Quảng Văn Hải

Đề thi thử 2026 môn Sinh học - Đà Nẵng

2026-04-27T10:50:00.005+07:00

Đề thi thử TN THPT 2026 môn Sinh học - Thanh Hóa

2026-04-25T12:11:00.008+07:00

Đề thi thử TN THPT năm 2026 môn Sinh Học - Thái Nguyên

2026-04-25T12:06:00.002+07:00

Đề thi thử TN THPT 2026 môn Sinh - Cà Mau

2026-04-24T11:44:00.007+07:00

PHẦN I. Cấu trúc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1: Giả sử không có hiện tượng đi - nhập cư. Người ta thống kê diện tích môi trường sống và mật độ cá thể ở 4 quần thể Rải cá lông mũi (Lutra sumatrana) tại các khu vực sinh thái khác nhau trong điều kiện môi trường ổn định, kết quả thu được như bảng dưới đây:

Diện tích môi trường sống và mật độ cá thể của 4 quần thể Rải cá lông mũi

Tên quần thể	Diện tích môi trường sống (ha)	Mật độ cá thể (cá thể/ha)
1. Quần thể nghiên cứu 1	8000	0,004
2. Quần thể nghiên cứu 2	2000	0,015
3. Quần thể nghiên cứu 3	1500	0,01
4. Quần thể nghiên cứu 4	3000	0,01

Theo lí thuyết, trong 4 quần thể trên, quần thể nào có kích thước quần thể nhỏ nhất?

A. Quần thể nghiên cứu 1.

B. Quần thể nghiên cứu 2.

C. Quần thể nghiên cứu 3.

D. Quần thể nghiên cứu 3.

Câu 2: Nghiên cứu bộ gene của các loài linh trưởng, các nhà khoa học nhận thấy trình tự các nucleotide trong DNA của người và tính tinh giống nhau đến khoảng 98%, cho thấy hai loài này có quan hệ họ hàng rất gần gũi. Đây là ví dụ về bằng chứng tiến hóa nào?

A. Sinh học phân tử.

B. Hóa thạch.

C. Tế bào học.

D. Giải phẫu so sánh.

Câu 3: Hai con báo đỏm (Panthera onca) tranh nhau nguồn thức ăn trên một cánh đồng có thể hiện đặc điểm của mối quan hệ não sau đây?

A. Cộng sinh.

B. Sinh vật này ăn sinh vật khác.

C. Úc chế - cảm nhiễm.

D. Cạnh tranh trong quần thể.

Câu 4: Trong môi trường tự nhiên quá trình chuyển hóa N₂ thành NH₄⁺ do hoạt động của nhóm vi khuẩn

A. nitrate hóa.

B. ammonium.

C. cố định nitrogen.

D. phản nitrate hóa.

Câu 5: Trong cấu trúc không gian của phân tử DNA, các nucleotide giữa 2 mạch liên kết với nhau bằng các liên kết

A. phosphodiester.

B. hydrogen.

C. glycosidic.

D. peptide.

Câu 6: Cây Trình nữ móc (Mimosa diplotricha) sống ở môi trường não sau đây?

A. Môi trường sinh vật.

B. Môi trường nước mặn.

C. Môi trường trên cạn.

D. Môi trường nước ngọt.

Câu 7: Thể đột biến não sau đây có thể được hình thành do sự thụ tinh giữa giao tử đơn bội với giao tử lưỡng bội?

A. Thể tam bội.

B. Thể một.

C. Thể ba.

D. Thể tứ bội.

Câu 8: Xét chuỗi thức ăn trong một hệ sinh thái sau đây: Có → Chuột → Rắn → Diều hâu, sinh vật nào là sinh vật tiêu thụ bậc 2?

A. Rắn.

B. Chuột.

C. Diều hâu.

D. Có.

Câu 9: Nhân tố sinh thái não sau đây thuộc nhóm nhân tố vô sinh?

A. Có.

B. Hố.

C. Ánh sáng.

D. Trâu.

Câu 10: Ở một loài động vật, tính trạng màu mắt do do 1 gene có 2 allele (A và a) trong nhân tố bào quy định. Lại giữa 2 dòng thuần chủng của loài này và ghi lại kết quả như sau:

Thế hệ	Phép lai thuận	Phép lai nghịch
P_{fc}	♀ Mắt đen × ♂ Mắt đỏ	♂ Mắt đen × ♀ Mắt đỏ
F_{1}	100% ♂, ♀ Mắt đỏ	50% ♂ Mắt đỏ : 50% ♀ Mắt đen

Biết allele trội hoàn toàn, sự biểu hiện tình trạng không phụ thuộc vào môi trường. Khi nói về kết quả thí nghiệm trên, nhận định não sau đây sai?

A. Kiểu gene của ♂ mắt đỏ F₁ ở phép lai thuận là Z^A Z+.

B. Cơ thể cái ở loài này là giới dị giao tử, cơ thể đực là giới đồng giao tử.

C. Nếu cho F₁ ở phép lai nghịch ngẫu phối, thu được F₂ có tỉ lệ 3 mắt đỏ : 1 mắt trắng.

D. F₁ trong phép lai nghịch có tỉ lệ giới tính là 1 : 1.

Câu 11: Hình bên mô tả mối quan hệ, tác động giữa các loài trong một quẩn xã nhỏ trên sa mạc. Nhận định nào sau đây sai?

A. Mối quan hệ sinh thái giữa kiến Kb. với động vật Mc. là cạnh tranh loại trừ.

B. Nếu động vật Mc. bị loại bỏ thì kích thước quần thể kiến Kb. có nguy cơ suy giảm nghiêm trọng.

C. Nếu loài bò kiến Kb. thì kích thước quần thể thực vật Ox. tăng.

D. Thực vật Pl. được xem là loài ưu thế của quần xã nhỏ trên sa mạc.

Câu 12: Trong chọn giống vật nuôi, phương pháp thường được dùng để tạo ra các biến dị tổ hợp là

A. nuôi cấy mô, tế bào sinh dưỡng.

B. nhắn bàn vô tính.

C. lai giữa các giống thuần chủng khác nhau.

D. gây đột biến bằng colchicine.

Câu 13: Dựa vào đồ thị về mối quan hệ giữa nồng độ CO₂ và cường độ quang hợp của loài L. tridentata (thực vật C₃) và loài T. oblongifolia (thực vật C₄) trong hình bên, nhận định nào sau đây là sai?

A. Điểm bù CO₂ của loài L. tridentata cao hơn loài T. oblongifolia trong cùng điều kiện ánh sáng.

B. Ở mức nồng độ CO₂ thấp hơn 10 Pa, cường độ quang hợp của loài L. tridentata thấp hơn cường độ hô hấp.

C. Trong điều kiện CO₂ thấp loài T. oblongifolia quang hợp hiệu quả hơn loài L. tridentata.

D. Nhờ có enzyme PEP carboxylase tham gia pha tối nên điểm báo hóa CO₂ của loài L. tridentata cao hơn loài T. oblongifolia.

Câu 14: Hạt phần từ một quần thể ngô trông mang gene kháng sâu bệnh được giới thối bay sang cánh đồng bên cạnh và thụ phấn cho một quần thể ngô bán địa không mang gene này. Kết quả làm thay đổi tần số allele và thành phần kiểu gene của quần thể ngô bán địa. Đây là ví dụ về tác động của

A. dòng gene.

B. chọn lọc tự nhiên.

C. phiêu bạt di truyền.

D. đột biến.

Câu 15: Theo quan điểm tiến hóa hiện đại, đặc điểm nào sau đây là dấu hiệu chung nhất của quá trình tiến hóa của sinh giới?

A. Tổ chức cơ thể ngày càng đơn giản.

B. Số lượng loài ngày càng giảm dần.

C. Thích nghi ngày càng hợp lí.

D. Số lượng loài luôn không đổi.

Câu 16: Dạng đột biến nào sau đây làm tăng số lượng allele của một gene trong tế bào nhưng không làm tăng số loại allele của gene này trong quần thể?

A. Đột biến đa bội.

B. Đột biến gene.

C. Đột biến chuyển đoạn trên 1 NST.

D. Đột biến đảo đoạn NST.

Câu 17: Tại Bắc Mỹ, quần thể ruồi Rhagoletis pomonella ban đầu chỉ đè trứng và giao phối trên quả của cây táo gai. Khi cây táo tây được du nhập vào, một nhóm cá thể ruồi đã chuyển sang đè trứng và sinh sống trên quả táo tây. Qua thời gian, nhóm ruồi sống trên táo tây và nhóm sống trên táo gai dần cách li sinh sản với nhau, hình thành hai loài riêng biệt dù sống trong cùng một khu vực rừng. Theo thuyết tiến hóa tổng hợp hiện đại, đây là ví dụ về

A. hình thành loài cùng khu vực địa lí.

B. hình thành loài bằng tự đa bội.

C. hình thành loài khác khu vực địa lí.

D. hình thành loài bằng lai xa và đa bội hóa.

Câu 18: Trong quang hợp ở thực vật C₄, sản phẩm cố định CO₂ đầu tiên trong tế bào mô giàu là

A. Oxaloacetic acid (OAA).

B. Phosphoenol pyruvate (PEP).

C. Ribulose 1,5 biphosphate (RuBP).

D. 3-Phosphoglyceric acid (3-PGA).

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1: Hình bên mô tả quy trình sản xuất insulin bằng công nghệ gene:

a) Vector chuyển gene trong quy trình này là plasmid của vi khuẩn.

b) Mục đích cuối cùng của quá trình này là tạo ra một lượng lớn bán sao gene mã hóa insulin.

c) Nên sử dụng gene mã hóa insulin nguyên mẫu từ hệ gene của người để đảm bảo thu được đúng sản phẩm.

d) Gene mã hóa insulin được chèn vào plasmid thông qua các enzyme cắt và nối đặc hiệu.

Câu 2: Một bệnh hiếm gặp ở người (bệnh M) do đột biến gene làm giảm hoạt tính enzyme G khiến hồng cầu dễ vỡ nhưng lại tăng khả năng chống chịu sốt rét của người mang đột biến. Một đoạn DNA của gene bị đột biến thêm 2 cặp nucleotide (Indel 2bp) làm mất vị trí cắt của enzyme giới hạn được dùng phân biệt allele bình thường A (bị cắt thành 2 băng 300 và 200 cặp nucleotide-bp) và allele đột biến A₁ (băng 502 cặp nucleotide). Đoạn DNA này của những người trong gia đình được nhân bản nhân tạo nhiều lần (phương pháp PCR), sản phẩm nhân bản được cắt bằng enzyme cắt giới hạn rồi điện di. Protein G được tách từ hồng cầu những người này cũng dùng phương pháp điện di và phát hiện bằng kháng thể đặc hiệu. Phá hệ của những người trong gia đình và kết quả điện di thể hiện ở hình bên.

a) Chuỗi polypeptide do gene A₁ mã hóa dài hơn chuỗi polypeptide của gene A mã hóa.

b) Kiểu gene của người I.1 và II.1 đều là XᵃXᴬ¹

c) Trường hợp vợ của người thanh niên II.4 có kết quả giải trình tự tống số nucleotide của đoạn DNA của gene trên là 2004 thì khả năng họ sinh con có khả năng chống chịu bệnh sốt rét là 50%.

d) Đột biến gây bệnh M là đột biến lặn.

Câu 3: El Niño là tên gọi của dòng hải lưu nóng di chuyển trên đại dương, tham gia vào quá trình thay đổi nhiệt độ trên Trái Đất. El Niño di chuyển, làm tăng nhiệt độ nước, tăng lượng nước bốc hơi và tăng lượng mưa trong khu vực chịu ảnh hưởng. Sự hoạt động của El Niño gây ra những cơn mưa lớn, thay đổi nồng độ muối ở một hồ nước mặn, tác động tới quần xã sinh vật trong hồ như hình bên dưới.

a) Giai đoạn El Niño quần xã sinh vật trong hồ có sinh khối thực vật phù du cao hơn trước El Niño và sau El Niño.

b) Hai loài Ro. và Ar. có ổ sinh thái dinh dưỡng khác nhau.

c) Sự xuất hiện của loài Tv. trong giai đoạn El Niño mang lại lợi ích gián tiếp cho sự phát triển của loài Ro.

d) Nguồn thức ăn chính của loài Ar. là động vật phù du.

Câu 4: Hình a mô phỏng một phần cấu trúc giải phẫu tim và mạch ở người với các vị trí mô tả được đánh số từ (1) đến (9). Hình b biểu thị giá trị áp lực tâm thất trái ghi được ở trạng thái nghỉ ngơi của 3 người: người bình thường khỏe mạnh (người bình thường), người I và người II.

a) Ở người bình thường, áp lực tối đa tạo ra tại vị trí (5) lớn hơn rất nhiều so với vị trí (2).

b) Người I có áp lực tối đa cao hơn người bình thường, đây có thể là hệ quả của việc hẹp van động mạch chủ (vị trí nối giữa 5 và 6).

c) Vị trí (7) và (8) là các tĩnh mạch chủ đưa máu nghèo O₂ về tâm nhĩ phái (1).

d) Khi tâm thất phái (2) co, máu được đẩy vào vị trí (3) để thực hiện quá trình trao đổi khí tại phổi.

PHẦN III. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6. Thí sinh tô kết quả vào phiếu trả lời tương ứng với từng câu hỏi theo hướng dẫn của phiếu trả lời.

Câu 1: Một loài thực vật, biết rằng mỗi gene quy định một tình trạng, các allele trội là trội hoàn toàn. Theo lí thuyết, phép lai nào sau đây cho đời con có kiểu hình phân li theo tỉ lệ 3 : 1?

(1) $\frac{Ab}{ab} \times \frac{AB}{aB}$

(2) $\frac{AB}{ab} \times \frac{Ab}{ab}$

(3) $\frac{aB}{ab} \times \frac{ab}{ab}$

(4) $\frac{Ab}{ab} \times \frac{aB}{ab}$

Câu 2: Một tế bào sinh dục sơ khai có bộ NST 2n = 8 nguyên phân liên tiếp hai lần sau đó tiến hành giảm phân. Tất cả các tế bào con tạo ra đều tham gia thụ tinh. Để biểu thị sự thay đổi về số lượng NST trong mỗi tế bào (sau mỗi lần phân bào) phù hợp với từng thời điểm: A nguyên phân lần 1; B nguyên phân lần 2; C giảm phân; D thụ tinh tạo hợp tử; thì sơ đồ nào trong hình bên dưới là thích hợp nhất?

Câu 3: Ở vi khuẩn *E. coli* kiểu dại, sự biểu hiện của gene *lacZ*, *lacY*, *lacA* của operon phụ thuộc vào sự có mặt của lactose trong môi trường nuôi cấy. Mỗi chúng vi khuẩn *E. coli* chỉ mang 1 đột biến (do đột biến nhân tạo) được nuôi trong môi trường không có lactose và có lactose. Sự biểu hiện “+” và không biểu hiện “–” gene của các chúng được thể hiện ở bảng thông tin bên. Dựa vào kết quả bảng thông tin cho biết chúng vi khuẩn nào là chúng *E. coli* kiểu dại?

Chúng vi khuẩn	Môi trường không có lactose			Môi trường có lactose
	lac Z	lac Y	lac A	lac Z	lac Y	lac A
1	+	+	+	+	+	+
2	-	-	-	-	-	-
3	-	-	-	+	+	-
4	-	-	-	+	+	+

Câu 4: Ở ruồi giấm, allele A quy định thân xám là trội hoàn toàn so với allele a quy định thân đen; allele B quy định cánh dài trội hoàn toàn so với allele b quy định cánh cụt; allele D quy định mắt đỏ trội hoàn toàn so với allele d quy định mắt trắng. Phép lai P: $\sigma \frac{AB}{ab} X^D X^d \times \sigma \frac{AB}{ab} X^D Y$, thu được $F_1$ có tổng số ruồi thân xám, cánh dài, mắt đỏ và ruồi thân xám, cánh cụt, mắt trắng chiếm 53,75%. Theo lí thuyết, trong tổng số ruồi cái thân xám, cánh dài, mắt đỏ ở $F_1$, số ruồi đồng hợp 3 cặp gene chiếm tỉ lệ bao nhiêu? (làm tròn kết quả cuối cùng đến hàng phần trăm)

Câu 5: Ở một loài động vật ngẫu phổi, xét một gene có 2 allele (A và a), trong đó allele A trội hoàn toàn so với allele a, có 6 quần thể thuộc loài này đều đang ở trạng thái cân bằng di truyền như sau:

Quần thể	7190	7191	7192	7193	7194	7195
Tỉ lệ kiểu hình lặn (%)	56,25	12,25	20,25	64,00	6,25	16,00

Quần thể nào có tần số kiểu gene đi hợp từ cao nhất?

Câu 6: Cây phát sinh chủng loại như hình bên thể hiện mối quan hệ tiến hóa giữa loài người và các loài linh trưởng bao gồm: (1) Đường vơi, (2) Tinh tinh và (3) Gorilla.

Hãy viết liền các số thể hiện mối quan hệ nguồn gốc giữa các loài linh trưởng với người theo thứ tự từ quan hệ gần gũi đến xa về nguồn gốc.

— HẾT —

Đề thi thử TN THPT 2026 môn Sinh học - Nghệ An

2026-04-23T11:41:00.011+07:00

**PHẦN I.** Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

**Câu 1.** Chim công đực có màu sắc sặc sỡ thu hút được nhiều chim công cái để giao phối làm tăng khả năng sinh sản. Tuy nhiên, màu sắc sặc sỡ cũng làm cho nó dễ bị nhiều loài săn mồi phát hiện. Đây là ví dụ về

A. mức phản ứng của kiểu gene.

B. quá trình hình thành loài mới.

C. tính tương đối của đặc điểm thích nghi.

D. một đặc điểm thích nghi có lợi trong mọi môi trường.

**Câu 2.** Dạng đột biến cấu trúc NST nào được mô tả trong hình sau?

A. Lặp đoạn.

B. Đào đoạn.

C. Chuyển đoạn.

D. Mất đoạn.

**Câu 3.** Trong tế bào thực vật, bào quan nào là nơi diễn ra quang hợp?

A. Lục lạp.

B. Lưới nội chất hạt.

C. Ribosome.

D. Ti thể.

**Câu 4.** Ở thực vật thủy sinh sống chim hoàn toàn trong nước, nước được hấp thu qua

A. lá.

B. toàn bộ bề mặt cơ thể.

C. thân.

D. lông hút của rễ.

**Câu 5.** Loại bằng chứng nào sau đây là bằng chứng tiến hóa trực tiếp?

A. Tế bào học.

B. Hóa thạch.

C. Giải phẫu so sánh.

D. Sinh học phân tử.

**Câu 6.** Khi xử lí nước thải từ quá trình sản xuất tinh bột sắn tại Công ty Nông thủy sản Nghệ An, người ta sử dụng mô hình hầm Biogas kết hợp với các hồ sinh học trồng béo lục bình để làm sạch nước trước khi xả thải ra sông Gang. Biện pháp này được gọi là

A. đấu tranh sinh học.

B. cải tạo sinh học.

C. gia tăng sinh học.

D. khống chế sinh học.

## Đọc thông tin sau và trả lời các câu hỏi 7, 8

Cả lau kính (Pterygoplichthys spp.) có nguồn gốc từ lưu vực sông Amazon ở Nam Mỹ, được nhập vào Việt Nam làm cảnh. Khi thoát ra môi trường tự nhiên, nhờ sức đề kháng cao và ít thiên địch, chúng phát triển mạnh gây mất cân bằng sinh thái; chúng sử dụng chung không gian sống và nguồn thức ăn với các loài cá bản địa. Ngoài ra, tập tính đào hang và làm đục nước của chúng làm giảm khả năng quang hợp của thực vật thủy sinh; chúng có giá trị kinh tế thấp, gây thiệt hại lớn cho nguồn lợi thủy sản và ngư dân.

**Câu 7.** Về mặt sinh thái, giữa cá lau kính với các loài cá bản địa có mối quan hệ

A. hợp tác.

B. ki sinh.

C. cộng sinh.

D. cạnh tranh.

**Câu 8.** Nhân định nào sau đây không nói về tác hại của cá lau kính?

A. Cá lau kính có sức đề kháng cao, ít có thiên địch tự nhiên.

B. Cá lau kính làm suy giảm nguồn lợi thủy sản.

C. Cá lau kính cạnh tranh lấn át các loài cá bản địa.

D. Cá lau kính đào hang phá hoại bờ sông, ao hồ.

**Câu 9.** Trong một quần thể thỏ hoang dã sống ở một khu bảo tồn có 10.000 cá thể, người ta thống kê được 25 con có lông bạch tạng. Biết rằng tình trạng bạch tạng do allele lặn a trên NST thường quy định; allele trội A quy định lông màu bình thường. Giả sử quần thể đang ở trạng thái cân bằng Hardy–Weinberg. Phát biểu nào sau đây đúng?

A. Số cá thể có kiểu gene AA trong quần thể là 9500.

B. Xác suất để một cá thể không bạch tạng có kiểu gene Aa là 1/21.

C. Tần số kiểu gene Aa trong quần thể là 9,5%.

D. Tần số allele a trong quần thể là 0,0025.

**Câu 10.** Kiểu khu sinh học trên cạn nào sau đây là khu sinh học đặc trưng ở vùng Bắc cực?

A. Đồng rêu hàn đới.

B. Rừng mưa nhiệt đới.

C. Rừng lá kim phương bắc.

D. Sa mạc.

Câu 11. Trong hệ tuần hoàn của người, loại mạch máu nào sau đây có đường kính nhỏ nhất?

A. Đồng mạch chủ.

B. Mào mạch.

C. Tĩnh mạch chủ.

D. Đồng mạch phổi.

Câu 12. Trong quá trình giảm phân, hiện tượng tiếp hợp và trao đổi chéo giữa các NST tương đồng xảy ra ở kì nào sau đây?

A. Kì giữa II.

B. Kì giữa I.

C. Kì đầu II.

D. Kì đầu I.

Câu 13. Nhân tố tiến hóa nào sau đây không làm thay đổi tần số allele của quần thể?

A. Phiêu bạt di truyền.

B. Chọn lọc tự nhiên.

C. Giao phối không ngẫu nhiên.

D. Đột biến.

Câu 14. Khi phân tích số lượng các loại nitrogenous base khác nhau của một mẫu DNA, kết quả nào sau đây phù hợp với nguyên tắc bổ sung?

A. A + T = G + C.

B. A = C.

C. A + G = C + T.

D. A = G.

Câu 15. Loài thuốc lá *Nicotiana tabacum* được hình thành bằng con đường lai xa và đa bội hóa từ hai loài toại tiên là *Nicotiana sylvestris* (2n = 24 NST) và *Nicotiana tomentosiformis* (2n = 24 NST). Bộ NST của loài thuốc lá *Nicotiana tabacum* có số lượng là

A. 24.

B. 36.

C. 48.

D. 12.

Câu 16. Trong môi trường không chứa penicillin, đột biến kháng penicillin đã xuất hiện ngẫu nhiên với tần số rất thấp trong quần thể vi khuẩn. Khi môi trường xuất hiện kháng sinh penicillin, những cá thể mang đột biến kháng thuốc có khả năng sống sót nhiều hơn và sinh sản làm tăng số vi khuẩn kháng thuốc, dẫn đến làm tăng tần số allele đột biến trong quần thể. Khi hầu hết các cá thể trong quần thể đều mang đặc điểm này thì quần thể đó đã hình thành đặc điểm thích nghi với môi trường có penicillin. Từ đoạn thông tin trên cho biết phát biểu nào sau đây đúng?

A. Chọn lọc tự nhiên đã sáng lọc và giữ lại các biến độ di truyền có lợi có sẵn trong quần thể.

B. Trong quần thể, đột biến kháng penicillin xuất hiện sau khi môi trường có penicillin.

C. Đặc điểm kháng penicillin giúp vi khuẩn thích nghi tốt với mọi môi trường sống.

D. Đột biến gene là nhân tố định hướng hình thành đặc điểm thích nghi.

Câu 17. Ở người, mù màu đỏ - lục là tình trạng lặn do một gene liên kết với NST X quy định, allele N trội hoàn toàn so với n. Bố mẹ có thị lực máu bình thường sinh con trai bị mù màu. Kiểu gene của bố mẹ là

A. XⁿXⁿ và XⁿY.

B. XⁿXⁿ và XⁿY.

C. XⁿXⁿ và XⁿY.

D. XⁿXⁿ và XⁿY.

Câu 18. Sự phản ứng nhịp nhàng của sinh vật trước những thay đổi có tính chu kì của môi trường được gọi là

A. phân li ổ sinh thái.

B. diễn thể sinh thái.

C. nhịp sinh học.

D. biến động theo chu kì.

PHẦN II. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Rừng đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết nguồn nước và hạn chế rửa trôi khoáng chất. Để đánh giá tác động này, một nghiên cứu được thực hiện nhằm so sánh sự mất đi chất dinh dưỡng giữa một khu rừng nguyên vẹn (khu vực đối chứng) và một khu vực đã bị chặt trại cây rừng hoàn toàn (khu vực thí nghiệm).

Tại khu vực rừng nguyên vẹn, sinh khối thực vật và lượng nitrogen mất đi do rửa trôi trung bình hằng năm lần lượt là 720 g/m² và 4,5 g/m².

Tại khu vực bị chặt trại, ngay sau khi mất lớp phủ thực vật, lượng nitrogen trong đất mất đi do rửa trôi ghi nhận được là 60 g/m². Sau đó, khu vực này được khoanh vùng bảo vệ để phục hồi tự nhiên. Sự thay đổi về sinh khối thực vật và lượng nitrogen mất đi trung bình hằng năm được theo dõi trong 5 năm đầu tiên của quá trình hồi phục và trình bày trong bảng sau:

Thời gian (năm)	0 (Bắt đầu)	1	2	3	4	5
Sinh khối thực vật (g/m²)	2	35	81	162	305	455
Lượng nitrogen mất đi (g/m²)	60	27,2	12,5	5,2	4,1	4,2

a) Sự tăng sinh khối của thực vật ở khu vực thí nghiệm tương quan thuận với lượng nitrogen mất đi.b) Thời điểm năm thứ 5, tại khu vực thí nghiệm hình thành nên quần xã đỉnh cực.

c) Mức cố định carbon bới thực vật tăng theo thời gian trong quá trình diễn thể sinh thái.

d) Quá trình diễn thể sinh thái ở khu vực thí nghiệm là diễn thể thứ sinh.

**Câu 2.** Ở người, bệnh xơ nang do các đột biến ở gene CFTR quy định. Để xác định các allele của gene này, các nhà nghiên cứu khuếch đại bằng PCR một đoạn DNA dài 435 cặp nucleotide (bp) chứa exon 11 và vùng intron lân cận, sau đó cắt sản phẩm PCR bằng enzyme giới hạn *MwoI* và phân tích bằng điện di trên gel polyacrylamide.

**Hình a** mô tả vị trí cắt của enzyme giới hạn *MwoI* với allele kiểu dại và hai allele đột biến. Trong đó, allele kiểu dại A trội hoàn toàn so với các allele đột biến A₁ và A₂, nhưng cá thể có kiểu gene không chứa allele A đều biểu hiện bệnh.

Phả hệ ở *Hình b* biểu thị sự di truyền của bệnh trong một gia đình. Kết quả xét nghiệm allele của tất cả các cá thể trong phả hệ được thể hiện trên bảng điện di ở *Hình c*. Biết rằng trong phả hệ không phát sinh đột biến mới và các phản ứng đều xảy ra tối ưu.

a) Allele gây bệnh nằm trên NST thường.

b) Người I-2 có cùng kiểu gene với người III-2.

c) Xác suất cặp vợ chồng II-4 và II-5 sinh người con thứ hai bị bệnh là 25%.

d) Người II-3 mang ít nhất một allele đột biến.

**Câu 3.** Một vận động viên chạy marathon trong thời tiết nắng nóng bị mất nhiều nước do đổ mồ hôi và không được bù nước đầy đủ trong suốt cuộc đua. Ngay sau khi kết thúc cuộc đua, vận động viên được đo các chỉ số sinh lí, sau đó được bù nước đầy đủ. Bằng sau cho biết sự thay đổi một số chỉ số sinh lí của vận động viên ở ba thời điểm: trước khi chạy, khi vừa kết thúc cuộc đua và 30 phút sau khi bù nước.

Thời điểm	Áp suất thẩm thấu máu (mOsm/L)	Nồng độ ADH trong máu (pg/mL)	Lượng nước tiểu (mL/phút)
Trước khi chạy	285	1,5	1,2
Kết thúc cuộc đua	305	8,0	0,2
30 phút sau khi bù nước	290	2,5	0,8

a) Nếu đến thời điểm 30 phút sau khi kết thúc cuộc đua mà vận động viên vẫn chưa được bù nước, thì lượng nước tiểu của người này có thể thấp hơn 0,8 mL/phút.

b) Khi kết thúc cuộc đua, áp suất thẩm thấu máu của vận động viên tăng so với trước khi chạy.

c) Nồng độ ADH tăng cao ở thời điểm kết thúc cuộc đua góp phần tăng tái hấp thu nước ở thận.

d) Việc đổ nhiều mồ hôi nhưng không được bù nước đầy đủ làm áp suất thẩm thấu máu giảm.

**Câu 4.** Glutathione (GSH) có vai trò quan trọng trong nhiều chức năng sinh học của tế bào. Đột biến thay thế 1 cặp nucleotide xảy ra trong trình tự gene mã hoá enzyme glutathione synthetase (GSS) tham gia vào quá trình tổng hợp GSH sẽ dẫn đến một trong hai dạng rối loạn có thể phân biệt về mặt lâm sàng: Dạng năng được đặc trưng bởi sự bài tiết lượng lớn tiền chất của GSS là 5-oxoproline qua nước tiểu, thiếu máu và tổn thương hệ thần kinh trung ương trong khi dạng nhẹ chỉ biểu hiện bằng thiếu máu. Mức suy giảm hoạt tính GSS càng lớn thì mức biểu hiện bệnh càng nặng.

Nhằm tìm hiểu cơ chế gây bệnh ở mức phân tử, các nhà khoa học đã đánh giá tác động của các vị trí xảy ra đột biến điểm trong gene mã hoá GSS đối với trình tự amino acid và hoạt tính của GSS ở 2 bệnh nhân dạng nặng và dạng nhẹ. Kết quả được trình bày trong bảng dưới đây:

Bệnh nhân	Dạng đột biến	Ảnh hưởng của đột biến đối với trình tự amino acid so với người bình thường	Hoạt tính GSS (% so với bình thường)
1	Thay thế cặp C - G bằng cặp T - A	Arginine ở vị trí 267 bị thay bằng Tryptophan	9%
2	Thay thế cặp A - T bằng cặp G - C	Aspartic acid ở vị trí 219 bị thay bằng Glycine	50%

Biết trình tự các codon mã hoá cho các amino acid như sau:

Amino acid	Codon
Arginine	CGU, CGC, CGA, CGG, AGA, AGG
Tryptophan	UGG
Aspartic acid	GAU, GAC
Glycine	GGU, GGC, GGA, GGG

a) Codon mã hoá Arginine tại vị trí 267 của người bình thường là CGG hoặc AGG.

b) Bệnh nhân 2 bị bệnh dạng nặng.

c) Mạch khuôn của gene mã hoá GSS ở người bình thường và bệnh nhân 1 có tỉ lệ nucleotide loại T bằng nhau.

d) Gene mã hoá GSS ở 2 bệnh nhân này bị đột biến ở vùng điều hoà.

PHẦN III. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

**Câu 1.** Ở một loài động vật, xét một gene có hai allele R và r nằm trên NST thường, trong đó allele R trôi hoàn toàn so với allele r. Có 4 quần thể của loài này với tần số allele R như ở bảng sau:

Quần thể	1	2	3	4
Tần số allele R	0,3	0,5	0,6	0,2

Trong mỗi quần thể, các cá thể giao phối ngẫu nhiên tạo ra thế hệ F₁. Hãy viết thử tự các quần thể theo tỉ lệ cá thể mang kiểu hình trôi ở F₁ tăng dần.

**Câu 2.** Một quần thể chuột túi má sống trên nền đá bazan đen có kích thước 840 cá thể. Tình trạng màu lông của loài này do 1 gene có 2 allele nằm trên NST thường quy định; allele A quy định lông màu đen trôi hoàn toàn so với allele a quy định lông màu sáng. Cấu trúc di truyền của quần thể ở thế hệ P như sau: 0,6AA : 0,3Aa : 0,1aa.

Xét sự tác động của nhân tố tiến hóa lên sự thay đổi tần số allele ở thế hệ P của quần thể trên trong các trường hợp sau:

Trường hợp 1: Do áp lực cạnh tranh nên 50% số cá thể lông màu sáng ở thế hệ P chuyển sang vùng đệm tiếp giáp với sa mạc cát sáng màu.

Trường hợp 2: Một đợt mưa lũ làm chết 220 cá thể kiểu gene AA, 54 cá thể kiểu gene Aa và 50 cá thể kiểu gene aa ở thế hệ P.

Trường hợp 3: Do trên nền đá bazan đen cá thể có kiểu hình lông màu sáng dễ bị kẻ thù phát hiện, chọn lọc tự nhiên đã loại bỏ 25% số cá thể lông màu sáng của quần thể này.

Hãy sắp xếp các trường hợp theo thứ tự tăng dần tần số allele a sau tác động.

**Câu 3.** Ở cá bảy màu (Poecilia reticulata), màu sắc thân được quy định bởi 1 gene có 4 allele. Mỗi allele đóng góp một số đơn vị màu khác nhau: S₁ có 1 đơn vị, S₂ có 2 đơn vị, S₃ có 3 đơn vị và S₄ có 4 đơn vị. Tiến hành phép lai giữa cá thể có kiểu gene S₂S₃ và S₃S₄, xác suất cá con nhiều hơn 5 đơn vị màu là bao nhiêu phần trăm?

**Câu 4.** Bệnh loạn dưỡng cơ Duchenne do đột biến gene DMD gây nên. Gene DMD chịu trách nhiệm tổng hợp chuỗi polypeptide dài 3685 amino acid (gồm cả amino acid mỡ đầu) cấu trúc nên protein dystrophin. Khi gene này bị đột biến thay thế 1 cặp nucleotide ở điểm cắt - nối dần tới phân tử mRNA trường thành bị mất exon 45 (trình tự các exon còn lại không thay đổi) thì cơ thể không sản xuất được protein dystrophin bình thường, hậu quả là cơ bị tổn thương hoặc thoái hóa.

Cấu trúc của phân tử mRNA trưởng thành được thể hiện trong hình sau:

Hãy cho biết phân tử protein do gene đột biến này mã hoá ít hơn protein bình thường bao nhiêu amino acid?

**Câu 5.** Sự tương tác giữa ba gene $DFR$, $LDOX$ và $FLS$ trong quá trình hình thành màu sắc ở hạt ngô được thể hiện trong hình sau:

Biết rằng các gene phân li độc lập, allele lặn của các gene này không tổng hợp được enzyme tương ứng, enzyme FLS cạnh tranh cơ chất với enzyme DFR ức chế quá trình tạo Leucoanthocyanidin từ Dihydroflavonol. Tiến hành một số phép lai ở ngô, kết quả thu được như sau:

P	Tỉ lệ kiểu hình F₁
	Hạt tím	Hạt không màu
Cây (1) × cây (2)	9/32	23/32
Cây (1) × cây (3)	1/16	15/16

Cho cây (2) lai với cây (3), tỉ lệ hạt tím thu được ở đời con là bao nhiêu phần trăm? (Kết quả làm tròn đến 1 chữ số sau dấu phẩy)

**Câu 6.** Một hộ nông dân đang cân nhắc hai phương án nuôi thả để thu được hiệu suất kinh tế cao nhất:

Phương án 1: Nuôi cá trắm có ăn trực tiếp sinh vật sản xuất có sẵn trong ao.

Phương án 2: Nuôi cá tạp và cá quá, cá quá ăn các loài cá tạp, cá tạp ăn sinh vật sản xuất có sẵn trong ao.

Biết rằng: tổng năng lượng từ sinh vật sản xuất (tảo, thực vật thủy sinh) trong ao là $1,5 \times 10^{7}$ kcal/vu, hiệu suất sinh thái của bậc dinh dưỡng cấp 2 và cấp 3 lần lượt là 12% và 8%; năng lượng chứa trong 1 kg thịt cá tươi trung bình là 1.500 kcal.

Giả sử giá bán cá trắm có là 60.000 đồng/kg và cá quá là 100.000 đồng/kg. Doanh thu khi nuôi theo phương án 1 cao hơn so với khi nuôi theo phương án 2 là bao nhiêu triệu đồng?

--- HẾT ---

Thí sinh không được sử dụng tài liệu;

Cán bộ coi thì không giải thích gì thêm.

Đề thi thử TN THPT 2026 môn Sinh học - Quảng Trị

2026-04-21T11:11:00.005+07:00

PHẦN I. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Một nhóm học sinh tiến hành thí nghiệm như sau:

Cho 50g các hạt đậu xanh mới nhũ mầm vào bình thủy tinh. Nút chặt bình thủy tinh bằng nút cao su đã rắn với ống thủy tinh hình chữ U và phễu thủy tinh như hình bên. Để trong tối 2 giờ, sau đó rót nước từ từ qua phễu vào bình chứa hạt và quan sát hiện tượng xảy ra. Nhận xét nào sau đây sai?

A. Ổ ống nghiệm xuất hiện kết tủa trắng.

B. Việc rót nước từ từ nhằm mục đích đẩy khí từ bình sang ống nghiệm.

C. Mục đích thí nghiệm để phát hiện quang hợp ở thực vật thông qua sự hấp thụ CO₂ và thải O₂.

D. Trong bình lượng khí CO₂ tăng và khí O₂ giảm dần.

Câu 2. Theo kết quả điều tra tại vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, quần thể Voọc Hà Tĩnh có khoảng hơn 2.000 cá thể. Thông tin này thể hiện đặc trưng nào sau đây của quần thể?

