्यक्ष बराक ओबामा यांनी टॅक्स मध्ये कपात आणि
रोजगाराच्या संधी वाढविण्यासाठी एक विशाल योजना बनविली आहे. त्यात ४४७ अरब डॉलर खर्च
होणार आहे. मात्र ओबामा सरकारला खुद्द या योजनेमुळे काही लाभ होईल अशी खात्री वाटत
नाही. भारतात अशा योजना भ्रष्ट राजकारण्यांच्या खिशात जातात. मेलेल्याला आणखी
मारण्यात व टाळूवरचे लोणी खाण्यात भारतीय भ्रष्ट राजकारणी आघाडीवर आहेत. तरुणांच्या
हाताला काम दिले नाही तर ‘रिकामे डोके भूताचे घर’ म्हणतात त्याप्रमाणे ही तरुण
पिढी गुन्हेगारी प्रवृत्तीकडे आपसूकच वाहवत जाईल. तरुणांच्या मनगटातील प्रचंड
उर्जेचा वापर विधायक कामात झाला तर जगाचे कल्याण होईल. मात्र हेच हात प्रचंड
उर्जेने विघातक कृत्याकडे वळले तर विनाश अटळ आहे. भारतात इतर देशांच्या तुलनेत
प्रचंड बेरोजगारी आहे. त्यामुळेच खेड्या-पाड्यावरील तरुण व्यसनाधीन होत चालला आहे.
शिकलेला मुलगा पारंपरिक व्यवसाय वा शेती करण्यास तयार नाही. चार बुके शिकालेल्याला
ही हीन दर्जाची कामे वाटतात आणि त्यांच्या पदव्या त्यांना रोजगार उपलब्ध करून
देण्यास असमर्थ आहे. त्यामुळे पैशाची ऐपत असणारे लाच देऊन, डोनेशन देऊन नोकऱ्या
हस्तगत करतात. ज्यांच्या जवळ पैश्याची ऐपत नाही ते सरकार दरबारी, ठिकठिकाणी चपला
झिजवतात आणि नैराश्यापोटी व आलेल्या भ्रष्ट व्यवस्थेपोटी काही आत्महत्येस प्रवृत्त
होतात तर काही नक्षलवादाकडे वळतात. या सबंध रहाटीत जगाचा-देशाचा पोशिंदा शेतकरी कुठे
आहे? तर त्याला बी-बियाणे, खत, शेतकी औजारे यांच्यासाठी कर्जबाजारी व्हावे लागते.
सुगी आली की त्याला क्षणिक आनंद होतो. मात्र क्षणात पुन्हा त्याच दुष्टचक्रात जाऊन
पडतो कारण आलेले धान्य बेभाव दलाल-अडत्यांना देऊन त्यांना आपले कर्ज फेडायचे असते.
ते देऊनही ते फिटत नाही. तेव्हा येणाऱ्या वर्षासाठी बेगमी कुठून करणार.
सर्वसामान्यांना तर श्वास घेणेही दुरापास्त होत आहे. महागाईने उच्चांक गाठला.
दैनंदिन गरजाही पुरेशा भागविणे कठीण होत आहे. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">अशा स्थितीत देशाने काय पाऊले उचलायला पाहिजे? तर लहान-लहान
कुटीर उद्योगांना आर्थिक मदत देऊन त्यांना आर्थिक स्वावलंबी केले पाहिजे. शेती
व्यवसायाला हीन न समजता युवापिढीने आधुनिक तंत्रज्ञाचा वापर करून भरघोस उत्पादन
घेतले पाहिजे. बँकांची स्थिती सुधारण्यासाठी शेयर भागधारकांकडून पैसा उभारला
पाहिजे. बेरोजगार तरुणांना व्यावसायिक प्रशिक्षण, शिक्षण आणि नौकरी निश्चित केली
पाहिजे. श्रमाचे विभाजन करून कार्यक्षम असणाऱ्या हातांना क्षमतांचा उचित वापर केला
पाहिजे. आर्थिक विषमतेची दरी कमी केली पाहिजे. बाह्य देशांच्या भरोशावर आर्थिक
स्वावलंबनाचे दिवास्वप्न न बघता आपले आपण स्वयंपूर्ण कसे होऊ शकतो याचा
सूक्ष्मरीत्या अभ्यास करून. अबालवृधांपर्यंत निर्मितीचा हातभार कसा लागेल याच्या
योजना आखून त्याची अंमलबजावणी केली पाहिजे. देश्याच्या नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा,
भौगोलिक पर्यावरणाचा अभ्यासपूर्ण विनीयोग करून स्वावलंबी झाले पाहिजे. व्यावसायिक,
व्यावहारिक शैक्षणिक योजना आखून शिक्षणाचा आराखडा योजून शिक्षण व उत्पादन क्षमता
यांचा सहसंबंध प्रस्थापित केला पाहिजे. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">असे केले नाही तर इतर मुजोर देश दुर्बल पण नैसर्गिक सधन
असणाऱ्या देशावर आर्थिक गुलामगिरी लादून देश लुटून नेईल आणि आपण फक्त बघण्यावाचून
काही करू शकणार नाही. आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटनेने दिलेल्या सूचनेला दुर्लक्षून
चालणार नाही २०१६ पर्यंत अंध:कराच आहे. म्हणून देशाचे पहिले मजूर मंत्री, भारतीय
संविधानाचे शिल्पकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर म्हणतात </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">‘Do not depend upon God or Superman’, ‘Do not believe in
fate, Believe in your strength’ <span lang="MR">हे तत्व तेव्हापासूनच जगाने पाळले
असते तर ‘लाथ मारू तिथे पाणी काढू’ म्हणण्याची क्षमता इथल्या तरुण पिढीत आज असती.
माझ्या येणाऱ्या सळसळत्या भविष्या वेध घे ! सृजन तुझ्या मनगटातील विधायक क्षमतेवर अवलंबून आहे.</span><o:p></o:p></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<br /></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: right; text-indent: 0.5in;">
<b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;">*</span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"><o:p></o:p></span></b></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<br /></div>
</div>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-75035173270074461822012-10-24T06:14:00.002-07:002012-10-24T06:22:30.261-07:00हिमालया माफ कर ! <div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
<div class="separator" style="background-color: #351c75; clear: both; color: white; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjn_CeKf1bAby8FqCPtnrvVObMdoUL8VjBrFsIBIrvrIXbiHFhddHQTlMRTpCogvHBNikilgRrNUjqoVv3-YSqZTVGTR-OaMBKs-xXGY3vsj1FWrJG76LowT0O0oWIHSqzKMG-JC7AgvYf8/s1600/BAbasaheb+Ambedkar.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjn_CeKf1bAby8FqCPtnrvVObMdoUL8VjBrFsIBIrvrIXbiHFhddHQTlMRTpCogvHBNikilgRrNUjqoVv3-YSqZTVGTR-OaMBKs-xXGY3vsj1FWrJG76LowT0O0oWIHSqzKMG-JC7AgvYf8/s1600/BAbasaheb+Ambedkar.jpg" /></a></div>
<div style="background-color: #351c75; color: white;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 28.5pt;"> हिमालया माफ कर ! </span></b></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">हिमालया,</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तू इतका मोठा ?</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">साऱ्या पर्वतांना
लाजविणारा</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">इतिहासाची साक्ष
ठेऊन;</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">कित्त्येक शतकं
गाजविणारा.</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तुझ्या हिमतीचीही
द्यावी दाद.</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">जगाचा अनभिषिक्त
सम्राट सूर्य</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">त्यालाही थोपवून
धरलंस तू </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">आणि आजही हे
अजिंक्यपद तुलाच?</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">हिमालया,</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तू नाहीस नुसत्या
माती-गोटयाचा</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तू नाहीस केवळ
उत्तुंग एकसंघ पाषाणाचा</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तू नेसलेली
हिमवस्त्र उगीचच नाहीत,</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तू नाहीसच केवळ
अचेतनाचा पुतळा, </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तू आहेस सर्जनतेचा
महामेरू, </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तू प्रसविल्यास
अनेक हिमनद्या, </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तुझ्या आज्ञेने
थोपवून धरले उद्दाम मेघ, </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">आणि तुझ्याच
अंशातून जन्मल्या अनेक गंगा </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तू शांतीचा
विजिगीषू स्तूप आहे.</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तू सहनशीलतेचा कळस
आहे.</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">असंख्य तुफान,
वादळवारे तुला थरकापले,</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तरी तू तसाच अविचल
आहेस. </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">हिमालया,</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तू इतिहासाचा खरा
साक्षी</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तुझ्याच देखत
म्लेंच्छ इथे आले</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तुझ्या परोक्ष
पानिपत घडले</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तू पाहिलेस अनेक
रणसंग्राम</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तुझ्याच नजरेदेखत
घडला इतिहास. </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तू पाहिली आहेस
देशाची फाळणी </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">जातीजातीत धर्माधर्माची
महापातके</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">आणि इथेच
विश्वशांतीचा प्रणेता ‘बुद्धदेखील’</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">हिमालया,</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तू खरच खूप मोठा
आहेस</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">कारण आजही तुझं
अस्तित्व तसच आहे.</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">तुझं महत्पण
शब्दात लपेटत नाही, </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">हे खरं आहे, हा
इतिहास कधी लपत नाही </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">मात्र,</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">हिमालया माफ कर, </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">कारण तुझ्यावरही मात करून </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">तुलाच सर करणारा </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">द्विपाद माणूस होता </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">तुझ्याच शिखरावर जाऊन </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">जगाला चक्रावून सोडणारा </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">क्षणभर का होईना तुझ्यापेक्षाही </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">उंच होऊन तुलाच पराभूत करणारा </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">तुझं अद्वितीयपण इथेच संपवणारा,</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">माणूस. . .साधा माणूस. . .</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">आणि त्यातलाच शब्दातीत उत्तुंग नग </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">भारतभूमीच्या मूलनिवश्यांना,</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">नागवंशीय नागांना, दलित-पीडित, शोषितांना</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">जमिनीत घट्ट रुतलेल्या तुझ्या पायाप्रमाणे </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">पिढ्यानपिढ्या गाडून टाकलं होतं</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">त्या सर्व बहुजनांचा कैवारी </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">तुझ्यापेक्षा अगणित पटीने मोठा,</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">संविधानाचा महामेरू. . . </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">रंजल्या-गांजल्यांना नवजीवन देणारा<span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर तू पाहिलास. . . </span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">हिमालया,</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">तू खरंच खूप मोठा आहेस, शंकाच नाही,</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">मात्र मला क्षमा कर आणि तूच ठरव</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">जगाला मायेची सावली देणारा,</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">खरा हिमालय कोण?</span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">तूच ठरव . . . तूच ठरव. . . <span style="mso-spacerun: yes;"> </span></span></div>
<div align="left" class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in; text-align: left;">
<br /></div>
<div align="left" class="MsoListParagraph" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in 0in 0in 0.5in; text-align: left; text-indent: -0.25in;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-list: Ignore;">-<span style="font: 7.0pt "Times New Roman";">
</span></span></span><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.5pt; mso-ansi-font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">पद्माकर तामगाडगे, मुंबई</span></div>
<div align="left" class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in; text-align: left;">
<span style="font-family: Symbol; font-size: 16.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-size: 14.5pt; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·<span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></span><span style="font-family: Symbol; font-size: 16.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-size: 14.5pt; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">*</span></span><span style="font-family: Symbol; font-size: 16.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-size: 14.5pt; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·<span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="background-color: #351c75; color: white; line-height: normal; margin: 0in;">
<br /></div>
</div>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-59453504145558364222012-10-18T07:27:00.000-07:002012-10-18T07:27:12.962-07:00अभिसरणाच्या व्यूहात माणूस<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
<!--[if !mso]>
<style>
v\:* {behavior:url(#default#VML);}
o\:* {behavior:url(#default#VML);}
w\:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
</style>
<![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
<w:WordDocument>
<w:View>Normal</w:View>
<w:Zoom>0</w:Zoom>
<w:TrackMoves/>
<w:TrackFormatting/>
<w:PunctuationKerning/>
<w:ValidateAgainstSchemas/>
<w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid>
<w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent>
<w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText>
<w:DoNotPromoteQF/>
<w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther>
<w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian>
<w:LidThemeComplexScript>MR</w:LidThemeComplexScript>
<w:Compatibility>
<w:BreakWrappedTables/>
<w:SnapToGridInCell/>
<w:WrapTextWithPunct/>
<w:UseAsianBreakRules/>
<w:DontGrowAutofit/>
<w:SplitPgBreakAndParaMark/>
<w:DontVertAlignCellWithSp/>
<w:DontBreakConstrainedForcedTables/>
<w:DontVertAlignInTxbx/>
<w:Word11KerningPairs/>
<w:CachedColBalance/>
</w:Compatibility>
<w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel>
<m:mathPr>
<m:mathFont m:val="Cambria Math"/>
<m:brkBin m:val="before"/>
<m:brkBinSub m:val="--"/>
<m:smallFrac m:val="off"/>
<m:dispDef/>
<m:lMargin m:val="0"/>
<m:rMargin m:val="0"/>
<m:defJc m:val="centerGroup"/>
<m:wrapIndent m:val="1440"/>
<m:intLim m:val="subSup"/>
<m:naryLim m:val="undOvr"/>
</m:mathPr></w:WordDocument>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
<w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="true"
DefSemiHidden="true" DefQFormat="false" DefPriority="99"
LatentStyleCount="267">
<w:LsdException Locked="false" Priority="0" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Normal"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="heading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="35" QFormat="true" Name="caption"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="10" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" Name="Default Paragraph Font"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="11" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtitle"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="22" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Strong"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="20" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="59" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Table Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Placeholder Text"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="No Spacing"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Revision"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="34" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="List Paragraph"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="29" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="30" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="19" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="21" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="31" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="32" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="33" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Book Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="37" Name="Bibliography"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" QFormat="true" Name="TOC Heading"/>
</w:LatentStyles>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 10]>
<style>
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:"Table Normal";
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:"";
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
mso-bidi-font-size:10.0pt;
font-family:"Calibri","sans-serif";
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:Mangal;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}
</style>
<![endif]-->
<br />
<div align="center" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: center; text-indent: .5in;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">|| सृजनवेध ||</span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: 0.0001pt; text-align: center; text-indent: 0.5in;">
<b><u><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 20pt;">अभिसरणाच्या व्यूहात माणूस</span></u></b></div>
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgPN0sUedgBOdSeS9PfC35xz6qGJ8gdSow9CjcDxj44m0K77ua685i6A-z9ipIZS74eho4G2LpKix0zw0Li-yn0brPh8EuF8CwBpTIvSiw78BNvqkgTyBhmRzCa0V19k6bT2X0MYNStbYzH/s1600/man.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="241" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgPN0sUedgBOdSeS9PfC35xz6qGJ8gdSow9CjcDxj44m0K77ua685i6A-z9ipIZS74eho4G2LpKix0zw0Li-yn0brPh8EuF8CwBpTIvSiw78BNvqkgTyBhmRzCa0V19k6bT2X0MYNStbYzH/s320/man.jpg" width="320" /></a></div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: 0.0001pt; text-align: center; text-indent: 0.5in;">
<b><u><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 20pt;"><br /></span></u></b><b><u style="text-underline: thick;"><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 20.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></u></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right;">
<b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR; mso-no-proof: yes;"><br /></span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">- डॉ. पद्माकर
तामगाडगे,</span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;">९८६९५८१६४७ </span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">हिप्पोलाईन तेन या समाजशास्त्रीय अभ्यासकाने समाजाचे होणारे
स्थित्यंतर आपल्या ‘समाजशास्त्रीय सिद्धांता’च्या माध्यमातून पटवून दिले. त्यात
त्याने वंश (</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">Race<span lang="MR">),परिस्थिती</span>
(milieu)<span lang="MR"> आणि युगप्रवृत्ती</span>(Moment)<span lang="MR"> या तीन
घटकांवर समाजाचे परिवर्तन होत हे दाखवून दिले. बुद्धाने सांगितलेले सर्वकालिक सत्य
म्हणजे ही सृष्टी परिवर्तनशील आहे. या सृष्टीतील सर्व घटक हे अनित्य आहे आणि याचे
प्रत्यंतर आपणास लौकिक जीवन जगतांना येत असते.</span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">जगाने कूस बदलली तो क्षण कोणता? हे सांगता येते. त्यासाठी
तेनच्या समाजशास्त्रीय सिद्धांताचा आधार घेत आपणास उत्तरे मिळू शकतील. साधारणतः हे
जग क्रमाक्रमाने विकसित होत गेले. जगातील प्रत्येक देशाची परिवर्तनाची गती
वेगवेगळी असली तरी झपाट्याने जग समांतर पद्धतीने बदलायला लागले तो काळ साधारणतः
१९६० नंतर . जगातील मागास देश पाश्चात्य आणि पौर्वात्य जगाच्या पदराला धरून
हळूहळू<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>परिवर्तीत व्हायला लागले. माणूस
आपल्या बुद्धीचा वापर जेवढा जास्त करेल तेवढा विकास होईल. म्हणूनच दुसऱ्या
महायुद्धात बेचिराख झालेला जपान नव्याने उभा राहून इतर मागास देशांना मार्गदर्शक
ठरू लागला. ही आपत्ती जर जपानवर आली नसती तर कदाचित त्या देशातील लोकांनी आपल्या
कार्यक्षमतेचा वापरही केला नसता. ‘ज्याचं जळतं, त्यालाच कळतं’ या म्हणीनुसार
त्यांना इतर देशांच्या तुलनेत आपल्याला उभे राहायचे आहे हे ध्येय्य होते ; म्हणून
त्यांनी आपले धेय्य गाठण्यासाठी आपल्याजवळच्या सर्व कार्यक्षमतांचा उपयोग करीत
देशाला पुढे आणले. भारतावरही अस्मानी-सुलतानी संकटे भरपूर आली असली तरी
संस्कृतीच्या, परमार्थाच्या कचाट्यात विशिष्ट परिघात अडकल्यामुळे इथल्या लोकांना
त्याची तितकीशी जाणीव झाली नाही. त्यात महायुद्धात तटस्थ भूमिकेमुळे जागतिक झळाही
भारतीयांना बसल्या नाहीत. शिवाय इथल्या सामाजिक विषमतेमुळे विशिष्ट लोकांच्याच
हाती सत्ता असल्यामुळे सामान्य माणसाला आपल्या बुद्धीचा वापर करावा लागला नाही,
किंबहुना त्यांच्या बुद्धी गोठवून ठेवण्याचाच प्रयत्न अधिक प्रमाणात झाला. परिणामतः
तेव्हापासून आजपर्यंत आपल्या समाज प्रबोधनकारांनी इथल्या बुरसटलेल्या विचारसरणीला
धुवून टाकण्यासाठी हयातभर श्रम खर्च केले. तरीही हटवादी सनातनी आम्ही बदलणारच नाही
अशा आविर्भावात आजही वागतांना दिसतात. अशांच्या विचारसरणीला काळच उत्तर देतो आणि
आजचे वर्तमान ज्याला पाहता येते ते आज नव्याला स्वीकारते ; जे पाहू शकत नाही
त्यांना ‘जैसे थे’ मध्ये संतृष्टी मिळते. “जुने जाऊ द्या मरणालागुनी , जाळूनी
किंवा पुरुनी टाका | सडत न एक्या ठाई ठाका, सावध ऐका पुढल्या हाका !” या हाका
ज्यांनी ऐकल्या ते आज प्रगतीच्या पथावर असल्याचे दिसेल. ज्यांनी मुद्दामून ऐकायचेच
नाही असे ठरविले ते आज कुठे आहे ? हे सजग माणसांनी चिंतन केल्यास त्याला उत्तर जरूर
सापडेल. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">माणूसच शतकं घडवीत असतो. माणसाच्या बुद्धिसामर्थ्याने तो
आपल्या जीवनात सुख, सुलभता आणण्याचा प्रयत्न करीत असतो. कालानुरूप त्याला जुन्या
काळच्या गोष्टी जुन्या वाटतात म्हणून तो नवनवे शोध घेत असतो. आजचा माणूस कसा आहे?
