Quản lý tiền - Quản lý tài chính cá nhân

Chuyện tiền chung, tiền riêng giữa vợ chồng

2010-10-15T12:41:00.006+07:00

Đây là đề tài được đánh giá là vấn đề muôn thuở giữa các cặp vợ chồng với rất nhiều luồng ý kiến trái chiều nhau, từ thái cực "tiền ai ấy sài" đến thái cực "công khai minh bạch, tập trung dân chủ" và ai cũng nêu lý do có vẻ hợp lý để bảo vệ quan điểm của mình.

Vậy trên quan điểm của 1 gia đình có sự hiểu biết về quản lý tài chính cá nhân và có mơ ước sớm đạt đến sự tự do tài chính thì đâu là mô hình phù hợp?

Theo "Người giàu có nhất thành Babylon", để có thể chữa trị túi tiền trống rỗng, bước đầu tiến đến sự giàu có, bạn cần phải kiểm soát được những khoản chi tiêu của gia đình nhằm tích luỹ tối đa những "nô lệ bằng vàng" làm việc cho mình. Trong bối cảnh xã hội "Người giàu có nhất thành Babylon", người đàn ông trong gia đình giữ vị trí độc tôn, người giữ tay hòm chìa khoá và quyết định toàn bộ các vấn đề tài chính trong gia đình. Với quyền lực này, chỉ cần người chủ gia đình có ý thức, quyết tâm và một ít độc tài thì sẽ có thể dễ dàng kiểm soát được các khoản thu chi của gia đình. Tuy nhiên, điều này thực sự không dễ thực hiện được trong hoàn cảnh gia đình hiện đại ngày nay, khi mà cả vợ và chồng đều có thể có những khoản thu nhập và mục đích chi tiêu riêng. Ngay cả khi gia đình chỉ có duy nhất nguồn thu nhập từ người chồng thì việc áp đặt duy ý chí cũng không còn dễ dàng. Tiền bạc là vấn đề nhạy cảm, nếu không cẩn thận trong việc quản lý tài chính gia đình sẽ dễ dẫn đến những nghi ngờ, xung đột làm ảnh hưởng đến hạnh phúc gia đình. Một số giải pháp thường được áp dụng để tránh xung đột trong gia đình khi hai vợ chồng chưa thể hoà hợp về mặt tài chính là "tiền ai nấy sài", "tiền anh, tiền em, tiền chúng ta" hay tiêu cực hơn là "quỹ đen". Đương nhiên, hậu quả của những giải pháp này là sự thất bại trong mục tiêu kiểm soát thu chi và các yếu tố đe doạ hạnh phúc gia đình vẫn còn đó và có thể trỗi dậy bất cứ lúc nào.

Khi dựng vợ, gả chồng, dân gian ta gọi chung là "lập gia đình". Gia đình là tài sản chung duy nhất của 2 vợ chồng chung tay gầy dựng, vun đắp. Sản phẩm mà khối "tài sản" gia đình tạo ra là sự ấm no, hạnh phúc của những thành viên. Cũng như doanh nghiệp, gia đình cần phải có đội ngũ công nhân lành nghề và nguồn lực cơ sở vật chất phù hợp để có thể sản xuất được sản phẩm tốt, có chất lượng. Công nhân ở đây là các thành viên trong gia đình, những "người lao động" trực tiếp có nhiệm vụ gầy dựng tình cảm, tạo cảm giác hạnh phúc cho những người còn lại thông qua việc thể hiện tình thương yêu, sự tôn trọng, tin tưởng và ý thức trách nhiệm đối với gia đình. Nguồn lực cơ sở vật chất chính là khía cạnh tài chính của gia đình. "Hai trái tim vàng" không thể thoải mái trong "túp lều tranh". Gầy dựng, tích luỹ tài chính cho gia đình là trách nhiệm chung của các thành viên. Không có chuyện tài chính của gia đình nghèo nàn mà tài chính của mỗi cá nhân lại dư giả. Không thể nói gia đình có người chồng đi ăn nhậu cao lương mỹ vị với bạn bè bằng "tiền anh", trong khi vợ con húp cháo ở nhà bằng "tiền chúng ta" là gia đình hạnh phúc được.

Đã là gia đình thì không bàn đến việc anh kiếm nhiều tiền hơn, hay em kiếm nhiều tiền hơn; anh không được mua cái này, em không được mua cái kia. Kiểm soát tài chính gia đình chỉ bàn đến việc làm cách nào để tăng thêm thu nhập cho gia đình và đánh giá, phân biệt khoản chi tiêu nào là hợp lý, chi tiêu nào không hợp lý với tình hình tài chính hiện tại để cùng thống nhất hạn chế các khoản chi tiêu không hợp lý. Điều quan trọng trong kiểm soát tài chính gia đình là ý thức tự giác, trách nhiệm của mỗi thành viên trong việc cùng thực hiện các mục tiêu chung. Khi đã đưa ra và thống nhất được những kế hoạch, mục tiêu tài chính chung của gia đình, những mâu thuẫn về việc đóng góp thu nhập, chi tiêu của hai vợ chồng sẽ được hạn chế rất nhiều do mỗi người đều có ý thức tự giác kiểm soát thu nhập chi tiêu bản thân ở mức phù hợp để đạt mục tiêu. Việc của vợ hay của chồng đều là việc chung, mọi hoạt động thu chi trong gia đình đều công khai để mỗi người có thể biết và tham gia kiểm soát. Cảm giác tin tưởng, không có việc gì riêng giữa 2 vợ chồng, cảm giác cùng chia sẻ để vượt qua những khó khăn để đạt đến mục tiêu chung sẽ càng làm gắn kết mối quan hệ, vợ chồng thông cảm và hiểu nhau hơn.

