Quảng Văn Hải

Đề thi olympic sinh học 10 năm 2026

2026-04-05T10:16:00.008+07:00

KỲ THI OLYMPIC TRUYỀN THỐNG 30/4

LẦN THỨ XXX - NĂM 2026

Môn: SINH HỌC - Khối: 10

Thời gian: 180 phút (không kể thời gian giao để)

Ngày thi: 04/4/2026

Đề thi gồm 06 trang, 05 câu

Lưu ý: - Thí sinh làm MỖI câu trên MỘT tờ giấy làm bài riêng biệt và ghi rõ SỞ CÂU ở dòng đầu tiên của trang thứ nhất (kể cả câu không làm được, nếu có);

- Thí sinh KHÔNG được sử dụng tài liệu, Giám thị KHÔNG giới thích gì thêm.

Câu 1. (4,0 điểm)

1.1. Một đoạn trình tự nucleotide xung quanh vùng mã hóa của một gene được minh họa trong Hình 1. Các kí hiệu (M), (N), (P), (Q) chỉ các đầu mạch DNA.

(M) 5′-CATGTT...TTGATGT- RNA-coding

(P) 3′-GTACAA...AACTACA- sequence —GACGA...TTTATA...GGCGCGC-3′ (N)

—CTGCT...AAATAT...CCGCGCG-5′ (Q)

### Hình 1

a) Đoạn trình tự trên có nhiều khả năng là gene ở sinh vật nhân sơ hay gene ở sinh vật nhân thực? Giải thích.

b) Xác định mạch của gene được sử dụng làm khuôn mẫu và chiều phiên mã của gene. Giải thích. (HS có thể sử dụng kí hiệu M, N, P, Q để gọi tên mạch khuôn, chiều phiên mã).

1.2. Một phân tử mRNA sơ khai của một gene ở nấm men chứa hai exon xen kẽ với một intron. Hình 2 thể hiện kích thước của các exon và intron (cặp nucleotide), trình tự mRNA của gene trong các vùng gần vị trí nối 5′, điểm phân nhánh và trình tự của U1 snRNA. Nucleotide tại điểm phân nhánh được in đậm và gạch chân.

## Hình 2

a) Giả sử có một vị trí poly A ở cuối exon 2 và được gắn với một đuôi poly A dài 200 nucleotide thì mRNA được tạo ra từ gene này trong một tế bào nấm men bình thường sẽ có kích thước bao nhiêu nucleotide?

b) Nếu U1 snRNA xảy ra đột biến thay thế A thành G tại vị trí được đánh dấu bằng dấu ☐A, bản sao RNA tạo ra sẽ có chiều dài bao nhiêu nucleotide? Giải thích.

c) Đột biến nào trong gene sẽ dẫn đến bản sao mRNA có kích thước bình thường trong tế bào có U1 snRNA được mô tả ở ý (b)?

Câu 2. (4,0 điểm)

2.1. Hình 3 thể hiện quá trình vận chuyển các túi tải giữa lưới nội chất, bộ máy Golgi và những túi nội bào khác nhau trong tế bào với sự tham gia của các protein bao gồm COP-I, COP-II và clathrin. Hình 4 minh họa mức tập trung của protein xuất bào gần huỳnh quang (chú thích bởi dấu chấm *) ở các tế bào với những kiểu khác nhau từ 1 đến 5. Biết rằng protein SNARE cần thiết cho sự hòa màng của các túi vận chuyển trong tế bào.

Hình 3

Hình 4

a) Dựa vào thông tin trong Hình 3, giải thích vì sao các protein gấp cuộn sai hỏng được tập trung ở lưới nội chất của tế bào? Điều này mang lại ý nghĩa như thế nào đối với tế bào?

b) Trong mỗi trường hợp sau đây, sự phân bố của protein gần huỳnh quang ở tế bào có kiểu nào (từ 1 đến 5) trong Hình 4: (i) Protein được loại bỏ đoạn peptide tín hiệu ở đầu amin, (ii) Ức chế protein SNARE ở túi tải có mặt protein clathrin, (iii) Xóa trình tự định hướng màng sinh chất của protein tiết, (iv) Bất hoạt protein có vai trò huy động protein clathrin, (v) Bất hoạt protein có vai trò huy động protein COP-II? Giải thích.

2.2. Chất nhiễm sắc được tách ra từ mỗi loại tế bào gồm tế bào β - đảo tụy, tế bào gan, tinh trùng và tế bào cơ xương. Chất nhiễm sắc sau đó được xử lí với các nồng độ DNase I tăng dần, tiếp đó DNA được tính sạch và phân cắt bởi các enzyme giới hạn. Các đoạn DNA thu được đã được điện di, biến tính và lai Southern (với các mẫu dò ssDNA được đánh dấu phóng xạ bổ sung cho các gene histone, insulin, thụ thể acetylcholine hoặc actin. Kết quả như Hình 5. Biết rằng băng càng đậm thì biểu hiện gene trên DNA gốc chiết từ các tế bào trên càng thấp và ngược lại băng mờ hoặc không nhìn thấy, mức biểu hiện gene trên DNA gốc càng mạnh).

Biết rằng các đoạn giới hạn có độ dài tương ứng với các gene cụ thể: 2,5 kb = histone H2A; 3kb = insulin; 3,3 kb = thụ thể acetylcholine; 4kb = actin. Các ảnh chụp phóng xạ tự động (A - D) ở Hình 5 thể hiện các kết quả cho từng loại tế bào, X biểu thị nồng độ DNAse I trong μg/ml.

a) Giải thích nguyên lí của việc sử dụng DNase I trong thí nghiệm này. Vì sao các gene đang được phiên mã thường cho tín hiệu lai yếu hoặc biến mất khi tăng nồng độ DNase I?

b) Ghép các ảnh chụp phóng xạ tự động A - D với các loại tế bào sau: Tế bào β - đào tụy, tế bào gan, tinh trùng, tế bào cơ vân. Giải thích.

c) Trong một loại tế bào ở trên, protein histone hầu như không còn liên kết với DNA mà được thay thế bằng protamine, nếu ý nghĩa sinh học của hiện tượng này.

Câu 3. (4,0 điểm)

3.1. Hình 6 mô tả quá trình tái hấp thu glucose ở tế bào biểu mô ống thận với 2 kênh protein vận chuyển là SGLT2 và GLUT2 được đánh dấu là protein (A) và (B).

Người ta thực hiện thí nghiệm với 2 chất đánh dấu huỳnh quang: 2-FDG là chất vận chuyển đặc hiệu tuyệt đối qua kênh GLUT2, và Me-4FDG là chất vận chuyển đặc hiệu qua kênh SGLT2. Sau khi tiêm 2 chất trên vào tĩnh mạch chuột kiểu dại,

Hình 6

người ta thực hiện theo dõi tốc độ bài tiết vào bàng quang của từng chất. Kết quả thể hiện ở Bảng 1 (cường độ huỳnh quang đơn vị MBq):

Bảng 1

Thời gian (phút)	10	20	30	40	50	60
Me-4FDG	0,05	0,1	0,1	0,1	0,15	0,15
2-FDG	1,0	1,5	1,8	2,1	2,3	2,45

a) Vẽ đồ thị biểu diễn kết quả thí nghiệm. Từ đó cho biết protein A và B tương ứng là SGLT2 hay GLUT2? Giải thích.

b) Chất vận chuyển đặc hiệu tuyệt đối là chất duy nhất được vận chuyển qua kênh protein còn chất vận chuyển đặc hiệu tương đối là các chất có cấu hình khá giống nhau có thể được vận chuyển qua cùng một kênh protein. Xác định Me-4FDG là chất vận chuyển đặc hiệu tuyệt đối hay tương đối qua kênh SGLT2? Giải thích.

c) Nếu bổ sung vào tế bào ống thận của chuột thí nghiệm thuốc digitalis ức chế sản xuất ATP thì kết quả thí nghiệm với 2 chất trên có thay đổi không? Giải thích.

3.2. Hình 7 mô tả chuỗi chuyền electron gồm bốn phức hệ (I - IV) theo cơ chế hóa thẩm. Metformin, chất ức chế phức hệ I, được sử dụng để điều trị bệnh tiểu đường type 2.

Hình 7: A-Bào tương; B-Chuỗi truyền điện tử; C-Khoang gián màng; D-Chất nền ti thể; E-ATP synthase

a) Theo cơ chế hóa thẩm, dưới tác động của Metformin thì số lượng ATP được tổng hợp bởi ATP synthase tăng hay giảm? Giải thích.

b) Metformin làm thay đổi tỉ lệ AMP : ADP : ATP thông thường của tế bào 1 : 10 : 100, do đó sẽ có tác động trực tiếp hay gián tiếp đến protein kinase được kích hoạt bởi AMP (AMP-activated protein kinase, AMPK)? Qua đó nếu một số cơ chế tác động của Metformin để hạ đường huyết, đặc biệt là ở gan.

Câu 4. (5,0 điểm)

4.1. Một nhà khoa học đã phân lập thành công một chủng *Acinetobacter baumannii* đặc biệt có khả năng đề kháng với 4 loại kháng sinh X, Y, Z, T. Kết quả giải trình tự geneome cho thấy sự xuất hiện của một số đột biến gene trên plasmid đã giúp chủng *A. baumannii* này kháng được 4 loại kháng sinh kể trên. Nhằm khám phá cơ chế đề kháng đối với các loại kháng sinh X, Y, Z, T; nhà khoa học đã tiến hành xử lý chủng *A. baumannii* này với từng loại kháng sinh riêng biệt được đánh dấu phóng xạ, sau đó xác định sự thay đổi tỉ lệ kháng sinh bên ngoài tế bào vi khuẩn (ngoại bào) hoặc bên trong tế bào vi khuẩn (nội bào) theo thời gian. Kết quả thí nghiệm được thể hiện ở Hình 8. Các cơ chế đề kháng với kháng sinh thường gặp ở tế bào vi khuẩn được thể hiện ở Hình 9.

Hình 8

Hình 9

Cơ chế đề kháng mỗi loại kháng sinh (X, Y, Z, T) ở chủng *A. baumannii* đặc biệt trên được thể hiện tương ứng với mô hình nào (từ 1 đến 4) ở Hình 9? Giải thích.

5.2. Một trung tâm y học phân tử đã phát triển thành công hệ thống multiplex PCR-RFLP (PCR da mồi kết hợp enzyme cắt giới hạn) để phát hiện đồng thời 4 bệnh di truyền chỉ từ một mẫu DNA duy nhất. Hệ thống này bao gồm các cặp mồi (1 - 4) được thiết kế riêng cho mỗi gene và các enzyme giới hạn tương ứng sao cho các sản phẩm tạo thành không có trường hợp nào bị trùng kích thước hoặc chồng lên nhau trên bàn điện di. Mỗi cặp mồi nhằm để xác định một bệnh tương ứng với các đặc điểm đột biến như sau:

(1) Bệnh thiếu hụt biotinidase: bệnh do đột biến gene lặn trên NST thường số 3, tạo một vị trí cắt mới cho enzyme MnlI trên sản phẩm PCR bình thường.

(2) Bệnh teo cơ tủy sống: bệnh do đột biến mất đoạn exon 7 (67bp) trong gene trên nhiễm sắc thể thường số 5, tạo allele lặn gây bệnh, sản phẩm PCR của allele đột biến có kích thước là 135bp.

(3) Bệnh Huntington: bệnh do đột biến gene trội, đột biến mở rộng đoạn lặp trinucleotide CAG (≥ 36 lần lặp) ở vùng mã hóa của gene trên nhiễm sắc thể thường số 4, sản phẩm PCR của allele kiểu dại có kích thước là 210bp.

(4) Bệnh Fabry: bệnh do gene lặn trên NST giới tính X, hình thành do đột biến điểm làm mất đi vị trí cắt duy nhất của enzyme BamHI trên sản phẩm PCR bình thường.

Hình 10 cho biết kết quả điện di sản phẩm từ 3 mẫu bệnh nhi I, II, III sau khi thực hiện multiplex PCR và cắt bằng hỗn hợp enzyme MnlI và BamHI. Kết quả xét nghiệm NST đồ cho thấy các bệnh nhi không có bất thường gì về số lượng nhiễm sắc thể.

a) Độ đậm nhạt của các băng điện di cho biết điều gì?

b) Băng điện di nào là sản phẩm PCR cắt giới hạn của cặp mồi (2) với allele bình thường về bệnh teo cơ tủy sống? Giải thích. Xác định kiểu hình bệnh teo cơ tủy sống của các bệnh nhi.

c) Băng nào là sản phẩm PCR cắt giới hạn của cặp mồi (4) với allele bình thường về bệnh Fabry? Giải thích. Xác định giới tính và kiểu hình bệnh Fabry của các bệnh nhi.

d) Các bệnh nhi nào mang allele đột biến về bệnh Huntington? Giải thích. Hãy tính số lần lặp lại CAG trên các allele đột biến để xác định kiểu hình bệnh Huntington của các bệnh nhi.

HẾT

Đề thi olympic sinh học 11 năm 2026

2026-04-05T09:38:00.006+07:00

Môn: SINH HỌC - Khối: 11

Thời gian: 180 phút (không kể thời gian giao để)

Ngày thi: 04/4/2026

Đề thi gồm 06 trang, 05 câu

Lưu ý: - Thí sinh làm MỒI câu trên MỘT tờ giấy làm bài riêng biệt và ghi rõ SỐ CÂU ở dòng đầu tiên của trang thứ nhất (kể cả câu không làm được, nếu có);

- Thí sinh KHÔNG được sử dụng tài liệu, Giám thị KHÔNG giải thích gì thêm.

Câu 1. (4,0 điểm)

1.1. DCMU và paraquat là hai loại thuốc diệt cỏ tác động đến pha sáng của quá trình quang hợp. Trong đó, DCMU cạnh tranh với QB để lấy điện tử cao năng, còn paraquat cạnh tranh với Fd (ferredoxin) để lấy điện tử cao năng. Trong một thí nghiệm, người ta tiến hành xử lý một cụm cây lúa bằng một trong hai loại hóa chất trên. Sự thay đổi hàm lượng các chất 3-phosphoglycerate (3-PG); 1,3-biphosphoglycerate (1,3-BPG) và glyceraldehyde-3-phosphate (G3P) được tạo ra trong pha tối được ghi lại theo thời gian. Kết quả được thể hiện ở Hình 1.1.

Hình 1.1

a) Kết quả trên là do xử lý hóa chất nào (DCMU hay paraquat)? Giải thích.

b) Giả sử ở lô thí nghiệm tương ứng với Hình 1.1, sau một thời gian xử lý hóa chất, người ta bổ sung thêm hỗn hợp ascorbate/DCPIP có khả năng cung cấp và truyền điện tử trực tiếp cho plastocyanin (Pc). Hàm lượng 1,3-BPG và G3P thay đổi như thế nào (tăng, giảm hay không đổi)? Giải thích.

1.2. Điều kiện môi trường sống có thể là nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt về khả năng quang hợp ở các loài thực vật khác nhau. Trong một nghiên cứu, người ta tiến hành đo tốc độ quang hợp ở các cường độ ánh sáng khác nhau của hai loài thực vật (I và II). Đối tượng được sử dụng là các cá thể trưởng thành của hai loài, có các chỉ tiêu sinh lý như nhau. Kết quả được thể hiện ở Hình 1.2.

a) Nhận xét khả năng quang hợp của hai loài thực vật nói trên trong các điều kiện cường độ ánh sáng khác nhau.

b) Trong hai loài thực vật nói trên, loài nào là thực vật ưa bóng, loài nào là thực vật ưa sáng? Giải thích.

c) Hãy so sánh một số chỉ tiêu sinh lý sau đây ở hai loài thực vật nói trên: (1) hàm lượng chlorophyll trong lục lạp, (2) tỷ lệ chlorophyll b/ chlorophyll a và (3) tỷ lệ hệ thống quang hóa II/hệ thống quang hóa I?

1.3. Hình 1.3a cho thấy một con đường truyền tin abscisic acid (ABA) ở trong tế bào bảo vệ (khí khổng). Hình 1.3b cho thấy sau khi xử lý ABA có sự thay đổi xảy ra về: (1) nồng độ $Ca^{2+}$ trong tế bào bảo vệ và (2) kích thước lỗ mở của khí khổng.

Hình 1.2

Hình 1.3a

Hình 1.3b

Khi xử lý bằng ABA, hãy cho biết:

a) $\mathrm{Ca}^{2+}$ sẽ di chuyển theo hướng nào (từ bên ngoài vào bên trong của tế bào bảo vệ hay ngược lại)? Giải thích.

b) Nồng độ $\mathbf{K}^{+}$ trong tế bào chất của tế bào bảo vệ sẽ thay đổi như thế nào? Giải thích.

c) Trong hai kênh $\mathbf{K}^{+}$ (I và II), kênh nào hướng ra ngoài tế bào, kênh nào hướng vào trong tế bào? Giải thích.

Câu 2. (4,0 điểm)

2.1. Rối loạn cân bằng kiểm toán là tình trạng mất cân bằng các chỉ số pH, $P_{CO2}$ và $HCO_3^-$ trong máu. Khoảng trống anion (bình thường: $12 \pm 2 \mathrm{mEq/L}$) là sự chênh lệch nồng độ của cation và anion có thể đo được trong máu, được tính bằng công thức: $AG = ([Na^+] + [K^+]) - ([Cl^-] + [HCO_3^-])$. Các kết quả phân tích pH, $P_{CO2}$ và nồng độ các ion của một số người (so sánh với BT-bình thường) được thể hiện ở Bảng 2.1.

Bảng 2.1

Mẫu	pH	HCO₃⁻ (mEq/L)	P_{CO2} (mmHg)	Na⁺ (mEq/L)	Cl⁻ (mEq/L)
BT	7,35 - 7,45	22 - 26	35 - 45	135 - 145	98 - 106
A	7,29	14	30	143	117
B	7,52	38	48	146	100
C	7,07	14	50	144	102
D	7,24	12	29	144	102

Hãy cho biết kết quả mỗi mẫu (A, B, C và D) tương ứng với trường hợp nào dưới đây? Giải thích.

a) Người có một khối u làm tăng tiết aldosterone.

b) Người bị nhiễm toan cetone do đái tháo đường kèm với tình trạng khí phế thũng (tình trạng các vách giữa các phế nang bị phá hủy).

c) Người bị tăng nhãn áp phải điều trị lâu dài với thuốc ức chế carbonic anhydrase.

d) Người bị tiêu chảy nghiêm trọng.

2.2. Sức làm việc của phổi được đo bằng khả năng giãn nở của phổi, khả năng này được xác định bằng công thức:

\text{Khả năng giãn nở của phổi} = \frac{\Delta \text{ thể tích (mL)}}{\Delta \text{ áp suất (cm H}_2\text{O)}}

Sự dãn nở này phụ thuộc vào hai yếu tố chính, đó là (1) đặc tính đàn hồi của phổi và (2) sức căng bề mặt được tạo ra bởi tương tác không khí và chất lỏng ở mặt trong phế nang.

Năm 1929, Kurt von Neergaard đã cắt phối của một con mèo, ông thực hiện bơm phồng rồi xì xẹp (1) bằng không khí và (2) bằng dung dịch muối saline. Kết quả được thể hiện ở Hình 2.1.

Hình 2.1

Bảng 2.2

Thời điểm kiểm tra

Thể tích khối (mL)

Áp lực phế nang

(mmHg)

Áp lực khoang màng phổi

(mmHg)

Cuối thời điểm thở ra bình thường

2000

-4

Cuối thời điểm hít vào bình thường

2800

-8

a) Dựa vào hình 2.1, nhận xét sự khác nhau của đồ thị trong hai trường hợp (1) và (2). Giải thích.

b) Kết quả kiểm tra sức khỏe của một người được thể hiện ở Bảng 2.2. Hãy tính khả năng giãn nở của phối của người này (mL/cm H₂O).

2.3. Tiếng tim, thể tích máu, áp lực máu trong buồng tim và hệ mạch là những chỉ số quan trọng trong nghiên cứu hoạt động tim mạch. Các chỉ số này có tính lặp lại theo chu kì tương ứng với hoạt động của tim. Hình 2.2 biểu thị sự thay đổi về tiếng tim, thể tích máu tâm thất trong một chu kì tim của một người trưởng thành bình thường và tiếng tim trong một chu kì tim của hai bệnh nhân A và B, mỗi người mắc một dị tật về van tim. Hình 2.3 biểu thị sự thay đổi áp lực máu ở tĩnh mạch phổi của một người trưởng thành bình thường trong một chu kì tim. Hình 2.4 biểu thị sự thay đổi áp lực trong tâm nhĩ trái, tâm thất trái và động mạch chủ của chu kì hoạt động tim ở một người trưởng thành bình thường lúc nghỉ ngơi. Hình 2.5 và Hình 2.6 biểu thị sự thay đổi này ở người mắc dị tật về van tim.

(S1, S2, S3, S4: các tiếng tim; m, n, p, q, r: các pha trong chu kì tim)

(i, ii, iii, iv, v: các pha trong chu kì tim)

Thời gian (đơn vị tương đối)

Hình 2.4

Hình 2.6

Biết rằng, một chu kì tim gồm 5 pha: tâm nhĩ co, tâm thất co bằng tích, tâm thất co tống máu, giãn bằng tích và dẫn lấy máu.

a) Giai đoạn (iii) ở Hình 2.3 là tương ứng với giai đoạn nào ở Hình 2.4 (1, 2, 3, 4, 5)? Giải thích.

b) Bệnh nhân A và B mắc dị tật về van tim nào? Giải thích.

c) Đồ thị nào (Hình 2.5 hay Hình 2.6) là đồ thị mô tả sự thay đổi áp lực trong tâm nhĩ trái, tâm thất trái và động mạch chủ của chu kì hoạt động tim ở bệnh nhân A? Giải thích.

d) Bệnh nhân B có sự chênh lệch áp lực tĩnh mạch phối giữa điểm đầu và điểm cuối pha (i) thay đổi như thế nào (tăng, giảm hay không đổi) so với người bình thường khỏe mạnh? Giải thích.

Câu 3. (4,0 điểm)

3.1. Hình 3.1 mô tả ảnh hưởng của ethylene ngoại sinh lên cường độ hô hấp của tế bào trong quá trình chín của quả Anh đào và quả Mơ. Các loại quả này đang ở giai đoạn trưởng thành và được ủ trong môi trường có ethylene ở các nồng độ từ 0 đến $1000~\mu\mathrm{L}/\mathrm{L}$. Biết rằng cường độ hô hấp tăng lên sẽ thúc đẩy quá trình chín của quả.

Hình 3.1

a) Từ đồ thị, hãy cho biết tác động của ethylene ngoại sinh đối với quá trình chín của quả Anh đào và quả Mơ? Giải thích.

b) Khi không được bổ sung ethylene ngoại sinh, loại quả nào (quả Anh đào hay quả Mơ) sẽ chín trước? Giải thích.

3.2. Người ta tiến hành xác định giá trị điện nghi của màng tế bào bằng cách như sau: Thực hiện đo nồng độ các ion Na⁺, K⁺, Ca²⁺ và Cl⁻ ở bên ngoài và bên trong màng tế bào. Đồng thời, mức độ rò rỉ các ion qua kênh đặc hiệu cũng được ghi lại. Kết quả được thể hiện ở Bảng 3.

Bảng 3

Các giá trị Ion	Nồng độ ion bên ngoài (mmol/L)	Nồng độ ion bên trong (mmol/L)	Mức độ rò rỉ qua kênh đặc hiệu (%)
Na⁺	142	10	1
K⁺	5	150	90
Ca²⁺	5	0,001	1
Cl⁻	103	4	8

a) Điện thế Nernst đối với từng loại ion được xác định theo công thức sau:

V_m = \frac{61,5}{z} \times \log \frac{C_o}{C_i}

(z: điện tích của ion; $C_o$: nồng độ ion ngoại bào; $C_i$: nồng độ ion nội bào)

Hãy tính giá trị điện thế Nernst đối với từng ion nói trên.

b) Hãy tính giá trị điện thế nghỉ của màng tế bào nói trên.

3.3. GABA (γ-aminobutyric acid) là một chất truyền tin thần kinh nếu gần với thụ thể đặc hiệu ở màng sau synapse làm mở kênh ion Cl⁻. Hình 3.2 mô tả quá trình dẫn truyền tín hiệu thần kinh ở synapse với GABA là chất truyền tin. GABA được tái thu hồi trở về neuron trước synap hoặc được biến đổi trở thành glutamine ở tế bào hình sao nhờ GABA transaminase (GABA-T) sau đó tái tạo lại GABA dưới xúc tác của glutamic acid decarboxylase (GAD).

Điện thế cấp độ trên màng sau synapse có biên độ và thời gian tăng phân cực thay đổi tương ứng lần lượt với số lượng và thời gian mở kênh ion Cl⁻. Biết rằng điện thế màng ở màng sau synapse là -65 mV. Nếu sử dụng điện cực kích thích đủ ngưỡng vào neuron trước synapse thì điện thế màng ở màng sau có biên độ thay đổi là 10 mV, thời gian biến đổi là 10 ms trong điều kiện bình thường.

Có bốn chất hóa học A, B, C và D có tác động lên sự truyền tin qua synapse như sau:

- Chất A cạnh tranh với GABA gắn vào trung tâm hoạt động của GABA-T.

- Chất B tăng cường mức hoạt động của protein mang GABA.

- Chất C tăng cường hoạt hóa kênh ion Ca²⁺ ở neuron trước synapse.

- Chất D kéo dài thời gian bất hoạt kênh ion Na⁺ trên sợi trục của neuron trước synapse.

Hãy cho biết sự thay đổi điện thế màng ở màng sau synapse (về biên độ và thời gian) trong trường hợp bổ sung riêng lẻ từng chất (A, B, C và D) so với đối chứng (không được bổ sung chất nào) khi kích thích neuron trước synapse với cường độ và tần số bằng nhau.

Chú thích:

- GABA

- Protein mang GABA

- Glutamine

- Protein mang glutamine

- Thụ thể GABA (mờ kênh ion Cl⁻)

# Câu 4. (4,0 điểm)

4.1. Hormone PTH được tuyển cận giáp tiết ra có vai trò điều hòa nồng độ Ca²⁺ trong máu. Một số bất thường về chức năng của một trong các thành phần trong hệ thống điều hòa này có thể dẫn đến thay đổi nồng độ của hormone PTH và ion Ca²⁺. Hình 4.1 thể hiện nồng độ PTH và Ca²⁺ định lượng trong huyết tương ở người bình thường (BT) và những bệnh nhân (kí hiệu A, B, C và D).

Hãy xác định những bệnh nhân (A, B, C và D) ở trên có thể tương ứng với tình trạng nào sau đây? Giải thích.

a) Người bị cường tuyến cận giáp nguyên phát do khối u.

b) Người bị thiếu hụt vitamin D.

c) Người bị bệnh thận mãn tính.

d) Người sau khi trải qua phẫu thuật loại bỏ tuyến cận giáp.

4.2. Hình 4.2 mô tả sự biến động hormone trong chu kỳ động dục ở một loài động vật có xương sống. Biết rằng, hormone X, Y có thể là LH, estrogen, progesterone.

a) Hormone X, Y tương ứng là hormone gì? Giải thích.

b) Kích thước buồng trứng đạt lớn nhất tại thời điểm nào (1, 2, 3). Giải thích.

c) Chu kỳ phát triển của nang trứng diễn ra hoàn tất trong giai đoạn nào (A, B, C, D)? Giải thích.

d) Nồng độ FSH tăng hay giảm tại thời điểm A so với trước đó? Giải thích.

Hình 4.2

4.3. Để nghiên cứu ảnh hưởng của quang chu kì đến khả năng ra hoa của hai loài: đậu tương (*Glycine max*) và lúa mì (*Triticum aestivum*), người ta tiến hành thí nghiệm trồng cây trong nhà kính với các điều kiện chiếu sáng khác nhau như Hình 4.3. Biết rằng, đường nét đứt chỉ thời gian chiếu sáng tới hạn, các cây có mức độ trưởng thành tương đương nhau và được trồng trong cùng điều kiện dinh dưỡng. Biết rằng ở lô I, cây đậu tương ra hoa còn cây lúa mì không ra hoa.

a) Đậu tương và lúa mì là cây ngày ngắn hay cây ngày dài? Giải thích.

b) Kết quả thu được về sự ra hoa của đậu tương và lúa mì ở các lô từ II - IV sẽ như thế nào? Giải thích.

c) Sự ra hoa của đậu tương và lúa mì ở lô I có thay đổi không khí thay đổi quang chu kì bằng cách chiếu ánh sáng trắng hoặc ánh sáng hồng ngoại vào thời gian tối? Giải thích.

Hình 4.3

Câu 5. (4,0 điểm)

5.1. Ở một loài côn trùng, allele A quy định cánh xẻ trội hoàn toàn so với allele a quy định cánh nguyên; allele B quy định thân xám trội hoàn toàn so với allele b quy định thân đen; allele D quy định mắt đỏ trội hoàn toàn so với allele d quy định mắt trắng. Biết rằng trên vùng tương đồng của cặp nhiễm sắc thể (NST) giới tính chỉ chứa cặp gene quy định màu mắt; cơ chế xác định giới tính của loài này là: XX - con cái, XY - con đực. Khi cho giao phối giữa cá thể cái cánh xẻ, thân xám, mắt đỏ với cá thể đực cánh nguyên, thân đen, mắt trắng thu được F₁ toàn các cá thể cánh xẻ, thân xám, mắt đỏ. Cho F₁ giao phối với nhau được F₂ gồm 4 loại kiểu hình khác nhau về kiểu cánh và màu sắc thân, trong đó có 16% cá thể cánh xẻ, thân đen. Biết rằng mọi điều kiện của NST trong quá trình giảm phân của tế bào sinh tinh và tế bào sinh trứng đều giống nhau.

a) Xác định kiểu gene của P, F₁ về 3 tình trạng đang xét.

b) Nếu tiến hành lai phân tích cá thể đực F₁ thì tỉ lệ cá thể đực cánh xẻ, thân xám, mắt trắng thu được là bao nhiêu?

5.2. Ở ngô (*Zea mays*), cây kiểu dại có lông tơ mỏng ở phiến lá. Phân lập được 6 đột biến khác nhau (M₁ - M₆) đều có kiểu hình không có lông to ở phiến lá. Người ta đã tạo ra các dòng thuần chủng từ các cây đột biến này, sau đó tiến hành lai giữa các dòng thuần chủng (P) với nhau, thu được kiểu hình của F₁ như Bảng 5.

a) Đặc điểm có lông to ở lá ngô được quy định bởi ít nhất bao nhiêu gene? Mỗi dòng đột biến thuộc về gene nào? Giải thích.

b) Nếu các gene quy định đặc điểm có lông to ở ngô đều nằm trên các NST khác nhau, cây F₁ kiểu dại thu được từ bất kì một trong các phép lai trên khi tự thụ phấn sẽ cho tỉ lệ kiểu hình F₂ như thế nào? Giải thích. Cho rằng mỗi dòng cây ở P chỉ mang một đột biến.

Bảng 5

Dòng	M₁	M₂	M₃	M₄	M₅	M₆
M₁	ĐB
M₂	ĐB	ĐB
M₃	KD	?	ĐB
M₄	KD	?	?	ĐB
M₅	?	?	ĐB	KD	ĐB
M₆	?	ĐB	?	?	?	ĐB

(Ghi chú: “KD” - kiểu dại; “ĐB” - đột biến; “?” - kết quả không được thể hiện)

HẾT

Đề thi thử 2026 môn Sinh học - Huế

2026-04-04T12:56:00.004+07:00

PHẦN I. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Loài lúa mì *Triticum monococcum* có hệ gene AA với $2n = 14$ lai với lúa mì hoang dại *Aegilops squarrosa* có hệ gene BB với $2n = 14$ tạo ra con lai có hệ gene AB với $2n = 14$ bị bắt thụ. Sau khi con lai được gấp đôi số lượng NST tạo ra lúa mì *Triticum dicoccum* có hệ gene AABB với $4n = 28$. Lúa mì *Triticum dicoccum* được hình thành bằng cách nào sau đây?

A. Cách li tập tính.

B. Lai xa và đa bội hóa.

C. Cách li sinh thái.

D. Cách li địa lí.

Câu 2. Cho biết mỗi gene quy định một tính trạng, allele trội là trội hoàn toàn và không xảy ra đột biến. Trong một phép lai, người ta thu được đời con có kiểu hình phân li theo tỉ lệ 3A-B-: 3aaB-: 1A-bb: 1aabb. Phép lai nào sau đây phù hợp với kết quả trên?

A. AaBb × AaBb.

B. AaBb × aaBb.

C. AaBb × Aabb.

D. Aabb × aaBb.

Câu 3. Một quần thể thực vật có thành phần kiểu gene ở thế hệ xuất phát (P) là:

0,2AA: 0,4Aa: 0,4aa. Sau một thế hệ ngẫu phối thu được F₁, từ F₁ người ta cho tự thụ phấn bắt buộc qua hai thế hệ thu được F₃. Theo lí thuyết, thành phần kiểu gene của quần thể này ở F₃ là

A. 0,375AA: 0,050Aa: 0,575aa.

B. 0,34AA: 0,12Aa: 0,54aa.

C. 0,16AA: 0,48Aa: 0,36aa.

D. 0,2AA: 0,4Aa: 0,4aa.

Câu 4. Theo thuyết tiến hóa tổng hợp thì tiến hoá nhỏ là quá trình

A. duy trì ổn định thành phần kiểu gene của quần thể.

B. biến đổi tần số allele và thành phần kiểu gene của quần thể

C. hình thành các nhóm phân loại trên loài.

D. củng cố ngẫu nhiên những allele trung tính trong quần thể.

Câu 5. Khí oxygen được giải phóng qua quá trình quang hợp có nguồn gốc từ đâu?

A. CO₂.

B. H₂O.

C. N₂O.

D. C₆H₁₂O₆.

Câu 6. Giả sử một đoạn NST ở lúa mì có trình tự các gene như sau: ABCDE•GHIK (đấu • là tâm động). Do xảy ra đột biến đảo đoạn BCD, trình tự các gene trên NST sau đột biến là

A. ADCBE•GHIK

B. AE•GHIK

C. DBCAE•GHIK

D. AE•GBCDHIK

Câu 7. Hình nào sau đây mô tả đúng về cấu trúc đơn phân của phân tử DNA?

A. Hình I.

B. Hình IV.

C. Hình II.

D. Hình III.

Câu 8. Trong trồng trọt, để xen canh nhiều loài trên 1 diện tích canh tác cần chú ý đến nhân tố nào chưa yếu nhất?

A. Nhiệt độ.

B. Ánh sáng.

C. Nồng độ CO₂.

D. Độ ẩm.

Câu 9. Một người đàn ông có chị gái bị bệnh di truyền, lấy người vợ có cậu em cùng với 2 người bị bệnh trên, cả nhà hai họ nội ngoại đều bình thường (không mắc bệnh di truyền). Theo thuyết, tỉ lệ con trai đầu lông của vợ chồng này bị mắc bệnh là bao nhiêu? Biết gene quy định bệnh di truyền trên đều nằm trên NST thường.

A. $\frac{1}{16}$

B. $\frac{1}{16}$

C. $\frac{1}{4}$

D. $\frac{1}{9}$

Câu 10. Tập hợp sinh vật nào sau đây gọi là quần thể?

A. Tập hợp cây thân leo trong rừng mưa nhiệt đới.

B. Tập hợp cá Cóc sống trong Vườn Quốc Gia Tam Đảo.

C. Tập hợp cá sống trong Hồ Tây.

D. Tập hợp có dại trên một cánh đồng.

Câu 11. Trong các mức cấu trúc siêu hiển vi của NST điển hình ở sinh vật nhân thực, mức cấu trúc nào sau đây có đường kính 700 nm?

A. Sợi cơ bản.

B. Chromatid.

C. Vùng xếp cuộn.

D. Sợi nhiễm sắc.

Câu 12. Sau khi trải qua quá trình tiêu hóa ở ruột non, protein sẽ được biến đổi thành

A. acid béo

B. glycerol

C. glucose

D. amino acid

Câu 13. Các yếu tố làm tăng kích thước của quần thể là

A. mức sinh sản và mức nhập cư.

B. mức sinh sản và mức tử vong.

C. mức nhập cư và mức xuất cư.

D. mức sinh sản và mức xuất cư.

Câu 14. Theo thuyết tiến hóa tổng hợp, phát biểu nào sau đây sai về chọn lọc tự nhiên?