त्याला नेमके काय हवे आहे? जीवनाकडे तो काय मागतो? हेच नव्हे तर आपण कशासाठी जगतो?
याचा कुणी विचार करतात का?<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>यावर आजचा
माणूस म्हणेल एवढी सवड कुणाजवळ आहे ? याचाच अर्थ असा की तो जीवन हरवून बसला आहे ;
धेय्य हरवून बसला आहे. असा घ्यावा का? हेच तर चक्रव्यूह आहे. प्राचीन कालखंडाचा
विचार केला तर आपल्याला लक्षात येते की, चार्वाकाचे शतक, बुद्धाचे शतक या नंतर
जाणीवपूर्वक निर्मिलेले ईश्वराचे शतक सुरु होते. राम, कृष्ण यांचे. धर्मसंस्थापक
ते ईश्वरीकरण हा प्रवास विभूतीपूजक संस्कृतीचा दिसतो. महावीर, येशुख्रिस्त,
मोहम्मद पैगंबर अशा धर्मसंस्थापकांचे हे शतक होते. नंतर त्यांच्या अनुयायांनी
त्यांना ईश्वराप्रत आणले. जम्बुद्विपामध्ये अनेक छोटी-छोटी गणराज्य होती. परकीय
आक्रमणांनी आणि इथल्या प्रतीगाम्यांनी नासधूस करून सत्तांतराचा खेळ सुरु केला.
त्यातूनच राजधर्माला विशेष स्थान प्राप्त झाले.<span style="mso-spacerun: yes;">
</span>त्यातही गणतंत्राची पताका फडकवणारे मौर्य घराणे शुंगाच्या काळापर्यंत
अस्तित्वात होतेच. ही शतके अनेक शूर वीर योद्ध्यांच्या सम्राटांची गाथा सांगणारे आहेत.
नंतर संतांचे युग सुरु झाले. त्यानंतर साधू बैराग्यांचे (ढोंगी आणि प्रामाणिक असे
दोन्ही) शतक सुरु झाले. या सगळ्या शतकांची जळमटे साफ करण्यासाठी समाजसुधारकांचे
युग सुरु झाले. यातून नेतृत्व उभे राहिले काही करते सुधारक झाले तर काही आदर्श
सुधारक झाले किंवा काहींनी आपली पोळी भाजून घेण्यासाठी आदर्शवादाचे<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>पांघरून घेतले. आज कोण सच्चे व कोण लुच्चे दिसत
असले तरी काळाच्या प्रभावाने तेही लोकनेतेच ठरले. त्यातून राजकारणात उतरले ते
राजकीय पुढारी झाले. माणसासाठी झटणारे मात्र वस्त्यावस्त्यातून माणूस उभारत
राहिले. स्वार्थी नेतृत्व करणारे पक्ष स्थापन करून स्वतःच्या व जातीच्या
अस्तित्वाची मोर्चेबांधणी करीत राहिले त्यात माणूस लहान-लहान होत जाऊन आज खुजा
झाला. तिकडे माणसाला मोठे करण्यासाठी ‘कृती-उक्ती’ला प्रमाण मानून ‘बोले तैसा
चाले, त्याची वंदावी पाऊले’ याची प्रचीती देत राहिले. ही शतके खरी तर याच
महामानवांची.</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">ही जी शतके निर्माण झाली ती ईश्वरांचे, धर्मसंस्थापाकांचे,
सम्राटांचे, समाजसेवकांचे, महामानवांचे. सुरेश द्वादशीवारांच्या मते आजचे शतक
वरीलपैकी कुणाचेही नाही. हे त्यांचे मत रास्तच आहे. कारण वर्तमानकाळात कुणीही धर्म
स्थापन करू पाहत नाही, ईश्वरही मानवनिर्मित होता आज कुणी ईश्वरही निर्मित करीत
नाही, संविधानाने दिलेले त्याचे मूलभूत अधिकार समजल्यामुळे त्याची समूहधार्जिणी
मनोवृत्ती जी धर्माला-जातीला<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>चिकटून होती
तिचे महत्व कमी झाले. हळूहळू ते नष्टच होईल. आता माणूस स्वायत्त झाला. म्हणून
अण्णा हजारेंसारखे नेतृत्व क्षणिक होते, आज प्रत्येक माणसाचे डोके स्वतःच्या
डोक्यावर असल्यामुळे तो विचार करू लागला आहे.(कधीकधी काही काळासाठी हरवते ;
उशिराने मग पुन्हा ते ते डोके आपापल्या धडावर जाऊन बसते. हे सांप्रत सत्य सर्वांस
अनुभवास आलेलं) त्यामुळे त्याच्या अभिसरणाची ही प्रक्रिया प्रचंड वेगाने सुरु झाली
असून आज माणूस पक्ष स्थापन करेल, संघटना स्थापन करेल, संस्था उभारेल पण धर्म
स्थापन करणार नाही, तो महामानव तर सोडाच मागे चार सच्चे कार्यकर्ते उभे करणे कठीण
होईल (भाड्याचे कधीही मिळतील) <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>येत्या
काळात कोणत्याही ईश्वराची पैदा होण्याची आज बिशाद नाही. कारण माणूस चिकित्सक होत
आहे. असे असले तरी या सृजनाची त्याला अजूनही ओळख झाली नाही. तो पुरता गोंधळलेला
आहे. कारण सर्व वैचारिकतेचा मारा त्याच्यावर माध्यमांकरवी होत आहे. त्यात त्याला
शांत विचार करून निर्णयापर्यंत पोहचू न देण्याचे इथल्या माध्यमांच्या पक्षपाती,
प्रतिगामी धोरणाने ठरविले आहे. याचे नुकसान स्वतःचेही होत आहे हे त्यांना अजूनही
कळत नाही. भारत देश विश्वात सर्वात पुढे असता, जगाची नाळ आज आपल्या हाती असती. ही
अतिशयोक्ती नाही. जर आणखी १० वर्षे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जगले असते तर ही
अतिशयोक्ती वास्तव ठरली असती यात कुणालाही शंका घेण्यास वाव नाही. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">जगण्याची साधने आज बदललेली आहेत. माणूस एकलकोंडा, संवेदनशून्य
होण्याकडे त्याची जीवनशैलीच त्याला घेऊन चालली आहे. त्यात त्याचा दोष नाही तर
समग्र जीवन व्यवहाराचा दोष आहे. माणूस पैसा कशासाठी कमावतो? हे कमावण्याच्या नादात
तो विसरून जातो आणि जेव्हा तो रिटायर्ड होतो तेव्हा त्याच्याजवळ आयुष्य जगण्यासाठी
उरत नाही. आयुष्यातले उमेदीचे क्षण त्याने केवळ भरपूर पैसे कमाविण्यासाठी
घालविलेला असते. आता संपत्ती अफाट आहे मात्र आयुष्य नाही. गेलेले तारुण्य पुन्हा
पैश्याने विकत घेता येत नाही. इथे त्याच्या आयुष्याचा प्रवासच संपतो. त्याचे हे
आयुष्य कुणासाठी होते ? माणसासाठी की स्वतःसाठी? याचे उत्तर कुणासाठीही नाही. . .
हेच वास्तव नाही का? विल डयूरांट म्हणतो “</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">Science gives us knowledge, but only philosophy can give us wisdom”<span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span lang="MR">भौतिक प्रगतीपेक्षा माणसाच्या
वैचारिक प्रगतीमध्ये माणसाच्या आयुष्याचे समाधान असते. मग जीवनाला सुंदर
करण्यासाठी आत्मीयतेचा, प्रेमाचा, बंधुभावाचा पाझर माणसा-माणसामधून केव्हा पाझरेल?
हे अभिसरणाचे व्यूह भेदल्यानंतर. . . नक्कीच.<span style="mso-spacerun: yes;">
</span>असाच आशावाद ठेवूया ! नवा माणूस जन्माला यावा, फक्त माणूस म्हणूनच! या
सृजनाची ही नांदी ठरावी.</span></span></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right; text-indent: .5in;">
<b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">*</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<br /></div>
</div>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-35861492726298126932012-09-28T04:18:00.000-07:002012-09-28T05:10:03.943-07:00महिला सक्षमीकरण सुरु आहे. . .<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
<!--[if !mso]>
<style>
v\:* {behavior:url(#default#VML);}
o\:* {behavior:url(#default#VML);}
w\:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
</style>
<![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
<w:WordDocument>
<w:View>Normal</w:View>
<w:Zoom>0</w:Zoom>
<w:TrackMoves/>
<w:TrackFormatting/>
<w:PunctuationKerning/>
<w:ValidateAgainstSchemas/>
<w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid>
<w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent>
<w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText>
<w:DoNotPromoteQF/>
<w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther>
<w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian>
<w:LidThemeComplexScript>MR</w:LidThemeComplexScript>
<w:Compatibility>
<w:BreakWrappedTables/>
<w:SnapToGridInCell/>
<w:WrapTextWithPunct/>
<w:UseAsianBreakRules/>
<w:DontGrowAutofit/>
<w:SplitPgBreakAndParaMark/>
<w:DontVertAlignCellWithSp/>
<w:DontBreakConstrainedForcedTables/>
<w:DontVertAlignInTxbx/>
<w:Word11KerningPairs/>
<w:CachedColBalance/>
</w:Compatibility>
<w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel>
<m:mathPr>
<m:mathFont m:val="Cambria Math"/>
<m:brkBin m:val="before"/>
<m:brkBinSub m:val="--"/>
<m:smallFrac m:val="off"/>
<m:dispDef/>
<m:lMargin m:val="0"/>
<m:rMargin m:val="0"/>
<m:defJc m:val="centerGroup"/>
<m:wrapIndent m:val="1440"/>
<m:intLim m:val="subSup"/>
<m:naryLim m:val="undOvr"/>
</m:mathPr></w:WordDocument>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
<w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="true"
DefSemiHidden="true" DefQFormat="false" DefPriority="99"
LatentStyleCount="267">
<w:LsdException Locked="false" Priority="0" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Normal"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="heading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="35" QFormat="true" Name="caption"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="10" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" Name="Default Paragraph Font"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="11" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtitle"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="22" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Strong"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="20" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="59" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Table Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Placeholder Text"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="No Spacing"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Revision"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="34" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="List Paragraph"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="29" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="30" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="19" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="21" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="31" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="32" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="33" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Book Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="37" Name="Bibliography"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" QFormat="true" Name="TOC Heading"/>
</w:LatentStyles>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 10]>
<style>
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:"Table Normal";
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:"";
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
mso-bidi-font-size:10.0pt;
font-family:"Calibri","sans-serif";
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:Mangal;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}
</style>
<![endif]-->
<br />
<div align="center" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: center; text-indent: .5in;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">|| सृजनवेध ||</span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: center; text-indent: .5in;">
<b><u style="text-underline: thick;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 20.0pt; mso-bidi-language: MR;">महिला सक्षमीकरण सुरु आहे. . .</span></u></b><b><u style="text-underline: thick;"><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 20.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></u></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right;">
<b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR; mso-no-proof: yes;"></span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
</div>
<br />
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgNZaaibuCNMmSMdyZxAgPRDxGi77ItyWNsPy0WHYuCrNJpMvUQNQseadFSoYf7kICrxP1cFCtgI6V-lqCHMZyOPqqloeaf8cdj-dygcfgPnAy1TAX-Wt0ftQgSSNk2RPbd8Dil8hVpd1OR/s1600/images.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="214" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgNZaaibuCNMmSMdyZxAgPRDxGi77ItyWNsPy0WHYuCrNJpMvUQNQseadFSoYf7kICrxP1cFCtgI6V-lqCHMZyOPqqloeaf8cdj-dygcfgPnAy1TAX-Wt0ftQgSSNk2RPbd8Dil8hVpd1OR/s320/images.jpg" width="320" /></a></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">- डॉ. पद्माकर
तामगाडगे</span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;">महिला
सक्षमीकरणाची प्रक्रिया केव्हा पासून सुरु झाली</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;"> ?<span lang="MR"> याचा विचार केल्यास. लगेच ८ मार्च हा आंतरराष्ट्रीय महिला दिन आठवतो आणि
त्याच बरोबर आठवतो त्या घटनेमागील इतिहास. <b>क्लारा जेटकिन</b> या रूसी महिलेने
सर्वप्रथम आंतरराष्ट्रीय समाजवादी महिला अधिवेशनाचा प्रस्ताव ठेवला होता</span>.<span lang="MR"> दर वर्षी ८ मार्च हा जागतिक महिला दिन म्हणून साजरा केला जावा. तिने
जगातील सर्व महिलांना आवाहन केले आणि पुरुष आणि महिलांमध्ये कुठल्याही प्रकारची
दरी निर्माण होऊ नये. जर पुरुष झगडा करीत असेल तर महिलांनी शांत राहून सामंजस्याने
विचार करून, शांतपणे लढावे. आणि मग १९११ पासून १९१५ पर्यंत सातत्याने ८ मार्च हा
महिला दिवस म्हणून जगभर साजरा केला गेला. महिलांना संगठीत करण्यासाठी सेंट
पीटर्सबर्ग शहरात ‘राबोनित्सा’ पत्रिका काढली गेली. आणि इथूनच महिलांवरील होणारे
अन्याय अत्याचार, असमानता यांच्या विरोधात एक सक्षम नेतृत्व उभारल्या गेले.
पहिल्या महायुद्धातील कालावधीत ओस्लो(नार्वे) मधील महिलांनी युद्धाचा निषेध
दर्शविला, रशियन क्रांतीची सुरुवात ८ मार्च १९१७ साली महिलांच्या रोटी पासूनच सुरु
झाली. स्पेन मध्ये ८ मार्च १९३७ साली तानाशाही करणारा फेन्को याच्या अत्याचारी
राजवटीला सुरुंग लावण्याचे काम महिलांनीच केले<span style="mso-spacerun: yes;">
</span>आणि जगातील जिथे जिथे असे तानाशाही करणारे शासक होते त्यांच्या विरुद्ध बंद
पुकारण्याची धडाडीच या महिलांच्या संघटनाने लावली. या महिला शक्तीचा प्रत्यय
इटलीच्या मुसोलिनी सारख्या करड्या प्रशासकालाही आल्याशिवाय राहिला नाही. १९४३
मध्ये त्याच्या विरुद्ध प्रदर्शन करून जगाला महिलांची शक्ती दाखवून दिली. १९७९
मध्ये इराण मध्ये महिलांच्या संघटीत शक्तीने खौमनी याच्या महिला विरोधी नीतीचा
चांगलाच समाचार घेतला.<span style="mso-spacerun: yes;"> </span></span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;">महिलांच्या
या चळवळीबरोबरच सिमोन</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;">-<span lang="MR">दि-बोव्हा (</span>Simon de Beauvoir) <span lang="MR">व्हर्जिनिया वूल्फ</span> (Virginia Woolf)<span lang="MR"> या दोन
विदुशिंचेही योगदान भरीव आहे. दुसऱ्या महायुद्धातील संहारानंतर फिनिक्स पक्षासारखा
राखेतून पुन्हा नव्याने जन्म घेणाऱ्या देशांना महिलांनी आपल्या सशक्त हातांनी
सावरले हा इतिहास आजही साक्ष देत आहे. जगातील पुरुष सत्ताक व खोट्या अविर्भावात
राहणारा पुरुष इथे मात्र गळून पडला होता. तुथे महिलांनीच देश सांभाळले आहे.
महिलांनी घराच्या दैनंदिन उपयोगाच्या वस्तू रेल्वे-प्लेटफोर्म, माणसांच्या
गर्दींच्या ठिकाणी जाऊन घरे सांभाळली.<span style="mso-spacerun: yes;">
</span>सिमोन</span>-<span lang="MR">दि-बोव्हा (</span>Simon-d-Bouviour)<span lang="MR"> नी तर “</span>The second sex” <span lang="MR">लिहून पुरुषांच्या
पौरुष्याचे वाभाडेच बाहेर काढले. समाजात महिलांची अबला म्हणून परिस्थिती ही इथल्या
व्यवस्थेनेच केली आहे हे तिचे ठाम मत होते. </span>“One is not born. But rather
become she women.” <span lang="MR">स्त्री ही स्त्री म्हणून जन्माला येत नाही तर
तिला समाज स्त्री बनवितो. हे वास्तव भारतातही होते आणि आजमितीला ते आहेच. रशियाचा
लेखक ‘आई’ (</span>Mother) <span lang="MR">या जगप्रसिद्ध कादंबरीचा लेखक मॅक्झीम
गोर्की यानेही स्त्रियांविषयीची भूमिका जगाला प्रवर्तित करणारी आहे हे दाखवून
दिले. कारण तो माणसांवर प्रेम करणारा संवेदनशील लेखक होता. </span>‘I know nothing
finer, more complex more interesting than man. He is everything. . .” <span lang="MR">या जगात माणसांइतकं सुंदर कुणीही नाही, तोच सर्व काही आहे. . . ही वैश्विक
भूमिका जगणं हे मोठ्या प्रतिभावंताचे कार्य आहे. आपल्याकडे हरि नारायण आपटे
यांनीही प्रारंभी आपल्या सामाजिक कादंब-यातून स्त्री उद्धाराचे भावविश्व साकारले.