Nói tới nói lui, mô hình lý tưởng nhất cũng không ngoài câu ca dao " Thuận vợ thuận chồng, tát biển Đông cũng cạn". Một kinh nghiệm đã được tích luỹ từ ngàn đời ai cũng biết, nhưng vì thoả mãn cái "tôi" của mình, nhiều người cứ đưa ra đủ thứ lời lẽ nguỵ biện để né tránh trách nhiệm với gia đình. Nguồn lực thì hữu hạn, nhưng nhu cầu thì vô hạn. Anh có thể có tiền để mua bất cứ thứ gì mình thích nhưng không thể sở hữu được hết được tất cả. Vì vậy, hãy cân nhắc để lựa chọn mua cho mình những thứ mang lại hạnh phúc cao nhất. Và cách hay nhất là cả vợ và chồng kiểm soát lẫn nhau để cùng hướng đến mục tiêu chung của cả 2 người.

Linye.

Người giàu có nhất thành Babylon - Bảy cách chữa trị một túi tiền trống rỗng

2010-08-02T16:33:00.003+07:00

“Người giàu có nhất thành Babylon” là một cuốn sách hấp dẫn, giới thiệu về cách tiết kiệm, buôn bán và làm giàu của người dân cổ xưa thành Babylon. Những phương cách làm giàu này vẫn còn giá trị hữu ích đối với giới kinh doanh, buôn bán ngày nay, đặc biệt là các kỹ năng quản lý tiền. Dẫu biết rằng bạn đọc đều có thể tìm mua quyển sách này ở bất kỳ hiệu sách nào hoặc có thể tìm đọc ở nhiều nơi trên Web, nhưng vì nội dung của nó quá hay và thiết thực đối với hoạt động quản lý tiền, quản lý tài chính cá nhân mà Blog đang theo đuổi nên Linye cũng muốn trích lại 1 chương trên Blog của mình để bạn đọc có thể dễ dàng tham khảo. Nếu bạn đọc nào chưa đọc quyển này thì nên tìm mua 1 quyển để gối đầu. Còn nếu bạn nào đã biết rồi thì chắc cũng không ngại đọc lại Chương "Bảy cách chữa trị một túi tiền trống rỗng" mà Linye sẽ trích lại sau đây. Linye cho rằng đây là những lời khuyên về quản lý tiền bạc rất thực tế và phù hợp với mọi hoàn cảnh để "cứu lấy túi tiền" của bạn.

***

Ðể Babylon trở thành một vương quốc giàu có nhất trong các vương quốc, trước hết phải kể đến công lao của nhà vua Sargon, người nổi tiếng tài giỏi về khả năng trị quốc. Sau khi đánh bại quân Alamite xâm lược, nhà vua nhận thấy đất nước đang rơi vào tình cảnh đói nghèo nghiêm trọng. Ông hỏi các vị đại thần trong triều

về nguyên nhân dẫn đến tình trạng kiệt quệ của quốc gia.

Quan tể tướng tâu rằng:

- Tâu bệ hạ, trước đây thần dân của chúng ta được hưởng cuộc sống sung túc là do bệ hạ đã cho xây dựng những công trình thủy lợi có quy mô lớn, và những đền thờ thần thánh nguy nga tráng lệ. Những công trình đó giờ đây đã hoàn tất, dân chúng không còn việc để làm, dẫn đến không có thu nhập nên cuộc sống của họ rơi vào khó khăn, khốn đốn.

- Nhưng tất cả số vàng mà chúng ta đã từng chi ra để thực hiện các công trình đó nay đi đâu cả rồi? Nhà vua Sargon hỏi lại.

- Thần e rằng, số vàng đó đã rơi vào trong túi của một số ít người rất giàu có ở vương quốc của chúng ta. - Quan tể tướng trả lời - Nó không ở lâu trong những cái túi nhỏ bé của dân nghèo mà nhanh chóng chạy vào nằm yên trong hòm của những người giàu có. Do vậy, người nghèo càng nghèo thêm, và người giàu càng giàu thêm.

Nhà vua suy ngẫm một lúc, rồi chợt hỏi:

- Tại sao chỉ có một ít người kiếm được nhiều vàng và trở nên giàu có như thế?

- Bởi vì chỉ có rất ít người biết cách làm như thế nào để trở nên giàu có. - Quan tể tướng đáp lại - Chúng ta không thể kết án một người thành đạt vì lý do anh ta biết cách kiếm ra nhiều tiền bạc, đồng thời cũng không thể nhân danh công lý nhằm tước đoạt tất cả của cải do họ kiếm được bằng con đường làm việc chân chính để chia cho những người kém năng lực làm việc hơn họ.