A. Chọn lọc tự nhiên có thể làm xuất hiện các allele mới và các kiểu gene mới trong quần thể.

B. Chọn lọc tự nhiên chỉ sàng lọc và giữ lại những cá thể có kiểu gene quy định kiểu hình thích nghi mà không tạo ra các kiểu gene thích nghi.

C. Chọn lọc tự nhiên quy định chiều hướng và nhịp độ biến đổi thành phần kiểu gene của quần thể.

D. Chọn lọc tự nhiên phân hóa khả năng sống sót và sinh sản của các cá thể với các kiểu gene khác nhau trong quần thể.

Câu 15. Quá trình giảm phân ở cơ thể có kiểu gene $\frac{Ab}{aB}$ tạo ra 4 loại giao tử, trong đó tỉ lệ giao tử Ab là 30%. Theo lý thuyết, tần số hoán vị giữa các gene đang xét là

A. 10%.

B. 40%.

C. 20%.

D. 30%.

Câu 16. Một quần thể thực vật ở thế hệ xuất phát (P) có 100% số cá thể mang kiểu gene Aa. Qua tự thu phân bắt buộc, tính theo lý thuyết, tỉ lệ kiểu gene AA ở thế hệ F₃ là

A. $\frac{1}{16}$

B. $\frac{1}{8}$

C. $\frac{7}{16}$

D. $\frac{1}{2}$

Câu 17. Sự phản ứng thành những kiểu hình khác nhau của một kiểu gene trước những môi trường khác nhau được gọi là gì?

A. Sự tự điều chỉnh của kiểu gene.

B. Sự mềm dẻo về kiểu gen.

C. Sự thích nghi kiểu hình.

D. Sự mềm dẻo về kiểu hình.

Câu 18. Phát biểu nào dưới đây đúng khi nói về cấu trúc của gene ở hình sau?

A. Gene có trong tế bào nhân sơ.

B. Đoạn intron tham gia dịch mã.

C. Đoạn intron mã hóa amino acid.

D. Gene có trong nhân tế bào nhân thực.

PHẦN II. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Hình sau mô tả một phân tử mRNA dịch mã cùng lúc với 4 ribosome

a) Mô hình trên là quá trình dịch mã polysome.

b) Đầu (I) của mRNA là (3').

c) Trong quá trình dịch mã ribosome (II) tiếp xúc với mRNA đầu tiên.

d) Khi dịch mã xong tiến hành điện di 4 phân tử (II, III, IV, V). Cả 4 phân tử trên đều cùng tốc độ di chuyển.

Câu 2. Biểu đồ hình dưới mô tả về giới hạn sinh thái của 2 loài côn trùng có họ hàng gần nhau nhưng có khu vực phân bố khác nhau. Trong đồ thị, CTmin, CTmax, Topt lần lượt là nhiệt độ tối thiểu, nhiệt độ tối đa, nhiệt độ tối ưu.

a) Côn trùng ôn đới có giới hạn sinh thái về nhiệt độ rộng hơn côn trùng nhiệt đới.

b) Nhiệt độ tối thiểu của côn trùng ôn đới thấp hơn nhiệt độ tối ưu của côn trùng nhiệt đới khoảng 10°C.

c) Nếu hai loài côn trùng ôn đới và nhiệt đới cùng sinh sống ở nhiệt độ 30°C, thì côn trùng nhiệt đới có tỉ lệ sống sót cao hơn côn trùng ôn đới.

d) Khi nhiệt độ trung bình của Trái Đất ngày càng gia tăng do biến đổi khí hậu, loài côn trùng nhiệt đới sẽ thích nghi tốt hơn côn trùng ôn đới.

Câu 3. Hình bên dưới mô tả vòng tuần hoàn máu ở người.

a) (1) Mao mạch phổi phải; (2) Mao mạch phổi trái.

b) Đường đi của máu trong vòng tuần hoàn phổi là tâm thất phải → động mạch phổi → mao mạch → tĩnh mạch phổi → tâm nhĩ trái.

c) Máu trong động mạch giàu $\mathrm{O}_2$, máu trong tĩnh mạch giàu $\mathrm{CO}_2$.

d) Đường đi của máu ở vòng tuần hoàn lớn là máu từ tâm thất trái → động mạch chủ → mao mạch tĩnh mạch chủ → tâm nhĩ phải.

Câu 4. Hình dưới mô tả con đường sinh tổng hợp sắc tố hoa của một loài thực vật.

Cho biết allele A tổng hợp Enzyme A biến đổi sắc tố trắng $\mathrm{P_0}$ thành một sắc tố trắng khác $\mathrm{P_1}$, allele B tổng hợp enzyme B biến đổi sắc tố trắng $\mathrm{P_1}$ thành sắc tố hồng $\mathrm{P_2}$, allele C tổng hợp enzyme C biến đổi sắc tố hồng $\mathrm{P_2}$ thành sắc tố đỏ $\mathrm{P_3}$. Các allele a, b, c đều không thực hiện được các chức năng này. Gene D quy định một polypeptide ức chế hoạt động của enzyme C, trong đó allele D ức chế quá trình biến đổi $\mathrm{P_2}$ thành $\mathrm{P_3}$, allele d không có chức năng ức chế, do đó không ngăn cản quá trình này. Màu sắc hoa phụ thuộc vào sự kết hợp của bốn gene này và chúng phân li độc lập. Cho phép lai P: AAbbCCDD × aaBBccdd thu được $\mathrm{F_1}$ sau đó cho $\mathrm{F_1}$ tự thụ thu được $\mathrm{F_2}$.

a) Sự di truyền tính trạng màu sắc hoa là kết quả của sự tương tác giữa các gene không allele cùng quy định.

b) Kiểu hình thu được của $\mathrm{F_1}$ là 100% hoa đỏ.

c) Tỉ lệ kiểu hình hoa đỏ $\mathrm{F_2}$ là $\frac{81}{256}$.

d) Tỉ lệ kiểu hình hoa trắng $\mathrm{F_2}$ là $\frac{112}{256}$.

PHẦN III.*Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6. Thí sinh điền kết quả mỗi câu vào mỗi ô trả lời tương ứng theo hướng dẫn của phiếu trả lời.

Câu 1. Ở cà chua, allele A quy định quả đỏ trội hoàn toàn so với allele a quá vàng; allele B kiểm soát sự tổng hợp chất diệp lục nên là có màu xanh trội hoàn toàn so với allele b mắt khả năng này làm cho là có màu vàng lưu huỳnh, biết rằng những cây cà chua có lá vàng lưu huỳnh đều chết ở giai đoạn mầm, không có quá trình đột biến xảy ra, các gene nằm trên NST thường. Trong phép lai AaBb x AaBb, người ta thu được 7680 cây cà chua sống sót. Số cây cà chua quá vàng là bao nhiêu cây?

Câu 2. Ở người, tính trạng nhóm máu do gen I nằm trên NST thường quy định. Cho sơ đồ phá hệ như sau:

Xác suất sinh con trai nhóm máu A của cặp vợ chồng $\mathrm{III}_{10}$ và $\mathrm{III}_{11}$ là bao nhiêu? (Kết quả làm tròn đến 2 chữ số sau dấu phẩy).

Câu 3. Ở một loài thực vật tự thụ phấn, xét hai cặp gene Aa và Bb, trong đó allele A quy định cây thân cao, allele a quy định cây thân thấp, allele B quy định quả đỏ, allele b quy định quả vàng, các gene phân li độc lập, các allele trội lặn hoàn toàn. Một quần thể (P) của loài này có tỷ lệ các kiểu gene như sau:

Kiểu gene	AABb	AaBb	Aabb	aaBb	aabb
Tỉ lệ	0,4	0,2	0,12	0,18	0,1

Biết rằng không xảy ra đột biến ở tất cả các cá thể trong quần thể, các cá thể tự thụ phấn nghiêm ngặt. Theo lí thuyết cây thân cao, hoa đỏ ở F₁ chiếm tỉ lệ bao nhiêu? (Kết quả làm tròn đến 2 chữ số sau dấu phẩy).

Câu 4. Người ta chuyển một số vi khuẩn *E. coli* mang các phân tử DNA vùng nhân chỉ chứa ¹⁵N sang môi trường chỉ có ¹⁴N. Các vi khuẩn nói trên thực hiện nhân đôi ba lần liên tiếp tạo ra 1200 phân tử DNA vùng nhân chỉ chứa ¹⁴N. Sau đó chuyển các vi khuẩn sang môi trường chỉ chứa ¹⁵N và cho chúng nhân đôi tiếp hai lần nữa. Số phân tử DNA chỉ chứa ¹⁵N sau khi kết thúc quá trình nhân đôi trên là bao nhiêu?

Câu 5. Bằng dưới đây cho biết sự thay đổi tỉ lệ sinh, tỉ lệ tử vong, tỉ lệ di cư và tỉ lệ nhập cư của một quần thể động vật từ năm 1980 đến năm 1990:

	1980	1990
Tỉ lệ sinh	2,4%	2,0%
Tỉ lệ tử vong	1,0%	1,2%
Tỉ lệ di cư	0,3%	0,5%
Tỉ lệ nhập cư	0,8%	0,9%

Tỉ lệ tăng trưởng của quần thể động vật này vào năm 1990 là bao nhiêu phần trăm?

Câu 6. Giả sử 4 quần thể của một loài thú được kí hiệu là A, B, C, D có diện tích khu phân bố và mật độ cá thể như sau:

Quần thể	A	B	C	D
Diện tích khu phân bố (ha)	100	120	80	90
Mật độ (cá thể/ha)	22	25	26	21

Cho biết diện tích khu phân bố của 4 quần thể đều không thay đổi, không có hiện tượng xuất cư và nhập cư. Quần thể có kích thước lớn nhất có bao nhiêu cá thể?

--- HẾT ---

- Thí sinh không được sử dụng tài liệu;

- Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

Bài 21: TRAO ĐỔI CHẤT, SINH TRƯỞNG VÀ SINH SẢN Ở VI SINH VẬT

2026-04-03T15:26:00.007+07:00

YÊU CẦU CẦN ĐẠT

Nêu được một số ví dụ về quá trình tổng hợp và phân giải các chất ở vi sinh vật.
Nêu được khái niệm sinh trưởng ở vi sinh vật. Trình bày được đặc điểm các pha sinh trưởng của quần thể vi khuẩn.
Trình bày được các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của vi sinh vật.
Trình bày được ý nghĩa của việc sử dụng kháng sinh để ức chế hoặc tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh và tác hại của việc lạm dụng thuốc kháng sinh trong chữa bệnh cho con người và động vật.
Phân biệt được các hình thức sinh sản ở vi sinh vật nhân sơ và vi sinh vật nhân thực.
E. coli là một loại vi khuẩn sống trong đường tiêu hoá của người và động vật. Chúng sinh sản bằng cách phân đôi. Hãy tưởng tượng các em đang nuôi vi khuẩn E. coli, cứ sau 20 phút, các em chụp ảnh qua kính hiển vi và đếm số lượng vi khuẩn tại thời điểm đó (hình dưới). Theo em, sẽ có bao nhiêu vi khuẩn E. coli trong bức ảnh tiếp theo? Em có nhận xét gì quá trình sinh sản của chúng?

I. QUÁ TRÌNH TỔNG HỢP VÀ PHÂN GIẢI CÁC CHẤT Ở VI SINH VẬT

Quá trình tổng hợp

Sinh tổng hợp, còn gọi là quá trình đồng hoá, trong đó tế bào sử dụng năng lượng để liên kết các phân tử đơn giản thành các phần tử hữu cơ phức tạp cẩn thiết. Vi sinh vật có khả năng sinh tổng hợp tất cả các chất thiết yếu cho tế bào như carbohydrate, protein, nucleic acid và lipid.
a) Tổng hợp carbohydrate

Nhiều loài vi sinh vật có khả năng tổng hợp nên một loại đường đơn quan trọng là glucose theo nhiều con đường khác nhau như quang hợp ở vi khuẩn lam và các loài tảo, quang khử ở vi khuẩn màu lục và màu tía hay hoá tổng hợp ở vi khuẩn sắt, vi khuẩn nitrate, trong đó con đường quang hợp là phổ biến và quan trọng nhất.

Từ glucose, các vi sinh vật tổng hợp nên các đường đa làm nguyên liệu xây dựng tế bào và dự trữ năng lượng (H 21.1). Ví dụ: Chitin cấu tạo nên thành tế bào ở nấm, peptidoglycan tạo thành tế bào ở vi khuẩn và cellulose xây dựng nên thành tế bào ở tảo lục.

Hinh 21.1. Sinh tổng hợp carbohydrate

b) Tổng hợp protein

Protein được tổng hợp từ các đơn phân là các amino acid. Phần lớn vi sinh vật có khả năng tự tổng hợp được toàn bộ 20 amino acid cần thiết cho sự phát triển, trong khi con người chỉ có thể tổng hợp được 11 amino acid. Tất cả các amino acid đểu được tổng hợp từ những sản phẩm của quá trình phân giải đường và nguồn nitrogen lấy từ môi trường.
Một số vi sinh vật (vi khuẩn lam, vi khuẩn Rhizobium) có khả năng chuyển hoá N2 trong khí quyển thành ammonia NH3 cung cấp nguồn nitrogen cho quá trình tổng hợp các amino acid của chúng. Quá trình này được gọi là quá trình cố định nitrogen ( H 21.2 ), không chỉ có vai trò quan trọng đối với bản thân các vi sinh vật mà còn có tẩm quan trọng to lớn vể mặt sinh thái và nông nghiệp vì nó cung cấp phần lớn nguồn nitrogen hỗ trợ cho hệ sinh thái toàn cẩu.

Hình 21.2. Sự cố định N2 thành ammonia ở một số vi khuẩn

c) Tổng hợp lipid

Lipid là thành phần chính của màng tế bào và màng ngoài của vi khuẩn Gram âm; lipid cũng có thể là nguồn dự trữ năng lượng và carbon. Ở vi sinh vật, lipid được tổng hợp từ các acid béo và glycerol.
d) Tổng hợp nucleic acid

Nucleotide được tổng hợp từ một gốc đường 5 carbon và các amino acid glutamine, glycine, aspartate và phosphoric acid. Các phản ứng đểu sử dụng năng lượng từ ATP. Nucleic acid được tổng hợp từ các đơn phân là nucleotide qua một quá trình phức tạp.

2. Phân giải các chất

Các vi sinh vật dị dưỡng phân giải các hợp chất hữu cơ do sinh vật khác cung cấp để lấy nguồn nguyên liệu cung cấp cho các hoạt động sống. Những vi sinh vật dị dưỡng hoại sinh thường tiết các enzyme ra bên ngoài tế bào để phân giải chất hữu cơ thành các chất đơn giản rồi hấp thụ chúng vào trong tế bào. Trong tế bào vi sinh vật, các chất hữu cơ đơn giản có thể tiếp tục được phân giải (ví dụ: Các đường đơn tiếp tục được phân giải theo con đường hô hấp hiếu khí, hô hấp kị khí hoặc lên men) để tạo ra năng lượng cung cấp cho các hoạt động sống của tế bào (H 21.3).

Hình 21.3. Sơ đồ khái quát quá trình phân giải các chất ở vi sinh vật

DỪNG LẠl VÀ SUY NGẪM

Nêu một số ví dụ về quá trình tổng hợp và phân giải các chất ở vi sinh vật.
Quá trình tổng hợp và phân giải các chất ở vi sinh vật có gì giống và khác so với các quá trình này ở động vật và thực vật?
Theo em, người ta có thể ứng dụng quá trình phân giải đường đa, lipid và protein ở vi sinh vật vào những lĩnh vực nào? Giải thích và lấy ví dụ minh hoạ.

II. SINH TRƯỞNG CỦA QUẦN THỂ VI KHUẨN

Khác với khái niệm sinh trưởng nói chung chỉ sự tăng lên về kích thước cơ thể sinh vật, sự sinh trưởng của quần thể vi sinh vật được hiểu là sự tăng lên về mặt số lượng tế bào trong quần thể. Thời gian thế hệ (kí hiệu là g) là thời gian tính từ khi một tế bào sinh ra đến khi tế bào đó phân chia, hay cũng là thời gian cẩn có để số tế bào trong quần thể tăng gấp đôi. Trong điều kiện lí tưởng (mọi yếu tố trong môi trường đểu là tối ưu đối với sự phát triển của vi sinh vật), thời gian thế hệ của quần thể là một hằng số. Thời gian thế hệ khác nhau ở mỗi loài vi sinh vật.

Ví dụ:Vi khuẩn E. coli ở điều kiện tối ưu, cứ 20 phút phân chia một lần ( g=20 ), ở vi khuẩn lao là 12 giờ.
Trong điều kiện lí tưởng, sau n lẩn phân chia từ N0 tế bào ban đầu, trong thời gian t, số tế bào tạo thành Nt là:

Nt=N02t/g=N02n

Số lượng tế bào trong quần thể thay đổi theo thời gian và còn tùy thuộc vào hình thức nuôi cấy vi sinh vật.

1. Nuôi cấy không liên tục

Trong môi trường nuôi cấy không liên tục - môi trường không được bổ sung chất dinh dưỡng mới và không được lấy đi các sản phẩm trao đổi chất, sự sinh trưởng của vi khuẩn bao gồm bốn pha cơ bản: pha tiềm phát, pha lũy thừa, pha cân bằng và pha suy vong (H 21.4).

Hình 21.4. Đường cong sinh trưởng của quần thể vi khuẩn trong môi trường nuôi cấy không liên tục

Pha tiềm phát (pha lag): tính từ khi vi khuẩn được nuôi cấy cho đến khi chúng bắt đẩu sinh trưởng (phân chia). Ở pha nào, vi khuẩn dần thích nghi với môi trường, tổng hợp vật chất chuẩn bị cho sự phân chia.
Pha lũy thừa (pha log):Vi sinh vật phân chia mạnh mẽ theo tiềm năng, số lượng tế bào tăng theo lũy thừa và đạt đến cực đại ở cuối pha.
Pha cân bằng: Dinh dưỡng trong môi trường giảm, chất độc hại tăng. Tốc độ sinh trưởng và trao đổi chất của vi sinh vật giảm dần. Lượng tế bào sinh ra bằng lượng tế bào chết đi.
Pha suy vong: Số lượng tế bào trong quần thể ngày càng giảm do chất dinh dưỡng cạn kiệt, chất độc hại tích lũy ngày càng nhiều.

2. Nuôi cấy liên tục

Trong mô hình nuôi cấy lớn, thường xuyên được bổ sung chất dinh dưỡng và loại bỏ các sản phẩm trao đổi chất, môi trường nuôi cấy như vậy được gọi là môi trường nuôi cấy liên tục. Vi sinh vật nuôi trong các bình/bể lên men để sản xuất sinh khối nhằm tách chiết các sản phẩm sinh học có giá trị như các vitamin, enzyme, chất kháng sinh,... là một ví dụ của nuôi cấy liên tục. Số lượng vi sinh vật sẽ được duy trì ở một mức độ cân bằng sao cho năng suất sản phẩm đạt cao nhất.

DỪNG LẠl VÀ SUY NGẪM

Khái niệm sinh trưởng ở vi sinh vật có gì khác so với sinh trưởng ở thực vật và động vật? Giải thích vì sao lại có sự khác nhau đó.
Nêu điểm khác nhau giữa quá trình sinh trưởng của quần thể vi sinh vật trong môi trường nuôi cấy liên tục và môi trường nuôi cấy không liên tục. Tại sao lại có sự khác nhau đó?
Trong công nghệ vi sinh, việc nuôi cấy vi sinh vật thu sinh khối để sản xuất các chế phẩm sinh học có giá trị được thực hiện trên môi trường nuôi cấy nào? Vi sao?

III. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH TRƯỞNG CỦA QUẦN THỂ VI SINH VẬT

Kiểu sinh trưởng trong nuôi cấy liên tục của quần thể vi khuẩn nêu trên chỉ có được khi môi trường nuôi cấy là tối ưu với từng loài. Tuy nhiên, trong tự nhiên, có nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của quần thể vi sinh vật. Có những yếu tố làm tăng tốc độ sinh trưởng nhưng cũng có những yếu tố làm hạn chế, thậm chí tiêu diệt các loài vi sinh vật. Hiểu được ảnh hưởng của những yếu tố này có thể giúp con người thúc đẩy tốc độ sinh trưởng của các vi sinh vật có lợi, hạn chế cũng như tiêu diệt các loài có hại.

Các yếu tố vật lí

Quá trình sinh trưởng của vi sinh vật chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố vật lí như nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm,... (Bảng 21.1).
Bảng 21.1. Ảnh hưởng của một số yếu tố vật lí đến sinh trưởng của vi sinh vật

Yếu tố	Ảnh hưởng	Ứng dụng
Nhiệt độ	Căn cứ vào nhiệt độ, vi sinh vật được chia thành các nhóm sau: - Vi sinh vật ưa lạnh (dưới 15C ) - Vi sinh vật ưa ấm (từ 20C đến 40C ) - Vi sinh vật ưa nhiệt (từ 55C đến 65C ) - Vi sinh vật siêu ưa nhiệt (từ 75C đến 100C )	Con người dùng nhiệt độ cao để thanh trùng các chất lỏng, thực phẩm, dụng cụ,..., nhiệt độ thấp để kìm hãm sinh trưởng của vi sinh vật.
Độ ẩm	Hàm lượng nước trong môi trường quyết định độ ẩm. Nước là dung môi hoà tan các chất dinh dưỡng, tham gia phân huỷ các chất. Mỗi loại vi sinh vật sinh trưởng trong một giới hạn độ ẩm nhất định.	- Dùng nước để khống chế sinh trưởng của các nhóm vi sinh vật có hại và kích thích sinh trưởng của nhóm vi sinh vật có ích cho con người. - Điều chỉnh độ ẩm của lương thực, thực phẩm, đỏ dùng để bảo quản được lâu hơn bằng cách phơi khô, sấy khô.
Độ pH	Ảnh hưởng đến tính thấm qua màng, sự chuyển hoá các chất trong tế bào, hoạt hóa enzyme, sự hình thành ATP,... Dựa vào độ pH của môi trường, vi sinh vật được chia thành 3 nhóm: vi sinh vật ưa acid, vi sinh vật ưa kiểm, vi sinh vật ưa pH trung tính.	- Tạo điều kiện nuôi cấy thích hợp với từng nhóm vi sinh vật. - Điều chỉnh độ pH môi trường để ức chế các vi sinh vật gây hại và kích thích các vi sinh vật có lợi.
Ánh sáng	Cần thiết cho quá trình quang hợp của các vi sinh vật quang tự dưỡng, tác động đến bào tử sinh sản, tổng hợp sắc tố, chuyển động hướng sáng.	Dùng bức xạ điện từ để ức chế, tiêu diệt vi sinh vật.
Áp suất thẩm thấu	Áp suất thẩm thấu cao gây co nguyên sinh ở các tế bào vi sinh vật khiến chúng không phân chia được. Áp suất thẩm thấu thấp làm các tế bào vi sinh vật bị trương nước và có thể vỡ ra (đối với các vi khuẩn không có thành tế bào).	Điều chỉnh áp suất thẩm thấu để bảo bảo quản thực phẩm như ướp muối, ướp đường, . . .

2. Các yếu tố hoá học

a) Chất dinh dưỡng

Các loài vi sinh vật chỉ có thể tồn tại và sinh sản trong môi trường có các chất dinh dưỡng như protein, carbohydrate, lipid, ion khoáng,... Một số vi sinh vật chỉ sinh trưởng được khi có mặt các nhân tố sinh trưởng trong môi trường. Nhân tố sinh trưởng là những chất cần cho sự sinh trưởng của chúng nhưng với hàm lượng rất ít, có thể là một số loại amino acid, vitamin,... hay một số nguyên tố vi lượng như Mn,Zn,Mo,Vi sinh vật không tự tổng hợp các nhân tố sinh trưởng được gọi là vi sinh vật khuyết dưỡng, vi sinh vật tự tổng hợp được các nhân tố sinh trưởng gọi là vi sinh vật nguyên dưỡng.

b) Chất ức chế

Một số chất hoá học có khả năng ức chế sự sinh trưởng của vi sinh vật theo các cơ chế khác nhau (Bảng 21.2).
Bảng 21.2. Một số chất hóa học gây ức chế quá trình sinh trưởng của vi sinh vật

Chất hoá học	Ảnh hưởng	Ứng dụng
Các hợp chất phenol	Biến tính protein, màng tế bào	Khử trùng phòng thí nghiệm, bệnh viện
Các loại cồn (ethanol, izopropanol 70% đến 80%)	Làm biến tính protein, ngăn cản các chất qua màng tế bào	Thanh trùng trong y tế và phòng thí nghiệm
Iodine, rượu iodine (2%)	Oxy hoá các thành phần tế bào	Diệt khuẩn trên da, tẩy trùng trong bệnh viện
Clo (cloramin, natri hypoclorid)	Oxy hoá mạnh các thành phần tế bào	Thanh trùng nước máy, nước bể bơi, công nghiệp thực phẩm
Hợp chất kim loại nặng (Ag, Hg, ...)	Làm bất hoạt các protein	Diệt bào tử đang nảy mầm
Các aldehyde (formaldehyde 2%)	Làm bất hoạt các protein	Sử dụng để thanh trùng nhiểu đối tượng
Các loại khí ethylene oxide (từ 10% đến 20%)	Oxy hóa các thành phần tế bào	Khử trùng các dụng cụ nhựa, kim loại
Kháng sinh	Diệt khuẩn có tính chọn lọc	Dùng chữa các bệnh nhiễm khuẩn trong y tế, thú y,.

3. Kháng sinh, ý nghĩa của kháng sinh và tác hại của việc lạm dụng kháng sinh

Trong quá trình sinh trưởng, vi sinh vật có thể tiết ra môi trường những chất có tác dụng ức chế sự phát triển hoặc tiêu diệt vi khuẩn khác, được gọi là chất kháng sinh. Ngày nay, kháng sinh không chỉ được chiết xuất từ các vi sinh vật mà còn được tổng hợp nhân tạo. Kháng sinh ức chế và tiêu diệt vi khuẩn theo nhiểu cơ chế khác nhau như ức chế tổng hợp thành tế bào, protein hay nucleic acid,... của vi khuẩn. Dựa vào đặc điểm này, con người đã phát triển và sử dụng rộng rãi các loại thuốc kháng sinh để điều trị các bệnh gây ra bởi vi khuẩn, giúp cứu sống nhiều người và thúc đẩy ngành chăn nuôi phát triển.
Tuy nhiên, ngày nay, hiện tượng kháng lại thuốc kháng sinh ở vi khuẩn đang là mối lo ngại lớn đối với toàn nhân loại. Nguyên nhân chính gây ra tình trạng này là do việc sử dụng thuốc kháng sinh không đúng theo chỉ định của bác sĩ, hoặc do bệnh nhân tự ý dùng thuốc.

Ngoài ra, việc sử dụng rộng rãi thuốc kháng sinh trong chăn nuôi cũng làm tăng nguy cơ xuất hiện vi khuẩn kháng thuốc, thậm chí đa kháng thuốc trên vật nuôi. Những vi khuẩn này có thể được chuyển sang người qua tiếp xúc, giết mổ và gene kháng kháng sinh có thể được chuyển sang vi khuẩn gây bệnh ở người.

Vì vậy, để kéo dài hiệu quả điều trị bệnh của thuốc kháng sinh cũng như làm chậm quá trình kháng lại thuốc kháng sinh ở vi khuẩn gây bệnh, chúng ta cần tuân thủ triệt để quy trình điều trị bệnh bằng thuốc kháng sinh, hạn chế tối đa sử dụng thuốc kháng sinh trong chăn nuôi, đặc biệt là việc dùng chúng với vai trò như là một chất kích thích tăng trưởng.

DỪNG LẠl VÀ SUY NGẪM

Trình bày ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài đến sự sinh trưởng của vi sinh vật. Con người đã ứng dụng những hiểu biết này như thế nào trong lĩnh vực y tế và đời sống hằng ngày? Cho một vài ví dụ minh hoạ.
Nêu tác dụng của kháng sinh trong việc điều trị các bệnh do vi sinh vật gây ra. Thế nào là hiện tượng kháng kháng sinh, nêu nguyên nhân và tác hại của hiện tượng này.
Loét dạ dày từng được cho là do ăn nhiều thức ăn cay hoặc căng thẳng thần kinh, nay được biết là do vi khuẩn (Helicobacter pylori) gây ra. Với phát hiện mới này, việc điều trị loét dạ dày đã thay đổi như thế nào?

IV. CÁC HÌNH THỨC SINH SẢN Ở VI SINH VẬT

Cả vi sinh vật nhân sơ và vi sinh vật nhân thực đều có ba hình thức sinh sản chính là phân đôi, hình thành bào tử và nảy chồi.

1. Phân đôi

Phân đôi là hình thức sinh sản phổ biến nhất ở vi sinh vật, trong đó, một tế bào mẹ phân chia thành hai tế bào con giống nhau (H 21.5). Vi sinh vật nhân sơ (vi khuẩn) chỉ có thể phân đôi vô tính, trong khi nhiều vi sinh vật nhân thực (ví dụ: trùng giày) có thể phân đôi hữu tính theo cách tiếp hợp. Trường hợp này có sự kết hợp vật chất di truyền (giữa hai nhân con đơn bội) của hai trùng giày khác nhau (giống như quá trình kết hợp vật chất di truyền của giao tử đực và giao tử cái trong sinh sản hữu tính), rồi sau đó hai trùng giày này mới tiến hành phân đôi nên hình thức này còn gọi là phân đôi hữu tính.

Hinh 21.5. Sinh sản phân đôi ở trùng roi Euglena (a), trùng amip Amoeba (b) và trùng giày Paramecium (c)

2. Sinh sản bằng bào tử

Nấm có khả năng sinh sản bằng bào tử dạng vô tính hoặc hữu tính, vi khuẩn cũng có thể sinh sản nhờ các ngoại bào tử. Có nhiều loại bào tử khác nhau như bào tử đính ở nấm, bào tử tiếp hợp ở nấm tiếp hợp, ngoại bào tử hay bào tử đốt ở xạ khuẩn (H 21.6). Tất cả các bào tử sinh sản ở vi khuẩn đều chỉ có các

Hinh 21.6. Bào tử đốt ở xạ khuẩn (a), bào tử đính ở vi nấm (b) lớp màng, không có vỏ và không tìm thấy hợp chất calcium dipicolinate.

Ngoài các ngoại bào tử giữ chức năng sinh sản, khi gặp điều kiện khắc nghiệt, vi khuẩn còn có thể hình thành nội bào tử với lớp vỏ dày chứa calcium dipicolinate bên trong tế

Hình 21.7. Một số dạng nội bào tử ở vi khuẩn bào, giúp vi khuẩn sống tiềm sinh khi gặp điều kiện môi trường bất lợi (H. 21.7). Nội bào tử thường được tạo thành ở hai chi vi khuẩn là Bacillus và Clostridium. Nội bào tử không phải là hình thức sinh sản của vi khuẩn mà chỉ là cách thức giúp vi khuẩn chống chịu trước những điều kiện bất lợi của môi trường.

3. Nảy chồi

Nảy chồi là phương thức sinh sản vô tính đặc trưng của một số ít vi sinh vật như vi khuẩn quang dưỡng màu tía, nấm men (H 21.8). Một cá thể con sẽ dẫn hình thành ở một phía của cá thể mẹ. Cá thể con sau khi trưởng thành sẽ tách ra thành một cá thể độc lập. Khác với phân đôi, một cá thể mẹ có thể nảy chồi ra nhiều cá thể con.
(a)

Hinh 21.8. Nảy chồi đ loài vi khuẩn quang hợp tía Rhodomicrobium vannielii (a) và nấm men Saccharomycescerevisiae (b)

DỪNG LẠl VÀ SUY NGẪM

Vi sinh vật có những hình thức sinh sản nào? Nêu đặc điểm của mỗi hình thức đó và cho ví dụ.
Các hình thức sinh sản của vi sinh vật nhân sơ (vi khuẩn) có gì khác so với vi sinh vật nhân thực (vi nấm)?

KIẾN THỨC CỐT LÕI

Vi sinh vật có khả năng tự tổng hợp các đại phân tử hữu cơ cần thiết cho cơ thể như các đường đa, protein, nucleic acid và lipid từ các chất đơn giản hấp thụ từ môi trường.
Các vi sinh vật tiết enzyme phân giải các chất hữu cơ phức tạp trong môi trường thành các chất đơn giản rồi hấp thụ vào tế bào, một phần các chất này tiếp tục được phân giải theo kiểu hô hấp hay lên men.
Sinh trưởng của quần thể vi khuẩn chỉ sự tăng lên về mặt số lượng tế bào trong quần thể. Trong môi trường nuôi cấy không liên tục, quần thể vi khuẩn sinh trưởng theo bốn pha cơ bản: pha tiềm phát, pha lũy thừa, pha cân bằng và pha suy vong. Trong môi trường nuôi cấy liên tục, mật độ vi khuẩn trong quần thể được giữ ở mức tối ưu để cho năng suất sản phẩm cao nhất.
Sự sinh trưởng của vi sinh vật chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố vật lí và hoá học: chất dinh dưỡng, yếu tố sinh trưởng, nhiệt độ, độ ẩm, độ pH, ánh sáng, chất ức chế (chất kháng sinh),...
Vi sinh vật có ba hình thức sinh sản chính là phân đôi, sinh sản bằng bào tử (vô tính hoặc hữu tính) và hình thức nảy chồi.

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

Trong môi trường nuôi cấy không liên tục, số lượng tế bào vi khuẩn tăng nhanh nhất ở pha nào?
A. Pha luỹ thừa.
B. Pha cân bằng.
C. Pha suy vong.
D. Pha tiềm phát.
Hãy giải thích vì sao người ta có thể điều khiển nhiệt độ, độ ẩm, độ pH , áp suất thẩm thấu để bảo quản thực phẩm.
Vi sinh vật và hoạt động phân giải chất hữu cơ của chúng là nguyên nhân chủ yếu gây hỏng thực phẩm. Dựa vào những kiến thức đã học, em hãy để xuất một số biện pháp bảo quản thực phẩm.
Hãy giải thích vì sao các bệnh do vi sinh vật gây ra (bệnh tả, nấm,...) dễ xuất hiện và phát triển thành dịch ở vùng nhiệt đới hơn so với vùng ôn đới. Vi sao thực phẩm và đồ dùng ở vùng nhiệt đới rất nhanh bị hỏng nếu không được bảo quản đúng cách?
Bạn A bị cảm lạnh, đau họng, ho, sổ mũi, nhức đầu. Để đỡ mất thời gian đi khám, bạn đã ra hiệu thuốc mua thuốc kháng sinh về nhà tự điều trị. Theo em, việc làm của bạn là nên hay không nên? Vì sao?

Bài 22: VAI TRÒ VÀ ỨNG DỤNG CỦA VI SINH VẬT

2026-04-03T15:06:00.004+07:00

YÊU CẦU CẦN ĐẠT

Phân tích được vai trò của vi sinh vật trong đời sống con nguời và trong tự nhiên.
Kể tên được một số thành tựu hiện đại của công nghệ vi sinh vật.
Trình bày được cơ sở khoa học của việc ưng dụng vi sinh vật trong thực tiễn.
Trình bày được một số ưng dụng vi sinh vật trong thực tiễn (sản xuất và bảo quản thực phẩm, sản xuất thuốc, xử lí môi trường, ...).
Phân tích triển vọng công nghệ vi sinh vật trong tương lai.
Kể tên một số ngành nghè̀ liên quan đến công nghệ vi sinh vật và phát triển của ngành nghề đó.

Vi sinh vật có vai trò rất quan trọng với con người và tựn hiên. Hãy kể một số ví dụ về vai trò của vi sinh vật trong đời sống hằng ngày.

I. VAI TRÒ CỦA VI SINH VẬT

Vi sinh vật đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với tự nhiên và con người (H 22.1).

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, vi sinh vật cũng đem đến những tác hại đáng kể cho con người. Chúng là nguyên nhân gây ra nhiểu căn bệnh nguy hiểm ở người như lao, uốn ván, nhiểm trùng huyết,... Chúng cũng gây nhiểu bệnh cho vật nuôi và cây trồng, gây hỏng thực phẩm, đổ dùng dẫn đến thiệt hại lớn vể kinh tế. Các loại vi sinh vật còn tập hợp lại với nhau thành màng sinh học (biofilm - một kiểu tổ chức đa bào giúp chúng sống sót tốt hơn dưới tác động của môi trường) bám trên các bể mặt công nghiệp, đổ dùng nhà bếp, nhà vệ sinh,... làm tắc nghẽn đường ống, cản trở hoạt động sản xuất.