म्हणूनच कवी केशवसुतांनीही<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>“. . . पण
लक्षात कोण घेतोच्या कर्त्यास” नावाची कविता लिहून ‘स्त्री जातीस काढ असाच वरती,
घे कीर्ती संपादूनी म्हणत स्त्रियांवरील आपली उद्धाराची श्रद्धा नोंदविली आहे. </span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;">हे
सगळे विश्लेषण जरी खरे असले तरी स्त्रियांच्या उद्धाराची व तिच्या मानवी हक्काची
लढाईची सुरुवात झाली आणि ती केवळ एका प्रदेशातील स्त्रियांपुरतीच नसून अखिल
विश्वातील स्त्रियांच्या उद्धाराची ठरली, ती म्हणजे महात्मा जोतीबा फुले आणि
सावित्रीबाई फुले यांच्या ‘कृती-उक्ती’ कार्यातून. १ जानेवारी १८४८ ला पहिली
स्त्रियांची शाळा काढून जगातील दु:खितांचे अश्रू पुसण्याचे व स्त्रियांना सक्षम
बनवून स्वतःच्या पायावर उभे करण्याचे कार्य या फुले दाम्पत्याने केले. मात्र
इथल्या व्यवस्थेने त्यांच्या कार्याचा गवगवा होऊ दिला नाही. आजही तो जगाला कळू
दिला नाही. ही प्रत्येकच भारतीयांची शोकांतिका आहे. की आमची प्रसारमाध्यमे आणि
लेखक अजूनही प्रतिगामी छावणीतच सुस्कारे टाकत आहेत. क्लारा जेटकिनला जर हा वास्तव
पुरावा कळला असता तर ८ मार्च हा जागतिक महिला दिन म्हणून गृहीत न धरता ३ जानेवारी
हा सावित्रीबाई फुलेंच्या जन्म दिनच ग्राह्य धरला असता. आणि तोच जागतिक महिला दिन
म्हणून सर्व जगभर साजरा केला गेला असता. स्त्रियांच्या शिक्षणासाठी तहहयात झटणारे
हे फुले दाम्पत्य भारतीयांना लाभले. भारतातील शिक्षणाची पणती लावून त्याचा आज मोठा
ज्ञानाचा प्रकाश घरोघरी पोहचविला तरीही शिक्षक दिन म्हणून शिक्षण क्षेत्रात
पावलीचाही वाटा नसणा-यांच्या नावाने ‘शिक्षक दिन’ देश सुट्टीचा दिवस म्हणून<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>साजरा करतो ही जाणकार माणसाला क्लेषदाई बाब
ठरते. महात्मा फुले आणि सावित्रीबाई फुले यांच्या पठडीत तयार झालेल्या ताराबाई
शिंदे यांनी भारतीय व्यवस्थेतील पुरुषी अहंगंडाचा फुगाच ‘स्त्री-पुरुष तुलना’ या
ग्रंथातून फोडून टाकला. ख्रिश्चन विदुषी मिसेस फेरोर यांनीही ‘कुटुंब प्रवर्तन
नीती’ निबंधातून स्त्रियांच्या स्वातंत्र्याच्या मूलगामी मागणीची व तिच्या
स्वत्वाची नव्याने ओळख समस्त स्त्रियांना करून दिली यांचे कुठेही नाव मात्र स्वयं
स्त्रियाही घेतांना दिसत नाही. कारण इथल्या व्यवस्थेने त्यांच्या कामगिरीची जाणीवच
होऊ दिली नाही. त्यांच्या कर्तृत्वाची ओळख होईल असे कोणतेच पाठ शाळा व शिक्षण
संस्थेतून व्यवस्थेने शिकविले नाही. परिणामतः भारतीयांना, महाराष्ट्रीय लोकांना,
स्त्रियांनाच हिथे सावित्रीबाईंचे कार्य आपल्या जीवनासाठी काय ? त्यांचे मोल काय ?
हे माहित नसेल तर आंतरराष्ट्रीय पातळीवर कसे माहित असेल ? म्हणून वर निर्देश
केल्याप्रमाणे क्लारा जेटकिनला ते माहित होणारी साधने त्या काळात उपलब्ध नव्हते.
क्लारा जेटकिन, सिमोन</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;">-<span lang="MR">दि-बोव्हा (</span>Simon de Beauvoir)<span lang="MR">, व्हर्जिनिया वूल्फ</span> (Virginia Woolf)<span lang="MR"> या स्त्रियांच्या
चळवळ करणाऱ्या विदुषींना भारतात या चळवळी १०० वर्षाआधीच सुरु झाल्या हे माहित असते
तर त्या भारतभूमिशी नतमस्तक झाल्या असत्या.</span></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;">आज
जगभर महिला सक्षमीकरणाचे वारे वाहत आहेत. ‘एम्पावरमेंट ऑफ वूमेन’ च्या माध्यमातून
महिला सशक्तीकरणाची प्रक्रिया सुरु आहे. तरीही एका बाजूला महिला अजूनही शोषणाच्या
गर्तातेत जीवन जगातच आहेत. या मागचे कारण सनातनी प्रभावातून अजूनही समाज पुरता
बाहेर निघाला नाही. परंपरेचे जळमटे अजूनही खांद्यावर वागवण्याची मनीषा अजूनही
भारतियांमध्ये संपलेली नाही. त्यामुळे स्त्रियांना बाह्यात्कारी स्वातंत्र्य दिले
असले तरी पुरुषी मनात अजूनही ती अबला, वामांगी, नारी, कमकुवत, व्यभिचारी असे
नानाविध दुषणे घेऊनच उभी राहते. तिचे मंगळसूत्र हेही एक तिच्या गुलामिचेच प्रतिक
आहे. <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>हे सगळं सांभाळून आज महिला भारतीय
संविधानाच्या ताकतीवर स्वतःचा आत्मविश्वास सांभाळून समाजाच्या रचनात्मक कार्यात
सहभागी होतांना दिसते. स्वस्थ आणि शिक्षणाप्रती ती गंभीर आहे.<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>जागतिक पातळीवर स्त्री-पुरुष समानता १९४५ आणि
१९४८ मध्ये संयुक्त राष्ट्र संघाने स्वीकृती दिल्यावर प्राप्त झाली. आज जगभर
स्त्रियांना विकासात्मक प्रक्रियेत समान भागीदार म्हणून सहभागी केले जाते. भारतीय
संविधानात स्त्रियांना सर्व क्षेत्रात समान संधी दिली पाहिजे यावर भर दिला आहे.
आंतरराष्ट्रीय पातळीवर महिला सक्षम कार्यक्रमावर एक नजर टाकली तर असे लक्षात येते
की मेक्सिको मध्ये १९७५, नैरोबी मध्ये १९८५, आणि १९८८ मध्ये राष्ट्रीय
पातळीवर<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>महिलांच्या सहभागासंदर्भात एक
कार्यकारी योजना बनविली आहे. त्यात १९७६ मध्ये राष्ट्रीय शिक्षण योजना, १९८३ ला स्वास्थ्य
योजना, १९९३ मध्ये सकस आहार योजना यांची अंमलबजावणी करण्यावर भर देण्यात आला आहे.
आज मानव संसाधन विकास मंत्रालय मार्फत ‘महिला व बाल कल्याण’ विभागसुद्धा स्थापन
करण्यात आला आहे. एवढेच नाही तर ७३ व ७४ व्या घटना दुरुस्ती नुसार राजकीय सत्तेतही
सहभागी करण्याची संविधानात तरतूद केली गेली आहे. पंचायत व स्थानिक निवडणुकांमध्ये
सुद्धा आरक्षण दिल्या गेले आहे. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;">असे
असले तरी समाजात महिला कितीही सशक्त देखावा करीत असली तरी घरी मात्र ती ‘पती देवो
भवः’ या न्यायानेच वागतांना दिसते. तिचे सर्वस्व पतीच्याच चरणी आहे. ही खुळचट
कल्पना अजूनही शिक्षित म्हणवणाऱ्या स्त्रियांच्याही मनातून गेलेली दिसत नाही याचाच
फायदा घेऊन उच्च पदस्थ असणाऱ्या महिला नावासाठी पद सांभाळतात बाकी सर्व व्यवहार
हेच पतीदेव करीत असल्याचे दिसून येते. तिचे उदात्तीकरण केले जाते. मग ते देवी
दुर्गा, अन्नपूर्णा, लक्ष्मी, महाकाली, महालक्षमी, सरस्वती व नानाविध देवी-अम्मा
असोत. <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>शोषणाचे मूळ हे आपल्यातच असते.
शोषकांना वेळीच त्याचा प्रतिकार केला की पुन्हा तो आपल्या वाट्याला जाणार नाही
अशीच जरब आधुनिक काळातील महिलांनी बसविली पाहिजे. तरच राष्ट्राच्या उभारणीत समान
हातभार स्त्रियांचाही लागेल. ‘हाथ लगे निर्माण में | नही मांगने नही मारणे’<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>महिला सशक्तच असतात म्हणून त्या संवेदनशील,
भावनिक असतात. त्या सृजनशील आहे म्हणूनच हा प्रपंच हा भवसागर टिकून आहे. समाजाने
या सृजनालाच कुस्करून टाकले तर कुठे जाणार ? कुणाकडे पाहणार ? हा विचारच केला नाही
म्हणून वेळीच सावध व्हा ?<span style="mso-spacerun: yes;"> </span></span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right; text-indent: .5in;">
<b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">*</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"> </span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 24.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 24.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
</div>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-3705169365183442752012-09-19T00:59:00.001-07:002012-09-19T00:59:49.941-07:00माझा देश श्रीमंत आहे ! पण . . .<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
</div>
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
</div>
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
</div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: center; text-indent: .5in;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;">|| सृजनवेध ||</span></b></div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: center; text-indent: .5in;">
<b><u style="text-underline: thick;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 20.0pt; mso-bidi-language: MR;">माझा देश श्रीमंत आहे ! पण . . .</span></u></b></div>
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt; mso-bidi-language: MR;"> - डॉ. पद्माकर तामगाडगे</span></b><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiJp3_Gnptbemdxr4sXqsV6gFJQWacF-265k-lVvbTrczTsh9AP7d2GkLaPfp6E_0YqDx2s8f41G3FLNhiI38iCzA9EmQcSRLUhndX0eDg_Nhk4tjlx8yqU7Q84rjMlundC5lt52lo8jWHm/s1600/Photo0091+edit.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="158" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiJp3_Gnptbemdxr4sXqsV6gFJQWacF-265k-lVvbTrczTsh9AP7d2GkLaPfp6E_0YqDx2s8f41G3FLNhiI38iCzA9EmQcSRLUhndX0eDg_Nhk4tjlx8yqU7Q84rjMlundC5lt52lo8jWHm/s200/Photo0091+edit.jpg" width="200" /></a><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiChzXJjRpLYTq-cwswNI-PQcC6lZNIzYvZSxreDp-oUcze34xkY-_P683WIYmYcAHQpx7hjDFiJuWa6dA65ZrDqqPu5KrXVt8CgV5-TORp1AEki2YIuD8FeCd32lF9uIFfrLgyvIyhkrlr/s1600/Farmer.bmp" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiChzXJjRpLYTq-cwswNI-PQcC6lZNIzYvZSxreDp-oUcze34xkY-_P683WIYmYcAHQpx7hjDFiJuWa6dA65ZrDqqPu5KrXVt8CgV5-TORp1AEki2YIuD8FeCd32lF9uIFfrLgyvIyhkrlr/s1600/Farmer.bmp" /></a></div>
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
</div>
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
</div>
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
</div>
<!--[if !mso]>
<style>
v\:* {behavior:url(#default#VML);}
o\:* {behavior:url(#default#VML);}
w\:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
</style>
<![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
<w:WordDocument>
<w:View>Normal</w:View>
<w:Zoom>0</w:Zoom>
<w:TrackMoves>false</w:TrackMoves>
<w:TrackFormatting/>
<w:PunctuationKerning/>
<w:ValidateAgainstSchemas/>
<w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid>
<w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent>
<w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText>
<w:DoNotPromoteQF/>
<w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther>
<w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian>
<w:LidThemeComplexScript>MR</w:LidThemeComplexScript>
<w:Compatibility>
<w:BreakWrappedTables/>
<w:SnapToGridInCell/>
<w:WrapTextWithPunct/>
<w:UseAsianBreakRules/>
<w:DontGrowAutofit/>
<w:SplitPgBreakAndParaMark/>
<w:DontVertAlignCellWithSp/>
<w:DontBreakConstrainedForcedTables/>
<w:DontVertAlignInTxbx/>
<w:Word11KerningPairs/>
<w:CachedColBalance/>
</w:Compatibility>
<m:mathPr>
<m:mathFont m:val="Cambria Math"/>
<m:brkBin m:val="before"/>
<m:brkBinSub m:val="--"/>
<m:smallFrac m:val="off"/>
<m:dispDef/>
<m:lMargin m:val="0"/>
<m:rMargin m:val="0"/>
<m:defJc m:val="centerGroup"/>
<m:wrapIndent m:val="1440"/>
<m:intLim m:val="subSup"/>
<m:naryLim m:val="undOvr"/>
</m:mathPr></w:WordDocument>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
<w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="true"
DefSemiHidden="true" DefQFormat="false" DefPriority="99"
LatentStyleCount="267">
<w:LsdException Locked="false" Priority="0" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Normal"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="heading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="35" QFormat="true" Name="caption"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="10" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" Name="Default Paragraph Font"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="11" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtitle"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="22" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Strong"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="20" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="59" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Table Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Placeholder Text"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="No Spacing"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Revision"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="34" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="List Paragraph"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="29" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="30" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="19" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="21" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="31" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="32" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="33" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Book Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="37" Name="Bibliography"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" QFormat="true" Name="TOC Heading"/>
</w:LatentStyles>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 10]>
<style>
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:"Table Normal";
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:"";
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin-top:0in;
mso-para-margin-right:0in;
mso-para-margin-bottom:10.0pt;
mso-para-margin-left:0in;
line-height:115%;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
mso-bidi-font-size:10.0pt;
font-family:"Calibri","sans-serif";
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;}
</style>
<![endif]-->
<br />
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">देशाच्या आर्थिक विकासात देशाकडे असणाऱ्या नैसर्गिक साधन
संपत्तीचा सर्वाधिक व महत्वाचा सहभाग असतो. भारत हा कृषिप्रधान देश आहे. जमिनीची
सुपीकता इतर देशांच्या तुलनेत चांगली असली तरी जागतिक स्पर्धेत लोकसंख्येच्या
तुलनेत या साधनसं<span id="goog_984531677"></span><span id="goog_984531678"></span>पत्तीचा विनियोग व्यवस्थापनेच्या अभावी झालेला नाही. त्यामुळे
जगात विकसनशील देश म्हणूनच भारताला आजचे स्थान मिळाले आहे. भारतात नैसर्गिक साधन
संपत्तीचा मुबलक साठा आहे. अनेक देश भारतातील ‘पेटंट’ घेऊन जातात आणि आपण
त्यांच्या कडे फक्त पाहातच राहतो. ही संपत्ती वनसंपत्ती, धातू, मूलद्रव्ये, जमीन,
महासागर, वातावरण कोणत्याही माध्यमाची असू शकते. माणसांसाठी उपयुक्त अशा निसर्गातील
अनेक घटकांना नैसर्गिक साधनसंपत्ती असे म्हणतात. एखादा नैसर्गिक द्रव्य माणसाच्या
बुद्धी कौशल्याच्या आधाराने उपयोगात आणून मानवी जीवन सरल, सुखावह करतो. हे करीत
असतांना निसर्गाचा समतोल साधनेही माणसाच्या हाती असते. ही साधनसंपत्ती भौतिक
सृष्टीमध्ये असते. वनस्पती, प्राणी, खनिजे, पारंपारिक उर्जा स्रोत, वातावरण, माती,
जमीन, पाणी इ. मात्र ही साधनसंपत्ती निर्माण होण्यासाठी हजारो वर्षाचा कालावधी
लागतो. त्यामुळे मानवाच्या हाती जेवढी साधनसंपत्ती आहे त्याचा अतिशय काटकसरीने
उपयोग करावा लागतो. त्याचा अवास्तव वापर केल्यास पुढच्या पिढ्यांना गंभीर परिणामास
सामोरे जावे लागण्याची शक्यता असते. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">मुख्यता खनिजे, तेल, कोळसा यांच्या प्रक्रियेस हजारो
वर्षाचा कालावधी लागतो. सूर्यापासून मिळणारी उर्जा भारतात अजूनही पाहिजे त्या
प्रमाणात वापरली जात नाही. भारतात अरब देशांच्या तुलनेत खनिज तेलाचा अभाव आहे हा
नैसर्गिक भेद त्यात्या प्रदेशागणिक असतो. कच्च्या तेलाच्या शुद्धीकरणानंतर
उरलेल्या अवशेषातून </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">प्लॅस्टिक</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">,
</span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">प्रक्षालके</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">कृत्रिम रबर</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">खते</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">स्फोटके</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">रंगद्रव्ये</span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;"> </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">इ</span><span dir="RTL"></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;"><span dir="RTL"></span>.</span><span dir="LTR"></span><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span dir="LTR"></span> बनविली जातात. खनिज तेलाच्या उत्पादकतेसाठी
प्रामुख्याने </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">अमेरिकेची
संयुक्त संस्थाने</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">रशिया</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">व्हेनेझुएला</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">सौदी</span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;"> </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">अरेबिया</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">कुवेत</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">इराण</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">इराक</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">लिबिया</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">कॅनडा</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">मेक्सिको</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">रूमानिया व</span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;"> </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">इंडोनेशिया</span><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"> इ. देशांचा मोठा सहभाग आहे. सध्या अणू उर्जेचा सर्वच विकसित देशांमध्ये वापर
होत आहे. मात्र नुकत्याच जपान मध्ये आलेल्या त्सुनामीच्या पर्वावर अणूप्रकल्पाला
झालेला अपघात व इतिहासाने पाहिलेले अणूस्फोटांचे परिणाम यामुळे भारतासारख्या
देशातील संवेदनशील माणूस अशा प्रकल्पाला सुरक्षेच्या हेतुस्तव मान्यता देणार नाही.
मात्र अणूउर्जेपासून होणारे प्रदूषण हे दगडी कोळशाच्या व जल-उर्जेच्या तुलनेत कमी
आहे. ती युरेनियम, थोरियम, प्लुटोनियम पासून मिळविता येते. विविध वैद्यकीय
चिकित्सेसाठी अणू उर्जेचा वापर होतो तसेच वीज निर्मिती व अभियांत्रिकी कार्यातही
वापर केल्या जातो. भारतात थोरियम मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहे. भविष्यात त्याचा
सुयोग्य उपयोग करून देशाच्या भौतिक उर्जास्त्रोत्रातील प्रथम पर्याय म्हणून
पेट्रोल, डीझेल ऐवजी वापरता येऊ शकेल. भारतात दगडी कोळशाचे मुबलक साठे आहे.