A. Kích thước quần thể.

B. Thành phần nhóm tuổi.

C. Mật độ cá thể.

D. Kiểu phân bố.

Câu 3. Các nhiễm sắc thể kép có xoắn cực đại và tập trung thành 1 hàng trên mặt phẳng xích đạo của thoi phần bào. Đây là đặc điểm ở giai đoạn nào của quá trình giảm phân?

A. Kì đầu I.

B. Kì giữa II.

C. Kì giữa I.

D. Kì đầu II.

Câu 4. Ở một hồ nước, loài cá A sống ở tầng nước mặt chuyên ăn thực vật nổi, loài cá B sống ở tầng nước giữa chuyên ăn động vật phủ du, còn loài cá C sống ở tầng đáy chuyên ăn các vụn hữu cơ. Nhận định nào sau đây là đúng nhất về hiện tượng này?

A. Việc sống ở các tầng nước khác nhau là do kích thước cơ thể của các loài cá quyết định.

B. Sự phân bố này giúp các loài tận dụng tối đa nguồn sống và giảm thiểu sự cạnh tranh gay gắt.

C. Các loài cá này có ổ sinh thái trùng nhau hoàn toàn nên hỗ trợ nhau cùng phát triển.

D. Đây là hiện tượng phân bố ngẫu nhiên do điều kiện ánh sáng ở các tầng nước là như nhau.

Câu 5. Ở người, nhóm máu ABO và nhóm máu Rhesus (Rh) được kiểm soát bởi các gene. Sự di truyền nhóm máu ABO được kiểm soát bởi ba allele của một gene là Iᴬ, Iᴰ và Iᴰ. Các allele Iᴬ và Iᴰ là đồng trội, còn Iᴰ là allele lặn. Có 4 kiểu hình nhóm máu ABO là A, B, AB và O. Gene quy định nhóm máu Rhesus có hai allele R và r. Biết rằng các locus gene quy định nhóm máu ABO và Rhesus không liên kết với giới tính và không cùng nằm trên một nhiễm sắc thể. Hình bên mô tả kiểu hình nhóm máu ABO và Rhesus của một gia đình. Phát biểu nào sau đây sai?

A. Chỉ xét nhóm máu ABO thì có thể xác định được tối đa kiểu gene của 7 người trong phả hệ.

B. Nếu cập vợ chồng 3 - 4 tiếp tục sinh con, xác suất đứa con này có nhóm máu O và Rh là 6,25%.

C. Chỉ xét nhóm máu Rhesus thì có thể xác định được tối đa kiểu gene của 4 người trong phả hệ.

D. Allele trội R quy định nhóm máu Rh.

Câu 6. Ở người bị hội chứng Edwards, trong tế bào sinh dưỡng có bộ nhiễm sắc thể là

A. 45.

B. 46.

C. 47.

D. 48.

Câu 7. Chọn lọc tự nhiên chống lại allele lặn sẽ làm thay đổi tần số allele của quần thể nhanh nhất khi

A. phần lớn allele lặn tồn tại trong các cá thể có kiểu gen dị hợp.

B. quần thể có kích thước cực lớn và đang ở trạng thái cân bằng di truyền.

C. tần số allele trội và allele lặn ở mức tương đương nhau.

D. tần số allele lặn rất thấp trong quần thể.

Câu 8. Nhân tố sinh thái nào sau đây là nhân tố hữu sinh?

A. Kí sinh vật.

B. Các chất thải công nghiệp.

C. Các sinh vật.

D. Độ ẩm.

Câu 9. Trong quang hợp của thực vật, sản phẩm nào sau đây là của nhà tối quang hợp?

A. Glucose.

B. ATP và NADPH.

Câu 10. Theo quan điểm tiến hóa hiện đại, dấu hiệu đánh dấu sự hình thành loài mới là sự xuất hiện.

A. cách li sinh sản.

B. cách li địa lý.

C. cách li sinh thái.

D. cách li tập tính.

Câu 11. Hình bên thể hiện sự phát sinh chủng loại của một số loài thuộc ngành động vật có xương sống. Trong các nhóm sinh vật sau đây, nhóm nào có mối quan hệ họ hàng gần gũi nhất với bộ Linh trưởng?

A. Cá sấu.

B. Cá mập.

C. Lưỡng cư.

D. Gặm nhấm.

Câu 12. Thành phần của dịch mạch gỗ gồm chủ yếu

A. ion khoáng và hormone.

B. amino acid và hormone.

C. nước và các ion khoáng.

D. saccarose và amino acid.

Câu 13. Loại nucleotide nào sau đây không có trong cấu trúc của DNA?

A. Guanine.

B. Thymine.

C. Adenine.

D. Uracil.

Câu 14. Sau khi phun thuốc trừ sâu trên đồng lúa, phần lớn sâu ăn lá bị chết nhưng một số ít cá thể mang gene kháng thuốc vẫn sống sót và phát triển. Sự thay đổi tần số allele của quần thể sâu ăn lá hại lúa do nhân tố tiến hóa nào sau đây?

A. Dòng gene.

B. Đột biến.

C. Chọn lọc tự nhiên.

D. Phiêu bạt di truyền.

Câu 15. Trong 1 quần xã, có loài A ăn tạp, loài B ăn thực vật có số lượng biến thiên theo đồ thị trong hình bên. Nhân xét nào sau đây sai?

A. Nếu loài B bị loại bỏ hoàn toàn khỏi quần thể thì loài A cũng bị diệt vong.

B. Mối quan hệ giữa loài A và B có thể là cạnh tranh khác loài.

C. Điểm E thể hiện sự biến động số lượng của loài A không theo chu kì.

D. Khi không có biến động bất thường thì loài A sẽ phát triển bị giới hạn, duy trì ở mức ổn định.

Câu 16. Trong một nghiên cứu về chu trình carbon (C) và hiệu ứng nhà kính, các nhà sinh thái học phân tích hàm lượng C có trong quần xã. Kết quả phân tích cho thấy các chất hữu cơ trong đất (gồm mùn và xác sinh vật) của các quần xã rừng cực Bắc là một trong những nguồn lưu trữ C lớn nhất sinh quyển. Trung bình, đất rừng cực Bắc chứa 15000gC/m3, lớn hơn lượng C có ở các loại rừng khác. Tuy nhiên, điều lý thú là sản lượng sản xuất carbon sơ cấp của rừng cực Bắc chỉ là 350gC/m3 mỗi năm, thấp hơn rõ rệt so với các loại rừng khác. Điều giải thích nào dưới đây là đúng?

A. Khí hậu lạnh và ẩm của rừng cực Bắc làm giảm hiệu suất phân giải hữu cơ mạnh hơn nhiều so với mức giảm cường độ quang hợp của thực vật.

B. Tỷ lệ cao các loài động vật ăn thực vật có ở các rừng cực Bắc làm giảm tổng sản lượng sinh carbon của rừng.

C. Rừng cực Bắc có tỷ lệ thấp các loài động vật ăn thực vật, vì vậy phần lớn xác thực vật sau khi chết được phân giải và đóng góp vào lượng C có trong đất.

D. Khí hậu của rừng cực Bắc làm giải phóng một lượng lớn C vào trong đất, trong điều kiện khí hậu nóng, lượng C này mất đi.

Câu 17. Ở miền Bắc Việt Nam, quần thể một loài bò sát giảm mạnh vào những năm có mùa đông giá rét, nhiệt độ xuống dưới 8 °C. Sự thay đổi số lượng cá thể trong quần thể trên là dạng biến động nào sau đây?

A. Biến động số lượng theo chu kì nhiều năm.

B. Biến động số lượng theo chu kì ngày đêm.

C. Biến động số lượng không theo chu kì.

D. Biến động số lượng theo chu kì mùa.

Câu 18. Khi nói về quá trình nhân đôi DNA, phát biểu nào sau đây sai?

A. Ở mạch khuôn 3’–5’, mạch mới được tổng hợp liên tục và không cần đoạn mỗi.

B. Ở mạch khuôn 5’–3’, mạch mới được tổng hợp gián đoạn.

C. Sự tổng hợp mạch mới trên cả hai mạch khuôn đều cần enzyme xúc tác.

D. Enzyme ligase tham gia nối các đoạn Okazaki trên mạch mới được tổng hợp.

Phần II. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Một nhóm học sinh thực hiện thí nghiệm tìm hiểu ảnh hưởng của vận động đến nhịp tim ở người. Thí nghiệm được thực hiện như sau:

Chuẩn bị: Đồng hồ bấm giấy; Một học sinh tình nguyện; Bài tập vận động nhảy tại chỗ hoặc chạy nâng cao đùi tại chỗ; Bảng ghi chép kết quả.

Các bước thực hiện:

- Bước 1: Cho học sinh ngồi nghỉ ngơi trong 5 phút.

- Bước 2: Đem nhịp tim trong 1 phút ở mạch cổ tay.

- Bước 3: Học sinh vận động tại chỗ trong 1 phút.

- Bước 4: Đo nhịp tim ngay sau vận động.

- Bước 5: Tiếp tục đo nhịp tim mỗi phút sau đó (2 - 4 phút) để theo dõi tốc độ hồi phục.

- Bước 6: Ghi chép kết quả và rút ra kết luận.

Bảng kết quả được ghi nhận như sau:

Giai đoạn đo	Trước vận động (nghỉ ngơi)	Ngay sau vận động	1 phút sau vận động	2 phút sau vận động	3 phút sau vận động	4 phút sau vận động
Nhịp tim (lần/phút)	70	130	110	92	78	72

a) Bước 5 trong thí nghiệm đóng vai trò là thu thập số liệu đối chứng.

b) Nhịp tim tăng vọt lên 130 lần/phút ngay sau vận động là kết quả của hệ thần kinh giao cảm bị kích thích.

c) Nếu quá trình thí nghiệm học sinh nín thở trong lúc chạy tại chỗ thì nhịp tim giảm và thời gian hồi phục sẽ ngắn hơn.

d) Nếu một học sinh có nền tảng thể lực tốt (vận động viên) thực hiện thí nghiệm này, thời gian để nhịp tim quay về mức 70-72 lần/phút thường sẽ dài hơn so với học sinh ít vận động.

Câu 2. Một operon X có các vùng trinh tự quy định chức năng được kí hiệu A, B, C, D tổng hợp các enzyme 1 và enzyme 2 phân giải chất X. Trong đó, mỗi vùng trinh tự đã kí hiệu từ A đến D sẽ là một trong các vị trí sau: gene tổng hợp enzyme 1; gene tổng hợp enzyme 2; vùng khởi động (promoter); vùng vận hành (operator). Biết rằng, gene điều hòa điều khiển hoạt động operon X tổng hợp protein điều hòa có chức năng bình thường. Kết quả chọn lọc các chủng vi khuẩn thu được khi nuôi cấy trong điều kiện môi trường có chất X và không có chất X thể hiện bảng sau:

Các chủng vi khuẩn	Không có chất X		Có chất X
	Enzyme 1	Enzyme 2	Enzyme 1	Enzyme 2
Không mang đột biến	–	–	+	+
Đột biến ở vùng A	–	–	–	+
Đột biến ở vùng B	–	–	–	–
Đột biến ở vùng C	–	–	+	–
Đột biến ở vùng D	+	+	+	+

Biết (+) enzyme được tổng hợp; (-) enzyme không được tổng hợp.

a) Trình tự B là vùng vận hành.

b) Vùng D là trình tự promoter của operon X.

c) Vùng A là gene tổng hợp enzyme 1, vùng C là gene tổng hợp enzyme 2.

d) Trong operon X, thứ tự các đoạn trinh tự tính từ promoter được xếp theo thứ tự là DBCA.

Câu 3. Đóng băng xảy ra vào mùa đông trên các dòng suối nhỏ thường gây ra lũ lụt vào mùa xuân và khô hạn trong mùa khô. Bảng dưới đây thể hiện kết quả nghiên cứu số lượng loài động vật của 3 quần xã (A, B, C) ở nhiều dòng suối có biến động khác nhau về mực nước trong năm.

Đối tượng nghiên cứu	Quần xã A			Quần xã B			Quần xã C
Mức độ biến động mực nước trong năm (cm)	10,11	12,59	15,85	25,19	31,62	39,81	50,12	63,10	79,43
Số lượng loài	9	13	28	55	54	45	27	18	11

a) Mực nước tăng làm đa dạng của các quần xã giảm.

b) Quần xã A, mực nước biến động càng nhiều thì lưới thức ăn càng phức tạp.

c) Quần xã B, ở môi trường ít biến động về mực nước tạo điều kiện cho loài thích nghi phát triển thành loài ưu thế, đa dạng về loài giảm.

d) Quần xã C, mực nước biến động mạnh, những loài có chu kỳ sống ngăn chiếm ưu thế.

Câu 4. Ở nhiều loài động vật có vú, hormone leptin được tạo ra bởi các tế bào mỡ và tiết vào máu, khi bám vào các thụ thể ở tế bào thần kinh sẽ gây ra cảm giác chán ăn; do đó hormone này đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa hành vi ăn uống. Những đột biến gen lặn trên các nhiễm sắc thể thường khác nhau liên quan đến việc mất khả năng sản xuất leptin, hoặc mất khả năng sản xuất thụ thể leptin đều gây ra những rối loạn trong hành vi ăn uống và dẫn đến chứng béo phì. Một nghiên cứu như vậy đã được thực hiện ở 2 dòng chuột bạch béo phì thuần chủng trưởng thành mang các đột biến khác nhau trong phòng thí nghiệm, dòng 1 không có khả năng sản xuất được leptin, dòng 2 không có khả năng sản xuất được thụ thể leptin. Những con chuột của mỗi dòng này đều có hành vi tham ăn và kích thước cơ thể béo hơn rất nhiều so với chuột dòng bình thường (dòng dại). Các nhà khoa học thực hiện phép lai giữa các dòng béo phì và dòng bình thường, sau đó cho F₁ giao phối với nhau thu được F₂. Kết quả tóm tắt như sau:

TT	Phép lai P	F₁	F₂
1	Dòng 1 x dòng dại	100% bình thường	75% bình thường : 25% béo phì
2	Dòng 2 x dòng dại	100% bình thường	75% bình thường : 25% béo phì
3	Dòng 1 x dòng 2	100% bình thường	?

Giả sử các con chuột trong thí nghiệm được nuôi với điều kiện dinh dưỡng như nhau và không bị tác động bởi các nhân tố khác. Từ kết quả nghiên cứu, theo lý thuyết có phát biểu sau đây đúng hay sai?

a) Hành vi ăn uống điều độ ở chuột bạch do ít nhất 2 gene tương tác bổ sung quy định.

b) Các thế đột biến lặn gây mất chức năng ở ít nhất 1 trong 2 gene này sẽ dẫn đến chứng tham ăn và béo phì.

c) Xét về tổ hợp gen của dòng dại về hành vi ăn uống điều độ của chuột bạch có 4 kiểu gen.

d) F₂ của phép lai thứ 3 được dự đoán có hơn 50% cá thể bình thường.

Phần III. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1. Hình bên mô là một giai đoạn của 2 tế bào cùng loài đang trong quá trình giảm phân. Giả sử tế bào sinh trùng có 1 cặp nhiễm sắc thể không phân li trong giảm phân 1, giảm phân 2 bình thường; tế bào sinh tinh giảm phân bình thường. Hợp từ được tạo ra do sự kết hợp giữa các loại giao tử của 2 tế bào này có thể chứa nhiều nhất bao nhiêu nhiễm sắc thể?

Câu 2. Một loài thực vật, cho 2 cây (P) giao phần với nhau thu được F₁ có tỉ lệ: 1 cây hoa đỏ, quả bầu dục: 1 cây hoa hồng, quả tròn: 1 cây hoa hồng, quả dài: 1 cây hoa trắng, quả bầu dục. Biết mỗi cặp tính trang do một cặp gene quy định và không xảy ra đột biến. Theo lý thuyết, nếu cho các cây F₁ giao phần ngẫu nhiên thì tỉ lệ cây hoa trắng, quả dài ở F₂ là bao nhiêu? (Làm tròn đến 2 chữ số thập phân).

Câu 3. Ở một loài thực vật, xét 2 gene, mỗi gene có 2 allele trội - lặn hoàn toàn và nằm trên hai cặp nhiễm sắc thể khác nhau. Biết rằng allele A đột biến thành allele a, allele b đột biến thành thành allele B. Trong các kiểu gene sau: AaBb, AaBB, Aabb, AABB, có bao nhiêu kiểu gene là thế đột biến?

Câu 4. Cho 4 quần thể của một loài thú được kí hiệu là 1, 2, 3, 4 có diện tích khu phân bố và mật độ cá thể như sau:

Quần thể	1	2	3	4
Diện tích khu phân bố (ha)	50	80	60	100
Mật độ (cá thể/ha)	15	16	24	9

Hãy viết số thứ tự từ nhỏ đến lớn xấp xếp theo kích thước của các quần thể tăng dần 1.4 23

Câu 5. Bằng dưới đây mô tả số lượng nhiễm sắc thể của một số loài thực vật. Các cây lai giữa loài Triticum monococcum và loài Aegilops speltoides được đa bộ hóa tạo ra loài Triticum turgidum. Các cây lai giữa loài Aegilops tauschii và loài Triticum turgidum tạo ra loài Triticum aestivum. Theo lý thuyết, bộ NST của loài Triticum aestivum là bao nhiêu?

Loài	Tên khoa học	Bộ nhiễm sắc thể (2n)
Lúa mì hoang dại	Triticum monococcum	14
Cô dại 1	Aegilops speltoides	14
Cô dại 2	Aegilops tauschii	14
Lúa mì hoang dại	Triticum turgidum	?
Lúa mì hiện đại	Triticum aestivum	?

Câu 6. Ở một quần thể thực vật giao phần ngẫu nhiên, allele quy định thân cao trội hoàn toàn so với allele quy định thân thấp. Ở thế hệ xuất phát (P), số cây thân thấp chiếm tỉ lệ 10%. Ở F₁, số cây thân thấp chiếm tỉ lệ 9%. Biết rằng quần thể không chịu tác động của các nhân tố tiến hóa. Nếu chỉ chọn các cây thân cao ở (P) cho giao phần ngẫu nhiên, theo lý thuyết thì tỉ lệ cây thân thấp ở đời con là bao nhiêu? (Làm tròn đến 2 chữ số thập phân).

---HẾT---

Đề thi thử TN THPT 2026 môn Sinh học - Hải Phòng

2026-04-17T06:53:00.011+07:00

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn (4,5 điểm).
(Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.)

Câu 1. Hình sau mô tả quá trình đồng hóa nitrogen trong cơ thể thực vật. Các chữ cái (A), (B), (C), (D), (E) chú thích cho các ion hoặc các chất; các chữ số (1), (2) chú thích cho các giai đoạn của quá trình này.

Kết luận nào sau đây đúng?

A. (A), (B) và (C) lần lượt là NO₂⁻, NO₃⁻ và NH₄⁺
B. (D) và (E) lần lượt là amino dicarboxylic và keto acid.
C. (2) là quá trình chuyển hóa nitrogen vô cơ thành nitrogen hữu cơ.
D. (1) là quá trình đồng hóa ammonium và (2) là quá trình khử nitrate.

Câu 2. Ở một loài động vật, có một gene được tìm thấy với 5 allele khác nhau. Đoạn trình tự quan tâm của các allele này được mô tả như hình bên, trong đó vị trí gạch chân là vị trí có sự khác biệt với gene nguyên thủy (allele α). Sự khác biệt là không nhiều, do đó giả thuyết được ủng hộ là mỗi allele này tạo ra do các đột biến thay thế một cặp nucleotide. Sơ đồ nào sau đây mô tả chính xác nhất sự xuất hiện của các allele này phù hợp với giả thuyết?

Allele	Trình tự trên mạch làm khuôn
α	3'...ATAGTAGXXAGT...5'
β	3'...ATAATAGXXAGT...5'
γ	3'...ATAGTAGXGAGT...5'
δ	3'...ATAATAAXXAGT...5'
ε	3'...ATGGTAGXGAGT...5'

A. Sơ đồ 4.
B. Sơ đồ 1.
C. Sơ đồ 3.
D. Sơ đồ 2.

Câu 3. Gió bão phát tán một số ít cá thể bọ rùa (không phân biệt kiểu gene của chúng) từ đất liền ra một đảo xa thành lập nên quần thể mới. Sau đó, một vụ hỏa hoạn xảy ra làm giảm mạnh số lượng cá thể của quần thể này, chỉ còn lại một số ít cá thể sống sót. Kết quả là cấu trúc di truyền của quần thể sau hỏa hoạn khác với trước đó. Quần thể bọ rùa trên đảo đã chịu tác động của nhân tố tiến hóa nào?

A. Phiêu bạt di truyền.
B. Giao phối không ngẫu nhiên.
C. Giao phối ngẫu nhiên.
D. Đột biến.

Câu 4. Cho sơ đồ minh hoạ về sự truyền năng lượng qua các bậc dinh dưỡng như sau: Mặt Trời → Sinh vật a → Sinh vật b → Sinh vật c → Sinh vật d. Sinh vật nào sau đây thuộc bậc dinh dưỡng cấp 1?

A. Sinh vật c.
B. Sinh vật d.
C. Sinh vật b.
D. Sinh vật a.

Câu 5. Động vật nào sau đây có túi tiêu hoá?

A. Giun đất.
B. Thủy tức.
C. Mực ống.
D. Trâu.

Câu 6. Theo dõi sự di truyền của hai bệnh P và Q trong một gia đình. Cho biết không xảy ra đột b, do gen P có 2 allele là P₁ và P₂ quy định; Bệnh Q do gen Q có 2 allele là Q₁ và Q₂ quy định. Mẫu D: cả thể trong gia đình được xử lí để cắt locus gen P và Q ra khỏi hệ gen, sau đó khuếch đại bằng phương pháp PCR. Các sản phẩm PCR được tính sạch và tiến hành phân tích bằng phương pháp điện di. Sơ đồ phù hợp quả điện di được mô tả ở Hình 9.

Có bao nhiêu nhận định sau đây đúng?
I. Người số 4 bị bệnh Q và chỉ mang allele Q₂.
II. Bệnh Q do gen lặn trên NST giới tính X quy định, không có allele tương ứng trên Y.
III. Người số 11 sẽ tạo ra giao tử không mang allele bệnh với xác suất 1/3.
IV. Theo lý thuyết, xác suất sinh con trai không mang allele bệnh của cặp vợ chồng 7 - 8 là 0,1.

A. 3.

B. 2.
C. 1.
D. 4.

Câu 7. Các bộ ba 5'CUA3' và 5'UUG3' đều mã hoá amino acid leucine, điều này thể hiện đặc điểm nào sau đây của mã di truyền?

A. Tính đặc hiệu.
B. Tính phổ biến.
C. Tính liên tục.
D. Tính thoái hoá.

Câu 8. Quan sát sơ đồ mô tả giới hạn sinh thái của sinh vật và cho biết mức hoạt động sinh lí cao nhất của sinh vật nằm trong khoảng nào?

Sơ đồ mô tả giới hạn sinh thái của sinh vật

A. Khoáng thuận lợi.
B. Khoáng ức chế.
C. Giới hạn trên.
D. Khoáng chống chịu.

Câu 9. Cánh của chim với cánh của chuồn chuồn đều có chức năng giúp các con vật bay lượn. Theo lý thuyết tiến hóa, các cấu trúc này là

A. cấu trúc tương tự.
B. cấu trúc tương đồng.
C. cấu trúc thoái hoá.
D. cấu trúc tương đối.

Câu 10. Khảo sát mối quan hệ giữa các loài trong một quần xã sinh vật, người ta thu được bằng số liệu như sau:

Mối quan hệ	Loài 1	Loài 2
1	+	+
2	0	+
3	-	-
4	-	+
5	0	-

(Ghi chú: +: Loài được lợi; -: Loài bị hại; 0: Loài không được lợi cũng không bị hại)

Có bao nhiêu mối quan hệ sinh thái là quan hệ đối kháng?

A. 1.
B. 2.
C. 3.
D. 4.

Câu 11. Cả chép (A) có giới hạn chịu đựng đối với nhiệt độ tương ứng là $2^{\circ}\mathrm{C}$ đến $44^{\circ}\mathrm{C}$ . Cả rõ phi (B) có giới hạn chịu đựng đối với nhiệt độ tương ứng là $5,6^{\circ}\mathrm{C}$ đến $42^{\circ}\mathrm{C}$ . Sơ đồ nào dưới đây mô tả đúng sự phân bố của hai loài cá trên theo nhiệt độ?

A. Hình II.

B. Hình I.
C. Hình IV.
D. Hình III.

Câu 12. Tập hợp kiểu hình của các cá thể có cùng một kiểu gene tương ứng với phạm vi biến đổi của các điều kiện môi trường sống khác nhau được gọi là

A. thế đột biến.
B. mức phản ứng.
C. thường biến.
D. biến dị tổ hợp.

Câu 13. Amino acid là đơn phân cấu tạo nên phân tử sinh học nào sau đây?

A. Protein.
B. Nucleic acid.
C. Carbohydrate.
D. Lipid.

Câu 14. Ở ruồi giấm (Drosophila melanogaster), mắt dẹt là kiểu hình đột biến do allele B quy định, trôi hoàn toàn so với mắt bình thường (mắt kiểu dại) được quy định bởi allele B; allele I quy định phôi phát triển bình thường trôi hoàn toàn so với allele I làm phôi chết sớm. Hai locus gene này liên kết với nhau ở vùng không tương đồng của nhiễm sắc thể giới tính X. Cho phép lai sau:

Kết luận nào sau đây đúng?
A. Ruồi cái giảm phân tạo giao tử $X^{1+B}$ chiếm tỉ lệ 20%.
B. Ruồi cái giảm phân tạo giao tử $1+B$ chiếm tỉ lệ 20%.
C. Ruồi đực giảm phân tạo giao tử $X^{1+B}$ chiếm tỉ lệ 40%.
D. Ruồi cái giảm phân tạo giao tử $X^{1+B}$ chiếm tỉ lệ 40%.

Câu 15. Hình bên được chụp từ tiêu bản hiển vi tạm thời của mô rễ ở một loài thực vật lưỡng bội (2n). Mỗi tế bào được đánh dấu bằng các chữ cái (A, B, C, D) đang trong một giai đoạn khác nhau của quá trình phân chia nhân trong phân bào. Nhận định nào sau đây là sai khi quan sát tiêu bản này?

A. Các tế bào được đánh dấu đang trong các giai đoạn của quá trình nguyên phân.
B. Số lượng nhiễm sắc thể ở tế bào A gấp đôi số lượng nhiễm sắc thể trong tế bào D.
C. Các giai đoạn tương ứng trong quá trình phân chia của các tế bào A, B, C và D lần lượt là kì đầu, kì giữa, kì sau và kì cuối.
D. Các nhiễm sắc thể ở tế bào D tồn tại ở trạng kẹp, còn các nhiễm sắc thể ở tế bào A và C tồn tại ở trạng thái đơn.

Câu 16. Cho hai cây phát sinh chủng loại như hình dưới đây, các chữ cái (A-F) đại diện cho các loài.

Hai loài nào được biểu thị là loài cùng 1 chi trong Cây 2 nhưng không được biểu thị là loài cùng 1 chi trong Cây 1?

A. A và B.
B. D và E.
C. C và D.
D. B và C.

Câu 17. Các quần thể của cùng một loài có mật độ và diện tích môi trường sống tương ứng như sau.

Quần thể	Diện tích môi trường sống (m²)	Mật độ (cả thể/m²)
I	2987	12
II	3475	8
III	3573	9
IV	3500	7

Biết rằng diện tích khu phân bố của mỗi quần thể đều không thay đổi, không có hiện tượng xuất nhập cư.

Kích thước quần thể tăng dần từ thấp đến cao theo thứ tự

A. IV → II → I → III.
B. IV → III → II → I.
C. IV → I → III → II.
D. IV → II → III → I.

Câu 18. Cả Perca fluviatilis ăn thịt các con cá cùng loài có kích thước nhỏ hơn, thậm chí là con của mình để tồn tại. Đây là ví dụ về mối quan hệ sinh thái nào trong quần thể?

A. Kí sinh.
B. Hội sinh.
C. Hỗ trợ cùng loài.
D. Cạnh tranh cùng loài.

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai (4,0 điểm).

(Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.)

Câu 1. Ở người, sự biểu hiện nhóm máu ABO do hoạt động phối hợp của 2 gene H và I được thể hiện trong sơ đồ hình bên. Allele lặn h và allele lặn I⁰ đều không tổng hợp được enzyme tương ứng. Gene H và gene I nằm trên hai NST khác nhau. Khi trên bề mặt hồng cầu có cả kháng nguyên A và kháng nguyên B thì biểu hiện nhóm máu AB, khi không có cả hai loại kháng nguyên thì biểu hiện nhóm máu O. Trong một gia đình, cả người vợ và người chồng đều có nhóm máu O, sinh đứa con thứ nhất có nhóm máu A, đứa con thứ 2 có nhóm máu B. Trong trường hợp không phát sinh đột biến mới:

a) Người con thứ nhất trong gia đình nói trên có kiểu gene là Hh Iᴬ Iᴰ.
b) Nếu người con thứ nhất kết hôn với người có nhóm máu AB thì những đứa con của họ sinh ra có thể có bất kì nhóm máu nào.
c) Người con thứ 2 nhóm máu B nếu kết hôn với một người nhóm máu A ở trạng thái dị hợp tử về tất cả các gene khả năng sinh con nhóm máu O là $\frac{1}{4}$ .
d) Kiểu gene của người nhóm máu O luôn chứa allele h.

Câu 2. Hình dưới đây biểu thị sự biến động về nhiệt độ gia đình cao nhất và thấp nhất theo tháng ở một vùng. Thời gian sinh trưởng từ khi bắt đầu nuôi trong môi trường tự nhiên đến khi xuất chuồng của các giống vật nuôi A, B, C và D tối thiểu là 160 ngày. Bảng dưới đây cho biết giới hạn sinh thái về nhiệt độ của bốn giống vật nuôi này. Giả sử các điều kiện sinh thái khác của môi trường không ảnh hưởng đến sức sống của các giống vật nuôi đang nghiên cứu. Khi nhiệt độ môi trường thấp hơn giới hạn dưới hoặc cao hơn giới hạn trên của mỗi giống vật nuôi thì chúng sẽ bị chết.

Giống vật nuôi	Giới hạn sinh thái (ᴼC)
Giống A	12 – 32
Giống B	8 - 26
Giống C	14 - 40
Giống D	5 - 25

a) Không thể nuôi được giống B trong 160 ngày để xuất chuồng ở vùng này.
b) Có thể nuôi giống D từ tháng hai để đảm bảo năng suất khi xuất chuồng là cao nhất.
c) Giống A phù hợp để chăn thả ở vùng này.
d) Để đảm bảo đủ thời gian xuất chuồng, giống C là phù hợp nhất chăn thả ở vùng này.

Câu 3. Hình 1 mô tả một phần cấu trúc giải phẫu tim và mạch ở người. Các chữ số 4, 5, 6, 7 chú thích cho các buồng tim (gồm các tâm nhĩ và các tâm thất), các chữ số 1, 2, 3, 8 chú thích cho các mạch máu (gồm các động mạch và các tĩnh mạch). Hình 2 biểu thị giá trị áp lực tâm thất trái ghi được ở trạng thái nghỉ ngơi của 3 người: người bình thường khỏe mạnh, người I và người II.

Hình 1

Hình 2

a) Vòng tuần hoàn lớn đi nuôi cơ thể xuất phát từ (5) → (3) → (8) → (6).
b) Máu ở vị trí (5) và (6) của người bình thường là máu giàu O₂.
c) Người I có huyết áp cao hơn người bình thường, người II có thể bị dị tật hở van tim giữa (4) và (5).
d) Vị trí số (4), (5), (6), (7) lần lượt là tâm thất phải, tâm nhĩ phải, tâm thất trái, tâm nhĩ trái.

Câu 4. Ở một loài vi khuẩn, gene M mã hóa cho một loại enzyme hoạt động trong tế bào chất. Có ba đột biến điểm khác nhau xảy ra trên các exon của gene M tạo ra các allele M1, M2 và M3. Để xác định dạng đột biến tạo ra các allele trên, người ta tiến hành tách chiết mRNA trưởng thành và protein của mỗi allele, sau đó điện di và so sánh với mRNA và protein của allele M. Kết quả điện di thu được như sau:

Kết quả điện di protein

Giả sử hình dưới mô tả một giai đoạn phiên mã của dòng đột biến M1. Vị trí nucleotide 1-2-3 là bộ ba mở đầu; các nucleotide còn lại của gene không được thể hiện trên hình.

a) Nếu nucleotide “?” trên hình là U thì phân tử mRNA này khi làm khuôn để dịch mã sẽ tạo ra chuỗi polypeptide có 5 amino acid (không kể amino acid mở đầu).
b) Cả 3 đột biến đều làm thay đổi số liên kết hydrogen trong phân tử DNA.
c) Allele M2 là đột biến thay thế một cặp nucleotide dẫn đến có thể sai khác một amino acid trong protein.
d) Allele M3 là đột biến thêm cặp nucleotide.

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn (1,5 điểm).

(Thi sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6)

Câu 1. Dưới đây là các trình tự amino acid (dùng kiểu viết tắt một chữ cái) thuộc một trong bốn phần đoạn ngắn của protein FOXP2 ở 6 loài: tinh tinh, đười ươi, Gorilla, Khi Rhesus, chuột và người. Đây chính là những đoạn chứa tất cả các amino acid khác nhau của FOXP2 khi so sánh giữa những loài này. Ký hiệu của các amino acid là: A là Alanine, T là Threonine; E là Glutamate, V là Valine, D là Aspartate, N là Aparagine, S là Serine, I là Isoleucine, P là Proline, K là Lysine, R là Arginine.

ATETI...PKSSD...TSSTT...NARRD
ATETI...PKSSE...TSSTT...NARRD
ATETI...PKSSD...TSSTT...NARRD
ATETI...PKSSD...TSSNT...SARRD
ATETI...PKSSD...TSSTT...NARRD
VTETI...PKSSD...TSSTT...NARRD

Biết trình tự FOXP2 của 3 loài tinh tinh (I), Gorilla (II), Khi Rhesus (III) giống hệt nhau; trình tự FOXP2 của ba loài I/II/III khác của người hai amino acid. Trong các trình tự FOXP2 trên, trình tự nào là của loài người?

Câu 2. Một loài thực vật lưỡng bội sinh sản hữu tính, xét cặp NST số 1 chứa các cặp gen M, m; N, n; O, o; P, p; Q, q. Giả sử quá trình giảm phân ở một số tế bào của cây A xảy ra hiện tượng đột biến được mô tả như hình sau:

Cây A tự thụp phân thu được đời con F₁. Biết rằng các gen liên kết hoàn toàn và không xảy ra các đột biến khác; các loại giao tử, hợp tử được tạo thành đều có khả năng sống sót. Theo lí thuyết, trong tổng số các loại kiểu gen ở F₁ loại kiểu gen mang đột biến về NST số 1 chiếm tỉ lệ bao nhiêu phần trăm?

Câu 3. Hình sau đây mô tả hoạt động của Operon lac ở vi khuẩn E.coli trong môi trường nuôi cấy:

Khi phân tích hình, một nhóm học sinh đã đưa ra một số nhận định sau:
(1) E₁, E₂, E₃ là 3 loại enzyme cùng tham gia chuyển hóa lactose.
(2) Vi khuẩn được nuôi cấy trong môi trường có đường lactose.
(3) Chất X là lactose.
(4) Operon lac của vi khuẩn E.coli đang ở trạng thái cảm ứng.
Hãy viết liền các nhận định đúng theo thứ tự từ nhỏ đến lớn.

Câu 4. Ở một loài thực vật, allele B quy định hoa đỏ trội hoàn toàn so với allele b quy định hoa vàng. Tần số allele B được biểu diễn qua biểu đồ bên:

Biết các quần thể trong biểu đồ đã cân bằng di truyền, các quần thể này có chung nguồn gốc. Cho các nhận định sau:

(1) Quần thể 2 có tần số kiểu gene dị hợp cao nhất.
(2) Tỉ lệ cây hoa đỏ của quần thể 4 là 32%.
(3) Cho tất cả các cây hoa đỏ ở quần thể 3 giao phần ngẫu nhiên, tỉ lệ cây hoa đỏ ở F₁ là $\frac{12}{14}$ .
(4) Các quần thể này có sự khác nhau về cấu trúc di truyền.

Hãy viết liền các nhận định đúng theo thứ tự từ nhỏ đến lớn.

Câu 5. Hình dưới đây mô tả quy trình công nghệ tạo ra cây Pomato từ cây khoai tây và cây cà chua:

Khi phân tích hình, một học sinh đã đưa ra những kết luận sau:

(1) Quy trình công nghệ được mô tả là kỹ thuật lai tế bào sinh dưỡng.
(2) Dung hợp tế bào trần là giai đoạn tạo ra tế bào trần từ các tế bào bình thường ban đầu.
(3) Enzyme có thể được sử dụng trong quy trình công nghệ này là restrictase.
(4) Cây Pomato mang vật chất di truyền của 2 loài khác nhau.

Có bao nhiêu kết luận đúng?

Câu 6. Hình sau mô tả một giai đoạn phiên mã và dịch mã xảy ra ở vùng mã hóa của một gene ở sinh vật nhân sợ. Các kí hiệu (a), (b), (c) tương ứng với mạch của gene; (d) là sản phẩm của quá trình phiên mã; (e) là sản phẩm của quá trình dịch mã.

Cho các nhận định sau:

(1) Quá trình dịch mã của gene có xuất hiện polyribosome.
(2) Vị trí (b) được dùng là mạch khuôn để tổng hợp nên mRNA.
(3) Khi quá trình dịch mã hoàn thành trên phân tử (d), các sản phẩm (e) được tạo ra giống nhau về cấu trúc.
(4) RNA polymerase tạo thành chuỗi (d) được kéo dài theo chiều từ 5' đến 3' theo nguyên tắc bổ sung.

Hãy viết liền các nhận định đúng theo thứ tự từ nhỏ đến lớn.
---HẾT---

Cán bộ coi thì không giải thích gì thêm.