- Nhưng tại sao tất cả mọi người không thể học được cách thức kiếm ra nhiều vàng để trở nên giàu có? - Nhà vua hỏi lại.

- Tâu bệ hạ, ai cũng mong học được cách làm giàu để được giàu có, nhưng người nào có thể dạy cho họ những điều đó? Chắc chắn không phải là những thầy tế, vì ngay bản thân họ hiện cũng rất nghèo khổ.

- Trong vương quốc của chúng ta, ai là người biết cách tạo ra nhiều vàng nhất và trở thành người giàu có nhất, hỡi tể tướng? - Nhà vua hỏi.

- Tâu bệ hạ! Chắc bệ hạ cũng biết, Arkad chính là người được cho là giàu có nhất tại Babylon.

- Tể tướng nói phải đấy. Ta cũng nghe nói Arkad là người giàu nhất tại Babylon. Ngươi hãy triệu ông ấy đến gặp ta vào ngày mai.

Ngày hôm sau, Arkad đến diện kiến nhà vua Sargon với phong thái tự tin, chỉnh tề mặc dù ông đã bảy mươi tuổi.

- Arkad! - Nhà vua hỏi - Có phải nhà ngươi là người giàu có nhất tại Babylon này không?

- Tâu bệ hạ, mọi người vẫn bảo như thế và thần không thấy ai phản đối điều đó cả. - Arkad trả lời.

- Bí quyết nào để ngươi trở thành một người giàu có như vậy?

- Do thần biết nắm bắt những cơ hội tốt đến với mình, tất nhiên mọi thần dân trong vương quốc của bệ hạ vẫn có những cơ hội đó nhưng họ đã không biết nắm bắt chúng.

- Ta nghe rằng, ông đã bắt đầu sự nghiệp của mình bằng hai bàn tay trắng?

- Dạ thưa bệ hạ! Ðiều đó cùng với lòng ham thích làm giàu của hạ thần nữa ạ!

- Arkad! - Nhà vua phán - Người dân trong vương quốc của chúng ta đang lâm vào tình trạng đói nghèo. Bởi vì đa số họ không biết cách làm giàu, thậm chí khi vàng đến tay, họ cũng không biết cách giữ gìn nó. Ðiều mong ước của ta là làm thế nào để Babylon trở thành một vương quốc giàu có nhất thế gian, và để thực hiện được điều đó thì vương quốc của chúng ta phải có nhiều người giàu có. Do thế, cách duy nhất là chúng ta phải dạy cho tất cả mọi người biết cách làm giàu. Hỡi Arkad! Hãy nói cho ta rõ bí quyết nào để con người trở nên giàu có? Bí quyết đó có thể truyền dạy cho mọi người được không?

- Tâu bệ hạ, đó là một yêu cầu rất thiết thực. Hạ thần sẵn sàng truyền dạy những hiểu biết của mình cho tất cả mọi người.

Ánh mắt của nhà vua Sargon nhìn ông trìu mến:

- Arkad! Ông vừa nói những điều mà ta rất muốn nghe, nhưng ông có hết mình vì nghĩa cử cao đẹp này không? Ông có muốn truyền dạy sự hiểu biết của mình cho tất cả các thầy giáo trong vương quốc, để rồi mỗi thầy giáo sẽ truyền lại cho những người học trò khác, cho đến khi mọi thần dân trong vương quốc của chúng ta đều biết đến những bí quyết làm giàu của ông không?

Arkad cúi rạp người xuống và nói:

- Tâu bệ hạ! Thần chỉ là người đầy tớ hèn mọn của bệ hạ để Người sai khiến. Những hiểu biết nào mà thần có được, thần sẽ rất hoan hỉ truyền dạy cho các thần dân của Người để họ có thể giỏi hơn và góp phần đem lại sự phồn vinh cho vương quốc. Xin bệ hạ hãy truyền lệnh cho vị tể tướng tài ba của Người sắp đặt cho hạ thần một lớp học một trăm người, hạ thần sẽ dạy cho họ bảy cách chữa trị những túi tiền xẹp lép trở nên căng phồng, giống như cách thần đã từng làm đối với túi tiền của hạ thần trước kia!

Hai tuần sau, đúng theo lệnh của nhà vua Sargon, một lớp học đủ trăm người đã được tập trung tại đại sảnh của Ðền học. Các học viên ngồi thành từng dãy ngay ngắn và háo hức mong đợi để được biết một điều kỳ diệu có thể biến đổi cuộc sống nghèo khổ của họ thành một cuộc sống giàu có. Những ngọn đèn thắp sáng trong Ðền học tỏa ra một mùi thơm đặc biệt khiến cho bầu không khí thêm phần linh thiêng và trang trọng.

Khi Arkad tiến đến cái bục nhỏ, một học viên thì thào vào người bạn bên cạnh:

- Kìa, đó là người giàu nhất tại vương quốc Babylon đấy! Trông ông ấy bình thường như bao con người khác thôi mà.