कोळशाच्या उत्पादकतेत मुख्यतः </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">रशिया</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">ग्रेट ब्रिटन</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">पोलंड</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">चीन व भारत हे देश अग्रस्थानी आहे</span><span dir="RTL"></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;"><span dir="RTL"></span>.</span><span dir="LTR"></span><span lang="AR-SA" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span dir="LTR"></span> </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">जगाच्या इतिहासात पाहिले तर ग्रेट ब्रिटन, जर्मनी, अमेरिका
या देशांची भरभराट झालेली दिसते. कारण त्या देशामध्ये नैसर्गिक साधनसंपत्ती मुबलक
असून त्याचा विनियोगही करण्याची क्षमता त्यांनी निर्माण केली. लोहखनिज, दगडी कोळसा
आणि चुनखडी तिथे मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहे. भारतातही या सर्व गोष्टी उपलब्ध आहे.
मात्र देशाची घडी म्हणावी तशी अजूनही बसत नाही. कारण या देशात विविध जाती, धर्म,
वंश, वर्ग या व्यवस्था कार्यरत आहेत त्यामुळे विधायक कार्यांकडे लक्ष देण्या ऐवजी
विघातक कार्यातच कार्यमग्न असलेले दिसतात. मग त्यात राजकीय, सामाजिक, धार्मिक अशा
कोणत्याही संघटना असोत. त्यामुळे देशाचे सूत्र सांभाळणाऱ्या शासनसत्तेवर कोणताही
पक्ष असला तरी त्याला हे भावनिक मुद्दे आधी लक्षात घ्यावे लागतात. त्यामुळे
देशाच्या आर्थिक व जागतिक नामांकनात आपण नेहमीच आपटी खात आलेलो आहे. औद्योगिक
क्षेत्रात आपण अजूनही मागासच आहोत ही खंत प्रत्येक भारतीयांच्या मनात आहेच. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">आपल्याकडे काय आहे ? याचे भान जेव्हा उरत नाही तेव्हा
‘कस्तुरीमृगा’सारखी अवस्था होते. आपल्या क्षमतेचा वापर भारत अजूनही करू शकत नाही
आहे याचे कारण सक्षम नेतृत्वाचा अभाव होय. देशाला दूरदृष्टीचा नेता कधी तरी लाभेल
? या अशावादावरच देशातील नैतिक जनता (पण काही कळत नसलेली आम जनता) जगत आहे.
देशाच्या नैसर्गिक साधन संपत्तीवर देशाचे अर्थकारण अवलंबून असते. याचे उदाहरण
म्हणजे अमेरिका जोपर्यंत खनिज तेलाच्या संबंधी स्वयंपूर्ण होऊ शकली नाही तोपर्यंत
अरब राष्ट्रांचा जरब त्यांच्यावरही कायमच आहे.</span><span dir="RTL"></span><span dir="RTL" lang="MR" style="font-family: Mangal; font-size: 10.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: DVOT-Saraswati; mso-hansi-font-family: DVOT-Saraswati;"><span dir="RTL"></span> </span><span dir="LTR"></span><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 10.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span dir="LTR"></span><span style="mso-spacerun: yes;"> </span></span><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">त्यामुळे</span><span lang="MR" style="font-family: Mangal; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: DVOT-Saraswati; mso-bidi-language: MR; mso-hansi-font-family: DVOT-Saraswati;"> </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">सौदी अरेबिया</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">,</span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;"> इराण</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">इराक यांसारखे मध्यपूर्वेतील देश आर्थिकदृष्ट्या बलवान झाले
आहेत</span><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"> किंवा द. अमेरिकेतील
चिली, पेरू देशांची अर्थ व्यवस्था तांब्यांच्या धातू साठ्यावरच अवलंबून आहे.
त्यामुळे अशा साधनसंपत्तीची मक्तेदारी असणाऱ्या देशांनी तेलाच्या किंमती वाढवल्या
की जागतिक अर्थव्यवस्था कोलमडते. भारतातील याचे ज्वलंत उदाहरण सध्या आपण अनुभवतोच
आहे. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">भारताचा इतिहास पहिला तर उत्तर धृवाकडून परकीयांनी येऊन
भारतीय सिंधू खोऱ्यात आपला जम बसविला. कारण सिंधू खोऱ्यात मुबलक नैसर्गिक साधन
संपत्ती होती. </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">आफ्रो</span><span dir="RTL"></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;"><span dir="RTL"></span>-</span><span dir="RTL" lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">आशियाई देशांतील यूरोपीय</span><span dir="LTR"></span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;"><span dir="LTR"></span> </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">वसाहतवादाचे
मूळ केवळ राजकीय सत्ता प्रस्थापित करण्यापुरतेच मर्यादित</span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">
</span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">नव्हते</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">,</span><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"> ब्रिटिशांनी भारतात येऊन साम्राज्य विस्ताराचे धोरण याच
ओढीमुळे सुरु केले होते. मुबलक धातू, सोने-चांदी, मौल्यवान वस्तू, मसाल्याचे
पदार्थ, <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>अनुकूल प्रदेश, जंगले, पाणी,
नद्या-सरोवरे या संपन्न प्रदेशावर जागतिक नजरा टिकलेल्या असतात. </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">नाईलच्या खोऱ्यातील प्राचीन ईजिप्शियन संस्कृती</span><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"> त्यामुळेच उदयास आली होती. नैसर्गिक साधनसंपत्तीवर कब्जा
मिळवून आर्थिक संपन्नता मिळविणे हे मध्यकालीन देशांचे जणू ध्येयच झाले होते.
म्हणूनच वसाहतवाद, साम्राज्यवाद उदयास आला आणि भारताला पारतंत्र्याचे कटू फळे
चाखावी लागली. कारण मौल्यवान सोन्याच्या खाणी ब्रिटिशांनी लुटून नेल्या. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">हे सगळे यासाठी सांगणे आहे की आपला देश हा अशा नैसर्गिक
साधन सामुग्रीने संपन्न आहे. देशाने अनेक धोके पचविले आहे. देश संकटात येईपर्यंत
वाट पाहणार आहात का ?<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>यासाठी ग्रेट
ब्रिटनचे उदाहरण आपण नेहमी लक्षात ठेवले पाहिजे. जेव्हा अरब राष्ट्र संघटीत झाले व
तेलसाठ्याची मक्तेदारी सांगू लागले तेव्हा अनेक देश त्यांच्या म्हणण्याप्रमाणे
वागू लागले कारण पर्यायाच नव्हता. त्यांनी नैसर्गिक साधनसंपत्तीलाच दबावाचे साधन
बनविले तेव्हा विकसित व प्रगत युरोपीय राष्ट्रांपुढे इंधनाचे प्रचंड आव्हान उभे
राहिले. आणि वाट्टेल ते होईल या हेतूने आपल्या सर्व क्षमता पणाला लावून
तेलसाठ्यासह इतरही इंधनस्त्रोतांचा शोध घेण्यास सुरुवात केली. उत्तर समुद्रात १९७०
साली तेल साठे असल्याचा शोध त्यांना लागला व १९७५ मध्ये प्रत्यक्ष उत्पादन सुरु
झाले. आणि १९७९ पासून ग्रेट ब्रिटन इंधनाच्या बाबतीत स्वायत्त होईल हा विश्वास
तिथे निर्माण झाला. </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">१९६९
पासून जपानने</span><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"> तेल
उत्पादनासाठी</span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;"> संशोधन सुरू
केले असून ते कोरियन सामुद्रधुनी</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">, </span><span lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">जपानी समुद्र व होक्काइडो बेट या क्षेत्रांशी निगडित आहे</span><span dir="RTL"></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;"><span dir="RTL"></span>. </span><span dir="RTL" lang="HI" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: HI;">रशियाच्या सायबीरियन क्षेत्रात तेलसाठ्यांचा शोध
लावण्याच्या कामी जपान रशियाला सहकार्य देत आहे</span><span dir="LTR"></span><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"><span dir="LTR"></span>. याउलट आपल्याकडे नानाविध
भ्रष्ट्राचार होतांना दिसत आहे. यावर भाष्य टाळणेच बरे. त्यासाठी देशातला माणूस
नैतिक होणे अगत्याचे आहे. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">असे असले तरी आपल्याकडे असणारे श्रीमंतपण जगाला दाखवून देऊन
स्वयंपूर्ण झाले पाहिजे. देशातील जनतेनेही भावनिक होऊन देशाच्या प्रगतीस मारक ठरेल
व नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे नुकसान होईल असे सण-उत्सव, चंगळवादी समारंभ विज्ञान
युगाच्या काळात हट्ट धरून साजरे करू नये. शासनकर्त्यांनीही त्यासाठी विधायक
गरजांकडे लक्ष पुरवून देशाच्या या नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा सुनियोजित वापर कसा होईल
याचा आधी विचार करून, तशी शैक्षणिक संशोधन केंद्रे उभारून, युवा पिढीला
त्यासंदर्भात जागृत करून, ज्ञानशाखेतून तसेच विद्यापीठीय अभ्यासक्रमात शिकवून,
कोणकोणत्या स्त्रोतांच्या माध्यमात देश स्वायत्त होईल याकडे लक्ष दिले पाहिजे
एवढीच जुजबी अपेक्षा ! . . . </span></div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="text-align: center; text-indent: .5in;">
<b><span style="font-family: Symbol; font-size: 18.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·<span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 18.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">*</span></span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 18.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·<span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 18.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
</div>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-29462511762089007052012-09-11T07:04:00.000-07:002012-09-11T07:04:27.393-07:00भारतीय शिक्षण : दर्जा आणि गुणवत्ता ?<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
<!--[if !mso]>
<style>
v\:* {behavior:url(#default#VML);}
o\:* {behavior:url(#default#VML);}
w\:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
</style>
<![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
<w:WordDocument>
<w:View>Normal</w:View>
<w:Zoom>0</w:Zoom>
<w:TrackMoves>false</w:TrackMoves>
<w:TrackFormatting/>
<w:PunctuationKerning/>
<w:ValidateAgainstSchemas/>
<w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid>
<w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent>
<w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText>
<w:DoNotPromoteQF/>
<w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther>
<w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian>
<w:LidThemeComplexScript>MR</w:LidThemeComplexScript>
<w:Compatibility>
<w:BreakWrappedTables/>
<w:SnapToGridInCell/>
<w:WrapTextWithPunct/>
<w:UseAsianBreakRules/>
<w:DontGrowAutofit/>
<w:SplitPgBreakAndParaMark/>
<w:DontVertAlignCellWithSp/>
<w:DontBreakConstrainedForcedTables/>
<w:DontVertAlignInTxbx/>
<w:Word11KerningPairs/>
<w:CachedColBalance/>
</w:Compatibility>
<w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel>
<m:mathPr>
<m:mathFont m:val="Cambria Math"/>
<m:brkBin m:val="before"/>
<m:brkBinSub m:val="--"/>
<m:smallFrac m:val="off"/>
<m:dispDef/>
<m:lMargin m:val="0"/>
<m:rMargin m:val="0"/>
<m:defJc m:val="centerGroup"/>
<m:wrapIndent m:val="1440"/>
<m:intLim m:val="subSup"/>
<m:naryLim m:val="undOvr"/>
</m:mathPr></w:WordDocument>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
<w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="true"
DefSemiHidden="true" DefQFormat="false" DefPriority="99"
LatentStyleCount="267">
<w:LsdException Locked="false" Priority="0" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Normal"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="heading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="35" QFormat="true" Name="caption"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="10" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" Name="Default Paragraph Font"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="11" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtitle"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="22" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Strong"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="20" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="59" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Table Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Placeholder Text"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="No Spacing"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Revision"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="34" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="List Paragraph"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="29" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="30" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="19" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="21" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="31" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="32" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="33" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Book Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="37" Name="Bibliography"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" QFormat="true" Name="TOC Heading"/>
</w:LatentStyles>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 10]>
<style>
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:"Table Normal";
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:"";
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin-top:0in;
mso-para-margin-right:0in;
mso-para-margin-bottom:10.0pt;
mso-para-margin-left:0in;
line-height:115%;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
mso-bidi-font-size:10.0pt;
font-family:"Calibri","sans-serif";
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:Mangal;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}
</style>
<![endif]-->
<br />
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhX1CmGaYAFCp5dt5-AYRUzGi3bztopFRqpzJJr5gwa2Q53sHOezWCbKxQMZD-2oViemp4kERWd9lNj8Yje9tVcZITctNEMM8IBesKp3RuBH1f9gio6TkcBB3jzAlskwnYNf6j0I7iU6NK4/s1600/images+Education.jpg" imageanchor="1" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><img border="0" height="133" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhX1CmGaYAFCp5dt5-AYRUzGi3bztopFRqpzJJr5gwa2Q53sHOezWCbKxQMZD-2oViemp4kERWd9lNj8Yje9tVcZITctNEMM8IBesKp3RuBH1f9gio6TkcBB3jzAlskwnYNf6j0I7iU6NK4/s200/images+Education.jpg" width="200" /></a></div>
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi5BL5UmXf_K5RPQWHTGRn9FA2hwYfQ5egFxm0IOus1-AAqKz2uNBawRVnyvtJJw5MociJFxFehHmTYtnY4AI7hPm3_Jy76JmDCJk6tm1-RI3PjwBvH6sHl0OTvWDIingAjmCWIkEGbeV-K/s1600/IMG_1142.JPG" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="133" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi5BL5UmXf_K5RPQWHTGRn9FA2hwYfQ5egFxm0IOus1-AAqKz2uNBawRVnyvtJJw5MociJFxFehHmTYtnY4AI7hPm3_Jy76JmDCJk6tm1-RI3PjwBvH6sHl0OTvWDIingAjmCWIkEGbeV-K/s200/IMG_1142.JPG" width="200" /></a></div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="text-align: center;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14pt; line-height: 115%;"> </span></b></div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="text-align: center;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14pt; line-height: 115%;">|| सृजनवेध ||</span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="text-align: center;">
<b><u style="text-underline: thick;"><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 21.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-language: MR; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">भारतीय शिक्षण : दर्जा आणि गुणवत्ता ?</span></u></b><b><u style="text-underline: thick;"><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 21.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></u></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="text-align: right;">
<b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR; mso-no-proof: yes;"><br /></span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-language: MR; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">डॉ. पद्माकर तामगाडगे,</span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-language: MR; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin;"><br /></span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-language: MR; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">जुन्या श्रुती आणि स्मृतीपुराणोक्त जीवन शैलीला चिकटून बसलेली
मानसिकता<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>अपल्या भारतीय संस्कृतीत, समाजात
अजूनही दिसते.<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>या गोष्टीला खतपाणी घालणारे
सण-समारंभ, उत्सव, धार्मिक चालीरीती, प्रथा आजही आपल्याकडे दिमाखात साजऱ्या होताना
दिसतात. चंगळवाद तर मोठ्या प्रमाणात फोफावत आहे. मध्यमवर्गीयांचा व त्यांच्या<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>अज्ञानाचा फायदा करून घेणारे स्वार्थी राजकीय पक्ष,
सत्तालालसी समाजकारणी, भावनांचा बाजार मांडून सत्तेचे कुंटणखाणे स्थापून गोर-गरिबांना
नादी लावून स्वतःची लाल करून घेतात. परंतु या सर्व घटनांचे येणाऱ्या पिढ्यांवर होणारे
दुष्परिणाम जगून झालेल्यांनी म्हणजेच तथाकथित प्रौढांनी कधी तरी नव्या पिढीसाठी समजून
घेतले पाहिजे की नाही. केवळ प्रौढांनाच हा दोष देता येईल असेही नाही, तर इथल्या संस्कृतीच्या
नावाखाली इतर समाजाची दडपशाही करणाऱ्या समाज-सांस्कृतिक संघटनांनीही उद्याचा भारत सक्षम
उभारण्यात दूरदृष्टी ठेऊन सर्जनशीलता स्वीकारली पाहिजे. कारण परिवर्तन हा सृष्टीचा
नियमाच आहे.</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-language: MR; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>ही सध्याची परस्थिती आपल्या देशाची
असली तरी आज आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेत स्वतःला सिद्ध करणे भाग आहे. त्यामुळे देशाच्या
आर्थिक भरभराटी बरोबरच सामाजिक, सांस्कृतिक आणि इतरही गोष्टींच्या सोबतच शैक्षणिक स्पर्धेतही
खरे उतरणे क्रमप्राप्तच आहे. जागतिकीकरण, खाजगीकरण, उदारीकरण हे नवे संकट <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>माणसांच्या जीवनावर घिरट्या घालत आहे. त्यामुळे तो
दहशतीत जगत आहे. कारण अजूनही खेडो-पाड्यातला माणूस एवढा शिक्षित झाला नाही आहे. शैक्षणिक
क्षेत्राला जेवढे महत्व इतर प्रगत राष्ट्रांमध्ये दिले जाते तेवढे महत्व भारतात दिले
जात नाही. परिणामतः भारतातील युवापिढी व सक्षम असणारे तरुणांचे हात रिकामे आहे. त्यांना
मिळणारा अफाट, अमूल्य वेळ ते चंगळवादात घालवतात. आणि देशाच्या प्रगतीला चालना देणारे
हात अधोगतीस कारणीभूत होतात. हे वास्तव आहे. ही इथल्या शासनकर्त्यांनी निर्माण केलेली
अगतिक परस्थिती नव्हे का ? जागतिक क्रमवारीत भारत शैक्षणिक क्षेत्रात कोणत्या स्थानावर
आहे ? देशाचा आर्थिक-सामाजिक स्तर पाहता उच्च शिक्षणाचा खर्च हा परवडणारा आहे का ?
आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील उच्च शिक्षण आणि भारतीय उच्च शिक्षण व्यवस्था तुलना होऊ शकते
काय ? शिक्षण संस्थेत राजकीय हस्तक्षेप का ? तथाकथित राजकारण्यांच्या शैक्षणिक संस्थांची
गुणवत्ता काय ? या सगळ्यांची उत्तरे आज शोधली नाही तर देशाचे भवितव्य धोक्याचे होईल.
देश सर्वसामान्य माणसावर चालतो. त्याच्या प्रश्नांकडे दुर्लक्ष केले तर येणारी पिढी
लाचार, दुबळी निर्माण होईल. आणि देशात अशांतता, हिंसाचार, गुन्हेगारी निर्माण होईल.