Đề thi thử TN THPT môn Sinh học năm 2026 - Sơn La (lần 2)

2026-04-16T20:43:00.012+07:00

PHẦN I. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Công nghệ DNA có nhiều ứng dụng trong y học để điều trị các bệnh di truyền ở người. Hiện nay, việc nào sau đây không được thực hiện?

A. Sản xuất hormone insulin để điều trị bệnh tiểu đường.

B. Phân tích biểu hiện gene để cung cấp thêm các thông tin, xác định thuốc đích điều trị bệnh ung thư hiệu quả hơn.
C. Chẩn đoán một số bệnh di truyền cho thai nhi trước khi sinh.
D. Gây đột biến trên mô phôi còn sống của người để điều trị bệnh di truyền ở người.

Câu 2. Sự thoát hơi nước của thực vật ở cạn chủ yếu được diễn ra theo những con đường nào?

A. Qua cuticle và khi không.
B. Qua bề mặt lá và rễ.
C. Qua vỏ thân cây và rễ.
D. Qua vỏ thân cây và khi không.

Câu 3. Dấu hiệu đánh dấu sự hình thành loài mới là cách li

A. địa li.
B. sinh sản.

C. mùa vụ
D. sinh thái.

Câu 4. Ảnh hưởng của cường độ ánh sáng đến cường độ quang hợp ở một cây ưa bóng và một cây ưa sáng được biểu diễn theo đồ thị ở hình bên. Điểm bão hòa cây ưa bóng là

A. I.
B. IV.
C. II.
D. III.

Câu 5. Cặp cơ quan nào sau đây là cơ quan tương đồng?

A. Sừng hươu và sừng tê giác.
B. Ruột thừa của người và dạ cỏ của trâu bò.
C. Tay người và chân trước của cào cáo.
D. Tay người và cánh chim.

Câu 6. Vào mùa sinh sản, các cá thể cái trong quần thể có tranh giành nhau nơi thuận lợi để làm tổ. Đây là ví dụ về mối quan hệ nào?

A. Hợp tác.
B. Hội sinh.
C. Hỗ trợ cùng loài.
D. Cạnh tranh cùng loài.

Câu 7. Enzyme nào sau đây có tác dụng nỗi các đoạn Okazaki thành mạch polynucleotide hoàn chỉnh?

A. DNA ligase.
B. RNA polymerase.
C. RNA synthetase.
D. DNA polymerase.

Câu 8. Trong chu trình sinh - địa - hoá, nhóm sinh vật nào trong số các nhóm sinh vật sau đây có khả năng biến đổi nitrogen ở dạng chất mùn thành nitrogen ở dạng NH₄⁺?

A. Vi khuẩn phân nitrate hoá.
B. Vi khuẩn cố định nitrogen.
C. Thực vật.
D. Vi khuẩn amon hoá.

Câu 9. Một người khi di chuyển từ quốc gia này sang quốc gia khác có sự khác biệt về múi giờ thì người này có thể bị

A. mắc bệnh cảm cúm mùa.
B. mắc các bệnh di truyền.
C. tăng cân nhanh chóng.
D. rối loạn nhịp sinh học.

Câu 10. Ở người, bệnh A và bệnh B là hai bệnh do đột biến gene lặn nằm ở vùng không tương đồng trên NST giới tính X quy định, khoảng cách giữa hai gene là 20 cM. Người bình thường mang allele A và B, hai allele này đều trội hoàn toàn so với các allele lặn a, b. Cho sơ đồ phá hệ hình bên:

Theo lí thuyết, cặp vợ chồng $\mathrm{III}_{11} - \mathrm{III}_{12}$ trong phá hệ này sinh con, xác suất sinh con đầu lòng bị cả hai bệnh trên là

A. 24%.
B. 8%.
C. 32%.
D. 16%.

Câu 11. Bộ NST của người bệnh được thể hiện ở hình bên. Phát biểu nào dưới đây không đúng khi nói về đặc điểm di truyền được mô tả trong hình bên?

A. Có thể chữa khỏi bệnh nếu phát hiện ở giai đoạn sớm trong quá trình phát triển phôi.
B. Tỉ lệ trẻ sơ sinh mắc bệnh trên tăng lên theo độ tuổi của người mẹ.
C. Nguyên nhân gây ra hội chứng bệnh là do sự mất cân bằng gene trong tế bào.
D. Người bệnh có giới tính là nữ.

Câu 12. Trong số các dạng đột biến NST sau đây, dạng đột biến nào làm giảm hàm lượng DNA trong nhân tế bào?

A. Tam bội.
B. Thế ba nhiễm.
C. Lập đoạn.
D. Mất đoạn.

Câu 13. Theo quan niệm thuyết tiến hoá hiện đại, nguồn nguyên liệu sơ cấp chủ yếu của quá trình tiến hóa là

A. thường biến.
B. đột biến NST.
C. biến dị tô hợp.
D. đột biến gene.

Câu 14. Trong các biện pháp sau đây, biện pháp nào giúp bổ sung hàm lượng nitrogen trong đất?

A. Trồng xen kẽ cây ưa sáng và cây ưa bóng.
B. Bón vôi cho đất.
C. Trồng xen canh với các loài cây họ Đậu.
D. Tưới nước hợp lí.

Câu 15. Khi nói về dòng gene, phát biểu nào sau đây đúng?

A. Nếu số lượng cá thể nhập cư bằng số lượng cá thể xuất cư thì chắc chắn không làm thay đổi tần số kiểu gene của quần thể.
B. Dòng gene luôn làm nghèo vốn gene của quần thể, làm giảm đa dạng di truyền của quần thể.
C. Hiện tượng xuất cư chỉ làm thay đổi tần số allele mà không làm thay đổi thành phần kiểu gene của quần thể.
D. Các cá thể nhập cư có thể mang đến những allele mới làm phong phú thêm vốn gene của quần thể.

Câu 16. Thành tựu nào sau đây là ứng dụng của giải mã hệ gene người trong pháp y?

A. Giám định mối quan hệ huyết thống giữa thân nhân.
B. Nghiên cứu cấu trúc và chức năng của các gene.
C. Đề xuất biện pháp phòng và điều trị bệnh di truyền.
D. Xác định mối quan hệ họ hàng giữa các loài sinh vật.

Câu 17. Theo quan niệm thuyết tiến hóa hiện đại, chọn lọc tự nhiên

A. trực tiếp tạo ra các tổ hợp gene thích nghi trong quần thể.
B. vừa làm thay đổi tần số allele vừa làm thay đổi thành phần kiểu gene của quần thể.
C. nhanh chóng loại bỏ hoàn toàn các allele lặn ra khỏi quần thể.
D. không tác động lên từng cá thể mà chỉ tác động lên toàn bộ quần thể.

Câu 18. Hình vẽ bên mô tả dạng đột biến nào?

A. Thêm một cặp nucleotide.
B. Đảo đoạn NST.
C. Thay thế một cặp nucleotide.
D. Mất một cặp nucleotide.

PHẦN II. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Biết rằng bộ ba UUU mã hoá cho amino acid phenylalanine, bộ ba CCC mã hoá cho amino acid proline. Tiến hành thí nghiệm theo các bước sau:

Chuẩn bị 2 ống nghiệm chứa dịch chiết tế bào vi khuẩn, đánh số thứ tự I và II. Trong dịch chiết có đầy đủ các thành phần cần thiết cho quá trình dịch mã nhưng không có mRNA.
Bổ sung phenylalanine (dư) có đánh dấu phòng xạ vào mỗi ống.
Bổ sung mRNA polyU (chỉ gồm các nucleotide loại U) vào ống I, bổ sung nước cất vào ống II.
Kiểm tra hoạt độ phòng xạ trong các mẫu protein thu được ở mỗi ống theo thời gian. Kết quả thu được như đồ thị dưới đây.

a) Kết quả thí nghiệm cho thấy quá trình tổng hợp protein có thể xảy ra mà không cần mRNA.
b) Mục đích thí nghiệm là nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ amino acid đến tốc độ dịch mã.
c) Nếu giữ nguyên thành phần của ống I và bổ sung mRNA poly C (chỉ gồm các nucleotide loại C) vào ống II thì kết quả thí nghiệm vẫn giống đòi thị ở hình bên.
d) Đường A tương ứng với kết quả thí nghiệm ở ống I. Đường B tương ứng với kết quả thí nghiệm ở ống II.

Câu 2. Ở một loài thực vật, cho cây thân cao (P) tự thụ phân thu được F₁ có tỉ lệ kiểu hình 56,25% cây thân cao: 43,75% cây thân thấp. Biết rằng sự biểu hiện kiểu hình của cây không phụ thuộc vào điều kiện môi trường. Theo lý thuyết:

a) Nếu cho tất cả các cây thân thấp ở F₁ ở phép lai trên tự thụ phân thì F₂ thu được 5/7 cây thuần chủng.
b) Ở F₁, có tối đa 2 phép lai cho đời con có 37,5% cây thân cao.
c) Trong số các cây thân cao ở F₁ của phép lai trên, có 4/5 cây khi lai phân tích thu được đời con đồng tính.
d) Ở F₁ có 9 loại kiểu gene.

Câu 3. Hình bên mô tả các phản ứng miễn dịch của cơ thể khi có vi sinh vật xâm nhập qua hàng rào bề mặt cơ thể và đi vào bên trong cơ thể. Trong đó X và Y là các hình thức miễn dịch của cơ thể.

a) Giai đoạn II thuộc miễn dịch đặc hiệu.
b) Cả hai hình thức miễn dịch X và Y đều có sự tham gia của tế bào T hỗ trợ.
c) Tế bào bị nhiễm vi sinh vật bị tiêu diệt chủ yếu do tế bào thuộc hình thức miễn dịch X thực hiện.
d) Ở những người đã được tiêm vaccine tương ứng với tác nhân gây bệnh, giai đoạn I sẽ diễn ra trong thời gian dài hơn giai đoạn II.

Câu 4. Ở một hệ sinh thái có hai loài sen biển Ba và Cc là động vật ăn táo cùng sinh sống. Một thí nghiệm được tiến hành để tìm hiểu tác động của mật độ sen biển (tổng cộng cả hai loài) lên khả năng sinh trưởng (g/g sinh khối ban đầu) của chúng và mật độ của táo (μm² bề mặt táo/μm² diện tích đáy). Số liệu được trình bày ở các hình dưới đây.

a) Nếu môi trường bị ô nhiễm thì tốc độ sinh trưởng của loài Cc sẽ cao hơn loài Ba.
b) Khi các quần thể mới hình thành, quần thể Ba có khả năng sinh trưởng kém hơn quần thể Cc.
c) Loài Cc có ưu thế cạnh tranh cao hơn loài Ba khi nguồn thức ăn trong môi trường suy giảm.
d) Tốc độ sinh trưởng của loài Ba giảm nhanh hơn so với loài Cc khi độ phong phú của sen biển trong môi trường tăng.

PHẦN III. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1. Một nhà sinh thái học nghiên cứu ảnh hưởng của các yếu tố vô sinh đến sự phát triển của một loài thực vật thân thảo. Ông trồng loài thực vật ở hai địa điểm khác nhau A và B, mỗi địa điểm 30 cây với cùng một diện tích đất như nhau. Sau 6 tháng ông thu hoạch được 30 cây từ mỗi địa điểm (các cây mang trồng đều sống sót), sau đó đo chiều dài rễ, sinh khối gốc và rễ; sinh khối phần thân và cánh trên mặt đất của mỗi cây. Kết quả trung bình thu được của mỗi cây thể hiện ở bảng sau:

Vị trí	Độ dài trung bình của rễ (cm/cây)	Trung bình sinh khối của gốc và rễ (g/cây)	Trung bình sinh khối thân và cành (g/cây)
Địa điểm A	27,2	348,7	680,7
Địa điểm B	13,4	322,4	780,9

Sản lượng loài thực vật trên ở địa điểm B cao hơn sản lượng ở địa điểm A là bao nhiêu (kg)/6 tháng? (Làm tròn sau dấu phày 2 số)

Câu 2. Ở một loài thực vật lưỡng bội, tình trạng màu hoa do một gene gồm 4 allele trội lặn hoàn toàn quy định. Thực hiện hai phép lai, thu được kết quả sau:

Phép lai 1: Cho (P) cây hoa màu đỏ giao phần với cây hoa màu vàng, thu được F₁ có kiểu hình phân li theo tỉ lệ: 2 cây hoa màu đỏ : 1 cây hoa màu vàng : 1 cây hoa màu hồng.
Phép lai 2: Cho (P) cây hoa màu vàng giao phần với cây hoa màu trắng, thu được F₁ có kiểu hình phân li theo tỉ lệ: 1 cây hoa màu vàng : 1 cây hoa màu hồng.

Theo lí thuyết, trong loài trên có tối đa bao nhiêu phép lai giữa 2 cây ở P có kiểu hình khác nhau cho đời con có 25% cây hoa màu hồng (không tính các phép lai thuận nghịch)?

Câu 3. Hình bên mô tả cấu trúc của một cặp NST tương đồng và 4 giao từ (1, 2, 3, 4) được tạo ra, các chữ cái A, a, B, b, D, d, E, e là các gene trên NST. Có những giao từ nào không mang NST bị đột biến cấu trúc? (Viết liền các số tương ứng theo thứ tự từ nhỏ đến lớn)

Câu 4. Hình sau mô tả kết quả quá trình hình thành thế song nhị bội từ loài A (2n) và loài B (2n). Hãy cho biết hình số bao nhiêu mô tả đúng quá trình này?

Câu 5. Ở một quần thể thực vật, allele A quy định hoa đỏ trội hoàn toàn so với allele a quy định hoa trắng. Một quần thể ở P có tần số kiểu gene là: 0,5AA: 0,2Aa: 0,3aa. Theo lí thuyết, nếu cho toàn bộ các cây có cùng kiểu hình ở P giao phần với nhau thì tỉ lệ kiểu hình hoa trắng ở đời con thu được là bao nhiêu %? (Làm tròn sau dấu phày 1 chữ số)

Câu 6. Nghiên cứu 4 quần thể (1, 2, 3, 4) của một loài thú có diện tích khu phân bố và số lượng cá thể thể hiện ở bảng sau.

Biết kích thước cá 4 quần thể trên đều đã vượt qua kích thước tối đa. Hãy sắp xếp các quần thể theo chiều giảm dần về mức độ cạnh tranh giữa các cá thể trong quần thể? (Viết liền các số tương ứng với các quần thể)

Quần thể	1	2	3	4
Diện tích khu phân bố (ha)	25	24	26	21
Số lượng cá thể	3500	3600	3510	3360

---HẾT---

Thí sinh không được sử dụng tài liệu; Giảm thị không giải thích gì thêm.

Đề thi chọn HSG cấp tỉnh năm học 2025-2026 môn Sinh học 11

2026-04-16T12:05:00.011+07:00

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG NGẢI ĐỀ CHÍNH THỨC (Đề thi có 05 trang)	KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH LỚP 11 NĂM HỌC 2025-2026 Ngày thi: 16/4/2026 Môn: Sinh học Thời gian làm bài: 180 phút

Câu 1. (4,0 điểm)

1.1. (2,0 điểm) Dựa vào kiến thức sinh học tế bào và Hình 1.1, em hãy trả lời các nội dung sau:

a) Các tế bào ở hàng 1, hàng 2 thuộc nhóm sinh vật nào?

b) Các tế bào ở cột 1, cột 2, cột 3 đang được đặt trong loại môi trường nào?

c) Tại sao ở cột 1, tế bào (c) lại bị vỡ ra, trong khi tế bào (g) chỉ căng phồng mà không bị vỡ?

d) Trong cấp cứu y tế, để bù nước và chất điện giải cho bệnh nhân, bác sĩ thường sử dụng dung dịch gì truyền vào tĩnh mạch? Giải thích.

1.2. (2,0 điểm)

a) Ở cơ thể động vật, xét một tế bào sinh dục sơ khai nguyên phân liên tiếp nhiều lần tạo ra 256 tế bào sinh giao tử. Các tế bào sinh ra đều giảm phân tạo giao tử, tất cả các giao tử tạo ra đều tham gia thụ tinh. Hiệu suất thụ tinh của các giao tử là 1,5625%, số hợp tử được tạo thành là 16. Xác định số lần nguyên phân của tế bào sinh dục nói trên và giới tính của cá thể này.

b) Hình 1.2 mô tả hai tế bào ở hai cơ thể lưỡng bội (2n) đang phân bào. Biết rằng không xảy ra đột biến, các chữ cái A, b, n, D, E, F, f, G, g, H, h là kí hiệu cho các nhiễm sắc thể (NST), dấu “.” giữa 2 NST kí hiệu cho tâm động.

Hình 1.2. Mô tả hai tế bào đang phân bào

Tế bào 1 và tế bào 2 đang ở kì nào của quá trình phân bào?
Xác định bộ NST lưỡng bội của tế bào 1 và tế bào 2.

Câu 2. (4,0 điểm)

2.1. (2,0 điểm) Dựa vào nội dung kiến thức về virus, em hãy trả lời các nội dung sau:

a) Nêu cấu tạo của virus? Tại sao chúng không thể tự nhân lên mà phải xâm nhập vào tế bào chúng?

b) Vì sao một số virus có thể gây ra sự biến đổi di truyền trong tế bào chúng, dẫn đến các bệnh lý nghiêm trọng như ung thư?

2.2. (2,0 điểm) Để xác định số lượng vi khuẩn E. coli trong một bình lên men có thể tích 5 lít, người ta tiến hành phương pháp đếm khuẩn lạc bằng cách pha loãng liên tiếp trong các ống nghiệm. Ban đầu, mỗi ống nghiệm đều chứa sẵn 9 mL nước sinh lý vô trùng. Quá trình pha loãng được thực hiện theo Hình 2.2 như sau:

Hình 2.2. Quá trình pha loãng dung dịch gốc

Từ ống nghiệm thứ 4, người ta dùng pipet hút 0,1 mL dịch huyền phù và trải đều lên bề mặt đĩa petri chứa môi trường thạch dinh dưỡng đảm bảo cho sự sinh trưởng của vi khuẩn E. coli. Sau 12 giờ ú ấm, người ta đếm được 5 khuẩn lạc phát triển trên đĩa. Biết rằng mỗi tế bào vi khuẩn E. coli có khối lượng trung bình đạt khoảng 1,2·10⁻¹² (g) và mỗi khuẩn lạc đều phát triển từ một tế bào ban đầu.

a) Xác định mật độ vi khuẩn trong bình gốc.

b) Xác định tổng khối lượng vi khuẩn E. coli có trong bình gốc.

Câu 3. (4,0 điểm)

3.1. (2,0 điểm) Vận dụng kiến thức trao đổi nước và khoáng ở thực vật, giải đáp các nội dung sau:

a) Để kiểm tra vai trò của các động lực trong dòng mạch gỗ, người ta bố trí thí nghiệm và thực hiện các bước sau:

Bước 1: Đo lượng hơi nước thoát ra trong vòng 1 tuần của 3 loài thực vật thân thảo X, Y, Z trong cùng điều kiện chăm sóc, tiết diện phiến lá bằng nhau, cùng độ tuổi.

Bước 2: Cắt ngang thân ở phần gốc, cùng chiều cao. Đo lượng dịch tiết ra trong một giờ, người ta thu được số liệu theo Bảng 3.1 như sau:

Bảng 3.1. Số liệu kết quả thí nghiệm đo sự thoát hơi nước và dịch tiết

Cây	Lượng nước thoát (mL)	Lượng dịch tiết (mL)
X	6,2	0,02
Y	4,8	0,02
Z	10,5	0,07

Dựa vào số liệu đo được, có thể rút ra những kết luận gì về động lực dòng mạch gỗ?

b) Giả sử vì một nguyên nhân nào đó, chu trình Krebs trong tế bào thực vật bị ngừng hoạt động hoàn toàn. Hiện tượng này sẽ gây ra hậu quả trực tiếp gì đối với quá trình đồng hóa NH₄⁺ (khử độc NH₃) trong cây? Giải thích?

3.2 (2,0 điểm) Hình 3.2 mô tả mối quan hệ giữa cường độ quang hợp với nhiệt độ. Trong đó, cường độ quang hợp được tính theo hàm lượng CO₂ cây hấp thụ (đo tại thời điểm hấp thụ). Cho biết (1), (2) và (3) là các đường biểu diễn cường độ quang hợp của ba nhóm thực vật khác nhau.

Hình 3.2. Mối giữa cường độ quang hợp với nhiệt độ

Hãy cho biết:

a) Đường cong (1), (2) và (3) tương ứng với cường độ quang hợp của nhóm thực vật nào trong các thực vật C₃ và C₄ và CAM? Giải thích.

b) Vì sao nói chu trình C₄ là phản ứng thích nghi sinh lý của thực vật?

Câu 4. (6,0 điểm)

4.1. (2,0 điểm) Dựa vào nội dung kiến thức tiêu hóa ở động vật, em hãy trả lời các nội dung sau:

a) Tiêu hóa nội bào, tiêu hóa ngoại bào là gì?

b) Sự chuyển đổi từ tiêu hóa nội bào (ở động vật đơn bào) sang tiêu hóa ngoại bào (ở động vật có ống tiêu hóa) được xem là một bước ngoặt tiến hóa mang tính quyết định. Tại sao sự xuất hiện của tiêu hóa ngoại bào lại giải quyết được "bài toán năng lượng", từ đó cho phép các loài động vật phát triển kích thước cơ thể khổng lồ và cấu trúc phức tạp hơn rất nhiều so với những loài chỉ có tiêu hóa nội bào?

c) Trong hệ tiêu hóa của thú ăn có, bò có dạ dày 4 ngăn nhưng ngựa lại dạ dày đơn. Đồng thời lại có vị trí "chứa" vi sinh vật cộng sinh ở hai đầu đối nghịch của ống tiêu hóa.

Dựa vào đặc điểm cấu tạo, hãy chỉ ra sự khác biệt về vị trí này?
Chiến lược của loài nào giúp thu hồi nguồn amino acid từ chính sự phân giải của hệ vi sinh vật hiệu quả hơn? Vì sao?

4.2. (2,0 điểm) Hình 4.2 mô tả mối quan hệ giữa hệ tuần hoàn và hệ tiêu hóa trong cơ thể động vật. Dựa vào thông tin có trong hình, trả lời các câu hỏi sau đây:

Hình 4.2. Mối quan hệ giữa hệ tuần hoàn và hệ tiêu hóa trong cơ thể động vật

a) Trong số các mạch máu 1, 1a, 1b, 2, 3, 4, mạch máu nào giàu O₂, CO₂? Giải thích.

b) Nhận định nào sau đây đúng? Nhận định nào sau đây sai? Giải thích.

b₁) Huyết áp ở mạch máu 1 cao hơn huyết áp ở mạch máu 1a.

b₂) Vận tốc máu chảy trong mạch máu 4 nhanh hơn vận tốc máu chảy trong mạch máu 2.

b₃) Các chất dinh dưỡng, O₂ nuôi ruột non được cung cấp trực tiếp từ ống tiêu hóa.

b₄) Da số các chất dinh dưỡng từ ống tiêu hóa được chuyển về gan trước khi chuyển về tim.

4.3. (2,0 điểm) Dựa vào nội dung kiến thức về bài tiết và cân bằng nội môi. Hãy cho biết:

a) Quá trình hình thành nước tiểu gồm những giai đoạn nào?

b) Khi uống rượu hoặc uống cà phê thường lượng nước tiểu bài tiết ra tăng lên so với lúc bình thường, cơ chế làm tăng lượng nước tiểu của 2 loại thức uống này khác nhau như thế nào? Biết rượu là chất gây ức chế quá trình tiết hormone ADH, caffeine là chất làm tăng quá trình lọc máu ở thận.

c) Ở người bình thường, huyết áp ở mao mạch phổi là 5–10 mmHg còn huyết áp ở mao mạch thận là 60 mmHg. Hãy cho biết sự khác nhau đó có ý nghĩa gì?

Câu 5. (2,0 điểm)

5.1. (1,0 điểm) Phytochrome là một trong số các thụ thể ánh sáng của thực vật tham gia vào quá trình quang chu kỳ. Phytochrome tồn tại ở hai dạng: Pₑ hấp thụ ánh sáng đó, Pₛ hấp thụ ánh sáng đó xa. Một thí nghiệm nghiên cứu sự ra hoa của cây chịu tác động bởi các chớp sáng khác nhau [trắng (W), đỏ (R), đỏ xa (FR)] trong giai đoạn tối của sự phát triển thực vật. Hình 5.1 dưới đây cho biết kết quả của 3 thí nghiệm.

Hình 5.1. Kết quả nghiên cứu

Chú thích: Critical night length = Thời gian tối tới hạn; Darkness = Thời gian tối

Quan sát hình và cho biết:

a) Cây trong thí nghiệm là cây ngày dài hay cây ngày ngắn? Giải thích.

b) Nếu thay thế chớp sáng trắng bằng chớp sáng đỏ xa (FR) thì cây trong thí nghiệm 3 có ra hoa không? Vì sao?

5.2. (1,0 điểm) Hình 5.2, mô tả ảnh hưởng của nhiệt độ đến tỉ lệ và thời gian này mầm của hạt táo Berber (Ziziphus lotus).

Hình 5.2. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến tỉ lệ và thời gian này mầm của hạt táo (Nguồn SGK sinh học 11 - KNTT)

a) Dựa vào thông tin trên, hãy nêu ảnh hưởng của nhiệt độ đến tỉ lệ và thời gian này mầm của hạt táo?

b) Trong thí nghiệm, để tỉ lệ này mầm cao nhất nên ủ hạt táo giống ở nhiệt độ bao nhiêu?

c) Trong quá trình ủ hạt giống lúa để gieo trồng, người nông dân phải mở ra đảo đều và tưới bổ sung nước sau 1 khoảng thời gian nhất định. Việc làm này có tác dụng gì?

HẾT

Ghi chú: Giảm thị không giải thích gì thêm.

Đề thi thử TN THPT 2026 môn Sinh học - Phú Thọ

2026-04-15T13:38:00.010+07:00

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO PHÚ THỌ

KỲ THI KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC SINH

LỚP 12 THPT (ĐỢT 2) NĂM HỌC 2025-2026

Môn thi: Sinh học

Thời gian làm bài: 50 phút, không kể thời gian phát đề

ĐỀ THI CHÍNH THỨC

(Để khảo sát gồm 4 loại thi chính)

Họ, tên thí sinh: ...

Số báo danh: ...

Mã đề: 0427

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1: Loại phân tử sinh học nào sau đây đóng vai trò là vật chất di truyền ở sinh vật?

A. Carbohydrate.

B. DNA.

C. Lipid.

D. Protein.

Câu 2: Trong quá trình phát sinh sự sống trên Trái Đất, kết quả của giai đoạn tiến hóa hóa học là hình thành nên

A. sinh vật đã bào.

B. tế bào nhân thực.

C. đại phân tử hữu cơ.

D. tế bào sơ khai.

Câu 3: Khoảng xác định của một nhân tố sinh thái, ở đó loài có thể sống tồn tại và phát triển theo thời gian gọi là

A. nơi ở.

B. giới hạn sinh thái.

C. ở sinh thái.

D. sinh cánh.

Câu 4: Trong điều kiện khí hậu khô nóng, thực vật nào sau đây xảy ra quá trình hô hấp sáng?

A. Lúa nước.

B. Thanh long.

C. Rau rền.

D. Xương rồng.

Câu 5: Trong giảm phân, hai thành viên của cặp nhiễm sắc thể tương đồng phân li về 2 cực của tế bào ở

A. kì sau giảm phân II.

B. kì cuối giảm phân I.

C. kì cuối giảm phân II.

D. kì sau giảm phân I.

Câu 6: Cơ thể nào sau đây có kiểu gen đồng hợp tử về tất cả các cặp gen?

A. aaBBdd.

B. AaBbdd.

C. AaBBdd.

D. aaBBDd.

Câu 7: Bản đồ di truyền là sơ đồ thể hiện vị trí của gene (locus) trên nhiễm sắc thể, được xây dựng dựa vào tần số trao đổi chéo (hoán vị gene) giữa hai gene. Thomas Hunt Morgan và cộng sự đã lập bản đồ của 2 gene màu sắc thân (B, b) và chiều dài cánh (V, v) ở ruồi giấm cách nhau 17cM.

Theo lí thuyết, phép lai P:

\mathbb{P}\frac{BV}{bv} \times \mathbb{P}^2\frac{bv}{bv}

tạo ra

F_1

có biến dị tổ hợp chiếm tỉ lệ bao nhiêu?

A. 41,5%.

B. 8,5%.

C. 35%.

D. 17%.

Câu 8: Cho biết các codon mã hóa các amino acid tương ứng như sau:

GGG–Gly; UAC–Tyr; GCU–Ala; CGA–Arg; GUU–Val; AGC–Ser; GAG–Glu.

Một đoạn mạch gốc của một gene ở vi khuẩn mang thông tin mã hóa cho đoạn polipeptide có 6 amino acid có trình tự các nucleotide là

Thứ tự nucleotide	1 2 3... 18
Mạch gốc	3'...CCC–CAA–TCG–CGA–ATG–CTC...5'

Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

I. Trình tự của 6 amino acid do đoạn gene này quy định tổng hợp là: Gly–Val–Ser–Ala–Tyr–Glu.

II. Nếu cặp A–T ở vị trí thứ 5 bị thay thế bằng cặp G–C thì chuỗi polipeptide mới sẽ có 2 amino acid Ala.

III. Nếu đột biến thay thế cặp nucleotide G–C vị trí 15 thành cặp C–G thì sẽ làm cho đoạn polipeptide mới có 5 amino acid.

IV. Nếu đột biến thêm cặp G–C vào sau cặp nucleotide A–T ở vị trí thứ 12 thì amino acid thứ 6 Glu được thay thế bằng amino acid Arg.

A. 4.

B. 1.

C. 3.

D. 2.

Câu 9: Hội chứng MERRF ở người (một dạng động kinh giật cơ) do gene nằm trong tỉ thể quy định. Theo lý thuyết, nếu không có đột biến mới phát sinh, những cặp bố mẹ nào sau đây sinh con có khả năng bị bệnh?

(1) Bố bị bệnh x mẹ bị bệnh.

(2) Bố bị bệnh x mẹ bình thường.

(3) Bố bình thường x mẹ bị bệnh.

A. (2) và (3).

B. (1) và (3).

C. (1), (2) và (3).

D. (1) và (2).

Câu 10: Rừng mưa nhiệt đới thường phân thành nhiều tầng, thực vật phân tầng theo nhu cầu ánh sáng của mỗi nhóm loài. Sự phân tầng của thực vật dẫn tới sự phân tầng của các loài động vật như chim, côn trùng sống trên tán lá, linh trưởng, sóc leo trèo trên cành cây, một số loài bò sát, giun tròn,... sống trên mặt đất hay trong các tầng đất khác nhau. Sự phân tầng của các loài thực vật và động vật ở rừng mưa nhiệt đới

A. là kiểu phân bố các loài trong không gian theo chiều ngang.

B. giúp mở rộng ổ sinh thái của mỗi loài trong quần xã.

C. do sự phân bố đồng đều của các nhân tố sinh thái.

D. để giảm bớt mức độ cạnh tranh giữa các loài sinh vật.

Câu 11: Ở một địa phương, người ta có ý định nhập nội ba loài cá (A, B, C) về nuôi. Nhiệt độ trung bình trong năm tại đây dao động từ 15°C đến 30°C. Dựa vào thông tin về giới hạn sinh thái về nhiệt độ của mỗi loài cá (hình bên), hãy cho biết nên nhập loài cá nào để nuôi tại đây?

A. Loài A.

B. Loài A và loài C.

C. Loài B và loài C.

D. Loài B.

Câu 12: Trong quá trình quang hợp, oxygen được tạo ra có nguồn gốc từ chất nào sau đây?

A. CO₂.

B. C₆H₁₂O₆.

C. CO.

D. H₂O.

Câu 13: Ở vườn quốc gia Cát Bà, quần thể chim Chào mào trung bình có khoảng 15 cá thể/ha. Đây là ví dụ minh hoạ cho đặc trưng nào của quần thể?

A. Mật độ cá thể.

B. Tỉ lệ giới tính.

C. Nhóm tuổi.

D. Sự phân bố cá thể.

Câu 14: Nhân tố tiến hóa nào sau đây có thể loại bỏ hoàn toàn một allele có lợi ra khỏi quần thể một cách nhanh chóng?

A. Phiếu bạt di truyền.

B. Đột biến.

C. Chọn lọc tự nhiên.

D. Dòng gene.

Câu 15: Khi cho giao phẩn các cây lúa mì hạt đỏ (P) với nhau, đời F₁ thu được tỉ lệ 9/16 cây hạt màu đỏ; 6/16 cây hạt màu nâu; 1/16 cây hạt màu trắng. Biết rằng các gene quy định tính trạng nằm trên nhiễm sắc thể thường. Tính trạng màu hạt lúa mì chịu sự chi phối của quy luật di truyền nào sau đây?

A. Tương tác cộng góp

B. Gen đa hiệu.

C. Tương tác bổ sung.

D. Di truyền liên kết.

Câu 16: So sánh thành phần amino acid ở chuỗi β-Hb để xác định mối quan hệ họ hàng giữa người và tính tính là bằng chứng tiến hóa nào sau đây?

A. Phôi sinh học.

B. Địa lí sinh học.

C. Giải phẫu so sánh.

D. Sinh học phân tử.

Câu 17: So sánh hệ gene của người với một số loài khác, người ta thu được kết quả thể hiện trong bảng sau:

	Tỉ lệ % giống nhau về hệ gene với người
	Mèo	Gà	Bò	Tinh tinh	Chuột	Vịt	Ruồi quà
Người	90%	60%	80%	98%	85%	60%	61%

Phát biểu nào sau đây sai?

A. Tính tính là loài có họ hàng gần với người nhất.

B. Tỉ lệ giống nhau về hệ gene chứng tỏ các loài có chung nguồn gốc.

C. Sự khác biệt hệ gene giữa mèo với người ít hơn chuột với người.

D. Hệ gene của gà và vịt hầu như không khác nhau.

Câu 18: Phân tử được dùng làm khuôn cho quá trình phiên mã là

A. tRNA.

B. rRNA.

C. mRNA.

D. DNA.

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1: Trên một đồng cỏ ở Nam Mỹ, khi nghiên cứu về sự tăng trưởng của quần thể (1)–chuột nhảy (Zapus hudsonius) và quần thể (2)–hươu đồng cỏ (Ozotoceros bezoarticus), các nhà khoa học đã thu thập số liệu và vẽ được biểu đồ tăng trưởng quần thể như hình bên. Biết thời gian nghiên cứu và thu thập mẫu là không giống nhau.

a) Đường (3) thể hiện giá trị về giới hạn sức chứa của môi trường của cá quần thể (1) và quần thể (2).

b) Đường (1) biểu thị kiểu tăng trưởng theo tiềm năng sinh học, đường (2) mô tả kiểu tăng trưởng trong điều kiện môi trường có giới hạn.

c) Điểm uốn trên đường cong (2) thể hiện thời điểm quấn thể bắt đầu chịu tác động của các yếu tố giới hạn sinh trưởng trong đó tốc độ tăng trưởng tỉ lệ nghịch với kích thước quần thể.

d) Khi quần thể chuột tăng trưởng mạnh đã phá hoại mùa màng của trang trại ở vùng gần đồng cỏ, các biện pháp làm giảm nơi ở của chuột có hiệu quả lớn trong việc bảo vệ mùa màng.

Câu 2: Khi phân tích cấu trúc của tế bào lúa nước (Oryza sativa) phát hiện 4 phân tử sinh học A, B, C, D, thông tin được ghi trong bảng sau:

Đơn vị cấu tạo (số lượng đơn phân)								Tổng
	Glucose	Amino acid	Adenine	Thymine	Uracil	Cytosine	Guanine
A	1241	-	-	-	-	-		1241
B	-	49	-	-	-	-		49
C	-	-	812	(I)	-	624	624	(III)
D	-	-	52	-	91	70	(II)	295

a) Nếu (I) là 812 thì phân tử sinh học C có thể tìm thấy trong ti thể, lục lạp và nhân tế bào.

b) Số lượng đơn phân ở vị trí (II) là 84 đơn phân.

c) Phân tử sinh học C có thể được tạo thành từ phân tử D.

d) Phân tử sinh học A có thể là vật chất di truyền trong nhân tế bào.

Câu 3: Một loài thực vật lưỡng bội, xét 2 tính trạng, mỗi tính trạng đều do một gene có 2 allele nằm trên nhiễm sắc thể thường quy định, allele trội là trội hoàn toàn. Phép lai (P): 2 cây giao phán với nhau, tạo ra F₁. Theo lí thuyết, phát biểu nào sau đây đúng?

a) Nếu F₁ có tỉ lệ kiểu hình là 3 : 3 : 1 : 1 thì 2 cây ở thế hệ P có thể có kiểu gene giống nhau.

b) Nếu F₁ có 4 loại kiểu gene và tỉ lệ kiểu gene giống tỉ lệ kiểu hình thì 2 cây ở thế hệ P có thể có kiểu gene giống nhau.

c) Nếu F₁ có 3 loại kiểu hình thì tỉ lệ kiểu hình trội về 2 tính trạng ở F₁ lớn hơn 50%.

d) Nếu F₁ có 7 loại kiểu gene thì F₁ có thể có tối đa 5 loại kiểu gene quy định kiểu hình trội về 2 tính trạng.

Câu 4: Cacbon monoxit (CO) là loại khí độc có thể xâm nhập vào máu qua phổi làm ảnh hưởng đến quá trình vận chuyển O₂ trong máu. Hình bên mô tả đường cong phân li O₂ của hemoglobin trong điều kiện không có CO hoặc có 0,33 mmHg CO.

a) CO liên kết vào Hb với ái lực cao hơn và ngăn cản O₂ liên kết với Hb.

b) Hàm lượng O₂ hòa tan trong huyết tương không đổi, khi có mặt CO.

c) Tại phân áp O₂ là 40 mmHg thì phần trăm độ bão hòa O₂ của Hb trong hai điều kiện là tương đương.

d) Nếu phân áp O₂ ở phế nang là 100 mmHg, trong điều kiện có CO thì 40% Hb ở trạng thái tự do.