Arkad cất tiếng nói:

- Với tư cách là một thần dân luôn hết lòng với đức vua Sargon vĩ đại, tôi đến đây, đứng trước tất cả các bạn để thực hiện nhiệm vụ nhà vua giao phó. Khi còn là một thanh niên, tôi rất nghèo khổ nhưng luôn mong muốn có được nhiều vàng. Và bởi vì tôi biết cách đạt được điều đó nên nhà vua đã yêu cầu tôi truyền dạy cho tất cả

các bạn.

Tôi bắt đầu tạo lập sự nghiệp của mình bằng hai bàn tay trắng. Kho báu đầu tiên của tôi chỉ là một túi tiền rách nát và tôi thường xuyên sầu khổ vì nó luôn luôn trống rỗng. Tôi chỉ mong ước làm sao để nó chứa thật nhiều tiền và trở nên nặng trĩu. Trải qua một thời gian dài, tôi đã tìm ra bảy cách chữa trị cho cái túi vốn xẹp lép của mình. Bây giờ, mỗi ngày tôi sẽ giải thích lần lượt một trong bảy cách đó nhằm giúp các bạn, những ai luôn muốn làm giàu, biết cách làm giàu. Các bạn hãy chú ý lắng nghe và thảo luận về những điều tôi sẽ nói sau đây để có thể hiểu những bài học này một cách thấu đáo. Ðây chính là lúc bạn bắt đầu gieo hạt giống giàu có vào trong túi tiền của mình. Sau khóa học, theo tôi nghĩ trước hết mỗi người nên vận dụng kiến thức này để xây dựng sự nghiệp giàu có cho mình, sau đó mới có thể dạy lại cho những người khác. Chúng ta hãy bắt đầu bằng cách chữa trị thứ nhất.

CÁCH THỨ NHẤT: TÍCH LŨY THEO TỶ LỆ 1/10

Arkad hỏi một người đang ngồi trầm tư ở hàng thứ hai:

- Này bạn thân mến! Hiện nay, anh đang làm việc ở đâu?

- Tôi ấy à! Tôi đang làm công trong một hiệu khắc chữ. - Người đó đáp.

- Anh đang có một điều kiện tốt để làm giàu đấy. Trước đây, tôi cũng bắt đầu sự nghiệp làm giàu bằng công việc giống như bạn.

Arkad lại hỏi người đàn ông có thân hình khá mập mạp ngồi hàng thứ tư:

- Xin vui lòng cho biết, hiện nay anh đang kiếm sống bằng nghề gì?

- Tôi ư? Hiện tại tôi đang làm đồ tể. Tôi mua dê, cừu rồi xẻ thịt đem ra chợ bán, còn da thì bán cho những người thợ làm giày dép.

- Bởi vì anh có nghề nghiệp và tạo ra thu nhập nên cơ hội làm giàu của anh cũng rất cao. - Arkad nói.

Theo cách thức như thế, Arkad lần lượt tìm hiểu từng người đang làm nghề gì và thu nhập của họ ra sao. Khi đã hỏi xong, Arkad nói:

- Nào! Hỡi các bạn học viên, chắc các bạn cũng nhận thấy một điều rằng, nghề nghiệp và công việc chính là cách giúp chúng ta kiếm ra tiền, đồng thời mỗi một cách kiếm ra tiền chính là phương thức tạo ra dòng chảy của vàng. Do vậy, mỗi người làm việc đều có thể chuyển vàng vào trong túi của mình và dòng chảy đó lớn hay nhỏ tùy thuộc vào khả năng làm việc của người ấy, có phải thế không các bạn?

Tất cả mọi người đều trả lời đúng như thế.

- Vậy thì, nếu mỗi người trong các bạn mong muốn tạo dựng cho mình một cơ nghiệp giàu có, thì điều khôn ngoan nhất là biết cách điều khiển dòng chảy của vàng, nó vốn đã có sẵn trong tay của các bạn, đúng không? - Arkad nói tiếp.

Ðiểm này cũng được tất cả mọi người hoàn toàn đồng ý. Tiếp theo, Arkad quay sang một học viên mà trước đó đã cho biết làm nghề buôn trứng và hỏi:

- Nếu cứ mỗi buổi sáng, bạn bỏ vào trong giỏ mười quả trứng, đến buổi chiều chỉ lấy ra chín quả. Vậy thì theo bạn điều gì sẽ xảy ra?

- Thì sau một thời gian cái giỏ sẽ đựng đầy trứng. - Người buôn trứng đáp.

- Tại sao thế?

- Bởi vì mỗi ngày số trứng tôi bỏ vào nhiều hơn số trứng tôi lấy ra.

Arkad quay lại nhìn lớp học với một nụ cười hóm hỉnh, rồi bất ngờ hỏi:

- Ở đây, ai là người đang sở hữu túi tiền xẹp lép nào?