</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-language: MR; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>जगातील २०० उच्च शिक्षण संस्थेमध्ये
एकही भारतीय शिक्षण संस्था नाही आहे. भारतीय शिक्षणाचा दर्जा ढासळतो आहे. २००४ ते २००९
या कालखंडात देशाची शैक्षणिक कमान २०० शैक्षणिक संस्थांच्या आत होती. त्यामध्ये<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>आयआयटी मुंबई आणि<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>जेएनयू दिल्ली यांचा अंतर्भाव होता. २००९ मध्ये
१६३ व्या स्थानी तर २०१० मध्ये १८७ व्या स्थानावर घसरला. आणि आता २०१२ मध्ये एकही भारतीय
शिक्षण संस्था २०० च्या आत नाही. ही अधोगती का होत आहे ? आयआयटी मुंबई आणि<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>जेएनयू दिल्ली यांचे सध्याचे स्थान ३००-३५० यामध्ये
आहे. तरीही खोटी प्रौढी आपण मारतो आणि स्वतःचे सांत्वन करून घेतो. इतर राष्ट्रांच्या
तुलनेत भारतात २६४७८ उच्च शिक्षण संस्था भारतात आहे. चीनच्या तुलनेत त्या सात पटीने
जास्त आहे. तर अमेरिकेच्या तुलनेत चार पटीने अधिक आहे. तरीही शैक्षणिक दर्जा दिवसेंदिवस
घसरतोच आहे. याची कारणमीमांसा करावीच लागणार आहे. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-language: MR; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>शिक्षणाच्या क्षेत्रामध्ये होणारा
भ्रष्ट्राचार आणि राजकीय हस्तक्षेप शैक्षणिक गुणवत्तेच्या खालावण्याचे कारण आहे. तसेच
सामाजिक जागृतीचा अभाव हे ही एक कारण आहे. शासन फक्त शैक्षणिक संस्था स्थापन करीत आहे.
त्याही विशिष्ट राजकीय हितसंबंध असणाऱ्यांच्या.<span style="mso-spacerun: yes;">
</span>ज्या शिक्षणातून उत्पन्न मिळेल असेच शैक्षणिक उपक्रम ते या संस्थेतून शिकवितात.
आणि आपली दानपेटी फुगवून घेतात. त्यातून कोणते गुणात्मक शिक्षण विद्यार्थ्यांना मिळेल
? पूर्वी प्रसिद्ध असलेल्या आयआयटी, आईआईएम, जेएनयू सारख्या शिक्षण संस्था व विद्यापीठांचा
दर्जा कमी झाला आहे. व्यावसायिक शिक्षणाच्या नावाने तरुण पिढीबरोबरच पालकांनाही फूस
लावून लाखो रुपये डोनेशन घेऊन केवळ कागदी पदव्या वाटपाचा बाजार सर्रास सुरु आहे. प्रायवेट
कोचिंग ही आज या भ्रष्टाचाराची मुळे घट्ट करणारी व शोषणाची बांडगुळे आहे. त्यातून विधायक
शिक्षण सोडून केवळ ‘शिक्षण म्हणजे नोकरी’ अशी मानसिकता समाजात निर्माण झाली आहे. त्यामुळे
या ज्यांच्या संस्था आहे त्या संस्थापकाने व शासनानेही शैक्षणिक संस्थांना स्वायत्तता
देऊन आयआयटी सारख्या संस्थांना विद्यापीठीय दर्जा देऊन राजकीय हस्तक्षेप तत्काळ बंद
केला पाहिजे. ४ था-५ वा<span style="mso-spacerun: yes;"> </span>वर्ग शिकलेले शिक्षणसम्राट
म्हणवून मिरवून घेतात व स्वतःची राजकीय खुशामत करवून घेतात. अशांच्या शैक्षणिक संस्थांमधील
शिक्षणाची गुणवत्ता काय असेल ?</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-language: MR; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>भारतात दरवर्षी ८०-८५ लाख विद्यार्थी
१२ वीची परीक्षा उत्तीर्ण होतात त्यातील किती जणांना पुढील शिक्षण घेण्याची आर्थिक
परिस्थिती असते ? त्यातील ४५-५० लाख विद्यार्थी उच्च शिक्षणासाठी प्रवेश घेतात आणि
१५-२० लाख विद्यार्थी यशस्वी पदवी शिक्षण पूर्ण करतात. बाकी मधेच शिक्षण सोडून जातात.
ही भारताची उच्च शिक्षणाची परिस्थिती आहे. उच्च शिक्षित भारतीय औद्योगिक, तांत्रिक
प्रगतीला कमी लेखून विदेशात नोकरीनिमित्त जातात. आज देशाची आरोग्य सेवा करणाऱ्या डॉक्टरांचे
व लोकसंखेचे प्रमाण हे चिंताजनक आहे. १७०० लोकांमागे एक डॉक्टर असे हे प्रमाण आहे.
ते माणसांच्या आरोग्याकडे कितीसे लक्ष पुरविणार !<span style="mso-spacerun: yes;">
</span>त्यातही सेवाभावीवृत्तीने काम करणारे डॉक्टर अत्यल्पच. शिक्षण हे मूल्यात्मक
असायला पाहिजे की ज्यातून माणुसकीची, नैतिकतेची जाण विद्यार्थ्यांमध्ये निर्माण होईल.
</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-language: MR; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>देशाच्या प्रतिभेचे पलायन होत
आहे ही ओरड आहे. ती कशामुळे होत आहे हे कुणी का शोधात नाही. आपल्या प्रतिभा कुणी पळवून
नेत नाही. ती स्वेच्छेने जातात. कारण जुन्या बुरसटलेल्या विचारसरणीचा कंटाळा आलेले
हे प्रतिभावंत विदेशात जाऊन आधुनिकतेचा पुरेपूर उपभोग घेतल्यानंतर स्वदेशी परतात. शेवटी
ही प्रतिभा वापस मायभूमीतच येते. जयंत नारळीकरांसारखा खगोलशास्त्रज्ञ केम्ब्रिज विद्यापीठातून
स्वखुशिने परत भारतात आले. मागल्या तीन वर्षात २५००० हून अधिक विशेषज्ञ भारतात परत
आले. या संदर्भात माजी राष्ट्रपती ए.पी.जे.अब्दुल कलाम निष्कर्ष मांडतात,</span><span style="font-size: 14.0pt; line-height: 115%;">"I don't believe in brain drain.
India produces three million graduates every year. If 10 per cent of them leave
the country, it is not brain drain," </span><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-language: MR; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>भारतातून केवळ १० टक्केच
प्रतिभा पलायन होते. विश्वाचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी, उत्तुंग झेप घेण्यासाठी, आपल्या
पंखांना बळकट करून जगाचे कल्याण करण्यासाठी ते जात असतील तर वाईट काहीच नाही. मात्र
या भौतिक जगरहाटीत मातृभूमीचे, आपल्या बांधवांचे सदोदित हित स्मरणात ठेवणे गरजेचे आहे.
</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-language: MR; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin;"><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>ही विदेशात जाणारी १० टक्के विद्वत्ता
विशिष्ट सामाजिक स्तरातील आहे. त्यांचा आणि भारतीय समाजातील बहुसंख्य तरुण पिढीचा तसा
प्रत्यक्ष संबंध नाही. जी पिढी आर्थिक परिस्थितीमुळे उच्च शिक्षण घेऊ शकले नाही. त्यांच्यात
प्रतिभाच नाही असे म्हणणे गैर आहे. या परिस्थितीचे निराकरण करणे इथल्या शासन व्यवस्थेचे
काम आहे. उच्च शिक्षणापासून वंचित राहिलेले किंवा उच्च शिक्षण घेऊन बेरोजगार असलेल्यांची
संख्या अधिक आहे. त्यांचे नियोजन राष्ट्रहितास उपयोग होईल अशा शिस्तबद्ध पद्धतीने सरकारने
करावयास हेवे. तसे नियोजन अजूनही भारतात नाही. चीन सारख्या देशात प्रचंड लोकसंख्या
असूनही प्रत्येक हात सृजनशील बनविण्याची त्यांची नीती देशास पुढे नेण्यास कारणीभूत
ठरली. भारतात २० टक्के कर्तृत्ववान लोकच या बालक व वृद्ध अशा ८० टक्के लोकांना जगवतात.
म्हणजे २० टक्के लोकांवरच देशाचा गाडा सुरु आहे आणि खाणारे हजार हात आहे. देश पुढे
कसा जाईल. त्यातही बेरोजगारी. म्हणून ८० टक्के लोकांच्या कार्यक्षमतेचे नियोजन देशाने
आधी केले पाहिजे. तेव्हाच सामाजिक समता, स्वास्थ्य व विकासाला गती मिळेल. तरुणांचे
मानसिक स्खलन होत आहे. कारण ते उच्च-शिक्षित असून बेरोजगार आहे. अशांनी सरकारी व मल्टी-नॅशनल
कंपनीतच नोकरी केली पाहिजे हा हट्ट सोडून, स्वतःचे व्यवसाय उभारले पाहिजे. आपण आर्थिक
मागास आहोत म्हणून पुढचे शिक्षण घेऊ शकलो नाही. हा न्यूनगंड काढून टाकून. डॉ. बाबासाहेब
आंबेडकरांचा आदर्श पुढे ठेवला पाहिजे. म्हणूनच ‘पीपल्स एज्युकेशन सोसायटी’ची स्थापन
करून त्यांनी येणाऱ्या पिढीला उच्च-शिक्षणाच्या माध्यमातून स्वतःच्या पायावर उभे राहण्याचे
बळ दिले. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-language: MR; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">सध्याच्या शैक्षणिक संस्थांमध्ये राजकीय हस्तक्षेप होत असल्यामुळे
विद्यापीठीय पातळीवरील देखील विद्यार्थी केवळ परीक्षार्थी म्हणूनच अभ्यास करतात. अनेक
पीएच्.डी. धारकांचे संशोधन असेच हितसंबंधी धोरणातून तकलादू पद्धतीने केले गेलेले दिसतात.
त्यामुळे पदव्या मिळविण्याकरिता वाममार्गाचा आटापिटा करण्यापेक्षा स्वतःच्या गुणवत्तेचा
सदुपयोग करून मुसंडी मारून पुढे गेले पाहिजे. विद्यापीठीय शैक्षणिक पद्धती सदोष आहेच,
त्याचा नवीन आराखडा विशेष शैक्षणिक तज्ज्ञ समितीकडून गांभीर्यपूर्वक आखला गेला पाहिजे.
‘शिक्षण हे वाघीनेचे दूध आहे, तो पिणारा गुरगुरल्या शिवाय राहणार नाही.’ हे काळानेच
दाखवून दिले आहे.<span style="mso-spacerun: yes;"> </span></span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="text-align: center; text-indent: .5in;">
<b><span style="font-family: Symbol; font-size: 22.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·<span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·<span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></span></span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 22.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">*</span></span></b><b><span style="font-family: Symbol; font-size: 22.0pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·<span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·<span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">·</span></span></span></span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 22.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
</div>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-33237328714121636342012-09-05T00:38:00.000-07:002012-09-05T00:40:15.112-07:00बंधनरहित जगाची परिणामकारकता<b>बंधनरहित जगाची परिणामकारकता</b>
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg8h6v5eQ16iz7Cr6vgnMIQWorRyl6-BNpfdV_ZyadzwIurTVbxKRCe3U9crYc0ecfsTXUVH7NOGh4Ay38aYdLLa3VHcuUV5IjbWPEWTLdB7TDR1rs0YISy_cYKovnuySXhS4x4h07eoboa/s1600/images+freedom.jpg" imageanchor="1" style="clear:left; float:left;margin-right:1em; margin-bottom:1em"><img border="0" height="197" width="256" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg8h6v5eQ16iz7Cr6vgnMIQWorRyl6-BNpfdV_ZyadzwIurTVbxKRCe3U9crYc0ecfsTXUVH7NOGh4Ay38aYdLLa3VHcuUV5IjbWPEWTLdB7TDR1rs0YISy_cYKovnuySXhS4x4h07eoboa/s320/images+freedom.jpg" /></a></div>
संपूर्ण जग हे अशा उंबरठ्यावर येऊन पोहचले आहे की आता तो समूहधार्जिणा राहिला नसून स्वायत्त व्हायला लागला आहे. ही नव्या विश्वाची नांदी आहे. याचे फायदे-तोटे ज्याच्या त्याच्या संकल्पनेतून वेगळेवेगळे असू शकेल. जागतिकीकरणाच्या काळात जगातील अखिल मानवांच्या प्रादेशिक सीमांना अनिर्बंधता प्राप्त झाली आहे. स्थलकालातीतता ही सध्याच्या जीवन व्यवहाराची वास्तव संकल्पना झाली आहे. रसेलने सांगितलेल्या ‘जागतिक नागरिकत्व’ ह्या संकल्पनेला पुढे व त्याच्या आधीही अनेकांनी स्वीकारले व त्याचा पुरस्कार देखील केला आहे. आजवरची तत्वज्ञ, विचारवंत हे असेच वैश्विक, स्थलकालातीत आहे. अशा जगण्याच्या भव्य संकल्पनेला त्यांनी मान्यताच दिली आहे. प्लेटो म्हणत असे ‘तत्वज्ञ माणसाला कायदा लागू होऊ नये.’ कारण तो सृजनाचा कर्ता असतो. ग्रीक मध्ये जन्माला आलेले व तत्वज्ञानाची समृद्ध परंपरा जगाला सांगणारे सॉक्रेटीस, प्लेटो, अॅरिस्टॉटल यांनी कधी देशाच्या सीमा आखून घेतल्या नाही व दिल्याही नाही. बुद्धाने अखिल मानवाच्या दु:खाचीच कारणे व उपाय सांगितले. ‘प्रतीत्यसमुत्पाद’,‘निब्बाण’ हे केवळ भारतीय (त्या वेळचे जम्बुद्वीप) जनतेसाठीच सांगितले आहे असे नाही. तर धर्मातीत, स्थलकालातीत असणाऱ्या सबंध मानवांसाठी सांगितली गेली. ‘नागरिकत्वा’ची संकल्पना सोयीसाठी व सुरक्षेसाठी असते.
“नियमन मनुजासाठी, मानव
नसे नियमनासाठी, जाणा;
प्रगतीस जर ते हाणी टोणा
झुगारुनी दे देऊनी बाणा
मिरवा नीज ओजाचा अभिनव!”
या कवी केशवसुतांच्या कवितेप्रमाणे जर मानवनिर्मित नियम मानवांच्या प्रगतीस बाधक ठरत असतील तर ते नियम झुगारून दिले पाहिजेत. हा परिवर्तनशील विचारच ते अभिव्यक्त करतात. आजचे इस्रायल नव्हते तेव्हा ज्यूंचा कोणता देश होता? व त्यांचे कोणते नागरिकत्व मानावे?, स्पिनोझला धर्माने बहिष्कृत केले, मार्क्सला देशोदेश हिंडावे लागले, सिग्मंड फ्राईडचेही तसेच, व्हॉल्टेअरला फ्रांसने हद्दपार केले, अल्बर्ट आईनस्टाईनने धर्म आणि देश दोन्हींचाही त्याग केला होता. मग यांना कोणत्या देशाचे नागरिकत्व देणार?. . . . बुद्ध कोणत्या देशाचे हे काही वर्षांनी कदाचित सांगणेही कठीण होईल. कारण बुद्धाची शिकवण ही अखिल मानवांसाठी आहे. माणसांनीच माणसाच्या चौकटी कराव्यात. आणि त्यांच्या तत्वज्ञानाला आणि विचारला चौकाटीपुरतेच बंदिस्त करावे ही माणसांची कुपमंडूक वृत्ती आहे. तत्वज्ञ, विचारवंत, ज्ञानी व सत्यांवेषणात गढून गेलेले कोणत्याही देशाचे, राष्ट्राचे, धर्माचे, भाषेचे असत नाही. ते वैश्विक होतात.
उपरनिर्देशित सगळे महापुरुष हे विश्वाच्या कल्याणासाठी जगले. सामान्य माणसांनाही त्यांच्या प्रेरणेने विश्वबंधुत्वाने वागण्यास काय हरकत आहे. भारतीय राजकारण आज कुण्याही एका पक्षाच्या हाती राहिले नाही. म्हणून गोंधळलेले राज्यकर्ते संवेदनशील, भावनिक मुद्द्याला हात घालून धर्म-संस्कृतीचे राजकारण करीत. आपला स्वार्थ साधून मतांची पुंजी गोळा करतात. धार्मिक-जातीय दंगली घडवितात, ‘आदिवासींची संस्कृती जपली पाहिजे’ म्हणजे काय? त्यांनी पिढ्यानपिढ्या जंगलात उघडे-वाघडेच हिंडत राहावे ? २१ व्या शतकात ज्ञान-विज्ञान-शिक्षण व भौतिक सुखापासून त्यांनी वंचितच राहावे ? हे न कळण्या इतपत दुधखुळा माणूस आता उरला नाही. खेड्यापाड्यातील माणूस आता चावडीवर जागतिक राजकारणापासून गल्लीतील राजकारणाच्या बाता मारीत असतात. त्यातून तंत्रज्ञान सर्वत्र पोहोचले आहे. येणा-या पाच-दहा वर्षात उच्च शिक्षण घेणाऱ्यांची संख्या वाढणार आहे. आणि भारतात जसे बुद्धकालीन ‘नालंदा’, ‘तक्षशीला’ विद्यापीठात देशो-विदेशाचे असंख्य विद्यार्थी संशोधक शिक्षण घेत होते तसे पुढेही आपल्या देशात येईल. आपल्या देशाचेही विद्यार्थी विविध देशात शिक्षणासाठी व नोकरीसाठी जातील. तेव्हा ‘मुंबई आमची’, ‘महाराष्ट्र आमचा’ म्हणाना-यांना केविलवाणे होऊन बघण्याशिवाय काय करता येईल? डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी दिलेल्या संविधानानुसार दुस-या देशात स्थलांतर करण्याचा अधिकार दिला आहे. “Right to Emigrate is the Fundamental one.” तसेच इतर देशातील बांधवांनाही कायदेशीर परवानगीने आपल्या देशात सामावून घेणे पर्याप्तच आहे. युनायटेड नेशन (UN) च्या घटनेत कलम १३ नुसार “कोणीही आपल्या मर्जीप्रमाणे कोणत्याही देशात राहू शकतो आणि तो त्याचा घटनादत्त अधिकार आहे.” (Everyone has the right to leave any country, including his own.) याचा अर्थ स्वैर असे कुणी कुठेही जाऊन राहणे असा होत नाही. कलम १२ अन्वये झालेल्या जागतिक ट्रीटीनुसार “International covenant on civil and political rights” या हक्काला कोणीही बंधने घालू शकत नाही फक्त देशाची सुरक्षा, जनतेचे हित, हक्क याचे सीमोल्लंघन होऊ नये. एवढी खबरदारी घेतली पाहिजे.