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1: Sơ đồ phân nhánh sau cho thấy mối quan hệ phát sinh loài của một số loài động vật có xương sống. Các đặc điểm phát sinh được đánh số thứ tự từ 1 đến 6 trên sơ đồ. Phân tích sơ đồ và cho biết: Voi có những đặc điểm phát sinh nào? (điền số theo thứ tự từ nhỏ đến lớn)

Câu 2: Cho sơ đồ phá hệ sau:

Ở người, kiểu gene HH quy định bệnh hói đầu, hh quy định không hói đầu; những người đàn ông có kiểu gene dị hợp Hh bị hói đầu, người nữ không bị hói đầu. Biết không xảy ra đột biến ở tất cả những người trong phá hệ, người phụ nữ II.8 đến từ một quần thể cân bằng di truyền có 80% người không bị hói đầu. Theo lý thuyết, xác suất sinh con trai mắc bệnh hói đầu của cặp vợ chồng II.7 và II.8 là bao nhiêu phần trăm? (làm tròn sau dấu phẩy một chữ số)

Câu 3: Ở một loài ngẫu phổi, xét 1 gene có 5 allele. Tần số allele thứ nhất bằng 0,6; các allele còn lại có tần số bằng nhau. Giả sử quần thể cân bằng di truyền, tổng tần số kiểu gene đồng hợp trong quần thể bằng bao nhiêu phần trăm?

Câu 4: Dưới đây là tháp sinh khối của 3 hệ sinh thái khác nhau:

Viết liền các số tương ứng theo thứ tự từ hệ sinh thái có mức ổn định cao đến hệ sinh thái có mức ổn định thấp.

Câu 5: Một phân tử DNA của sinh vật nhân thực trong quá trình tái bán đã tạo nên được 3 đơn vị tái bán. Đơn vị tái bán 1) có 9 đoạn okazaki, đơn vị tái bán 2) có 12 đoạn okazaki và đơn vị tái bán 3) có 15 đoạn okazaki. Số đoạn RNA mỗi cần cho quá trình tái bán trên là bao nhiêu?

Câu 6: Hai loài động vật không xương sống A và B cũng sinh sống ở vực nước biển ôn đới, chúng có giai đoạn trưởng thành sống cố định, ăn các mảnh vụn hữu cơ. Hằng năm, chúng bắt đầu sinh trưởng từ cuối tháng 3 khi nhiệt độ nước tăng lên và chết từ cuối tháng 9 khi nhiệt độ nước giảm xuống. Cả sân mối xuất hiện ở một vài nơi trong khu vực này và ăn động vật không xương sống trong đó có 2 loài A và B. Độ che phủ của 2 loài A và B được nghiên cứu ở một số địa điểm khi các loài động vật không xương sống được bảo vệ khỏi cả sân mối (Hình a) và không được bảo vệ khỏi cả sân mối (Hình b).

Hãy viết liền các số ứng với các nhận định đúng trong số các nhận định dưới đây.

Khi không có cá sán mối, loài A đạt độ che phủ lớn nhất vào tháng 7 hàng năm.
Loài B có khả năng thích nghi ở nhiệt độ thấp tốt hơn loài A.
Cả sân mối khai thác mạnh loài B hơn loài A.
Quan hệ sinh thái giữa hai loài động vật không xương sống A, B là quan hệ cạnh tranh.

------------HẾT----------

(Thi sinh không sử dụng tài liệu, Giảm thị không giải thích gì thêm)

Đề thi olympic sinh 11 2026 - HCM

2026-04-14T20:00:00.009+07:00

Câu 1. (3,75 điểm)

1.1. Hình 1 mô tả sơ đồ cắt ngang của lá cây. Hãy sắp xếp các vị trí từ (1) đến (4) theo thứ tự giảm dần thế nước. Giải thích.

1.2. Cồn cát ven biển là một trong những nơi nắng nóng và khô hạn, không thuận lợi cho nhiều loài sinh vật sinh sống. Một thí nghiệm được tiến hành nhằm tìm hiểu đáp ứng của hai loài cỏ (D và E) trong các điều kiện khô hạn nhân tạo, trong đó mỗi cây được trồng riêng lẻ trong các ống cao chứa cát với điều kiện thí nghiệm như nhau. Khối lượng trung bình của rễ và thế nước ở lá của hai loài trong 20 ngày không được tưới nước được mô tả lại trong Bảng 1. Kết quả cũng cho thấy trong lớp cát sâu nhất ở các ống thí nghiệm chỉ tìm thấy rễ của loài D.

Bảng 1

Số ngày	Khối lượng rễ (mg)		Thế nước trong lá (MPa)
	Loài D	Loài E	Loài D	Loài E
0	45	55	-0,7	-0,7
5	90	110	-0,8	-0,8
10	155	145	-0,85	-1,0
15	210	150	-0,75	-1,2
20	300	152	-0,75	-1,3

a. Hãy nhận xét về sự tăng trưởng về khối lượng rễ và biến động thế nước trong lá của hai loài D và E trong 20 ngày thí nghiệm.
b. Loài nào thích nghi tốt hơn trong điều kiện sống ở cồn cát ven biển. Giải thích.

1.3. Nghiên cứu vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng đối với sự sinh trưởng của một loài thực vật thân thảo ở cạn, sau 30 ngày theo dõi thí nghiệm, từ số liệu thu được người ta xây dựng đồ thị Hình 2

a. Sự hấp thu ion nào bị ảnh hưởng mạnh khi lượng ATP do tế bào lỏng hút tạo ra giảm?
b. Thực tế trong môi trường đất có độ pH thấp, lượng ion khoáng nào trong đất sẽ bị giảm mạnh? Giải thích.

Câu 2. (4,25 điểm)

2.1. Người ta cắt hai đỉnh của hai cây hướng dương sau đó bôi một lớp bột chứa axit indol axetic lên vết cắt của một trong hai cây. Sau một thời gian quan sát thấy chỉ một trong hai cây mọc chồi nách. Cây nào mọc chồi nách? Giải thích. Qua đó hãy nêu ý nghĩa biện pháp ngắt ngọn trong nông nghiệp.

2.2. Sơ đồ Hình 3 mô tả các quá trình xảy ra trong tế bào thực vật. Hãy cho biết:

a. 1, 2 là những chất gì?
b. I, II là những quá trình nào? Xảy ra ở đâu trong tế bào?
c. Nhóm thực vật nào có thể xảy ra quá trình I? Giải thích.

2.3. Trên một thân cây bạch đàn non cao 5m, người ta đóng 2 đỉnh dài theo chiều nằm ngang và đối diện với nhau vào thân cây, ở độ cao 1m. Sau nhiều năm cây đã cao 10 m. Chiều cao nơi đóng đỉnh so với mặt đất và khoảng cách của 2 đỉnh có thay đổi không? Giải thích.

Câu 3. (4,5 điểm)

3.1. Trong một nghiên cứu về đặc điểm giải phẫu hệ tiêu hóa của ba loài thú (kí hiệu là A, B, C), các nhà khoa học đã thu thập được dữ liệu về tỉ lệ (%) thể tích các phần của ống tiêu hóa so với tổng thể tích, cũng như tỉ lệ chiều dài ruột so với chiều dài thân của ba loài này như Bảng 2.

Đặc điểm	Loài A	Loài B	Loài C
Dạ dày	68%	71%	9%
Ruột non	22%	18%	28%
Manh tràng	1,50%	3%	45%
Ruột già	8,50%	8%	18%
Tỉ lệ (chiều dài ruột/chiều dài thân)	4,2	22,5	14,8

a. Dựa vào Bảng 2, hãy phân loại ba loài A, B, C vào ba nhóm sinh thái dinh dưỡng tương ứng: Động vật ăn thịt, Động vật ăn thực vật nhai lại và Động vật ăn thực vật có dạ dày đơn. Giải thích cơ sở của sự phân loại này.
b. Khi tiến hành đo lường nồng độ đường glucose trong tĩnh mạch của gan ngay sau một bữa ăn giàu tinh bột, các nhà sinh lí học nhận thấy ở loài C nồng độ glucose tăng lên rất mạnh, trong khi ở loài B nồng độ glucose hầu như không tăng đáng kể. Bằng kiến thức về quá trình tiêu hóa, hãy giải thích nghịch lí này.
c. Trong thực tiễn chăn nuôi, người ta có thể bổ sung một lượng nhỏ Urea vào khẩu phần ăn của loài B để giảm chi phí thức ăn, giúp con vật tăng trưởng tốt. Tuy nhiên, biện pháp này hoàn toàn không tác dụng, thậm chí gây ngộ độc nếu áp dụng cho loài C. Dựa vào đặc điểm giải phẫu hệ tiêu hóa của hai loài, hãy giải thích nguyên nhân.

3.2. Bảng 3 mô tả lượng máu phân bố đến một số cơ quan khác nhau của cơ thể người khi nghỉ ngơi và trong khi tập luyện nặng.

Hãy cho biết I, II, III, IV tương ứng với cơ quan nào trong các cơ quan: não, da, cơ tim, ruột? Giải thích.

Bảng 3

Cơ quan	Lưu lượng dòng máu/cm²/phút
	Khi nghỉ ngơi	Khi tập luyện nặng
I	250	1200
II	500	500
III	500	1000
IV	2500	90

3.3. Sơ đồ Hình 5 thể hiện quá trình điều hòa nồng độ đường trong máu ở người. Dựa vào sơ đồ, hãy:
DE-THI/HSG/olymic-sinh-11-2026-hcm/olp-sinh-11-2026-hinh-4.png
a. Chú thích các vị trí còn lại, ở các vị trí từ 1 đến 7.
b. Cho biết quá trình chuyển hóa này xảy ra ở những loại tế bào nào trong cơ thể?

Câu 4. (5,5 điểm)

4.1. Nồng độ Na⁺ và thể tích huyết tương được điều hòa tương đối ổn định trong cơ thể nhờ tác dụng của hormone aldosterone và hormone kháng lợi niệu (ADH). Bảng 4 biểu thị nồng độ Na⁺ và thể tích huyết tương trong cơ thể người khoẻ mạnh và bốn người bệnh (kí hiệu 1 đến 4) bị rối loạn cân bằng nước và điện giải, các giá trị “Cao” và “Thấp” được mô tả trong bảng là khác biệt có ý nghĩa so với giá trị “Bình thường” (BT).

Bảng 4
Đối tượng	Nồng độ Na⁺ huyết tương	Thể tích huyết tương
Người khoẻ mạnh	BT	BT
Người bệnh 1	Thấp	Cao
Người bệnh 2	Cao	Cao
Người bệnh 3	Thấp	Thấp
Người bệnh 4	Cao	Thấp

a. Người nào dùng thuốc ức chế sự khởi phát con đường truyền tin của ADH? Giải thích.
b. Người nào có nguy cơ tổn thương não do mô não gia tăng về kích thước quá mức (phù não)? Giải thích.
c. Người nào dùng thuốc ức chế enzyme 11-β-hydrolase (enzyme cần thiết cho quá trình tổng hợp aldosterone) của miễn vú tuyến trên thận? Giải thích.

4.2. Trầm cảm là một bệnh lý tâm thần phổ biến khiến người bệnh thường xuyên cảm thấy buồn rầu, chán nản, mất hy vọng và hứng thú. Một trong những nguyên nhân gây ra trầm cảm là do mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh trong não, đặc biệt là thiếu serotonin, chất trung gian hóa học có vai trò quan trọng trong việc điều tiết tâm trạng, cảm xúc và hành vi của con người. Hình 6 minh họa một khớp thần kinh trong não sử dụng serotonin làm chất dẫn truyền.

a. Gọi tên các cấu trúc A-F trong Hình 6.

b. Cấu trúc G là protein có chức năng tái hấp thu serotonin. Vì sao người bị đột biến giảm chức năng gene mã hóa cấu trúc G thường dễ bị kích động, mất kiểm soát?

4.3. Hình 7 mô phỏng sức căng bề mặt và sự thông khí của hai cấu trúc phổi A và B, ở mỗi cấu trúc có hai phế nang cạnh nhau khi có hoặc không đủ “chất hoạt diện phổi” ở các trạng thái sinh lý bệnh khác nhau. Mũi tên giữa phế nang nhỏ và lớn thể hiện sự lưu thông khí. Bảng 5 mô tả các giá trị phân áp O₂ (mmHg) ở phế nang và động mạch chủ trong 4 điều kiện (M, N, P, Q) khác nhau.

Bảng 5

	M	N	P	Q
Phân áp O₂ phế nang	100	70	90	70
Phân áp O₂ động mạch chủ	100	50	60	4

a. Cấu trúc A hay B có hiệu quả trao đổi khí ở phổi cao hơn? Giải thích.
b. Cấu trúc phổi A có 2 phế nang, phế nang thứ nhất có bán kính 0,5 mm. Phế nang thứ 2 có bán kính 0,25 mm. Sức căng bề mặt của phế nang là 50 dyne/cm². Tính độ chênh lệch áp suất của 2 phế nang theo đơn vị Pa.

Cho công thức Laplace áp dụng để tính áp suất khí trong phế nang hình cầu:

P = \frac {2 T}{R}

(P là áp suất phế nang; T là sức căng bề mặt; R là bán kính phế nang, một dyne/cm² bằng 0,1 Pa)

"Chất hoạt điện phổi" giúp giảm sức căng bề mặt vào cuối thì thở ra. Nếu không có chất hoạt điện phổi, các phế nang sẽ dính lại với nhau rồi xẹp xuống, không khí khó lấp đầy vào phổi trong mỗi hơi thở tiếp theo khiến cơ thể bị thiếu oxy.

c. Mỗi điều kiện M, N, P, Q ở Bảng 5 tương ứng với điều kiện nào sau đây:

(1) Người trưởng thành khỏe mạnh; (2) Người trưởng thành bị viêm phổi; (3) Trẻ nhỏ bị viêm phổi sinh đủ tháng; (4) Trẻ nhỏ bị viêm phổi và sinh non? Giải thích.

Câu 5. (2,0 điểm) Dựa trên cơ sở các thí nghiệm về di truyền của Morgan, một nhóm học sinh đã thực hiện các phép lai trên ruồi giấm và thu được kết quả như sau:

Phép lai 1: ♂ thân xám, cánh cụt × ♀ thân đen, cánh dài thu được F₁ gồm 100% thân xám, cánh dài.
Phép lai 2: ♂ F₁ của phép lai 1 (F₁-₁) × ♀ thân đen, cánh cụt thu được Fa gồm 41,5% thân xám, cánh cụt: 41,5% thân đen, cánh dài: 8,5% thân xám, cánh dài: 8,5% thân đen, cánh cụt.
Phép lai 3: ♂ F₁-₁ × ♀ F₁-₁ thu được F₂ gồm 3 loại kiểu hình với tỉ lệ 1 : 2 : 1.

Biết rằng, mỗi tình trạng do một gene có 2 allele trội lặn hoàn toàn, nằm trên NST thường quy định.

a. Xác định cơ chế di truyền chi phối các tình trạng. Viết kiểu gene của các cá thể ở F₁.
b. Từ phép lai 3, có thể kết luận gì về sự di truyền của các gene qui định hai tình trạng này ở cá thể F₁ đực?
c. Nếu cho lai ♂ F₁-₁ × ♀thân đen, cánh cụt thì tỉ lệ các kiểu hình ở đời con là gì?

— HẾT —

(Giảm thị không giải thích gì thêm)

Họ và tên thí sinh:

Số báo danh

Đề thi Olympic Sinh học 10 năm 2026 - HCM

2026-04-14T14:02:00.007+07:00

Câu 1. (4,0 điểm)

1.1. Hình 1 mô tả 4 đại diện của các đại phân tử sinh học trong tế bào:

a. Nhiều khả năng ở mỗi hình sẽ là các đại diện của phân tử sinh học nào?
b. Nếu một vai trò của phân tử A trong hình 1 đối với tế bào và đối với cơ thể người?
1.2. Bảng 1 cho biết thành phần chủ yếu của thành tế bào và cấu tạo cơ thể của 5 loài sinh vật

Bảng 1

Đặc điểm	Sinh vật A	Sinh vật B	Sinh vật C	Sinh vật D	Sinh vật E
Thành phần chủ yếu của thành tế bào	Chitin	Peptidoglycan	Protein	Cellulose	-
Cấu tạo cơ thể	Đa bào	Đơn bào	Đơn bào	Đa bào	Đa bào

Ghi chú: (-) không có thành tế bào.
Dựa vào Bảng 1, hãy cho biết:
a. Thành tế bào của sinh vật nào bị phân hủy bởi enzyme lisozyme? Giải thích.
b. Nhiễm sắc thể (NST) của những sinh vật nào gồm DNA và protein histon? Giải thích.
1.3. Khi chúng ta hoạt động thể dục thể thao, tại sao các tế bào lại sử dụng glucose trong hô hấp hiếu khí mà không dùng mỡ để hô hấp nhằm tạo ra nhiều ATP hơn?
1.4. Hãy cho biết những chất như Estrogen, protein, , , nước, testosteron, glycerol, NO, , vận chuyển qua màng bằng cách nào?

Câu 2. (4,5 điểm)

2.1. Cho danh mục các chất và dụng cụ được sử dụng trong một thí nghiệm: nước cất (H2O), dung dịch glucose 5% (Glucose), dung dịch NaOH 10% (Dung dịch NaOH), dung dịch tinh bột tan 2% (Tinh bột tan), dung dịch protein A pH 7,0 (Dung dịch A), dung dịch xanh methylene, ống nghiệm thể tích 20mL, pipette, bút ghi kính, đèn cồn, kẹp gỗ, diêm. Thí nghiệm đã được tiến hành với 5 ống nghiệm (được đánh số lần lượt từ I đến V). Các bước thí nghiệm được trình bày trong Bảng 2.

Bảng 2

Các bước thí nghiệm	Các ống nghiệm
	I	II	III	IV	V
Bước 1. Bổ sung 1 mL	H2O	Glucose	H2O	Tinh bột tan	Tinh bột tan
Bước 2. Bổ sung 1 mL	H2O	H2O	Dung dịch A	H2O	Dung dịch A
Bước 3. Trộn đều mỗi ống nghiệm và để ở nhiệt độ phòng trong thời gian 30 phút
Bước 4. Bổ sung 2 mL Dung dịch NaOH vào mỗi ống nghiệm và trộn đều
Bước 5. Bổ sung 0,2 mL dung dịch xanh methylene vào mỗi ống nghiệm và trộn đều
Bước 6. Dun mỗi ống nghiệm trên ngọn lửa đèn cồn trong 1 phút

Sáu 6 bước thí nghiệm, thu được kết quả như sau: dung dịch trong các ống nghiệm I, III và IV có màu xanh; dung dịch trong các ống nghiệm II và V không màu.

a. Dựa vào phản ứng chuyển hóa của xanh methylene ở Hình 2, hãy giải thích kết quả thí nghiệm của mỗi ống nghiệm I và II.
b. Hãy giải thích kết quả thí nghiệm của mỗi ống nghiệm III, IV và V.

2.2. Thành tế bào thực vật có vai trò quan trọng trong sự tăng kích thước tế bào cùng với sự hỗ trợ của một bào quan có trong tế bào, bào quan đó là gì? Nếu cấu trúc và chức năng của bào quan này.
2.3. Mỗi enzyme thường hoạt động tốt nhất ở pH và nhiệt độ thích hợp. Đó thì Hình 3 thể hiện hoạt động của hai loại enzyme (A, B) ở nhiệt độ khác nhau.

a. Hãy cho biết nhiệt độ tối ưu của mỗi loại enzim?
b. Nếu hai loại enzim này có một loại của người và một loại của vi khuẩn ưa nhiệt cao thì hãy xác định loại nào của người, loại nào của vi khuẩn? Giải thích.
c. Tại sao tốc độ của phản ứng do enzim A xúc tác lại giảm ở nhiệt độ trên 40 °C?
2.4. Hình 4 mô tả cấu tạo cấu trúc thành tế bào vi khuẩn A và vi khuẩn B

Bảng 3

Kháng sinh	Tác dụng
1	Ức chế sự tổng hợp thành peptidoglycan
2	Ức chế hoạt động của ribosome 70S
3	Ức chế quá trình nhân đôi DNA của vi khuẩn
4	Phá hủy màng tế bào vi khuẩn

a. Vi khuẩn A, B là vi khuẩn Gram âm hay Gram dương? Giải thích.
b. Các loại kháng sinh và tác dụng của từng loại ảnh hưởng đến vi khuẩn được mô tả ở Bảng 3.
Hãy cho biết mỗi loại kháng sinh có tác dụng ức chế loại vi khuẩn nào trong các vi khuẩn A và B? Giải thích.

Câu 3. (4,0 điểm)

3.1. Hình 5 mô tả cấu tạo của tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực và Bảng 4 là thông tin liên quan đến các chú thích của hình.

Bảng 4

Ký tự	Diễn giải
a	Kiểm soát các chất ra vào tế bào
b	Ổn định hình dạng và bảo vệ tế bào
c	Sinh tổng hợp protein cho tế bào
d	Là một phân tử DNA xoắn kép, mạch vòng mang thông tin di truyền
e	Thường mang gene kháng kháng sinh

a. Hãy ghép các số 1, 2, 3, 4, 5 trong Hình 5 với chữ cái phù hợp (a, b, c, d, e) được ghi trong Bảng 4.
b. Chú thích tên gọi của các bào quan A, B, C, D trong Hình 5.
c. Thông thường, số lượng cấu trúc E trong tế bào là 1. Tuy nhiên, cũng có một số tế bào có số lượng nhiều hơn. Ở cơ thể người, tế bào nào có nhiều E?
3.2. Vì sao electron không được truyền trực tiếp từ NADH và tới mà cần có chuỗi truyền điện tử trong hô hấp? Điều gì xảy ra nếu không có chuỗi truyền điện tử nhưng có cơ chế làm giảm pH của xoang gian màng?
3.3. Các nhà khoa học tách riêng thylakoid của lục lạp và đưa vào môi trường tương tự như chất nền lục lạp.
a. Khi chiếu sáng, pH của môi trường chứa thylakoid thay đổi như thế nào? Giải thích.
b. Khi chiếu sáng, nếu thêm chất M vào môi trường thì pH của môi trường chứa thylakoid thay đổi như thế nào? Giải thích. Biết rằng chất M ức chế quá trình truyền điện tử giữa hệ quang hoá I và II.

Câu 4. (4,75 điểm)

4.1. Dịch cúm theo mùa cướp đi sinh mạng của hơn 500.000 người mỗi năm trên toàn thế giới. Hình 6 mô tả quá trình xâm nhập của virus cúm A vào tế bào người. Dựa vào hình, hãy nêu cơ chế xâm nhập của virus cúm A vào tế bào. Trình bày các bước xâm nhập của virus.

4.2. Giả sử người ta tạo ra một màng tế bào nhân tạo có chứa quang hệ của một loài vi khuẩn và ATP synthase từ ty thể của tế bào tim bò. Quang hệ có khả năng bơm H⁺ vào bên trong màng khi có ánh sáng. Bên ngoài màng bổ sung thêm ADP và Pi (phosphate vô cơ) như thể hiện ở Hình 7.

a. Khi chiếu ánh sáng, thấy có ATP được tạo ra. Vì sao có kết quả như vậy?
b. Nếu chất tẩy rửa chưa được loại bỏ hoàn toàn thì ATP có được tổng hợp không? Giải thích.
4.3. Hình 8 mô tả con đường truyền tin nội bào tạo ra đáp ứng sinh học được khơi mào khi thụ thể gần đặc hiệu với phân tử tín hiệu.

a. Hãy cho biết chất nào là chất truyền tin thứ hai trong con đường truyền tin: protein G, ATP, cAMP hay protein kinase A? Giải thích.

b. Giải thích tại sao thụ thể tiếp nhận adrenaline cũng có mặt ở tế bào gan và tế bào cơ trơn nhưng lại tạo ra đáp ứng khác nhau trên mỗi loại tế bào này?

4.4. Các dung dịch trong hai nhánh của ống chữ U trong hình bên được ngăn cách bởi một lớp màng cho phép nước và đường glucose đi qua nhưng không cho saccharose đi qua. Nồng độ các chất trong dung dịch được thể hiện trong Hình 9. Ban đầu, mục nước ở hai ống bằng nhau.

a. Ở thời điểm ban đầu, dung dịch bên ống A là ưu trương, đẳng trương hay nhược trương so với dung dịch bên ống B? Giải thích.

b. Sau một thời gian, dung dịch hai bên ống sẽ đạt trạng thái cân bằng, lúc đó, mục nước ở hai ống thay đổi thế nào so với ban đầu? Giải thích.

c. Khi đạt trạng thái cân bằng, nồng độ hai loại đường ở mỗi ống có giá trị bao nhiêu?

Câu 5. (2,75 điểm)

5.1. Hình 10 mô tả sơ đồ cấu trúc của một chạc ba tái bản DNA.
a. Phân đoạn 1 được tổng hợp theo chiều từ c → d hay từ d → c?

b. Nếu phân đoạn 2 có trình tự nucleotide là 3' AGTC 5' thì đoạn DNA khuôn tương ứng có trình tự nucleotide như thế nào? Giải thích.

5.2. Hình 11 mô tả sơ đồ mối quan hệ giữa gene - RNA và protein ở sinh vật nhân sơ. Quá trình 1 và 2 là các quá trình của cơ chế di truyền ở cấp độ phân tử. Bảng 5 thể hiện một số trình tự bộ ba mã hóa amino acid.

Bảng 5

Amino acid	Các bộ ba mã hoá tương ứng
Ala	GCU, GCC, GCA, GCG
Phe	UUU, UUC
His	CAU, CAC
Ile	AUU, AUC, AUA
Gly	GGU, GGC, GGA, GGG
Lys	AAA, AAG
Pro	CCU, CCC, CCA, CCG
Trp	UGG
Gln	CAA, CAG
Ser	UCU, UCC, UCA, UCG, AGU, AGC

a. Tên gọi của quá trình 1 và quá trình 2 là gì?

b. Viết trình tự nucleotide trên mRNA và trình tự amino acid trên protein được tạo ra trong Hình 11.

5.3. Trong cơ thể động vật, không phải mọi loại tế bào đều có chu kì tế bào giống nhau. Người ta theo dõi 4 nhóm tế bào A, B, C, D, kết quả được mô tả ở Bảng 6.

Bảng 6
Nhóm tế bào	G1	S	G2	M	Phân chia TB chất
A	Có	Có	Có	Có	Có
B	Ngắn/không có	Có	Ngắn/không có	Có	Có
C	Có	Lặp lại nhiều lần	Không đáng kể	Không	Không
D	Rất dài	Không	Không	Không	Không

Biết rằng 4 nhóm tế bào trên tương ứng với 4 loại tế bào sau:

Tế bào biểu bì da người
Tế bào phôi động vật ở giai đoạn phân cắt sớm
Tế bào tuyến nước bọt của ấu trùng ruồi giấm có nhiễm sắc thể khổng lồ
Tế bào thần kinh trưởng thành

Hãy xác định mỗi nhóm A, B, C, D tương ứng với loại tế bào nào? Giải thích?

—HẾT—
(Giảm thị không giải thích gì thêm)
Họ và tên thí sinh:
Số báo danh:

Đề thi thử 2026 môn Sinh học - Đồng Nai

2026-04-12T14:08:00.005+07:00

PHẦN 1. Thi sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Theo thuyết tiến hóa hiện đại, một allele có lợi cũng có thể bị loại bỏ hoàn toàn khỏi quần thể bởi tác động của nhân tố tiến hóa nào sau đây?

A. Chọn lọc tự nhiên.

B. Phiêu bạt di truyền.

C. Giao phối không ngẫu nhiên.

D. Đột biến.

Câu 2. Dấu vết của lá dương xỉ trên than đá được phát hiện có từ đại Cổ sinh thuộc bằng chứng tiến hóa

A. Cơ quan thoái hóa.

B. tế bào học.

C. hóa thạch.

D. sinh học phân tử.

Câu 3. Trong một thí nghiệm, người ta xác định được lượng nước hút vào và lượng nước thoát ra của mỗi cây trong cùng một đơn vị thời gian như bảng sau. Theo suy luận lí thuyết, có bao nhiêu cây không bị héo?

Cây	A	B	C	D
Lượng nước hút vào	25 gam	31 gam	34 gam	30 gam
Lượng nước thoát ra	27 gam	29 gam	34 gam	33 gam

A. 1. B. 3. C. 2. D. 4.

Câu 4. Khi nghiên cứu về loài chim sẻ trên quần đảo Galapagos, các nhà khoa học nhận thấy các nhóm chim sẻ có sự khác biệt về hình dạng mỏ, kích thước mỏ, màu sắc lông và hành vi chọn bạn tình. Chim cái có xu hướng chọn bạn tình dựa trên màu sắc lông hoặc âm thanh của tiếng hót. Điều này có thể dẫn đến hình thành loài mới. Đây là một ví dụ về hình thành loài mới do

A. sự khác biệt trong hành vi chọn bạn tình giữa các nhóm dẫn đến cách li sinh sản.

B. những nhóm có màu sắc lông sặc sỡ được lựa chọn để giao phối nên có cơ hội phát triển.

C. sự phân hoá về màu sắc lông và tiếng hót sẽ tạo ra hai nhóm khác biệt nhau.

D. sự khác biệt về hình dạng và kích thước mỏ giữa các nhóm dẫn đến cách li nơi ở.

Câu 5. Một loài thực vật, màu sắc hạt do một gene có 2 allele quy định. Allele A quy định hạt vàng trội hoàn toàn so với allele a quy định hạt xanh. Tần số kiểu hình của ba quần thể (QT1, QT2, QT3) được mô tả ở đồ thị bên. Quần thể nào chắc chắn ở trạng thái cân bằng Hardy – Weinberg?

A. Chỉ quần thể 1. B. Chỉ quần thể 2. C. Quần thể 2 và quần thể 3. D. Quần thể 1 và quần thể 2.

Câu 6. Quá trình tiến hóa của sự sống trên Trái Đất diễn ra theo trật tự nào sau đây?

A. Tiến hóa hóa học → tiến hóa tiến sinh học → tiến hóa sinh học.

B. Tiến hóa hóa học → tiến hóa tiến sinh học → tiến hóa sinh học.

C. Tiến hóa hóa học → tiến hóa sinh học → tiến hóa tiến sinh học.

D. Tiến hóa tiến sinh học → tiến hóa hóa học → tiến hóa sinh học.

Câu 7. Hình sau mô tả cấu trúc của operon lac theo mô hình của Monod và Jacob. Trong điều kiện có lactose, enzyme RNA polymerase sẽ bám vào vị trí nào để tiến hành phiên mã nhóm gene cấu trúc?

A. Cấu trúc (2). B. Promoter của lacI. C. Cấu trúc (1). D. LacZ.

Câu 8. Thành phần nào sau đây được xếp vào nhân tố hữu sinh?

A. Không khí. B. Đất. C. Cây cỏ. D. Nước.

Câu 9. Trong tế bào chủ, quá trình nào sau đây giúp HIV tổng hợp DNA dựa trên mạch khuôn là RNA hệ gene virus?

A./Phiên mã ngược. B. Dịch mã. C. Phiên mã. D. Tái bản DNA.

Câu 10. Chất nào sau đây là nguyên liệu của quá trình quang hợp ở thực vật?

A. CO2. B. O2. C. CO. D. C6H12O6.

Câu 11. Sơ đồ sau mô tả các giai đoạn trong quy trình chuyển gene để tạo giống lúa giàu β-carotene. Cấu trúc nào đóng vai trò là thể truyền.

A. Cấu trúc số 3. B. Cấu trúc số 1. C. Cấu trúc số 2. D. Cấu trúc số 4.

Câu 12. Quần thể voọc Cát Bà (Trachypithecus poliocephalus) tại vườn quốc gia Cát Bà tính đến cuối năm 2024 có khoảng 90 cá thể. Thông tin trên thể hiện đặc trưng nào của quần thể?

A. Kiểu phân bố. B. Mật độ cá thể. C. Nhóm tuổi. D. Kích thước quần thể.

Câu 13. Ở người, cơ chế gây bệnh rối loạn chuyển hóa bẩm sinh Phenylketo niệu (PKU) và bạch tạng được mô tả theo hình bên.

Allele A mã hóa enzyme A, allele đột biến a dẫn tới tích lũy phenylalanine không được chuyển hóa gây bệnh PKU. Allele B mã hóa enzyme B, allele đột biến b dẫn tới tyrosine không được chuyển hóa. Sơ đồ phá hệ sau đây mô tả bệnh PKU, bạch tạng ở người và mã hóa kiểu gene một số người trong phả hệ. Biết các locus 1 và 2 đều nằm trên nhiễm sắc thể thường và dấu “?” trong bảng mã hóa có nghĩa chưa xác định được allele.

Theo lý thuyết, xác suất để cặp vợ chồng 6 – 7 sinh được một con trai mắc đồng thời cả hai bệnh và có kiểu gene đồng hợp lặn là bao nhiêu?

A. 1/12. B. 1/96. C. 1/48. D. 1/24.

Câu 14. Hình bên mô tả sinh khối và mức độ ảnh hưởng tới cấu trúc quần xã của 4 loài trong một quần xã (kí hiệu là A, B, C, D). Loài nào có khả năng thay thế nếu loài ưu thế bị biến mất trong quần xã này?

A. Loài B.

B. Loài A.

C. Loài C.

D. Loài D.

Câu 15. Cây hoa cẩm tú cầu có thể cho màu hoa khác nhau như đỏ, đỏ nhạt, đỏ tím và tím tùy thuộc vào pH của đất. Hiện tượng này là ví dụ minh họa cho khái niệm nào sau đây?

A. Biến dị tổ hợp. B. Thưởng biến. C. Mức phản ứng. D. Đột biến.

Câu 16. Ở đậu Hà Lan có tính tự thụ phấn nghiêm ngặt, allele A quy định hoa tím trội hoàn toàn so với allele a quy định hoa trắng. Một khu vườn trồng 100 cây đậu Hà Lan, đến khi ra hoa người ta đếm được có 80 cây hoa tím và 20 cây hoa trắng. Sau khi thu hoạch, toàn bộ hạt được đem gieo trồng và đến khi ra hoa người ta thống kê thấy tỉ lệ cây hoa trắng chiếm 25%. Giá sử không xảy ra đột biến và tỉ lệ nảy mầm của các hạt như nhau. Theo lý thuyết, trong số 100 cây ban đầu có bao nhiêu cây hoa tím thuần chủng?

A. 40. B. 20. C. 60. D. 50.

Câu 17. Giống cá chép VHI (Cyprinus carpio L) có thịt thơm ngon, sức sống cao... được tạo ra từ ba giống ban đầu là cá chép Việt Nam, cá chép Hungary nhập nội và cá chép Indonesia nhập nội bằng phương pháp nào?

A. Dị đa bội.

B. Lai hữu tính.

C. Công nghệ tế bào.

D. Công nghệ DNA tái tổ hợp.

Câu 18. Liệu pháp gene (LentiGlobin) có hiệu quả đáng kể ở bệnh nhân hồng cầu liềm, bằng cách: tiến hành lấy tế bào gốc từ tủy xương của người bệnh. Sau đó, chèn vào một bàn sao bình thường của gene hemoglobin bị lỗi. Cuối cùng, các tế bào gốc đã được sửa chữa sẽ được cấy vào cơ thể người bệnh và bắt đầu tạo ra hemoglobin khỏe mạnh. Phát biểu nào sau đây đúng về liệu pháp gene được sử dụng trong trường hợp này?

A. Đưa các protein ức chế vào trong cơ thể người để các protein này ức chế hoạt động của các gene gây bệnh. B. Gây đột biến nhằm biến các gene gây bệnh trong cơ thể người bệnh thành các gene lành.

C. Dùng gene lành để thay thế các gene đột biến gây bệnh trong cơ thể người.

D. Loại bỏ các sản phẩm dịch mã của gene gây bệnh ra khỏi cơ thể người bệnh.

PHẦN II. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Ở cả bảy màu (Poecilia reticulata), đặc điểm màu sắc bên ngoài và thể chất có thể ảnh hưởng tới sự sinh sản thành công của con đực (Hình A). Sự thay đổi màu sắc của cá đực cũng được nghiên cứu khi chuyển từ điều kiện có loài động vật ăn thịt hoạt động mạnh sang điều kiện có loài động vật ăn thịt hoạt động yếu hơn (Hình B).

a) Con đực mạnh mẽ có khả năng sinh sản thành công gần 65%, con đực yếu tỉ lệ thành công là 35%.

b) Khi có loài động vật ăn thịt yếu, khả năng các con đực có nhiều chấm màu sẽ thành đạt sinh sản tốt hơn các con đực ít chấm màu.

c) Con đực có màu sắc hấp dẫn khả năng sinh sản thành công cao hơn con đực không hấp dẫn.

d) Khi có loài động vật ăn thịt mạnh thì số cá thể có nhiều chấm màu sẽ bị tiêu diệt nhiều hơn so với khi có loài động vật ăn thịt yếu.

Câu 2. Vi khuẩn E. coli sinh trưởng trên môi trường có nguồn dinh dưỡng là đường đơn nhanh hơn so với đường đôi. Khi nuôi cấy E. coli trên môi trường chứa hỗn hợp đường glucose và lactose, người ta theo dõi sự biến đổi nồng độ đường glucose, lượng enzyme β-galactosidase (do gene lacZ tổng hợp) và nồng độ tế bào vi khuẩn trong khoảng thời gian gần 100 phút kể từ thời điểm bắt đầu bổ sung vi khuẩn vào môi trường được thể hiện ở hình bên.

a) Trong thời gian từ bắt đầu nuôi cấy đến gần 100 phút, vi khuẩn sử dụng lactose cho quá trình sinh trưởng.

b) Tại thời điểm 150 phút, nếu bổ sung glucose thì quá trình tổng hợp enzyme β-galactosidase vẫn không thay đổi.

c) Giả sử thay chúng vi khuẩn E. coli ban đầu bằng chúng E. coli bị đột biến vùng promoter của gene điều hoà thì lượng enzyme β-galactosidase có thể được tổng hợp ngay cả khi không có lactose.

d) Giai đoạn từ khoảng phút thứ 80 đến phút thứ 100 số lượng tế bào E. coli tăng nhanh.