Mọi người đều ngơ ngác nhìn nhau, sau đó họ cùng cười lớn và giơ cao những cái túi trống rỗng của mình. Arkad nói tiếp:

- Bây giờ, tôi sẽ nói cho các bạn rõ cách đầu tiên trong việc chữa trị những cái túi tiền xẹp lép. Ðó là các bạn hãy làm đúng theo lời tôi đã gợi ý cho người buôn trứng: “Cứ mỗi lần bạn bỏ vào túi của mình mười đồng thì chỉ nên lấy ra chín đồng để tiêu xài”. Qua một thời gian, cái túi của các bạn cũng sẽ giống như giỏ trứng vậy. Nó sẽ chứa đầy những đồng tiền vàng. Ðó là cách chữa trị hiệu quả nhất cho một túi tiền xẹp lép và cũng là cách đơn giản nhất để bạn trở nên giàu có.

Các bạn đừng nên giễu cợt điều tôi vừa nói vì cho rằng nó quá đơn giản. Như tôi đã nói, tôi chỉ truyền lại cho các bạn những cách thức đã giúp tôi làm giàu, và đây là cách tôi bắt đầu làm giàu cho chính bản thân mình. Tôi thực hiện nghiêm túc việc để dành một phần mười số tiền trong túi và nhận thấy số tiền tôi có dần dần nhiều lên. Nếu các bạn làm như vậy, thì tôi bảo đảm rằng túi tiền của các bạn rồi cũng sẽ căng phồng lên. Nhưng các bạn cần lưu ý rằng, mỗi khi túi của mình rủng rỉnh được một ít tiền, thì những ham muốn mua sắm, tiêu pha của các bạn sẽ trỗi dậy. Trong trường hợp này, bạn hãy cân nhắc thiệt hơn trước khi mua bất cứ một món hàng nào. Bạn sẽ làm được điều đó bằng những câu hỏi: “Mong muốn lớn nhất trong cuộc đời của mình là gì? Những món đồ trang sức, những bộ áo quần đẹp đẽ… có lấp đầy những mong muốn lâu dài của mình không? Phải chăng chỉ có cách sở hữu nhiều vàng bạc, đất đai và những cuộc đầu tư mang lại lợi tức lâu dài mới đảm bảo cuộc sống sung túc sau này?”. Chắc hẳn các bạn đã nhận ra đâu là những tài sản thực sự đem lại sự giàu có cho mình. Như tôi đã nói, đây chính là phương thức chữa trị đầu tiên mà tôi đã khám phá ra và áp dụng cho túi tiền xẹp lép của mình: “Bỏ vào trong túi mười đồng, và chỉ lấy ra chín đồng để chi tiêu”. Các bạn hãy thảo luận vấn đề này với nhau và nếu có người nào chứng minh được nó không đúng thì hãy nói cho tôi biết vào ngày mai.

CÁCH THỨ HAI: KIỂM SOÁT NHỮNG KHOẢN CHI TIÊU

Ngày thứ hai, một học viên đã chất vấn Arkad:

- Làm thế nào để giữ lại một phần mười số tiền trong túi, trong khi tất cả số tiền kiếm được vẫn không đủ để tôi chi tiêu vào những khoản cần thiết hằng ngày?

Arkad không trả lời mà hỏi ngược lại:

- Ngày hôm qua có bao nhiêu người trong số các bạn mang túi tiền xẹp lép?

- Tất cả chúng tôi. - Mọi người cùng trả lời.

Arkad điềm tĩnh nói:

- Theo tôi biết, nghề nghiệp khác nhau thì số tiền thu nhập cũng khác nhau. Có người hàng tháng kiếm được số tiền lớn gấp đôi, gấp ba thu nhập của người khác. Nhưng tại sao cuối cùng túi tiền của mọi người vẫn xẹp lép như nhau? Vậy các bạn có bao giờ thắc mắc về vấn đề chúng ta thường gọi là “những chi tiêu cần thiết trong cuộc sống hàng ngày” không? Các bạn đừng nên nhầm lẫn giữa những khoản chi tiêu cần thiết trong cuộc sống với những khoản chi tiêu bởi những sở thích của cá nhân. Thật ra, bản thân các bạn và các thành viên khác trong gia đình các bạn vẫn thường muốn mua những thứ mình thích, chứ không phải là những thứ cần thiết trong cuộc sống. Và những khoản chi tiêu này có thể vượt quá khả năng chi trả của các bạn. Tôi có thể chắc chắn rằng, các bạn hầu như không thể đáp ứng được tất cả những ham muốn của bản thân mình. Với tài sản của tôi, các bạn nghĩ tôi sẽ mua được tất cả mọi thứ mình muốn sao? Ðó là một suy nghĩ sai lầm. Tôi vẫn có một số hạn chế mà tiền bạc không thể giúp được, chẳng hạn như thời gian, sức lực, tuổi trẻ, thậm chí một số món ăn, thú vui mà tôi rất thích, giờ đây tôi cũng không thể hưởng thụ được nữa. Theo tôi hiểu thì những ham muốn của con người là rất vô tận, và chúng ta chỉ có thể đáp ứng được một số ham muốn cho bản thân mình mà thôi. Vì vậy, các bạn hãy xem xét cẩn thận các thói quen chi tiêu của mình. Bạn sẽ nhận ra một số khoản chi tiêu có thể giảm hoặc bỏ đi mà không ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày. Và thế là việc tuân thủ nguyên tắc dành lại một phần mười số tiền trong túi của bạn không phải là việc quá khó.