‘जागतिक नागरिकत्व’ हे नव्या पिढीला अपरिहार्य वाटावे असे होणार आहे. ही त्या वेळची निकड होणार आहे. जर ‘गड्या आपला गाव बरा’ म्हणत आपल्या घराला, गावाला गोंजारत बसले. तर त्यातून विकासात्मक काही साध्या होणार नाही. वैदिक काळात समुद्र गमन करणे पातक मानले जायचे म्हणून परदेश गमन हे सुद्धा पाप होते. आज आपण त्यातच खितपत पडलो असतो तर आज विकसनशील देश म्हणून जागतिक पातळीवर भारताला जे स्थान आहे ते नक्कीच नसते. आज कोणताही निर्णय घेतांना मोठ-मोठ्या देशांना भारताला वगळून चालत नाही. भारताचा विचार करणे भाग पडते. त्यामुळेच अमेरिकेसारख्या बलाढ्य देशाच्या राजकारणात भारतीय अमेरिकन उच्च पदावर आहे. उदा. बॉबी जिंदाल, निक्की प्रांतीय गव्हर्नर पदभार सांभाळत आहे. परदेशात शिक्षण घेऊन जागतिक मानाच्या अनेक मानद पदव्या व पुरस्कार भारतीयांना मिळाल्या. त्या याच वैश्विक वृत्तीमुळे. नोबेल पुरस्कार भारतीयांना मिळाले श्री चंद्रशेखर भौतिकशास्त्र, गोविन खुराना औषधशास्त्र, व्ही. रामकृष्णा रसायनशास्त्र, अमर्त्य सेन अर्थशास्त्र यांना जर का देशाने मज्जाव करून भारतीय शिक्षण व्यवस्थेतच ठेऊन त्यांच्या प्रतिभेची ओळख जगाला दाखविण्याची संधीच दिली नसती तर ते आज कुठे असते?
सध्या जागतिक मंदीचे वारे असले तरी भारतीय प्रतिभा जगासमोर अग्र क्रमवार आहे. या प्रतिभावंत पिढीने इथेच शिक्षण घेतले. एक डॉक्टर, इंजिनियर घडविण्यासाठी एक ते सव्वा करोड रुपये शासन खर्च करते आणि त्यांचे शिक्षण झाले की त्या शिक्षणाचा फायदा मात्र परदेशांना होतो? अशी ओरड सर्वत्र होते. मात्र हे अतिशय चुणचुणीत मुले देशाच्या गंगाजळीत किती भर घालीत आहे. याचा कधी विचार केला आहे का? एका सर्वेक्षणानुसार अशा भारतीय असलेल्या व विदेशात नोकरी करणा-या मुलांकडून जवळजवळ ६० बिलियन डॉलर दर वर्षी भारतात येतो. एनआरआय बँकेत ३० बिलियन डॉलर भारतीय बँकेत जमा केले जातात. म्हणजेच जवळपास ९० बिलियन डॉलर दर वर्षी भारतात परकीय गंगाजळी जमा होते. हेही नसे थोडके. या तुलनेत या विद्यार्थ्यांवर होणारा खर्च अत्यल्प आहे. असे असून देखील मायेची ओढ त्यांना ओढून परत मायभूमीत परत घेऊन येतेच. विशिष्ट ध्येयपूर्ती झाली की ही प्रतिभावान मुले मायदेशी परत येतात. त्यांचे गेल्या २-३ वर्षापासूनचे प्रमाण वाढल्याचे दिसून येत आहे.
आज भारतात मात्र या प्रतिभावानांची मुस्कटदाबी सुरु केली आहे. तेही राजकारणाचाच भाग म्हणून. अरे देशाच्या चिंधड्या-चिंधड्या होत पर्यंत तुम्ही फक्त स्वार्थाचेच राजकारण करणार आहात काय? “दुस-या देशात उच्च शिक्षण आणि स्थाईक होण्यास मज्जाव” करणारे विधेयक आणण्याचा घाट सध्याचे सरकार घालीत आहे. मात्र परकीय विद्यापीठांसाठी आपल्या जागा देण्यास केव्हाचेच तयार होऊन बसले आहेत. याचा अर्थ म्हणजे एखादा दारुडा घरातील छप्पर विकून असले नसले सर्व विकून दारू ढोसतो व बरबाद होतो. तसे देशाला विकायला काढले की काय? असे भांडवलवाद्यांच्या आहारी जाऊन तुम्ही विनाशाकडे वाटचाल करीत आहात ; हे कुणालाच कसे दिसत नाही? येणा-या पिढ्या तुम्हाला माफ करणार नाही? माझे हे विधान उपरोक्त विषयाशी विरुद्ध असल्याचे भासेल. मात्र आपल्या देशातील साधन सामुग्रींचे सुनियोजित उपयोजन करून ; या तरुणांच्या प्रतिभेला योग्य संध्या दिल्या तर इतर देशात त्यांना कशाला जावे लागेल? भारतीय विद्यापीठांना ‘नालंदा-तक्षशीला’ सारखे रोल-मॉडेल बनविले तर आपल्या भारतीय विद्यापीठांच्या शाखा देशोविदेशात उभाराव्या लागतील. हे ध्येय ठेवले तर आणि गल्लीचं आणि गलीच्छ राजकारण सोडले तर देश नक्कीच पुढे जाईल, सोबत माणूस मोठा होईल, जग सुखी होईल. आपल्या घरी खायला मिळत नाही म्हणून दुस-याच्या दारात जाऊन काहीतरी खायला मिळेल अशी वाट पाहत बसने ही लाचारी नव्हे का? म्हणूनच स्वत:ला सामर्थ्यवान करा. मनगटात अगणित हत्तीचे बळ आहे स्वाभिमानाने त्याचा सुयोग्य वापर करा. मग अनेक जागतिक संधी खुद्द आपल्या पावलाने तुमच्यापर्यंत चालत येतील. तेव्हा कुठलेही बंधने तुमच्या आड येणार नाही.
बंधनरहित जग हे तळपत्या शस्त्रासारखे आहे. त्या शस्त्राचा वापर कशासाठी करायचा तो वापरणाऱ्याच्या हाती असतो. तसेच बंधनरहित जग हे माणसाच्या नैतीकमूल्यावर, विश्वबंधुतेवर, माणुसकीवर, समतेवर आधारित असेल तर जगाचे नक्कीच कल्याण होईल. त्यासाठी आधी ‘माणूस’ घडला पाहिजे.
बंधविरहित, बंधनरहित जगाची परिणामकारकता कशी असेल? याबद्दल हॉब्ज म्हणतो की, उद्याचे जग हे ‘बळी तो कान पिळी’ या न्यायाने ; जो बलवान तो शासक, बाकी सर्व गुलाम. असे असेल की, रुसो सांगतो त्याप्रमाणे, मुक्त, स्वच्छंदी, बंधनरहित माणसांचे जग हे पृथ्वीवरील नंदनवना सारखे असेल. . . आम्हास असे वाटते की ‘बहुजन हिताय;बहुजन सुखाय’ असेच असेल . . .
<b>-प्रा.डॉ.पद्माकर तामगाडगे,</b>
• • • • •
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-79964824047508293042012-08-26T02:27:00.000-07:002012-08-28T08:40:25.521-07:00‘देव कण’ की ‘हिग्ज बोसान’?<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
<!--[if gte mso 9]><xml>
<w:WordDocument>
<w:View>Normal</w:View>
<w:Zoom>0</w:Zoom>
<w:TrackMoves/>
<w:TrackFormatting/>
<w:PunctuationKerning/>
<w:ValidateAgainstSchemas/>
<w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid>
<w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent>
<w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText>
<w:DoNotPromoteQF/>
<w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther>
<w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian>
<w:LidThemeComplexScript>MR</w:LidThemeComplexScript>
<w:Compatibility>
<w:BreakWrappedTables/>
<w:SnapToGridInCell/>
<w:WrapTextWithPunct/>
<w:UseAsianBreakRules/>
<w:DontGrowAutofit/>
<w:SplitPgBreakAndParaMark/>
<w:DontVertAlignCellWithSp/>
<w:DontBreakConstrainedForcedTables/>
<w:DontVertAlignInTxbx/>
<w:Word11KerningPairs/>
<w:CachedColBalance/>
</w:Compatibility>
<m:mathPr>
<m:mathFont m:val="Cambria Math"/>
<m:brkBin m:val="before"/>
<m:brkBinSub m:val="--"/>
<m:smallFrac m:val="off"/>
<m:dispDef/>
<m:lMargin m:val="0"/>
<m:rMargin m:val="0"/>
<m:defJc m:val="centerGroup"/>
<m:wrapIndent m:val="1440"/>
<m:intLim m:val="subSup"/>
<m:naryLim m:val="undOvr"/>
</m:mathPr></w:WordDocument>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
<w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="true"
DefSemiHidden="true" DefQFormat="false" DefPriority="99"
LatentStyleCount="267">
<w:LsdException Locked="false" Priority="0" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Normal"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="heading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="35" QFormat="true" Name="caption"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="10" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" Name="Default Paragraph Font"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="11" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtitle"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="22" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Strong"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="20" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="59" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Table Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Placeholder Text"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="No Spacing"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Revision"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="34" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="List Paragraph"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="29" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="30" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="19" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="21" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="31" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="32" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="33" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Book Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="37" Name="Bibliography"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" QFormat="true" Name="TOC Heading"/>
</w:LatentStyles>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 10]>
<style>
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:"Table Normal";
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:"";
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
mso-bidi-font-size:10.0pt;
font-family:"Calibri","sans-serif";
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:Mangal;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}
</style>
<![endif]-->
<br />
<div align="center" class="MsoNormal" style="margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: center;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 22.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">‘देव कण’ की
‘हिग्ज बोसान’?</span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 22.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg0LqI45H2oropzfKoKez9xPnABTAEzbzUfltCUGUDj6f9T5Gwby_rmxfieVBBbpkVIh3q8J6oPig0T0JUXhM7FjUm1_QbZnt1i5cxWh2grYAVXzUCRU1exCZKkk05GczsUZRIXaSqigV33/s1600/higgs+image.gif" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="200" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg0LqI45H2oropzfKoKez9xPnABTAEzbzUfltCUGUDj6f9T5Gwby_rmxfieVBBbpkVIh3q8J6oPig0T0JUXhM7FjUm1_QbZnt1i5cxWh2grYAVXzUCRU1exCZKkk05GczsUZRIXaSqigV33/s200/higgs+image.gif" width="193" /></a></div>
<br />
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13pt; line-height: 115%;"> </span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 18.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;"></span></b>
<br />
<!--[if gte mso 9]><xml>
<w:WordDocument>
<w:View>Normal</w:View>
<w:Zoom>0</w:Zoom>
<w:TrackMoves/>
<w:TrackFormatting/>
<w:PunctuationKerning/>
<w:ValidateAgainstSchemas/>
<w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid>
<w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent>
<w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText>
<w:DoNotPromoteQF/>
<w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther>
<w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian>
<w:LidThemeComplexScript>MR</w:LidThemeComplexScript>
<w:Compatibility>
<w:BreakWrappedTables/>
<w:SnapToGridInCell/>
<w:WrapTextWithPunct/>
<w:UseAsianBreakRules/>
<w:DontGrowAutofit/>
<w:SplitPgBreakAndParaMark/>
<w:DontVertAlignCellWithSp/>
<w:DontBreakConstrainedForcedTables/>
<w:DontVertAlignInTxbx/>
<w:Word11KerningPairs/>
<w:CachedColBalance/>
</w:Compatibility>
<w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel>
<m:mathPr>
<m:mathFont m:val="Cambria Math"/>
<m:brkBin m:val="before"/>
<m:brkBinSub m:val="--"/>
<m:smallFrac m:val="off"/>
<m:dispDef/>
<m:lMargin m:val="0"/>
<m:rMargin m:val="0"/>
<m:defJc m:val="centerGroup"/>
<m:wrapIndent m:val="1440"/>
<m:intLim m:val="subSup"/>
<m:naryLim m:val="undOvr"/>
</m:mathPr></w:WordDocument>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
<w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="true"
DefSemiHidden="true" DefQFormat="false" DefPriority="99"
LatentStyleCount="267">
<w:LsdException Locked="false" Priority="0" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Normal"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="heading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="35" QFormat="true" Name="caption"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="10" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" Name="Default Paragraph Font"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="11" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtitle"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="22" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Strong"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="20" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="59" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Table Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Placeholder Text"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="No Spacing"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Revision"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="34" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="List Paragraph"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="29" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="30" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="19" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="21" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="31" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="32" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="33" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Book Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="37" Name="Bibliography"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" QFormat="true" Name="TOC Heading"/>
</w:LatentStyles>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 10]>
<style>
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:"Table Normal";
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:"";
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin-top:0in;
mso-para-margin-right:0in;
mso-para-margin-bottom:10.0pt;
mso-para-margin-left:0in;
line-height:115%;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
mso-bidi-font-size:10.0pt;
font-family:"Calibri","sans-serif";
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;}
</style>
<![endif]-->
<div style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">जेनिव्हा</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">,<span lang="MR"> दि. ४ जुलै २०१२ इथे सर्न</span> (CERN)<span lang="MR"> या युरोपियन अणू
संशोधन संस्थेने सृष्टीच्या उत्क्रांतीचे गूढ उलगडणारा भौतिकीकण</span>(Particle
Physics)<span lang="MR"> सापडल्याचे सुतोवाच पत्रकार परिषदेत केले</span>.<span lang="MR"> आणि जगाला विस्मयचकित केले. त्यात भारतीय व प्रतिगामी प्रसार माध्यमांना
उधान आले. आणि त्यात अॅटलॉसचे </span>(ATLAS) <span lang="MR">प्रयोग संवादाधिकारी
फाबिओला ग़िअनोत्ति यांनी </span>“<span lang="MR">आम्ही केलेल्या संशोधनातील
निरीक्षणात एक नवा मुलभूत कण स्पष्टपणे आढळून आला आहे</span>..<span lang="MR">.</span>”<span lang="MR"> मूळ विधान असे </span>– (<i>“We observe in our data clear signs of a
new particle, at the level of 5 sigma, in the mass region around 126 GeV. The
outstanding performance of the LHC and ATLAS and the huge efforts of many
people have brought us to this exciting stage,”</i> <span lang="MR">तसेच सर्नचे
संचालक जनरल रोल्फ हयुर</span> <span lang="MR"> यांचे </span><i>“We have
reached a milestone in our understanding of nature,</i><span lang="MR"> </span><i>The
discovery of a particle consistent with the <b>Higgs boson </b>opens the way to
more detailed studies, requiring larger statistics, which will pin down the new
particle’s properties, and is likely to shed light on other mysteries of our
universe.”<span lang="MR"> </span></i><span lang="MR">या विधानांचे सोयीस्कर भाषांतर
व आकलन करून </span>“<span lang="MR">देव कण</span>”(God Particle) <span lang="MR">म्हणून
जगभर पसरविले. सर्वसामान्य या मुलभूत कणाला आता सरसकट </span>“<span lang="MR">देव
कण</span>”(God Particle) <span lang="MR">म्हणूनच ओळखतात आणि हिग्ज बोसान(</span><b><i>Higgs
boson</i><span lang="MR">)</span></b><span lang="MR"> हे नाव मागे पडले</span>, <span lang="MR">ते अनेकांच्या ध्यानीमनीही नाही. </span></span></div>
<div style="text-align: justify;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">काय आहे भौतिकी कण </span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">?</span></b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;"></span></div>
<div style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">भौतिकी कण म्हणजे अनेक
अतिसूक्ष्म कणांनी बनलेल्या अणूंचा अभ्यास होय. (उदा.किराना म्हटले की गहू</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">, <span lang="MR">तांदूळ</span>, <span lang="MR">तिखट</span>, <span lang="MR">मीठ इ. तसे
अणूच्या आत </span>Quarks, Photons, Neutrinos etc. <span lang="MR">वास्तव्यास
असतात.) अणूंचे परम विभाजन होय. आणि त्यासाठी सर्न संस्थेने </span>LHC (Large
Hadron Collider) <span lang="MR">जगातील अतिभव्य प्रयोग सुरु केला आहे.
स्वित्झर्लंड आणि फ्रांस यांच्या सीमारेषेवर हा कोलायडर असून तो १०० मीटर
जमिनीच्या आत आहे. या प्रयोगात १००० भौतिक शास्त्रज्ञ</span>, <span lang="MR">अभियांत्रिक</span>,<span lang="MR"> तंत्रज्ञ शिवाय २०० भौतिकशास्त्राचे विद्यार्थी आणि १०५ भौतिक संस्था व</span> <span lang="MR"> ३० देशांचा समावेश आहे. यामध्ये २७ किमी. लांब वर्तुळाकार नळीतून
प्रोटोन्सचे अनेक किरणे </span>(beams) <span lang="MR">सोडले जातात. हे प्रोटोन्स
प्रकाशाच्या वेगाने जाऊन एकमेकांवर आदळतात तेव्हा प्रचंड स्फोट होऊन उर्जा तयार
होते. जसे विश्वाची उत्पत्ती ही बिग-बँग म्हणजे महाविस्तारा पासून झाली असे मानले
जाते तसेच इथे</span> <span lang="MR"> त्या बिग-बँग च्या प्रसंगाचे
पुनर्प्रत्यय घडवून तो क्षण टिपून साठविला जातो. हे भव्य क्षमतेचे डिजिटल कॅमेरे
नंतर तपासून त्या स्फोटातून निर्माण झालेल्या म्हणजेच एका सेकंदाला ६०० दशलक्ष
स्फोटातून निर्माण झालेल्या अतिसूक्ष्म कणांचा अभ्यास केल्या जातो. </span></span></div>
<div style="text-align: justify;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;"> <span lang="MR"> असे अनुमान आहे की विश्वाची उत्क्रांत अवस्था ही मोठ्या बिग-बँग पासून
झाली आहे. ज्यावेळी क्वार्क-ग्लुऑन प्लाझ्मा याचेच अस्तित्व होते. जसजसा काळ गेला
तसे हे अतितप्त द्रव्य थंड होत गेले. त्याच प्रक्रियेतून अनेक घटक निर्माण झाले.