Câu 3. Ở một loài sứa biển (Aequorea victoria), khả năng phát quang (tạo ánh sáng xanh) được quy định bởi hai gene A và B tham gia vào chuỗi phản ứng sinh hóa gồm hai bước:

Đột biến vô nghĩa đã xuất hiện ở các gene A và B tạo nên các allele tương ứng là a, b; các allele này không thực hiện được chức năng của chuỗi chuyển hoá. Tuy nhiên sự phát sáng của loài sứa biển không chỉ do 2 gene mà còn có sự tham gia một gene khác có khả năng phục hồi đột biến của 2 allele a và b. Sự có mặt của allele S+ có khả năng phục hồi tất cả allele đột biến khác và giúp sữa có thể phát sáng, trong khi đó allele đột biến SM không thực hiện được chức năng này. Biết rằng các gene nằm trên các cặp nhiễm sắc thể tương đồng khác nhau.

a) Cho cá thể dị hợp 3 cặp gene trên lai với cá thể aabb S+ S+ , tỉ lệ cá thể con có khả năng phát sáng chiếm 37,5%.

b) Trong quần thể, có 22 loại kiểu gene quy định kiểu hình phát sáng.

c) Cho hai cá thể dị hợp từ về 3 gene A, B, S giao phối với nhau, trong số các cá thể có khả năng phát sáng ở F1, tỉ lệ cá thể mang kiểu gene thuần chủng chiếm khoảng 5/57.

d) Hai gene A và B cùng tham gia vào một chuỗi phản ứng sinh hoá để hình thành tính trạng.

Câu 4. Một bác sĩ nội khoa thực hiện chẩn đoán hình ảnh cho 3 đối tượng: một người có cấu tạo tim bình thường và hai người bệnh (được ký hiệu là người bệnh 1 và người bệnh 2) có những bất thường bẩm sinh về cấu trúc tim. Sơ đồ mô tả cấu tạo tim của họ như sau:

a) Người bệnh 1 bị dị tật hở vách liên nhĩ, trong khi người bệnh 2 bị hẹp eo động mạch chủ.

b) Người bệnh 2 dễ bị phì đại và suy tim trái nếu bệnh diễn tiến lâu dài.

c) Ở người bệnh 1, ban đầu lưu lượng máu qua phổi tăng, nhưng về lâu dài có thể giảm do tăng áp lực động mạch phổi.

d) Ở người bệnh 1, nồng độ CO2 trong máu đi vào động mạch phổi cao hơn người bình thường.

PHẦN III. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6. Thí sinh điền/tô kết quả mỗi câu vào mỗi ô trả lời tương ứng theo hướng dẫn của phiếu trả lời.

Câu 1. Theo dõi quá trình giám phán của một tế bào sinh tinh ở một loài động vật, người ta ghi nhận lại diễn biến nhiễm sắc thể được mô tả ở hình bên. Các chữ cái A, a, B, b, D, d biểu diễn cho các gene nằm trên các nhiễm sắc thể. Ngoài các sự kiện được mô tả trong hình thì các sự kiện khác diễn ra bình thường. Nếu tinh trùng được tạo ra từ tế bào 1 kết hợp với giao tử cái bình thường thì sẽ tạo thành hợp tử có bao nhiêu nhiễm sắc thể?

Câu 2. Trong chọn tạo giống cây trồng, mục tiêu hàng đầu là tạo ra những giống mới không chỉ có năng suất cao, chất lượng tốt mà còn phải có khả năng thích nghi với điều kiện ngoại cảnh bất lợi và chống chịu sâu bệnh. Giống cà chua lai VT5 là sản phẩm của Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm, được chọn tạo từ tổ hợp lai giữa hai dòng bố mẹ D7 (có đặc điểm quá tròn dài, thịt quá dày) và D15 (quá tròn, nhiều ngăn). Để đánh giá hiệu quả của giống mới này, các nhà khoa học đã tiến hành các thí nghiệm khảo nghiệm tại nhiều địa phương thuộc đồng bằng sông Hồng và trung du miền núi phía Bắc, so sánh trực tiếp với các giống đối chứng phổ biến như Savior và VT3 về khả năng chịu nhiệt cũng như năng suất thực tế. Một trong những ưu điểm quan trọng giúp giống VT5 có thể mở rộng diện tích trồng trong vụ xanh hệ là khả năng chịu nóng. Dựa vào kết quả khảo nghiệm tại bảng sau, ở điều kiện nhiệt độ cực đoan 36,7 °C, tỷ lệ đậu quả của giống VT5 đã đạt mức chênh lệch bao nhiêu phần trăm (%) so với giống đối chứng Savior?

Câu 3. Hình vẽ bên cho thấy một tháp sinh thái của 4 loài đại diện cho 1 chuỗi thức ăn trong hệ sinh thái. Nếu loài 3 bị loại bỏ hoàn toàn khỏi hệ sinh thái thì số lượng của loài nào dự đoán sẽ tăng?

Câu 4. Một gene có các nucleotide ở các mạch đơn thể hiện ở bảng sau. Biết tổng tỷ lệ các loại nucleotide ở mỗi mạch đơn là 1,00. Dấu “-” thể hiện chưa xác định được số liệu.

Theo lí thuyết, số nucleotide loại G mạch 1 chiếm tỉ lệ bao nhiêu?

Câu 5. Trong nghiên cứu của Correns về sự di truyền màu sắc lá ở cây hoa phân hay còn gọi là hoa bốn giờ (Mirabilis jalapa), ông nhận thấy có ba dạng kiểu hình là lá xanh, lá trắng và lá khám. Trong đó, những cây làm mẹ có lá xanh (hoặc lá trắng) hầu hết cho cây con có lá xanh (hoặc lá trắng); còn những cây làm mẹ có lá khám thì cho con có cả lá xanh, lá trắng và lá khám. Điều này được giải thích bởi màu sắc lá do gene ở lục lạp quy định và gene được phân chia không đồng đều khi cây mẹ thực hiện giám phán. Một học sinh đã tiến hành lại thí nghiệm và thu được kết quả như bảng dưới đây:

Thế hệ P	♂ Lá trắng (1)	♂ Lá xanh (2)	♂ Lá khám (3)
♀Lá trắng (4)	100% Lá trắng	100% Lá trắng	100% Lá trắng
♀Lá khám (5)	Lá xanh, lá trắng, lá khám	Lá xanh, lá trắng, lá khám	100% Lá khám
♀Lá xanh (6)	100% Lá xanh	100% Lá xanh	100% Lá xanh

Theo lí thuyết, cặp bố mẹ (P) số mấy trong bảng trên cho kết quả kiểu hình ở đời con không đúng theo quy luật di truyền gene ngoài nhân? Hãy viết liền các số tương ứng các đáp án đúng theo thứ tự từ nhỏ đến lớn.

Câu 6. Hình vẽ dưới đây mô tả 5 dạng mô của 5 loài chim khác nhau sống trong một hệ sinh thái đào nhỏ có các loài thực vật có hoa trên cạn, thực vật thủy sinh, nhiều loài động vật có vú nhỏ, động vật lưỡng cư, một số loài cây và côn trùng. Nếu môi trường thay đổi làm cho những loài cây khó ra hoa thì loài chim có dạng mô số bao nhiêu bị giảm số lượng?

--- HẾT ---

● Thí sinh không được sử dụng tài liệu.

● Giảm thì coi thì không giải thích gì thêm.

Đề thi olympic sinh học 10 năm 2026

2026-04-05T10:16:00.009+07:00

KỲ THI OLYMPIC TRUYỀN THỐNG 30/4

LẦN THỨ XXX - NĂM 2026

Môn: SINH HỌC - Khối: 10

Thời gian: 180 phút (không kể thời gian giao để)

Ngày thi: 04/4/2026

Đề thi gồm 06 trang, 05 câu

Lưu ý: - Thí sinh làm MỖI câu trên MỘT tờ giấy làm bài riêng biệt và ghi rõ SỞ CÂU ở dòng đầu tiên của trang thứ nhất (kể cả câu không làm được, nếu có);

- Thí sinh KHÔNG được sử dụng tài liệu, Giám thị KHÔNG giới thích gì thêm.

Câu 1. (4,0 điểm)

1.1. Một đoạn trình tự nucleotide xung quanh vùng mã hóa của một gene được minh họa trong Hình 1. Các kí hiệu (M), (N), (P), (Q) chỉ các đầu mạch DNA.

(M) 5′-CATGTT...TTGATGT- RNA-coding

(P) 3′-GTACAA...AACTACA- sequence —GACGA...TTTATA...GGCGCGC-3′ (N)

—CTGCT...AAATAT...CCGCGCG-5′ (Q)

### Hình 1

a) Đoạn trình tự trên có nhiều khả năng là gene ở sinh vật nhân sơ hay gene ở sinh vật nhân thực? Giải thích.

b) Xác định mạch của gene được sử dụng làm khuôn mẫu và chiều phiên mã của gene. Giải thích. (HS có thể sử dụng kí hiệu M, N, P, Q để gọi tên mạch khuôn, chiều phiên mã).

1.2. Một phân tử mRNA sơ khai của một gene ở nấm men chứa hai exon xen kẽ với một intron. Hình 2 thể hiện kích thước của các exon và intron (cặp nucleotide), trình tự mRNA của gene trong các vùng gần vị trí nối 5′, điểm phân nhánh và trình tự của U1 snRNA. Nucleotide tại điểm phân nhánh được in đậm và gạch chân.

## Hình 2

a) Giả sử có một vị trí poly A ở cuối exon 2 và được gắn với một đuôi poly A dài 200 nucleotide thì mRNA được tạo ra từ gene này trong một tế bào nấm men bình thường sẽ có kích thước bao nhiêu nucleotide?

b) Nếu U1 snRNA xảy ra đột biến thay thế A thành G tại vị trí được đánh dấu bằng dấu ☐A, bản sao RNA tạo ra sẽ có chiều dài bao nhiêu nucleotide? Giải thích.

c) Đột biến nào trong gene sẽ dẫn đến bản sao mRNA có kích thước bình thường trong tế bào có U1 snRNA được mô tả ở ý (b)?

Câu 2. (4,0 điểm)

2.1. Hình 3 thể hiện quá trình vận chuyển các túi tải giữa lưới nội chất, bộ máy Golgi và những túi nội bào khác nhau trong tế bào với sự tham gia của các protein bao gồm COP-I, COP-II và clathrin. Hình 4 minh họa mức tập trung của protein xuất bào gần huỳnh quang (chú thích bởi dấu chấm *) ở các tế bào với những kiểu khác nhau từ 1 đến 5. Biết rằng protein SNARE cần thiết cho sự hòa màng của các túi vận chuyển trong tế bào.

Hình 3

Hình 4

a) Dựa vào thông tin trong Hình 3, giải thích vì sao các protein gấp cuộn sai hỏng được tập trung ở lưới nội chất của tế bào? Điều này mang lại ý nghĩa như thế nào đối với tế bào?

b) Trong mỗi trường hợp sau đây, sự phân bố của protein gần huỳnh quang ở tế bào có kiểu nào (từ 1 đến 5) trong Hình 4: (i) Protein được loại bỏ đoạn peptide tín hiệu ở đầu amin, (ii) Ức chế protein SNARE ở túi tải có mặt protein clathrin, (iii) Xóa trình tự định hướng màng sinh chất của protein tiết, (iv) Bất hoạt protein có vai trò huy động protein clathrin, (v) Bất hoạt protein có vai trò huy động protein COP-II? Giải thích.

2.2. Chất nhiễm sắc được tách ra từ mỗi loại tế bào gồm tế bào β - đảo tụy, tế bào gan, tinh trùng và tế bào cơ xương. Chất nhiễm sắc sau đó được xử lí với các nồng độ DNase I tăng dần, tiếp đó DNA được tính sạch và phân cắt bởi các enzyme giới hạn. Các đoạn DNA thu được đã được điện di, biến tính và lai Southern (với các mẫu dò ssDNA được đánh dấu phóng xạ bổ sung cho các gene histone, insulin, thụ thể acetylcholine hoặc actin. Kết quả như Hình 5. Biết rằng băng càng đậm thì biểu hiện gene trên DNA gốc chiết từ các tế bào trên càng thấp và ngược lại băng mờ hoặc không nhìn thấy, mức biểu hiện gene trên DNA gốc càng mạnh).

Biết rằng các đoạn giới hạn có độ dài tương ứng với các gene cụ thể: 2,5 kb = histone H2A; 3kb = insulin; 3,3 kb = thụ thể acetylcholine; 4kb = actin. Các ảnh chụp phóng xạ tự động (A - D) ở Hình 5 thể hiện các kết quả cho từng loại tế bào, X biểu thị nồng độ DNAse I trong μg/ml.

a) Giải thích nguyên lí của việc sử dụng DNase I trong thí nghiệm này. Vì sao các gene đang được phiên mã thường cho tín hiệu lai yếu hoặc biến mất khi tăng nồng độ DNase I?

b) Ghép các ảnh chụp phóng xạ tự động A - D với các loại tế bào sau: Tế bào β - đào tụy, tế bào gan, tinh trùng, tế bào cơ vân. Giải thích.

c) Trong một loại tế bào ở trên, protein histone hầu như không còn liên kết với DNA mà được thay thế bằng protamine, nếu ý nghĩa sinh học của hiện tượng này.

Câu 3. (4,0 điểm)

3.1. Hình 6 mô tả quá trình tái hấp thu glucose ở tế bào biểu mô ống thận với 2 kênh protein vận chuyển là SGLT2 và GLUT2 được đánh dấu là protein (A) và (B).

Người ta thực hiện thí nghiệm với 2 chất đánh dấu huỳnh quang: 2-FDG là chất vận chuyển đặc hiệu tuyệt đối qua kênh GLUT2, và Me-4FDG là chất vận chuyển đặc hiệu qua kênh SGLT2. Sau khi tiêm 2 chất trên vào tĩnh mạch chuột kiểu dại,

Hình 6

người ta thực hiện theo dõi tốc độ bài tiết vào bàng quang của từng chất. Kết quả thể hiện ở Bảng 1 (cường độ huỳnh quang đơn vị MBq):

Bảng 1

Thời gian (phút)	10	20	30	40	50	60
Me-4FDG	0,05	0,1	0,1	0,1	0,15	0,15
2-FDG	1,0	1,5	1,8	2,1	2,3	2,45

a) Vẽ đồ thị biểu diễn kết quả thí nghiệm. Từ đó cho biết protein A và B tương ứng là SGLT2 hay GLUT2? Giải thích.

b) Chất vận chuyển đặc hiệu tuyệt đối là chất duy nhất được vận chuyển qua kênh protein còn chất vận chuyển đặc hiệu tương đối là các chất có cấu hình khá giống nhau có thể được vận chuyển qua cùng một kênh protein. Xác định Me-4FDG là chất vận chuyển đặc hiệu tuyệt đối hay tương đối qua kênh SGLT2? Giải thích.

c) Nếu bổ sung vào tế bào ống thận của chuột thí nghiệm thuốc digitalis ức chế sản xuất ATP thì kết quả thí nghiệm với 2 chất trên có thay đổi không? Giải thích.

3.2. Hình 7 mô tả chuỗi chuyền electron gồm bốn phức hệ (I - IV) theo cơ chế hóa thẩm. Metformin, chất ức chế phức hệ I, được sử dụng để điều trị bệnh tiểu đường type 2.

Hình 7: A-Bào tương; B-Chuỗi truyền điện tử; C-Khoang gián màng; D-Chất nền ti thể; E-ATP synthase

a) Theo cơ chế hóa thẩm, dưới tác động của Metformin thì số lượng ATP được tổng hợp bởi ATP synthase tăng hay giảm? Giải thích.

b) Metformin làm thay đổi tỉ lệ AMP : ADP : ATP thông thường của tế bào 1 : 10 : 100, do đó sẽ có tác động trực tiếp hay gián tiếp đến protein kinase được kích hoạt bởi AMP (AMP-activated protein kinase, AMPK)? Qua đó nếu một số cơ chế tác động của Metformin để hạ đường huyết, đặc biệt là ở gan.

Câu 4. (5,0 điểm)

4.1. Một nhà khoa học đã phân lập thành công một chủng *Acinetobacter baumannii* đặc biệt có khả năng đề kháng với 4 loại kháng sinh X, Y, Z, T. Kết quả giải trình tự geneome cho thấy sự xuất hiện của một số đột biến gene trên plasmid đã giúp chủng *A. baumannii* này kháng được 4 loại kháng sinh kể trên. Nhằm khám phá cơ chế đề kháng đối với các loại kháng sinh X, Y, Z, T; nhà khoa học đã tiến hành xử lý chủng *A. baumannii* này với từng loại kháng sinh riêng biệt được đánh dấu phóng xạ, sau đó xác định sự thay đổi tỉ lệ kháng sinh bên ngoài tế bào vi khuẩn (ngoại bào) hoặc bên trong tế bào vi khuẩn (nội bào) theo thời gian. Kết quả thí nghiệm được thể hiện ở Hình 8. Các cơ chế đề kháng với kháng sinh thường gặp ở tế bào vi khuẩn được thể hiện ở Hình 9.

Hình 8

Hình 9

Cơ chế đề kháng mỗi loại kháng sinh (X, Y, Z, T) ở chủng *A. baumannii* đặc biệt trên được thể hiện tương ứng với mô hình nào (từ 1 đến 4) ở Hình 9? Giải thích.

5.2. Một trung tâm y học phân tử đã phát triển thành công hệ thống multiplex PCR-RFLP (PCR da mồi kết hợp enzyme cắt giới hạn) để phát hiện đồng thời 4 bệnh di truyền chỉ từ một mẫu DNA duy nhất. Hệ thống này bao gồm các cặp mồi (1 - 4) được thiết kế riêng cho mỗi gene và các enzyme giới hạn tương ứng sao cho các sản phẩm tạo thành không có trường hợp nào bị trùng kích thước hoặc chồng lên nhau trên bàn điện di. Mỗi cặp mồi nhằm để xác định một bệnh tương ứng với các đặc điểm đột biến như sau:

(1) Bệnh thiếu hụt biotinidase: bệnh do đột biến gene lặn trên NST thường số 3, tạo một vị trí cắt mới cho enzyme MnlI trên sản phẩm PCR bình thường.

(2) Bệnh teo cơ tủy sống: bệnh do đột biến mất đoạn exon 7 (67bp) trong gene trên nhiễm sắc thể thường số 5, tạo allele lặn gây bệnh, sản phẩm PCR của allele đột biến có kích thước là 135bp.

(3) Bệnh Huntington: bệnh do đột biến gene trội, đột biến mở rộng đoạn lặp trinucleotide CAG (≥ 36 lần lặp) ở vùng mã hóa của gene trên nhiễm sắc thể thường số 4, sản phẩm PCR của allele kiểu dại có kích thước là 210bp.

(4) Bệnh Fabry: bệnh do gene lặn trên NST giới tính X, hình thành do đột biến điểm làm mất đi vị trí cắt duy nhất của enzyme BamHI trên sản phẩm PCR bình thường.

Hình 10 cho biết kết quả điện di sản phẩm từ 3 mẫu bệnh nhi I, II, III sau khi thực hiện multiplex PCR và cắt bằng hỗn hợp enzyme MnlI và BamHI. Kết quả xét nghiệm NST đồ cho thấy các bệnh nhi không có bất thường gì về số lượng nhiễm sắc thể.

a) Độ đậm nhạt của các băng điện di cho biết điều gì?

b) Băng điện di nào là sản phẩm PCR cắt giới hạn của cặp mồi (2) với allele bình thường về bệnh teo cơ tủy sống? Giải thích. Xác định kiểu hình bệnh teo cơ tủy sống của các bệnh nhi.

c) Băng nào là sản phẩm PCR cắt giới hạn của cặp mồi (4) với allele bình thường về bệnh Fabry? Giải thích. Xác định giới tính và kiểu hình bệnh Fabry của các bệnh nhi.

d) Các bệnh nhi nào mang allele đột biến về bệnh Huntington? Giải thích. Hãy tính số lần lặp lại CAG trên các allele đột biến để xác định kiểu hình bệnh Huntington của các bệnh nhi.

HẾT

Đề thi olympic sinh học 11 năm 2026

2026-04-05T09:38:00.006+07:00

Môn: SINH HỌC - Khối: 11

Thời gian: 180 phút (không kể thời gian giao để)

Ngày thi: 04/4/2026

Đề thi gồm 06 trang, 05 câu

Lưu ý: - Thí sinh làm MỒI câu trên MỘT tờ giấy làm bài riêng biệt và ghi rõ SỐ CÂU ở dòng đầu tiên của trang thứ nhất (kể cả câu không làm được, nếu có);

- Thí sinh KHÔNG được sử dụng tài liệu, Giám thị KHÔNG giải thích gì thêm.

Câu 1. (4,0 điểm)

1.1. DCMU và paraquat là hai loại thuốc diệt cỏ tác động đến pha sáng của quá trình quang hợp. Trong đó, DCMU cạnh tranh với QB để lấy điện tử cao năng, còn paraquat cạnh tranh với Fd (ferredoxin) để lấy điện tử cao năng. Trong một thí nghiệm, người ta tiến hành xử lý một cụm cây lúa bằng một trong hai loại hóa chất trên. Sự thay đổi hàm lượng các chất 3-phosphoglycerate (3-PG); 1,3-biphosphoglycerate (1,3-BPG) và glyceraldehyde-3-phosphate (G3P) được tạo ra trong pha tối được ghi lại theo thời gian. Kết quả được thể hiện ở Hình 1.1.

Hình 1.1

a) Kết quả trên là do xử lý hóa chất nào (DCMU hay paraquat)? Giải thích.

b) Giả sử ở lô thí nghiệm tương ứng với Hình 1.1, sau một thời gian xử lý hóa chất, người ta bổ sung thêm hỗn hợp ascorbate/DCPIP có khả năng cung cấp và truyền điện tử trực tiếp cho plastocyanin (Pc). Hàm lượng 1,3-BPG và G3P thay đổi như thế nào (tăng, giảm hay không đổi)? Giải thích.

1.2. Điều kiện môi trường sống có thể là nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt về khả năng quang hợp ở các loài thực vật khác nhau. Trong một nghiên cứu, người ta tiến hành đo tốc độ quang hợp ở các cường độ ánh sáng khác nhau của hai loài thực vật (I và II). Đối tượng được sử dụng là các cá thể trưởng thành của hai loài, có các chỉ tiêu sinh lý như nhau. Kết quả được thể hiện ở Hình 1.2.

a) Nhận xét khả năng quang hợp của hai loài thực vật nói trên trong các điều kiện cường độ ánh sáng khác nhau.

b) Trong hai loài thực vật nói trên, loài nào là thực vật ưa bóng, loài nào là thực vật ưa sáng? Giải thích.

c) Hãy so sánh một số chỉ tiêu sinh lý sau đây ở hai loài thực vật nói trên: (1) hàm lượng chlorophyll trong lục lạp, (2) tỷ lệ chlorophyll b/ chlorophyll a và (3) tỷ lệ hệ thống quang hóa II/hệ thống quang hóa I?

1.3. Hình 1.3a cho thấy một con đường truyền tin abscisic acid (ABA) ở trong tế bào bảo vệ (khí khổng). Hình 1.3b cho thấy sau khi xử lý ABA có sự thay đổi xảy ra về: (1) nồng độ $Ca^{2+}$ trong tế bào bảo vệ và (2) kích thước lỗ mở của khí khổng.

Hình 1.2

Hình 1.3a

Hình 1.3b

Khi xử lý bằng ABA, hãy cho biết:

a) $\mathrm{Ca}^{2+}$ sẽ di chuyển theo hướng nào (từ bên ngoài vào bên trong của tế bào bảo vệ hay ngược lại)? Giải thích.

b) Nồng độ $\mathbf{K}^{+}$ trong tế bào chất của tế bào bảo vệ sẽ thay đổi như thế nào? Giải thích.

c) Trong hai kênh $\mathbf{K}^{+}$ (I và II), kênh nào hướng ra ngoài tế bào, kênh nào hướng vào trong tế bào? Giải thích.

Câu 2. (4,0 điểm)

2.1. Rối loạn cân bằng kiểm toán là tình trạng mất cân bằng các chỉ số pH, $P_{CO2}$ và $HCO_3^-$ trong máu. Khoảng trống anion (bình thường: $12 \pm 2 \mathrm{mEq/L}$) là sự chênh lệch nồng độ của cation và anion có thể đo được trong máu, được tính bằng công thức: $AG = ([Na^+] + [K^+]) - ([Cl^-] + [HCO_3^-])$. Các kết quả phân tích pH, $P_{CO2}$ và nồng độ các ion của một số người (so sánh với BT-bình thường) được thể hiện ở Bảng 2.1.

Bảng 2.1

Mẫu	pH	HCO₃⁻ (mEq/L)	P_{CO2} (mmHg)	Na⁺ (mEq/L)	Cl⁻ (mEq/L)
BT	7,35 - 7,45	22 - 26	35 - 45	135 - 145	98 - 106
A	7,29	14	30	143	117
B	7,52	38	48	146	100
C	7,07	14	50	144	102
D	7,24	12	29	144	102

Hãy cho biết kết quả mỗi mẫu (A, B, C và D) tương ứng với trường hợp nào dưới đây? Giải thích.

a) Người có một khối u làm tăng tiết aldosterone.

b) Người bị nhiễm toan cetone do đái tháo đường kèm với tình trạng khí phế thũng (tình trạng các vách giữa các phế nang bị phá hủy).

c) Người bị tăng nhãn áp phải điều trị lâu dài với thuốc ức chế carbonic anhydrase.

d) Người bị tiêu chảy nghiêm trọng.

2.2. Sức làm việc của phổi được đo bằng khả năng giãn nở của phổi, khả năng này được xác định bằng công thức:

\text{Khả năng giãn nở của phổi} = \frac{\Delta \text{ thể tích (mL)}}{\Delta \text{ áp suất (cm H}_2\text{O)}}

Sự dãn nở này phụ thuộc vào hai yếu tố chính, đó là (1) đặc tính đàn hồi của phổi và (2) sức căng bề mặt được tạo ra bởi tương tác không khí và chất lỏng ở mặt trong phế nang.

Năm 1929, Kurt von Neergaard đã cắt phối của một con mèo, ông thực hiện bơm phồng rồi xì xẹp (1) bằng không khí và (2) bằng dung dịch muối saline. Kết quả được thể hiện ở Hình 2.1.

Hình 2.1

Bảng 2.2

Thời điểm kiểm tra

Thể tích khối (mL)

Áp lực phế nang

(mmHg)

Áp lực khoang màng phổi

(mmHg)

Cuối thời điểm thở ra bình thường

2000

-4

Cuối thời điểm hít vào bình thường

2800

-8

a) Dựa vào hình 2.1, nhận xét sự khác nhau của đồ thị trong hai trường hợp (1) và (2). Giải thích.

b) Kết quả kiểm tra sức khỏe của một người được thể hiện ở Bảng 2.2. Hãy tính khả năng giãn nở của phối của người này (mL/cm H₂O).

2.3. Tiếng tim, thể tích máu, áp lực máu trong buồng tim và hệ mạch là những chỉ số quan trọng trong nghiên cứu hoạt động tim mạch. Các chỉ số này có tính lặp lại theo chu kì tương ứng với hoạt động của tim. Hình 2.2 biểu thị sự thay đổi về tiếng tim, thể tích máu tâm thất trong một chu kì tim của một người trưởng thành bình thường và tiếng tim trong một chu kì tim của hai bệnh nhân A và B, mỗi người mắc một dị tật về van tim. Hình 2.3 biểu thị sự thay đổi áp lực máu ở tĩnh mạch phổi của một người trưởng thành bình thường trong một chu kì tim. Hình 2.4 biểu thị sự thay đổi áp lực trong tâm nhĩ trái, tâm thất trái và động mạch chủ của chu kì hoạt động tim ở một người trưởng thành bình thường lúc nghỉ ngơi. Hình 2.5 và Hình 2.6 biểu thị sự thay đổi này ở người mắc dị tật về van tim.

(S1, S2, S3, S4: các tiếng tim; m, n, p, q, r: các pha trong chu kì tim)

(i, ii, iii, iv, v: các pha trong chu kì tim)

Thời gian (đơn vị tương đối)

Hình 2.4

Hình 2.6

Biết rằng, một chu kì tim gồm 5 pha: tâm nhĩ co, tâm thất co bằng tích, tâm thất co tống máu, giãn bằng tích và dẫn lấy máu.

a) Giai đoạn (iii) ở Hình 2.3 là tương ứng với giai đoạn nào ở Hình 2.4 (1, 2, 3, 4, 5)? Giải thích.

b) Bệnh nhân A và B mắc dị tật về van tim nào? Giải thích.

c) Đồ thị nào (Hình 2.5 hay Hình 2.6) là đồ thị mô tả sự thay đổi áp lực trong tâm nhĩ trái, tâm thất trái và động mạch chủ của chu kì hoạt động tim ở bệnh nhân A? Giải thích.

d) Bệnh nhân B có sự chênh lệch áp lực tĩnh mạch phối giữa điểm đầu và điểm cuối pha (i) thay đổi như thế nào (tăng, giảm hay không đổi) so với người bình thường khỏe mạnh? Giải thích.

Câu 3. (4,0 điểm)

3.1. Hình 3.1 mô tả ảnh hưởng của ethylene ngoại sinh lên cường độ hô hấp của tế bào trong quá trình chín của quả Anh đào và quả Mơ. Các loại quả này đang ở giai đoạn trưởng thành và được ủ trong môi trường có ethylene ở các nồng độ từ 0 đến $1000~\mu\mathrm{L}/\mathrm{L}$. Biết rằng cường độ hô hấp tăng lên sẽ thúc đẩy quá trình chín của quả.

Hình 3.1

a) Từ đồ thị, hãy cho biết tác động của ethylene ngoại sinh đối với quá trình chín của quả Anh đào và quả Mơ? Giải thích.

b) Khi không được bổ sung ethylene ngoại sinh, loại quả nào (quả Anh đào hay quả Mơ) sẽ chín trước? Giải thích.

3.2. Người ta tiến hành xác định giá trị điện nghi của màng tế bào bằng cách như sau: Thực hiện đo nồng độ các ion Na⁺, K⁺, Ca²⁺ và Cl⁻ ở bên ngoài và bên trong màng tế bào. Đồng thời, mức độ rò rỉ các ion qua kênh đặc hiệu cũng được ghi lại. Kết quả được thể hiện ở Bảng 3.

Bảng 3

Các giá trị Ion	Nồng độ ion bên ngoài (mmol/L)	Nồng độ ion bên trong (mmol/L)	Mức độ rò rỉ qua kênh đặc hiệu (%)
Na⁺	142	10	1
K⁺	5	150	90
Ca²⁺	5	0,001	1
Cl⁻	103	4	8

a) Điện thế Nernst đối với từng loại ion được xác định theo công thức sau:

V_m = \frac{61,5}{z} \times \log \frac{C_o}{C_i}

(z: điện tích của ion; $C_o$: nồng độ ion ngoại bào; $C_i$: nồng độ ion nội bào)

Hãy tính giá trị điện thế Nernst đối với từng ion nói trên.

b) Hãy tính giá trị điện thế nghỉ của màng tế bào nói trên.

3.3. GABA (γ-aminobutyric acid) là một chất truyền tin thần kinh nếu gần với thụ thể đặc hiệu ở màng sau synapse làm mở kênh ion Cl⁻. Hình 3.2 mô tả quá trình dẫn truyền tín hiệu thần kinh ở synapse với GABA là chất truyền tin. GABA được tái thu hồi trở về neuron trước synap hoặc được biến đổi trở thành glutamine ở tế bào hình sao nhờ GABA transaminase (GABA-T) sau đó tái tạo lại GABA dưới xúc tác của glutamic acid decarboxylase (GAD).

Điện thế cấp độ trên màng sau synapse có biên độ và thời gian tăng phân cực thay đổi tương ứng lần lượt với số lượng và thời gian mở kênh ion Cl⁻. Biết rằng điện thế màng ở màng sau synapse là -65 mV. Nếu sử dụng điện cực kích thích đủ ngưỡng vào neuron trước synapse thì điện thế màng ở màng sau có biên độ thay đổi là 10 mV, thời gian biến đổi là 10 ms trong điều kiện bình thường.

Có bốn chất hóa học A, B, C và D có tác động lên sự truyền tin qua synapse như sau:

- Chất A cạnh tranh với GABA gắn vào trung tâm hoạt động của GABA-T.

- Chất B tăng cường mức hoạt động của protein mang GABA.

- Chất C tăng cường hoạt hóa kênh ion Ca²⁺ ở neuron trước synapse.

- Chất D kéo dài thời gian bất hoạt kênh ion Na⁺ trên sợi trục của neuron trước synapse.

Hãy cho biết sự thay đổi điện thế màng ở màng sau synapse (về biên độ và thời gian) trong trường hợp bổ sung riêng lẻ từng chất (A, B, C và D) so với đối chứng (không được bổ sung chất nào) khi kích thích neuron trước synapse với cường độ và tần số bằng nhau.

Chú thích:

- GABA

- Protein mang GABA

- Glutamine

- Protein mang glutamine

- Thụ thể GABA (mờ kênh ion Cl⁻)

# Câu 4. (4,0 điểm)

4.1. Hormone PTH được tuyển cận giáp tiết ra có vai trò điều hòa nồng độ Ca²⁺ trong máu. Một số bất thường về chức năng của một trong các thành phần trong hệ thống điều hòa này có thể dẫn đến thay đổi nồng độ của hormone PTH và ion Ca²⁺. Hình 4.1 thể hiện nồng độ PTH và Ca²⁺ định lượng trong huyết tương ở người bình thường (BT) và những bệnh nhân (kí hiệu A, B, C và D).

Hãy xác định những bệnh nhân (A, B, C và D) ở trên có thể tương ứng với tình trạng nào sau đây? Giải thích.

a) Người bị cường tuyến cận giáp nguyên phát do khối u.

b) Người bị thiếu hụt vitamin D.

c) Người bị bệnh thận mãn tính.

d) Người sau khi trải qua phẫu thuật loại bỏ tuyến cận giáp.

4.2. Hình 4.2 mô tả sự biến động hormone trong chu kỳ động dục ở một loài động vật có xương sống. Biết rằng, hormone X, Y có thể là LH, estrogen, progesterone.

a) Hormone X, Y tương ứng là hormone gì? Giải thích.

b) Kích thước buồng trứng đạt lớn nhất tại thời điểm nào (1, 2, 3). Giải thích.

c) Chu kỳ phát triển của nang trứng diễn ra hoàn tất trong giai đoạn nào (A, B, C, D)? Giải thích.

d) Nồng độ FSH tăng hay giảm tại thời điểm A so với trước đó? Giải thích.

Hình 4.2

4.3. Để nghiên cứu ảnh hưởng của quang chu kì đến khả năng ra hoa của hai loài: đậu tương (*Glycine max*) và lúa mì (*Triticum aestivum*), người ta tiến hành thí nghiệm trồng cây trong nhà kính với các điều kiện chiếu sáng khác nhau như Hình 4.3. Biết rằng, đường nét đứt chỉ thời gian chiếu sáng tới hạn, các cây có mức độ trưởng thành tương đương nhau và được trồng trong cùng điều kiện dinh dưỡng. Biết rằng ở lô I, cây đậu tương ra hoa còn cây lúa mì không ra hoa.

a) Đậu tương và lúa mì là cây ngày ngắn hay cây ngày dài? Giải thích.

b) Kết quả thu được về sự ra hoa của đậu tương và lúa mì ở các lô từ II - IV sẽ như thế nào? Giải thích.

c) Sự ra hoa của đậu tương và lúa mì ở lô I có thay đổi không khí thay đổi quang chu kì bằng cách chiếu ánh sáng trắng hoặc ánh sáng hồng ngoại vào thời gian tối? Giải thích.

Hình 4.3

Câu 5. (4,0 điểm)

5.1. Ở một loài côn trùng, allele A quy định cánh xẻ trội hoàn toàn so với allele a quy định cánh nguyên; allele B quy định thân xám trội hoàn toàn so với allele b quy định thân đen; allele D quy định mắt đỏ trội hoàn toàn so với allele d quy định mắt trắng. Biết rằng trên vùng tương đồng của cặp nhiễm sắc thể (NST) giới tính chỉ chứa cặp gene quy định màu mắt; cơ chế xác định giới tính của loài này là: XX - con cái, XY - con đực. Khi cho giao phối giữa cá thể cái cánh xẻ, thân xám, mắt đỏ với cá thể đực cánh nguyên, thân đen, mắt trắng thu được F₁ toàn các cá thể cánh xẻ, thân xám, mắt đỏ. Cho F₁ giao phối với nhau được F₂ gồm 4 loại kiểu hình khác nhau về kiểu cánh và màu sắc thân, trong đó có 16% cá thể cánh xẻ, thân đen. Biết rằng mọi điều kiện của NST trong quá trình giảm phân của tế bào sinh tinh và tế bào sinh trứng đều giống nhau.

a) Xác định kiểu gene của P, F₁ về 3 tình trạng đang xét.

b) Nếu tiến hành lai phân tích cá thể đực F₁ thì tỉ lệ cá thể đực cánh xẻ, thân xám, mắt trắng thu được là bao nhiêu?