DỪNG LẠI VÀ SUY NGÃ̃M

Quan sát hình 22.1 , nêu một số ví dụ minh hoạ về vai trò của vi sinh vật đối với tựnhiên.
Hãy kể tên những sản phẩm từ vi sinh vật phục vụ cho đời sống con người mà em biết.
Một bạn học sinh nói: "Vi sinh vật có hại vì chúng gây bệnh cho con người, vì vậy cẩn kìm hãm và tiêu diệt chúng". Em có đổng ý với ý kiến của bạn không? Giải thích.

EM CÓ BIẾT

Vi khuẩn có thể gây viêm loét dạ dày

Năm 1982, Robin Warren và Barry Marshall đã phân lập từ dịch vị một loài vi khuẩn có tên là Campylobacter pylori (nay được đặt tên là Helicobacter pylori). Trong nhiểu năm, bằng chứng tích luỹ cho thấy vi khuẩn này thực sự là tác nhân gây bệnh cho phẩn lớn các trường hợp bị loét dạ dày tá tràng và ung thư dạ dày. Liệu pháp kháng sinh hiện nay có thể loại trừ được H. pylori. Tuy nhiên, hơn 80% những người bị nhiểm vi khuẩn không có triệu chứng và điểu này khiến người ta cho rằng vi khuẩn có thể đóng một vai trò quan trọng trong "hệ sinh thái dạ dày" tự nhiên. Thực tế, hơn 50% dân số thế giới chứa H. pylori ở đường tiêu hoá trên, trong đó tỉ lệ nhiễm vi khuẩn này ở các nước đang phát triển phổ biến hơn ở các nước phương Tây (Biology-Solomon và cộng sự, 2019).

Vi khuẩn H. pylori có thể lây từ người này sang người khác theo đường ăn uống, vì vậy, cẩn giữ vệ sinh ăn uống để hạn chế sự lây lan của bệnh trong cộng đổng.

II. MỘT SỐ ÚNG DỤNG CỦA VI SINH VẬT

Cơ sở khoa học của việc ứng dụng vi sinh vật trong thực tiễn

Việc ứng dụng vi sinh vật trong thực tiễn dựa trên các đặc điểm sinh học của chúng như: kích thước hiển vi, sinh trưởng nhanh, phát triển mạnh, hình thức dinh dưỡng đa dạng, quá trình tổng hợp và phân giải các chất tạo ra các sản phẩm có giá trị dinh dưỡng hoặc có ý nghĩa lớn trong đời sống con người.

Kích thước hiển vi: Vi sinh vật có kích thước rất nhỏ bé, dao động từ 0,2 m tới hơn 700 m và chỉ có thể quan sát được dưới kính hiển vi.

Sinh trưởng nhanh, phát triển mạnh: Do có kích thước nhỏ nên tỉ lệ diện tích/thể tích (S/V) cơ thể ở vi sinh vật lớn, làm tăng tốc độ trao đổi chất và sinh trưởng. Tỉ lệ S/V lớn cho phép tốc độ trao đổi chất trên mỗi đơn vị thể tích của vi sinh vật cao hơn nhiểu so với các cơ thể có kích thước lớn. Kích thước nhỏ còn có lợi trong việc nuôi cấy, lưu trữ và nghiên cứu vi sinh vật. Một số lượng rất lớn tế bào có thể được nuôi cấy chỉ trong một khoảng không gian nhỏ.

Tổng hợp và phân giải các chất nhanh: Sử dụng vi sinh vật trong công nghiệp và nghiên cứu có thể thu được sản lượng rất lớn trong một khoảng thời gian ngắn. Ví dụ: Trong điểu kiện thí nghiệm tối ưu, 1 g của một số nhóm vi khuẩn lactic (tính theo khối lượng khô của tế bào) có thể sinh tới 15 g đến 22,8 g lactate trong một giờ. So với các sinh vật khác thì vi sinh vật có tốc độ sinh trưởng và sinh sản vô cùng lớn nhờ tốc độ trao đổi chất nhanh và cơ chế sinh sản phân đôi. Vi khuẩn đường ruột E. coli trong điểu kiện tối ưu sẽ phân chia mỗi 20 phút một lẩn và sau 24 giờ sẽ cho ra hơn 4700 tấn tế bào. Thời gian thế hệ của nấm men Saccharomyces cerevisiae là 120 phút.

Đa dạng về di truyền: Do tốc độ sinh sản nhanh, tốc độ đột biến lớn, khả năng tái tổ hợp di truyền và lịch sử tiến hoá lâu dài nên vi sinh vật có sự đa dạng di truyền rất lớn.

Phổ sinh thái và dinh dưỡng rộng: Mức độ đa dạng di truyển vô cùng lớn ở vi sinh vật cũng được phản ánh ở khả năng thích nghi của chúng. Vi sinh vật có thể được tìm thấy ở tất cả những môi trường có thể có sự sống và có tất cả những hình thức dinh dưỡng sinh vật sống có thể có, trong đó bao gổm cả môi trường nuôi cấy thí nghiệm, trong bình lên men công nghiệp và các điểu kiện nhân tạo khác. Sự đa dạng về sinh thái và dinh dưỡng của vi sinh vật dẫn đến sự đa dạng vể hình thái, cấu trúc tế bào, thành phẩn và cấu trúc protein và enzyme cũng như các sản phẩm chuyển hoá thứ cấp, từ đó có rất nhiểu tiểm năng có thể ứng dụng vào thực tiễn.

2. Ứng dụng của công nghệ vi sinh

a) Trong nông nghiệp

Nhiểu loại vi sinh vật có khả năng cố định N2 trong không khí thành NH3 làm giàu chất đạm cho đất; biến lân khó tiêu thành lân dễ tiêu, giúp cây trồng hấp thụ lân dễ dàng hơn; phân giải mùn và các chất hữu cơ trong đất thành chất khoáng vô cơ mà cây có thể hấp thụ được; tiết ra chất kích thích tăng trưởng, polysaccharide hay chất kháng sinh giúp cây sinh trưởng, phát triển tốt hơn, giữ ẩm cho đất và ức chế mẩm bệnh cho cây trồng. Dựa vào các đặc điểm này của vi sinh vật, người ta đã sử dụng chúng để sản xuất phân bón vi sinh giúp tăng đáng kể năng suất cây trồng, cải tạo đất và không gây ô nhiểm môi trường như phân bón hoá học. Một số vi sinh vật có khả năng ức chế sự phát triển của sâu, bệnh gây hại cho cây trồng cũng được sử dụng để sản xuất ra thuốc trừ sâu vi sinh thay cho thuốc trừ sâu hoá học, vừa có thể diệt trừ sâu, bệnh hại hiệu quả lại không gây hại cho môi trường, tránh nguy cơ tổn dư thuốc hoá học gây độc cho con người và vật nuôi.

b) Trong chế biến thực phẩm

Khả năng phân giải ngoại bào của vi sinh vật được ứng dụng nhiều trong công nghiệp chế biến thực phẩm. Rất nhiểu thực phẩm quen thuộc với chúng ta là sản phẩm của vi sinh vật. Bánh mì, bia và rượu đểu là sản phẩm lên men của nấm Saccharomyces cerevisiae qua quá trình lên men ethanol; sữa chua và pho mát là sản phẩm lên men của vi khuẩn lactic ( H 25.2 ).

Quá trình phân giải của vi sinh vật còn được ứng dụng để sản xuất các sản phẩm như nước tương, xì dẩu, nước mắm (H 22.2).

Hình 22.2. Một số vi sinh vật và các thực phẩm được tạo ra từ hoạt động của chúng. Nấm men dùng để sản xuất rượu, bia (a), vi khuẩn lactic lên men tạo thành sữa chua (b), nấm mốc tương dùng để sản xuất tương (c)

Nắm men bia

Saccharomyces cerevisiae

Vi khuán lactic Lactobacillus casei

Nấm mốctương Aspergillus oryzae

c) Trong y dược

Các sản phẩm trao đổi chất ở vi sinh vật còn được ứng dụng trong lĩnh vực y dược để sản xuất thuốc kháng sinh, vaccine, các amino acid, protein đơn bào, hormone, probiotics và nhiểu chế phẩm sinh học có giá trị khác. Ví dụ: Các sản phẩm được tạo ra từ công nghệ tái tổ hợp vi khuẩn và nấm men như insulin, hormone sinh trưởng, chất kích thích miển dịch cytokine, chất kháng virus như interferon. Ngoài ra, chúng còn được ứng dụng trong việc chẩn đoán các bệnh hiểm nghèo, ung thư, bệnh mới phát sinh (do coronavirus và virus hiếm gặp gây ra) bằng kĩ thuật PCR.

d) Trong xử lí chất thải

Dựa vào khả năng hấp thụ và phân giải nhiểu hợp chất, kể cả chất thải, chất độc hại và kim loại nặng của vi sinh vật, con người đã sử dụng chúng để xử lí ô nhiểm môi trường. Biện pháp này đang trở thành xu hướng phổ biến trên thế giới vì vừa hiệu quả, ít tốn kém lại không gây ô nhiểm môi trường như các biện pháp truyền thống.

Trong các khu xử lí nước thải (H 22.3), có những bể xử lí sinh học bao gồm bể hiếu khí, bể thiếu khí và bể kị khí với những hệ vi sinh vật riêng. Tại đó, các chất thải trong nước được vi sinh vật chuyển hoá thành methane CH4, carbon dioxide CO2 và chất lắng không phân huỷ. Nhửng sự cố tràn dầu ( H 22.4 ) gây ô nhiễm hàng nghìn km2 mặt nước biển có thể được xử lí nhờ các vi sinh vật "ăn" dầu như Alcanivorax borkumensis.

Ở quy mô gia đỉnh, chất thải chăn nuôi có thể được thu gom vào các bể kín và được phân giải bởi các Archaea sinh methane để tạo ra khí biogas dùng làm chất đốt cho gia đình. Cách làm này mang lại rất nhiểu lợi ích cả vể

Hình 22.3. Các bể xửlísinh hoc trong khu xử línước thải

Hình 22.4. Sử dụng vi khuẩn phân huỷ dẩu để xử lí sự cố tràn dấu trên biển kinh tế và môi trường vì vừa xử lí được chất thải, tránh ô nhiểm môi trường lại tận dụng được triệt để các sản phẩm sau xử lí làm chất đốt và nguổn phân bón hữu cơ rất tốt cho cây trồng.

Ngoài ra, công nghệ vi sinh vật cũng mở ra cuộc cách mạng trong ngành sản xuất bột giặt và ngành công nghiệp thuộc da. Các enzyme amylase, lipase, protease do các vi sinh vật sinh ra được bổ sung vào bột giặt sinh học giúp tẩy sạch các vết bẩn khó sạch. Các enzyme đó cũng giúp cho việc xử lí da được triệt để, góp phẩn nâng cao hiệu quả và giảm thiểu ô nhiểm môi trường.

DỪNG LẠl VÀ SUY NGẪM

Việc ứng dụng vi sinh vật trong thực tiển dựa trên những cơ sở khoa học nào?
Công nghệ vi sinh vật được ứng dụng trong các lĩnh vực nào? Nêu một số ví dụ minh hoạ cho từng lĩnh vực.
Việc ứng dụng vi sinh vật trong sản xuất nước tương, nước mắm dựa trên cơ sở khoa học nào?

III. MỘT SỐ THÀNH TỰU VÀ TRIỂN VỘNG CỦA CÔNG NGHỆ VI SINH VẬT TRONG TƯONG LAI

Một số thành tựu của công nghệ vi sinh vật

Cho đến nay, công nghệ vi sinh vật đã được ứng dụng rộng rãi và đạt được những thành tựu vô cùng to lớn, ngày càng có ảnh hưởng sâu rộng đến mọi mặt của đời sống con người từ lĩnh vực thực phẩm, chăm sóc sức khoẻ, nông nghiệp đến xử lí ô nhiểm môi trường. Đóng vai trò then chốt trong công nghệ vi sinh vật là công nghệ lên men và công nghệ thu hổi sản phẩm. Một số thành tựu nổi bật của công nghệ vi sinh vật được thể hiện trong hình 22.5.

2. Triến vọng của công nghệ vi sinh vật trong tương lai

Công nghệ vi sinh vật đang ngày càng phát triển mạnh mẽ trên thế giới. Sự kết hợp giữa công nghệ vi sinh hiện đại, công nghệ nano, công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo có thể mở ra những mô hình công nghệ mới và trở thành xu thế trong tương lai.

Những vấn để lớn vể công nghệ vi sinh vật đang được nghiên cứu trên thế giới bao gồm nghiên cứu hệ vi sinh vật Trái Đất và nghiên cứu hệ vi sinh vật con người. Những nghiên cứu này mở ra nhiểu hướng ứng dụng mới có giá trị to lớn đối với mọi mặt của đời sống con người, trong đó có những hướng phát triển mới chưa từng có như nghiên cứu sản xuất ra điện từ những loại vi khuẩn có thể sản sinh ra điện năng hay xử lí vết nứt bê tông cho các công trình xây dựng bằng các vi sinh vật (H 22.6).

Hinh 22.6. Vi khuẳn Shewanella oneidensis có thể sản sinh ra điện năng (a); bê tông tự lành vết nút nhờ có vi khuấn Bacillus sản sinh đá vôi (b)

3. Một số ngành nghề liên quan đến công nghệ vi sinh vật và triển vọng phát triển của ngành nghề đó

Trong tương lai, công nghệ vi sinh vật sẽ không ngừng được cải tiến và phát triển trên quy mô lớn nhằm khai thác tối đa các lợi ích của vi sinh vật. Sự phát triển của công nghệ vi sinh vật kéo theo sự phát triển và xuất hiện của nhiểu ngành nghể có liên quan như ngành công nghiệp thực phẩm chuyên nghiên cứu và sản xuất các loại rượu, bia, các sản phẩm lên men từ sữa,...; công nghiệp dược phẩm chuyên nghiên cứu và sản xuất các loại kháng sinh, kháng thể đơn dòng, vaccine, enzyme...; lĩnh vực y tế với các phòng xét nghiệm vi sinh giúp chẩn đoán bệnh, các trung tâm dịch tễ,...; lĩnh vực môi trường với các trung tâm xử lí ô nhiễm môi trường, tái tạo năng lượng. Sự phát triển của các ngành nghể kể trên lại mở ra cơ hội nghể nghiệp cho nhiểu người. Kĩ sư chế biến thực phẩm, dược sĩ, nhân viên xét nghiệm, kĩ sư môi trường, nhà dịch tễ học,... là những nghể thú vị và hứa hẹn nhiểu cơ hội phát triển trong tương lai.

DỪNG LẠl VÀ SUY NGẪM

Nêu một số thành tựu hiện đại của công nghệ vi sinh vật.
Phân tích triển vọng của công nghệ vi sinh vật trong tương lai. Kể tên một số ngành nghể liên quan đến vi sinh vật trong tương lai và triển vọng của các ngành nghể đó.

KHOA HỌC VÀ ĐỜI SỐNG

Vi khuẩn gây sâu răng như thế nào?

Vi khuẩn và các vi sinh vật khác có thể tạo thành một hỗn hợp cùng tồn tại trên một số bể mặt cực kì khó xử lí. Trên răng, màng sinh học hay còn gọi là mảng bám, bao gổm phẩn lớn các tế bào vi khuẩn được bao quanh bởi chất nển polysaccharide. Hiện tượng sâu răng ở người là do vi khuẩn có trong mảng bám tổn tại ở những vị trí khó tiếp cận với bàn chải đánh răng. Chế độ ăn có nhiểu đường đơn có hại cho răng vì một số vi khuẩn lên men đường thành lactic aicd. Sự tạo thành acid nàylàm giảm độ pH, phá vỡ cấu trúc men răng. Khi men răng bịăn mòn, chất nển mểm còn sót lại của răng trở nên dễ bị vi khuẩn tấn công gây sâu răng.

KIẾN THỨC CỐT LÕI

Vi sinh vật phân giải là mắt xích quan trọng đảm bảo sự tuẩn hoàn vật chất trong tự nhiên. Nhiểu vi sinh vật là mắt xích khởi đẩu của vòng tuẩn hoàn vật chất, cung cấp khí O2 và chất hữu cơ cho các mắt xích tiếp theo. Nhiểu vi sinh vật sống cộng sinh cố định đạm, phân giải lân,... làm giàu chất dinh dưỡng cho đất.
Đối với con người, vi sinh vật tác động theo hai hướng, có lợi và có hại. Vi sinh vật có lợi sống cộng sinh trong cơ thể người cạnh tranh với vi sinh vật gây bệnh giúp nâng cao khả năng kháng bệnh, hỗ trợ tiêu hoá,... Con người còn sử dụng các vi sinh vật có lợi trong chế biến thực phẩm, làm thuốc, tổng hợp các loại vitamin mà con người không tự tổng hợp được,... Trong khi đó, nhiểu loài vi sinh vật có hại gây bệnh cho con người, vật nuôi, cây trồng đồng thời làm hỏng thức ăn, đồ uống, đồ dùng,...
Công nghệ vi sinh vật đang ngày càng phát triển mạnh mẽ trên thế giới. Sự phát triển của công nghệ vi sinh vật kéo theo sự xuất hiện và phát triển của nhiều ngành nghề có liên quan, mở ra nhiểu cơ hội nghể nghiệp mới đẩy hứa hẹn trong tương lai.
Dựa trên các đặc điểm sinh học của vi sinh vật như sinh trưởng nhanh, phát triển mạnh, hình thức dinh dưỡng đa dạng, quá trình tổng hợp và phân giải các chất có nhiểu lợi ích, con người đã ứng dụng vào thực tiễn thông qua hai công nghệ then chốt là công nghệ lên men vi sinh vật và công nghệ thu hồi và tạo sản phẩm để tạo ra các sản phẩm có giá trị trong nhiểu lĩnh vực đời sống như chế biến thực phẩm, nông nghiệp, y học, môi trường,...

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

Giải thích vì sao các sinh vật nhân sơ mặc dù có kích thước nhỏ bé và cấu tạo đơn giản nhưng lại có vai trò "khổng lồ" đối với Trái Đất và sự sống.
Nêu một số ví dụ vể ứng dụng của vi sinh vật trong đời sống.
Giải thích vì sao việc chuyển sang trồng đậu nành trên mảnh đất đã trồng khoai trước đó lại có tác dụng duy trì nitrogen trong đất.

Đê Toán tuyển sinh vào 10 năm học 2025-2026 - Đà Nẵng

2026-04-01T07:15:00.000+07:00

Đề thi thử 2026 môn Sinh học - Hà Tĩnh

2026-03-31T11:07:00.002+07:00

PHẦN I. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Những biện pháp nào sau đây giúp hạn chế ô nhiễm môi trường không khí ở các khu đô thị có mật độ dân số cao?

1. Phân vùng hạn chế phương tiện cá nhân và thu phí phương tiện cơ giới ở một số khu vực trung tâm.

2. Tăng cường sử dụng nhiên liệu hóa thạch và đốt rác ngoài trời.

3. Khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông công cộng và các phương tiện ít phát thải.

4. Kiểm soát, xử lí khí thải phát sinh từ các cơ sở sản xuất và hoạt động xây dựng.

A. 1, 3 và 4.

B. 1, 2 và 4.

C. 2, 3 và 4.

D. 1, 2 và 3.

Câu 2. Trong hệ tuần hoàn của người, máu từ tĩnh mạch chủ sẽ đổ vào vị trí nào của tim?

A. Tâm thất trái.

B. Tâm thất phải.

C. Tâm nhĩ phải.

D. Tâm nhĩ trái.

Câu 3. Khi nói về y học tư vấn, phát biểu nào sau đây sai?

A. Tư vấn cho các cặp vợ chồng về nguy cơ sinh con mắc bệnh, tật di truyền.

B. Là kĩ thuật thay thế gene đột biến bằng gene lành.

C. Có thể phối hợp sử dụng siêu âm, xét nghiệm, chọn độ dịch ối và sinh thiết tua nhau thai.

D. Góp phần phát hiện, chẩn đoán trước sinh một số bệnh, tật di truyền.

Câu 4. Ở mối quan hệ sinh thái nào sau đây, cả hai loài cùng có lợi và gắn bó chặt chẽ với nhau?

A. Hội sinh.

B. Hợp tác.

C. Cộng sinh.

D. Cạnh tranh.

Câu 5. Trong quang hợp của thực vật, sản phẩm nào của pha tối là nguyên liệu cung cấp cho pha sáng?

A. H₂O.

B. ATP và NADPH.

C. Glucose.

D. ADP và NADP⁺.

Câu 6. Enzyme reverse transcriptase tham gia vào quá trình nào sau đây?

A. Tái bản DNA.

B. Dịch mã.

C. Phiên mã.

D. Phiên mã ngược.

Câu 7. Trong kĩ thuật chuyển gene, bước tạo DNA tái tổ hợp là

A. đưa gene đích vào tế bào nhận.

B. gắn gene cần chuyển vào thể truyền.

C. tách tế bào nhận khỏi môi trường nuôi cấy.

D. chọn lọc tế bào đã nhận gene.

Câu 8. Ở người, chứng loạn sản sụn Leri Weill (LWD) do một allele đột biến của gene SHOX gây nên. Gene này gồm 2 allele, trội – lặn hoàn toàn, nằm trong vùng PAR1 của NST X và Y. Người mắc LWD thường có tầm vóc thấp do biến dạng xương chân; xương tay cũng có thể bị biến dạng. Sơ đồ phả hệ ở hình lên mô tả sự di truyền của LWD trong một gia đình. Qua phân tích, người ta thấy rằng trong quá trình giảm thiểu hình thành giao tử ở người II.3 đã xảy ra tiếp hợp và trao đổi đoạn NST giữa X và Y gây ra hoàn vị gene. Hiện tượng này không xảy ra đối với những người khác trong phả hệ và không xuất hiện các đột biến khác. Khi nói về sự di truyền của LWD, phát biểu nào sau đây sai?

A. Người IV.3 lấy vợ không bị sinh thì xác suất sinh con trai đầu lòng bị bệnh là 50%.

B. Nếu gene SHOX chỉ có 2 allele thì quần thể có tối đa 7 kiểu lợn.

C. Người II.3 và người IV.3 có thể có kiểu gene giống nhau.

D. Có thể xác định chính xác if gene của tất cả mọi người có phả hệ.

Câu 9. Hình bên mô tả liệu pháp tế bào gốc nhằm điều trị bệnh đái tháo đường type I (do không tổng hợp được insulin). Phát biểu nào sau đây đúng?

A. Liệu pháp này không có hiệu quả đối với bệnh nhân tiểu đường type II.

B. Người cho nhân tế bào da và người nhân tế bào tuyến tụy bình thường là hai người khác nhau.

C. Để tăng khả năng phát triển bình thường của phôi, nên ưu tiên lấy nhân từ tế bào da đã được đồng bộ ở pha G2.

D. Bệnh nhân được điều trị theo liệu pháp này sẽ không truyền allele bệnh cho đời con.

Câu 10. Một loài thực vật, cho 2 cây (P) giao phấn với nhau thu được F1 có tỉ lệ: 1 cây hoa đỏ, quả bầu dục: 1 cây hoa hồng, quả tròn: 1 cây hoa hồng, quả dài: 1 cây hoa trắng, quả bầu dục. Biết mỗi cặp tính trạng do một cặp gene quy định và không xảy ra đột biến. Theo lý thuyết, nếu cho các cây F1 giao phấn ngẫu nhiên thì tỉ lệ cây hoa hồng, bầu dục ở F2 là bao nhiêu?

A. 6,25%.

B. 50%.

C. 12,5%.

D. 25%.

Câu 11. Loại nucleotide nào sau đây không có trong cấu trúc của gene?

A. Uracil.

B. Guanine.

C. Thymine.

D. Adenine.

Câu 12. Một trong những hậu quả của việc gia tăng nhiệt độ toàn cầu là?

A. Thay đổi sự tuần hoàn của các vòng hải lưu.

B. Tăng diện tích băng ở hai cực.

C. Giảm mực nước biến trung bình.

D. Tăng độ pH của các đại dương.

Câu 13. Bằng dưới đây mô tả tỉ lệ % sai khác về DNA giữa các loài B, C, D, E với loài A.

Loài	B	C	D	E
Tỉ lệ % sai khác so với loài A	1,5	3,3	2,1	2,0

Loài nào có quan hệ họ hàng gần nhất với loài A

A. Loài D.

B. Loài E.

C. Loài C.

D. Loài B.

Câu 14. Hai mạch của phân tử DNA liên kết với nhau bằng loại liên kết nào sau đây?

A. Phosphodiester.

B. Hydrogen.

C. Ion.

D. Cộng hoá trị.

Câu 15. Ở loài có bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội là 2n, dạng đột biến lệch bội thể một (thể một nhiễm) được kí hiệu là

A. 3n.

B. 2n+1.

C. n+1.

D. 2n-1.

Câu 16. Một loài thực vật có bộ NST (2n = 22) và hàm lượng DNA trong nhân tế bào sinh dưỡng là 4pg. Có một thể đột biến NST có số lượng NST là 22 và hàm lượng DNA trong nhân của tế bào sinh dưỡng là 4,1pg. Thế đột biến này có thể thuộc dạng đột biến NST nào sau đây?

A. Đảo đoạn

B. Mắt đoạn.

C. Chuyển đoạn.

D. Lệch bội thể ba.

Câu 17. Một đàn chim sẻ di cư từ một khu rừng phía bắc đến một khu rừng phía nam và giao phối với chim sẻ bàn địa, sinh ra con hữu thụ. Đây là một ví dụ về

A. dòng gene.

B. phiêu bạt di truyền.

C. đột biến.

D. chọn lọc giới tính.

Câu 18. Cơ thể có kiểu gene Ab giảm phân bình thường tạo ra bao nhiêu loại giao tử?

A. 2.

B. 3.

C. 1.

D. 4.

PHẦN II. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Một nhóm cây đậu tương (cùng tuổi, cùng số lá) được đặt trong buồng sinh trưởng ở 25°C, độ ẩm tương đối 60%, chiều ánh sáng trong vùng 400 – 700 nm, cường độ 400 µmol photon m-2 s-1. Lá được phun dung dịch ABA với 4 nồng độ (0; 10; 50; 100 µM). Sau 30 phút, đo độ mở khí khổng (µm), tốc độ thoát hơi nước (mmol H2O m-2 s-1) và tốc độ quang hợp thuần (µmol CO2 m-2 s-1). Các yếu tố khác (tưới nước, dinh dưỡng, gió, thời điểm đo) được giữ ổn định. Kết quả được thể hiện ở Bảng 1.

Bảng 1

ABA	0	10	50	100
Độ mở khí khổng	4,8	3,9	2,1	1,3
Tốc độ thoát hơi nước	5,2	4,4	2,9	2,1
Tốc độ quang hợp thuần	14,0	12,8	9,1	7,0

a) Thí nghiệm nhắm trả lời câu hỏi cường độ ánh sáng ảnh hưởng đến quang hợp như thế nào.

b) Nếu buồng thí nghiệm được chiếu ánh sáng trong vùng 200 – 400nm thì kết quả không thay đổi.

c) Khi tăng ABA từ 0 lên 50 μM thì độ mở khi không giảm xấp xỉ 56 %.

d) Kết quả thí nghiệm cho thấy tốc độ thoát hơi nước giảm tỉ lệ thuận với giảm tốc độ quang hợp thuần.

Câu 2. Để nghiên cứu sự ảnh hưởng của 2 loài A và B đến sự tăng trưởng của quần thể loài C sống trong cùng một quần xã, người ta tiến hành 4 thí nghiệm (TN) với điều kiện sinh thái như nhau nhưng thay đổi thành phần các loài nghiên cứu. Mức tăng số lượng cá thể của quần thể C so với thời điểm ban đầu được thể hiện qua Bảng 2:

Bảng 2: Mức tăng số lượng cá thể của quần thể C (%)

Thí nghiệm	Thành phần loài	Thời gian (tháng)
		0	3	6	9	12	15	18	21	24
Đối chứng	A, B, C	0	4,0	4,5	4,2	4,1	4,3	4,0	4	4,2
TN 1	C	0	20	40	60	70	80	90	87	86
TN 2	B, C	0	10	20	30	50	60	70	80	85
TN 3	A, C	0	5,1	5,2	5,2	5	5,2	5,3	5	5,2

a) Loài C là thức ăn của hai loài A và B.

b) Khi môi trường không có loài A thì mức tăng (tỉ lệ tăng trưởng) số lượng cá thể của loài C mạnh nhất vào khoảng thời gian từ tháng 9 đến tháng 12.

c) Quần thể loài C chịu sự kìm hãm của loài A mạnh hơn so với chịu sự kìm hãm của loài B.

d) Quan hệ sinh thái giữa 2 loài A và C là quan hệ đối kháng.

Câu 3. Nhóm máu ABO ở người được xác định dựa trên kháng nguyên (KN) bề mặt hồng cầu. Kháng nguyên được hình thành bằng cách gắn chuỗi oligosacharide với phân tử protein trên màng tế bào. Trình tự các đơn phân của chuỗi oligosacharide xác định loại kháng nguyên. Hình dưới đây mô tả các loại kháng nguyên khác nhau hình thành nên nhóm máu ABO ở người.

Có hai gen liên quan đến sự hình thành các oligosacharide. Gene H mã hóa enzyme gắn Fucose vào kháng nguyên h, tạo ra kháng nguyên H. Gene I gồm các allele I⁴, I⁸ và i. Allele I⁴ mã hóa enzyme gắn N-acetyl-galactosamine vào kháng nguyên H, tạo ra kháng nguyên A. Allele I⁸ mã hóa enzyme gắn galactose vào kháng nguyên H, tạo ra kháng nguyên B. Allele h và i đều mất chức năng. Locus H và I nằm trên hai NST thường khác nhau. Trong một khu dân cư, xét một cặp vợ chồng đều có nhóm máu O, sinh đứa con thứ nhất có nhóm máu A, đứa con thứ hai có nhóm máu B. Người con thứ nhất kết hôn với một người nhóm máu A cũng ở trong khu dân cư đó và sinh ra một bé trai. Biết tần số các allele H; h; I⁴; I⁸ và i trong khu dân cư lần lượt là 0,8; 0,2; 0,4; 0,5 và 0,1. Cho rằng khu dân cư là một quần thể cân bằng di truyền về 2 locus H và I.

a) Người có nhóm máu O phải có kiểu gene đồng hợp lặn về ít nhất một locus.

b) Sự hình thành nhóm máu là kết quả tương tác trực tiếp giữa locus H và locus I.

c) Tỉ lệ người có nhóm máu B trong quần thể ước tính là 35%.

d) Xác suất để bé trai có nhóm máu O là 1/12.

Câu 4. Một nhà khoa học tiến hành thí nghiệm trên đối tượng hạt cây Arabidopsis như sau: Hạt được chia 4 lô giống nhau, mỗi lô được xử lý một loại tác nhân: lô Đối chứng (xử lý nước cất); lô EMS (xử lý bằng hóa chất EMS 0,2%), lô Colchicine (xử lý bằng colchicine 0,05%), và lô EMS + colchicine (xử lý đồng thời EMS 0,2% và colchicine 0,05%). Sau xử lý, gieo hạt trong điều kiện như nhau. Ở thế hệ cây con, ghi nhận tỉ lệ % cây bị bạch tạng (Albino, do rối loạn cơ chế tổng hợp diệp lục) và tỉ lệ % tế bào rễ có bộ NST 4n (quan sát trên tiêu bản hiển vi). Kết quả được thể hiện trong Hình 2.

a) So sánh kết quả ở 4 lô cho thấy, nhiều khả năng EMS là tác nhân gây đột biến gene, colchicine là tác nhân gây đột biến số lượng NST.

b) Kết quả ở lô đối chứng chứng tỏ các tế bào đột biến từ bội đã sẵn có từ trước xử lý.

c) Kết quả thí nghiệm cho phép kết luận đột biến từ bội dễ phát sinh hơn so với đột biến gene.

d) Thí nghiệm cho phép xác định ảnh hưởng của EMS lên tỉ lệ xuất hiện cây albino ở loài Arabidopsis.

**PHẦN III.** Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

**Câu 2.** Xét các bước trong chu trình sinh tan của virus.

1. Virus phá tan tế bào chủ đề phóng thích.

2. Virus xâm nhập vào tế bào chủ.

3. Virus hấp phụ lên bề mặt tế bào chủ.

4. Lắp ráp vô với lõi để tạo ra hạt virus.

Hãy viết liền các số theo trình tự nhân lên của virus.

**Câu 2.** Ở người, bệnh mù màu đỏ allele m nằm trên vùng không tương đồng của NST giới tính X quy định, allele M quy định mắt nhìn màu bình thường. Một quần thể người đang ở trạng thái cân bằng di truyền về tính trạng này có tần số allele m là 0,15. Người nam bị bệnh chiếm tỉ lệ bao nhiêu %?

**Câu 3.** Diện tích khu phân bố (tính theo m²) và kích thước quần thể (tính theo số lượng cá thể) của 4 quần thể sinh vật cùng loài ở các khu phân bố khác nhau, tại cùng một thời điểm được mô tả ở Bảng 4.

**Bảng 4**

	Quần thể 1	Quần thể 2	Quần thể 3	Quần thể 4
Diện tích khu phân bố	2780	7856	2189	1698
Số lượng cá thể	3128	4210	3349	4123

Sắp xếp các quần thể theo thứ tự mật độ cá thể từ thấp đến cao. 2134.

**Câu 4.** Cho một đoạn DNA mạch thẳng có mạch 1 mang trình tự nucleotide:

5'ATGCCGTACAAGCTTGATCCCGAGTACGTTGCCAGGTTATCAAGCTTCGATCGGAT AAGCTTTCCGGGAAGGA3'.

Biết enzyme cắt giới hạn nhận biết trình tự 5'-AAGCTT-3' và cắt giữa G và C. Sau khi enzyme cắt hoàn toàn đoạn DNA này, đoạn ngắn nhất thu được có bao nhiêu cặp nucleotide? 3.

**Câu 5.** Quá trình hình thành loài khác khu vực địa lí gồm các giai đoạn sau:

A. Hai quần thể tích lũy các biến đổi di truyền khác nhau.

2. Xuất hiện vật cản địa lí chia quần thể ban đầu thành hai quần thể.

3. Hai quần thể sống cách biệt trong những môi trường khác nhau và chịu các áp lực chọn lọc khác nhau.

4. Cách li sinh sản hình thành, dẫn đến sự xuất hiện loài mới.

Hãy sắp xếp các giai đoạn theo đúng trình tự và viết đáp án dưới dạng một số tự nhiên.

**Câu 6.** Một phân tử nucleic acid mạch kép có tỉ lệ từng loại nitrogenous base của từng mạch được thể hiện ở Bảng 3. (dấu “?” thể hiện chưa xác định số liệu).

**Bảng 3**

	A	T	G	C
Mạch 1	0,35	0,21	2,04	20,23
Mạch 2	?	?	?	0,21

Biết rằng tổng tỉ lệ 4 loại nitrogenous base trên mỗi mạch đơn là 1,00. Theo lí thuyết, guanine (G) ở mạch 2 chiếm tỉ lệ bao nhiêu?

**HẾT**

🦠 KHÁM PHÁ THẾ GIỚI VI SINH VẬT: "NHỮNG GÃ KHỔNG LỒ" TRONG THÂN XÁC TÍ HON

2026-03-30T16:10:00.005+07:00

🦠 KHÁM PHÁ THẾ GIỚI VI SINH VẬT: "NHỮNG GÃ KHỔNG LỒ" TRONG THÂN XÁC TÍ HON

Chào mừng các bạn đến với chuyên mục Sinh học thú vị! Hôm nay, chúng ta sẽ cùng giải mã một câu hỏi hóc búa: Tại sao những sinh vật mắt thường không nhìn thấy được lại có thể thay đổi cả bộ mặt của hành tinh chúng ta?

Nếu bạn là một học sinh lớp 10 đang tìm tài liệu ôn tập, hay đơn giản là một người yêu khoa học, bài viết này dành cho bạn!

I. Cơ Sở Khoa Học: Tại Sao Vi Sinh Vật Lại "Mạnh" Đến Thế?

Vi sinh vật (VSV) không chỉ đơn thuần là những tế bào đơn lẻ. Chúng là những "cỗ máy sinh học" được tối ưu hóa đến mức hoàn hảo nhờ 3 đặc điểm cốt lõi:

1. Tỉ lệ S/V "Thần Thánh"

Vi sinh vật có kích thước siêu nhỏ, dẫn đến tỉ lệ diện tích bề mặt (S) trên thể tích (V) cực lớn.