Theo kinh nghiệm của tôi, các bạn nên liệt kê những món hàng định mua lên tấm đất sét, sau đó hãy chọn ra một vài thứ thiết yếu dành cho cuộc sống và phù hợp với số tiền chín phần mười của bạn. Còn những món hàng theo sở thích, bạn hãy mạnh dạn gạch bỏ và xem chúng như hàng ngàn thứ khác mà bạn không thể đáp ứng cho bản thân. Arkad nói đến đây, bỗng có một học viên mặc chiếc áo choàng màu đỏ khá đẹp đứng dậy và xin phép nói:

- Tôi là một người thích tự do. Tôi tin tưởng rằng, mình có quyền thụ hưởng tất cả những điều tốt đẹp trong cuộc sống. Do vậy, tôi phản đối sự lệ thuộc vào việc phải lên kế hoạch chi tiêu và buộc phải chi tiêu như thế nào, chi tiêu cho cái gì. Tôi thấy mình cần phải sống một cách thoải mái, bằng cách đáp ứng tất cả những ham

muốn của bản thân. Nếu không, tôi sẽ luôn sống trong tâm trạng khổ sở, dằn vặt.

Arkad đáp lại:

- Bạn thân mến, ai là người có thể lên kế hoạch chi tiêu cho bạn?

- Tôi chỉ muốn chính tôi thôi!

- Ở đây, mục đích của việc lên kế hoạch chi tiêu là hợp lý hóa các khoản chi tiêu sao cho vừa bảo đảm những nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống, vừa tiết kiệm được tiền bạc. Kế hoạch này còn giúp bạn nhận thức được đâu là những ham muốn chính đáng và đâu là những ham muốn nhất thời, đồng thời chỉ ra những nguyên nhân gây thất thoát tiền bạc và ngăn chặn nó bằng cách kiểm soát các khoản chi tiêu. Nếu bạn muốn sống một cách thoải mái, thì ngay bây giờ bạn cần phải lên kế hoạch chi tiêu cho mình. Còn không, trong tương lai bạn càng gặp nhiều khổ sở và dằn vặt hơn đấy.

Ðây chính là phương thức chữa trị thứ hai cho một túi tiền lép xẹp: “Kế hoạch hóa những khoản chi tiêu ngay từ bây giờ sẽ giúp các bạn đáp ứng được những nhu cầu cần thiết, hưởng thụ những niềm vui trong cuộc sống, đáp ứng những ham muốn chính đáng và bảo đảm một cuộc sống no đủ trong tương lai”.

CÁCH THỨ BA: LÀM CHO VÀNG SINH LỢI

Vào ngày thứ ba, Arkad nói:

- Muốn giữ túi tiền luôn rủng rỉnh, các bạn cần nghiêm chỉnh thực hiện việc để dành một phần mười số tiền kiếm ra được. Tiếp đến, các bạn kiểm soát những khoản chi tiêu của mình để bảo đảm rằng, tiền được bỏ vào nhiều hơn khi lấy ra. Hôm nay, các bạn sẽ xem xét đến phương thức làm cho vàng sinh lợi. Nếu cứ để yên trong túi thì vàng không thể sinh lợi được. Vậy làm thế nào để cho vàng sinh lợi?

Lần đầu tư đầu tiên của tôi bị thất bại, tôi đã mất hết tiền bạc dành dụm trong một năm. Trong lần đầu tư thứ hai, tôi may mắn được chia lợi nhuận từ việc cho Aggar vay số tiền của mình. Ðây là lần đầu tiên tôi biết cách làm thế nào để vàng sinh lợi. Ðể làm khiên, mỗi năm ông Aggar đều phải mua đồng từ những người phương xa mang đến bán. Do không đủ tiền để trả cho họ ngay, Aggar đành phải đi vay. Tôi rất an tâm khi cho ông ấy vay tiền, vì Aggar là một người đứng đắn và rất có uy tín, đã vay thì luôn trả sòng phẳng cả vốn lẫn lãi. Sau đó, trong những lần tiếp theo, tôi đều cho ông Aggar vay luôn số tiền gốc và lãi. Do vậy, không chỉ số tiền vốn sinh lợi, mà ngay cả số tiền lãi cũng đã thu về cho tôi một khoản không nhỏ. Và thế là số tiền quay về túi của tôi ngày một tăng lên rất nhiều.

Ở đây tôi muốn nhấn mạnh rằng việc giàu có của một người không chỉ căn cứ vào những đồng tiền nằm trong túi của anh ta, mà điều cần lưu ý hơn chính là số tiền thu nhập hàng năm của người đó. Bắt đầu từ một số vốn nhỏ, tôi đã mở rộng vốn cho vay và cho nhiều người vay. Ðiều đó cũng đồng nghĩa với việc số tiền tôi cho vay không ngừng phát triển lên đến hàng trăm nguồn vốn khác nhau, giống như dòng vàng không ngừng tuôn chảy vào túi tiền của tôi vậy. Vì thế, hàng năm tôi có một khoản lợi tức rất lớn, lớn đến mức chẳng bao lâu sau tôi được gọi là người giàu có nhất tại Babylon.