5.2. Ở ngô (*Zea mays*), cây kiểu dại có lông tơ mỏng ở phiến lá. Phân lập được 6 đột biến khác nhau (M₁ - M₆) đều có kiểu hình không có lông to ở phiến lá. Người ta đã tạo ra các dòng thuần chủng từ các cây đột biến này, sau đó tiến hành lai giữa các dòng thuần chủng (P) với nhau, thu được kiểu hình của F₁ như Bảng 5.

a) Đặc điểm có lông to ở lá ngô được quy định bởi ít nhất bao nhiêu gene? Mỗi dòng đột biến thuộc về gene nào? Giải thích.

b) Nếu các gene quy định đặc điểm có lông to ở ngô đều nằm trên các NST khác nhau, cây F₁ kiểu dại thu được từ bất kì một trong các phép lai trên khi tự thụ phấn sẽ cho tỉ lệ kiểu hình F₂ như thế nào? Giải thích. Cho rằng mỗi dòng cây ở P chỉ mang một đột biến.

Bảng 5

Dòng	M₁	M₂	M₃	M₄	M₅	M₆
M₁	ĐB
M₂	ĐB	ĐB
M₃	KD	?	ĐB
M₄	KD	?	?	ĐB
M₅	?	?	ĐB	KD	ĐB
M₆	?	ĐB	?	?	?	ĐB

(Ghi chú: “KD” - kiểu dại; “ĐB” - đột biến; “?” - kết quả không được thể hiện)

HẾT

Đề thi thử 2026 môn Sinh học - Huế

2026-04-04T12:56:00.004+07:00

PHẦN I. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Loài lúa mì *Triticum monococcum* có hệ gene AA với $2n = 14$ lai với lúa mì hoang dại *Aegilops squarrosa* có hệ gene BB với $2n = 14$ tạo ra con lai có hệ gene AB với $2n = 14$ bị bắt thụ. Sau khi con lai được gấp đôi số lượng NST tạo ra lúa mì *Triticum dicoccum* có hệ gene AABB với $4n = 28$. Lúa mì *Triticum dicoccum* được hình thành bằng cách nào sau đây?

A. Cách li tập tính.

B. Lai xa và đa bội hóa.

C. Cách li sinh thái.

D. Cách li địa lí.

Câu 2. Cho biết mỗi gene quy định một tính trạng, allele trội là trội hoàn toàn và không xảy ra đột biến. Trong một phép lai, người ta thu được đời con có kiểu hình phân li theo tỉ lệ 3A-B-: 3aaB-: 1A-bb: 1aabb. Phép lai nào sau đây phù hợp với kết quả trên?

A. AaBb × AaBb.

B. AaBb × aaBb.

C. AaBb × Aabb.

D. Aabb × aaBb.

Câu 3. Một quần thể thực vật có thành phần kiểu gene ở thế hệ xuất phát (P) là:

0,2AA: 0,4Aa: 0,4aa. Sau một thế hệ ngẫu phối thu được F₁, từ F₁ người ta cho tự thụ phấn bắt buộc qua hai thế hệ thu được F₃. Theo lí thuyết, thành phần kiểu gene của quần thể này ở F₃ là

A. 0,375AA: 0,050Aa: 0,575aa.

B. 0,34AA: 0,12Aa: 0,54aa.

C. 0,16AA: 0,48Aa: 0,36aa.

D. 0,2AA: 0,4Aa: 0,4aa.

Câu 4. Theo thuyết tiến hóa tổng hợp thì tiến hoá nhỏ là quá trình

A. duy trì ổn định thành phần kiểu gene của quần thể.

B. biến đổi tần số allele và thành phần kiểu gene của quần thể

C. hình thành các nhóm phân loại trên loài.

D. củng cố ngẫu nhiên những allele trung tính trong quần thể.

Câu 5. Khí oxygen được giải phóng qua quá trình quang hợp có nguồn gốc từ đâu?

A. CO₂.

B. H₂O.

C. N₂O.

D. C₆H₁₂O₆.

Câu 6. Giả sử một đoạn NST ở lúa mì có trình tự các gene như sau: ABCDE•GHIK (đấu • là tâm động). Do xảy ra đột biến đảo đoạn BCD, trình tự các gene trên NST sau đột biến là

A. ADCBE•GHIK

B. AE•GHIK

C. DBCAE•GHIK

D. AE•GBCDHIK

Câu 7. Hình nào sau đây mô tả đúng về cấu trúc đơn phân của phân tử DNA?

A. Hình I.

B. Hình IV.

C. Hình II.

D. Hình III.

Câu 8. Trong trồng trọt, để xen canh nhiều loài trên 1 diện tích canh tác cần chú ý đến nhân tố nào chưa yếu nhất?

A. Nhiệt độ.

B. Ánh sáng.

C. Nồng độ CO₂.

D. Độ ẩm.

Câu 9. Một người đàn ông có chị gái bị bệnh di truyền, lấy người vợ có cậu em cùng với 2 người bị bệnh trên, cả nhà hai họ nội ngoại đều bình thường (không mắc bệnh di truyền). Theo thuyết, tỉ lệ con trai đầu lông của vợ chồng này bị mắc bệnh là bao nhiêu? Biết gene quy định bệnh di truyền trên đều nằm trên NST thường.

A. $\frac{1}{16}$

B. $\frac{1}{16}$

C. $\frac{1}{4}$

D. $\frac{1}{9}$

Câu 10. Tập hợp sinh vật nào sau đây gọi là quần thể?

A. Tập hợp cây thân leo trong rừng mưa nhiệt đới.

B. Tập hợp cá Cóc sống trong Vườn Quốc Gia Tam Đảo.

C. Tập hợp cá sống trong Hồ Tây.

D. Tập hợp có dại trên một cánh đồng.

Câu 11. Trong các mức cấu trúc siêu hiển vi của NST điển hình ở sinh vật nhân thực, mức cấu trúc nào sau đây có đường kính 700 nm?

A. Sợi cơ bản.

B. Chromatid.

C. Vùng xếp cuộn.

D. Sợi nhiễm sắc.

Câu 12. Sau khi trải qua quá trình tiêu hóa ở ruột non, protein sẽ được biến đổi thành

A. acid béo

B. glycerol

C. glucose

D. amino acid

Câu 13. Các yếu tố làm tăng kích thước của quần thể là

A. mức sinh sản và mức nhập cư.

B. mức sinh sản và mức tử vong.

C. mức nhập cư và mức xuất cư.

D. mức sinh sản và mức xuất cư.

Câu 14. Theo thuyết tiến hóa tổng hợp, phát biểu nào sau đây sai về chọn lọc tự nhiên?

A. Chọn lọc tự nhiên có thể làm xuất hiện các allele mới và các kiểu gene mới trong quần thể.

B. Chọn lọc tự nhiên chỉ sàng lọc và giữ lại những cá thể có kiểu gene quy định kiểu hình thích nghi mà không tạo ra các kiểu gene thích nghi.

C. Chọn lọc tự nhiên quy định chiều hướng và nhịp độ biến đổi thành phần kiểu gene của quần thể.

D. Chọn lọc tự nhiên phân hóa khả năng sống sót và sinh sản của các cá thể với các kiểu gene khác nhau trong quần thể.

Câu 15. Quá trình giảm phân ở cơ thể có kiểu gene $\frac{Ab}{aB}$ tạo ra 4 loại giao tử, trong đó tỉ lệ giao tử Ab là 30%. Theo lý thuyết, tần số hoán vị giữa các gene đang xét là

A. 10%.

B. 40%.

C. 20%.

D. 30%.

Câu 16. Một quần thể thực vật ở thế hệ xuất phát (P) có 100% số cá thể mang kiểu gene Aa. Qua tự thu phân bắt buộc, tính theo lý thuyết, tỉ lệ kiểu gene AA ở thế hệ F₃ là

A. $\frac{1}{16}$

B. $\frac{1}{8}$

C. $\frac{7}{16}$

D. $\frac{1}{2}$

Câu 17. Sự phản ứng thành những kiểu hình khác nhau của một kiểu gene trước những môi trường khác nhau được gọi là gì?

A. Sự tự điều chỉnh của kiểu gene.

B. Sự mềm dẻo về kiểu gen.

C. Sự thích nghi kiểu hình.

D. Sự mềm dẻo về kiểu hình.

Câu 18. Phát biểu nào dưới đây đúng khi nói về cấu trúc của gene ở hình sau?

A. Gene có trong tế bào nhân sơ.

B. Đoạn intron tham gia dịch mã.

C. Đoạn intron mã hóa amino acid.

D. Gene có trong nhân tế bào nhân thực.

PHẦN II. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Hình sau mô tả một phân tử mRNA dịch mã cùng lúc với 4 ribosome

a) Mô hình trên là quá trình dịch mã polysome.

b) Đầu (I) của mRNA là (3').

c) Trong quá trình dịch mã ribosome (II) tiếp xúc với mRNA đầu tiên.

d) Khi dịch mã xong tiến hành điện di 4 phân tử (II, III, IV, V). Cả 4 phân tử trên đều cùng tốc độ di chuyển.

Câu 2. Biểu đồ hình dưới mô tả về giới hạn sinh thái của 2 loài côn trùng có họ hàng gần nhau nhưng có khu vực phân bố khác nhau. Trong đồ thị, CTmin, CTmax, Topt lần lượt là nhiệt độ tối thiểu, nhiệt độ tối đa, nhiệt độ tối ưu.

a) Côn trùng ôn đới có giới hạn sinh thái về nhiệt độ rộng hơn côn trùng nhiệt đới.

b) Nhiệt độ tối thiểu của côn trùng ôn đới thấp hơn nhiệt độ tối ưu của côn trùng nhiệt đới khoảng 10°C.

c) Nếu hai loài côn trùng ôn đới và nhiệt đới cùng sinh sống ở nhiệt độ 30°C, thì côn trùng nhiệt đới có tỉ lệ sống sót cao hơn côn trùng ôn đới.

d) Khi nhiệt độ trung bình của Trái Đất ngày càng gia tăng do biến đổi khí hậu, loài côn trùng nhiệt đới sẽ thích nghi tốt hơn côn trùng ôn đới.

Câu 3. Hình bên dưới mô tả vòng tuần hoàn máu ở người.

a) (1) Mao mạch phổi phải; (2) Mao mạch phổi trái.

b) Đường đi của máu trong vòng tuần hoàn phổi là tâm thất phải → động mạch phổi → mao mạch → tĩnh mạch phổi → tâm nhĩ trái.

c) Máu trong động mạch giàu $\mathrm{O}_2$, máu trong tĩnh mạch giàu $\mathrm{CO}_2$.

d) Đường đi của máu ở vòng tuần hoàn lớn là máu từ tâm thất trái → động mạch chủ → mao mạch tĩnh mạch chủ → tâm nhĩ phải.

Câu 4. Hình dưới mô tả con đường sinh tổng hợp sắc tố hoa của một loài thực vật.

Cho biết allele A tổng hợp Enzyme A biến đổi sắc tố trắng $\mathrm{P_0}$ thành một sắc tố trắng khác $\mathrm{P_1}$, allele B tổng hợp enzyme B biến đổi sắc tố trắng $\mathrm{P_1}$ thành sắc tố hồng $\mathrm{P_2}$, allele C tổng hợp enzyme C biến đổi sắc tố hồng $\mathrm{P_2}$ thành sắc tố đỏ $\mathrm{P_3}$. Các allele a, b, c đều không thực hiện được các chức năng này. Gene D quy định một polypeptide ức chế hoạt động của enzyme C, trong đó allele D ức chế quá trình biến đổi $\mathrm{P_2}$ thành $\mathrm{P_3}$, allele d không có chức năng ức chế, do đó không ngăn cản quá trình này. Màu sắc hoa phụ thuộc vào sự kết hợp của bốn gene này và chúng phân li độc lập. Cho phép lai P: AAbbCCDD × aaBBccdd thu được $\mathrm{F_1}$ sau đó cho $\mathrm{F_1}$ tự thụ thu được $\mathrm{F_2}$.

a) Sự di truyền tính trạng màu sắc hoa là kết quả của sự tương tác giữa các gene không allele cùng quy định.

b) Kiểu hình thu được của $\mathrm{F_1}$ là 100% hoa đỏ.

c) Tỉ lệ kiểu hình hoa đỏ $\mathrm{F_2}$ là $\frac{81}{256}$.

d) Tỉ lệ kiểu hình hoa trắng $\mathrm{F_2}$ là $\frac{112}{256}$.

PHẦN III.*Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6. Thí sinh điền kết quả mỗi câu vào mỗi ô trả lời tương ứng theo hướng dẫn của phiếu trả lời.

Câu 1. Ở cà chua, allele A quy định quả đỏ trội hoàn toàn so với allele a quá vàng; allele B kiểm soát sự tổng hợp chất diệp lục nên là có màu xanh trội hoàn toàn so với allele b mắt khả năng này làm cho là có màu vàng lưu huỳnh, biết rằng những cây cà chua có lá vàng lưu huỳnh đều chết ở giai đoạn mầm, không có quá trình đột biến xảy ra, các gene nằm trên NST thường. Trong phép lai AaBb x AaBb, người ta thu được 7680 cây cà chua sống sót. Số cây cà chua quá vàng là bao nhiêu cây?

Câu 2. Ở người, tính trạng nhóm máu do gen I nằm trên NST thường quy định. Cho sơ đồ phá hệ như sau:

Xác suất sinh con trai nhóm máu A của cặp vợ chồng $\mathrm{III}_{10}$ và $\mathrm{III}_{11}$ là bao nhiêu? (Kết quả làm tròn đến 2 chữ số sau dấu phẩy).

Câu 3. Ở một loài thực vật tự thụ phấn, xét hai cặp gene Aa và Bb, trong đó allele A quy định cây thân cao, allele a quy định cây thân thấp, allele B quy định quả đỏ, allele b quy định quả vàng, các gene phân li độc lập, các allele trội lặn hoàn toàn. Một quần thể (P) của loài này có tỷ lệ các kiểu gene như sau:

Kiểu gene	AABb	AaBb	Aabb	aaBb	aabb
Tỉ lệ	0,4	0,2	0,12	0,18	0,1

Biết rằng không xảy ra đột biến ở tất cả các cá thể trong quần thể, các cá thể tự thụ phấn nghiêm ngặt. Theo lí thuyết cây thân cao, hoa đỏ ở F₁ chiếm tỉ lệ bao nhiêu? (Kết quả làm tròn đến 2 chữ số sau dấu phẩy).

Câu 4. Người ta chuyển một số vi khuẩn *E. coli* mang các phân tử DNA vùng nhân chỉ chứa ¹⁵N sang môi trường chỉ có ¹⁴N. Các vi khuẩn nói trên thực hiện nhân đôi ba lần liên tiếp tạo ra 1200 phân tử DNA vùng nhân chỉ chứa ¹⁴N. Sau đó chuyển các vi khuẩn sang môi trường chỉ chứa ¹⁵N và cho chúng nhân đôi tiếp hai lần nữa. Số phân tử DNA chỉ chứa ¹⁵N sau khi kết thúc quá trình nhân đôi trên là bao nhiêu?

Câu 5. Bằng dưới đây cho biết sự thay đổi tỉ lệ sinh, tỉ lệ tử vong, tỉ lệ di cư và tỉ lệ nhập cư của một quần thể động vật từ năm 1980 đến năm 1990:

	1980	1990
Tỉ lệ sinh	2,4%	2,0%
Tỉ lệ tử vong	1,0%	1,2%
Tỉ lệ di cư	0,3%	0,5%
Tỉ lệ nhập cư	0,8%	0,9%

Tỉ lệ tăng trưởng của quần thể động vật này vào năm 1990 là bao nhiêu phần trăm?

Câu 6. Giả sử 4 quần thể của một loài thú được kí hiệu là A, B, C, D có diện tích khu phân bố và mật độ cá thể như sau:

Quần thể	A	B	C	D
Diện tích khu phân bố (ha)	100	120	80	90
Mật độ (cá thể/ha)	22	25	26	21

Cho biết diện tích khu phân bố của 4 quần thể đều không thay đổi, không có hiện tượng xuất cư và nhập cư. Quần thể có kích thước lớn nhất có bao nhiêu cá thể?

--- HẾT ---

- Thí sinh không được sử dụng tài liệu;

- Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

Bài 21: TRAO ĐỔI CHẤT, SINH TRƯỞNG VÀ SINH SẢN Ở VI SINH VẬT

2026-04-03T15:26:00.007+07:00

YÊU CẦU CẦN ĐẠT

Nêu được một số ví dụ về quá trình tổng hợp và phân giải các chất ở vi sinh vật.
Nêu được khái niệm sinh trưởng ở vi sinh vật. Trình bày được đặc điểm các pha sinh trưởng của quần thể vi khuẩn.
Trình bày được các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của vi sinh vật.
Trình bày được ý nghĩa của việc sử dụng kháng sinh để ức chế hoặc tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh và tác hại của việc lạm dụng thuốc kháng sinh trong chữa bệnh cho con người và động vật.
Phân biệt được các hình thức sinh sản ở vi sinh vật nhân sơ và vi sinh vật nhân thực.
E. coli là một loại vi khuẩn sống trong đường tiêu hoá của người và động vật. Chúng sinh sản bằng cách phân đôi. Hãy tưởng tượng các em đang nuôi vi khuẩn E. coli, cứ sau 20 phút, các em chụp ảnh qua kính hiển vi và đếm số lượng vi khuẩn tại thời điểm đó (hình dưới). Theo em, sẽ có bao nhiêu vi khuẩn E. coli trong bức ảnh tiếp theo? Em có nhận xét gì quá trình sinh sản của chúng?

I. QUÁ TRÌNH TỔNG HỢP VÀ PHÂN GIẢI CÁC CHẤT Ở VI SINH VẬT

Quá trình tổng hợp

Sinh tổng hợp, còn gọi là quá trình đồng hoá, trong đó tế bào sử dụng năng lượng để liên kết các phân tử đơn giản thành các phần tử hữu cơ phức tạp cẩn thiết. Vi sinh vật có khả năng sinh tổng hợp tất cả các chất thiết yếu cho tế bào như carbohydrate, protein, nucleic acid và lipid.
a) Tổng hợp carbohydrate

Nhiều loài vi sinh vật có khả năng tổng hợp nên một loại đường đơn quan trọng là glucose theo nhiều con đường khác nhau như quang hợp ở vi khuẩn lam và các loài tảo, quang khử ở vi khuẩn màu lục và màu tía hay hoá tổng hợp ở vi khuẩn sắt, vi khuẩn nitrate, trong đó con đường quang hợp là phổ biến và quan trọng nhất.

Từ glucose, các vi sinh vật tổng hợp nên các đường đa làm nguyên liệu xây dựng tế bào và dự trữ năng lượng (H 21.1). Ví dụ: Chitin cấu tạo nên thành tế bào ở nấm, peptidoglycan tạo thành tế bào ở vi khuẩn và cellulose xây dựng nên thành tế bào ở tảo lục.

Hinh 21.1. Sinh tổng hợp carbohydrate

b) Tổng hợp protein

Protein được tổng hợp từ các đơn phân là các amino acid. Phần lớn vi sinh vật có khả năng tự tổng hợp được toàn bộ 20 amino acid cần thiết cho sự phát triển, trong khi con người chỉ có thể tổng hợp được 11 amino acid. Tất cả các amino acid đểu được tổng hợp từ những sản phẩm của quá trình phân giải đường và nguồn nitrogen lấy từ môi trường.
Một số vi sinh vật (vi khuẩn lam, vi khuẩn Rhizobium) có khả năng chuyển hoá N2 trong khí quyển thành ammonia NH3 cung cấp nguồn nitrogen cho quá trình tổng hợp các amino acid của chúng. Quá trình này được gọi là quá trình cố định nitrogen ( H 21.2 ), không chỉ có vai trò quan trọng đối với bản thân các vi sinh vật mà còn có tẩm quan trọng to lớn vể mặt sinh thái và nông nghiệp vì nó cung cấp phần lớn nguồn nitrogen hỗ trợ cho hệ sinh thái toàn cẩu.

Hình 21.2. Sự cố định N2 thành ammonia ở một số vi khuẩn

c) Tổng hợp lipid

Lipid là thành phần chính của màng tế bào và màng ngoài của vi khuẩn Gram âm; lipid cũng có thể là nguồn dự trữ năng lượng và carbon. Ở vi sinh vật, lipid được tổng hợp từ các acid béo và glycerol.
d) Tổng hợp nucleic acid

Nucleotide được tổng hợp từ một gốc đường 5 carbon và các amino acid glutamine, glycine, aspartate và phosphoric acid. Các phản ứng đểu sử dụng năng lượng từ ATP. Nucleic acid được tổng hợp từ các đơn phân là nucleotide qua một quá trình phức tạp.

2. Phân giải các chất

Các vi sinh vật dị dưỡng phân giải các hợp chất hữu cơ do sinh vật khác cung cấp để lấy nguồn nguyên liệu cung cấp cho các hoạt động sống. Những vi sinh vật dị dưỡng hoại sinh thường tiết các enzyme ra bên ngoài tế bào để phân giải chất hữu cơ thành các chất đơn giản rồi hấp thụ chúng vào trong tế bào. Trong tế bào vi sinh vật, các chất hữu cơ đơn giản có thể tiếp tục được phân giải (ví dụ: Các đường đơn tiếp tục được phân giải theo con đường hô hấp hiếu khí, hô hấp kị khí hoặc lên men) để tạo ra năng lượng cung cấp cho các hoạt động sống của tế bào (H 21.3).

Hình 21.3. Sơ đồ khái quát quá trình phân giải các chất ở vi sinh vật

DỪNG LẠl VÀ SUY NGẪM

Nêu một số ví dụ về quá trình tổng hợp và phân giải các chất ở vi sinh vật.
Quá trình tổng hợp và phân giải các chất ở vi sinh vật có gì giống và khác so với các quá trình này ở động vật và thực vật?
Theo em, người ta có thể ứng dụng quá trình phân giải đường đa, lipid và protein ở vi sinh vật vào những lĩnh vực nào? Giải thích và lấy ví dụ minh hoạ.

II. SINH TRƯỞNG CỦA QUẦN THỂ VI KHUẨN

Khác với khái niệm sinh trưởng nói chung chỉ sự tăng lên về kích thước cơ thể sinh vật, sự sinh trưởng của quần thể vi sinh vật được hiểu là sự tăng lên về mặt số lượng tế bào trong quần thể. Thời gian thế hệ (kí hiệu là g) là thời gian tính từ khi một tế bào sinh ra đến khi tế bào đó phân chia, hay cũng là thời gian cẩn có để số tế bào trong quần thể tăng gấp đôi. Trong điều kiện lí tưởng (mọi yếu tố trong môi trường đểu là tối ưu đối với sự phát triển của vi sinh vật), thời gian thế hệ của quần thể là một hằng số. Thời gian thế hệ khác nhau ở mỗi loài vi sinh vật.

Ví dụ:Vi khuẩn E. coli ở điều kiện tối ưu, cứ 20 phút phân chia một lần ( g=20 ), ở vi khuẩn lao là 12 giờ.
Trong điều kiện lí tưởng, sau n lẩn phân chia từ N0 tế bào ban đầu, trong thời gian t, số tế bào tạo thành Nt là:

Nt=N02t/g=N02n

Số lượng tế bào trong quần thể thay đổi theo thời gian và còn tùy thuộc vào hình thức nuôi cấy vi sinh vật.

1. Nuôi cấy không liên tục

Trong môi trường nuôi cấy không liên tục - môi trường không được bổ sung chất dinh dưỡng mới và không được lấy đi các sản phẩm trao đổi chất, sự sinh trưởng của vi khuẩn bao gồm bốn pha cơ bản: pha tiềm phát, pha lũy thừa, pha cân bằng và pha suy vong (H 21.4).

Hình 21.4. Đường cong sinh trưởng của quần thể vi khuẩn trong môi trường nuôi cấy không liên tục

Pha tiềm phát (pha lag): tính từ khi vi khuẩn được nuôi cấy cho đến khi chúng bắt đẩu sinh trưởng (phân chia). Ở pha nào, vi khuẩn dần thích nghi với môi trường, tổng hợp vật chất chuẩn bị cho sự phân chia.
Pha lũy thừa (pha log):Vi sinh vật phân chia mạnh mẽ theo tiềm năng, số lượng tế bào tăng theo lũy thừa và đạt đến cực đại ở cuối pha.
Pha cân bằng: Dinh dưỡng trong môi trường giảm, chất độc hại tăng. Tốc độ sinh trưởng và trao đổi chất của vi sinh vật giảm dần. Lượng tế bào sinh ra bằng lượng tế bào chết đi.
Pha suy vong: Số lượng tế bào trong quần thể ngày càng giảm do chất dinh dưỡng cạn kiệt, chất độc hại tích lũy ngày càng nhiều.

2. Nuôi cấy liên tục

Trong mô hình nuôi cấy lớn, thường xuyên được bổ sung chất dinh dưỡng và loại bỏ các sản phẩm trao đổi chất, môi trường nuôi cấy như vậy được gọi là môi trường nuôi cấy liên tục. Vi sinh vật nuôi trong các bình/bể lên men để sản xuất sinh khối nhằm tách chiết các sản phẩm sinh học có giá trị như các vitamin, enzyme, chất kháng sinh,... là một ví dụ của nuôi cấy liên tục. Số lượng vi sinh vật sẽ được duy trì ở một mức độ cân bằng sao cho năng suất sản phẩm đạt cao nhất.

DỪNG LẠl VÀ SUY NGẪM

Khái niệm sinh trưởng ở vi sinh vật có gì khác so với sinh trưởng ở thực vật và động vật? Giải thích vì sao lại có sự khác nhau đó.
Nêu điểm khác nhau giữa quá trình sinh trưởng của quần thể vi sinh vật trong môi trường nuôi cấy liên tục và môi trường nuôi cấy không liên tục. Tại sao lại có sự khác nhau đó?
Trong công nghệ vi sinh, việc nuôi cấy vi sinh vật thu sinh khối để sản xuất các chế phẩm sinh học có giá trị được thực hiện trên môi trường nuôi cấy nào? Vi sao?

III. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH TRƯỞNG CỦA QUẦN THỂ VI SINH VẬT

Kiểu sinh trưởng trong nuôi cấy liên tục của quần thể vi khuẩn nêu trên chỉ có được khi môi trường nuôi cấy là tối ưu với từng loài. Tuy nhiên, trong tự nhiên, có nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của quần thể vi sinh vật. Có những yếu tố làm tăng tốc độ sinh trưởng nhưng cũng có những yếu tố làm hạn chế, thậm chí tiêu diệt các loài vi sinh vật. Hiểu được ảnh hưởng của những yếu tố này có thể giúp con người thúc đẩy tốc độ sinh trưởng của các vi sinh vật có lợi, hạn chế cũng như tiêu diệt các loài có hại.

Các yếu tố vật lí

Quá trình sinh trưởng của vi sinh vật chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố vật lí như nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm,... (Bảng 21.1).
Bảng 21.1. Ảnh hưởng của một số yếu tố vật lí đến sinh trưởng của vi sinh vật

Yếu tố	Ảnh hưởng	Ứng dụng
Nhiệt độ	Căn cứ vào nhiệt độ, vi sinh vật được chia thành các nhóm sau: - Vi sinh vật ưa lạnh (dưới 15C ) - Vi sinh vật ưa ấm (từ 20C đến 40C ) - Vi sinh vật ưa nhiệt (từ 55C đến 65C ) - Vi sinh vật siêu ưa nhiệt (từ 75C đến 100C )	Con người dùng nhiệt độ cao để thanh trùng các chất lỏng, thực phẩm, dụng cụ,..., nhiệt độ thấp để kìm hãm sinh trưởng của vi sinh vật.
Độ ẩm	Hàm lượng nước trong môi trường quyết định độ ẩm. Nước là dung môi hoà tan các chất dinh dưỡng, tham gia phân huỷ các chất. Mỗi loại vi sinh vật sinh trưởng trong một giới hạn độ ẩm nhất định.	- Dùng nước để khống chế sinh trưởng của các nhóm vi sinh vật có hại và kích thích sinh trưởng của nhóm vi sinh vật có ích cho con người. - Điều chỉnh độ ẩm của lương thực, thực phẩm, đỏ dùng để bảo quản được lâu hơn bằng cách phơi khô, sấy khô.
Độ pH	Ảnh hưởng đến tính thấm qua màng, sự chuyển hoá các chất trong tế bào, hoạt hóa enzyme, sự hình thành ATP,... Dựa vào độ pH của môi trường, vi sinh vật được chia thành 3 nhóm: vi sinh vật ưa acid, vi sinh vật ưa kiểm, vi sinh vật ưa pH trung tính.	- Tạo điều kiện nuôi cấy thích hợp với từng nhóm vi sinh vật. - Điều chỉnh độ pH môi trường để ức chế các vi sinh vật gây hại và kích thích các vi sinh vật có lợi.
Ánh sáng	Cần thiết cho quá trình quang hợp của các vi sinh vật quang tự dưỡng, tác động đến bào tử sinh sản, tổng hợp sắc tố, chuyển động hướng sáng.	Dùng bức xạ điện từ để ức chế, tiêu diệt vi sinh vật.
Áp suất thẩm thấu	Áp suất thẩm thấu cao gây co nguyên sinh ở các tế bào vi sinh vật khiến chúng không phân chia được. Áp suất thẩm thấu thấp làm các tế bào vi sinh vật bị trương nước và có thể vỡ ra (đối với các vi khuẩn không có thành tế bào).	Điều chỉnh áp suất thẩm thấu để bảo bảo quản thực phẩm như ướp muối, ướp đường, . . .

2. Các yếu tố hoá học

a) Chất dinh dưỡng

Các loài vi sinh vật chỉ có thể tồn tại và sinh sản trong môi trường có các chất dinh dưỡng như protein, carbohydrate, lipid, ion khoáng,... Một số vi sinh vật chỉ sinh trưởng được khi có mặt các nhân tố sinh trưởng trong môi trường. Nhân tố sinh trưởng là những chất cần cho sự sinh trưởng của chúng nhưng với hàm lượng rất ít, có thể là một số loại amino acid, vitamin,... hay một số nguyên tố vi lượng như Mn,Zn,Mo,Vi sinh vật không tự tổng hợp các nhân tố sinh trưởng được gọi là vi sinh vật khuyết dưỡng, vi sinh vật tự tổng hợp được các nhân tố sinh trưởng gọi là vi sinh vật nguyên dưỡng.

b) Chất ức chế

Một số chất hoá học có khả năng ức chế sự sinh trưởng của vi sinh vật theo các cơ chế khác nhau (Bảng 21.2).
Bảng 21.2. Một số chất hóa học gây ức chế quá trình sinh trưởng của vi sinh vật

Chất hoá học	Ảnh hưởng	Ứng dụng
Các hợp chất phenol	Biến tính protein, màng tế bào	Khử trùng phòng thí nghiệm, bệnh viện
Các loại cồn (ethanol, izopropanol 70% đến 80%)	Làm biến tính protein, ngăn cản các chất qua màng tế bào	Thanh trùng trong y tế và phòng thí nghiệm
Iodine, rượu iodine (2%)	Oxy hoá các thành phần tế bào	Diệt khuẩn trên da, tẩy trùng trong bệnh viện
Clo (cloramin, natri hypoclorid)	Oxy hoá mạnh các thành phần tế bào	Thanh trùng nước máy, nước bể bơi, công nghiệp thực phẩm
Hợp chất kim loại nặng (Ag, Hg, ...)	Làm bất hoạt các protein	Diệt bào tử đang nảy mầm
Các aldehyde (formaldehyde 2%)	Làm bất hoạt các protein	Sử dụng để thanh trùng nhiểu đối tượng
Các loại khí ethylene oxide (từ 10% đến 20%)	Oxy hóa các thành phần tế bào	Khử trùng các dụng cụ nhựa, kim loại
Kháng sinh	Diệt khuẩn có tính chọn lọc	Dùng chữa các bệnh nhiễm khuẩn trong y tế, thú y,.

3. Kháng sinh, ý nghĩa của kháng sinh và tác hại của việc lạm dụng kháng sinh

Trong quá trình sinh trưởng, vi sinh vật có thể tiết ra môi trường những chất có tác dụng ức chế sự phát triển hoặc tiêu diệt vi khuẩn khác, được gọi là chất kháng sinh. Ngày nay, kháng sinh không chỉ được chiết xuất từ các vi sinh vật mà còn được tổng hợp nhân tạo. Kháng sinh ức chế và tiêu diệt vi khuẩn theo nhiểu cơ chế khác nhau như ức chế tổng hợp thành tế bào, protein hay nucleic acid,... của vi khuẩn. Dựa vào đặc điểm này, con người đã phát triển và sử dụng rộng rãi các loại thuốc kháng sinh để điều trị các bệnh gây ra bởi vi khuẩn, giúp cứu sống nhiều người và thúc đẩy ngành chăn nuôi phát triển.
Tuy nhiên, ngày nay, hiện tượng kháng lại thuốc kháng sinh ở vi khuẩn đang là mối lo ngại lớn đối với toàn nhân loại. Nguyên nhân chính gây ra tình trạng này là do việc sử dụng thuốc kháng sinh không đúng theo chỉ định của bác sĩ, hoặc do bệnh nhân tự ý dùng thuốc.

Ngoài ra, việc sử dụng rộng rãi thuốc kháng sinh trong chăn nuôi cũng làm tăng nguy cơ xuất hiện vi khuẩn kháng thuốc, thậm chí đa kháng thuốc trên vật nuôi. Những vi khuẩn này có thể được chuyển sang người qua tiếp xúc, giết mổ và gene kháng kháng sinh có thể được chuyển sang vi khuẩn gây bệnh ở người.

Vì vậy, để kéo dài hiệu quả điều trị bệnh của thuốc kháng sinh cũng như làm chậm quá trình kháng lại thuốc kháng sinh ở vi khuẩn gây bệnh, chúng ta cần tuân thủ triệt để quy trình điều trị bệnh bằng thuốc kháng sinh, hạn chế tối đa sử dụng thuốc kháng sinh trong chăn nuôi, đặc biệt là việc dùng chúng với vai trò như là một chất kích thích tăng trưởng.

DỪNG LẠl VÀ SUY NGẪM

Trình bày ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài đến sự sinh trưởng của vi sinh vật. Con người đã ứng dụng những hiểu biết này như thế nào trong lĩnh vực y tế và đời sống hằng ngày? Cho một vài ví dụ minh hoạ.
Nêu tác dụng của kháng sinh trong việc điều trị các bệnh do vi sinh vật gây ra. Thế nào là hiện tượng kháng kháng sinh, nêu nguyên nhân và tác hại của hiện tượng này.
Loét dạ dày từng được cho là do ăn nhiều thức ăn cay hoặc căng thẳng thần kinh, nay được biết là do vi khuẩn (Helicobacter pylori) gây ra. Với phát hiện mới này, việc điều trị loét dạ dày đã thay đổi như thế nào?

IV. CÁC HÌNH THỨC SINH SẢN Ở VI SINH VẬT

Cả vi sinh vật nhân sơ và vi sinh vật nhân thực đều có ba hình thức sinh sản chính là phân đôi, hình thành bào tử và nảy chồi.

1. Phân đôi

Phân đôi là hình thức sinh sản phổ biến nhất ở vi sinh vật, trong đó, một tế bào mẹ phân chia thành hai tế bào con giống nhau (H 21.5). Vi sinh vật nhân sơ (vi khuẩn) chỉ có thể phân đôi vô tính, trong khi nhiều vi sinh vật nhân thực (ví dụ: trùng giày) có thể phân đôi hữu tính theo cách tiếp hợp. Trường hợp này có sự kết hợp vật chất di truyền (giữa hai nhân con đơn bội) của hai trùng giày khác nhau (giống như quá trình kết hợp vật chất di truyền của giao tử đực và giao tử cái trong sinh sản hữu tính), rồi sau đó hai trùng giày này mới tiến hành phân đôi nên hình thức này còn gọi là phân đôi hữu tính.

Hinh 21.5. Sinh sản phân đôi ở trùng roi Euglena (a), trùng amip Amoeba (b) và trùng giày Paramecium (c)

2. Sinh sản bằng bào tử

Nấm có khả năng sinh sản bằng bào tử dạng vô tính hoặc hữu tính, vi khuẩn cũng có thể sinh sản nhờ các ngoại bào tử. Có nhiều loại bào tử khác nhau như bào tử đính ở nấm, bào tử tiếp hợp ở nấm tiếp hợp, ngoại bào tử hay bào tử đốt ở xạ khuẩn (H 21.6). Tất cả các bào tử sinh sản ở vi khuẩn đều chỉ có các

Hinh 21.6. Bào tử đốt ở xạ khuẩn (a), bào tử đính ở vi nấm (b) lớp màng, không có vỏ và không tìm thấy hợp chất calcium dipicolinate.

Ngoài các ngoại bào tử giữ chức năng sinh sản, khi gặp điều kiện khắc nghiệt, vi khuẩn còn có thể hình thành nội bào tử với lớp vỏ dày chứa calcium dipicolinate bên trong tế

Hình 21.7. Một số dạng nội bào tử ở vi khuẩn bào, giúp vi khuẩn sống tiềm sinh khi gặp điều kiện môi trường bất lợi (H. 21.7). Nội bào tử thường được tạo thành ở hai chi vi khuẩn là Bacillus và Clostridium. Nội bào tử không phải là hình thức sinh sản của vi khuẩn mà chỉ là cách thức giúp vi khuẩn chống chịu trước những điều kiện bất lợi của môi trường.

3. Nảy chồi

Nảy chồi là phương thức sinh sản vô tính đặc trưng của một số ít vi sinh vật như vi khuẩn quang dưỡng màu tía, nấm men (H 21.8). Một cá thể con sẽ dẫn hình thành ở một phía của cá thể mẹ. Cá thể con sau khi trưởng thành sẽ tách ra thành một cá thể độc lập. Khác với phân đôi, một cá thể mẹ có thể nảy chồi ra nhiều cá thể con.
(a)

Hinh 21.8. Nảy chồi đ loài vi khuẩn quang hợp tía Rhodomicrobium vannielii (a) và nấm men Saccharomycescerevisiae (b)

DỪNG LẠl VÀ SUY NGẪM

Vi sinh vật có những hình thức sinh sản nào? Nêu đặc điểm của mỗi hình thức đó và cho ví dụ.
Các hình thức sinh sản của vi sinh vật nhân sơ (vi khuẩn) có gì khác so với vi sinh vật nhân thực (vi nấm)?