Ý nghĩa: Giống như việc bạn có hàng nghìn cái miệng trên khắp cơ thể, VSV hấp thụ chất dinh dưỡng và đào thải chất thải với tốc độ chóng mặt.
So sánh: Một tế bào vi khuẩn có khả năng trao đổi chất nhanh gấp hàng chục lần so với tế bào động vật đa bào.

2. Sinh sản theo Cấp số nhân

Bạn có tin được không? Nhiều loài vi khuẩn chỉ cần 20 phút để nhân đôi.

Cơ chế: Sinh sản vô tính bằng cách phân đôi.
Tốc độ: Từ 1 con ban đầu, chỉ sau 2 giờ (6 lần phân chia), chúng ta sẽ có $2^6 = 64$ cá thể. Sau 24 giờ, con số này là một "đội quân" khổng lồ mà chúng ta không thể đếm xuể.

3. Hệ Enzyme Đa Dạng

VSV sở hữu những bộ "kéo hóa học" (enzyme) cực mạnh. Chúng có thể:

Phân giải: Ăn sạch từ tinh bột, protein cho đến nhựa hay dầu mỏ.
Tổng hợp: Tạo ra các loại kháng sinh, vitamin và hormone quý giá mà con người hằng mong đợi.

II. 4 Lĩnh Vực Ứng Dụng Thay Đổi Đời Sống

Ứng dụng vi sinh vật không còn là lý thuyết viễn vông mà đã hiện diện trong mọi ngóc ngách đời sống:

Nông nghiệp xanh: Sản xuất phân bón vi sinh, thuốc trừ sâu sinh học giúp bảo vệ môi trường và tăng năng suất cây trồng.
Công nghiệp thực phẩm: Bạn yêu thích sữa chua, phô mai hay bánh mì xốp mịn? Tất cả đều là sản phẩm của quá trình lên men từ vi khuẩn Lactic và nấm men.
Y học hiện đại: Hầu hết các loại kháng sinh và vaccine ngày nay đều có nguồn gốc hoặc được sản xuất thông qua công nghệ vi sinh.
Bảo vệ môi trường: VSV là những "công nhân vệ sinh" tận tụy, giúp xử lý rác thải hữu cơ, làm sạch các vết dầu loang trên biển và tạo ra năng lượng sạch (Biogas).

III. Gặp Gỡ Những "Siêu Anh Hùng" Vi Sinh Vật

Hãy cùng làm quen với những gương mặt tiêu biểu:

👨‍🍳 Nhóm "Đầu bếp": Lactobacillus (làm sữa chua) và Saccharomyces (làm bánh mì).
👩‍⚕️ Nhóm "Bác sĩ": Nấm Penicillium (sản xuất kháng sinh Penicillin đầu tiên trên thế giới).
🧑‍🌾 Nhóm "Nông dân": Vi khuẩn nốt sần Rhizobium - chuyên gia "nấu" đạm từ không khí để nuôi cây họ Đậu.

IV. Thử Thách Tư Duy: Bạn Có Biết?

Câu hỏi: Tại sao khi muối dưa cà, ông bà ta thường dùng vật nặng để nén thật chặt?

Trả lời: Để đuổi hết không khí ra ngoài, tạo môi trường kị khí cho vi khuẩn Lactic phát triển. Nếu có oxy, vi khuẩn gây thối sẽ làm hỏng hũ dưa của bạn ngay lập tức!

Lời kết

Thế giới vi sinh vật tuy nhỏ bé nhưng sức mạnh của chúng là vô hạn. Hiểu về chúng không chỉ giúp các em học tốt môn Sinh học 10 mà còn mở ra những cơ hội nghề nghiệp trong ngành Công nghệ sinh học tương lai.

Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích, đừng quên chia sẻ và để lại bình luận bên dưới nhé!

Tags: #SinhHoc10 #ViSinhVat #KhoaHoc #GiaoDuc #CongNgheSinhHoc

Đề thi thử Sinh học 2026 - Lào Cai

2026-03-30T13:14:00.001+07:00

THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT NĂM 2026

MÔN: SINH HỌC

Thời gian làm bài: 50 phút, không kể thời gian phát đề

| Họ và tên: | đề 0437 |

PHẦN I. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1: Chuỗi polypeptide của phân tử β- hemoglobin ở người khác một amino acid so với Gorilla, điều đó chứng tỏ mối quan hệ họ hàng gần giữa người và Gorilla. Đây là ví dụ về bằng chứng tiến hóa

A. sinh học phân tử.

B. địa lí sinh học.

C. phối sinh học.

D. giải phẫu so sánh.

Câu 2: Đơn phân cấu tạo nên phân tử DNA là

A. amino acid.

B. nucleotide.

C. glycerol.

D. monosaccharide.

Câu 3: Chất nào sau đây là nguyên liệu được sử dụng trong chu trình Calvin của quang hợp ở cây C3?

A. NAD⁺.

B. O₂

C. CO₂.

D. NADP⁺.

Câu 4: Ở thực vật, cấu trúc đóng vai trò chủ yếu trong việc hấp thụ nước và ion khoáng từ đất là

A. lỏng hút.

B. mô giàu.

C. mạch gỗ.

D. mạch rây.

Câu 5: Cho sơ đồ phá hệ sau:

Bệnh P được quy định bởi gene trội nằm trên nhiễm sắc thể thường; bệnh Q được quy định bởi gene lặn nằm trên nhiễm sắc thể giới tính X, không có allele tương ứng trên Y. Biết rằng không có đột biến mới xảy ra. Cặp vợ chồng ở thế hệ thứ III trong sơ đồ phả hệ trên muốn sinh con đầu lòng là con trai nhưng họ sợ con bị mắc bệnh, hãy tính xác suất họ sinh con trai mắc cả hai bệnh P và Q là bao nhiêu?

A. 25%.

B. 50%.

C. 6,25%.

D. 12,5%.

Câu 6: Theo quan điểm thuyết tiến hóa hiện đại, đơn vị tiến hóa cấp cơ sở là

A. quần xã.

B. quần thể.

C. cá thể.

D. hệ sinh thái.

Câu 7: Phương pháp không được dùng để nghiên cứu di truyền học người là phương pháp

A. lai phân tích.

B. nghiên cứu phá hệ.

C. tế bào học.

D. nghiên cứu trẻ đồng sinh.

Câu 8: Nhân tố tiến hóa có thể làm thay đổi tần số allele thuộc một gene của cả hai quần thể là

A. phiêu bạt di truyền.

B. dòng gene.

C. đột biến.

D. chọn lọc tự nhiên.

Câu 9: Để tạo giống lúa vàng (Golden rice) giàu Beta-caroten góp phần cải thiện tình trạng thiếu vitamin A ở trẻ em, người ta cần chuyển gene X từ một loài thực vật vào cây lúa. Quy trình này sử dụng vi khuẩn Agrobacterium tumefaciens làm tế bào nhận. Quan sát hình dưới đây, cho biết phát biểu nào là đúng?

A. Cấu trúc 2 là thể truyền.

B. Cấu trúc 1 là DNA tái tổ hợp.

C. 4 có thể là DNA vùng nhân của vi khuẩn.

D. T là giai đoạn cần sử dụng enzyme restrictase.

Câu 10: Loài cỏ S. altemaflora (2n = 62) giao phản với loài cỏ S. maritima (2n = 60) tạo ra cây lai có 61 nhiễm sắc thể. Từ cây lai này đã hình thành nên loài mới là S. anglica hữu thụ. Nhận định nào sau đây là đúng?

A. Loài S. alterniflora và loài S. maritima không có sự cách li sinh sản sau hợp tử.

B. Số nhiễm sắc thể trong tế bào sinh dưỡng của loài S. anglica là 61.

C. Tế bào sinh dưỡng của cây lai chứa các cặp nhiễm sắc thể tương đồng.

D. Loài S. anglica có thể được hình thành bằng con đường lai xa và da bội hóa.

Câu 11: Ở châu chấu, cho biết bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội 2n = 24, nhiễm thể giới tính của châu chấu cái là XX, của châu chấu dực là XO. Người ta lấy tinh hoàn của châu chấu bình thường để làm tiêu bản nhiễm sắc thể và quan sát bằng kính hiển vi. Trong các kết luận sau, kết luận nào chưa chính xác?

A. Các tế bào con tạo ra sau giảm phân đều có số lượng nhiễm sắc thể bằng nhau.

B. Nhỏ orcein axetic 4% - 5% lên tinh hoàn nhuộm trong 15 phút có thể quan sát được nhiễm sắc thể.

C. Trên tiêu bản có thể tìm thấy tế bào chứa 12 hoặc 11 nhiễm sắc thể kép.

D. Quan sát các tế bào trên tiêu bản có thể nhận biết được một số kỳ của quá trình phân bào.

Câu 12: Quản thể có thành phần kiểu gene 0,16AA: 0,48Aa: 0,36AA. Tần số allele A của quần thể là A, 0,3.

B. 0,7.

C. 0,5.

Câu 13: Khi dư thừa ammonium, cây sẽ thực hiện quá trình nào sau đây để tránh bị ngộ độc?

A. Chuyển hóa ammonium thành amide.

B. Amin hoá các keto acid và chuyển vị amin.

C. Phân giải ammonium, sau đó bài tiết sản phẩm thải ra ngoài.

D. Bài tiết ammonium qua rễ và lá.

Câu 14: Đậu Hà Lan, allele quy định hạt trơn và allele quy định kiểu hình nào được gọi là một cặp?

A. Hạt vàng.

B. Thân cào.

C. Hoa trắng.

Câu 15: Trong kĩ trung gian của quá trình nguyên phân, nhiễm sắc thể có hoạt động chính nào sau đây?

A. Bắt đầu đóng xoăn.

B. Phân h

C. Nhân đôi.

D. Dân xoắn tối đa.

Câu 16: Hình sau đây mô tả cơ chế di truyền nào xảy ra trong tế bào?

A. Phiên mã.

B. Tái bản DNA.

C. Điều hòa hoạt động gene.

D. Dịch mã.

Câu 17: Khi nghiên cứu về tình trạng khối lượng hạt của bốn giống lúa (g/1000 hạt), người ta thu được:

| Giống lúa | Số 1 | Số 2 | Số 3 | Số 4 |

| --- | --- | --- | --- | --- |

| Khối lượng tối đa | 300 | 310 | 335 | 325 |

| Khối lượng tối thiểu | 200 | 220 | 240 | 270 |

Tình trạng khối lượng hạt của giống nào có mức phản ứng rộng nhất?

A. Giống số 2.

B. Giống số 4.

C. Giống số 3.

D. Giống số 1.

Câu 18: Trong quá trình phát sinh sự sống, sự kiện nào không diễn ra trong giai đoạn tiến hoá hoá học?

A. Các nucleotide liên kết với nhau tạo nên các phân tử nucleic acid.

B. Hình thành nên các tế bào sơ khai (tế bào nguyên thuỷ).

C. Các amino acid liên kết với nhau tạo nên các chuỗi polypeptide đơn giản.

D. Từ các chất vô cơ hình thành nên các chất hữu cơ đơn giản.

PHẦN II. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1: Bằng dưới đây cho biết nồng độ một số chất trong máu của một động vật ở trạng thái bình thường và khi chức năng thận bị suy giảm:

| Chỉ tiêu | Bình thường | Khi thân suy giảm |

| --- | --- | --- |

| Ure trong máu (mg/100 ml) | 20 | 80 |

| Ion Na⁺ (mmol/L) | 140 | 155 |

| Lượng nước tiểu (ml/ngày) | 1500 | 600 |

Dựa vào bảng số liệu trên, hãy phân tích các nhận định dưới đây:

a) Khi chức năng thận suy giảm, nồng độ Na⁺ trong máu tăng sẽ làm giảm áp suất thẩm thấu của máu, nước di chuyển từ dịch ngoại bào vào trong tế bào, góp phần làm tăng thể tích nước tiểu.

D) Khi chức năng thận suy giảm, các chất thải trao đổi chất có xu hướng tích tụ trong máu.

D) Sự thay đổi nồng độ ion Na⁺ trong máu cho thấy cân bằng nội môi của cơ thể đã bị rối loạn.

D) Có thể dự đoán nếu tình trạng suy giảm chức năng thận kéo dài, cơ thể động vật sẽ bị rối loạn áp suất thẩm thấu và có nguy cơ phù nề.

Câu 2: Ở một sinh vật nhân sọ, do đột biến điểm mà từ allele A đã hình thành các allele A₁, A₂, A₃. Phân tích DNA người ta thu được trình tự các nucleotide trên mạch gốc của các allele theo bảng sau:

| Mạch gốc của allele A | Mạch gốc của allele A₁ |

| --- | --- |

| 3'...TAC TTC AAA CCG CCC ...5' | 3'...TAC TTC AAA CCA CCC ...5' |

| Mạch gốc của allele A₂ | Mạch gốc của allele A₃ |

| 3'...TAC ATC AAA CCG CCC ...5' | 3'...TAC TTC AAA TCG CCC ...5' |

Biết rằng các codon sẽ mã hóa cho các amino acid sau: 5'AUG3' → Met; 5'AAG3' → Lys; 5'UUU3' → Phe; (5'GGC3'; 5'GGG3' và 5'GGU3') → Gly; 5'AGC3' → Ser

a) Allele A nhiều hơn 1 liên kết.hydrogen so với allele A₁.

b) Cả 3 allele đột biến chỉ làm thay đổi một amino acid trong chuỗi polypeptide tạo ra.

c) Chuỗi polypeptide tạo ra bị thay đổi từ ít đến nhiều theo thứ tự là A₁ → A₃ → A₂.

d) Chuỗi polypeptide do allele A₂ tạo ra ngắn hơn chuỗi polypeptide do các allele khác tạo ra.

Câu 3: Một loài thực vật có bộ nhiễm sắc thể (2n ≤ 22) và hàm lượng DNA trong nhân tế bào sinh dưỡng là 4pg. Cho biết số lượng nhiễm sắc thể và hàm lượng DNA có trong nhân của tế bào sinh dưỡng ở 4 thể đột biến như bảng. Theo lí thuyết, phân tích các nhận định:

| Thể đột biến | A | B | C | D |

| --- | --- | --- | --- | --- |

| Số lượng nhiễm sắc thể | 22 | 21 | 22 | 22 |

| Hàm lượng DNA | 3,8pg | 3,8pg | 4pg | 4pg |

a) Thể đột biến B là đột biến đảo đoạn nhiễm sắc thể hoặc đột biến chuyển đoạn nhiễm sắc thể.

b) Thể đột biến A là đột biến mất đoạn nhiễm sắc thể hoặc đột biến chuyển đoạn nhiễm sắc thể.

c) Thể đột biến C là đột biến tứ bội.

d) Thể đột biến D có thể là đột biến đảo đoạn nhiễm sắc thể.

Câu 4: Ở một loài thú, màu lông được quy định bởi một gene nằm trên nhiễm sắc thể thường có 4 allele. Allele Cᵇ quy định lông đen, allele Cᵧ quy định lông vàng, allele Cᵦ quy định lông xám và allele Cʷ quy định lông trắng. Trong đó allele Cᵇ trội hoàn toàn so với các allele Cᵧ, Cᵦ và Cʷ; allele Cᵧ trội hoàn toàn so với allele Cᵦ và Cʷ; allele Cᵦ trội hoàn toàn so với allele Cʷ. Cho biết không xảy ra đột biến, hãy phân tích các nhận định dưới đây:

a) Có 3 phép lai (không tính phép lai thuận nghịch) giữa hai cá thể lông đen cho đời con có 4 loại kiểu gene.

b) Phép lai giữa hai cá thể có kiểu hình khác nhau luôn tạo ra đời con có nhiều loại kiểu gene và nhiều loại kiểu hình hơn phép lai giữa hai cá thể có cùng kiểu hình.

c) Kiểu hình lông vàng có nhiều kiểu gene quy định nhất.

d) Phép lai giữa cá thể lông đen với cá thể lông vàng hoặc phép lai giữa cá thể lông vàng với cá thể lông xám có thể tạo ra đời con có tối đa 4 loại kiểu gene và 3 loại kiểu hình.

PHẦN III. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6. Thí sinh điền kết quả mỗi câu vào mỗi ô trả lời tương ứng theo hướng dẫn của phiếu trả lời.

Câu 1: Ở một loài thực vật, tính trạng màu hoa do 3 cặp gene A, a; B, b; D, d phân li độc lập cùng quy định. Kiểu tương tác giữa 3 cặp gene được mô tả bằng sơ đồ sau:

Khi trong tế bào có sắc tố đó thì hoa có màu đỏ, các trường hợp tích lũy chất S hoặc A hoặc B thì hoa có màu trắng; các allele lặn (a, b, d) không có chức năng. Theo lí thuyết, trong quần thể loài này có tối đa bao nhiêu kiểu gene quy định kiểu hình hoa trắng?

Câu 2: Khi lai thuận nghịch hai giống lúa đại mạch có lá màu xanh lục bình thường (màu xám) và lục nhạt (màu trắng) với nhau thì thu được kết quả như hình dưới đây. Nếu lấy hạt phấn của cây được tạo ra từ phép lai thuận thụ phấn cho cây được tạo ở phép lai nghịch thu được đời con cỏ màu xanh lục nhạt (màu trắng) chiếm tỉ lệ bao nhiêu phần trăm?

Câu 3: Hãy sắp xếp các giai đoạn của quá trình hình thành loài khác khu vực địa lí ở loài kỳ giông từ quần thể kỳ giông Oregon theo trình tự đúng?

1. Các quần thể sống trong hai môi trường khác nhau, không giao phối được với nhau, được chọn lọc tự nhiên tích lũy các đột biến, các biến dị tổ hợp theo các hướng khác nhau.

2. Tần số allele của các quần thể thay đổi, dần tạo ra kiểu gene mới.

3. Quần thể Oregon sống trong môi trường tương đối đồng nhất mở rộng khu phân bố dẫn đến quần thể bị cách li bởi các chướng ngại địa lí.

4. Các quần thể trải qua những thay đổi di truyền vốn gene của mỗi quần thể được cách li sinh sản với quần thể khác và quần thể gốc ban đầu, hình thành loài mới.

Câu 4: Quan sát hình ảnh phân bào của tế bào loài A, cho biết bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội là bao nhiêu?

Câu 5: Một quần thể thực vật tự thụ phấn có tỉ lệ kiểu gene ở thế hệ xuất phát là 100% Aa. Theo lý thuyết, tỉ lệ kiểu gene Aa ở thế hệ F₁ là bao nhiêu %? 95%

Câu 6: Giả sử một Operon có các trình tự nucleotide được kí hiệu Q, R, S, T, U. Cho hình vẽ thể hiện các đột biến mất đoạn (đoạn bị mất kí hiệu \\\\) và hậu quả xảy ra ở các trình tự. Theo lý thuyết, trong các nhận định sau, có bao nhiêu nhận định không đúng?

(1) Vùng S và T là vùng có liên quan đến các gene điều hòa và vùng vận hành O.

(2) Vùng Q có thể liên quan đến vùng vận hành.

(3) Đoạn U là vùng gene cấu trúc.

(4) Đoạn R, U liên quan đến gene điều hòa.

---HẾT---

Đề thi HSG sinh học 2026 - Đồng Tháp

2026-03-29T11:42:00.001+07:00

Đề thi HSG sinh học 2026 - Đồng Tháp

Đề thi thử sinh học 2026 - Nghệ An

2026-03-29T11:39:00.010+07:00

KỲ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG KẾT HỢP THI THỬ LỚP 12, NĂM HỌC 2025 - 2026 (Đợt 1)

Môn thi: Sinh học

Thời gian làm bài: 50 phút, không kể thời gian phát đề

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1: Ở ruồi giấm, tính trạng màu mắt do một gene có hai allele quy định. Cho ruồi cái mắt đỏ giao phối với ruồi đực mắt trắng (P), thu được F₁ gồm toàn ruồi mắt đó. Cho toàn bộ các cá thể F₁ giao phối ngẫu nhiên với nhau, thu được F₂ có kiểu hình phân li theo tỉ lệ 3 mắt đỏ : 1 mắt trắng. Tiếp tục cho toàn bộ các cá thể F₂ giao phối ngẫu nhiên với nhau, thu được F₃ có kiểu hình phân li theo tỉ lệ 13 mắt đỏ : 3 mắt trắng. Theo lí thuyết, phát biểu nào sau đây đúng?

A. Gene quy định màu mắt nằm trên nhiễm sắc thể thường.

B. Trong số các ruồi mắt đỏ ở F₃, ruồi cái chiếm tỉ lệ 6/13.

C. Ở F₂ có 5 loại kiểu gene quy định tính trạng màu mắt.

D. Cho các cá thể mắt đỏ ở F₂ ngẫu phối, thu được đời con có tỉ lệ kiểu gene 3 : 3 : 1 : 1.

Câu 2: Chọn lọc tự nhiên là quá trình ... (1)... tần số allele và tần số kiểu gene quy định các đặc điểm thích nghi, đồng thời ... (2)... tần số allele và tần số kiểu gene quy định các đặc điểm không thích nghi trong quần thể. Cụm từ (1) và (2) lần lượt là

A. giữ nguyên, làm giảm.

B. làm tăng, giữ nguyên.

C. làm giảm, làm tăng.

D. làm tăng, làm giảm.

Câu 3: Sông Lam là con sông quan trọng của Nghệ An và Hà Tĩnh. Việc khai thác cát quá mức đã làm thay đổi cấu trúc lòng sông, mực nước sông hạ thấp, nhiễm mặn, gây sạt lở bờ sông, ô nhiễm nguồn nước và mất cân bằng hệ sinh thái. Phát biểu nào sau đây không đúng về tác động của hoạt động hút cát gây mất cân bằng hệ sinh thái?

A. Xâm nhập mặn làm thay đổi cấu trúc loài từ nước ngọt sang nước lợ. ☑

B. Mực nước sông hạ thấp làm ảnh hưởng đến thảm thực vật thủy sinh ven bờ. ☑

C. Lớp trầm tích bề mặt bị hút làm các sinh vật tầng đáy phát triển quá mức. ☐

D. Nước bị ô nhiễm làm giảm khả năng quang hợp của thực vật thủy sinh.

Câu 4: Hiện tượng hoa của cây phù dung (Hibiscus mutabilis) có màu trắng vào buổi sáng và chuyển sang màu hồng vào buổi chiều được gọi là

A. đột biến.

B. chọn lọc tự nhiên.

C. biến dị tổ hợp.

Câu 5: Hình sau mô tả nhân tố tiến hóa nào?

A. Chọn lọc tự nhiên.

B. Giao phối không ngẫu nhiên.

C. Phiếu bạt di truyền.

D. Dòng gene.

Câu 6: Quần thể voo Cát Bà (Trachypithecus poliocephalus) tại vườn quốc gia Cát Bà tính đến cuối năm 2024 có khoảng 90 cá thể. Thông tin trên thể hiện đặc trưng nào của quần thể?

A. Nhóm tuổi.

B. Kích thước quần thể.

C. Kiểu phân bố.

D. Mật độ cá thể.

Câu 7: Vào thế kỷ 19 tại Anh, bệnh máu khó đông Hemophilia B được gọi là “căn bệnh hoàng gia”. Nữ hoàng Victoria có 9 người con, trong đó chỉ hoàng tử Leopold mắc bệnh. Tuy nhiên, nhiều hậu duệ của hai công chúa Alice và Beatrice cũng mắc bệnh, và đa số người bệnh là nam giới. Cơ chế di truyền nào sau đây giải thích hợp lý nhất về gene gây bệnh này?

A. Gene trội trên NST thường.

B. Gene lặn trên vùng không tương đồng của NST giới tính X.

C. Gene lặn trên NST thường.

D. Gene trội trên vùng không tương đồng của NST giới tính Y.

Câu 8: Ở cây rau diếp, nước chủ yếu được thoát qua cơ quan nào sau đây?

A. Cành.

B. Lá.

C. Thân.

D. Rễ.

Câu 9: Nhân tố sinh thái nào sau đây là nhân tố hữu sinh?

A. Ánh sáng.

B. Độ ẩm.

C. Cỏ.

D. Nhiệt độ.

Câu 10: Trong quá trình tiến hóa của sinh giới, giai đoạn tiến hóa hình thành các tế bào nguyên thủy trên Trái Đất được gọi là

A. tiến hóa lớn.

B. tiến hóa sinh học.

C. tiến hóa hóa học.

D. tiến hóa tiến sinh học.

Câu 11: Hình sau mô tả 1 giai đoạn trong chu kì tế bào. Tế bào này đang ở

A. kì đầu.

B. kì cuối.

C. kì giữa.

D. kì sau.

Câu 12: Thành phần nào sau đây không thuộc quần xã sinh vật?

A. Chất hữu cơ.

B. Sinh vật tiêu thụ.

C. Sinh vật phân giải.

D. Sinh vật sản xuất.

Câu 13: Quan sát cây phát sinh chủng loại ở hình sau và cho biết phát biểu nào sau đây sai?

A. Tổ tiên chung của thỏ và cá sấu có 4 chi và trứng có màng ối.

B. Cá sấu có quan hệ họ hàng gần nhất với cá ngừ.

C. Đặc điểm chung của ếch và cá mập là có xương sống.

D. Cá sấu và đười ươi có quan hệ họ hàng gần hơn so với cá sấu và cá ngừ.

Câu 14: Ở tim người bình thường, ngăn nào sau đây bơm máu giàu $\mathrm{O}_2$ vào động mạch chủ?

A. Tâm nhĩ trái.

B. Tâm thất trái.

C. Tâm nhĩ phải.

D. Tâm thất phải.

Câu 15: Đến tuổi trưởng thành, những con gà trống chọi nhau để thiết lập trật tự thứ bậc, tranh giành quyền thống trị đàn và bảo vệ lãnh thổ. Đây là ví dụ về quan hệ

A. cạnh tranh khác loài.

B. cạnh tranh cùng loài.

C. hỗ trợ.

D. ức chế - cảm nhiễm.

Câu 16: Lĩnh vực khoa học ứng dụng các nguyên lý di truyền trong khám chữa bệnh ở người được gọi là

A. di truyền học người.

B. di truyền y học.

C. liệu pháp gene.

D. tư vấn di truyền.

Câu 17: Theo Darwin, những biến dị cá thể có lợi giúp sinh vật sống sót và sinh sản tốt hơn sẽ được chọn lọc tự nhiên giữ lại và tích lũy dần qua nhiều thế hệ, từ đó hình thành nên

A. đặc điểm thích nghi.

B. chọn lọc nhân tạo.

C. thường biến.

D. phân li tính trạng.

Câu 18: Hình sau mô tả chu kì tế bào. Tại điểm kiểm soát G₁, nếu tế bào không nhận được tín hiệu đi tiếp thì sẽ bước sang pha

A. G₂.

B. S.

D. M.

**PHẦN II.** Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1: Các nhà khoa học đã xác định vật chất di truyền của 1 chủng Coronavirus là một phân tử RNA có tổng số 29903 nucleotide, trong đó số lượng từng loại nucleotide A, U, G, C lần lượt là 9594, 8954, 5492, 5863. Một đoạn phân tử RNA này mã hóa protein vô, trong đó nucleotide đầu tiên của bộ ba mở đầu ở vị trí nucleotide thứ 29558 và nucleotide thứ ba của bộ ba kết thúc ở vị trí 29674.

a) Vật chất di truyền của chủng virus trên là một phân tử RNA mạch kép.

b) Phân tử protein do đoạn RNA trên mã hóa có 40 amino acid.

c) Đoạn RNA mã hóa protein vô có chứa 117 nucleotide.

d) Phần trăm mỗi loại nucleotide A, U, G, C của virus này lần lượt là 32,08%; 29,94%; 18,37%; 19,61%.

Câu 2: Hình sau mô tả tim và một số mạch máu lớn của người bình thường, người bệnh 1 và người bệnh 2. Mỗi người bệnh có một bất thường bẩm sinh về cấu trúc tim hoặc mạch máu lớn; mũi tên trên hình chỉ vị trí bất thường.

a) Huyết áp chi dưới ở người bệnh 2 thường cao hơn người bình thường.

b) Ở người bệnh 2, tâm thất trái có nguy cơ phì đại

c) Ở người bệnh 1, một phần máu giàu O₂ từ tâm nhĩ trái có thể đi sang tâm nhĩ phải.

d) Người bệnh 1 bị thông vách liên nhĩ, người bệnh 2 bị hẹp eo động mạch chủ.

Câu 3: Ở thò nhà (Oryctolagus cuniculus), người ta tìm thấy ba kiểu hình màu lông: chinchilla (C), himalaya (H) và bạch tạng (A). Để tìm hiểu cơ chế di truyền màu lông, các nhà nghiên cứu đã lai các cá thể thó với nhau và ghi nhận kết quả trong bảng sau.

a) Nếu lấy cá thể kiểu hình H ở P của phép lai 2 lai với cá thể kiểu hình C ở P của phép lai 4, xác suất thu được con có kiểu hình H là 25%. ☑

b) Trong quần thể có tối đa 6 loại kiểu gene quy định màu lông. ☐

c) Có thể kiểm tra kiểu gene của cá thể mang kiểu hình trội là thuần chủng hay không bằng cách phân tích kết quả lai giữa cá thể đó với cá thể có kiểu hình lặn.

d) Kiểu gene của cá thể có kiểu hình C trong các phép lai 7 và 9 là giống nhau.

Câu 4: Sầu riêng là một loài cây ưa bóng khi còn nhỏ và ưa sáng khi trưởng thành. Ở Tây Nguyên, trong các vườn sầu riêng bà con thường trồng xen canh các loại cây như chuối, cà phê, măng cụt hay cây họ đậu...

a) Các cây trồng xen thường có chung đặc điểm sinh thái với cây sầu riêng để thuận tiện việc chăm sóc.

b) Trồng xen là ứng dụng về sự phân bố các cá thể trong không gian của quần thể.

c) Việc trồng xen giúp tận dụng tối đa diện tích đất, nguồn nước tưới và phân bón.

d) Xen canh hạn chế có dại, giúp che phủ đất và giảm xói mòn đất.

PHẦN III. Trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1: Một người trồng rừng cải tạo 100 hecta rừng tạp sang trồng keo. Biết rằng lượng tăng trưởng sinh khối trung bình của rừng tạp là 10 tấn/ha/năm còn của rừng keo là 20 tấn/ha/năm. Để tích lũy 1 tấn sinh khối thì trung bình cây hấp thụ 1,5 tấn CO₂. Mỗi tín chỉ carbon (Carbon Credit) tính bằng 1 tấn CO₂ cây hấp thụ. Phần tín chỉ carbon tăng lên do cải tạo rừng tạp được những công ty phát thải CO₂ chi trả với giá 15 USD/tín chí, trong đó người trồng rừng được hưởng 80%, còn 20% chi phí dành cho quản lí và thẩm định hồ sơ. Sau 5 năm trồng cây keo thì người trồng rừng thu được bao nhiêu tỉ đồng từ việc bán tín chỉ carbon (Quy đổi: 1 USD = 25 000 đồng. Kết quả làm tròn đến 2 chữ số sau dấu phẩy.)

Câu 2: Trong quá trình tạo các plasmid mang DNA ngoại lai từ chim ruồi, các nhà khoa học thu được 4 loại plasmid, kí hiệu là plasmid 1, 2, 3 và 4 như hình sau.

Dựa vào hình, plasmid số mấy không phải là DNA tái tổ hợp? (Nếu có nhiều plasmid không phải là DNA tái tổ hợp thì ghi các số theo thứ tự tăng dần)

Câu 3: Để xác định khoảng cách giữa các gene, Sturtevant đã thực hiện phép lai ở ruồi giấm. Ông lai các cá thể P với nhau thu được đời con F₁, tiếp tục cho F₁ ngẫu phối thu được đời F₂. Kết quả thu được như sau:

P: ♀ thân vàng, cánh dài × ♂ thân xám, cánh ngắn

F₁: ♀: 100% thân xám, cánh dài; ♂: 100% thân vàng, cánh dài

F₂: ♀: 148 thân xám, cánh dài; 130 thân vàng, cánh dài ♂: 51 thân xám, cánh dài; 82 thân vàng, cánh dài; 89 thân xám, cánh ngắn; 48 thân vàng, cánh ngắn

Trong quá trình nghiên cứu, Sturtevant đã sử dụng phương pháp tính tần số hoán vị gene như sau:

Tần số hoán vị gen (f) = $\frac{\text{ Số cá thể tái tổ hợp do hoán vị gene}}{\text{ Tổng số cá thể ở đời con}} \times 100\%$

Theo phương pháp lập bản đồ di truyền dựa trên tần số hoán vị gene thì khoảng cách giữa gene quy định thân xám và gene quy định cánh dài là bao nhiêu cM? (Kết quả làm tròn đến 1 chữ số sau dấu phẩy).

Câu 4: Bàng sau thể hiện sự sai khác về các nitrogenous base ở vị trí nucleotide từ 1 đến 7 của một gene ở 4 loài sinh vật (được kí hiệu I, II, III, IV) so với loài V. Biết mọi sự sai khác từ nucleotide từ 1 đến 7 là do đột biến thay thế; các nucleotide còn lại của gene trên không khác nhau giữa 5 loài.

Cây phát sinh chủng loại sau được xây dựng dựa trên thông tin của bảng trên, các chữ cái a, b, c, d, e, f, g là đột biến ở vị trí các nucleotide nhưng chưa được xác định.

Dựa vào bảng dữ liệu và cây phát sinh chủng loại, hãy xác định các vị trí nucleotide bị đột biến tương ứng với các điểm b, c, f, g trên cây phát sinh. (Viết kết quả dưới dạng chuỗi 4 chữ số liên tiếp tương ứng với các chữ cái b, c, f, g)

**Câu 5:** Một dạng bệnh thấp lùn hiếm gặp có biểu hiện chân tay ngắn, thừa ngón, môi và răng bất thường. Bệnh do một allele lặn nằm trên nhiễm sắc thể thường quy định. Một quần thể đang ở trạng thái cân bằng di truyền, trong đó tỉ lệ người mắc bệnh là 0,16%. Tần số allele gây bệnh trong quần thể là bao nhiêu? (Kết quả làm tròn đến 2 chữ số sau dấu phẩy)

**Câu 6:** Phả hệ sau mô tả sự di truyền của một bệnh do một gene có 2 allele quy định trong một dòng họ. Biết các thành viên trong phả hệ không phát sinh đột biến về gene gây bệnh và người số 10 không mang allele gây bệnh.

Xét các nhận định sau:

1. Allele gây bệnh là allele trội.

2. Gene gây bệnh nằm trên nhiễm sắc thể thường.

3. Người số 3 và người số 8 có kiểu gene giống nhau.

4. Xác định được chính xác kiểu gene của 10 thành viên trong phả hệ. Sắp xếp các nhận định đúng theo thứ tự từ nhỏ đến lớn.

**HẾT**

Đề thi HSG sinh học 2026 - An-Giang

2026-03-28T11:42:00.002+07:00

Đề thi thử sinh học 2026 - An-Giang

Đề thi thử sinh học 2026 - Thanh Hóa

2026-03-27T11:24:00.007+07:00

Đề thi thử sinh học 2026 - Thanh Hóa

Đề thi HSG Sinh học 11 - Tuyên Quang

2026-03-22T12:52:00.000+07:00

Đề thi thử 2026 môn Sinh học - Sơn La

2026-03-22T07:00:00.001+07:00

Đề thi thử 2026 môn Sinh - Sở GD&ĐT Hưng Yên lần 1

2026-03-21T19:04:00.003+07:00

Đề thi thử 2026 môn Sinh - Sở GD&ĐT Hà Nội lần 1

2026-03-15T14:18:00.003+07:00

KỲ KIỂM TRA KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC SINH

LỚP 12 THPT NĂM HỌC 2025 – 2026

Môn: SINH HỌC

Thời gian làm bài: 50 phút, không kể thời gian phát để

ĐỀ

PHẦN I. Học sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi học sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1: Bảng sau thể hiện số lượng loài và độ phong phú của các loài trong bốn quần xã sinh vật (Q1, Q2, Q3, Q4). Quần xã sinh vật nào có độ đa dạng cao nhất?