त्यात प्रोटोन्स</span>, <span lang="MR">न्युट्रॉन इलेक्ट्रोन तयार होण्यासाठी तीन
मिनिटाचा अवधी लागला असेल. प्रोटोन्स-न्युट्रॉनच्या संयोगातून हायड्रोजन अणू तयार
झाला. त्यातूनच आपले अवकाश तयार झाले. अब्जो वर्षाच्या या प्रक्रियेतूनच
सूर्यमालिका तयार झाली त्याला ९ अब्ज वर्षे लागली. आणि आजची जि सजीव-निर्जीव
सृष्टी दिसते ती याच प्रक्रियेचा भाग आहे. ही सृष्टी एका मुलभूत कणापासून
उत्क्रांत झाली आहे. कण</span>, <span lang="MR">अणू</span>, <span lang="MR">रेणू</span>,
<span lang="MR">तारे</span>, <span lang="MR">ग्रह</span>, <span lang="MR">जीवाणू</span>,
<span lang="MR">पेशी</span>, <span lang="MR">जीवसृष्टी आणि विश्व. यातील बुद्धिमान
माणूस म्हणून त्यालाच या उत्क्रांतीचे कोडे पडले आणि या महाप्रयोगाचा प्रारंभ
झाला.</span> <span lang="MR"> </span> </span></div>
<div style="text-align: justify;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">भौतिकी कणाचा प्रवास</span></b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;"></span></div>
<div style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">आईन्स्टाईनने लावलेल्या
सापेक्षतावादाच्या शोधाने जगाचे डोळे विस्फारले गेले. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">E=mc^2 <span lang="MR">सूत्र सांगून भौतिक शास्त्रज्ञांना प्रश्नांकित केले. </span>E <span lang="MR">म्हणजे उर्जा </span>m<span lang="MR"> म्हणजे वस्तुमान</span> <span lang="MR"> (</span>mass<span lang="MR">)</span>, <span lang="MR">आणि </span> c<span lang="MR"> म्हणजे प्रकाशाच्या वेगाचा वर्ग होय. यातील प्रश्नांकित करणारा घटक
म्हणजे हे वस्तुमान हे वजन कुठून येते</span>? <span lang="MR"> याच प्रश्नाचे
सर्न ने शोधलेले हे उत्तर आहे.</span></span></div>
<div style="text-align: justify;">
<b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">हिग्ज बोसान काय आहे</span></b><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">?</span></b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;"></span></div>
<div style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">वरील प्रयोग हा अव्याहत सुरूच
आहे आणि सुरूच राहणार. या विश्वात हे कण जड तर काही हलके असतात त्यालाच अनुक्रमे
आपण प्रोटोन्स व फोटॉन्स असे म्हणतात. यातील आजवरच्या अणू विभाजनाचा अंतिम विभाजित
घटक म्हणजे हिग्ज बोसान(</span><b><i><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">Higgs boson</span></i></b><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">)</span></b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">
होय. सारे विश्व हे चुंबकीय क्षेत्राने व्यापले आहेत तसेच ते हिग्ज कणांनीही
व्यापले आहेत. मुलभूत कण हिग्ज क्षेत्रातून म्हणजेच गुरुत्वशक्ती क्षेत्र व
चुंबकीय क्षेत्र यातून </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;"> <span lang="MR">जेव्हा जातो तेव्हा हिग्ज</span> <span lang="MR"> कणांबरोबर
आंतरक्रिया होऊन कणांना वस्तुमान प्राप्त होते. एखादा प्रोटोन अशा प्रभावित
क्षेत्रातून गेल्यास त्याच्या पृष्ठभागावर हिग्ज कणांचा लेप तयार होतो आणि
त्याच्यात वस्तुमान</span>, <span lang="MR">जडत्व निर्माण होते. या प्रक्रियेतूनच
विश्व उत्क्रांत झाले आहे. </span></span></div>
<div style="text-align: justify; text-indent: .5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">हे अतिशय शास्त्रशुद्ध
सांगणे यासाठी की सामान्य माणसाला माहिती होत नाही म्हणून प्रसार माध्यमांनी जे
गळी उतरविले तेच त्याला मान्य करावे लागते. सरसकट प्रसार माध्यमांनी त्याला </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 13.0pt;">“<span lang="MR">देव कण</span>”<span lang="MR">(</span>God Particle)<span lang="MR"> म्हणणे
म्हणजे विज्ञानालाच आव्हान देणे आहे. भौतिकीकण हा वरील कार्यकारण भावाने निर्माण
झाला आहे हेच या सर्नच्या शास्त्रज्ञांचे म्हणणे होते. त्याचा रीतसर विपर्यास करून
सांगणे हा न-नैतिक माध्यमांचा धंदा होऊन बसला आहे. जित्याची खोड मेल्याशिवाय जात
नाही म्हणतात तसे इथे दिसते. जगात ज्यांनी ज्यांनी वेळोवेळी सत्यकथन केले त्याचा
अंत केला गेला मग ग्रीक मधील अथेन्सचा सॉक्रेटीस</span>, <span lang="MR">अरिस्टॉटल</span>,
<span lang="MR">पोप</span>, <span lang="MR">भारतातील चार्वाक इ.</span> <span lang="MR"> बुद्धाने </span>“<span lang="MR">प्रतीत्यसमुत्पाद</span>” <span lang="MR">सांगून
अडीच हज्जार वर्षे झाली तरी या प्रतिगाम्यांची खोड अजून मोडली नाही. उलट बुद्धालाच
अवतार बनवून सूड घेतांना ते दिसतात. अशाने काय साध्य होते</span>? <span lang="MR">त्यातून
माणूस कसा घडेल</span>?, <span lang="MR">प्रगती कशी होईल</span>? <span lang="MR">हेच
या माध्यमातून वाचकांपर्यंत पोहचवायचे आहे.</span></span></div>
<div class="MsoNormal">
<br /></div>
<div style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 0.5in;">
<br /></div>
<div style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 0.5in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16pt;"><span lang="MR"> </span></span><b><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 18.0pt; line-height: 115%; mso-bidi-language: MR;">-प्रा. डॉ.
पद्माकर तामगाडगे</span></b></div>
</div>
Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-286088657948141362012-05-01T00:05:00.000-07:002012-05-01T00:05:22.157-07:00<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
<table cellpadding="0" cellspacing="0" class="tr-caption-container" style="float: right; margin-left: 1em; text-align: right;"><tbody>
<tr><td style="text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhege1ISGrAJt9MPZ70bnpaWx6GCoezSVeuKSP2w176MjCNMbzyd_-qsfsKiIQBE8LR4a8c_w0AtRNKo7UdRiCxknFbXkwF_MOMw3kCvSSOcZbo0GeCag9q81isOLKVaD-ExQIkATKvSph8/s1600/Front+cover+glasnost.jpg" imageanchor="1"><img border="0" height="360" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhege1ISGrAJt9MPZ70bnpaWx6GCoezSVeuKSP2w176MjCNMbzyd_-qsfsKiIQBE8LR4a8c_w0AtRNKo7UdRiCxknFbXkwF_MOMw3kCvSSOcZbo0GeCag9q81isOLKVaD-ExQIkATKvSph8/s400/Front+cover+glasnost.jpg" width="400" /></a></td></tr>
<tr><td class="tr-caption" style="text-align: center;">"ग्लासनोस्त" कवी-पद्माकर तामगाडगे, प्रज्ञाप्रबोध प्रकाशन सांगली</td><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><br /></td><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><br /></td><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><br /></td><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><b><br /></b></td><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><b><br /></b></td><td class="tr-caption" style="text-align: center;"><b><br /></b></td></tr>
</tbody></table>
<!--[if gte mso 9]><xml>
<w:WordDocument>
<w:View>Normal</w:View>
<w:Zoom>0</w:Zoom>
<w:TrackMoves/>
<w:TrackFormatting/>
<w:PunctuationKerning/>
<w:ValidateAgainstSchemas/>
<w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid>
<w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent>
<w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText>
<w:DoNotPromoteQF/>
<w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther>
<w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian>
<w:LidThemeComplexScript>MR</w:LidThemeComplexScript>
<w:Compatibility>
<w:BreakWrappedTables/>
<w:SnapToGridInCell/>
<w:WrapTextWithPunct/>
<w:UseAsianBreakRules/>
<w:DontGrowAutofit/>
<w:SplitPgBreakAndParaMark/>
<w:DontVertAlignCellWithSp/>
<w:DontBreakConstrainedForcedTables/>
<w:DontVertAlignInTxbx/>
<w:Word11KerningPairs/>
<w:CachedColBalance/>
</w:Compatibility>
<w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel>
<m:mathPr>
<m:mathFont m:val="Cambria Math"/>
<m:brkBin m:val="before"/>
<m:brkBinSub m:val="--"/>
<m:smallFrac m:val="off"/>
<m:dispDef/>
<m:lMargin m:val="0"/>
<m:rMargin m:val="0"/>
<m:defJc m:val="centerGroup"/>
<m:wrapIndent m:val="1440"/>
<m:intLim m:val="subSup"/>
<m:naryLim m:val="undOvr"/>
</m:mathPr></w:WordDocument>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
<w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="true"
DefSemiHidden="true" DefQFormat="false" DefPriority="99"
LatentStyleCount="267">
<w:LsdException Locked="false" Priority="0" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Normal"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="heading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 7"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 8"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 9"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="35" QFormat="true" Name="caption"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="10" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" Name="Default Paragraph Font"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="11" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtitle"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="22" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Strong"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="20" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="59" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Table Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Placeholder Text"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="1" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="No Spacing"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Revision"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="34" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="List Paragraph"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="29" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="30" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Quote"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 1"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 2"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 3"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 4"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 5"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 6"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="19" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="21" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Emphasis"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="31" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="32" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Reference"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="33" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Book Title"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="37" Name="Bibliography"/>
<w:LsdException Locked="false" Priority="39" QFormat="true" Name="TOC Heading"/>
</w:LatentStyles>
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 10]>
<style>
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:"Table Normal";
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:"";
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
mso-bidi-font-size:10.0pt;
font-family:"Calibri","sans-serif";
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:Mangal;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}
</style>
<![endif]-->
<br />
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in;">
<b style="mso-bidi-font-weight: normal;"><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 22.0pt;"><span style="mso-spacerun: yes;">
</span><span style="mso-tab-count: 5;"> </span></span></b><b style="mso-bidi-font-weight: normal;"><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 22.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></b></div>
<div align="center" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: center;">
<b style="mso-bidi-font-weight: normal;"><u><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 22.0pt;">“ग्लासनोस्त”
हुकुमत गाजवणारी </span></u></b><u><span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 22.0pt; mso-ansi-font-weight: bold; mso-bidi-language: MR;">कविता</span></u></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 12.0pt; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-tab-count: 9;"> </span></span><b style="mso-bidi-font-weight: normal;"><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt;"> </span></b></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: 0.0001pt;">
<b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14pt;"> -प्रा. सौ. सिंधू रामटेके</span></b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 12.0pt;"><br style="mso-special-character: line-break;" />
<br style="mso-special-character: line-break;" />
</span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: 0.0001pt;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: 0.0001pt;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: 0.0001pt;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: 0.0001pt;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 12.0pt;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>'ग्लासनोस्त'
या रशियन शब्दाला अगत्यपूर्वक पाचारण करून नव्या युगातील नव्या पिढीला नवीन जीवनदृष्टी
देण्याकरिता आलेला पहिला-वाहिला बहार म्हणजे हा कविता संग्रह असून पुस्तकाची एकूण ८८
पाने झपाटलेली असल्याने एक पान वाचाल्ल्यानंतर मन ajun खाद्य मागते व पौष्टिक खाद्य
पुरविले जाते. वीज चमकावी व डोळे दिपून जावेत असे हे दिपवणारे साहित्य प्रतिभावंताच्या
उर्जेची ती एक फार मोठी गुंतवणूक ठरेल. </span><span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 12.0pt; mso-fareast-font-family: "Times New Roman";"><br />
</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 12.0pt;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>एकापेक्षा
एक सरस अशा एकूण अठ्ठावन्न कवितांच्या बुलंद साम्राज्यात फिरून येताना सलामीची कविता
सर्व कवितांचा मानबिंदू ठरते. प्रत्येक ओळ दखलपात्र व प्रभावी व्हावी याकरिता शब्दांना
सौंदर्याच्या फ्रेममध्ये बसवतांना कवीने आपली कल्पनाशक्ती व प्रगल्भता पणाला लावतांना
केवळ कल्पनेचे मनोरे बांधले नसून माणसांच्या उध्वस्तपणाचा हिशोब मांडला. साहित्य हा
समाजाचा आरसा असतो. त्यांचे स्वच्छ प्रतिबिंब दिसण्याकरिता सुधारकी बाणा जपणारे कवी
डॉ. पद्माकर तामगाडगे तरुणांना तेजस्वी होण्याकरिता समाज रक्षकाची भूमिका बजावतात.
व देश द्रोह्याचे मूळ नष्ट करण्याचे महद्कर्तव्य सांगतात हे कर्तव्य अधोरेखित करणा-या
या खालील ओळी –</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 12.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; margin-left: 1.5in; margin-right: 0in; margin-top: 0in;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 12.0pt;">"जुन्याचे
जनुक जिवंत ठेवण्याच्या तकलादू धडपडी </span><span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 12.0pt; mso-fareast-font-family: "Times New Roman";"><br />
</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 12.0pt;">प्रतिक्रांती
करण्याचे नाना मनसुबे, कट ओळखणे </span><span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 12.0pt; mso-fareast-font-family: "Times New Roman";"><br />
</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 12.0pt;">हे
माझे कर्तव्य आहे . </span><span style="font-family: "Times New Roman","serif"; font-size: 12.0pt; mso-fareast-font-family: "Times New Roman";"><br />
</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 12.0pt;">भर
सभेत चार्वाक खाक केला, सोक्रेटीसचा बळी घेतला, <br />
'कन्फ्युज अँण्ड रूल'चा नवा मंत्र आणलाय, <br />
मला हा गोंधळ सावरला पाहिजे. "</span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 12.0pt;"><br />
</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif";"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>हे
युग संगणकाचे या भूभागातील स्मार्ट पिढीचे पाय कवीला पाळण्यात दिसतात. ही पिढी तुमचे
महाकाव्य, वेद, आदर्शवाद धुडकावेल व विचारेल- "बाप दाखव नाही तर श्राद्ध कर
!" श्रद्धा व गावगुंडांच्या टोळ्यांना निरुत्तर करणारा हा प्रश्न तरुणांना पंगु
करणा-या अवैज्ञानिक बाबींवर प्रकाश टाकीत भविष्याचा वेध घेते. <br />
अविवेकी शक्तीची चाल व डावपेच ओळखण्याकरिता व आधुनिक पिढीचे वैचारिक पर्यावरण दुषित
होण्या आधीच त्यांना सावध केले पाहिजे. या दलदलीतून अलगद बाहेर काढणे हे या कवितांचे
पायाभूत सत्य आहे. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; margin-left: 2.0in; margin-right: 0in; margin-top: 0in;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif";"><br />
"हे सळसळत्या रक्तातील पोलादी स्नायूच्या तारुण्य <br />
इतिहासाच्या पानावरील धूळ वाढतच आहे, <br />
क्षणभर मोहातून बाहेर पड, <br />
व्यवस्था उगीचच बदलत नसते. <br />
मूल्यांची जननी परिवर्तनाच्या आवर्तनात आली की अग्नीचा ओहोळ <br />
मस्तिष्क स्फोट घडवून पैदा करतात 'पॅन्थर्स' "</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif";"><br />
<span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>आमच्या
छळांच्या कहाण्यांनी इतिहासाची पाने रक्तरंजित झाली. आजही मुलाबाळांच्या वाट्याला तोच
भोगवटा येतो सम्राटाचे रोजचे प्रत्येक पान याचा लिखित पुरावा आहे. आमचे विचार स्वातंत्र्य
अडगळीत पडले. बिनचेह-याच्या व तत्त्वहीन चळवळीमुळे संघटन शक्तीचा साक्षात मृत्यू
झाला. राजकीय वर्तुळात हाताची घडी तोंडावर बोट ठेवत वर्गाबाहेर उभे राहण्याची
जाहीर शिक्षा मिळाली हे लोकसभेच्या व नुकत्याच झालेल्या महानगर पालिकेच्या निवडणुकांचे
ज्वलंत उदाहरण आहे. स्वातंत्र्याने पसष्टावे पान उघडले तरी साधे सकारात्मक सक्षम
नेतृत्त्व मिळू नये याला जबाबदार कोण? नाईलाजाने सदैव होत असलेल्या अत्याचारालाच सदाचाराचा
मेकअपलाऊन जगताहेत खेड्यापाडयाचे आमचे बांधव खालीमान घालून व बघतात आई-बहिण निर्वस्त्र
होतांना व झोकून देतात टाचेखाली चिरडण्याकरीता या करिताच 'सम' या कवितेतून पॅन्थर्सची
डरकाळी झाली पाहिजे असे कवीला अपेक्षित आहे. <br />
या कविता संग्रहाचे वैशिष्ट्ये म्हणजे भ्रामक कल्पनेला छेद दिलेला असून आपण त्या कोणत्या
समुहाकरिता लिहिल्यात याचे सजग भान कवीने ठेवलेले आहे.</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif";"><br />
<span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>'हिमालया
मला माफ कर' या कवितेत भाषेचा अतिशय डौलदार वापर केला असून यामध्ये केलेली तुलना अतुलनीय
आहे. हिमालय उंच असला, सर्जनतेचा महामेरू असला तरी जगाला मायेची सावली देणारा खरा महामेरू,
बुद्धिमत्तेचा हिमालय डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या उंचीपर्यंत अजून कुणी पोहोचलेला
नाही. </span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif";"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span><br />
<span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>'ग्रंथदंगा',
'शाहीर', 'सातवारांचा पाऊस', 'दोषी', 'विठाबाई नारायणगावकर', 'आपण आपलं जगावं मर्जी
सांभाळून' ह्या साचेबंद विषयाच्या बाहेर पडून लिहिलेल्या कविता प्रखर सत्यावर
प्रकाश टाकतात. वर्णाश्रमव्यवस्थेची शस्त्रक्रिया करतांना महात्मा फुले म्हणतात- 'फक्त
याच देशात ब्रह्म बाळंत झाला व ब्राह्मण नावाची क्रांती जन्माला घातली.' त्यांच्या
विकृतीतून 'मनू' नावाचं प्रॉडक्ट तयार झालं व हे बांडगुळ वर्णाश्रमाचा निर्माता झालं.<br />
यांच्या गीतेला दरवेळी नवे चमत्कारिक अर्थ फुटले यांच्या अनेक काल्पनिक कथांनी विज्ञानवादी
बुद्धही अवतारी केला. यांच्या प्रक्षिप्त विधानांची माय कोणत्या . . . रे?"</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif";"><br />
<span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>याकरिता कवितासंग्रह खरोखरंच वाचनीय आहे.