Thế đấy, từ mỗi một đồng tiền kiếm được dù rất nhỏ, tôi đã biến nó thành một đám nô lệ bằng vàng làm việc cho tôi. Và bởi vì chúng làm việc cho tôi, nên con của chúng, cháu của chúng cũng làm việc cho tôi… Chúng ta có thể nói, một đồng tiền đã thực sự là một hạt mầm phát triển thành cây giàu có và cho ra hàng vạn quả.

Về vấn đề làm giàu, tôi rất tâm đắc và sẽ kể cho các bạn nghe một câu chuyện có thật sau. Số là khi tôi còn trẻ, tôi có quen với một cặp vợ chồng nông dân. Họ mới có đứa con trai đầu lòng rất kháu khỉnh. Người cha muốn con mình sau này lớn lên có một số vốn làm ăn, nên đã cho người vay tiền vay mười đồng bạc. Anh ta đề nghị người này giữ luôn phần lãi của nó đến khi đứa con được hai mươi tuổi. Người vay tiền đồng ý với thỏa thuận cứ mỗi bốn năm, số tiền lãi sẽ là một phần tư của số tiền gốc.

Khi người con được hai mươi tuổi, người nông dân đến gặp người vay tiền để hỏi thăm số tiền của mình. Người vay tiền cho biết là từ mười đồng đầu tiên, đến lúc đó người nông dân đã có được ba mươi đồng rưỡi, bao gồm cả vốn lẫn lãi. Nghe thế, người nông dân rất hài lòng và bởi vì đứa con vẫn chưa cần đến tiền nên anh ta để người vay tiền vay tiếp số tiền đó. Ðến khi người con trai được năm mươi tuổi, người nông dân ấy qua đời thì số tiền cho vay đã lên đến một trăm sáu mươi bảy đồng. Như vậy trong vòng năm mươi năm, so với số tiền vốn bỏ ra, số tiền thu về đã lớn gấp gần mười bảy lần.

Ðây chính là phương thức chữa trị thứ ba: “Mỗi một đồng bạc ví như một tên nô lệ làm việc chăm chỉ cho bạn. Sau đó con, cháu và chắt của chúng cũng làm việc cho bạn, khiến tiền bạc của bạn không ngừng gia tăng, tài sản của bạn ngày càng lớn mạnh”.

CÁCH THỨ TƯ: BÍ QUYẾT GIỮ GÌN TÀI SẢN

Ngày thứ tư của buổi học, Arkad nói:

- Khi đã sở hữu được tiền, bạn phải biết cách giữ gìn cẩn thận, nếu không nó sẽ nhanh chóng vuột mất do những ham muốn nhất thời của bạn. Trước hết, các bạn phải học cách bảo vệ những khoản tiền nhỏ, sau đó mới có thể giữ được những khoản tiền lớn.

Những người đã có một ít vàng thường muốn thử vận may của mình bằng cách thực hiện những vụ đầu tư có thể đem lại lợi nhuận lớn, nhưng lại không chú ý đến nguyên tắc an toàn khi đầu tư. Ðiều này có thể dẫn đến hậu quả bị mất cả vốn liếng. Theo kinh nghiệm của tôi, trước khi bắt tay vào một công việc nào đó, tốt nhất các bạn phải tìm hiểu cẩn thận về công việc ấy và luôn nhớ rằng, mỗi một quyết định đều đòi hỏi sự an toàn cho số vốn của bạn. Ðừng để những ham muốn nhất thời trước mắt mê hoặc, hay để tâm trạng muốn làm giàu một cách nhanh chóng che mờ lý trí của bạn, vì điều này đem lại tỷ lệ rủi ro rất cao.

Trước khi cho bất cứ ai vay mượn tài sản của mình, bạn phải chắc chắn rằng người đó có khả năng hoàn trả lại. Bạn phải lấy uy tín, khả năng thu nhập và công việc của người đó để đảm bảo. Hoặc khi quyết định bỏ vốn đầu tư, bạn phải lường trước những hiểm nguy có thể xảy ra và cách giải quyết như thế nào cho thỏa đáng.

Việc bỏ vốn đầu tư lần đầu tiên của tôi là một bi kịch lớn vào lúc đó, hậu quả là tất cả số tiền tiết kiệm trong một năm của tôi đã bị mất trắng. Do vậy, tôi khuyên các bạn nên rút ra kinh nghiệm từ bài học đầu tiên của tôi. Ðừng bao giờ chủ quan tin vào sự hiểu biết nửa vời của mình để phó thác của cải vào cái bẫy đầu tư do chính mình giăng ra. Tốt hơn các bạn nên hỏi ý kiến của những người có nhiều kinh nghiệm trong việc vận dụng tiền bạc sao cho sinh lợi. Những lời khuyên như thế không mất tiền mua, nhưng lại giúp bạn tránh khỏi những vụ đầu tư thua lỗ hoặc bị mất vốn. Những lời khuyên đó có giá trị bằng số tiền bạn chuẩn bị đầu tư đấy.