Quần xã sinh vật	Độ phong phú của các loài
	Loài 1	Loài 2	Loài 3	Loài 4	Loài 5
Q1	20%	10%	30%	40%
Q2	25%	25%	25%	25%
Q3	20%	20%	20%	20%	20%
Q4	5%	3%	80%	10%	2%

A. Quần xã sinh vật Q3.

B. Quần xã sinh vật Q1.

C. Quần xã sinh vật Q2.

D. Quần xã sinh vật Q4.

Câu 2: Khi nói về cơ chế phát sinh đột biến gene, phát biểu nào sau đây chưa chính xác?

A. Chất độc màu cam (acridine orange) và dioxin có thể chèn vào DNA gây nên đột biến thêm hoặc mất một cặp nucleotide.

B. Trong tài bản DNA, khi một nucleotide không được sử dụng làm khuôn, mạch mới được tổng hợp sẽ bị mất một nucleotide.

C. Tia UV có thể làm hai T trên cùng một mạch liên kết với nhau, thường dẫn đến đột biến thêm hoặc mất một cặp nucleotide.

D. Chất 5-bromouracil có thể bắt cặp với T dẫn đến đột biến thay thế cặp A–T bằng cặp G–C.

Câu 3: Ở Đào có Chi Lăng Nam có khoảng 18000 con cò (có trắng, cò nhạn và 1 số loài cò khác) chung sống với hơn 8000 con vạc và nhiều loài sinh vật khác. Nhân tố nào sau đây tác động đến quần thể cò trắng không phụ thuộc mật độ cá thể cò?

A. Quần thể vạc.

B. Thực vật.

C. Đất đá trên đảo.

D. Con người.

Câu 4: Trong tế bào chủ, quá trình nào sau đây giúp HIV tổng hợp DNA dựa trên mạch khuôn là RNA hệ gene virus?

A. Dịch mã.

B. Phiên mã.

C. Tái bản DNA.

D. Phiên mã ngược.

Câu 5: Ở cây mía, chu trình C3 tạo ra G3P, từ đó hình thành glucose diễn ra tại bào quan nào sau đây?

A. Lục lạp của tế bào bao bó mạch.

B. Lục lạp của tế bào mô xốp.

C. Lục lạp của tế bào mô giậu.

D. Không bào của tế bào bao bó mạch.

Câu 6: Hình bên mô tả một giai đoạn trong công nghệ gene. Quan sát hình và cho biết nhận định nào sau đây chưa chính xác?

A. Quá trình (T) cần sử dụng enzyme restrictase.

B. (B) là DNA tái tổ hợp.

C. Quá trình (T) cần sử dụng enzyme ligase.

D. (A) là thể truyền.

Câu 7: Sinh vật nào sau đây thuộc nhóm sinh vật đẳng nhiệt (hằng nhiệt)?

A. Cá hồi.

B. Chuột.

C. Rùa.

D. Cây ngô.

Câu 8: Trong lịch sử tiến hóa, loài người (Homo sapiens) xuất hiện vào giai đoạn nào sau đây?

A. Kỉ Phấn trắng, đại Trung sinh.

B. Kỉ Đệ tử, đại Tân sinh.

C. Kỉ Tam điệp, đại Trung sinh.

D. Kỉ Đệ tam, đại Tân sinh.

Câu 9: Ở thực vật trên cạn, loài tế bào nào sau đây chuyển hóa với chức năng hấp thụ nước và ion khoáng từ đất?

A. Tế bào mạch rây.

B. Tế bào nội bì.

C. Tế bào mạch gỗ.

D. Tế bào lông hút.

Câu 10: Trên vòm lá của một cây nhãn, dày tơ hồng đang sinh trưởng lan rộng dần che phủ tán cây nhãn nhờ hút chất dinh dưỡng từ cây nhãn. Mối quan hệ sinh thái giữa cây tơ hồng và cây nhãn được gọi là quan hệ gì?

A. Cạnh tranh.

B. Hợp tác.

C. Kí sinh.

D. Cộng sinh.

Câu 11: Theo ghi chép nghiên cứu của một sinh viên, quần thể cá trà trong một ao nuôi cá có 15 – 20 con/m². Số liệu này thể hiện đặc trưng nào của quần thể?

A. Mật độ cá thể.

B. Kiểu phân bố.

C. Kích thước quần thể.

D. Tỉ lệ giới tính.

Câu 12: Nhân tố tiến hóa nào sau đây làm xuất hiện các allele mới hoặc biến đổi allele này thành allele khác, từ đó làm thay đổi tần số allele của quần thể?

A. Giao phối không ngẫu nhiên.

B. Chọn lọc tự nhiên.

C. Đột biến.

D. Phiếu bạt di truyền.

Câu 13: Theo lí thuyết, trong quá trình giảm phân, tại kì nào sau đây bộ nhiễm sắc thể của tế bào chỉ chứa các nhiễm sắc thể đơn?

A. Kì đầu giảm phân II.

B. Kì cuối giảm phân II.

C. Kì sau giảm phân I.

D. Kì cuối giảm phân I.

Câu 14: Sơ đồ ở hình bên mô tả sự biến động số lượng cá thể của quần thể thỏ và quần thể linh miêu. Đây là ví dụ minh họa cho kiểu biến động số lượng cá thể nào sau đây?

A. Biến động không theo chu kì.

B. Biến động theo chu kì mùa.

C. Biến động theo chu kì nhiều năm.

D. Biến động theo chu kì tuần trăng.

Câu 15: Trong quá trình hình thành các loài lúa mì, loài *Triticum urartu* (2n = 14) và loài *Aegilops speltoides* (2n = 14) nhờ lai xa và đa bộ hóa. Trong tế bào sinh dưỡng của loài *Triticum turgidum* có bao nhiêu nhiễm sắc thể?

A. 14.

B. 42.

C. 28.

D. 21.

Câu 16: Đặc trưng nào sau đây là một trong những đặc trưng cơ bản của quần xã sinh vật?

A. Nhóm tuổi.

B. Mật độ cá thể.

C. Thành phần loài.

D. Tỉ lệ giới tính.

Câu 17: Ở người, chứng loạn sản sụn Leri Weill (LWD) do một allele đột biến của gene SHOX gây nên. Gene này gồm 2 allele, trội – lặn hoàn toàn, nằm trong vùng PAR 1 của nhiễm sắc thể (NST) X và Y. Người mắc LWD thường có tầm vóc thấp do biến dạng xương chân; xương tay cũng có thể bị biến dạng. Sơ đồ phả hệ dưới đây mô tả sự di truyền của LWD trong một gia đình. Qua phân tích, người ta thấy rằng trong quá trình giảm phân hình thành giao tử ở người II.3 đã xảy ra hiện tượng trao đổi đoạn NST nhưng không ảnh hưởng đến gene SRY. Hiện tượng này không xảy ra đối với những người khác trong phá hệ và không xuất hiện các đột biến khác. Nhận định nào sau đây chưa chính xác về sự di truyền của LWD trong gia đình này?

A. Allele SHOX gây ra LWD là allele lặn nằm trên vùng tương đồng của NST X và NST Y.

B. Gene SHOX nằm trên vùng PAR 1 nên di truyền tương tự gene nằm trên NST thường, vùng NST này có thể bắt cặp và trao đổi chéo trong giảm phân.

C. Có thể xác định chính xác kiểu gene của 17 người trong phả hệ.

D. Người III.5 và người III.6 đã nhận được NST chuyển đoạn từ bố.

Câu 18: Aluminum (Al) là nguyên tố khoáng không thiết yếu và thường cần một lượng rất nhỏ cho sinh trưởng của cây. Khi được hấp thụ nhiều, ion Al³⁺ có thể làm rễ tổn thương, ức chế các quá trình sinh trưởng, phát triển và làm giảm năng suất cây trồng. Thực vật có thể chống chịu aluminum thông qua sự bài tiết các acid hữu cơ (như malic acid) ở rễ. Malic acid liên kết với ion Al³⁺ tự do làm giảm nồng độ ion này trong dung dịch đất. Trong một thí nghiệm, hai dòng lúa mì (X và Y) 2 tuần tuổi được trồng trong các bình chứa dung dịch dinh dưỡng có bổ sung 50 mM AlCl₃. Đường X và Y thể hiện sự tiết malic acid ra bình nuôi trồng của 2 dòng lúa mì thí nghiệm (Hình bên). Nhận định nào dưới đây là đúng?

A. Dòng X tăng cường quang hợp tạo malic acid để tiết ra bình dung dịch dinh dưỡng.

B. pH của đất không ảnh hưởng tới mức độ hấp thụ Al³⁺ của cây.

C. Dòng X có tốc độ bài tiết malic acid cao gấp đôi dòng Y.

D. Dòng X có khả năng chống chịu độc tính của Al³⁺ tốt hơn dòng Y.

PHẦN II. Học sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, học sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1: Hàm lượng insulin và glucagon trong máu chịu ảnh hưởng bởi các chất dinh dưỡng được cơ thể tiêu hóa và hấp thu. Tiêu hóa và hấp thu protein làm thay đổi hàm lượng insulin và glucagon trong khi tiêu hóa và hấp thu lipid ít ảnh hưởng đến 2 hormone này.

Một nghiên cứu được tiến hành trên chuột nhằm tìm hiểu ảnh hưởng của các chất dinh dưỡng đến hàm lượng glucose, insulin và glucagon trong máu. Chuột khỏe mạnh được chia thành 3 nhóm đồng đều về tuổi, giới tính và khối lượng cơ thể. Mỗi nhóm được cho uống một loại dung dịch chỉ chứa một trong các chất dinh dưỡng: glucose, protein, lipid. Sau đó, hàm lượng glucose, insulin và glucagon trong máu được phân tích tại các thời điểm khác nhau (30, 60, 90, 120 phút) kể từ thời điểm uống dung dịch dinh dưỡng (0 phút). Hình S.1; S.2 và S.3 thể hiện hàm lượng glucose, insulin và glucagon trong máu của chuột thí nghiệm. Mỗi đường đồ thị [kí hiệu (a), (b), (c)] biểu thị một nhóm chuột uống một loại dung dịch dinh dưỡng. Dấu (*) thể hiện sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa giá trị tại mỗi thời điểm phân tích so với thời điểm 0 phút trên cùng một đường đồ thị.

a) Đường đồ thị (a) biểu diễn nhóm chuột uống dung dịch glucose.

b) Tiêu hóa và hấp thu protein làm tăng hàm lượng insulin và glucagon trong máu.

c) Hình S.3 biểu diễn hàm lượng glucose trong máu.

d) Hình S.1 biểu diễn hàm lượng glucagon trong máu.

Câu 2: Hình bên mô tả hiện tượng trao đổi chéo xảy ra giữa 2 chromatid trong một cặp nhiễm sắc thể kép tương đồng ở một loài côn trùng lưỡng bội; 2 chromatid còn lại của cặp nhiễm sắc thể này không xảy ra trao đổi chéo. Trong đó (A; a), (B; b) và (D; d) là các locus gene khác nhau.

a) Trong phép lai: $\frac{ABD}{abd} \times \frac{ABD}{abd}$ (P), hoán vị gene chỉ xảy ra giữa A và a với tần số bằng 20% ở cả quá trình phát sinh giao tử đực và phát sinh giao tử cái, thu được F₁ có số cá thể mang kiểu gene đồng hợp trội về cả 3 cặp gene chiếm tỉ lệ 16%.

b) Hiện tượng này thường diễn ra ở kì đầu giảm phân II.

c) Hai chromatid đang xảy ra trao đổi chéo trong hình là 2 chromatid khác nguồn.

d) Hai chromatid này đã xảy ra trao đổi chéo đồng thời tại 2 điểm.

Câu 3: Trên một số loài cây keo thuộc chi Acacia ở châu Mỹ Latinh, lá kèm được biến đổi thành các gai rỗng phình to, mọc thành từng cặp. Những gai này là nơi sinh sống duy nhất của loài kiến có nọc độc thuộc chi *Pseudomyrmex* có tác dụng ngăn chặn động vật ăn cỏ. Ở đầu lá chét của cây cỏ những cấu trúc độc đáo, giàu protein (thể Beltian), là nguồn thức ăn chính cho kiến (thể Beltian không xuất hiện ở các loài Acacia không có kiến sinh sống). Cây còn tiết ra mật từ các tuyến gần gốc lá làm thức ăn cho kiến. Đàn kiến thường tấn công và ăn thịt những côn trùng ăn thực vật đậu trên cây keo; chúng cũng cắt bỏ các cành xâm lấn từ cây loài khác giúp keo lấy được ánh sáng. Khi một đàn kiến được tách ra khỏi cây trong một thí nghiệm, cây keo không thể cạnh tranh ánh sáng thành công. Thức ăn thừa và chất thải của kiến cũng cung cấp cho cây keo một nguồn nitrogen dồi dào. Ở châu Phi, tại Kenya, cũng có một số loài kiến sống trên cây keo tương tự như vậy, chỉ khác là có một loài duy nhất được tìm thấy trên mỗi cây. Loài kiến *Crematogaster nigriceps* có khả năng cạnh tranh kém hơn các loài kiến khác. Để ngăn chặn sự xâm nhập của các loài kiến khác, *C. nigriceps* tía cánh cây keo, ngăn không cho nó tiếp xúc với cành của các cây khác. Việc này gây hại cho cây vì nó phá hủy mô tạo ra hoa, về cơ bản làm cho cây keo bị giảm khả năng sinh sản.

a) Kiến được bảo vệ bên trong cây, được cây cung cấp thức ăn bao gồm mật giàu đường và các thể Beltian giàu protein.

b) Mối quan hệ sinh thái giữa kiến *C. nigriceps* và cây keo ở Kenya, châu Phi là quan hệ hợp tác.

c) Mối quan hệ sinh thái giữa kiến chi *Pseudomyrmex* và cây keo ở châu Mỹ Latinh là quan hệ cộng sinh.

d) Kiến chi tiêu hóa được đường và protein thực vật do cây keo tiết ra.

Câu 4: Phân tích thành phần kiểu gene của một quần thể thực vật qua các thế hệ thu được số liệu như ở bảng bên.

a) Tần số tương đối của allele A ở thể hệ P và thể hệ F₁ đều bằng 0,9.

b) Quần thể này luôn cân bằng di truyền về tính trạng đang xét qua các thế hệ.

c) Cây có kiểu gene aa không có khả năng sinh sản hoặc chết trước khi ra hoa.

d) Đây là một quần thể tự thụ phấn.

PHẦN III. Học sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1: Hình bên dưới mô tả một tế bào sinh dưỡng bình thường của một loài sinh vật lưỡng bội đang phân bào. Bộ nhiễm sắc thể đơn bội (n) của loài này có bao nhiêu nhiễm sắc thể?

Câu 2: Hình bên mô tả một tế bào vi khuẩn *E. coli* có Operon lac bị đột biến vùng vận hành O (O^c không có khả năng liên kết với protein ức chế lacI). Tế bào này đã được chuyển thêm một plasmid chứa lacI^+, O^+, lacZ^+, lacY^+. Các thành phần kí hiệu dầu (+) có chức năng bình thường; các thành phần có dầu (-) là bị đột biến, đã mất đi chức năng vốn có. Những nhận định nào sau đây đúng về hoạt động của các gene trong tế bào vi khuẩn này? (Hãy viết liền các số tương ứng với các nhận định đúng theo thứ tự từ nhỏ đến lớn).

(1). Khi môi trường không có lactose, gene lacZ vẫn phiên mã, dịch mã tạo ra β-galactosidase.

(2). Gene lacY chỉ tạo ra sản phẩm permease khi được cảm ứng bởi lactose có trong môi trường.

(3). Gene lacI luôn phiên mã, dịch mã tạo ra sản phẩm của nó ngay cả khi môi trường không có lactose.

(4). Cả 2 bản sao của gene lacY đều có khả năng phiên mã khi môi trường có lactose.

Câu 3: Một quần thể thực vật thân thảo có khu vực phân bố liên tục rộng 840 m². Người ta ước tính kích thước của quần thể này bằng phương pháp ô vuông, diện tích của một ô vuông là 1 m². Số lượng cá thể ở các ô nghiền cứu được thể hiện trong bảng bên. Theo lí thuyết, kích thước của quần thể thực vật này bằng bao nhiêu?

Thứ tự ô	1	2	3	4	5	6
Số cây	15	12	7	18	10	9

Câu 4: Một loài thực vật có bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội là 2n = 16. Trong một quần thể của loài này, do tác động của các tác nhân đột biến đã xuất hiện đầy đủ các dạng thể ba tạo nên một quần thể đa hình về kiểu gene. Nếu trên mỗi cặp nhiễm sắc thể chỉ xét một gene có 2 allele thì mỗi dạng thể ba có tối đa bao nhiêu loại kiểu gene?

Câu 5: Ở người, trong quá trình giảm phân hình thành giao tử của tế bào (A) có chứa nhiễm sắc thể chuyển đoạn (14q21q), đã tạo ra giao tử như hình (B). Trong thụ tinh, giao tử này kết hợp với giao tử bình thường tạo ra hợp tử có thể phát triển thành đứa trẻ bị hội chứng Down. Trong tế bào sinh dưỡng của đứa trẻ này có bao nhiêu nhiễm sắc thể?

Câu 6: Hình dưới đây mô tả một cây phát sinh chủng loại gồm bốn loài sinh vật (E1, E2, E3, E4) và một loài ngoài nhôm. Sự khác nhau về trình tự nucleotide của một gene ở các loài này thể hiện trong bảng kèm theo. Các thẻ ký hiệu (M), (N), (P), (Q) chưa ghi rõ đặc điểm phát sinh.

	Trình tự nucleotide
Vị trí	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
Loài E1	G	C	A	T	A	G	G	C	G	T
Loài E2	A	C	A	G	C	C	G	C	A	T
Loài E3	G	C	A	T	A	G	G	T	G	T
Loài E4	A	C	A	T	C	G	G	T	G	G
Ngoài nhôm	A	T	A	T	C	C	G	T	A	T

Theo thông tin từ cây phát sinh chủng loại và bằng chứng sinh học phân tử này, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

(I). Loài E1 và loài E3 khác nhau ở nucleotide số 8, thẻ (P) có nội dung là “8: T → C”.

(II). Thẻ (Q) có nội dung là “5: C → A” nên loài tổ tiên chung gần nhất của loài E1 và loài E3 có nucleotide ở vị trí số 5 là C.

(III). Thẻ (M) có nội dung là “4: T → G”, thẻ (N) có nội dung là “10: T → G”.

(IV). Trong trình tự nucleotide này, loài E3 và loài E4 khác nhau 3 nucleotide.

# ĐÁP ÁN

PHẦN I. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

1. A	2. D	3. C	4. D	5. A	6. D	7. B	8. B	9. D
10. C	11. A	12. C	13. B	14. C	15. C	16. C	17. A	18. D

PHẦN II. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu	Lệnh hỏi	Đáp án (D/S)	Câu	Lệnh hỏi	Đáp án (D/S)
1	a	D	3	a	S
	b	D		b	D
	c	S		c	D
	d	D		d	D
2	a	D	4	a	D
	b	D		b	S
	c	S		c	D
	d	D		d	S

PHẦN III. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6. Thí sinh điền kết quả mỗi câu vào mỗi ô trả lời tương ứng theo hướng dẫn của phiếu trả lời.

Câu	Đáp án
1	2
4	8748
2	123
5	46
3	9450
6	3

Đề chọn HSG môn Sinh học 2025-2026 - Vĩnh Long

2026-02-07T15:11:00.005+07:00

Câu 1. (3,50 điểm)

Biểu đồ Hình 1 thể hiện các thành phần có trong hai mẫu tế bào khác nhau từ một cơ thể người (tế bào A và tế bào B). Hai tế bào này đã được xử lý bởi một chất hóa học làm phá vỡ màng, sau đó các mẫu được quay tuần tự trong máy siêu ly tâm.

Dựa vào biểu đồ Hình 1, em hãy:

a. Cho biết thành phần nào là “nhà máy năng lượng” trong tế bào? Nêu đặc điểm cấu tạo và chức năng của chúng. Xác định các bằng chứng cho rằng sự xuất hiện thành phần này trong tế bào nhân thực là kết quả nội cộng sinh của một dạng vi khuẩn hiếu khí.

b. Phân biệt sự khác nhau về các thành phần giữa tế bào A và tế bào B. Hai tế bào này thuộc loại nào trong các tế bào sau: hồng cầu, bạch cầu, tế bào cơ tim, tế bào biểu mô lót hệ thống hô hấp, tế bào xương, tế bào biểu mô da? Giải thích.

Câu 2. (2,50 điểm)

Tốc độ thẩm của các chất hòa tan: CO₂, H₂O, Glucose (C₆H₁₂O₆) và Ethanol (C₂H₅OH) trên màng sinh học và màng lipid kép nhân tạo được biểu diễn ở đồ thị Hình 2.

Em hãy:

a. So sánh cấu tạo màng sinh học và màng lipid kép nhân tạo.

b. Xác định từng chất nêu trên tương ứng với vị trí nào (1, 2, 3, 4) ở Hình 2? Giải thích.

Câu 3. (3,00 điểm)

a. Đồ thị Hình 3 biểu diễn mối tương quan về vận tốc, huyết áp, tiết diện (kí hiệu A, B, C) trong hệ mạch (kí hiệu 1, 2, 3).

Xác định tên gọi của các kí hiệu A, B, C và hệ mạch 1, 2, 3. Giải thích.

b. Myasthenia gravis là một bệnh tự miễn ở người, bệnh này do kháng thể đặc hiệu cạnh tranh bám và khóa thụ thể acetylcholine ở màng sau synapse của liên kết thần kinh cơ xương. Mức độ thông khí ở phổi của người mắc bệnh này thay đổi như thế nào so với người khỏe mạnh bình thường? Giải thích.

Câu 4. (3,00 điểm)

a. Ảnh hưởng của nồng độ CO₂ và cường độ ánh sáng đến quang hợp ở một loài cây được thể hiện trong đồ thị Hình 4.

Hãy cho biết yếu tố giới hạn quang hợp ở mỗi đoạn A, B, C trên đường cong là ánh sáng hay CO₂? Giải thích.

b. Hình 5 mô tả một phần chu trình nitrogen trong tự nhiên. Trong hình này: A, B, C là những ion khoáng nào? Kí hiệu 1, 2, 3, 4 là các quá trình nào?

Xác định loại vi khuẩn I, II và giải thích.

Câu 5. (2,00 điểm)

Ở một loài chim, cho giao phối giữa 2 cá thể (P) thuần chủng lông dài với lông ngắn, thu được F₁ toàn lông dài. Cho con trống F₁ giao phối với con mái (I) chưa biết kiểu gene, ở F₂ xuất hiện 10 con lông ngắn: 30 con lông dài (tất cả con trống F₂ đều có lông dài). Biết rằng tình trạng chiều dài lông do 1 gene quy định và không xảy ra đột biến. Theo lý thuyết,

a. Con mái (I) có kiểu gene như thế nào? Giải thích.

b. Hãy xác định tỉ lệ kiểu gene và tỉ lệ kiểu hình ở F₃ khi cho tất cả cá thể F₂ giao phối với nhau.

c. Con trống F₁ có một số tế bào không phân li trong giảm phân I có thể tạo ra những loại giao tử nào?

Câu 6. (3,50 điểm)

a. Sơ đồ Hình 6 thể hiện mối quan hệ di truyền giữa các phân tử sinh học (kí hiệu là A, B, C) tương ứng với các cơ chế truyền đạt thông tin di truyền qua các quá trình 1, 2, 3, 4 trong mối quan hệ "Từ gene đến tình trạng".

Xác định tên các phân tử sinh học A, B, C và quá trình 1, 2, 3, 4 trong sơ đồ trên.

b. Bảng 1 cho biết trình tự nucleotide thuộc vùng mã hoá trên mạch gốc của 1 gene quy định tổng hợp 1 loại protein ở sinh vật nhân thực. Biết rằng các allele đột biến 1, 2, 3 được tạo ra từ allele ban đầu.

Biết rằng các codon mã hoá các amino acid tương ứng:

5'-AUG-3'; Met;

5'-AAG-3'; Lys;

5'-UUU-3'; Phe;

5'-GGC-3' và 5'-GGU-3'; Gly;

5'-AGC-3'; Ser.

- Xác định trình tự chuỗi polypeptide do allele ban đầu tổng hợp.

- Trong các dạng đột biến sau: đột biến đồng nghĩa, vô nghĩa, sai nghĩa, dịch khung, các allele đột biến trên thuộc dạng nào? Giải thích.

Câu 7. (2,50 điểm)

a. Trong một thí nghiệm lập bản đồ gene ở ruồi giấm, tần số tái tổ hợp (đơn vị %) của 4 gene (a, b, c, d) trên 1 nhiễm sắc thể (NST) được thể hiện ở Bảng 2.

Em hãy sắp xếp thứ tự và khoảng cách của các gene trên bản đồ di truyền của NST này.

b. Bảng 3.1 cho biết khối lượng của từng loại nucleotide của 1 NST (đơn vị tính: 10⁸ dvC) ở 1 loài sinh vật. Các kí hiệu (I, II, III) trong Bảng 3.2 là kết quả của đột biến từ NST đã cho.

Các nhận định sau đây đúng hay sai? Giải thích.

1. Đột biến NST dạng I có thể làm tăng cường độ biểu hiện của tính trạng.

2. Đột biến NST dạng II có thể làm giảm số lượng gene trên NST, làm mất cân bằng gene nên có khả năng gây chết đối với thể đột biến.

3. Đột biến NST dạng III làm thay đổi nhóm gene liên kết nên có vai trò quan trọng trong tiến hóa và chọn giống.

**HẾT**

Đề thi chọn HSG 12 môn Sinh học - Quảng Ngãi 2025-2026

2026-02-04T08:43:00.013+07:00

Câu 1: (2,0 điểm)

1.1. (1,0 điểm)

Ở một số cây thân thảo, khi không khí xung quanh bão hòa hơi nước thì lá cây có hiện tượng ứ giọt. Nước được thoát ra khỏi lá qua thủy khổng và hình thành các giọt đọng ở mép lá. Hình 1.1 mô tả thủy khổng ở lá của nhóm cây này.

a) Tại sao hiện tượng ứ giọt chỉ xảy ra khi không khí bão hòa hơi nước?

b) Lá của các cây thân gỗ cao trên 10 mét có xảy ra hiện tượng ứ giọt hay không? Giải thích.

1.2. (1,0 điểm)

a) Hô hấp ở thực vật là gì? Viết phương trình tổng quát của hô hấp hiếu khí ở thực vật.

b) Giải thích tại sao trong quá trình bảo quản nông sản, cần đưa cường độ hô hấp của nông sản về mức tối thiểu?

Câu 2: (2,0 điểm)

2.1. (1,0 điểm)

Khi tìm hiểu các bệnh về tiêu hóa ở người. Trước đây, người ta cho rằng sự gia tăng X là nguyên nhân chính gây nên bệnh loét Y. Tuy nhiên, sau này việc phát hiện ra Z mới là thủ phạm chính dẫn tới bệnh loét Y đã làm thay đổi quan niệm về bệnh loét Y, đó là từ một bệnh chủ yếu do cơ chế thần kinh thành một bệnh chủ yếu do nhiễm khuẩn; từ không lây trở thành bệnh lây; từ không dùng kháng sinh trở thành nhất thiết phải dùng kháng sinh.

a) Hãy cho biết X, Y, Z là gì?

b) Hãy đề xuất 3 biện pháp phù hợp để phòng chống các bệnh về tiêu hóa ở người.

2.2. (1,0 điểm)

a) Giải thích tại sao tim người có khả năng hoạt động tự động?

b) Vì sao tim của người hoạt động suốt đời mà không mỏi?

Câu 3: (3,0 điểm)

3.1. (2,0 điểm)

Ở người, xét một gene gồm hai allele: allele B mã hóa protein M1, không gây bệnh M; allele b mã hóa protein M2, gây bệnh M. Một loại kí sinh trùng gây ra bệnh N ở người không bị bệnh M, còn người bị bệnh M thường không mắc bệnh N. Để tìm hiểu cấu trúc của gene và protein gây bệnh M, người ta phân tích trình tự nucleotide (DNA) và trình tự amino acid tương ứng của gene này ở người bình thường (BB) và người bị bệnh (bb). Kết quả chỉ thể hiện một phần trình tự nucleotide và chuỗi polypeptide do trình tự này mã hóa của hai người này kí hiệu là mẫu I và mẫu II được thể hiện ở hình 3.1. Các trình tự nucleotide và amino acid còn lại của hai mẫu này là giống nhau.

Biết rằng, allele B đã xảy ra một đột biến điểm tạo ra allele b, kết quả làm tăng tỷ lệ Uracil của mRNA được phiên mã từ allele b. Mỗi codon 5'GUG3', 5'UGG3', 5'GAG3' lần lượt mã hóa các amino acid: Val, Trp, Glu.

a) Trong mỗi mẫu, mạch nào là mạch làm khuôn và xác định chiều phiên mã theo vị trí nucleotide (từ 1 đến 9 hay từ 9 đến 1)? Giải thích.

b) Các protein M1 được tổng hợp từ trình tự nucleotide của mẫu nào? Giải thích.

c) Trong cùng điều kiện sống, nguy cơ mắc bệnh N của người có mẫu nào thấp hơn? Giải thích.

3.2. (1,0 điểm)

Sơ đồ hình 3.2 của plasmid vector pBR322 cho thấy vị trí của các gene kháng ampicillin (amp') và kháng tetracycline (tet'), cũng như hai điểm cắt đặc hiệu của enzyme cắt giới hạn, một cho enzyme EcoRI và một cho enzyme BamHI. Người ta đã tiến hành cắt plasmid này bằng cả EcoRI và BamHI, sau đó loại bỏ đoạn vector nhỏ nằm giữa hai vị trí EcoRI–BamHI. Đồng thời, gene X từ hệ gene của người cũng được phân lập và cắt bằng cả EcoRI và BamHI. Sau khi trộn các vector đã xử lý với gene X và nối chúng lại, người ta biến nạp các DNA trên vào một chủng *E. coli* nhạy cảm với 2 loại kháng sinh ampicillin và tetracycline (không có khả năng kháng 2 loại kháng sinh), rồi nuôi các vi khuẩn trong môi trường có ampicillin để chọn lọc các khuẩn lạc kháng ampicillin. Tiếp đó, cấy chuyển tất cả các dòng vi khuẩn kháng ampicillin sang môi trường chứa tetracycline và tiếp tục chọn lọc các khuẩn lạc kháng tetracycline.

a) Các khuẩn lạc kháng cả 2 loại kháng sinh ampicillin và tetracycline là dòng vi khuẩn có mang DNA tái tổ hợp hay không? Giải thích.

b) Các khuẩn lạc chỉ kháng ampicillin và mẫn cảm với tetracycline là dòng vi khuẩn có mang DNA tái tổ hợp hay không? Giải thích.

Câu 4: (4,0 điểm)

4.1. (1,0 điểm)

Khi xét 2 cặp nhiễm sắc thể số 14 và 21 của cặp vợ chồng có kiểu nhiễm sắc thể như hình 4.1. Biết rằng các cặp nhiễm sắc thể khác đều bình thường và không xảy ra đột biến mới trong quá trình giảm phân tạo giao tử ở cả bố và mẹ. Hãy nêu các trường hợp có thể có ở con của họ về 2 cặp nhiễm sắc thể này.

### 4.2. (1,0 điểm)

Một loài thực vật giao phấn ngẫu nhiên có bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội 2n = 6. Xét 3 cặp gene A, a; B, b; D, d nằm trên 3 cặp nhiễm sắc thể, mỗi gene quy định một tính trạng và các allele trội là trội hoàn toàn. Giả sử do đột biến, trong loài đã xuất hiện các dạng thể ba tương ứng với các cặp nhiễm sắc thể và các thể ba này đều có sức sống và khả năng sinh sản. Cho biết không xảy ra các dạng đột biến khác. Theo lí thuyết, các kết luận sau về 3 gene đang xét là đúng hay sai? Giải thích.

a) Ở loài này có tối đa 42 loại kiểu gene.

b) Ở loài này, các cây mang kiểu hình trội về cả 3 tính trạng có tối đa 20 loại kiểu gene.

4.3. (2,0 điểm)

Xử lý phôi của một loài côn trùng gây đột biến mất đoạn nhiễm sắc thể ở 6 vị trí khác nhau (từ 1 - 6) được thể hiện ở hình 4.3a. Theo dõi thời gian sống của các phôi tương ứng với các đột biến, kết quả được thể hiện qua đồ thị hình 4.3b. Biết rằng sự phân bố các gene trên nhiễm sắc thể là đều nhau và phôi mang đột biến mất đoạn ở vị trí 6 vẫn phát triển thành cơ thể bình thường.

a) Hãy sắp xếp theo chiều tăng dần thời gian sống của phôi tương ứng với các vị trí đoạn nhiễm sắc thể bị mất.

b) Vì sao đột biến mất đoạn nhiễm sắc thể ở vị trí số 6 phôi không chết? Nếu ứng dụng đột biến mất đoạn nhiễm sắc thể ở vị trí số 6 trong thực tiễn.

c) Kích thước đoạn nhiễm sắc thể bị mất có tỉ lệ với mức độ gây hại của đột biến không? Giải thích.

Câu 5: (4,0 điểm)

5.1. (2,0 điểm)

Trình bày đặc điểm di truyền của gene ngoài nhân. Hiện tượng di truyền của gene ngoài nhân đã được ứng dụng trong những lĩnh vực nào, cho ví dụ thực tiễn?

5.2. (2,0 điểm)

Ở một loài thú, khi xét 3 cặp gene, mỗi gene có 2 loại allele, đã tạo ra trong quần thể 2n tối đa 50 loại kiểu gene; trong đó mỗi cặp gene quy định một cặp tính trạng, allele trội là trội hoàn toàn. Cho phép lai P: ♂ 3 tính trạng trội x ♀ 3 tính trạng trội, thu được F₁ có số cá thể mang 3 tính trạng lặn chiếm 4%. Biết quá trình giảm phân xảy ra bình thường và giống nhau ở 2 giới, không xảy ra đột biến.

a) Hãy xác định quy luật di truyền của phép lai P.

b) Theo lí thuyết, tỉ lệ các cá thể cái mang 2 tính trạng trội ở F₁ là bao nhiêu %?

Câu 6: (3,0 điểm)

6.1. (1,0 điểm)

Ở một giống đậu hạt vàng tự thụ phấn nghiêm ngặt, một đột biến gene lặn làm xuất hiện đậu hạt trắng nhưng bất thụ. Trong một thí nghiệm, gieo trồng các hạt đậu vàng có cùng kiểu gene mọc thành các cây P. Khi các cây P tự thụ phấn cho thế hệ F₁ vừa có đậu hạt vàng vừa có đậu hạt trắng. Tiếp tục cho các đậu ở thế hệ F₁ này tự thụ phấn thì thế hệ F₂ và F₃ sẽ có tỉ lệ phân li kiểu hình như thế nào? Biết tính trạng màu sắc hạt chỉ do 1 gene quy định và trong quá trình thí nghiệm không phát sinh đột biến mới.

6.2. (2,0 điểm)

Phả hệ dưới đây mô tả sự di truyền bệnh A và bệnh B. Biết rằng mỗi bệnh đều do 1 trong 2 allele của 1 gene quy định; các gene phân li độc lập; allele trội là trội hoàn toàn; người 1.1 không mang allele gây bệnh B.

a) Xác định gene gây bệnh A và bệnh B do allele trội hay allele lặn quy định, nằm trên nhiễm sắc thể thường hay nhiễm sắc thể giới tính? Giải thích.

b) Những người nào trong phả hệ trên có thể xác định được chính xác kiểu gene? Viết kiểu gene của những người này.

c) Theo lí thuyết, xác suất sinh con đầu lòng không bị cả hai bệnh của cặp vợ chồng III.12 và III.13 là bao nhiêu?

Câu 7: (2,0 điểm)

Tình trạng màu sắc của bướm do một cặp gene quy định, trong đó allele trội C quy định màu đen trội hoàn toàn so với allele lặn c quy định màu đốm. Vào những năm 1960, tại Anh và Ireland ở các vùng không khí trong lành, cành cây thường được phủ bởi địa y màu xám, nâu và xanh lục. Trên những cành cây như vậy, những con bướm đốm được ngụy trang một cách hoàn hảo. Tuy nhiên, địa y rất nhạy cảm với các chất ô nhiễm như SO₂ nên ở vùng gần hoặc vùng cuối gió của các khu công nghiệp, địa y không mọc được dẫn đến các cây ở khu vực này có vỏ màu sẫm hơn. Hình 7 thể hiện sự phân bố các dạng bướm đốm và bướm đen thuộc loài *Biston betularia* ở Anh và Ireland vào đầu những năm 1960.