मनू नावाच्या यौगिक नागाने वेटोळे घातले असून तो केव्हा पालटेल कळणार देखील नाही त्याला
पालटण्यापूर्वीच निळ्या प्रकाशाचा उजेड देणारा कवीचा विचार म्हणजे काळाच्या महालाटेवर
बसून दिलेली ही ललकारी होय.</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif";"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span><br style="mso-special-character: line-break;" />
<br style="mso-special-character: line-break;" />
</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; margin-left: 2.0in; margin-right: 0in; margin-top: 0in;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif";">"माणसाच्या कुबट पणाचा,
कुजालेपानाचा वास सर्वत्र येतो.<br />
बुद्धाच्या धम्म रसायनाने त्याला न्हाऊ घाल.<br />
बेईमान भूमिगत मानुवृत्तीचा पुराण दंभेतिहास उकरून <br />
प्रज्ञेच्या स्फटिकरुपी लेखणीने चितार."</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif";"><br />
<span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>बौद्धधम्माच्या
आचारसंहितेच्या तपशिलाला भेदून जाणा-या ओळी वाचताच हा जागल्या कवी कुठेतरी उंच उभा
आहे जिथून सर्व आंबेडकरी समाज डोळ्याच्या कक्षेत आल्यानंतर काव्यनिर्मिती स्फुरल्याचा
हा ज्वलंत पुरावा आहे असे वाटत राहते.</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif";"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span><br />
<span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>आंबेडकरी
अभ्यासू साहित्यिक प्रथम स्वत:चे समीक्षण करतो कारण या संस्कृतीत माणूसकीनेच माणसाला
छिन्नविछिन्न केले. या अविस्मरणीय आठवणी आमच्या बापजाद्यांपासून चालत आलेल्या
असल्याने कवीचे शब्द सुखासीन पंगतीला बसलेले नसून वेदनेचा हात धरून आलेले आहेत व म्हणूनच
ही साहित्यकृती अस्सल असून 'बामणाघरी लिवण' हे तर आंबेडकरवाद्यांना संधी मिळताच क्षणाचाही
विलंब न लावता खोडून काढला व त्याला 'ग्लासनोस्त'च्या रूपाने माणसांच्या असलेल्या या
कवितांमुळे आणखी नवा आयाम प्राप्त झाला.</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif";"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span><br />
<span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>प्रज्ञावंतांचे
महामेरू डॉ. यशवंत मनोहर यांच्या प्रस्तावनेचा परीसस्पर्श झाल्याने कवितांची
उंची मोजणे अशक्य झाली असली तरी अशावेळी सुवर्ण महोत्सवी वर्षात डॉ. यशवंत मनोहरांचे
समाजावर भाष्य करणारे ढळढळीत सत्य जसेच्या तसे आठवते १९५६ नंतर ट्रंकेत बंद केलेली
मने आम्ही परत बाहेर काढली त्याला मोकाट सोडले आम्ही गंडेदोरे बंधू लागलो, आम्ही साईबाबाचे
उपवास करू लागलो, आम्ही पंचशीलेला फसवलं, बावीस प्रतिज्ञेच्या हातावर तुरी दिल्या.
या विषयाशी साम्य असलेली 'पांढरपेशी' ही कविता विशेष उल्लेखनीय आहे.</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif";"><br />
<span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>दलदलीकडे
प्रवास कारण-या लोकांकरिता आमच्या रक्ताच्यापेशी आता पांढरपेशा झाल्यात, आमचा जय-भीम
तोंडातल्यातोंडात विरला, महामानवाचा स्थलांतर आम्ही बेडरूम मध्ये केले हे समाजचित्रण
करतांना लेखणी जरासुद्धा डगमगली नाही व कुणाची भीडभाड सुद्धा ठेवली नाही. गुलामीची
गळाभेट करू पाहणा-या कपाळ करंट्यांच्या मूर्खपणाला उद्देशून व होत असलेल्या जिवंत
यातना पाहून कवी अशा गद्दार प्रवृत्तींचा उपहासात्मकपणे विजयोत्सव साजरा करतो. 'बाबासाहेबांचा
विजय असो ! पांढरपेशींचा विजय असो !" बौद्धधम्माच्या विकृतीकरणाला हातभार
लावणा-या व भगवान बुद्धाला अवतार रुपात पाहणा-यांना प्रकांडपंडितांनी वीस वर्षे अखंड
अभ्यास केल्यानंतरही बौद्ध धम्मात विश्वाची निर्मिती? विपश्यना? ध्यानधारणा?
जातककथा? हे निर्हेतुक प्रश्न कवीला छळतात. विज्ञाननिष्ठ विचार देणा-या भगवान बुद्धांनी
देखील या कृतीत स्वत:ला गुरफटून ठेवल्याचे दिसत नाही. <br />
सेझ-फेज, जागतिकीकरण की नवं गजकरण?, काम्पुटर म्हणजे वावराचं मशीन काय भाऊ? हे
समजून घेण्याकरिता कवी सर्वसामान्य माणसांच्या भोळ्या-भाबड्या विचारविश्वात फिरून
येतो.</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif";"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span><br />
<span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>आयु.
बळी खैरे यांनी रेखाटलेले मुखपृष्ठ करुणासागर तथागताच्या सर्वश्रेष्ठ मूल्यांचा शब्दाविना
परिचय करून देते. त्याचबरोबर 'तोच तू', 'अत्त दीप भवं', 'उभा देश धम्माला' ,
'नाद ऐका' या कवितांचे प्रतिनिधित्त्व करते.अंधश्रद्धेवर घणाघाती प्रहार कारण-या कवितांबरोबरंच
साहेबांच्या मर्जिकरिता सगळी मूल्य व तत्त्वे बाजूला ठेवत गोंडा घोळणा-या त्रासदायक
प्रवृत्तींवरदेखील 'आपण आपलं जगावं मर्जी सांभाळून' या कवितेतून मर्माघाती तडाखे देणा-या
कवींनी कवितांची दर्जेदार निवड व क्रम याचीदेखील दक्षता घेतली असून 'प्रज्ञा प्रबोध'
प्रकाशन, सांगली यांनी शंभर नंबरी सोनं असलेल्या कवितासंग्रहाची किंमत शब्दात कशी वर्णावी?
आकडयात सांगायचे तर फक्त शंभर रुपये. 'वेध' या कवितेचा आधार घेऊन मी म्हणेल राहू केतूचे
देखील भविष्य अशुभ ठरवणारा हा नवा माणूस व्यवस्थेला चपराक देणारा असून या कवीजवळ प्रज्ञेचा
सन्मार्ग व भीमक्रांतीचा बाणा, बुद्धाच्या अनुशासनाचे विज्ञान विचारांनी भरलेले सुंदर
मन आहे.</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: justify;">
<span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif";"><br />
<span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-tab-count: 1;"> </span>भोवताली
असलेली अस्ताव्यस्त पडझड, गोंधळ अशा अनेक प्रश्नांच्या गर्दीच्या पुरामध्ये वाहत जात
असलेल्या अनेक प्रवृत्तींना बाहेर काढण्याकरिता ही तडफदार काव्यनिर्मिती अनेकांवर हुकुमत
गाजवणारी असून कणा असलेले हे साहित्य स्वयंघोषित बुद्धिमत्तेच्या ठेकेदारांना व आमच्या
सारखे आम्हीच म्हणवणा-यांना नक्कीच लोळण घ्यायला लावील.</span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-bidi-language: MR;"></span></div>
<div align="right" class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; text-align: right;">
<span lang="MR" style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; mso-bidi-language: MR;"><span style="mso-tab-count: 15;"> </span><span style="mso-tab-count: 6;"> </span></span><b><u><span style="font-family: Symbol; font-size: 22.0pt; mso-ascii-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-bidi-language: MR; mso-char-type: symbol; mso-fareast-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-hansi-font-family: "Arial Unicode MS"; mso-symbol-font-family: Symbol;"><span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">Ä<span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">Ä<span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">Ä<span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">Ä<span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">Ä<span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">Ä<span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">Ä<span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">Ä<span style="mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Symbol;">Ä</span></span></span></span></span></span></span></span></span></span></u></b><b><u><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 22.0pt; mso-bidi-language: MR;"></span></u></b></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; margin-left: 4.5in; margin-right: 0in; margin-top: 0in;">
<b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif";">कवितासंग्रहाचे नाव : 'ग्लासनोस्त'<br />
कवी : पद्माकर तामगाडगे<br />
प्रकाशन : प्रज्ञा प्रबोध प्रकाशन, सांगली<br />
मूल्य : १०० रु <br />
भ्रमणध्वनी : ९८६९५८१६४७</span></b></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; margin-bottom: .0001pt; margin-bottom: 0in; page-break-after: avoid;">
<br /></div>
<div class="MsoNormal">
<br /></div>
</div>Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-44086654937268713472012-01-27T08:03:00.000-08:002012-01-27T08:03:05.399-08:00डॉ. पद्माकर तामगाडगे(Dr. P.T.Tamgadge): पद्माकर तामगाडगे यांचा "ग्लासनोस्त" कवितासंग्रह प्...<a href="http://padmakartamgadge.blogspot.com/2012/01/blog-post.html?spref=bl">डॉ. पद्माकर तामगाडगे(Dr. P.T.Tamgadge): पद्माकर तामगाडगे यांचा "ग्लासनोस्त" कवितासंग्रह प्...</a>: "ग्लासनोस्त" या कवी पद्माकर तामगाडगे यांच्या कविता संग्रहाचे नुकतेच डॉ. बी. जी. पगारे यांच्या हस्ते मुंबई येथे प्रकाशन झाले. प्रज्ञाप्रब...Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-22555010020312811602012-01-27T07:57:00.000-08:002012-01-27T07:57:41.063-08:00पद्माकर तामगाडगे यांचा "ग्लासनोस्त" कवितासंग्रह प्रकाशित<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><!--[if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:TrackMoves/> <w:TrackFormatting/> <w:PunctuationKerning/> <w:ValidateAgainstSchemas/> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:DoNotPromoteQF/> <w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther> <w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian> <w:LidThemeComplexScript>X-NONE</w:LidThemeComplexScript> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables/> <w:SnapToGridInCell/> <w:WrapTextWithPunct/> <w:UseAsianBreakRules/> <w:DontGrowAutofit/> <w:SplitPgBreakAndParaMark/> <w:DontVertAlignCellWithSp/> <w:DontBreakConstrainedForcedTables/> <w:DontVertAlignInTxbx/> <w:Word11KerningPairs/> <w:CachedColBalance/> </w:Compatibility> <w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel> <m:mathPr> <m:mathFont m:val="Cambria Math"/> <m:brkBin m:val="before"/> <m:brkBinSub m:val="--"/> <m:smallFrac m:val="off"/> <m:dispDef/> <m:lMargin m:val="0"/> <m:rMargin m:val="0"/> <m:defJc m:val="centerGroup"/> <m:wrapIndent m:val="1440"/> <m:intLim m:val="subSup"/> <m:naryLim m:val="undOvr"/> </m:mathPr></w:WordDocument> </xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="true"
DefSemiHidden="true" DefQFormat="false" DefPriority="99"
LatentStyleCount="267"> <w:LsdException Locked="false" Priority="0" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Normal"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="heading 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 7"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 8"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 9"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 7"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 8"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 9"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="35" QFormat="true" Name="caption"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="10" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Title"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="1" Name="Default Paragraph Font"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="11" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtitle"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="22" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Strong"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="20" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Emphasis"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="59" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Table Grid"/> <w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Placeholder Text"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="1" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="No Spacing"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Revision"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="34" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="List Paragraph"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="29" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Quote"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="30" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Quote"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="19" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Emphasis"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="21" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Emphasis"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="31" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Reference"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="32" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Reference"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="33" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Book Title"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="37" Name="Bibliography"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" QFormat="true" Name="TOC Heading"/> </w:LatentStyles> </xml><![endif]--><!--[if gte mso 10]> <style>
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:"Table Normal";
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:"";
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
font-family:"Calibri","sans-serif";
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:"Times New Roman";
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}
</style> <![endif]--> <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiefOj4pQ7tZjzj1MQ_DVGxAKO7sQ7HGTktUGytSv9JzKwxgACigMiPdC9IdZYbYw_nNwPlg_eZUVhDxbwtiqXt_lZKrA0RsOBagif56Zs0fBr-k4ROzyt4-RjNUIdZ3wENBTbpuDYuqEdB/s1600/glassnost+fRONT.JPG" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="144" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiefOj4pQ7tZjzj1MQ_DVGxAKO7sQ7HGTktUGytSv9JzKwxgACigMiPdC9IdZYbYw_nNwPlg_eZUVhDxbwtiqXt_lZKrA0RsOBagif56Zs0fBr-k4ROzyt4-RjNUIdZ3wENBTbpuDYuqEdB/s320/glassnost+fRONT.JPG" width="320" /></a></div><div class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14pt; line-height: 115%;">"ग्लासनोस्त" या कवी पद्माकर तामगाडगे यांच्या कविता संग्रहाचे नुकतेच डॉ. बी. जी. पगारे यांच्या हस्ते मुंबई येथे प्रकाशन झाले. प्रज्ञाप्रबोध प्रकाशन, सांगली प्रकाशनाने आयएसबी<span id="6_TRN_z"><span id="6_TRN_10"><span id="6_TRN_12"><span id="6_TRN_13"><span id="6_TRN_14">एन क्रमांक देऊन "ग्लासनोस्त" हा कवितासंग्रह प्रकाशित केला. ग्लोबल कोलाज मांडणारी<b> </b></span></span></span></span></span></span><b>ही</b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14pt; line-height: 115%;"><span id="6_TRN_z"><span id="6_TRN_10"><span id="6_TRN_12"><span id="6_TRN_13"><span id="6_TRN_14"> कविता मानवतेचे धगधगते वास्तव चित्रित करते. <span id="6_TRN_1q">सुप्रसिद्ध साहित्यिक, विचारवंत डॉ. यशवंत मनोहर यांनी "बोलणा-या निखा-याची कविता. . ." म्हणून नव्या समतामुलक समाजाचे दिशादिग्दर्शन ही पद्माकर तामगाडगे यांची कविता करते शिवाय तरुण पिढीलाही नवी वाट दाखवते. अशी नव्या पिढीची, नव्या वळणाची संयत कविता वाचकांनी मुळातच जरूर आस्वाद घ्यावा. कविता संग्रहाचे मुखपृष्ठ सुप्रसिद्ध चित्रकार बळी खैरे यांनी अतिशय बोलके </span></span></span></span></span></span></span><span style="font-size: medium;"><span style="font-family: Arial Unicode MS;">काढले</span></span><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 14.0pt; line-height: 115%;"><span id="6_TRN_z"><span id="6_TRN_10"><span id="6_TRN_12"><span id="6_TRN_13"><span id="6_TRN_14"><span id="6_TRN_1q"> आहे. कवितेच्या "ग्लासनोस्त" या <span id="6_TRN_44"><span id="6_TRN_45"><span id="6_TRN_46">नावापासून,</span> </span> </span>दर्शनी भागापासूनच उत्सुकता निर्माण करणारा "ग्लासनोस्त" हा कवितासंग्रह एकदा तरी सर्व रसिक श्रोत्यांनी जरूर वाचवा.</span></span></span></span></span></span></span></div></div>Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-3339639477541103041.post-77905592945825278402011-12-31T04:32:00.000-08:002011-12-31T04:32:13.818-08:00भीमा कोरेगावचा विजयस्तंभ<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjNtg40PWmGqlcoYYFlzJCwn3OUGTVjT6yhMMwiIomgXlIUGtPKjxFBrCTVJp7AyQl77wikkr1EuSOan9M1BCxl2UuNY_ZNRHGqT-V4IYN2nxDGFAI5Il6lZGfgCKWWIIffIxCQZR8x_G_c/s1600/bhimakoregaon+war+memorial.JPG" imageanchor="1" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><img border="0" height="320" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjNtg40PWmGqlcoYYFlzJCwn3OUGTVjT6yhMMwiIomgXlIUGtPKjxFBrCTVJp7AyQl77wikkr1EuSOan9M1BCxl2UuNY_ZNRHGqT-V4IYN2nxDGFAI5Il6lZGfgCKWWIIffIxCQZR8x_G_c/s320/bhimakoregaon+war+memorial.JPG" width="240" /></a></div><!--[if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:TrackMoves/> <w:TrackFormatting/> <w:PunctuationKerning/> <w:ValidateAgainstSchemas/> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:DoNotPromoteQF/> <w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther> <w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian> <w:LidThemeComplexScript>X-NONE</w:LidThemeComplexScript> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables/> <w:SnapToGridInCell/> <w:WrapTextWithPunct/> <w:UseAsianBreakRules/> <w:DontGrowAutofit/> <w:SplitPgBreakAndParaMark/> <w:DontVertAlignCellWithSp/> <w:DontBreakConstrainedForcedTables/> <w:DontVertAlignInTxbx/> <w:Word11KerningPairs/> <w:CachedColBalance/> </w:Compatibility> <w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel> <m:mathPr> <m:mathFont m:val="Cambria Math"/> <m:brkBin m:val="before"/> <m:brkBinSub m:val="--"/> <m:smallFrac m:val="off"/> <m:dispDef/> <m:lMargin m:val="0"/> <m:rMargin m:val="0"/> <m:defJc m:val="centerGroup"/> <m:wrapIndent m:val="1440"/> <m:intLim m:val="subSup"/> <m:naryLim m:val="undOvr"/> </m:mathPr></w:WordDocument> </xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="true"
DefSemiHidden="true" DefQFormat="false" DefPriority="99"
LatentStyleCount="267"> <w:LsdException Locked="false" Priority="0" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Normal"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="heading 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 7"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 8"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 9"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 7"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 8"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 9"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="35" QFormat="true" Name="caption"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="10" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Title"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="1" Name="Default Paragraph Font"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="11" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtitle"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="22" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Strong"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="20" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Emphasis"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="59" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Table Grid"/> <w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Placeholder Text"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="1" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="No Spacing"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Revision"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="34" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="List Paragraph"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="29" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Quote"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="30" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Quote"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="19" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Emphasis"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="21" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Emphasis"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="31" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Reference"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="32" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Reference"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="33" SemiHidden="false"
UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Book Title"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="37" Name="Bibliography"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" QFormat="true" Name="TOC Heading"/> </w:LatentStyles> </xml><![endif]--><!--[if gte mso 10]> <style>
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:"Table Normal";
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:"";
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin-top:0in;
mso-para-margin-right:0in;
mso-para-margin-bottom:10.0pt;
mso-para-margin-left:0in;
line-height:115%;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
font-family:"Calibri","sans-serif";
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;}
</style> <![endif]--> <br />
<div class="MsoNormal" style="line-height: normal; mso-margin-bottom-alt: auto; mso-margin-top-alt: auto; mso-outline-level: 6;"><b><span style="font-family: "Arial Unicode MS","sans-serif"; font-size: 16.0pt;">विजयस्तंभ<br />
<br />
गर्भगळीत करतील गनिमा<br />
शूर असा सरदार<br />
संकट समयी आहे त्याची<br />
सज्ज अशी तलवार<br />
<br />
भीती त्याला नाही कुणाची<br />
बाणा लढवय्या<br />
समर भूमीला वंदन त्याचे<br />
सदा असे तय्यार<br />
<br />
अफाट छाती शूर मर्दाची<br />
मिशा तशा भरदार<br />
बांधून तो चालला कटीवर<br />
तीक्ष्ण अशी तलवार<br />
<br />
पेशवाईची फुगा फोडला<br />
मोठ्या चतुराईने<br />
सहस्त्रावधी वेशाव्यांचा<br />
केला कुलसंहार<br />
<br />
एकाशी शंभराची लढती<br />
तीन दिवसाचे भुके जागती<br />
हजार सैन्य पेशवाईचे<br />
तरी गनीम झाले ठार<br />
<br />
विजयाचा हा स्तंभच देईल<br />
स्फूर्तीचे नवगान<br />
भीमा कोरेगावचा<br />
आम्हा सदा असे अभिमान<br />
<br />
-"ग्लासनोस्त" या काव्य संग्रहातून. . . .</span></b></div><div class="MsoNormal"><br />
</div></div>Prof. Dr. Padmakar Tamgadgehttp://www.blogger.com/profile/13102694386164902108noreply@blogger.com1