KIẾN THỨC CỐT LÕI

Vi sinh vật có khả năng tự tổng hợp các đại phân tử hữu cơ cần thiết cho cơ thể như các đường đa, protein, nucleic acid và lipid từ các chất đơn giản hấp thụ từ môi trường.
Các vi sinh vật tiết enzyme phân giải các chất hữu cơ phức tạp trong môi trường thành các chất đơn giản rồi hấp thụ vào tế bào, một phần các chất này tiếp tục được phân giải theo kiểu hô hấp hay lên men.
Sinh trưởng của quần thể vi khuẩn chỉ sự tăng lên về mặt số lượng tế bào trong quần thể. Trong môi trường nuôi cấy không liên tục, quần thể vi khuẩn sinh trưởng theo bốn pha cơ bản: pha tiềm phát, pha lũy thừa, pha cân bằng và pha suy vong. Trong môi trường nuôi cấy liên tục, mật độ vi khuẩn trong quần thể được giữ ở mức tối ưu để cho năng suất sản phẩm cao nhất.
Sự sinh trưởng của vi sinh vật chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố vật lí và hoá học: chất dinh dưỡng, yếu tố sinh trưởng, nhiệt độ, độ ẩm, độ pH, ánh sáng, chất ức chế (chất kháng sinh),...
Vi sinh vật có ba hình thức sinh sản chính là phân đôi, sinh sản bằng bào tử (vô tính hoặc hữu tính) và hình thức nảy chồi.

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

Trong môi trường nuôi cấy không liên tục, số lượng tế bào vi khuẩn tăng nhanh nhất ở pha nào?
A. Pha luỹ thừa.
B. Pha cân bằng.
C. Pha suy vong.
D. Pha tiềm phát.
Hãy giải thích vì sao người ta có thể điều khiển nhiệt độ, độ ẩm, độ pH , áp suất thẩm thấu để bảo quản thực phẩm.
Vi sinh vật và hoạt động phân giải chất hữu cơ của chúng là nguyên nhân chủ yếu gây hỏng thực phẩm. Dựa vào những kiến thức đã học, em hãy để xuất một số biện pháp bảo quản thực phẩm.
Hãy giải thích vì sao các bệnh do vi sinh vật gây ra (bệnh tả, nấm,...) dễ xuất hiện và phát triển thành dịch ở vùng nhiệt đới hơn so với vùng ôn đới. Vi sao thực phẩm và đồ dùng ở vùng nhiệt đới rất nhanh bị hỏng nếu không được bảo quản đúng cách?
Bạn A bị cảm lạnh, đau họng, ho, sổ mũi, nhức đầu. Để đỡ mất thời gian đi khám, bạn đã ra hiệu thuốc mua thuốc kháng sinh về nhà tự điều trị. Theo em, việc làm của bạn là nên hay không nên? Vì sao?

Bài 22: VAI TRÒ VÀ ỨNG DỤNG CỦA VI SINH VẬT

2026-04-03T15:06:00.004+07:00

YÊU CẦU CẦN ĐẠT

Phân tích được vai trò của vi sinh vật trong đời sống con nguời và trong tự nhiên.
Kể tên được một số thành tựu hiện đại của công nghệ vi sinh vật.
Trình bày được cơ sở khoa học của việc ưng dụng vi sinh vật trong thực tiễn.
Trình bày được một số ưng dụng vi sinh vật trong thực tiễn (sản xuất và bảo quản thực phẩm, sản xuất thuốc, xử lí môi trường, ...).
Phân tích triển vọng công nghệ vi sinh vật trong tương lai.
Kể tên một số ngành nghè̀ liên quan đến công nghệ vi sinh vật và phát triển của ngành nghề đó.

Vi sinh vật có vai trò rất quan trọng với con người và tựn hiên. Hãy kể một số ví dụ về vai trò của vi sinh vật trong đời sống hằng ngày.

I. VAI TRÒ CỦA VI SINH VẬT

Vi sinh vật đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với tự nhiên và con người (H 22.1).

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, vi sinh vật cũng đem đến những tác hại đáng kể cho con người. Chúng là nguyên nhân gây ra nhiểu căn bệnh nguy hiểm ở người như lao, uốn ván, nhiểm trùng huyết,... Chúng cũng gây nhiểu bệnh cho vật nuôi và cây trồng, gây hỏng thực phẩm, đổ dùng dẫn đến thiệt hại lớn vể kinh tế. Các loại vi sinh vật còn tập hợp lại với nhau thành màng sinh học (biofilm - một kiểu tổ chức đa bào giúp chúng sống sót tốt hơn dưới tác động của môi trường) bám trên các bể mặt công nghiệp, đổ dùng nhà bếp, nhà vệ sinh,... làm tắc nghẽn đường ống, cản trở hoạt động sản xuất.

DỪNG LẠI VÀ SUY NGÃ̃M

Quan sát hình 22.1 , nêu một số ví dụ minh hoạ về vai trò của vi sinh vật đối với tựnhiên.
Hãy kể tên những sản phẩm từ vi sinh vật phục vụ cho đời sống con người mà em biết.
Một bạn học sinh nói: "Vi sinh vật có hại vì chúng gây bệnh cho con người, vì vậy cẩn kìm hãm và tiêu diệt chúng". Em có đổng ý với ý kiến của bạn không? Giải thích.

EM CÓ BIẾT

Vi khuẩn có thể gây viêm loét dạ dày

Năm 1982, Robin Warren và Barry Marshall đã phân lập từ dịch vị một loài vi khuẩn có tên là Campylobacter pylori (nay được đặt tên là Helicobacter pylori). Trong nhiểu năm, bằng chứng tích luỹ cho thấy vi khuẩn này thực sự là tác nhân gây bệnh cho phẩn lớn các trường hợp bị loét dạ dày tá tràng và ung thư dạ dày. Liệu pháp kháng sinh hiện nay có thể loại trừ được H. pylori. Tuy nhiên, hơn 80% những người bị nhiểm vi khuẩn không có triệu chứng và điểu này khiến người ta cho rằng vi khuẩn có thể đóng một vai trò quan trọng trong "hệ sinh thái dạ dày" tự nhiên. Thực tế, hơn 50% dân số thế giới chứa H. pylori ở đường tiêu hoá trên, trong đó tỉ lệ nhiễm vi khuẩn này ở các nước đang phát triển phổ biến hơn ở các nước phương Tây (Biology-Solomon và cộng sự, 2019).

Vi khuẩn H. pylori có thể lây từ người này sang người khác theo đường ăn uống, vì vậy, cẩn giữ vệ sinh ăn uống để hạn chế sự lây lan của bệnh trong cộng đổng.

II. MỘT SỐ ÚNG DỤNG CỦA VI SINH VẬT

Cơ sở khoa học của việc ứng dụng vi sinh vật trong thực tiễn

Việc ứng dụng vi sinh vật trong thực tiễn dựa trên các đặc điểm sinh học của chúng như: kích thước hiển vi, sinh trưởng nhanh, phát triển mạnh, hình thức dinh dưỡng đa dạng, quá trình tổng hợp và phân giải các chất tạo ra các sản phẩm có giá trị dinh dưỡng hoặc có ý nghĩa lớn trong đời sống con người.

Kích thước hiển vi: Vi sinh vật có kích thước rất nhỏ bé, dao động từ 0,2 m tới hơn 700 m và chỉ có thể quan sát được dưới kính hiển vi.

Sinh trưởng nhanh, phát triển mạnh: Do có kích thước nhỏ nên tỉ lệ diện tích/thể tích (S/V) cơ thể ở vi sinh vật lớn, làm tăng tốc độ trao đổi chất và sinh trưởng. Tỉ lệ S/V lớn cho phép tốc độ trao đổi chất trên mỗi đơn vị thể tích của vi sinh vật cao hơn nhiểu so với các cơ thể có kích thước lớn. Kích thước nhỏ còn có lợi trong việc nuôi cấy, lưu trữ và nghiên cứu vi sinh vật. Một số lượng rất lớn tế bào có thể được nuôi cấy chỉ trong một khoảng không gian nhỏ.

Tổng hợp và phân giải các chất nhanh: Sử dụng vi sinh vật trong công nghiệp và nghiên cứu có thể thu được sản lượng rất lớn trong một khoảng thời gian ngắn. Ví dụ: Trong điểu kiện thí nghiệm tối ưu, 1 g của một số nhóm vi khuẩn lactic (tính theo khối lượng khô của tế bào) có thể sinh tới 15 g đến 22,8 g lactate trong một giờ. So với các sinh vật khác thì vi sinh vật có tốc độ sinh trưởng và sinh sản vô cùng lớn nhờ tốc độ trao đổi chất nhanh và cơ chế sinh sản phân đôi. Vi khuẩn đường ruột E. coli trong điểu kiện tối ưu sẽ phân chia mỗi 20 phút một lẩn và sau 24 giờ sẽ cho ra hơn 4700 tấn tế bào. Thời gian thế hệ của nấm men Saccharomyces cerevisiae là 120 phút.

Đa dạng về di truyền: Do tốc độ sinh sản nhanh, tốc độ đột biến lớn, khả năng tái tổ hợp di truyền và lịch sử tiến hoá lâu dài nên vi sinh vật có sự đa dạng di truyền rất lớn.

Phổ sinh thái và dinh dưỡng rộng: Mức độ đa dạng di truyển vô cùng lớn ở vi sinh vật cũng được phản ánh ở khả năng thích nghi của chúng. Vi sinh vật có thể được tìm thấy ở tất cả những môi trường có thể có sự sống và có tất cả những hình thức dinh dưỡng sinh vật sống có thể có, trong đó bao gổm cả môi trường nuôi cấy thí nghiệm, trong bình lên men công nghiệp và các điểu kiện nhân tạo khác. Sự đa dạng về sinh thái và dinh dưỡng của vi sinh vật dẫn đến sự đa dạng vể hình thái, cấu trúc tế bào, thành phẩn và cấu trúc protein và enzyme cũng như các sản phẩm chuyển hoá thứ cấp, từ đó có rất nhiểu tiểm năng có thể ứng dụng vào thực tiễn.

2. Ứng dụng của công nghệ vi sinh

a) Trong nông nghiệp

Nhiểu loại vi sinh vật có khả năng cố định N2 trong không khí thành NH3 làm giàu chất đạm cho đất; biến lân khó tiêu thành lân dễ tiêu, giúp cây trồng hấp thụ lân dễ dàng hơn; phân giải mùn và các chất hữu cơ trong đất thành chất khoáng vô cơ mà cây có thể hấp thụ được; tiết ra chất kích thích tăng trưởng, polysaccharide hay chất kháng sinh giúp cây sinh trưởng, phát triển tốt hơn, giữ ẩm cho đất và ức chế mẩm bệnh cho cây trồng. Dựa vào các đặc điểm này của vi sinh vật, người ta đã sử dụng chúng để sản xuất phân bón vi sinh giúp tăng đáng kể năng suất cây trồng, cải tạo đất và không gây ô nhiểm môi trường như phân bón hoá học. Một số vi sinh vật có khả năng ức chế sự phát triển của sâu, bệnh gây hại cho cây trồng cũng được sử dụng để sản xuất ra thuốc trừ sâu vi sinh thay cho thuốc trừ sâu hoá học, vừa có thể diệt trừ sâu, bệnh hại hiệu quả lại không gây hại cho môi trường, tránh nguy cơ tổn dư thuốc hoá học gây độc cho con người và vật nuôi.

b) Trong chế biến thực phẩm

Khả năng phân giải ngoại bào của vi sinh vật được ứng dụng nhiều trong công nghiệp chế biến thực phẩm. Rất nhiểu thực phẩm quen thuộc với chúng ta là sản phẩm của vi sinh vật. Bánh mì, bia và rượu đểu là sản phẩm lên men của nấm Saccharomyces cerevisiae qua quá trình lên men ethanol; sữa chua và pho mát là sản phẩm lên men của vi khuẩn lactic ( H 25.2 ).

Quá trình phân giải của vi sinh vật còn được ứng dụng để sản xuất các sản phẩm như nước tương, xì dẩu, nước mắm (H 22.2).

Hình 22.2. Một số vi sinh vật và các thực phẩm được tạo ra từ hoạt động của chúng. Nấm men dùng để sản xuất rượu, bia (a), vi khuẩn lactic lên men tạo thành sữa chua (b), nấm mốc tương dùng để sản xuất tương (c)

Nắm men bia

Saccharomyces cerevisiae

Vi khuán lactic Lactobacillus casei

Nấm mốctương Aspergillus oryzae

c) Trong y dược

Các sản phẩm trao đổi chất ở vi sinh vật còn được ứng dụng trong lĩnh vực y dược để sản xuất thuốc kháng sinh, vaccine, các amino acid, protein đơn bào, hormone, probiotics và nhiểu chế phẩm sinh học có giá trị khác. Ví dụ: Các sản phẩm được tạo ra từ công nghệ tái tổ hợp vi khuẩn và nấm men như insulin, hormone sinh trưởng, chất kích thích miển dịch cytokine, chất kháng virus như interferon. Ngoài ra, chúng còn được ứng dụng trong việc chẩn đoán các bệnh hiểm nghèo, ung thư, bệnh mới phát sinh (do coronavirus và virus hiếm gặp gây ra) bằng kĩ thuật PCR.

d) Trong xử lí chất thải

Dựa vào khả năng hấp thụ và phân giải nhiểu hợp chất, kể cả chất thải, chất độc hại và kim loại nặng của vi sinh vật, con người đã sử dụng chúng để xử lí ô nhiểm môi trường. Biện pháp này đang trở thành xu hướng phổ biến trên thế giới vì vừa hiệu quả, ít tốn kém lại không gây ô nhiểm môi trường như các biện pháp truyền thống.

Trong các khu xử lí nước thải (H 22.3), có những bể xử lí sinh học bao gồm bể hiếu khí, bể thiếu khí và bể kị khí với những hệ vi sinh vật riêng. Tại đó, các chất thải trong nước được vi sinh vật chuyển hoá thành methane CH4, carbon dioxide CO2 và chất lắng không phân huỷ. Nhửng sự cố tràn dầu ( H 22.4 ) gây ô nhiễm hàng nghìn km2 mặt nước biển có thể được xử lí nhờ các vi sinh vật "ăn" dầu như Alcanivorax borkumensis.

Ở quy mô gia đỉnh, chất thải chăn nuôi có thể được thu gom vào các bể kín và được phân giải bởi các Archaea sinh methane để tạo ra khí biogas dùng làm chất đốt cho gia đình. Cách làm này mang lại rất nhiểu lợi ích cả vể

Hình 22.3. Các bể xửlísinh hoc trong khu xử línước thải

Hình 22.4. Sử dụng vi khuẩn phân huỷ dẩu để xử lí sự cố tràn dấu trên biển kinh tế và môi trường vì vừa xử lí được chất thải, tránh ô nhiểm môi trường lại tận dụng được triệt để các sản phẩm sau xử lí làm chất đốt và nguổn phân bón hữu cơ rất tốt cho cây trồng.

Ngoài ra, công nghệ vi sinh vật cũng mở ra cuộc cách mạng trong ngành sản xuất bột giặt và ngành công nghiệp thuộc da. Các enzyme amylase, lipase, protease do các vi sinh vật sinh ra được bổ sung vào bột giặt sinh học giúp tẩy sạch các vết bẩn khó sạch. Các enzyme đó cũng giúp cho việc xử lí da được triệt để, góp phẩn nâng cao hiệu quả và giảm thiểu ô nhiểm môi trường.

DỪNG LẠl VÀ SUY NGẪM

Việc ứng dụng vi sinh vật trong thực tiển dựa trên những cơ sở khoa học nào?
Công nghệ vi sinh vật được ứng dụng trong các lĩnh vực nào? Nêu một số ví dụ minh hoạ cho từng lĩnh vực.
Việc ứng dụng vi sinh vật trong sản xuất nước tương, nước mắm dựa trên cơ sở khoa học nào?

III. MỘT SỐ THÀNH TỰU VÀ TRIỂN VỘNG CỦA CÔNG NGHỆ VI SINH VẬT TRONG TƯONG LAI

Một số thành tựu của công nghệ vi sinh vật

Cho đến nay, công nghệ vi sinh vật đã được ứng dụng rộng rãi và đạt được những thành tựu vô cùng to lớn, ngày càng có ảnh hưởng sâu rộng đến mọi mặt của đời sống con người từ lĩnh vực thực phẩm, chăm sóc sức khoẻ, nông nghiệp đến xử lí ô nhiểm môi trường. Đóng vai trò then chốt trong công nghệ vi sinh vật là công nghệ lên men và công nghệ thu hổi sản phẩm. Một số thành tựu nổi bật của công nghệ vi sinh vật được thể hiện trong hình 22.5.

2. Triến vọng của công nghệ vi sinh vật trong tương lai

Công nghệ vi sinh vật đang ngày càng phát triển mạnh mẽ trên thế giới. Sự kết hợp giữa công nghệ vi sinh hiện đại, công nghệ nano, công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo có thể mở ra những mô hình công nghệ mới và trở thành xu thế trong tương lai.

Những vấn để lớn vể công nghệ vi sinh vật đang được nghiên cứu trên thế giới bao gồm nghiên cứu hệ vi sinh vật Trái Đất và nghiên cứu hệ vi sinh vật con người. Những nghiên cứu này mở ra nhiểu hướng ứng dụng mới có giá trị to lớn đối với mọi mặt của đời sống con người, trong đó có những hướng phát triển mới chưa từng có như nghiên cứu sản xuất ra điện từ những loại vi khuẩn có thể sản sinh ra điện năng hay xử lí vết nứt bê tông cho các công trình xây dựng bằng các vi sinh vật (H 22.6).

Hinh 22.6. Vi khuẳn Shewanella oneidensis có thể sản sinh ra điện năng (a); bê tông tự lành vết nút nhờ có vi khuấn Bacillus sản sinh đá vôi (b)

3. Một số ngành nghề liên quan đến công nghệ vi sinh vật và triển vọng phát triển của ngành nghề đó

Trong tương lai, công nghệ vi sinh vật sẽ không ngừng được cải tiến và phát triển trên quy mô lớn nhằm khai thác tối đa các lợi ích của vi sinh vật. Sự phát triển của công nghệ vi sinh vật kéo theo sự phát triển và xuất hiện của nhiểu ngành nghể có liên quan như ngành công nghiệp thực phẩm chuyên nghiên cứu và sản xuất các loại rượu, bia, các sản phẩm lên men từ sữa,...; công nghiệp dược phẩm chuyên nghiên cứu và sản xuất các loại kháng sinh, kháng thể đơn dòng, vaccine, enzyme...; lĩnh vực y tế với các phòng xét nghiệm vi sinh giúp chẩn đoán bệnh, các trung tâm dịch tễ,...; lĩnh vực môi trường với các trung tâm xử lí ô nhiễm môi trường, tái tạo năng lượng. Sự phát triển của các ngành nghể kể trên lại mở ra cơ hội nghể nghiệp cho nhiểu người. Kĩ sư chế biến thực phẩm, dược sĩ, nhân viên xét nghiệm, kĩ sư môi trường, nhà dịch tễ học,... là những nghể thú vị và hứa hẹn nhiểu cơ hội phát triển trong tương lai.

DỪNG LẠl VÀ SUY NGẪM

Nêu một số thành tựu hiện đại của công nghệ vi sinh vật.
Phân tích triển vọng của công nghệ vi sinh vật trong tương lai. Kể tên một số ngành nghể liên quan đến vi sinh vật trong tương lai và triển vọng của các ngành nghể đó.

KHOA HỌC VÀ ĐỜI SỐNG

Vi khuẩn gây sâu răng như thế nào?

Vi khuẩn và các vi sinh vật khác có thể tạo thành một hỗn hợp cùng tồn tại trên một số bể mặt cực kì khó xử lí. Trên răng, màng sinh học hay còn gọi là mảng bám, bao gổm phẩn lớn các tế bào vi khuẩn được bao quanh bởi chất nển polysaccharide. Hiện tượng sâu răng ở người là do vi khuẩn có trong mảng bám tổn tại ở những vị trí khó tiếp cận với bàn chải đánh răng. Chế độ ăn có nhiểu đường đơn có hại cho răng vì một số vi khuẩn lên men đường thành lactic aicd. Sự tạo thành acid nàylàm giảm độ pH, phá vỡ cấu trúc men răng. Khi men răng bịăn mòn, chất nển mểm còn sót lại của răng trở nên dễ bị vi khuẩn tấn công gây sâu răng.

KIẾN THỨC CỐT LÕI

Vi sinh vật phân giải là mắt xích quan trọng đảm bảo sự tuẩn hoàn vật chất trong tự nhiên. Nhiểu vi sinh vật là mắt xích khởi đẩu của vòng tuẩn hoàn vật chất, cung cấp khí O2 và chất hữu cơ cho các mắt xích tiếp theo. Nhiểu vi sinh vật sống cộng sinh cố định đạm, phân giải lân,... làm giàu chất dinh dưỡng cho đất.
Đối với con người, vi sinh vật tác động theo hai hướng, có lợi và có hại. Vi sinh vật có lợi sống cộng sinh trong cơ thể người cạnh tranh với vi sinh vật gây bệnh giúp nâng cao khả năng kháng bệnh, hỗ trợ tiêu hoá,... Con người còn sử dụng các vi sinh vật có lợi trong chế biến thực phẩm, làm thuốc, tổng hợp các loại vitamin mà con người không tự tổng hợp được,... Trong khi đó, nhiểu loài vi sinh vật có hại gây bệnh cho con người, vật nuôi, cây trồng đồng thời làm hỏng thức ăn, đồ uống, đồ dùng,...
Công nghệ vi sinh vật đang ngày càng phát triển mạnh mẽ trên thế giới. Sự phát triển của công nghệ vi sinh vật kéo theo sự xuất hiện và phát triển của nhiều ngành nghề có liên quan, mở ra nhiểu cơ hội nghể nghiệp mới đẩy hứa hẹn trong tương lai.
Dựa trên các đặc điểm sinh học của vi sinh vật như sinh trưởng nhanh, phát triển mạnh, hình thức dinh dưỡng đa dạng, quá trình tổng hợp và phân giải các chất có nhiểu lợi ích, con người đã ứng dụng vào thực tiễn thông qua hai công nghệ then chốt là công nghệ lên men vi sinh vật và công nghệ thu hồi và tạo sản phẩm để tạo ra các sản phẩm có giá trị trong nhiểu lĩnh vực đời sống như chế biến thực phẩm, nông nghiệp, y học, môi trường,...

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

Giải thích vì sao các sinh vật nhân sơ mặc dù có kích thước nhỏ bé và cấu tạo đơn giản nhưng lại có vai trò "khổng lồ" đối với Trái Đất và sự sống.
Nêu một số ví dụ vể ứng dụng của vi sinh vật trong đời sống.
Giải thích vì sao việc chuyển sang trồng đậu nành trên mảnh đất đã trồng khoai trước đó lại có tác dụng duy trì nitrogen trong đất.

Đê Toán tuyển sinh vào 10 năm học 2025-2026 - Đà Nẵng

2026-04-01T07:15:00.000+07:00

Đề thi thử 2026 môn Sinh học - Hà Tĩnh

2026-03-31T11:07:00.002+07:00

PHẦN I. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Những biện pháp nào sau đây giúp hạn chế ô nhiễm môi trường không khí ở các khu đô thị có mật độ dân số cao?

1. Phân vùng hạn chế phương tiện cá nhân và thu phí phương tiện cơ giới ở một số khu vực trung tâm.

2. Tăng cường sử dụng nhiên liệu hóa thạch và đốt rác ngoài trời.

3. Khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông công cộng và các phương tiện ít phát thải.

4. Kiểm soát, xử lí khí thải phát sinh từ các cơ sở sản xuất và hoạt động xây dựng.

A. 1, 3 và 4.

B. 1, 2 và 4.

C. 2, 3 và 4.

D. 1, 2 và 3.

Câu 2. Trong hệ tuần hoàn của người, máu từ tĩnh mạch chủ sẽ đổ vào vị trí nào của tim?

A. Tâm thất trái.

B. Tâm thất phải.

C. Tâm nhĩ phải.

D. Tâm nhĩ trái.

Câu 3. Khi nói về y học tư vấn, phát biểu nào sau đây sai?

A. Tư vấn cho các cặp vợ chồng về nguy cơ sinh con mắc bệnh, tật di truyền.

B. Là kĩ thuật thay thế gene đột biến bằng gene lành.

C. Có thể phối hợp sử dụng siêu âm, xét nghiệm, chọn độ dịch ối và sinh thiết tua nhau thai.

D. Góp phần phát hiện, chẩn đoán trước sinh một số bệnh, tật di truyền.

Câu 4. Ở mối quan hệ sinh thái nào sau đây, cả hai loài cùng có lợi và gắn bó chặt chẽ với nhau?

A. Hội sinh.

B. Hợp tác.

C. Cộng sinh.

D. Cạnh tranh.

Câu 5. Trong quang hợp của thực vật, sản phẩm nào của pha tối là nguyên liệu cung cấp cho pha sáng?

A. H₂O.

B. ATP và NADPH.

C. Glucose.

D. ADP và NADP⁺.

Câu 6. Enzyme reverse transcriptase tham gia vào quá trình nào sau đây?

A. Tái bản DNA.

B. Dịch mã.

C. Phiên mã.

D. Phiên mã ngược.

Câu 7. Trong kĩ thuật chuyển gene, bước tạo DNA tái tổ hợp là

A. đưa gene đích vào tế bào nhận.

B. gắn gene cần chuyển vào thể truyền.

C. tách tế bào nhận khỏi môi trường nuôi cấy.

D. chọn lọc tế bào đã nhận gene.

Câu 8. Ở người, chứng loạn sản sụn Leri Weill (LWD) do một allele đột biến của gene SHOX gây nên. Gene này gồm 2 allele, trội – lặn hoàn toàn, nằm trong vùng PAR1 của NST X và Y. Người mắc LWD thường có tầm vóc thấp do biến dạng xương chân; xương tay cũng có thể bị biến dạng. Sơ đồ phả hệ ở hình lên mô tả sự di truyền của LWD trong một gia đình. Qua phân tích, người ta thấy rằng trong quá trình giảm thiểu hình thành giao tử ở người II.3 đã xảy ra tiếp hợp và trao đổi đoạn NST giữa X và Y gây ra hoàn vị gene. Hiện tượng này không xảy ra đối với những người khác trong phả hệ và không xuất hiện các đột biến khác. Khi nói về sự di truyền của LWD, phát biểu nào sau đây sai?

A. Người IV.3 lấy vợ không bị sinh thì xác suất sinh con trai đầu lòng bị bệnh là 50%.

B. Nếu gene SHOX chỉ có 2 allele thì quần thể có tối đa 7 kiểu lợn.

C. Người II.3 và người IV.3 có thể có kiểu gene giống nhau.

D. Có thể xác định chính xác if gene của tất cả mọi người có phả hệ.

Câu 9. Hình bên mô tả liệu pháp tế bào gốc nhằm điều trị bệnh đái tháo đường type I (do không tổng hợp được insulin). Phát biểu nào sau đây đúng?

A. Liệu pháp này không có hiệu quả đối với bệnh nhân tiểu đường type II.

B. Người cho nhân tế bào da và người nhân tế bào tuyến tụy bình thường là hai người khác nhau.

C. Để tăng khả năng phát triển bình thường của phôi, nên ưu tiên lấy nhân từ tế bào da đã được đồng bộ ở pha G2.

D. Bệnh nhân được điều trị theo liệu pháp này sẽ không truyền allele bệnh cho đời con.

Câu 10. Một loài thực vật, cho 2 cây (P) giao phấn với nhau thu được F1 có tỉ lệ: 1 cây hoa đỏ, quả bầu dục: 1 cây hoa hồng, quả tròn: 1 cây hoa hồng, quả dài: 1 cây hoa trắng, quả bầu dục. Biết mỗi cặp tính trạng do một cặp gene quy định và không xảy ra đột biến. Theo lý thuyết, nếu cho các cây F1 giao phấn ngẫu nhiên thì tỉ lệ cây hoa hồng, bầu dục ở F2 là bao nhiêu?

A. 6,25%.

B. 50%.

C. 12,5%.

D. 25%.

Câu 11. Loại nucleotide nào sau đây không có trong cấu trúc của gene?

A. Uracil.

B. Guanine.

C. Thymine.

D. Adenine.

Câu 12. Một trong những hậu quả của việc gia tăng nhiệt độ toàn cầu là?

A. Thay đổi sự tuần hoàn của các vòng hải lưu.

B. Tăng diện tích băng ở hai cực.

C. Giảm mực nước biến trung bình.

D. Tăng độ pH của các đại dương.

Câu 13. Bằng dưới đây mô tả tỉ lệ % sai khác về DNA giữa các loài B, C, D, E với loài A.

Loài	B	C	D	E
Tỉ lệ % sai khác so với loài A	1,5	3,3	2,1	2,0

Loài nào có quan hệ họ hàng gần nhất với loài A

A. Loài D.

B. Loài E.

C. Loài C.

D. Loài B.

Câu 14. Hai mạch của phân tử DNA liên kết với nhau bằng loại liên kết nào sau đây?

A. Phosphodiester.

B. Hydrogen.

C. Ion.

D. Cộng hoá trị.

Câu 15. Ở loài có bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội là 2n, dạng đột biến lệch bội thể một (thể một nhiễm) được kí hiệu là

A. 3n.

B. 2n+1.

C. n+1.

D. 2n-1.

Câu 16. Một loài thực vật có bộ NST (2n = 22) và hàm lượng DNA trong nhân tế bào sinh dưỡng là 4pg. Có một thể đột biến NST có số lượng NST là 22 và hàm lượng DNA trong nhân của tế bào sinh dưỡng là 4,1pg. Thế đột biến này có thể thuộc dạng đột biến NST nào sau đây?

A. Đảo đoạn

B. Mắt đoạn.

C. Chuyển đoạn.

D. Lệch bội thể ba.

Câu 17. Một đàn chim sẻ di cư từ một khu rừng phía bắc đến một khu rừng phía nam và giao phối với chim sẻ bàn địa, sinh ra con hữu thụ. Đây là một ví dụ về

A. dòng gene.

B. phiêu bạt di truyền.

C. đột biến.

D. chọn lọc giới tính.

Câu 18. Cơ thể có kiểu gene Ab giảm phân bình thường tạo ra bao nhiêu loại giao tử?

A. 2.

B. 3.

C. 1.

D. 4.

PHẦN II. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Một nhóm cây đậu tương (cùng tuổi, cùng số lá) được đặt trong buồng sinh trưởng ở 25°C, độ ẩm tương đối 60%, chiều ánh sáng trong vùng 400 – 700 nm, cường độ 400 µmol photon m-2 s-1. Lá được phun dung dịch ABA với 4 nồng độ (0; 10; 50; 100 µM). Sau 30 phút, đo độ mở khí khổng (µm), tốc độ thoát hơi nước (mmol H2O m-2 s-1) và tốc độ quang hợp thuần (µmol CO2 m-2 s-1). Các yếu tố khác (tưới nước, dinh dưỡng, gió, thời điểm đo) được giữ ổn định. Kết quả được thể hiện ở Bảng 1.

Bảng 1

ABA	0	10	50	100
Độ mở khí khổng	4,8	3,9	2,1	1,3
Tốc độ thoát hơi nước	5,2	4,4	2,9	2,1
Tốc độ quang hợp thuần	14,0	12,8	9,1	7,0

a) Thí nghiệm nhắm trả lời câu hỏi cường độ ánh sáng ảnh hưởng đến quang hợp như thế nào.

b) Nếu buồng thí nghiệm được chiếu ánh sáng trong vùng 200 – 400nm thì kết quả không thay đổi.

c) Khi tăng ABA từ 0 lên 50 μM thì độ mở khi không giảm xấp xỉ 56 %.

d) Kết quả thí nghiệm cho thấy tốc độ thoát hơi nước giảm tỉ lệ thuận với giảm tốc độ quang hợp thuần.

Câu 2. Để nghiên cứu sự ảnh hưởng của 2 loài A và B đến sự tăng trưởng của quần thể loài C sống trong cùng một quần xã, người ta tiến hành 4 thí nghiệm (TN) với điều kiện sinh thái như nhau nhưng thay đổi thành phần các loài nghiên cứu. Mức tăng số lượng cá thể của quần thể C so với thời điểm ban đầu được thể hiện qua Bảng 2:

Bảng 2: Mức tăng số lượng cá thể của quần thể C (%)

Thí nghiệm	Thành phần loài	Thời gian (tháng)
		0	3	6	9	12	15	18	21	24
Đối chứng	A, B, C	0	4,0	4,5	4,2	4,1	4,3	4,0	4	4,2
TN 1	C	0	20	40	60	70	80	90	87	86
TN 2	B, C	0	10	20	30	50	60	70	80	85
TN 3	A, C	0	5,1	5,2	5,2	5	5,2	5,3	5	5,2

a) Loài C là thức ăn của hai loài A và B.

b) Khi môi trường không có loài A thì mức tăng (tỉ lệ tăng trưởng) số lượng cá thể của loài C mạnh nhất vào khoảng thời gian từ tháng 9 đến tháng 12.

c) Quần thể loài C chịu sự kìm hãm của loài A mạnh hơn so với chịu sự kìm hãm của loài B.

d) Quan hệ sinh thái giữa 2 loài A và C là quan hệ đối kháng.

Câu 3. Nhóm máu ABO ở người được xác định dựa trên kháng nguyên (KN) bề mặt hồng cầu. Kháng nguyên được hình thành bằng cách gắn chuỗi oligosacharide với phân tử protein trên màng tế bào. Trình tự các đơn phân của chuỗi oligosacharide xác định loại kháng nguyên. Hình dưới đây mô tả các loại kháng nguyên khác nhau hình thành nên nhóm máu ABO ở người.

Có hai gen liên quan đến sự hình thành các oligosacharide. Gene H mã hóa enzyme gắn Fucose vào kháng nguyên h, tạo ra kháng nguyên H. Gene I gồm các allele I⁴, I⁸ và i. Allele I⁴ mã hóa enzyme gắn N-acetyl-galactosamine vào kháng nguyên H, tạo ra kháng nguyên A. Allele I⁸ mã hóa enzyme gắn galactose vào kháng nguyên H, tạo ra kháng nguyên B. Allele h và i đều mất chức năng. Locus H và I nằm trên hai NST thường khác nhau. Trong một khu dân cư, xét một cặp vợ chồng đều có nhóm máu O, sinh đứa con thứ nhất có nhóm máu A, đứa con thứ hai có nhóm máu B. Người con thứ nhất kết hôn với một người nhóm máu A cũng ở trong khu dân cư đó và sinh ra một bé trai. Biết tần số các allele H; h; I⁴; I⁸ và i trong khu dân cư lần lượt là 0,8; 0,2; 0,4; 0,5 và 0,1. Cho rằng khu dân cư là một quần thể cân bằng di truyền về 2 locus H và I.

a) Người có nhóm máu O phải có kiểu gene đồng hợp lặn về ít nhất một locus.

b) Sự hình thành nhóm máu là kết quả tương tác trực tiếp giữa locus H và locus I.

c) Tỉ lệ người có nhóm máu B trong quần thể ước tính là 35%.

d) Xác suất để bé trai có nhóm máu O là 1/12.

Câu 4. Một nhà khoa học tiến hành thí nghiệm trên đối tượng hạt cây Arabidopsis như sau: Hạt được chia 4 lô giống nhau, mỗi lô được xử lý một loại tác nhân: lô Đối chứng (xử lý nước cất); lô EMS (xử lý bằng hóa chất EMS 0,2%), lô Colchicine (xử lý bằng colchicine 0,05%), và lô EMS + colchicine (xử lý đồng thời EMS 0,2% và colchicine 0,05%). Sau xử lý, gieo hạt trong điều kiện như nhau. Ở thế hệ cây con, ghi nhận tỉ lệ % cây bị bạch tạng (Albino, do rối loạn cơ chế tổng hợp diệp lục) và tỉ lệ % tế bào rễ có bộ NST 4n (quan sát trên tiêu bản hiển vi). Kết quả được thể hiện trong Hình 2.

a) So sánh kết quả ở 4 lô cho thấy, nhiều khả năng EMS là tác nhân gây đột biến gene, colchicine là tác nhân gây đột biến số lượng NST.

b) Kết quả ở lô đối chứng chứng tỏ các tế bào đột biến từ bội đã sẵn có từ trước xử lý.

c) Kết quả thí nghiệm cho phép kết luận đột biến từ bội dễ phát sinh hơn so với đột biến gene.

d) Thí nghiệm cho phép xác định ảnh hưởng của EMS lên tỉ lệ xuất hiện cây albino ở loài Arabidopsis.

**PHẦN III.** Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

**Câu 2.** Xét các bước trong chu trình sinh tan của virus.

1. Virus phá tan tế bào chủ đề phóng thích.

2. Virus xâm nhập vào tế bào chủ.

3. Virus hấp phụ lên bề mặt tế bào chủ.

4. Lắp ráp vô với lõi để tạo ra hạt virus.

Hãy viết liền các số theo trình tự nhân lên của virus.

**Câu 2.** Ở người, bệnh mù màu đỏ allele m nằm trên vùng không tương đồng của NST giới tính X quy định, allele M quy định mắt nhìn màu bình thường. Một quần thể người đang ở trạng thái cân bằng di truyền về tính trạng này có tần số allele m là 0,15. Người nam bị bệnh chiếm tỉ lệ bao nhiêu %?

**Câu 3.** Diện tích khu phân bố (tính theo m²) và kích thước quần thể (tính theo số lượng cá thể) của 4 quần thể sinh vật cùng loài ở các khu phân bố khác nhau, tại cùng một thời điểm được mô tả ở Bảng 4.

**Bảng 4**

	Quần thể 1	Quần thể 2	Quần thể 3	Quần thể 4
Diện tích khu phân bố	2780	7856	2189	1698
Số lượng cá thể	3128	4210	3349	4123

Sắp xếp các quần thể theo thứ tự mật độ cá thể từ thấp đến cao. 2134.