Những phát biểu dưới đây đúng hay sai? Giải thích.

a) Kiểu hình màu đen và đốm của bướm *Biston betularia* chịu tác động của chọn lọc tự nhiên.

b) SO₂ là tác nhân gây độc cho bướm đốm nên tỉ lệ bướm đốm giảm dần ở các vùng gần hoặc vùng cuối gió của các khu công nghiệp.

c) Tần số allele trội của các quần thể bướm ở khu vực đầu hướng gió thấp hơn so với khu vực cuối hướng gió.

d) Sự phát triển của các khu công nghiệp ở Anh và Ireland là nguyên nhân làm giảm đa dạng sinh học ở vùng này.

---HẾT---

Đề thi chọn HSG Quốc Gia năm học 2025-2026 môn Sinh học - Ngày thi thứ nhất

2025-12-25T14:05:00.008+07:00

# KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI QUỐC GIA

## TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM HỌC 2025 - 2026

Môn: SINH HỌC

Thời gian làm bài: 180 phút (không kể thời gian giao để)

Ngày thi thứ nhất: 25/12/2025

Đề thi gồm 05 trang, có 12 câu

## Câu 1 (1,5 điểm)

Ribonucleotide reductase (RNR) xúc tác phản ứng khử nucleoside diphosphate (NDP) thành 2'-deoxynucleoside diphosphate (dNDP). Để kiểm tra tác động của một số chất (chất kiểm tra) đến hoạt độ của RNR, người ta tiến hành 2 thí nghiệm có điều kiện giống nhau về thể tích, nhiệt độ, pH, MgCl₂, NADPH, RNR, 50 μM CDP (cytidine diphosphate), ngoại trừ bổ sung thêm chất kiểm tra khác nhau như sau: Bổ sung ATP với các nồng độ khác nhau (thí nghiệm 1); Bổ sung chất X với các nồng độ khác nhau (thí nghiệm 2). Sau 30 phút ú ở 37°C, nồng độ dCDP (2'-deoxycytidine diphosphate) được đo để xác định tốc độ phản ứng ban đầu (nanomol/giờ) của thí nghiệm 1 (Vatp) và thí nghiệm 2 (Vx). Kết quả được thể hiện ở Bảng 1.

Trong một thí nghiệm khác, sau khi đã đồng bộ hoá ở pha G1, tế bào được nuôi trong môi trường có xử lí chất X (thí nghiệm) hoặc không xử lí chất X (đối chứng). Sau đó, người ta kiểm tra hàm lượng DNA của mỗi tế bào và thu được kết quả ở Hình 1.

a) Hãy về đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc tốc độ phản ứng theo nồng độ ATP, chất X và cho biết các giá trị Vmax (tốc độ phản ứng cực đại) và Km (hằng số Michaelis-Menten) của RNR đối với ATP và chất X. Biết phương trình xác định tốc độ phản ứng ban đầu phụ thuộc nồng độ chất kiểm tra [S] như sau: $$V = \frac{V_{\text{max}} \times [S]}{K_{\text{m}} + [S]}$$

| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| | 0 | 0,25 | 0,50 | 0,75 | 1,00 | 1,25 | 1,50 | 1,75 | 2,00 |

| Vatp | 0 | 0,59 | 0,81 | 0,92 | 1,00 | 1,04 | 1,08 | 1,11 | 1,13 |

| Vx | 0 | 0,016 | 0,030 | 0,042 | 0,052 | 0,061 | 0,069 | 0,076 | 0,083 |

Hình 1

b) Hãy giải thích cơ chế dẫn đến sự sai khác về số liệu ở Hình 1 khi không bổ sung chất X và khi bổ sung chất X.

## Câu 2 (1,5 điểm)

Các protein màng ngoài ti thể (MFN1, MFN2, MAVS...) có nhiều chức năng như di chuyển ti thể, hợp nhất ti thể và đóng vai trò thụ thể. Cả MFN1 và MFN2 đều có vai trò hợp nhất ti thể phụ thuộc hoạt tính GTPase của chúng, hoạt tính GTPase của MFN1 cao gấp 3 lần so với MFN2. Khi thụ thể RLR trong bào tương kết hợp với RNA của mầm bệnh, nó kích hoạt MAVS chuyển từ trạng thái monomer sang trạng thái dimer (Hình 2). Ở trạng thái dimer, miến hoạt động CARD của MAVS được hoạt hoá cho phép một số protein bám vào nó và tác động lên hoạt tính kinase của enzyme TBK. Cơ chất của TBK là protein IRF3 (không được thể hiện trên hình vẽ). Miến CARD bị ức chế trực tiếp bởi MFN2. Ở trạng thái được phosphoryl hoá, IRF3 hình thành dimer có hoạt tính cảm ứng tổng hợp interferon.

a) Giải thích cơ chế truyền tin cảm ứng biểu hiện gene tổng hợp interferon thông qua tác động tới TBK khi tế bào bị nhiễm retrovirus.

b) Tại sao hoạt động của MFN1 làm tăng khả năng sản sinh interferon trong khi hoạt động của MFN2 lại có khả năng bất hoạt quá trình này?

Hình 2

# Câu 3 (1,5 điểm)

Để đánh giá khả năng sinh trưởng của hai chúng, nắm men MC1 và MC2 trong môi trường có áp suất thẩm thấu cao, người ta nuôi riêng từng chúng trong bình nón chứa môi trường dinh dưỡng lỏng có glucose (300 g/L) ở điều kiện nuôi phù hợp. Thời gian pha tiềm phát (pha lag) và thời gian thế hệ trung bình ở pha lũy thừa (pha log) được đo sau khi bổ sung 1% hoặc 3% (v/v) giống nắm men có mật độ tế bào như nhau (Hình 3).

a) Chúng nắm men nào thích ứng tốt hơn với môi trường dinh dưỡng lỏng chứa glucose (300 g/L)? Khả năng thích ứng của mỗi chúng nắm men với môi trường áp suất thẩm thấu cao có bị ảnh hưởng bởi mật độ giống bổ sung ban đầu không? Giải thích.

b) Ở điều kiện nuôi như trên, tất cả các tế bào pha log của hai chúng MC1 và MC2 đều bắt màu xanh khi nhuộm đơn với LPCB (lacto phenol cotton blue). Khi tăng nhiệt độ nuôi từ 30°C lên 37°C, một số tế bào của chúng MC2 mất màu xanh sau khi rửa nhúộm. Hiện tượng nào (hình thành nội bào tử, rò rỉ tế bào chất hay kháng thuốc nhuộm) đã xảy ra với chúng MC2? Giải thích.

Hình 3

# Câu 4 (1,5 điểm)

Rotavirus (RV) là nhóm virus gây tiêu chảy cấp nặng ở trẻ em; chúng có hệ gene gồm 11 phân đoạn RNA sợi kép. Các protein phi cấu trúc NSP2 và NSP5 (mã hoá bởi 2 trong số 11 phân đoạn RNA của RV) đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành cấu trúc viroplasm, nơi đóng gói các RV trong tế bào chất của tế bào chủ. Enzyme CK1α của tế bào chủ tham gia phosphoryl hoá NSP2 tại vị trí serine 313 (S313) và NSP5 tại vị trí S67 (Hình 4.1). Hình 4.2 mô tả vị trí của NSP2 được đánh dấu huỳnh quang (các chấm trắng trên hình) trong tế bào chất của tế bào chủ. Dạng phosphoryl hoá mức thấp của NSP2 thường phân tán trong tế bào chất của tế bào chủ (Hình 4.2A), dạng phosphoryl hoá mức cao thường tập trung trong các cấu trúc viroplasm (Hình 4.2B).

a) Khi NSP2 tương tác với NSP5, hoạt động chức năng nào (chaperone, phosphatase, phosphate kinase) được hình thành liên quan đến việc tạo cấu trúc viroplasm của RV? Giải thích.

b) Ức chế biểu hiện gene mã hoá CK1α có thể dùng để chữa bệnh tiêu chảy do RV không? Tại sao? Hãy nêu hai phương pháp có thể ức chế hình thành viroplasm của RV trong tế bào chủ và cơ chế của mỗi phương pháp.

Hình 4.1

# Câu 5 (1,5 điểm)

Molybdenum (Mo) là nguyên tố khoáng thiết yếu đối với sinh trưởng và phát triển của cây. Trong một nghiên cứu, người ta sử dụng những cây lúa mì một tuần tuổi đồng đều nhau cho thí nghiệm. Đất trồng cây có chứa lượng dinh dưỡng cần thiết và được cung cấp thêm phân bón chứa Mo ở các liều lượng khác nhau (Liều lượng Mo, kg ha⁻¹). Sinh khối khô (g) của cây, lượng Mo (μg) và hàm lượng nitrate (%) trong cây sau 2 tuần thí nghiệm được trình bày ở Hình 5. Các điều kiện khác là phù hợp cho sinh trưởng của cây thí nghiệm.

a) Các liều lượng Mo cung cấp cho đất ảnh hưởng như thế nào đến sinh khối khô của cây lúa mì thí nghiệm?

Hình 5

Giải thích. Tại sao khi lượng Mo hấp thụ vào cây tăng lên thì lượng nitrate trong cây giảm?

b) Màu sắc lá cây thay đổi như thế nào khi cây bị thiếu Mo? Giải thích.

# Câu 6 (1,5 điểm)

a) Thoát hoi nước qua khí không giúp làm giảm nhiệt độ lá cây đồng thời vận chuyển các chất khoáng cần thiết cho hoạt động sinh trưởng và phát triển của các phần khí sinh. Hình 6.1 mô phỏng cấu trúc cắt ngang điển hình của lá cây thực vật C₃. Hãy sắp xếp con đường đi của nước từ các cấu trúc trong lá cây ra ngoài không khí trong quá trình thoát hoi nước. Cấu trúc nào của lá cây có nhiệt độ thấp nhất? Giải thích.

b) Hình 6.2 cho thấy cấu tạo của phân tử diệp lục (a hoặc b) với cấu trúc dạng vòng porphyrin mang ion Mg²⁺ và phần đuôi phytol (hydrocarbon). Trong thí nghiệm khảo sát đặc tính của diệp lục, một học sinh đã chuẩn bị mẫu vật và các hoá chất: cồn 90% (cồn), dịch sắc tố xanh chiết bằng cồn 90% từ lá (sắc tố), dung dịch HCl 10% (HCl), dung dịch NaOH 10% (NaOH). Thí nghiệm được thực hiện với 4 ống nghiệm (từ I đến IV) và các bước (B1, B2) được trình bày ở Bảng 6. Hãy giải thích sự thay đổi màu sắc của dung dịch ở mỗi ống nghiệm.

(R lá CH₃ - diệp lục a, CHO - diệp lục b)

Hình 6.2

## Bảng 6

| Các bước tiến hành

| --- | --- | --- | --- | --- |

| | I | II | III | IV |

## Câu 7 (1,5 điểm)

Để khảo sát ảnh hưởng của một số chất đến sự hình thành ethylene trong quá trình chín của quả, người ta sử dụng những quả cà chua xanh đồng đều về độ tuổi, kích thước cho các lô thí nghiệm.

Lô I: Không xử lí quá (đối chứng).

Lô II: Xử lí quá với aminocyclopropane carboxylic acid (ACC) 10 μM.

Lô III: Xử lí quá với indol acetic acid (IAA) 10 μM.

Lô IV: Xử lí quá với hỗn hợp IAA 10 μM và ACC 10 μM.

Quá trình khảo sát được thực hiện ở nhiệt độ 25°C trong thời gian 175 giờ. Lượng ethylene đo được từ quả cà chua của mỗi lô thí nghiệm được trình bày ở Hình 7.

a) Giải thích nguyên nhân thay đổi lượng ethylene hình thành từ quả cà chua giữa các lô thí nghiệm so với lô đối chứng.

b) Nếu dùng các quả cà chua từ cây đột biến ein (không mẫn cảm ethylene) cho Lô II thì thời gian chín và lượng ethylene hình thành trong quá trình chín sẽ thay đổi như thế nào so với quả ở Lô I? Giải thích.

## Câu 8 (1,5 điểm)

Trong nghiên cứu ảnh hưởng của ánh sáng đến sinh trưởng của cây, các nhà khoa học đã sử dụng một loài cây trên cạn (thực vật C₃) cho các thí nghiệm (TN). Các phép đo thực hiện trên lá cây cùng độ tuổi, các điều kiện cần thiết cho cây sinh trưởng là giống nhau.

TN1: Các cây non đồng đều nhau được trồng ở điều kiện không khí bình thường, có ánh sáng mạnh (Lô I) hoặc ánh sáng yếu

(Lô II). Giá trị trung bình về tỉ lệ diệp lục a/b ở mô giàu và mô xốp của mỗi lô được thể hiện ở Hình 8.1.

TN2: Chiều sáng với cường độ ánh sáng khác nhau lên các cây của Lô I, Lô II (ngay sau khi kết thúc TN1). Tốc độ thải oxygen trung bình đo được từ mô giàu của lá cây Lô I và Lô II được thể hiện ở Hình 8.2.

a) Giải thích sự khác biệt về tỉ lệ diệp lục a/b và mức thải oxygen từ các mô của lá cây giữa Lô I với Lô II.

b) So sánh mức độ hoạt động của con đường truyền điện tử và phosphoryl hoá vòng (con đường vòng kín) trong pha sáng quang hợp giữa lá cây Lô I với Lô II. Giải thích.

# Câu 9 (2,0 điểm)

Thông số và cấu trúc mô phỏng một phần hệ tuần hoàn máu ở người bình thường khỏe mạnh (người X) được biểu thị ở Bảng 9 và Hình 9. Các chữ cái (từ A đến E) và chữ số (từ ① đến ②) là các kí hiệu ngẫu nhiên loại mạch và vị trí mạch.

Các buồng tim được

Bảng 9

| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| | | A | B | C | D | E |

| Tỉ lệ thành phần | Tế bào nội mô | ++ | ++ | ++ | + | +++ |

| | Sợi elastin | +++++ | +++ | ++ | ++ | - |

| | Tế bào cơ trơn | ++++ | +++ | ++++ | ++++ | - |

| | Sợi collagen | ++++ | ++ | +++ | ++ | - |

| Đường kính lỏng mạch (μm) | | 24000 | 4000 | 30000 | 30 | 6 |

| Phân áp O₂ (mm Hg) | | ? | 104 | 40 | 104 | ? |

| Phân áp CO₂ (mm Hg) | | 40 | ? | ? | 40 | ? |

(+): số lượng cấu phân ánh tương quan

thuận với tỉ lệ số lượng cấu trúc thành phần

(-): không xuất hiện

(?): chưa được xác định

Hình 9

đánh số từ I đến IV. Khi đường kính lỏng mạch tại A là 24000 μm, lưu lượng tim (Q) của người X có thể xác định được dựa vào các tham số sau: thời gian nhịp tim là 0,75 giây; thể tích máu buồng thắt cuối tâm thu và cuối tâm trương tương ứng là 50 mL và 130 mL. Tương tự, Q cũng có thể được tính theo công thức $$Q = \Delta P / R$$; trong đó, ΔP là chênh lệch áp lực giữa hai vị trí tuần hoàn; R là sức cản của dòng máu với $$R = (8 \times L \times \eta) / (x \times r^4)$$; L, η và r lần lượt là chiều dài mạch, độ nhớt máu và bán kính lỏng mạch.

a) Hãy ghép cặp mỗi loại mạch (A, B, C, D, E) tương ứng với một vị trí (②, ③, ④, ⑤ hay ⑥); Sắp xếp theo trật tự tăng dần về phân áp CO₂ đối với các vị trí ①, ② và ③. Giải thích.

b) So với người X, người bệnh có lỗ thông giữa I và II sẽ có áp lực máu tối đa ở mỗi vị trí (III, IV) và nhịp hô hấp cao hơn, thấp hơn hay tương đương? Giải thích.

c) Nêu cách tính và tính lưu lượng tim (mL/phút) của người X khi đường kính lỏng mạch loại A là 21600 μm (làm tròn đến số nguyên) với các thông số ΔP, L và η không đổi.

# Câu 10 (2,0 điểm)

Hệ nội tiết đóng vai trò quan trọng trong việc điều hoà cân bằng mức glucose máu (thông số vốn dễ biến động bởi chế độ dinh dưỡng, trạng thái sinh lý và mức chuyển hoá). Để phân tích mức glucose máu và mức biến động một số loại hormone trong các điều kiện khác nhau, hai nghiên cứu sau được thực hiện.

Một nghiên cứu tiến hành trên 3 nhóm đối tượng (kí hiệu ngẫu nhiên 1, 2, 3) có mức glucose máu trung bình khác nhau: thấp, bình thường và cao. Ngay sau khi nghỉ ngơi 15 phút, các nhóm đối tượng nghiên cứu thực hiện vận động nhẹ trong 90 phút; đồng thời, hai chỉ tiêu máu cơ bản (kí hiệu I, II) được phân tích. Kết quả chỉ tiêu I, II (giá trị trung bình và đơn vị tương đối) được thể hiện ở Bảng 10.

Một nghiên cứu khác tiến hành trên 2 nhóm đối tượng có chế độ ăn khác nhau trong 36 giờ: ăn bình thường hoặc nhịn ăn gián đoạn. Hình 10 biểu diễn kết quả phân tích hormone insulin, cortisol và thyroxine (kí hiệu ngẫu nhiên X, Y, Z dạng đường nét liền hay nét đứt) ở hai nhóm đối tượng này. Thời điểm bắt đầu theo dõi biến động của mỗi loại hormone (▲) là 8 giờ sáng (8:00), 11 giờ trưa (11:00) hoặc 6 giờ chiều (18:00).

Biết rằng, đối tượng nghiên cứu là các nam giới tình nguyện khỏe mạnh, cùng độ tuổi, có các điều kiện sinh hoạt tương đương; các nhóm đối tượng đồng đều về số lượng; chế độ ăn bình thường đủ thành phần dinh dưỡng và được ăn vào lúc 8:00, 11:00 và 18:00 giờ của ngày thí nghiệm.

Bảng 10

| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| 1 | 5,1 | 5,1 | 5,2 | 7,8 | 7,9 | 7,8 |

| 10 | 5,2 | 5,1 | 9,0 | 8,0 | 8,0 | 7,8 |

| 20 | 5,3 | 5,0 | 12,0 | 8,2 | 8,2 | 7,0 |

| 30 | 5,3 | 4,8 | 13,5 | 8,0 | 8,2 | 5,0 |

| 40 | 5,2 | 4,0 | 13,0 | 7,8 | 10,0 | 4,6 |

| 50 | 5,3 | 3,5 | 12,0 | 8,0 | 13,0 | 4,5 |

| 70 | 5,4 | 3,0 | 11,5 | 7,7 | 29,0 | 4,0 |

| 90 | 5,5 | 3,2 | 11,0 | 7,8 | 37,0 | 4,4 |

a) Cặp chỉ tiêu I và II phù hợp với cặp thông số nào (glucose và insulin, glucose và glucagon)? Nhóm đối tượng nào (1, 2 hay 3) có mức hoạt động của kênh vận chuyển glucose ở ống lượn gần cao nhất? Giải thích.

b) Mỗi đường đồ thị (X, Y, Z) phù hợp tương ứng với hormone nào (insulin, cortisol hay thyroxine) và mỗi loại hormone này có thụ thể trên màng sinh chất hay bên trong của tế bào đích? Mỗi loại đường đồ thị nét liền, nét đứt phù hợp với người ăn bình thường hay nhịn ăn? Giải thích.

# Câu 11 (2,0 điểm)

Ở người, quá trình sinh trưởng và phát triển được chia thành 2 giai đoạn: phôi thai và sau sinh. Hình 11.1 mô phỏng các hình thái ở một số bước phát triển của phôi (kí hiệu A, B, C) trước khi được làm tổ bình thường trong tử cung của mẹ. Để chuẩn bị cho sự làm tổ thành công của phôi, nội mạc tử cung của mẹ cũng thay đổi với các mốc thời gian tương ứng trong chu kì tử cung điển hình 28 ngày (kí hiệu từ I đến IV) ở Hình 11.2.

Trong giai đoạn phôi thai, hệ miễn dịch của thai nhi cũng dần được hình thành, hoạt động hỗ trợ cho sự phát triển bình thường của cơ thể. Đồng thời, kháng thể (Ig) của mẹ có thể được truyền một phần cho thai nhi. Hình 11.3 mô phỏng cấu trúc bạch cầu trung tính, tương bào, tế bào giết tự nhiên, đại thực bào (kí hiệu ngẫu nhiên M, N, P, Q) và đường biến động số lượng của chúng (kí hiệu B1, B2, B3, B4 ở Hình 11.4) trong đáp ứng bảo vệ của cơ thể sau khi bị nhiễm khuẩn.

a) Hãy sắp xếp các phôi (A, B, C) theo trình tự phát triển; Chọn khoảng thời gian của chu kì tử cung (I-II, I-III, II-III, II-IV hay III-IV) phù hợp nhất với mỗi điều kiện sau: (1) thời điểm phôi bắt đầu làm tổ, (2) pha tăng sinh của nội mạc tử cung. Loại Ig chính nào (IgA, IgG hay IgM) thai nhi có thể nhận được từ mẹ? Giải thích.

b) Mỗi loại tế bào (M, N, P, Q) phù hợp với đường biến động nào (B1, B2, B3 hay B4)? Loại tế bào nào (M, N, P hay Q) là dạng trưởng thành của bạch cầu đơn nhân và có khả năng thực bào mạnh nhất? Giải thích.

# Câu 12 (2,0 điểm)

Thụ thể cảm giác có chức năng tiếp nhận, chuyển đổi các dạng năng lượng của tín hiệu kích thích thành điện thế thụ thể và truyền xung điện về thần kinh trung ương. Ở người, tế bào thụ cảm ánh sáng ở mắt (tế bào nón, tế bào que) và tế bào lông ở tai đóng vai trò là các thụ thể đặc biệt giúp cơ thể tiếp nhận, phân tích, chuyển đổi các dạng tín hiệu kích thích quang học, cơ học và truyền thông tin về não bộ. Bảng 12 thể hiện các thông số phân tích đáp ứng của các tế bào que (kí hiệu ngẫu nhiên Q1, Q2, Q3) khi được kích thích với mức ánh sáng khác nhau (mạnh, trung bình, yếu); biết rằng, Q1 tiếp nhận mức kích thích ánh sáng trung bình và có mức cGMP trung bình.

Hình 12 mô phỏng một phần cấu trúc giải phẫu của cơ quan tiền đình thuộc tai, một số tư thế và hoạt động nghiêng đầu ở người bình thường. Trạng thái của các tế bào lông (kí hiệu ngẫu nhiên I, II, III) phụ thuộc vào chiều chuyển động của dòng dịch nội bạch huyết trong ống bán khuyên; sự thay đổi này phụ thuộc vào tư thế và hoạt động nghiêng đầu (thẳng đầu, nghiêng đầu trái hay phải). Xung thần kinh khởi phát từ tế bào lông sẽ được truyền về não bộ, qua đó có thể giúp cơ thể cảm nhận được sự chuyển động. Biết rằng, nồng độ K⁺ nội bào thấp hơn nồng độ K⁺ của dịch nội bạch huyết; mũi tên (+- hoặc →) chỉ hướng di chuyển của dịch nội bạch huyết.

a) Mỗi tế bào Q2, Q3 tiếp nhận tương ứng với mức kích thích ánh sáng mạnh hay yếu? So với Q1, mức điện thế màng, tính thẩm của màng với Ca²⁺ ở Q2, Q3 cao hơn, thấp hơn hay tương đương? Giải thích.

b) Chọn mỗi trạng thái (I, II, III) phù hợp với tư thế và hoạt động nghiêng đầu (thẳng đầu, nghiêng đầu trái hay nghiêng đầu phải); Sắp xếp theo trật tự tăng dần về độ lớn của mức điện thế màng và mức khởi phát xung điện của tế bào lông ở 3 trạng thái này. Giải thích.

Đề thi HSG sinh học 12 - Quảng Trị năm học 2025-2026

2025-12-23T09:36:00.002+07:00

Câu 1. (2,0 điểm)

1. Hình 1.1 mô tả các kiểu vận chuyển các chất qua màng tế bào, Hình 1.2 mô tả ảnh hưởng của nồng độ chất tan đến tốc độ vận chuyển.

a) Gọi tên các kiểu vận chuyển I, II và III.

b) Các đường a, b và c ở Hình 1.2 tương ứng với kiểu vận chuyển nào trong Hình 1.1? Giải thích.

2. Nghiên cứu được đăng trong *Nature Reviews Microbiology năm 2018* cho thấy sự sinh trưởng của quần thể vi khuẩn *E. coli* có 4 pha cơ bản: pha tiềm phát (pha lag), pha lũy thừa (pha log), pha cân bằng và pha suy vong.

a) Hãy cho biết ở những pha nào, tốc độ sinh trưởng của quần thể có giá trị bằng 0? Giải thích.

b) Tại sao vi khuẩn *E. coli* ở pha lũy thừa (pha log) lại nhạy cảm đặc biệt với penicillin?

Câu 2. (2,0 điểm)

1. Nghiên cứu vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng đối với sự sinh trưởng của một loài thực vật thân thảo ở cạn. Sau 20 ngày theo dõi thí nghiệm, từ số liệu thu được người ta đã xây dựng biểu đồ như Hình 2. Dựa vào biểu đồ, hãy cho biết:

a) Rễ cây hấp thu các ion Mg²⁺ và NO₃⁻ theo cơ chế nào?

b) Việc người nông dân thường xuyên xới xáo đất, làm cho đất tơi xốp nhằm mục đích gì?

Trong đó:

☐ Các chất khoáng trong dung dịch đất

☐ Các chất khoáng trong tế bào rễ

2. Các nhà khoa học đã sử dụng một loài thực vật C₃ và một loài thực vật C₄ (loài A và loài B) để so sánh về mối liên hệ giữa nhu cầu nước và lượng chất khô tích lũy trong cây. Các cây thí nghiệm giống nhau về độ tuổi và khối lượng tươi (tương quan với sinh khối khô) được trồng trong điều kiện canh tác tối ưu. Sau cùng một thời gian sinh trưởng, các giá trị trung bình về lượng nước hấp thụ và lượng sinh khối khô tăng thêm được thống kê sau 3 lần lặp lại thí nghiệm thể hiện trong Bảng 1.

Bảng 1

a) Mỗi loài A và loài B là thực vật C₃ hay C₄? Giải thích.

b) Dựa vào điểm bù CO₂ của thực vật C₃ và C₄ hãy giải thích kết quả thí nghiệm trên.

Câu 3. (2,0 điểm)

1. Một số loài chim đi cư có thể bay ở độ cao 3000 - 5000 m, nơi không khí loãng và áp suất khí quyển thấp hơn so với mặt đất. Dựa vào đặc điểm hô hấp, giải thích vì sao chim có thể duy trì được tốc độ bay nhanh và liên tục nhiều giờ trong môi trường đó.

2. Các phát biểu sau đây đúng hay sai? Giải thích.

a) Bệnh tự miễn là bệnh mà cơ thể không còn chức năng tạo ra đáp ứng miễn dịch đối với tất cả các loại kháng nguyên.

b) Tiêm vaccine là một trong những biện pháp nhằm nâng cao miễn dịch đặc hiệu.

3. Các nghiên cứu của Journal of Nutrition (2022) cho thấy có sự thay đổi trong tiêu hóa, hô hấp, vận chuyển và miễn dịch của cơ thể người sau khi ăn. Bảng 2 dưới đây là các giá trị đo được ở một người khỏe mạnh trước và sau bữa ăn 1 giờ.

## Bảng 2

Chỉ số	Trước ăn	Sau ăn 1 giờ
Nhịp tim (lần/phút)	72	82
Glucose máu (mg/dL)	88	118
Lưu lượng máu đến dạ dày (mL/phút)	310	480
Số lượng bạch cầu trung tính (neutrophil, tế bào/mm³ máu)	5.000	6.100

Dựa vào thông tin ở Bảng 2, giải thích:

a) Vì sao sau bữa ăn, lưu lượng máu đến dạ dày và bạch cầu trung tính trong máu tăng?

b) Tại sao không nên tập thể dục mạnh ngay sau khi ăn no.

Câu 4. (6,0 điểm)

1. Các bước trong quy trình tách chiết DNA với mẫu vật là tế bào gan gà được mô tả tại Hình 3 các ký hiệu A, B, C, D, E, F chỉ các bước trong quy trình.

## Hình 3

a) Hãy sắp xếp thứ tự đúng các bước trong quy trình tách chiết DNA.

b) Việc sử dụng nước rửa bát ở bước E và cho ethanol lạnh vào hỗn hợp ở bước C có tác dụng gì?

2. Khi tế bào người bị tăng nhiệt độ (từ $37^{\circ}\mathrm{C} \rightarrow 42^{\circ}\mathrm{C}$), một số gene đặc hiệu (gene sốc nhiệt HSP70) được tăng cường phiên mã. Trong một thí nghiệm, người ta đo lượng mRNA và protein của gene HSP70, kết quả thể hiện ở Bảng 3.

## Bảng 3

Điều kiện	Lượng mRNA HSP70	Lượng protein HSP70
37°C (bình thường)	Thấp	Thấp
42°C (sốc nhiệt)	Cao	Cao

Dựa vào thông tin ở Bảng 3, cho biết:

a) Tại sao khi bị sốc nhiệt, tế bào tăng tổng hợp protein HSP70?

b) Nếu xảy ra đột biến làm mất vùng promoter của gene HSP70, tế bào có thể gặp nguy hiểm gì? Enzyme bình thường và các allele đột biến. Sau đây là trình tự kiểu dại một đoạn mạch của allele với trình tự: 5'ATG TTG ATA CCC ATT GCC ...TAG3' mã hóa protein với trình tự amino acid tương ứng: Met - Leu - Ile - Pro - Ile - Ala. Allele B bị đột biến điểm tạo ra 4 allele có trình tự nucleotide ở đoạn mạch này như sau:

Allee B1: 5'ATG TTG ATA CCC ATA GCC ...TAG3'

Allee B2: 5'ATG TTG ATA CCC ATT GCT ...TAG3'

Allee B3: 5'ATG TAC ATA CCC ATT GCC... TAG3'

Allee B4: 5'ATG TTG ATA CCC ATT TCC ...TAG3'

a) Dựa vào thông tin ở Bảng 4, hãy xác định thành phần chuỗi polypeptide của 4 allele trên.

b) Nếu đột biến thay thế 1 cặp nucleotide này bằng 1 cặp nucleotide khác xảy ra trong vùng mã hóa của một gene cấu trúc thì có làm thay đổi chuỗi polypeptide do gene đó tổng hợp không?

Bảng 4

Amino acid	Ile	Pro	Ala	Leu	Ser	Met
Codon	5'AUU3', 5'AUA3'	5'CCC3'	5'GCC3', 5'GCU3'	5'UUG3', 5'CUU3'	5'UCC3', 5'UCU3'	5'AUG3' ATG.

4. Gene A mã hóa cho enzyme X bao gồm các vùng: vùng điều hòa, vùng mã hóa và vùng kết thúc. Để nghiên cứu tác động của thuốc kháng sinh R đối với quá trình phiên mã hay dịch mã của gene A ở vi khuẩn, các nhà khoa học đã tiến hành nuôi cấy ba chủng vi khuẩn *E. coli* (chủng kiểu dại, chủng đột biến 1 và chủng đột biến 2) trong ba môi trường: không có kháng sinh R, có nồng độ kháng sinh R - 5mM (milimol), có nồng độ kháng sinh R - 10mM. Kết quả nghiên cứu được tóm tắt trong Bảng 5. Biết đột biến có thể xảy ra ở bất kì vùng nào của gene, trường hợp này không có đột biến ở vùng kết thúc.

Bảng 5

a) Kháng sinh R chủ yếu ảnh hưởng đến quá trình phiên mã hay dịch mã của gene A? Giải thích.

b) Đột biến 1, đột biến 2 có khả năng xảy ra ở vùng nào của gene A? Giải thích.

c) Một nhà khoa học muốn sử dụng kháng sinh R để ức chế sản xuất enzyme X trong quá trình nuôi cấy *E. coli* quy mô lớn. Tuy nhiên, trong quá trình nuôi cấy, người ta thấy rằng một số chủng vi khuẩn bắt đầu có biểu hiện tăng lượng mRNA dù đã bổ sung kháng sinh R liều cao (10 mM). Dựa trên dữ liệu trong Bảng 5, hãy dự đoán loại đột biến 1 hay đột biến 2 có khả năng xuất hiện trong quần thể nuôi cấy này? Giải thích.

Câu 5. (4,0 điểm)

1. Hình 4 mô tả một giai đoạn trong quá trình phân bào của một tế bào. Phân tích hình và cho biết mỗi nhận định sau đây đúng hay sai? Giải thích.

a) Tế bào ban đầu là tế bào sinh dục chín. Tế bào 1 và 2 đang ở kì giữa của quá trình giảm phân I.

b) Nếu tế bào 2 tiếp tục phân chia bình thường sẽ tạo ra một tế bào con chứa cặp gene AB và một tế bào con chứa cặp gene ab.

Hình 4

2. Ba tế bào sinh tinh của một cơ thể động vật có kiểu gene $\frac{AB}{ab} \frac{DE}{de}$. Trong đó tế bào thứ nhất giảm phân bình thường và không xảy ra trao đổi chéo; tế bào thứ hai giảm phân chỉ xảy ra trao đổi chéo giữa B và b và không xảy ra đột biến gene; tế bào thứ ba giảm phân không xảy ra trao đổi chéo, không bị đột biến gene, không bị đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể, ở giảm phân I có cặp nhiễm sắc thể $\frac{AB}{ab}$ không phân li, cặp nhiễm sắc thể $\frac{DE}{de}$ phân li bình thường, giảm phân II diễn ra bình thường. Theo lí thuyết, 3 tế bào sinh tinh trên giảm phân tạo ra tối đa bao nhiêu loại tinh trùng? Giải thích.

3. Quá trình tổng hợp sắc tố melanin ở người là một chuỗi phản ứng sinh hóa được mô tả như Hình 5. Các đột biến lần đầu không tổng hợp được sắc tố nên dẫn đến bị bệnh bạch tạng.

# Hình 5

Dựa vào thông tin Hình 5, trả lời các câu hỏi sau:

a) Xác định kiểu gene của người bình thường, người bị bệnh?

b) Một cặp vợ chồng đều bị bệnh bạch tạng đến trung tâm tư vấn hỏi về tương lai con của họ, sau khi xét nghiệm, bác sĩ khẳng định con của họ không bao giờ bị bệnh bạch tạng. Xác định kiểu gene của cặp vợ chồng trên để giải thích khẳng định của bác sĩ là đúng?

Câu 6. (4,0 điểm)

1. Ở một loài thú, allele A quy định mắt đỏ, allele a quy định mắt trắng, biết không có đột biến xảy ra và tính trạng không phụ thuộc vào điều kiện môi trường. Cho phép lai: ♀ mắt đỏ × ♂ mắt trắng, đời con F₁ thu được 100% mắt đỏ. Nếu cho: ♀ mắt trắng × ♂ mắt đỏ thì kiểu hình đời con F₁ như thế nào?

2. Ở một loài thực vật, allele A quy định hoa đỏ trội hoàn toàn so với allele a quy định hoa trắng; allele B quy định quả tròn trội hoàn toàn so với allele b quy định quả dài. Các gene phân ly độc lập, nằm trên nhiễm sắc thể thường, không chịu tác động của môi trường và không có đột biến xảy ra. Xác định kiểu gene của bố mẹ sao cho ngay đời con thu được 75% cây hoa đỏ, quả tròn.

3. Năm 1919, Calvin Bridges nghiên cứu một đột biến lần liên kết nhiễm sắc thể X quy định màu mắt hồng eosin ở ruồi giấm (Drosophila). Khi nuôi các ruồi mắt màu hồng eosin thuần chủng, ông phát hiện một tỷ lệ hiếm các cá thể con biến dị có mắt màu hồng nhạt hơn gọi là mắt màu kem. Cho lai giữa các cá thể mắt màu kem, ông thu được dòng thuần chủng mắt màu kem. Cho lai các con đực mắt màu kem từ dòng thuần chủng này với con cái thuần chủng mắt màu đỏ kiểu dại, tất cả các cá thể F₁ thu được đều có mắt màu đỏ. Khi cho F₁ lai với nhau, ở F₂ thu được 116 ruồi cái mắt đỏ, 58 ruồi đực mắt đỏ, 46 ruồi đực mắt hồng eosin và 15 ruồi đực mắt màu kem, tương đương tỉ lệ phân li $8:4:3:1$.

a) Giải thích cơ chế di truyền chi phối tình trạng màu mắt ở ruồi giấm.

b) Viết sơ đồ lai từ P đến F₂.

— HẾT —

Đề thi HSG sinh học 11 năm 2025 - Quảng Nam

2025-12-20T12:38:00.004+07:00

Câu 1. (2,0 điểm)

1.1. Để đánh giá ảnh hưởng của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng nitrogen, phosphorus, potassium trong phân bón đối với một giống lúa, người ta tiến hành 3 thí nghiệm khác nhau về chế độ bón phân, các điều kiện khác như nhau. Kết quả thí nghiệm được thể hiện ở bảng sau:

Thí nghiệm	Phân bón (kg/1000m2)			Năng suất hạt (tạ/1000 m2)	Chất lượng hạt gạo
Thí nghiệm	Urê (CO(NH2)2)	Supe lân (CaHPO4)	Kali clorua (KCl)	Năng suất hạt (tạ/1000 m2)	Tinh bột (%)	Protein (%)
Thí nghiệm 1	20,0	35,0	11,2	6,5	70,0	8,2
Thí nghiệm 2	25,0	35,0	11,2	7,5	72,0	8,3
Thí nghiệm 3	30,0	35,0	11,2	6,0	68,5	8,3

(Sai khác về năng suất và hàm lượng tinh bột có ý nghĩa thống kê)

a. Vì sao bón nhiều phân urê làm giảm năng suất và hàm lượng tinh bột?

b. Có thể thay phân bón urê bằng phân nitrat amôn (NH4NO3) mà không làm thay đổi năng suất và chất lượng hạt gạo. Tính lượng nitrat amôn (NH4NO3) cần bón ở mỗi thí nghiệm 1, 2, 3. Biết rằng, hàm lượng nitrogen có trong phân urê và phân nitrat amôn (NH4NO3) chiếm tỉ lệ lần lượt tương ứng là 46% và 33%.

c. Trong thực tế sản xuất, bón phân cân đối hợp lý cho cây lúa cần dựa vào những nguyên tắc nào?

1.2. Khi đất trồng bị acid hóa mạnh thì giải pháp làm giàu lại khoáng chất cho đất được thực hiện như thế nào? Giải thích.

1.3. Khi thực vật bị stress, cơ chế nào làm khí khổng đóng lại giúp hạn chế mất nước?

Câu 2. (4,0 điểm)

2.1. Cho sơ đồ về mối quan hệ giữa cường độ quang hợp của thực vật C3, C4 với cường độ ánh sáng (hình 2a) và với nhiệt độ (hình 2b). Mỗi đường cong: I, II, III, IV tương ứng với nhóm thực vật nào? Giải thích.

2.2. Giải thích vì sao người ta có thể chọn ba phương pháp: Xác định điểm bù CO2, giải phẫu lá và nhu cầu nước để phân biệt cây C3 với cây C4.

2.3. Khi chiếu sáng với cường độ thấp như nhau vào 3 loài cây A, B và C trồng trong nhà kính, người ta nhận thấy ở cây A lượng CO2 hấp thụ tương đương với lượng CO2 thải ra, ở cây B lượng CO2 hấp thụ nhiều hơn lượng CO2 thải ra, còn ở cây C lượng CO2 hấp thụ ít hơn lượng CO2 thải ra.

a. Chỉ tiêu sinh lý nào về ánh sáng được dùng để xếp loại các nhóm cây này? Giải thích.

b. Để đạt hiệu suất quang hợp cao cần trồng mỗi loài cây này trong những điều kiện ánh sáng như thế nào?

2.4. Tiến hành thí nghiệm trồng lúa và cỏ gấu ở hai lô riêng rẽ với cùng điều kiện dinh dưỡng và cường độ ánh sáng mạnh. Sau một thời gian, sinh khối của cỏ gấu tăng cao gần gấp đôi so với lúa. Hãy giải thích kết quả trên. Biết rằng khi bắt đầu trồng, cây con của hai loài có cùng kích thước và độ tuổi.

2.5.

2.5.1. Nghiên cứu hệ số hô hấp (RQ) ở một số đối tượng, người ta thu được bảng số liệu sau:

Đối tượng nghiên cứu	RQ
Quả táo chín	1,00
Hạt lạc nảy mầm	0,70
Thịt quả chanh	2,09

Từ bảng số liệu trên có thể rút ra kết luận gì về hệ số hô hấp?

2.5.2. Giải thích cơ sở khoa học của các nội dung sau:

a. Hô hấp có vai trò quan trọng với sự hút nước và khoáng của cây.

b. Bảo quản rau trong túi nylon đục lỗ và để trong tủ mát.

c. Ngâm hạt giống vào nước và ủ hạt trước khi gieo.

Câu 3. (2,0 điểm)

3.1. Để điều khiển cây hoa cúc sinh trưởng và ra hoa theo ý muốn, vào tháng 9 - 10 hàng năm, người nông dân thường dùng đèn để chiếu sáng từ 5 giờ chiều đến 9 giờ tối mỗi ngày. Tuy nhiên, người ta không làm như vậy đối với cây hướng dương. Hãy giải thích cơ sở khoa học của việc làm trên. Biết rằng, cúc là cây ngày ngắn và hướng dương là cây trung tính.

3.2. Sự phát triển của quả mọng như quả cà chua có thể chia làm ba giai đoạn chính: hình thành quả (I), gia tăng kích thước quả (II) và chín của quả (III). Hình 3 thể hiện kết quả đo hàm lượng CO2 và ethylene (C2H4) qua các giai đoạn I, II, III.

a. Hãy giải thích sự thay đổi hàm lượng CO2 và ethylene (C2H4) qua mỗi giai đoạn I, II, III.

b. Ở cây cà chua có một số thể đột biến gene liên quan đến ethylene: thể đột biến p luôn biểu hiện ba đáp ứng (gây uốn cong đỉnh chồi, làm to ngang nhưng ức chế kéo dài thân, ức chế kéo dài rễ ở cây mầm); thể đột biến q không mẫn cảm với ethylene, thể đột biến r biểu hiện quá mức ethylene, thể đột biến s kháng ethylene. Trong cùng điều kiện bảo quản, quả cà chua thu từ những thể đột biến nào có thể bảo quản được lâu hơn so với quả của cây kiểu dại? Giải thích.

3.3.

a. Tại sao cả hai “chiến lược” vô tính và hữu tính đều góp phần thành công trong sinh sản của thực vật?

b. Cây chuối có quả không hạt mất khả năng chống lại hai loại dịch bệnh về nấm. Tại sao các loại dịch bệnh này lại thường gây nên những thiệt hại to lớn cho các cây trồng sinh sản vô tính?

Câu 4. (4,0 điểm)

4.1. Để điều trị bệnh loét dạ dày do thừa acid, người ta có thể sử dụng thuốc ức chế hoạt động loại protein nào của màng tế bào niêm mạc dạ dày? Giải thích.

4.2. Hầu hết các tổ chức trong cơ thể người nhận được nhiều máu hơn từ động mạch khi tâm thất co so với khi tâm thất dãn. Tuy nhiên, đối với cơ tim thì ngược lại, nó nhận được máu nhiều hơn khi tâm thất dãn và nhận được ít máu hơn khi tâm thất co. Tại sao lại có sự khác biệt như vậy?

4.3.

a. Những phản ứng nào xảy ra khi máu về tim nhiều làm tăng áp lực trong tâm nhĩ?

b. Một người bị bệnh huyết áp kẹt (huyết áp tâm thu - huyết áp tâm trương = 20 mmHg). Bác sĩ cho biết nguyên nhân huyết áp kẹt là do hẹp van tổ chim trong động mạch chủ. Tại sao hẹp van tổ chim gây ra huyết áp kẹt? Huyết áp kẹt gây nguy hiểm như thế nào đối với người bệnh?

4.4. Khả năng lấy O2 từ môi trường của nhiều động vật có thể được phản ánh qua đường cong phân ly hemoglobin của chúng. Hình 4 thể hiện đường cong phân ly hemoglobin của hai nhóm cá thể có kích thước, khối lượng và mức độ trưởng thành tương đương của hai loài cá I và II.

Hãy trả lời và giải thích các câu hỏi dưới đây. Trong hai loài cá I và II,

a. loài nào sống ở vùng nước chảy nhanh hơn?

b. loài nào có tốc độ trao đổi chất thấp hơn?

c. loài nào đặc trưng bằng hàm lượng hemoglobin trên một đơn vị thể tích máu cao hơn? Giả sử hai loài có mức tiêu thụ O2 như nhau.

d. loài nào sống ở vùng nước sâu hơn?

e. loài nào sống ở vùng nước có nồng độ muối thấp hơn?

f. loài nào thường thở trong không khí (ở phía trên mặt nước), loài nào chỉ thở bằng mang ở trong nước?

Câu 5. (4,0 điểm)

5.1

a. Bảng dưới thể hiện sự có mặt và vắng mặt của ba chất A, B, C khác nhau ở một số vị trí quan trọng của cơ thể trưởng thành khỏe mạnh.

Vị trí	A	B	C
Tiểu động mạch đến	Có	Có	Có
Ống lượn xa	Không	Có	Không
Nang Bowman	Không	Có	Có

Hãy cho biết mỗi chất A, B, C tương ứng với chất nào sau đây. Giải thích.

(1) Protein.

(2) Glucose.

(3) Urea.

(4) Amino acid.

b. Ba loại thuốc A, B và C có tác dụng khác nhau đối với cơ thể:

- Thuốc A gây co động mạch thận.

- Thuốc B ức chế đồng vận chuyển Na+ và Cl- trên nhánh lên quai Henle.

- Thuốc C gây ức chế bơm Na - H ở tế bào thận.

Người có chức năng thận bình thường sẽ có khối lượng nước tiểu và huyết áp thay đổi như thế nào khi được tiêm riêng rẽ từng loại thuốc vào cơ thể? Giải thích.

5.2. Người ta đã tiến hành một thí nghiệm để kiểm tra sự ảnh hưởng của độ cao đến pH máu và pH nước tiểu. Thí nghiệm được tiến hành ở một nhóm học sinh sống ở vùng đồng bằng, cùng độ tuổi, khỏe mạnh và có hoạt động của các hệ cơ quan diễn ra theo các cơ chế sinh lý bình thường. Trong thí nghiệm, nhóm học sinh này được di chuyển từ chân núi có độ cao 400m lên đỉnh núi có độ cao 2000m (so với mực nước biển) bằng cáp treo (đảm bảo rằng yếu tố vận động không ảnh hưởng đến kết quả thí nghiệm). Thời gian nhóm học sinh ở đỉnh núi là 4 tiếng. pH máu của các học sinh trong nhóm thí nghiệm được đo tại thời điểm ở chân núi trước khi lên và tại thời điểm ở đỉnh núi trước khi xuống. pH nước tiểu của các học sinh trong nhóm thí nghiệm được đo tại thời điểm ở đỉnh núi khi mới lên và trước khi xuống.

a. pH máu của nhóm học sinh thí nghiệm khi ở trên đỉnh núi có giảm đi so với khi ở chân núi không? Giải thích.

b. pH nước tiểu của nhóm học sinh thí nghiệm ở thời điểm trước khi xuống so với thời điểm khi mới lên đỉnh núi thay đổi như thế nào? Giải thích.

5.3. Hình dưới (hình 5) thể hiện sự sai khác về nồng độ hormone TRH (hormone kích thích tế bào thùy trước tuyến yên tổng hợp và tiết TSH), TSH (hormone kích thích tuyến giáp) và thyroxine của 6 mẫu xét nghiệm tương ứng với 6 người (kí hiệu A, B, C, D, E, F). Giá trị nồng độ 3 hormone này ở 6 mẫu xét nghiệm khác biệt có ý nghĩa thống kê so với giá trị của người khỏe mạnh bình thường.

Hãy cho biết mẫu nào trong 6 mẫu xét nghiệm (từ A đến F) tương ứng với mỗi bệnh nhân được chẩn đoán một bệnh dưới đây và giải thích.

a. Bệnh nhân bị nhược năng tuyến yên dẫn đến giảm tiết hormone tuyến yên.

b. Bệnh nhân bị nhược năng tuyến giáp dẫn đến giảm tiết hormone tuyến giáp.

c. Bệnh nhân bị giảm nhạy cảm của thụ thể với thyroxine ở tuyến yên.

d. Bệnh nhân bị tăng nhạy cảm của thụ thể với TSH ở tuyến giáp.

Câu 6. (4,0 điểm)

6.1. Các giai đoạn phát triển của bướm và ếch thể hiện khía cạnh tiến hóa thích nghi như thế nào?

6.2. Sự thay đổi tính thấm của màng với ion dẫn đến sự thay đổi điện thế màng và sự hình thành điện thế hoạt động. Hình 6.1 thể hiện các trạng thái hoạt động của các kênh ion trên màng neuron (trạng thái I, II, III). Hình 6.2 thể hiện giá trị đảo cực tối đa của màng neuron ở các điều kiện: điều kiện bình thường (Bình thường); điều kiện P (P); điều kiện Q (Q).

Hãy trả lời các câu hỏi sau:

a. Tăng cường hoạt động kênh ion ở trạng thái II (Hình 6.1) sẽ ảnh hưởng đến giai đoạn (pha) nào của điện thế hoạt động bình thường của neuron? Giải thích.

b. Chất X có tác động làm giảm sự giải phóng GABA vào khe synapse. Biết rằng, sự gắn GABA lên thụ thể màng sau synapse làm tăng phân cực màng. Giả sử màng sau synapse đang chịu tác động của GABA (có thụ thể tiếp nhận GABA chưa được bão hòa), bổ sung chất X sẽ làm giảm mức hoạt động kênh ion ở trạng thái nào sau đây: I, II, III (Hình 6.1)? Giải thích.

c. Biết rằng, giá trị đảo cực tối đa tỉ lệ thuận với mức hoạt hóa kênh Ca2+ ở màng trước synapse.

- Điều kiện P (Hình 6.2) ảnh hưởng đến hoạt động của sợi sau hạch thuộc dây đối giao cảm. So với điều kiện bình thường, sự tiết H+ ở tế bào viền thành dạ dày trong điều kiện P tăng, giảm hay không đổi? Giải thích.

- Điều kiện Q (Hình 6.2) ảnh hưởng đến hoạt động của sợi sau hạch thuộc dây giao cảm. So với bình thường, lượng máu tới ruột non trong điều kiện Q tăng, giảm hay không đổi? Giải thích.

6.3.

a. Nếu một người bị hỏng thụ thể progesteron và estrogen ở các tế bào niêm mạc tử cung thì có xuất hiện chu kì kinh nguyệt hay không, khả năng mang thai của người này như thế nào? Giải thích.

b. Hãy giải thích vì sao khi phụ nữ dùng thuốc tránh thai thì:

- Không có hiện tượng trứng chín và rụng trứng.

- Vẫn có kinh nguyệt đều đặn.

---------- HẾT ----------

HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN SINH HỌC 11

Câu 1. (2,0 điểm)

Thí nghiệm	Phân bón (kg/1000m2)			Năng suất hạt (tạ/1000 m2)	Chất lượng hạt gạo
Thí nghiệm	Urê (CO(NH2)2)	Supe lân (CaHPO4)	Kali clorua (KCl)	Năng suất hạt (tạ/1000 m2)	Tinh bột (%)	Protein (%)
Thí nghiệm 1	20,0	35,0	11,2	6,5	70,0	8,2
Thí nghiệm 2	25,0	35,0	11,2	7,5	72,0	8,3
Thí nghiệm 3	30,0	35,0	11,2	6,0	68,5	8,3

(Sai khác về năng suất và hàm lượng tinh bột có ý nghĩa thống kê)

a. Vì sao bón nhiều phân urê làm giảm năng suất và hàm lượng tinh bột?

c. Trong thực tế sản xuất, bón phân cân đối hợp lý cho cây lúa cần dựa vào những nguyên tắc nào?

1.2. Khi đất trồng bị acid hóa mạnh thì giải pháp làm giàu lại khoáng chất cho đất được thực hiện như thế nào? Giải thích.

1.3. Khi thực vật bị stress, cơ chế nào làm khí khổng đóng lại giúp hạn chế mất nước?

Câu

Nội dung

1.1.a

(0,375 điểm)

Bón nhiều phân urê => giảm năng suất do:

- Lúa sinh trưởng kéo dài, dễ bị ngã, dễ sâu bệnh/, hình thành bông chậm, hạt lép. 0,125

- Tích lũy nhiều hợp chất chứa nitrogen 0,125, có xu hướng giảm tích lũy các hợp chất carbohydrate. 0,125

1.1.b

(0,75 điểm)

- Thí nghiệm 1: Lượng nitrogen có trong phân urê: (20x46)/100 = 9,2 kg => Lượng phân nitrat amôn cần bón: (9,2x100)/33 = 27,9 kg 0,25

- Thí nghiệm 2: Lượng nitrogen có trong phân urê: (25x46)/100 = 11,5 kg => Lượng phân nitrat amôn cần bón: (11,5 x100)/33 = 34,8 kg 0,25

- Thí nghiệm 3: Lượng nitrogen có trong phân urê: (30x46)/100 = 13,8 kg => Lượng phân nitrat amôn cần bón: (13,8x100)/33 = 41,8 kg 0,25

1.1.c

(0,25 điểm)

- Bón đúng liều lượng.

- Bón đúng loại phân.

- Bón đúng thời điểm.

- Bón đúng phương pháp.

2-3 ý cho 0,125

1.2

(0,375 điểm)

- Đất acid mạnh sẽ chứa nhiều ion H+ trên bề mặt hạt keo đất/ và trở thành đất nghèo khoáng chất. 0,125

- Để làm giàu lại khoáng chất, cần loại bỏ các ion H+ bằng cách dùng các hợp chất kiềm tính /(bón vôi) 0,125

- Bón loại phân phù hợp để cung cấp lại các cation khoáng cho hạt keo đất lưu giữ trên bề mặt của chúng0,125

1.3

(0,25 điểm)

Cây tăng tổng hợp abscisic acid 0,125 thúc đẩy bơm K+ ra khỏi tế bào làm giảm áp suất thẩm thấu 0,125 của tế bào khí khổng.

Câu 2. (4,0 điểm)

2.2.

Giải thích vì sao người ta có thể chọn ba phương pháp: Xác định điểm bù CO2, giải phẫu lá và nhu cầu nước để phân biệt cây C3 với cây C4.

a. Chỉ tiêu sinh lý nào về ánh sáng được dùng để xếp loại các nhóm cây này? Giải thích.

b. Để đạt hiệu suất quang hợp cao cần trồng mỗi loài cây này trong những điều kiện ánh sáng như thế nào?

2.5.

2.5.1. Nghiên cứu hệ số hô hấp (RQ) ở một số đối tượng, người ta thu được bảng số liệu sau:

Đối tượng nghiên cứu	RQ
Quả táo chín	1,00
Hạt lạc nảy mầm	0,70
Thịt quả chanh	2,09

Từ bảng số liệu trên có thể rút ra kết luận gì về hệ số hô hấp?

2.5.2. Giải thích cơ sở khoa học của các nội dung sau:

a. Hô hấp có vai trò quan trọng với sự hút nước và khoáng của cây.

b. Bảo quản rau trong túi nylon đục lỗ và để trong tủ mát.

c. Ngâm hạt giống vào nước và ủ hạt trước khi gieo.

Câu

Nội dung

2.1

(0,5 điểm)

+ Đường cong II, IV ứng với thực vật C3. 0,125

+ Đường cong I, III ứng với thực vật C4. 0,125

- Giải thích:

+ Hình a: Thực vật C4 có điểm bão hòa ánh sáng cao hơn thực vật C3. 0,125

+ Hình b: Ở nhiệt độ cao, thực vật C4 có cường độ quang hợp cao hơn thực vật C3 0,125

2.2

(0,5 điểm)

- Điểm bù CO2 của thực vật C3 cao hơn C4. 0,125

- Nhu cầu nước của thực vật C3 gấp đôi C4. 0,125

- Lá cây C3 chỉ có một loại lục lạp ở tế bào mô giậu và có chứa tinh bột, 0,125 lá cây C4 có hai loại lục lạp: một loại ở tế bào mô giậu không chứa tinh bột, một loại ở tế bào bao bó mạch chứa tinh bột. 0,125

2.3

(1,25 điểm)

a. Căn cứ vào điểm bù ánh sáng để xác định loại cây. 0,125

- Cây A: Cường độ quang hợp bằng cường độ hô hấp nên CO2 thải ra và hấp thụ tương đương 0,125. Cây A là cây trung tính 0,125.

- Cây B hấp thụ CO2: Cường độ quang hợp lớn hơn cường độ hô hấp nên cây hấp thụ CO2 từ môi trường nhiều hơn thải ra 0,125. Cây B có điểm bù ánh sáng thấp, là cây ưa bóng. 0,125

- Cây C thải CO2: Cường độ hô hấp lớn hơn cường độ quang hợp nên lượng CO2 thải ra môi trường nhiều hơn hấp thụ. 0,125 Cây C có điểm bù ánh sáng cao, là cây ưa sáng. 0,125

b. Điều kiện thích hợp để trồng cây:

Cây A trồng ở mọi điều kiện ánh sáng. 0,125

Cây B trồng dưới tán cây khác, hoặc dưới bóng râm …0,125

Cây C trồng nơi quang đãng, hoặc nơi nhiều ánh sáng …0,125

2.4

(0,5 điểm)

- Sinh khối của cỏ gấu tăng cao gần gấp đôi sinh khối của lúa, chứng tỏ cỏ gấu là thực vật C4 còn lúa là thực vật C3 0,125

- Thực vật C3 có hô hấp sáng 0,125=> tiêu hao khoảng 30 - 50% sản phẩm 0,125 => sinh khối thấp, còn thực vật C4 không có hô hấp sáng => sinh khối cao hơn. 0,125

2.5

(1,25 điểm)

2.5.1. RQ thay đổi tùy thuộc bản chất của nguyên liệu hô hấp:

+ RQ = 1 thì nguyên liệu hô hấp là carbohydrate.

+ RQ < 1 thì nguyên liệu hô hấp là protein,/ acid béo/ hoặc lipid.

+ RQ > 1 thì nguyên liệu hô hấp là acid hữu cơ.

1 ý: 0,125; 2-3 ý: 0,375; 4 ý: 0,5

2.5.2.

a. Hô hấp tạo:

+ Năng lượng ATP cung cấp cho rễ hấp thụ chủ động chất khoáng. 0,125

+ Chất hữu cơ làm tăng áp suất thẩm thấu của lông hút. 0,125

- Giảm mất nước. 0,125

- Giảm hô hấp vì hô hấp làm giảm chất hữu cơ trong rau. 0,125

- Tạo điều kiện về nước và nhiệt độ thuận lợi cho hạt nảy mầm. 0,125

- Nước giúp hoạt hóa enzyme phân giải chất hữu cơ/ và là dung môi cho các phản ứng hóa sinh. 0,125

Câu 3. (2,0 điểm)

a. Hãy giải thích sự thay đổi hàm lượng CO2 và ethylene (C2H4) qua mỗi giai đoạn I, II, III.

3.3.

a. Tại sao cả hai “chiến lược” vô tính và hữu tính đều góp phần thành công trong sinh sản của thực vật?

Câu

Nội dung

3.1

(0,375 điểm)

- Hoa cúc là cây ngày ngắn (đêm dài). Chiếu sáng đèn kéo dài thời gian quang hợp => sinh trưởng tăng (chiều dài thân tăng) 0,125. Độ dài đêm ngắn lại, nhỏ hơn thời gian đêm tới hạn=> ức chế sự ra hoa. 0,125

- Hướng dương là cây trung tính, không bị ảnh hưởng bởi quang chu kỳ. /Người ta sẽ tính toán ngày gieo trồng để hoa nở đúng vào thời điểm mong muốn nên không cần chiếu sáng0,125

3.2

(1,0 điểm)

a. Giai đoạn I: quả cà chua diễn ra phân bào mạnh mẽ 0,125, sự hình thành CO2 từ hô hấp cao/ nhưng sự tổng hợp ethylene ở quả còn rất thấp 0,125

- Giai đoạn II: quả cà chua gia tăng kích thước thông qua sự sinh trưởng giãn và trưởng thành của tế bào 0,125. Sự hình thành CO2 giảm so với giai đoạn I, /tổng hợp ethylene thấp. 0,125

- Giai đoạn III: giai đoạn quả chín diễn ra quá trình phân giải các chất làm hô hấp của quả tăng, tổng hợp ethylene tăng 0,125. Hàm lượng ethylene thúc đẩy quả chín nhanh hơn, hàm lượng ethylene/ và CO2 đều tăng và giảm sau khi đạt cực đại. 0,125

b. ethylene kích thích sự chín của quả cà chua do đó cần lựa chọn các cây cà chua mang đột biến không đáp ứng/ hay không chịu tác động của ethylene. 0,125

- Các thể đột biến q, /s bị hỏng thụ thể nhận biết ethylene hoặc con đường truyền tín hiệu đáp ứng với ethylene 0,125. Quả được hình thành từ các cây mang đột biến q, s sẽ ít hoặc không bị ảnh hưởng bởi ethylene trong quá trình chín do đó bảo quản được lâu hơn so với quả của cây kiểu dại.

3.3

(0,625 điểm)

* Sinh sản hữu tính:

+ Sinh ra tính biến dị di truyền tạo lợi thế trong môi trường không ổn định. 0,125

+ Ưu việt về sự phát tán hạt cứng. 0,125

* Sinh sản vô tính:

+ Có ưu việt trong môi trường ổn định vì các cá thể cây riêng biệt đã rất phù hợp với môi trường sẽ chuyển toàn bộ gene cho con cái. 0,125

+ Con cái ít non yếu hơn cây mầm của sinh sản hữu tính. 0,125

- Chuối không hạt sinh sản bằng hình thức vô tính.

- Các cây sinh sản vô tính không có tính đa dạng di truyền 0,125 nên khả năng chống lại dịch bệnh kém.

Câu 4. (4,0 điểm)

4.3.

a. Những phản ứng nào xảy ra khi máu về tim nhiều làm tăng áp lực trong tâm nhĩ?

Hãy trả lời và giải thích các câu hỏi dưới đây. Trong hai loài cá I và II,

a. loài nào sống ở vùng nước chảy nhanh hơn?

b. loài nào có tốc độ trao đổi chất thấp hơn?

c. loài nào đặc trưng bằng hàm lượng hemoglobin trên một đơn vị thể tích máu cao hơn? Giả sử hai loài có mức tiêu thụ O2 như nhau.

d. loài nào sống ở vùng nước sâu hơn?

e. loài nào sống ở vùng nước có nồng độ muối thấp hơn?

f. loài nào thường thở trong không khí (ở phía trên mặt nước), loài nào chỉ thở bằng mang ở trong nước?

Câu

Nội dung

4.1

(0,375 điểm)

- Tế bào niêm mạc dạ dày tạo ra acid HCl bằng cách có một số bơm H+ 0,25(bơm proton) và một số khác bơm Cl– vào trong dạ dày để các ion này kết hợp với nhau tạo ra HCl trong dịch vị dạ dày.

- Nếu vì lý do nào đó việc tiết các ion này tăng lên quá mức sẽ khiến cho dạ dày bị dư thừa acid và bị loét. Do vậy, chúng ta có thể dùng thuốc ức chế các bơm proton trên màng sinh chất 0,125 để giảm bớt acid của dạ dày.

4.2

(0,625điểm)

- Khi tâm thất co tạo áp suất máu cao hơn 0,125 nên hầu hết các cơ quan nhận được máu nhiều hơn so với khi tâm thất giãn. Trong khi đó lúc tâm thất co, các sợi cơ tim ép vào thành các động mạch vành 0,25 (mạch nuôi tim) ở tim nên máu vào tim ít hơn.

- Khi tâm thất giãn, máu có xu hướng dội lại tim ở gốc động mạch chủ cũng là nơi xuất phát của động mạch vành tim 0,125. Lúc đó cơ tim giãn nên không gây cản trở việc cung cấp máu cho tim 0,125 vì thế lượng máu vào động mạch vành nuôi tim nhiều hơn so với khi tâm thất co.

4.3

(1,875điểm)

- Tăng áp lực trong tâm nhĩ sẽ gây tăng nhịp tim 0,125 và lực co tim 0,125 bằng phản xạ Bainbridge (phản xạ làm tăng nhịp tim)/ do các thụ thể giãn của tâm nhĩ báo về trung khu điều hòa tim mạch. 0,125

- Tăng áp lực trong tâm nhĩ còn gây:

+ tăng tiết ANF (ANF giúp thận tăng tiết natri=> natri tăng) 0,125

+ và tăng ANP(ANP: giảm tái hấp thu natri dẫn đến tăng tiết natri giúp huyết áp giảm về mức bình thường). 0,125

+ ANF gây

giảm angiotensin dẫn đến giảm huyết áp 0,125 (angiotensin gây co mạch tăng huyết áp),

giảm aldosteron => giảm tái hấp thu Na+ 0,125 (aldosteron tăng tái hấp thu natri =>duy trì lượng natri trong thận),

và giảm ADH => tăng tiết nước tiểu 0,125 (ADH chống lợi tiểu hay chống bài tiết nước tiểu ở thận),

=> làm giảm tái hấp thu Na+ và nước ở ống thận/, tăng bài tiết nước tiểu 0,125, giảm huyết áp. 0,125

- Khi van tổ chim hẹp, lượng máu được tống ra khỏi tâm thất trái trong giai đoạn tâm thu giảm 0,125 gây giảm huyết áp tâm thu dẫn đến huyết áp kẹt.0,125

- Huyết áp kẹt làm giảm áp lực bơm máu,/ tuần hoàn máu giảm 0,125, dễ gây phì đại tâm thất trái 0,125 dẫn đến suy tim 0,125

4.4

(1,125điểm)

a. Loài II sống ở vùng nước chảy nhanh hơn./ Do vùng nước chảy nhanh hơn có nồng độ (phân áp) O2 cao hơn nên ái lực Hb với O2 thấp hơn. 0,125

b. Loài I có tốc độ trao đổi chất thấp hơn./ Do tốc độ trao đổi chất thấp tiêu thụ ít O2 và thải ít CO2 trong máu nên ái lực Hb với O2 cao hơn. 0,125

c. Loài I đặc trưng bằng hàm lượng hemoglobin trên một đơn vị thể tích máu cao hơn./ Do hai loài có mức tiêu thụ O2 như nhau, loài có hàm lượng hemoglobin trên một đơn vị thể tích máu cao sống ở môi trường có hàm lượng O2 thấp hơn. 0,125 Do đó ái lực Hb với O2 cao hơn. 0,125

d. Loài I sống ở vùng nước sâu hơn./ Do vùng nước sâu hơn có nồng độ O2 thấp hơn, ái lực Hb với O2 cao hơn. 0,125

e. Loài II sống ở vùng nước có nồng độ muối thấp hơn./ Do vùng có nồng độ muối thấp hơn có nồng độ O2 cao hơn 0,125 nên ái lực Hb với O2 thấp hơn. 0,125

f. Loài II thường thở trong không khí./ Do nồng độ O2 trong không khí cao hơn nên ái lực Hb với O2 thấp hơn. 0,125 Loài I hít thở bằng mang. Do hít thở bằng mang trong môi trường nước có nồng độ O2 thấp hơn nên ái lực Hb với O2 cao hơn 0,125

Câu 5. (4,0 điểm)

5.1

a. Bảng dưới thể hiện sự có mặt và vắng mặt của ba chất A, B, C khác nhau ở một số vị trí quan trọng của cơ thể trưởng thành khỏe mạnh.

Vị trí	A	B	C
Tiểu động mạch đến	Có	Có	Có
Ống lượn xa	Không	Có	Không
Nang Bowman	Không	Có	Có

Hãy cho biết mỗi chất A, B, C tương ứng với chất nào sau đây. Giải thích.

(1) Protein.

(2) Glucose.

(3) Urea.

(4) Amino acid.

b. Ba loại thuốc A, B và C có tác dụng khác nhau đối với cơ thể:

- Thuốc A gây co động mạch thận.

- Thuốc B ức chế đồng vận chuyển Na+ và Cl- trên nhánh lên quai Henle.

- Thuốc C gây ức chế bơm Na - H ở tế bào thận.

a. pH máu của nhóm học sinh thí nghiệm khi ở trên đỉnh núi có giảm đi so với khi ở chân núi không? Giải thích.

b. pH nước tiểu của nhóm học sinh thí nghiệm ở thời điểm trước khi xuống so với thời điểm khi mới lên đỉnh núi thay đổi như thế nào? Giải thích.

Hãy cho biết mẫu nào trong 6 mẫu xét nghiệm (từ A đến F) tương ứng với mỗi bệnh nhân được chẩn đoán một bệnh dưới đây và giải thích.

a. Bệnh nhân bị nhược năng tuyến yên dẫn đến giảm tiết hormone tuyến yên.

b. Bệnh nhân bị nhược năng tuyến giáp dẫn đến giảm tiết hormone tuyến giáp.

c. Bệnh nhân bị giảm nhạy cảm của thụ thể với thyroxine ở tuyến yên.

d. Bệnh nhân bị tăng nhạy cảm của thụ thể với TSH ở tuyến giáp.

Câu

Nội dung

5.1

(1,5 điểm)

- A là protein 0,125 vì chất này không đi qua được màng lọc ở cầu thận nên chỉ có trong tiểu động mạch đến. 0,125

- B là urea 0,125 vì chất này được thải ra theo nước tiểu nên có mặt ở cả ba nơi. 0,125

- C là glucose /và amino acid 0,125 vì 2 chất này đi qua màng lọc ở cầu thận nhưng sau đó được tái hấp thu ở ống lượn gần 0,125

- Thuốc A làm giảm áp suất lọc ở cầu thận, gây tăng tiết aldosterone (duy trì lượng natri trong thận),/tăng tái hấp thu Na+ kèm nước dẫn đến tăng thể tích máu 0,125-> tăng huyết áp /và giảm lượng nước tiểu. 0,125

- Thuốc B gây giữ Na+ và Cl- trong dịch lọc trong nhánh lên quai Henle (quai Henle giúp thu hồi nước và natriclorua làm cô đặc nước tiểu). Hai ion này mất theo nước tiểu kéo theo nước 0,125 -> nước tiểu tăng /và huyết áp giảm. 0,125(không giữ được 2 ion này do 2 ion này bị giảm vào quai Henle mà quai Henle giúp giữ ion này nên 2 ion này mất theo nước tiểu)

- Thuốc C ức chế bơm Na - H làm giảm tái hấp thu Na+ ở ống thận, giảm Na+ trong máu giảm huyết áp 0,125. Na+ mất theo nước tiểu kéo theo nước -> tăng khối lượng nước tiểu.0,125

5.2

(1,0điểm)

- Không, 0,125 vì: giá trị pH máu thường được kiểm soát chặt chẽ 0,125 và ít khi có dao động lớn

- Nếu có thay đổi, pH máu của nhóm học sinh thí nghiệm khi ở trên núi cao hơn so với thời điểm ở chân núi, 0,125 do:

+ Phân áp khí O2 ở đỉnh núi thấp 0,125 kích thích các thụ thể hóa học ở xoang động mạch cảnh và cung động mạch chủ. Xung thần kinh theo dây thần kinh cảm giác làm hoạt hóa trung khu hô hấp ở hành não dẫn đến tăng cường nhịp hô hấp 0,125

+ Nhịp hô hấp tăng làm tăng thông khí dẫn đến giảm hàm lượng CO2 trong phế nang. Do đó, hàm lượng CO2 máu giảm 0,125

(vì CO2 khuếch tán ra phế nang nhiều hơn). Kết quả là nồng độ H+ trong máu giảm, /nên pH máu tăng.

- pH trong nước tiểu của nhóm học sinh thí nghiệm ở thời điểm trước khi xuống là cao hơn so với thời điểm ngay khi mới lên núi, 0,125

do: sau một thời gian tăng nhịp hô hấp → CO2 trong máu giảm

nên pH máu tăng =>thải một số chất kiềm tính 0,125

(ví dụ: HCO3- qua ống thận để giúp giảm pH máu) => tăng pH nước tiểu.