**Câu 4.** Cho một đoạn DNA mạch thẳng có mạch 1 mang trình tự nucleotide:

5'ATGCCGTACAAGCTTGATCCCGAGTACGTTGCCAGGTTATCAAGCTTCGATCGGAT AAGCTTTCCGGGAAGGA3'.

Biết enzyme cắt giới hạn nhận biết trình tự 5'-AAGCTT-3' và cắt giữa G và C. Sau khi enzyme cắt hoàn toàn đoạn DNA này, đoạn ngắn nhất thu được có bao nhiêu cặp nucleotide? 3.

**Câu 5.** Quá trình hình thành loài khác khu vực địa lí gồm các giai đoạn sau:

A. Hai quần thể tích lũy các biến đổi di truyền khác nhau.

2. Xuất hiện vật cản địa lí chia quần thể ban đầu thành hai quần thể.

3. Hai quần thể sống cách biệt trong những môi trường khác nhau và chịu các áp lực chọn lọc khác nhau.

4. Cách li sinh sản hình thành, dẫn đến sự xuất hiện loài mới.

Hãy sắp xếp các giai đoạn theo đúng trình tự và viết đáp án dưới dạng một số tự nhiên.

**Câu 6.** Một phân tử nucleic acid mạch kép có tỉ lệ từng loại nitrogenous base của từng mạch được thể hiện ở Bảng 3. (dấu “?” thể hiện chưa xác định số liệu).

**Bảng 3**

	A	T	G	C
Mạch 1	0,35	0,21	2,04	20,23
Mạch 2	?	?	?	0,21

Biết rằng tổng tỉ lệ 4 loại nitrogenous base trên mỗi mạch đơn là 1,00. Theo lí thuyết, guanine (G) ở mạch 2 chiếm tỉ lệ bao nhiêu?

**HẾT**

🦠 KHÁM PHÁ THẾ GIỚI VI SINH VẬT: "NHỮNG GÃ KHỔNG LỒ" TRONG THÂN XÁC TÍ HON

2026-03-30T16:10:00.005+07:00

🦠 KHÁM PHÁ THẾ GIỚI VI SINH VẬT: "NHỮNG GÃ KHỔNG LỒ" TRONG THÂN XÁC TÍ HON

Chào mừng các bạn đến với chuyên mục Sinh học thú vị! Hôm nay, chúng ta sẽ cùng giải mã một câu hỏi hóc búa: Tại sao những sinh vật mắt thường không nhìn thấy được lại có thể thay đổi cả bộ mặt của hành tinh chúng ta?

Nếu bạn là một học sinh lớp 10 đang tìm tài liệu ôn tập, hay đơn giản là một người yêu khoa học, bài viết này dành cho bạn!

I. Cơ Sở Khoa Học: Tại Sao Vi Sinh Vật Lại "Mạnh" Đến Thế?

Vi sinh vật (VSV) không chỉ đơn thuần là những tế bào đơn lẻ. Chúng là những "cỗ máy sinh học" được tối ưu hóa đến mức hoàn hảo nhờ 3 đặc điểm cốt lõi:

1. Tỉ lệ S/V "Thần Thánh"

Vi sinh vật có kích thước siêu nhỏ, dẫn đến tỉ lệ diện tích bề mặt (S) trên thể tích (V) cực lớn.

Ý nghĩa: Giống như việc bạn có hàng nghìn cái miệng trên khắp cơ thể, VSV hấp thụ chất dinh dưỡng và đào thải chất thải với tốc độ chóng mặt.
So sánh: Một tế bào vi khuẩn có khả năng trao đổi chất nhanh gấp hàng chục lần so với tế bào động vật đa bào.

2. Sinh sản theo Cấp số nhân

Bạn có tin được không? Nhiều loài vi khuẩn chỉ cần 20 phút để nhân đôi.

Cơ chế: Sinh sản vô tính bằng cách phân đôi.
Tốc độ: Từ 1 con ban đầu, chỉ sau 2 giờ (6 lần phân chia), chúng ta sẽ có $2^6 = 64$ cá thể. Sau 24 giờ, con số này là một "đội quân" khổng lồ mà chúng ta không thể đếm xuể.

3. Hệ Enzyme Đa Dạng

VSV sở hữu những bộ "kéo hóa học" (enzyme) cực mạnh. Chúng có thể:

Phân giải: Ăn sạch từ tinh bột, protein cho đến nhựa hay dầu mỏ.
Tổng hợp: Tạo ra các loại kháng sinh, vitamin và hormone quý giá mà con người hằng mong đợi.

II. 4 Lĩnh Vực Ứng Dụng Thay Đổi Đời Sống

Ứng dụng vi sinh vật không còn là lý thuyết viễn vông mà đã hiện diện trong mọi ngóc ngách đời sống:

Nông nghiệp xanh: Sản xuất phân bón vi sinh, thuốc trừ sâu sinh học giúp bảo vệ môi trường và tăng năng suất cây trồng.
Công nghiệp thực phẩm: Bạn yêu thích sữa chua, phô mai hay bánh mì xốp mịn? Tất cả đều là sản phẩm của quá trình lên men từ vi khuẩn Lactic và nấm men.
Y học hiện đại: Hầu hết các loại kháng sinh và vaccine ngày nay đều có nguồn gốc hoặc được sản xuất thông qua công nghệ vi sinh.
Bảo vệ môi trường: VSV là những "công nhân vệ sinh" tận tụy, giúp xử lý rác thải hữu cơ, làm sạch các vết dầu loang trên biển và tạo ra năng lượng sạch (Biogas).

III. Gặp Gỡ Những "Siêu Anh Hùng" Vi Sinh Vật

Hãy cùng làm quen với những gương mặt tiêu biểu:

👨‍🍳 Nhóm "Đầu bếp": Lactobacillus (làm sữa chua) và Saccharomyces (làm bánh mì).
👩‍⚕️ Nhóm "Bác sĩ": Nấm Penicillium (sản xuất kháng sinh Penicillin đầu tiên trên thế giới).
🧑‍🌾 Nhóm "Nông dân": Vi khuẩn nốt sần Rhizobium - chuyên gia "nấu" đạm từ không khí để nuôi cây họ Đậu.

IV. Thử Thách Tư Duy: Bạn Có Biết?

Câu hỏi: Tại sao khi muối dưa cà, ông bà ta thường dùng vật nặng để nén thật chặt?

Trả lời: Để đuổi hết không khí ra ngoài, tạo môi trường kị khí cho vi khuẩn Lactic phát triển. Nếu có oxy, vi khuẩn gây thối sẽ làm hỏng hũ dưa của bạn ngay lập tức!

Lời kết

Thế giới vi sinh vật tuy nhỏ bé nhưng sức mạnh của chúng là vô hạn. Hiểu về chúng không chỉ giúp các em học tốt môn Sinh học 10 mà còn mở ra những cơ hội nghề nghiệp trong ngành Công nghệ sinh học tương lai.

Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích, đừng quên chia sẻ và để lại bình luận bên dưới nhé!

Tags: #SinhHoc10 #ViSinhVat #KhoaHoc #GiaoDuc #CongNgheSinhHoc

Đề thi thử Sinh học 2026 - Lào Cai

2026-03-30T13:14:00.001+07:00

THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT NĂM 2026

MÔN: SINH HỌC

Thời gian làm bài: 50 phút, không kể thời gian phát đề

| Họ và tên: | đề 0437 |

PHẦN I. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1: Chuỗi polypeptide của phân tử β- hemoglobin ở người khác một amino acid so với Gorilla, điều đó chứng tỏ mối quan hệ họ hàng gần giữa người và Gorilla. Đây là ví dụ về bằng chứng tiến hóa

A. sinh học phân tử.

B. địa lí sinh học.

C. phối sinh học.

D. giải phẫu so sánh.

Câu 2: Đơn phân cấu tạo nên phân tử DNA là

A. amino acid.

B. nucleotide.

C. glycerol.

D. monosaccharide.

Câu 3: Chất nào sau đây là nguyên liệu được sử dụng trong chu trình Calvin của quang hợp ở cây C3?

A. NAD⁺.

B. O₂

C. CO₂.

D. NADP⁺.

Câu 4: Ở thực vật, cấu trúc đóng vai trò chủ yếu trong việc hấp thụ nước và ion khoáng từ đất là

A. lỏng hút.

B. mô giàu.

C. mạch gỗ.

D. mạch rây.

Câu 5: Cho sơ đồ phá hệ sau:

Bệnh P được quy định bởi gene trội nằm trên nhiễm sắc thể thường; bệnh Q được quy định bởi gene lặn nằm trên nhiễm sắc thể giới tính X, không có allele tương ứng trên Y. Biết rằng không có đột biến mới xảy ra. Cặp vợ chồng ở thế hệ thứ III trong sơ đồ phả hệ trên muốn sinh con đầu lòng là con trai nhưng họ sợ con bị mắc bệnh, hãy tính xác suất họ sinh con trai mắc cả hai bệnh P và Q là bao nhiêu?

A. 25%.

B. 50%.

C. 6,25%.

D. 12,5%.

Câu 6: Theo quan điểm thuyết tiến hóa hiện đại, đơn vị tiến hóa cấp cơ sở là

A. quần xã.

B. quần thể.

C. cá thể.

D. hệ sinh thái.

Câu 7: Phương pháp không được dùng để nghiên cứu di truyền học người là phương pháp

A. lai phân tích.

B. nghiên cứu phá hệ.

C. tế bào học.

D. nghiên cứu trẻ đồng sinh.

Câu 8: Nhân tố tiến hóa có thể làm thay đổi tần số allele thuộc một gene của cả hai quần thể là

A. phiêu bạt di truyền.

B. dòng gene.

C. đột biến.

D. chọn lọc tự nhiên.

Câu 9: Để tạo giống lúa vàng (Golden rice) giàu Beta-caroten góp phần cải thiện tình trạng thiếu vitamin A ở trẻ em, người ta cần chuyển gene X từ một loài thực vật vào cây lúa. Quy trình này sử dụng vi khuẩn Agrobacterium tumefaciens làm tế bào nhận. Quan sát hình dưới đây, cho biết phát biểu nào là đúng?

A. Cấu trúc 2 là thể truyền.

B. Cấu trúc 1 là DNA tái tổ hợp.

C. 4 có thể là DNA vùng nhân của vi khuẩn.

D. T là giai đoạn cần sử dụng enzyme restrictase.

Câu 10: Loài cỏ S. altemaflora (2n = 62) giao phản với loài cỏ S. maritima (2n = 60) tạo ra cây lai có 61 nhiễm sắc thể. Từ cây lai này đã hình thành nên loài mới là S. anglica hữu thụ. Nhận định nào sau đây là đúng?

A. Loài S. alterniflora và loài S. maritima không có sự cách li sinh sản sau hợp tử.

B. Số nhiễm sắc thể trong tế bào sinh dưỡng của loài S. anglica là 61.

C. Tế bào sinh dưỡng của cây lai chứa các cặp nhiễm sắc thể tương đồng.

D. Loài S. anglica có thể được hình thành bằng con đường lai xa và da bội hóa.

Câu 11: Ở châu chấu, cho biết bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội 2n = 24, nhiễm thể giới tính của châu chấu cái là XX, của châu chấu dực là XO. Người ta lấy tinh hoàn của châu chấu bình thường để làm tiêu bản nhiễm sắc thể và quan sát bằng kính hiển vi. Trong các kết luận sau, kết luận nào chưa chính xác?

A. Các tế bào con tạo ra sau giảm phân đều có số lượng nhiễm sắc thể bằng nhau.

B. Nhỏ orcein axetic 4% - 5% lên tinh hoàn nhuộm trong 15 phút có thể quan sát được nhiễm sắc thể.

C. Trên tiêu bản có thể tìm thấy tế bào chứa 12 hoặc 11 nhiễm sắc thể kép.

D. Quan sát các tế bào trên tiêu bản có thể nhận biết được một số kỳ của quá trình phân bào.

Câu 12: Quản thể có thành phần kiểu gene 0,16AA: 0,48Aa: 0,36AA. Tần số allele A của quần thể là A, 0,3.

B. 0,7.

C. 0,5.

Câu 13: Khi dư thừa ammonium, cây sẽ thực hiện quá trình nào sau đây để tránh bị ngộ độc?

A. Chuyển hóa ammonium thành amide.

B. Amin hoá các keto acid và chuyển vị amin.

C. Phân giải ammonium, sau đó bài tiết sản phẩm thải ra ngoài.

D. Bài tiết ammonium qua rễ và lá.

Câu 14: Đậu Hà Lan, allele quy định hạt trơn và allele quy định kiểu hình nào được gọi là một cặp?

A. Hạt vàng.

B. Thân cào.

C. Hoa trắng.

Câu 15: Trong kĩ trung gian của quá trình nguyên phân, nhiễm sắc thể có hoạt động chính nào sau đây?

A. Bắt đầu đóng xoăn.

B. Phân h

C. Nhân đôi.

D. Dân xoắn tối đa.

Câu 16: Hình sau đây mô tả cơ chế di truyền nào xảy ra trong tế bào?

A. Phiên mã.

B. Tái bản DNA.

C. Điều hòa hoạt động gene.

D. Dịch mã.

Câu 17: Khi nghiên cứu về tình trạng khối lượng hạt của bốn giống lúa (g/1000 hạt), người ta thu được:

| Giống lúa | Số 1 | Số 2 | Số 3 | Số 4 |

| --- | --- | --- | --- | --- |

| Khối lượng tối đa | 300 | 310 | 335 | 325 |

| Khối lượng tối thiểu | 200 | 220 | 240 | 270 |

Tình trạng khối lượng hạt của giống nào có mức phản ứng rộng nhất?

A. Giống số 2.

B. Giống số 4.

C. Giống số 3.

D. Giống số 1.

Câu 18: Trong quá trình phát sinh sự sống, sự kiện nào không diễn ra trong giai đoạn tiến hoá hoá học?

A. Các nucleotide liên kết với nhau tạo nên các phân tử nucleic acid.

B. Hình thành nên các tế bào sơ khai (tế bào nguyên thuỷ).

C. Các amino acid liên kết với nhau tạo nên các chuỗi polypeptide đơn giản.

D. Từ các chất vô cơ hình thành nên các chất hữu cơ đơn giản.

PHẦN II. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1: Bằng dưới đây cho biết nồng độ một số chất trong máu của một động vật ở trạng thái bình thường và khi chức năng thận bị suy giảm:

| Chỉ tiêu | Bình thường | Khi thân suy giảm |

| --- | --- | --- |

| Ure trong máu (mg/100 ml) | 20 | 80 |

| Ion Na⁺ (mmol/L) | 140 | 155 |

| Lượng nước tiểu (ml/ngày) | 1500 | 600 |

Dựa vào bảng số liệu trên, hãy phân tích các nhận định dưới đây:

a) Khi chức năng thận suy giảm, nồng độ Na⁺ trong máu tăng sẽ làm giảm áp suất thẩm thấu của máu, nước di chuyển từ dịch ngoại bào vào trong tế bào, góp phần làm tăng thể tích nước tiểu.

D) Khi chức năng thận suy giảm, các chất thải trao đổi chất có xu hướng tích tụ trong máu.

D) Sự thay đổi nồng độ ion Na⁺ trong máu cho thấy cân bằng nội môi của cơ thể đã bị rối loạn.

D) Có thể dự đoán nếu tình trạng suy giảm chức năng thận kéo dài, cơ thể động vật sẽ bị rối loạn áp suất thẩm thấu và có nguy cơ phù nề.

Câu 2: Ở một sinh vật nhân sọ, do đột biến điểm mà từ allele A đã hình thành các allele A₁, A₂, A₃. Phân tích DNA người ta thu được trình tự các nucleotide trên mạch gốc của các allele theo bảng sau:

| Mạch gốc của allele A | Mạch gốc của allele A₁ |

| --- | --- |

| 3'...TAC TTC AAA CCG CCC ...5' | 3'...TAC TTC AAA CCA CCC ...5' |

| Mạch gốc của allele A₂ | Mạch gốc của allele A₃ |

| 3'...TAC ATC AAA CCG CCC ...5' | 3'...TAC TTC AAA TCG CCC ...5' |

Biết rằng các codon sẽ mã hóa cho các amino acid sau: 5'AUG3' → Met; 5'AAG3' → Lys; 5'UUU3' → Phe; (5'GGC3'; 5'GGG3' và 5'GGU3') → Gly; 5'AGC3' → Ser

a) Allele A nhiều hơn 1 liên kết.hydrogen so với allele A₁.

b) Cả 3 allele đột biến chỉ làm thay đổi một amino acid trong chuỗi polypeptide tạo ra.

c) Chuỗi polypeptide tạo ra bị thay đổi từ ít đến nhiều theo thứ tự là A₁ → A₃ → A₂.

d) Chuỗi polypeptide do allele A₂ tạo ra ngắn hơn chuỗi polypeptide do các allele khác tạo ra.

Câu 3: Một loài thực vật có bộ nhiễm sắc thể (2n ≤ 22) và hàm lượng DNA trong nhân tế bào sinh dưỡng là 4pg. Cho biết số lượng nhiễm sắc thể và hàm lượng DNA có trong nhân của tế bào sinh dưỡng ở 4 thể đột biến như bảng. Theo lí thuyết, phân tích các nhận định:

| Thể đột biến | A | B | C | D |

| --- | --- | --- | --- | --- |

| Số lượng nhiễm sắc thể | 22 | 21 | 22 | 22 |

| Hàm lượng DNA | 3,8pg | 3,8pg | 4pg | 4pg |

a) Thể đột biến B là đột biến đảo đoạn nhiễm sắc thể hoặc đột biến chuyển đoạn nhiễm sắc thể.

b) Thể đột biến A là đột biến mất đoạn nhiễm sắc thể hoặc đột biến chuyển đoạn nhiễm sắc thể.

c) Thể đột biến C là đột biến tứ bội.

d) Thể đột biến D có thể là đột biến đảo đoạn nhiễm sắc thể.

Câu 4: Ở một loài thú, màu lông được quy định bởi một gene nằm trên nhiễm sắc thể thường có 4 allele. Allele Cᵇ quy định lông đen, allele Cᵧ quy định lông vàng, allele Cᵦ quy định lông xám và allele Cʷ quy định lông trắng. Trong đó allele Cᵇ trội hoàn toàn so với các allele Cᵧ, Cᵦ và Cʷ; allele Cᵧ trội hoàn toàn so với allele Cᵦ và Cʷ; allele Cᵦ trội hoàn toàn so với allele Cʷ. Cho biết không xảy ra đột biến, hãy phân tích các nhận định dưới đây:

a) Có 3 phép lai (không tính phép lai thuận nghịch) giữa hai cá thể lông đen cho đời con có 4 loại kiểu gene.

b) Phép lai giữa hai cá thể có kiểu hình khác nhau luôn tạo ra đời con có nhiều loại kiểu gene và nhiều loại kiểu hình hơn phép lai giữa hai cá thể có cùng kiểu hình.

c) Kiểu hình lông vàng có nhiều kiểu gene quy định nhất.

d) Phép lai giữa cá thể lông đen với cá thể lông vàng hoặc phép lai giữa cá thể lông vàng với cá thể lông xám có thể tạo ra đời con có tối đa 4 loại kiểu gene và 3 loại kiểu hình.

PHẦN III. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6. Thí sinh điền kết quả mỗi câu vào mỗi ô trả lời tương ứng theo hướng dẫn của phiếu trả lời.

Câu 1: Ở một loài thực vật, tính trạng màu hoa do 3 cặp gene A, a; B, b; D, d phân li độc lập cùng quy định. Kiểu tương tác giữa 3 cặp gene được mô tả bằng sơ đồ sau:

Khi trong tế bào có sắc tố đó thì hoa có màu đỏ, các trường hợp tích lũy chất S hoặc A hoặc B thì hoa có màu trắng; các allele lặn (a, b, d) không có chức năng. Theo lí thuyết, trong quần thể loài này có tối đa bao nhiêu kiểu gene quy định kiểu hình hoa trắng?

Câu 2: Khi lai thuận nghịch hai giống lúa đại mạch có lá màu xanh lục bình thường (màu xám) và lục nhạt (màu trắng) với nhau thì thu được kết quả như hình dưới đây. Nếu lấy hạt phấn của cây được tạo ra từ phép lai thuận thụ phấn cho cây được tạo ở phép lai nghịch thu được đời con cỏ màu xanh lục nhạt (màu trắng) chiếm tỉ lệ bao nhiêu phần trăm?

Câu 3: Hãy sắp xếp các giai đoạn của quá trình hình thành loài khác khu vực địa lí ở loài kỳ giông từ quần thể kỳ giông Oregon theo trình tự đúng?

1. Các quần thể sống trong hai môi trường khác nhau, không giao phối được với nhau, được chọn lọc tự nhiên tích lũy các đột biến, các biến dị tổ hợp theo các hướng khác nhau.

2. Tần số allele của các quần thể thay đổi, dần tạo ra kiểu gene mới.

3. Quần thể Oregon sống trong môi trường tương đối đồng nhất mở rộng khu phân bố dẫn đến quần thể bị cách li bởi các chướng ngại địa lí.

4. Các quần thể trải qua những thay đổi di truyền vốn gene của mỗi quần thể được cách li sinh sản với quần thể khác và quần thể gốc ban đầu, hình thành loài mới.

Câu 4: Quan sát hình ảnh phân bào của tế bào loài A, cho biết bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội là bao nhiêu?

Câu 5: Một quần thể thực vật tự thụ phấn có tỉ lệ kiểu gene ở thế hệ xuất phát là 100% Aa. Theo lý thuyết, tỉ lệ kiểu gene Aa ở thế hệ F₁ là bao nhiêu %? 95%

Câu 6: Giả sử một Operon có các trình tự nucleotide được kí hiệu Q, R, S, T, U. Cho hình vẽ thể hiện các đột biến mất đoạn (đoạn bị mất kí hiệu \\\\) và hậu quả xảy ra ở các trình tự. Theo lý thuyết, trong các nhận định sau, có bao nhiêu nhận định không đúng?

(1) Vùng S và T là vùng có liên quan đến các gene điều hòa và vùng vận hành O.

(2) Vùng Q có thể liên quan đến vùng vận hành.

(3) Đoạn U là vùng gene cấu trúc.

(4) Đoạn R, U liên quan đến gene điều hòa.

---HẾT---

Đề thi HSG sinh học 2026 - Đồng Tháp

2026-03-29T11:42:00.001+07:00

Đề thi HSG sinh học 2026 - Đồng Tháp

Đề thi thử sinh học 2026 - Nghệ An

2026-03-29T11:39:00.010+07:00

KỲ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG KẾT HỢP THI THỬ LỚP 12, NĂM HỌC 2025 - 2026 (Đợt 1)

Môn thi: Sinh học

Thời gian làm bài: 50 phút, không kể thời gian phát đề

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1: Ở ruồi giấm, tính trạng màu mắt do một gene có hai allele quy định. Cho ruồi cái mắt đỏ giao phối với ruồi đực mắt trắng (P), thu được F₁ gồm toàn ruồi mắt đó. Cho toàn bộ các cá thể F₁ giao phối ngẫu nhiên với nhau, thu được F₂ có kiểu hình phân li theo tỉ lệ 3 mắt đỏ : 1 mắt trắng. Tiếp tục cho toàn bộ các cá thể F₂ giao phối ngẫu nhiên với nhau, thu được F₃ có kiểu hình phân li theo tỉ lệ 13 mắt đỏ : 3 mắt trắng. Theo lí thuyết, phát biểu nào sau đây đúng?

A. Gene quy định màu mắt nằm trên nhiễm sắc thể thường.

B. Trong số các ruồi mắt đỏ ở F₃, ruồi cái chiếm tỉ lệ 6/13.

C. Ở F₂ có 5 loại kiểu gene quy định tính trạng màu mắt.

D. Cho các cá thể mắt đỏ ở F₂ ngẫu phối, thu được đời con có tỉ lệ kiểu gene 3 : 3 : 1 : 1.

Câu 2: Chọn lọc tự nhiên là quá trình ... (1)... tần số allele và tần số kiểu gene quy định các đặc điểm thích nghi, đồng thời ... (2)... tần số allele và tần số kiểu gene quy định các đặc điểm không thích nghi trong quần thể. Cụm từ (1) và (2) lần lượt là

A. giữ nguyên, làm giảm.

B. làm tăng, giữ nguyên.

C. làm giảm, làm tăng.

D. làm tăng, làm giảm.

Câu 3: Sông Lam là con sông quan trọng của Nghệ An và Hà Tĩnh. Việc khai thác cát quá mức đã làm thay đổi cấu trúc lòng sông, mực nước sông hạ thấp, nhiễm mặn, gây sạt lở bờ sông, ô nhiễm nguồn nước và mất cân bằng hệ sinh thái. Phát biểu nào sau đây không đúng về tác động của hoạt động hút cát gây mất cân bằng hệ sinh thái?

A. Xâm nhập mặn làm thay đổi cấu trúc loài từ nước ngọt sang nước lợ. ☑

B. Mực nước sông hạ thấp làm ảnh hưởng đến thảm thực vật thủy sinh ven bờ. ☑

C. Lớp trầm tích bề mặt bị hút làm các sinh vật tầng đáy phát triển quá mức. ☐

D. Nước bị ô nhiễm làm giảm khả năng quang hợp của thực vật thủy sinh.

Câu 4: Hiện tượng hoa của cây phù dung (Hibiscus mutabilis) có màu trắng vào buổi sáng và chuyển sang màu hồng vào buổi chiều được gọi là

A. đột biến.

B. chọn lọc tự nhiên.

C. biến dị tổ hợp.

Câu 5: Hình sau mô tả nhân tố tiến hóa nào?

A. Chọn lọc tự nhiên.

B. Giao phối không ngẫu nhiên.

C. Phiếu bạt di truyền.

D. Dòng gene.

Câu 6: Quần thể voo Cát Bà (Trachypithecus poliocephalus) tại vườn quốc gia Cát Bà tính đến cuối năm 2024 có khoảng 90 cá thể. Thông tin trên thể hiện đặc trưng nào của quần thể?

A. Nhóm tuổi.

B. Kích thước quần thể.

C. Kiểu phân bố.

D. Mật độ cá thể.

Câu 7: Vào thế kỷ 19 tại Anh, bệnh máu khó đông Hemophilia B được gọi là “căn bệnh hoàng gia”. Nữ hoàng Victoria có 9 người con, trong đó chỉ hoàng tử Leopold mắc bệnh. Tuy nhiên, nhiều hậu duệ của hai công chúa Alice và Beatrice cũng mắc bệnh, và đa số người bệnh là nam giới. Cơ chế di truyền nào sau đây giải thích hợp lý nhất về gene gây bệnh này?

A. Gene trội trên NST thường.

B. Gene lặn trên vùng không tương đồng của NST giới tính X.

C. Gene lặn trên NST thường.

D. Gene trội trên vùng không tương đồng của NST giới tính Y.

Câu 8: Ở cây rau diếp, nước chủ yếu được thoát qua cơ quan nào sau đây?

A. Cành.

B. Lá.

C. Thân.

D. Rễ.

Câu 9: Nhân tố sinh thái nào sau đây là nhân tố hữu sinh?

A. Ánh sáng.

B. Độ ẩm.

C. Cỏ.

D. Nhiệt độ.

Câu 10: Trong quá trình tiến hóa của sinh giới, giai đoạn tiến hóa hình thành các tế bào nguyên thủy trên Trái Đất được gọi là

A. tiến hóa lớn.

B. tiến hóa sinh học.

C. tiến hóa hóa học.

D. tiến hóa tiến sinh học.

Câu 11: Hình sau mô tả 1 giai đoạn trong chu kì tế bào. Tế bào này đang ở

A. kì đầu.

B. kì cuối.

C. kì giữa.

D. kì sau.

Câu 12: Thành phần nào sau đây không thuộc quần xã sinh vật?

A. Chất hữu cơ.

B. Sinh vật tiêu thụ.

C. Sinh vật phân giải.

D. Sinh vật sản xuất.

Câu 13: Quan sát cây phát sinh chủng loại ở hình sau và cho biết phát biểu nào sau đây sai?

A. Tổ tiên chung của thỏ và cá sấu có 4 chi và trứng có màng ối.

B. Cá sấu có quan hệ họ hàng gần nhất với cá ngừ.

C. Đặc điểm chung của ếch và cá mập là có xương sống.

D. Cá sấu và đười ươi có quan hệ họ hàng gần hơn so với cá sấu và cá ngừ.

Câu 14: Ở tim người bình thường, ngăn nào sau đây bơm máu giàu $\mathrm{O}_2$ vào động mạch chủ?

A. Tâm nhĩ trái.

B. Tâm thất trái.

C. Tâm nhĩ phải.

D. Tâm thất phải.

Câu 15: Đến tuổi trưởng thành, những con gà trống chọi nhau để thiết lập trật tự thứ bậc, tranh giành quyền thống trị đàn và bảo vệ lãnh thổ. Đây là ví dụ về quan hệ

A. cạnh tranh khác loài.

B. cạnh tranh cùng loài.

C. hỗ trợ.

D. ức chế - cảm nhiễm.

Câu 16: Lĩnh vực khoa học ứng dụng các nguyên lý di truyền trong khám chữa bệnh ở người được gọi là

A. di truyền học người.

B. di truyền y học.

C. liệu pháp gene.

D. tư vấn di truyền.

Câu 17: Theo Darwin, những biến dị cá thể có lợi giúp sinh vật sống sót và sinh sản tốt hơn sẽ được chọn lọc tự nhiên giữ lại và tích lũy dần qua nhiều thế hệ, từ đó hình thành nên

A. đặc điểm thích nghi.

B. chọn lọc nhân tạo.

C. thường biến.

D. phân li tính trạng.

Câu 18: Hình sau mô tả chu kì tế bào. Tại điểm kiểm soát G₁, nếu tế bào không nhận được tín hiệu đi tiếp thì sẽ bước sang pha

A. G₂.

B. S.

D. M.

**PHẦN II.** Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1: Các nhà khoa học đã xác định vật chất di truyền của 1 chủng Coronavirus là một phân tử RNA có tổng số 29903 nucleotide, trong đó số lượng từng loại nucleotide A, U, G, C lần lượt là 9594, 8954, 5492, 5863. Một đoạn phân tử RNA này mã hóa protein vô, trong đó nucleotide đầu tiên của bộ ba mở đầu ở vị trí nucleotide thứ 29558 và nucleotide thứ ba của bộ ba kết thúc ở vị trí 29674.

a) Vật chất di truyền của chủng virus trên là một phân tử RNA mạch kép.

b) Phân tử protein do đoạn RNA trên mã hóa có 40 amino acid.

c) Đoạn RNA mã hóa protein vô có chứa 117 nucleotide.

d) Phần trăm mỗi loại nucleotide A, U, G, C của virus này lần lượt là 32,08%; 29,94%; 18,37%; 19,61%.

Câu 2: Hình sau mô tả tim và một số mạch máu lớn của người bình thường, người bệnh 1 và người bệnh 2. Mỗi người bệnh có một bất thường bẩm sinh về cấu trúc tim hoặc mạch máu lớn; mũi tên trên hình chỉ vị trí bất thường.

a) Huyết áp chi dưới ở người bệnh 2 thường cao hơn người bình thường.

b) Ở người bệnh 2, tâm thất trái có nguy cơ phì đại

c) Ở người bệnh 1, một phần máu giàu O₂ từ tâm nhĩ trái có thể đi sang tâm nhĩ phải.

d) Người bệnh 1 bị thông vách liên nhĩ, người bệnh 2 bị hẹp eo động mạch chủ.

Câu 3: Ở thò nhà (Oryctolagus cuniculus), người ta tìm thấy ba kiểu hình màu lông: chinchilla (C), himalaya (H) và bạch tạng (A). Để tìm hiểu cơ chế di truyền màu lông, các nhà nghiên cứu đã lai các cá thể thó với nhau và ghi nhận kết quả trong bảng sau.

a) Nếu lấy cá thể kiểu hình H ở P của phép lai 2 lai với cá thể kiểu hình C ở P của phép lai 4, xác suất thu được con có kiểu hình H là 25%. ☑

b) Trong quần thể có tối đa 6 loại kiểu gene quy định màu lông. ☐

c) Có thể kiểm tra kiểu gene của cá thể mang kiểu hình trội là thuần chủng hay không bằng cách phân tích kết quả lai giữa cá thể đó với cá thể có kiểu hình lặn.

d) Kiểu gene của cá thể có kiểu hình C trong các phép lai 7 và 9 là giống nhau.

Câu 4: Sầu riêng là một loài cây ưa bóng khi còn nhỏ và ưa sáng khi trưởng thành. Ở Tây Nguyên, trong các vườn sầu riêng bà con thường trồng xen canh các loại cây như chuối, cà phê, măng cụt hay cây họ đậu...

a) Các cây trồng xen thường có chung đặc điểm sinh thái với cây sầu riêng để thuận tiện việc chăm sóc.

b) Trồng xen là ứng dụng về sự phân bố các cá thể trong không gian của quần thể.

c) Việc trồng xen giúp tận dụng tối đa diện tích đất, nguồn nước tưới và phân bón.

d) Xen canh hạn chế có dại, giúp che phủ đất và giảm xói mòn đất.

PHẦN III. Trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1: Một người trồng rừng cải tạo 100 hecta rừng tạp sang trồng keo. Biết rằng lượng tăng trưởng sinh khối trung bình của rừng tạp là 10 tấn/ha/năm còn của rừng keo là 20 tấn/ha/năm. Để tích lũy 1 tấn sinh khối thì trung bình cây hấp thụ 1,5 tấn CO₂. Mỗi tín chỉ carbon (Carbon Credit) tính bằng 1 tấn CO₂ cây hấp thụ. Phần tín chỉ carbon tăng lên do cải tạo rừng tạp được những công ty phát thải CO₂ chi trả với giá 15 USD/tín chí, trong đó người trồng rừng được hưởng 80%, còn 20% chi phí dành cho quản lí và thẩm định hồ sơ. Sau 5 năm trồng cây keo thì người trồng rừng thu được bao nhiêu tỉ đồng từ việc bán tín chỉ carbon (Quy đổi: 1 USD = 25 000 đồng. Kết quả làm tròn đến 2 chữ số sau dấu phẩy.)

Câu 2: Trong quá trình tạo các plasmid mang DNA ngoại lai từ chim ruồi, các nhà khoa học thu được 4 loại plasmid, kí hiệu là plasmid 1, 2, 3 và 4 như hình sau.

Dựa vào hình, plasmid số mấy không phải là DNA tái tổ hợp? (Nếu có nhiều plasmid không phải là DNA tái tổ hợp thì ghi các số theo thứ tự tăng dần)

Câu 3: Để xác định khoảng cách giữa các gene, Sturtevant đã thực hiện phép lai ở ruồi giấm. Ông lai các cá thể P với nhau thu được đời con F₁, tiếp tục cho F₁ ngẫu phối thu được đời F₂. Kết quả thu được như sau:

P: ♀ thân vàng, cánh dài × ♂ thân xám, cánh ngắn

F₁: ♀: 100% thân xám, cánh dài; ♂: 100% thân vàng, cánh dài

F₂: ♀: 148 thân xám, cánh dài; 130 thân vàng, cánh dài ♂: 51 thân xám, cánh dài; 82 thân vàng, cánh dài; 89 thân xám, cánh ngắn; 48 thân vàng, cánh ngắn

Trong quá trình nghiên cứu, Sturtevant đã sử dụng phương pháp tính tần số hoán vị gene như sau:

Tần số hoán vị gen (f) = $\frac{\text{ Số cá thể tái tổ hợp do hoán vị gene}}{\text{ Tổng số cá thể ở đời con}} \times 100\%$

Theo phương pháp lập bản đồ di truyền dựa trên tần số hoán vị gene thì khoảng cách giữa gene quy định thân xám và gene quy định cánh dài là bao nhiêu cM? (Kết quả làm tròn đến 1 chữ số sau dấu phẩy).

Câu 4: Bàng sau thể hiện sự sai khác về các nitrogenous base ở vị trí nucleotide từ 1 đến 7 của một gene ở 4 loài sinh vật (được kí hiệu I, II, III, IV) so với loài V. Biết mọi sự sai khác từ nucleotide từ 1 đến 7 là do đột biến thay thế; các nucleotide còn lại của gene trên không khác nhau giữa 5 loài.

Cây phát sinh chủng loại sau được xây dựng dựa trên thông tin của bảng trên, các chữ cái a, b, c, d, e, f, g là đột biến ở vị trí các nucleotide nhưng chưa được xác định.

Dựa vào bảng dữ liệu và cây phát sinh chủng loại, hãy xác định các vị trí nucleotide bị đột biến tương ứng với các điểm b, c, f, g trên cây phát sinh. (Viết kết quả dưới dạng chuỗi 4 chữ số liên tiếp tương ứng với các chữ cái b, c, f, g)

**Câu 5:** Một dạng bệnh thấp lùn hiếm gặp có biểu hiện chân tay ngắn, thừa ngón, môi và răng bất thường. Bệnh do một allele lặn nằm trên nhiễm sắc thể thường quy định. Một quần thể đang ở trạng thái cân bằng di truyền, trong đó tỉ lệ người mắc bệnh là 0,16%. Tần số allele gây bệnh trong quần thể là bao nhiêu? (Kết quả làm tròn đến 2 chữ số sau dấu phẩy)

**Câu 6:** Phả hệ sau mô tả sự di truyền của một bệnh do một gene có 2 allele quy định trong một dòng họ. Biết các thành viên trong phả hệ không phát sinh đột biến về gene gây bệnh và người số 10 không mang allele gây bệnh.

Xét các nhận định sau:

1. Allele gây bệnh là allele trội.

2. Gene gây bệnh nằm trên nhiễm sắc thể thường.

3. Người số 3 và người số 8 có kiểu gene giống nhau.

4. Xác định được chính xác kiểu gene của 10 thành viên trong phả hệ. Sắp xếp các nhận định đúng theo thứ tự từ nhỏ đến lớn.

**HẾT**

Đề thi HSG sinh học 2026 - An-Giang

2026-03-28T11:42:00.002+07:00

Đề thi thử sinh học 2026 - An-Giang