5.3

(1,5 điểm)

– Tương ứng với mẫu E. 0,125

- Vì nhược năng tuyến yên(tiết TSH) → giảm tiết TSH → giảm kích thích tuyến giáp tiết thyroxine → giảm nồng độ thyroxine 0,125 → giảm ức chế ngược lên vùng dưới đồi(tiết TRH) → vùng dưới đồi tăng tiết TRH (tương ứng mẫu E) 0,125.

b. – Tương ứng với mẫu B. 0,125

- Vì nhược năng tuyến giáp(tiết thyroxine) → giảm tiết thyroxine → giảm ức chế ngược lên tuyến yên tăng tiết TSH 0,125, giảm ức chế ngược lên vùng dưới đồi → tăng tiết TRH 0,125 (tương ứng mẫu B).

c. – Tương ứng với mẫu D. 0,125

- Vì giảm nhạy cảm của thụ thể với thyroxine ở tuyến yên → thyroxine không ức chế ngược được tuyến yên → tuyến yên tăng tiết TSH → kích thích tuyến giáp tăng tiết thyroxine 0,125 → tăng ức chế ngược lên vùng dưới đồi → TRH giảm 0,125 (tương ứng mẫu D).

d. – Tương ứng với mẫu C 0,125 .

- Vì tăng nhạy cảm của thụ thể với TSH ở tuyến giáp → tuyến giáp tăng tiết thyroxine → tăng ức chế ngược lên tuyến yên => giảm tiết TSH 0,125 , tăng ức chế ngược lên vùng dưới đồi → giảm tiết TRH 0,125 (tương ứng mẫu C).

Câu 6. (4,0 điểm)

6.1. Các giai đoạn phát triển của bướm và ếch thể hiện khía cạnh tiến hóa thích nghi như thế nào?

Hãy trả lời các câu hỏi sau:

b. Chất X có tác động làm giảm sự giải phóng GABA vào khe synapse. Biết rằng, sự gắn GABA lên thụ thể màng sau synapse làm tăng phân cực màng. Giả sử màng sau synapse đang chịu tác động của GABA (có thụ thể tiếp nhận GABA chưa được bão hòa), bổ sung X sẽ làm giảm mức hoạt động kênh ion ở trạng thái nào sau đây: I, II, III (Hình 6.1)? Giải thích.

c. Biết rằng, giá trị đảo cực tối đa tỉ lệ thuận với mức hoạt hóa kênh Ca2+ ở màng trước synapse.

6.3.

a. Nếu một người bị hỏng thụ thể progesteron và estrogen ở các tế bào niêm mạc tử cung thì có xuất hiện chu kì kinh nguyệt hay không? Khả năng mang thai của người này như thế nào?

b. Hãy giải thích vì sao khi phụ nữ dùng thuốc tránh thai thì:

- Không có hiện tượng trứng chín và rụng trứng.

- Vẫn có kinh nguyệt đều đặn.

Câu

Nội dung

6.1

(1,25

điểm)

- Các giai đoạn phát triển của bướm thể hiện khía cạnh tiến hóa thích nghi:

+ Sâu bướm có bộ hàm khỏe để ăn lá cây/ ống tiêu hóa có đầy đủ các enzyme tiêu hóa lá cây 0,125, nhiều chân để bám vào lá cây và di chuyển từ vị trí này sang vị trí khác 0,125,

+ Nhộng là giai đoạn chuyển đổi mạnh về cấu tạo bên trong cơ thể sâu bướm 0,125, là giai đoạn trung gian chuyển đổi sâu thành bướm. Vỏ nhộng bảo vệ sâu bướm tránh tác động của các tác nhân bên ngoài 0,125

+ Bướm trưởng thành: đôi cánh giúp bướm bay lượn để kiếm thức ăn 0,125, thực hiện chức năng sinh sản 0,125

- Các giai đoạn phát triển của ếch thể hiện khía cạnh tiến hóa thích nghi:

+ Nòng nọc có cấu tạo và hình thái thích nghi với môi trường nước, có đôi mang ngoài thực hiện chức năng trao đổi khí 0,125, đuôi hình mái chèo để bơi trong nước 0,125

+ Ếch có cấu tạo và hình thái thích nghi với môi trường trên cạn: phổi và da ẩm ướt thực hiện trao đổi khí với không khí 0,125. Bốn chi giúp di chuyển, lưỡi có cấu tạo phù hợp với hoạt động bắt côn trùng 0,125.

6.2

(1,875

điểm)

a. Giai đoạn mất phân cực (khử cực) 0,125 và đảo cực 0,125

- Vì ở 2 giai đoạn này điện thế màng thay đổi do tăng dòng Na+ đi vào tế bào 0,125

- Trạng thái (III) 0,125

- Vì GABA làm tăng phân cực chứng tỏ làm tăng dòng K+ đi ra 0,125. Chất X ức chế giải phóng GABA nên làm giảm dòng K+ đi ra 0,125

* Điều kiện P:

- Tăng tiết H+ 0,125

- Vì P làm tăng giá trị đảo cực tối đa ở sợi sau hạch đối giao cảm => tăng hoạt hóa kênh Ca2+ ở chùy xinap 0,125 => tăng giải phóng acetylcholine từ dây đối giao cảm tác động đến tế bào viền thành dạ dày0,125 => tăng kích thích tế bào viền tiết H+ 0,125

* Điều kiện Q:

- Lượng máu đến ruột non tăng 0,125

- Vì Q làm giảm giá trị đảo cực tối đa sợi sau hạch dây giao cảm => giảm hoạt hóa kênh Ca2+ ở chùy xinap 0,125 => giảm giải phóng chất dẫn truyền thần kinh giao cảm (Noradrenaline) 0,125 => giảm co động mạch/tiểu động mạch ruột non => giảm sức cản dòng máu 0,125=> tăng lượng máu tới ruột non 0,125

6.3

(0,875 điểm)

a. - Tử cung của người này không đáp ứng với estrogen và progesteron (estrogen và progesteron kích thích niêm mạc tử cung dày lên)

→ không dày lên và cũng không bong ra → không có chu kì kinh nguyệt. 0,125

- Người này không có khả năng mang thai 0,125 do niêm mạc tử cung không dày lên → trứng không thể làm tổ trong tử cung; hoặc nếu trứng làm tổ được cũng khó phát triển thành phôi do thiếu chất dinh dưỡng, dễ bị sẩy thai. 0,125

- Không có trứng chín và rụng do: Thành phần thuốc tránh thai là progesteron hoặc progesteron và estrogen 0,125. Các hooc môn này có tác dụng điều hoà ngược âm tính lên vùng dưới đồi, tuyến yên → Vùng dưới đồi ngừng tiết GnRH, tuyến yên ngừng tiết FSH, LH 0,125

- Progesteron và estrogen có trong thuốc tránh thai vẫn kích thích sự dày lên của niêm mạc tử cung 0,125. Trong những ngày người phụ nữ uống đến những viên thuốc không có progesteron và estrogen thì nồng độ 2 hormone này giảm đột ngột → niêm mạc tử cung bong ra → có chu kì kinh nguyệt. 0,125

- Hết -

Bài 1: Khái quát về trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng

2025-12-19T16:24:00.000+07:00

Yêu cầu cần đạt:

Phân tích được vai trò của trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng đối với sinh vật.
Nếu được các dấu hiệu đặc trưng của trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng.
Mô tả chính xác các giai đoạn chuyển hoá năng lượng trong sinh giới.
Trình bày được mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở tế bào và cơ thể.
Nếu được các phương thức trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng.
Phân tích được vai trò của sinh vật tự dưỡng trong sinh giới.

TÓM TẮT NỘI DUNG LÝ THUYẾT

1. Quá trình trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong sinh giới

1.1. Các phương thức trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng

Trong sinh giới, tuỳ theo nhóm sinh vật có thể sử nguồn năng lượng ánh sáng (chủ yếu là ánh sáng mặt trời) hay năng lượng hoá học. Sinh vật tiến hành trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng theo 2 phương thức khác nhau:

Tự dưỡng: gặp ở nhóm sinh vật tự tổng hợp các chất hữu cơ từ chất vô cơ, tuỳ theo nguồn năng lượng sử dụng mà được chia thành nhóm quang tự dưỡng hay hóa tự dưỡng.
Dị dưỡng: là nhóm sinh vật chỉ có khả năng tổng hợp các chất hữu cơ từ các chất hữu cơ có sẵn, được chia thành quang dị dưỡng và hoá dị dưỡng.

Bảng 1.1: Các phương thức trao đổi chất và năng lượng của sinh vật

STT	Phương thức	Nguồn năng lượng	Nguồn carbon	Đối tượng
1.	Tự dưỡng	Quang tự dưỡng	Ánh sáng	CO₂
		Hoá tự dưỡng	Chất vô cơ	CO₂
2.	Dị dưỡng	Quang dị dưỡng	Ánh sáng	Chất hữu cơ
		Hoá dị dưỡng	Chất hữu cơ	Chất hữu cơ

Nhóm tự dưỡng đóng vai trò là sinh vật sản xuất, cung cấp nguyên liệu và năng lượng cho các sinh vật dị dưỡng. Sinh vật dị dưỡng được chia thành:

Sinh vật tiêu thụ: ăn sinh vật khác → biến đổi chất hữu cơ từ dạng này sang dạng khác.
Sinh vật phân giải: ăn mùn bã hữu cơ → biến đổi chất hữu cơ thành chất vô cơ.

1.2. Các giai đoạn của quá trình chuyển hoá năng lượng

Quá trình chuyển hoá năng lượng được chia thành 3 giai đoạn (Hình 1.1):

Giai đoạn tổng hợp: sinh vật chuyên hóa quang năng thành hóa năng tích lũy trong các liên kết hóa học ở các phân tử hữu cơ, chủ yếu nhờ quá trình quang hợp.
Giai đoạn phân giải: hô hấp biến dồi năng lượng trong các phân tử lớn thành năng lượng tích lũy trong các phân tử nhỏ và dễ sử dụng, chủ yếu là ATP.
Giai đoạn huy động năng lượng: ATP sinh ra từ hô hấp sử dụng cho hoạt động sống như: tổng hợp các chất, vận động, sinh sản,...

Tất cả các dạng năng lượng khác nhau cuối cùng đều chuyển thành nhiệt năng $\rightarrow$ giải phóng ra môi trường ngoài.

2. Các dấu hiệu đặc trưng của trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở sinh vật

Hình 1.1. Sơ đồ các giai đoạn chuyển hoá năng lượng trong sinh giới (Phạm Văn Lập \& ctv, 2023)

Thu nhận các chất từ môi trường và vận chuyển các chất trong cơ thể.
Thực vật lấy chất khoáng, $\mathrm{O}{2}, \mathrm{CO}{2}$, nước và năng lượng ánh sáng, vận chuyển các chất nhờ hệ thống mạch dẫn.
Động vật lấy thức ăn, nước và $\mathrm{O}_{2}$, vận chuyển các chất nhờ hệ tuần hoàn.
Biến đổi các chất và chuyển hóa năng lượng:
Quá trình tổng hợp: từ các chất đơn giản $\rightarrow$ thành chất phức tạp, tích lũy năng lượng.
Quá trình phân giải: từ các chất phức tạp $\rightarrow$ thành chất đơn giản, giải phóng năng lượng.
Thái các chất ra môi trường
Điều hoà: quá trình chuyển hoá vật chất và năng lượng được thực hiện dựa trên nhu cầu của cơ thể, được điều hòa thông qua hormone hoặc hoạt động của hệ thần kinh (chỉ có ở động vật).

3. Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở cấp độ tế bào và cơ thể

Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở tế bào là nền tảng cho trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng giữa cơ thể với môi trường.

Các chất dinh dưỡng được cơ thể hấp thu $\rightarrow$ chuyển đến các tế bào. Tại tế bào, một số các chất

Hình 1.2: Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở cấp độ tế bào và cơ thể (Tống Xuân Tám \& ctv, 202

tham gia vào quá trình tổng hợp $\rightarrow$ tạo chất hữu cơ xây dựng cơ thể và dự trữ năng lượng, một số khác được phân giải để giải phóng năng lượng cung cấp cho các hoạt động sống. Các chất thải được tập trung lại và giải phóng ra ngoài (Hình 1.2).

4. Vai trò của quá trình trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng

Nhờ quá trình trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng, sinh vật mới có thể tồn tại và phát triển.

Sinh vật lấy nguyên liệu để hình thành chất sống $\rightarrow$ cấu tạo nên cơ thể.
Cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống như: vận động, cảm ứng, sinh trưởng, phát triển và sinh sản,...
Bài tiết các chất thải, chất độc ra khỏi cơ thể $\rightarrow$ đảm bảo hoạt động sống diễn ra bình thường.

# CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN

# 1. Quá trình trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong sinh giới

Câu 1: Dạng năng lượng được giải phóng và trả lại cho môi trường từ sinh vật là

A. nhiệt năng.

B. quang năng.

C. hóa năng.

D. ATP.

Câu 2: Quá trình chuyển hóa năng lượng trong sinh giới ở sinh vật không có giai đoạn nào sau đây?

A. Giai đoạn tổng hợp.

B. Giai đoạn phân giải.

C. Giai đoạn huy động năng lượng.

D. Giai đoạn tái sinh năng lượng.

Câu 3: Trong quá trình chuyển hóa năng lượng của sinh giới, năng lượng chủ yếu được huy động để phục vụ cho các hoạt động sống của sinh vật là

A. nhiệt năng.

B. quang năng.

D. ATP.

C. hóa năng trong chất hữu cơ.

Câu 4: Trong quá trình chuyển hóa năng lượng của sinh giới, năng lượng được sinh vật huy động không nhằm mục đích nào sau đây?

A. Tổng hợp các chất.

B. Sinh trưởng, phát triển và sinh sản.

C. Vận động và cảm ứng.

D. Trả lại cho môi trường.

Câu 5: Trong sinh giới, sinh vật dị dưỡng được xếp vào nhóm sinh vật nào sau đây?

A. Sinh vật sản xuất

B. Sinh vật tiêu thụ

C. Sinh vật sản xuất và sinh vật tiêu thụ

D. Sinh vật tiêu thụ và sinh vật phân giải

Câu 6: Trong quá trình chuyển hóa năng lượng của sinh giới, dạng năng lượng nào sau đây được động vật sử dụng ở giai đoạn tổng hợp?

A. Năng lượng mặt trời (quang năng).

B. Năng lượng hạt nhân.

C. Hóa năng sẵn có trong thức ăn.

D. Nhiệt năng của môi trường.

Câu 7: Trong phương thức quang dị dưỡng, nguồn carbon và nguồn năng lượng được sinh vật lấy từ đâu?

A. Nguồn carbon từ $\mathrm{CO}_{2}$, nguồn năng lượng từ ánh sáng.

B. Nguồn carbon từ $\mathrm{CO}_{2}$, nguồn năng lượng từ chất hữu cơ.

C. Nguồn carbon từ chất hữu cơ, nguồn năng lượng từ ánh sáng.

D. Nguồn carbon từ chất vô cơ, nguồn năng lượng từ ánh sáng.

Câu 8: Khi nói về các phương thức trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng, phát biểu nào sau đây sai?

A. Có hai phương thức trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng là tự dưỡng và dị dưỡng.

B. Tự dưỡng là phương thức sinh vật có khả năng tự tổng hợp được chất hữu cơ từ chất vô cơ của môi trường.

C. Dị dưỡng là phương thức sinh vật lấy chất hữu cơ có sẵn để tiến hành trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng.

D. Thực vật là nhóm sinh vật duy nhất có khả năng trao đổi chất và chuyển hoả năng lượng theo phương thức quang tự dưỡng.

Câu 9: Trong giai đoạn phân giải, năng lượng trong các hợp chất hữu cơ

A. được giải phóng hoàn toàn thành nhiệt.

B. được tích lũy toàn bộ trong ATP.

C. được giải phóng thành nhiệt và tích lũy trong ATP.

D. trả lại môi trường dưới dạng quang năng.

Câu 10: Giai đoạn tổng hợp trong quá trình chuyển hóa năng lượng của sinh giới có đặc điểm nào sau đây?

A. Động vật có khả năng nhận năng lượng trực tiếp từ ánh sáng mặt trời để tổng hợp chất hữu cơ.

B. Quang năng được chuyển hóa thành hóa năng trong các hợp chất hữu cơ thông qua quá trình quang hợp.

C. Tất cả các sinh vật tự dưỡng đều có khả năng tổng hợp chất hữu cơ từ $\mathrm{CO}_{2}$, nước và nguồn năng lượng từ ánh sáng mặt trời.

D. Chỉ có thực vật mới có giai đoạn tổng hợp, còn động vật thì không có giai đoạn này.

2. Các dấu hiệu đặc trưng của trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở sinh vật

Câu 11: Ở thực vật, quá trình nào sau đây được xem là quá trình đồng hóa?

A. Hấp thụ khoáng

B. Hô hấp

C. Quang hợp

D. Thoát hơi nước

Câu 12: Ở động vật, quá trình đào thải các chất ra khỏi cơ thể được thực hiện qua hệ cơ quan nào sau đây?

A. Hệ tuần hoàn

B. Hệ thần kinh

C. Hệ vận động

D. Hệ bài tiết

Câu 13: Phương thức trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng nào sau đây sử dụng chất hữu cơ làm nguồn năng lượng và nguồn carbon?

A. Quang tự dưỡng

B. Quang dị dưỡng

C. Hóa tự dưỡng

D. Hóa dị dưỡng

Câu 14: Quá trình điều hòa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật chủ yếu dựa vào

A. nguồn vật chất và năng lượng của môi trường.

B. nhu cầu về vật chất và năng lượng của sinh vật.

C. kích thước của cơ thể sinh vật.

D. đặc điểm môi trường sống của sinh vật.

Câu 15: Đồng hóa là quá trình

A. tổng hợp các chất hữu cơ phức tạp từ các chất đơn giản và giải phóng năng lượng.

B. tổng hợp các chất hữu cơ phức tạp từ các chất đơn giản và tích lũy năng lượng.

C. phân giải các chất hữu cơ phức tạp thành các chất đơn giản và giải phóng năng lượng.

D. phân giải các chất hữu cơ phức tạp thành các chất đơn giản và tích lũy năng lượng.

Câu 16: Quá trình dị hóa có đặc điểm nào sau đây?

A. Tổng hợp chất hữu cơ phức tạp từ chất vô cơ.

B. Sử dụng các chất vô cơ để hình thành các chất hữu cơ.

C. Giải phóng năng lượng từ các liên kết hóa học của chất hữu cơ.

D. Biến đổi năng lượng ánh sáng mặt trời thành hóa năng trong chất hữu cơ.

Câu 17: Khi nói về các dấu hiệu đặc trưng của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng, phát biểu nào sau đây đúng?

A. Thực vật lấy các chất từ môi trường nhưng không có quá trình bài tiết các chất ra khỏi cơ thể.

B. Quá trình điều hòa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng chỉ xảy ra ở động vật mà không có ở thực vật.

C. Quá trình vận chuyển các chất từ bộ phận này đến bộ phận khác để đáp ứng nhu cầu của cơ thể xảy ra ở cả động vật và thực vật.

D. Quá trình đồng hóa các chất chỉ xảy ra ở sinh vật tự dưỡng mà không xảy ra ở sinh vật dị dưỡng. Câu 18: Một số dấu hiệu đặc trưng của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật và các ví dụ tương ứng được cho trong bảng sau đây:

| Dấu hiệu đặc trưng | Ví dụ |

| :--: | :--: |

| 1. Thu nhận các chất từ môi trường | a. Trong cơ thể người, máu vận chuyển $\mathrm{O}_{2}$ và các chất dinh dưỡng đến từng tế bào. |

| 2. Biến đổi các chất và chuyển hóa năng lượng | b. Tiết mồ hôi và đào thải các chất độc hại ra khỏi cơ thể |

| 3. Vận chuyển các chất trong cơ thể | c. Phân giải các chất hữu cơ trong hô hấp để tạo năng lượng cho các hoạt động sống của tế bào. |

| 4. Đào thải các chất ra môi trường | d. Rễ cây hút nước và khoáng từ đất. |

| 5. Quá trình điều hòa | e. Trong điều kiện khô hạn ở sa mạc, thực vật chủ động đóng khí khổng vào ban ngày để tránh mất nước. |

Trong các tổ hợp ghép sau đây, tổ hợp ghép đúng nhất là

A. 1-d, 2-b, 3-a, 4-c và 5 e .

B. 1-e, 2-c, 3-d, 4-b và 5 a .

C. 1-d, 2-c, 3-a, 4-b và 5 e .

D. 1-a, 2-c, 3-d, 4-b và 5 e .

Câu 19: Trường hợp nào sau đây là ví dụ về quá trình điều hòa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ơ người?

A. Khi lượng đường glucose trong máu tăng cao, tuyển tụy sẽ tiết insulin để đưa hàm lượng glucose về chỉ số ổn định.

B. Trong tế bào, glucose bị phân giải thành $\mathrm{CO}_{2}$ và $\mathrm{H}_{2} \mathrm{O}$, đồng thời giải phóng năng lượng cần thiết cho các hoạt động sống.

C. Máu vận chuyển các chất dinh dưỡng từ hệ tiêu hóa và $\mathrm{O}_{2}$ từ hệ hô hấp đến cung cấp cho các tế bào trong cơ thể.

D. Động vật lấy các chất dinh dưỡng từ môi trường ngoài thông qua hệ tiêu hóa và lấy $\mathrm{O}_{2}$ thông qua hệ hô hấp.

# 3. Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở cấp độ tế bào và cơ thể

Câu 20: Tất cả các cơ thể sống đều là hệ thống mở vì

A. có quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng.

B. không có quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng.

C. có quá trình trao đổi chất mà không có quá trình chuyển hóa năng lượng.

D. có quá trình chuyển hóa năng lượng mà không có quá trình trao đổi chất.

Câu 21: Khi nói về mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở cấp độ tế bào và cơ thể, phát biểu nào sau đây đúng?

A. Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở cấp độ tế bào độc lập với trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở cơ thể sinh vật.

B. Trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở cơ thể sinh vật là nền tảng cho quá trình trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở cấp độ tế bào.

C. Trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở cơ thể sinh vật xảy ra thì trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở tế bào không xảy ra và ngược lại

D. Trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong tế bào là nền tảng cho quá trình trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng giữa cơ thể với môi trường ngoài.

## 4. Vai trò của trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng

Câu 22: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật?

A. Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng là hai quá trình độc lập với nhau trong cơ thể sống.

B. Một số sinh vật có thể tồn tại mà không cần quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng.

C. Vật chất và năng lượng được sinh vật lấy vào cơ thể và tái sử dụng nhiều lần.

D. Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng giúp sinh vật tồn tại và phát triển.

Câu 23: Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật không có vai trò nào sau đây?

A. Cung cấp nguyên liệu cho quá trình hình thành chất sống của cơ thể.

B. Cung cấp năng lượng cần thiết cho mọi hoạt động sống của tế bào và cơ thể.

C. Giúp bài tiết các chất thải và chất độc hại ra môi trường bên ngoài.

D. Giúp cho sinh vật thích nghi với mọi điều kiện sống của môi trường.

## CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM ĐÚNG SAI

Câu 1: Hình bên mô tả sơ đồ chuyển hóa năng lượng trong sinh giới. Hãy cho biết mỗi nhân định sau đây là đúng hay sai?

$\qquad$ a. Giai đoạn I là giai đoạn tổng hợp, vai trò chủ yếu thuộc về thực vật.

b. Giai đoạn II là giai đoạn huy động năng lượng ATP, sử dụng cho hoạt động sống.

c. Giai đoạn III sử dụng ATP để phân giải các chất phục vụ cho hoạt động sống của sinh vật

d. dầu (?) trên hình là năng lượng dạng nhiệt, sinh ra từ quá trình trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng.

Câu 2: Sơ đồ bên mô tả mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở cấp độ tế bào và cấp độ cơ thể được. Hãy cho biết mỗi nhận định sau đây là đúng hay sai?

a. Một số chất dinh dưỡng được cơ thể hấp thu và chuyển đến tế bào có thể tham gia quá trình tổng hợp hoặc phân giải.

b. Bài tiết chất thái chỉ xảy ra ở cấp độ cơ thể mà không xảy ra ở cấp độ tế bào.

c. Nhờ quá trình đồng hoá tạo chất hữu cơ dự trữ nên tế bào có thể ngừng trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong một thời gian dài.

d. Trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở tế bào là nền tảng cho trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng giữa cơ thể với môi trường.

Câu 3: Khi nói về điều hòa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật, mỗi phát biểu sau đây đúng hay sai?

a. Động vật điều hòa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng chỉ thông qua hệ thần kinh.

b. Thực vật không có hệ thần kinh nên không có quá trình điều hòa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng.

c. Nhờ có quá trình điều hòa mà vật chất và năng lượng được điều chỉnh phù hợp với nhu cầu của cơ thể sinh vật.

d. Điều hòa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật được thực hiện thông qua cơ chế tác động của hormone hoặc hệ thần kinh.

Câu 4: Hình bên mô tả quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong sinh giới. Các chữ số $1,2,3$ chú thích cho các nhóm sinh vật khác nhau trong sinh giới gồm nhóm sinh vật sản xuất, nhóm sinh vật tiêu thụ, nhóm sinh vật phân giải. Phân tích hình và xác định đúng hay sai cho mỗi nhận định sau đây.

a. (1) là nhóm sinh vật sản xuất, bao gồm sinh vật tự dưỡng và sinh vật dị dưỡng.

b. (2) là sinh vật tiêu thụ và (3) là sinh vật phân giải.

c. (2) và (3) đều thuộc nhóm sinh vật dị dưỡng.

d. Năng lượng được giải phóng và trả lại môi trường từ các

nhóm sinh vật là nhiệt năng.

Câu 5: Phương thức trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở sinh vật rất đa dạng tuỳ vào từng nhóm sinh vật. Hãy cho biết mỗi phát biểu sau đây là đúng hay sai khi nói về phương thức tự dưỡng?

a. Phương thức tự dưỡng gồm quang tự dưỡng và hóa tự dưỡng.

b. Nguồn carbon trong phương thức tự dưỡng lấy từ $\mathrm{CO}_{2}$ và chất hữu cơ.

c. Thực vật, tảo và vi khuẩn lam là các sinh vật quang tự dưỡng.

d. Hóa tự dưỡng sử dụng nguồn năng lượng từ quá trình oxi hóa các chất vô cơ.

Câu 6: Một nghiên cứu thực hiện trên chuột nhằm điều tra việc hạn chế tiêu thụ năng lượng ảnh hưởng đến như thế nào đến tuổi thọ của con người (nghiên cứu tuổi thọ trên mô hình chuột). Hai nhóm chuột thí nghiệm được cho ăn với chế độ tương tự của con người. Nhóm chuột đổi chứng được cho ăn bình thường, đủ năng lượng, trong

khi chuột thí nghiệm được cho ăn ít hơn $50 \%$ so với nhóm đối chứng. Dựa vào biểu đồ hãy cho biết mỗi kết luận sau đây là đúng hay sai?

a. Phần trăm sống của nhóm chuột đổi chứng bắt đầu giảm sau 200 ngày thực hiện thí nghiệm.

b. Phần trăm sống ở nhóm chuột thí nghiệm bằng 0 tại ngày thực hiện thí nghiệm thứ 1500 .

c. Lượng năng lượng trong thức ăn giảm làm tăng tuổi thọ của chuột.

d. Dựa vào kết quả thí nghiệm này, con người nên giảm năng lượng trong bữa ăn hàng ngày để tăng tuổi thọ.

Câu 7: Sơ đồ bên mô tả dòng năng lượng trong các hệ sinh thái trên trái đất. Phân tích sơ đồ và xác định đúng hay sai cho mỗi nhận định sau đây:

a. Năng lượng lượng đầu của các hệ sinh thái trên trái đất chủ yếu là ánh sáng mặt trời.

b. Năng lượng chuyển hóa giữa các nhóm sinh vật trong hệ sinh thái là nhiệt năng.

Chú thích $\qquad$ Dòng năng lượng chuyển hoá giữa các nhóm sinh vật

chủ thích $\qquad$ Dòng năng lượng chuyển hoá giữa các nhóm sinh vật nhiệt năng.

c. Năng lượng sau khi được sinh vật sử dụng đều trả lại môi trường dưới dạng hoá năng.

d. Sự chuyển hóa năng lượng trong hệ sinh thái tuân theo quy luật nhiệt động học.

# CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM TRẢ LỜI NGẮN

Câu 1: Dị hoá là quá trình phân giải các chất phức tạp thành các chất đơn giản và có thể giải phóng năng lượng để cơ thể sử dụng. Cho các quá trình sau đây: (1) hô hấp hiếu khí, (2) quang hợp, (3) lên men, (4) sinh tổng hợp protein, (5) tiêu hoá và (6) bài tiết. Hãy cho biết có bao nhiêu quá trình được xem là quá trình dị hóa?

Đáp án: $\qquad$

Câu 2: Cho các quá trình sau: (1) thu nhận các chất từ môi trường, (2) vận chuyển các chất trong cơ thể, (3) tổng hợp các chất và tích lũy năng lượng, (4) phân giải các chất và giải phóng năng lượng, (5) đào thải các chất ra môi trường; (6) điều hoà; (7) Tạo ra cá thể mới và (8) Cơ thể trả lời kích thích từ môi trường sống. Có bao nhiêu quá trình được xem là các dấu hiệu đặc trưng của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật?

Đáp án: $\qquad$

Câu 3: Trong sinh giới các sinh vật tự dưỡng đóng vai trò là nhóm sinh vật sản xuất, cung cấp nguyên liệu và năng lượng cho nhóm sinh vật dị dưỡng. Cho các vai trò sau đây:

(1). Cung cấp $\mathrm{O}_{2}$ cho hoạt động sống của các sinh vật.

(2). Cung cấp thức ăn, nơi ở và nơi sinh sản cho động vật.

(3). Điều hoà khí hậu.

(4). Phân hủy các chất hữu cơ trả lại cho môi trường.

Hãy cho biết sinh vật sản xuất có bao nhiêu vai trò trong số các vai trò được nêu trên?

Đáp án: $\qquad$

CÂU HỎI PHẦN ĐỌC HIỂU

# Dựa vào thông tin dưới đây để trả lời các câu từ 1 đến 7

Ở người, béo phì có tác động tiêu cực đến thể chất, tinh thần và các sinh hoạt hàng ngày. Để giảm cân hiệu quả, các phương pháp phải dựa trên cơ sở thâm hụt năng lượng (calorie) của cơ thể ở mức độ phù hợp. Khi nghỉ ngơi, cơ thể cần sử dụng một lượng năng lượng tối thiểu để duy trì các hoạt động sống cơ bản như tuần hoàn, bài tiết, điều hòa thân nhiệt... được gọi là chỉ số BRM (Basal Metabolic Rate). Chỉ số BRM thường chiếm khoảng 60 - 75\% tổng năng lượng tiêu tốn mỗi ngày, có thể thay đổi tùy thuộc vào trọng lượng cơ thể, khối lượng cơ bắp, chế độ vận động, độ tuổi, giới tính và di truyền. Khi ở trạng thái vận động, cơ thể tiêu thụ năng lượng cho co dãn cơ, suy nghĩ, tiêu hóa thức ăn, ... Nếu tổng năng lượng cung cấp từ thức ăn nhỏ hơn tổng năng lượng tiêu thụ thì cơ thể sẽ sử dụng các chất dự trữ để cung cấp phần năng lượng thiếu hụt. Ngược lại, năng lượng cung cấp từ thức ăn lớn hơn tổng năng lượng tiêu thụ thì lượng chất hữu cơ dư thừa sẽ được chuyển hóa thành chất dự trữ dài hạn (triglycerid).

Vận động cường độ cao ngắt quãng (High - Intensity Interval Training - HIIT) là một phương pháp luyện tập giúp đưa công suất vận động của cơ thể đạt đến $90 \%$ - $100 \%$ trong khoảng thời gian ngắn và ngắt quãng. HIIT có nhiều hình thức tập luyện khác nhau như chạy tại chỗ, chạy nước rút, đạp xe... nhưng thường không kéo dài quá 30 phút, gồm các bước sau:

1. Khởi động: vận động nhẹ nhàng trong khoảng 5 - 10 phút.

2. Pha cường độ cao: thời gian kéo dài khoảng 15 đến 30 giây, cường độ vận động tăng dần, cơ bắp dần hoạt động đến mức cao nhất có thể. Cơ thể dần rơi vào trạng thái thiếu oxygen và cảm giác khó thở tăng từ khó chịu đến đau đớn, cần có ý chí quyết tâm cao để duy trì vận động.

3. Pha nghỉ hoặc vận động cường độ thấp: khoảng từ 30 giây đến 1 phút, cường độ vận động giảm xuống mức thấp hoặc hoàn toàn nghỉ ngơi.

4. Lặp lại: tùy thể trạng của người tập mà lặp lại bước 2 và 3 từ 3 - 6 lần.

5. Làm dịu cơ thể: vận động nhẹ nhàng trong khoảng 5 đến 10 phút để giúp cơ thể hồi phục.

Trong quá trình tập luyện, pha vận động cường độ cao quyết định đến hiệu quả của bài tập, tuy diễn ra trong thời ngắn nhưng cũng tiêu thụ một lượng lớn calorie và đưa cơ thể rơi vào trạng thái thiếu oxygen. Khi duy trì tập HIIT trong khoảng thời gian nhất định, cơ thể sẽ dần thích nghi với tình trạng thiếu oxygen bằng cách tổng hợp thêm nhiều ti thể. Sự thay đổi này góp phần tăng hô hấp tế bào dẫn đến tiêu hao nhiều năng lượng sau tập luyện. Tuy có nhiều lợi ích nhưng bài tập HIIT chỉ phù hợp với một số đối tượng nhất định vì yêu cầu vận động mạnh, ảnh hưởng đến tim mạch và có nguy cơ chấn thương cao.

Câu 1: Mọi phương pháp giảm cân dựa trên cơ sở thâm hụt calorie. Thâm hụt calorie là gì?

A. Tăng cường độ tập luyện để tăng lượng calorie tiêu thụ.

B. Thay đổi chế độ ăn, giảm lượng thức ăn đưa vào cơ thể.

C. Giảm lượng thức ăn chứa chất bột đường, tăng rau xanh và trái cây.

D. Năng lượng sử dụng lớn hơn lượng năng lượng cung cấp từ thức ăn.

Câu 2: Chỉ số BRM (Basal Metabolic Rate) là gì?

A. Lượng năng lượng cơ thể tiêu thụ khi nghỉ ngơi.

B. Tổng năng lượng tiêu thụ của cơ thể.

C. Năng lượng cơ thể tiêu thụ khi vận động.

D. Năng lượng mất đi dưới dạng nhiệt khi vận động.

Câu 3: Năng lượng cung cấp cho hoạt động sống nào sau đây không được tính vào BMR?

A. Hô hấp.

B. Tuần hoàn.

C. Tiêu hóa.

D. Duy trì thân nhiệt.

Câu 4: Vận động cường độ cao ngắt quãng (HIIT) là phương pháp tập luyện như thế nào?

A. Nhiều lần vận động hết công suất trong khoảng thời gian ngắn.

B. Đưa cơ thể hoạt động hết công suất trong một thời gian dài.

C. Vận động cường độ cao nhiều lần trong một ngày.

D. Vận động cường độ cao một lần trong trong một buổi tập.

Câu 5: Trong bài tập HIIT, ở pha vận động cường độ cao, nguyên nhân chủ yếu nào đây khiến người tập luyện rơi vào trạng thái khó chịu?

A. Mất nước.

B. Đói.

C. Thiếu oxygen.

D. Chuột rút.

Câu 6: Bài tập HIIT tác động đến quá trình nào sau đây giúp cơ thể tăng đốt calorie ở trạng thái nghỉ ngơi?

A. Tăng hô hấp tế bào.

B. Tăng dự trữ glycogen.

C. Tăng dự trữ lipid.

D. Tăng chuyển hóa muối khoáng.

Câu 7: Có bao nhiêu phát biểu sau đây là đúng khi nói về bài tập HIIT?

I. Tổng thời gian vận động ở cường độ cao nhỏ hơn so với thời gian khởi động.

II. Thời gian tập luyện khoảng 3 h .

III. Thời gian của một pha nghỉ hoặc vận động cường độ thấp là 5 đến 10 phút.

IV. Tăng BMR của cơ thể.

V. Bài tập HIIT có nguy cơ chấn thương cao.

A. 1 .

B. 2 .

C. 3 .

D. 4 .