Ðây chính là phương thức chữa trị thứ tư có tầm quan trọng rất lớn trong việc làm giàu. Ðối với việc đầu tư kinh doanh, phương thức này giúp bạn gìn giữ và phát triển tiền bạc thay cho nguy cơ bị mất trắng. “Hãy bảo vệ và phát triển tài sản của bạn bằng cách đầu tư vào những nơi an toàn, đáng tin cậy, với lãi suất cao nhất có thể được”. Bạn nên tham vấn ý kiến của những người giàu kinh nghiệm và tin tưởng vào lời khuyên đó, sao cho vàng có thể sinh lợi nhiều nhất. Hãy để những lời khuyên của họ bảo vệ tài sản của bạn, tránh nguy cơ bị mất vốn hay không thu được lợi nhuận do đầu tư sai chỗ.

CÁCH THỨ NĂM: QUYẾT TÂM SỞ HỮU MỘT NGÔI NHÀ

- Nếu dành chín phần mười số tiền kiếm được cho những nhu cầu trong cuộc sống và dành một phần còn lại để tiết kiệm thì đó là cách đầu tư khôn ngoan nhất nhằm đảm bảo một nguồn thu nhập ổn định trong tương lai. - Arkad nói như thế vào buổi sáng ngày học thứ năm. Dừng lại một chút, ông nói tiếp:

- Hầu hết những người dân ở Babylon chỉ có đủ tiền để sống trong những khu dân cư tồi tàn. Và mặc dù phải trả những khoản tiền thuê nhà khá cao, nhưng ngôi nhà mà họ sinh sống không được rộng rãi và sạch sẽ. Con cái của họ chỉ có thể đùa nghịch trên những lối đi bẩn thỉu và các bà vợ không thể trồng trọt được gì để cải thiện những bữa ăn đạm bạc trong gia đình. Cuộc sống như thế không thể gọi là thoải mái và hạnh phúc được. Trong trường hợp này, điều tối ưu nhất mà tôi có thể khuyên các bạn là nên có một ngôi nhà của riêng mình để mọi người trong gia đình thoải mái trú ngụ và tự do thực hiện những công việc nhằm hỗ trợ cho cuộc sống ngày một tốt hơn.

Theo tôi nghĩ, những người cho vay tiền thường sẵn lòng giúp đỡ những ai muốn có một ngôi nhà và đất đai riêng của mình. Các bạn có thể vay tiền hoặc sử dụng số tiền tích góp để xây nhà. Khi đó, cả gia đình bạn được sống yên vui, hạnh phúc trong ngôi nhà của chính mình. Các bà vợ có thể trồng trọt thêm cây trái, rau cải để cải thiện những bữa ăn, con cái của bạn sẽ được vui chơi ở những nơi sạch sẽ, an toàn. Bấy giờ, bạn hoàn toàn yên tâm làm việc để trả nợ, thời gian có thể hai năm, bốn năm hay mười năm chẳng hạn. Công việc này cũng giống như bạn đang trả tiền thuê nhà hàng tháng vậy. Nhưng từ đây trở đi, cuộc sống của bạn đã sang một trang mới tốt đẹp hơn, bởi vì bạn đang sở hữu một tài sản có giá trị và có đầy đủ mọi quyền hạn của mình đối với căn nhà.

Khi có nhà rồi, một mặt nào đó bạn có thể giảm được một số khoản chi tiêu lặt vặt khác, khiến số tiền bạn làm ra được dư dả hơn và có thể đáp ứng các yêu cầu khác, góp phần nâng cao mức sống. Ý nghĩa này chính là cách chữa trị thứ năm:

“Hãy quyết tâm sở hữu một ngôi nhà, vì như thế bạn mới có thể tích lũy được tiền bạc và có điều kiện tốt hơn để thực hiện những cuộc đầu tư mang lại lợi nhuận trong tương lai”.

CÁCH THỨ SÁU: ÐẢM BẢO NGUỒN THU NHẬP LÂU DÀI

- Thông thường, cuộc đời của mỗi người đều phải trải qua các giai đoạn từ thuở ấu thơ cho đến bạc đầu. - Arkad nói ở lớp học vào ngày thứ sáu. - Vì vậy, tôi có thể nói rằng: “Trách nhiệm của mỗi người là phải biết chuẩn bị một khoản tài sản cần thiết khi bạn về già. Ðiều này không chỉ nhằm nuôi sống bản thân khi bạn an hưởng tuổi già, mà còn có thể chu cấp cho các thành viên trong gia đình khi bạn không còn khả năng làm việc được”. Ðây là bài học tiếp theo, nhằm đảm bảo nguồn thu nhập lâu dài khi thời gian và sức lực không cho phép bạn tiếp tục làm việc.

Người nào hiểu được các quy luật làm giàu và đã sở hữu một số tài sản thì nên suy nghĩ đến điều này. Các bạn phải lên kế hoạch đầu tư hay thực hiện các công việc có thể bảo đảm lâu dài cho tương lai của bạn.

Có nhiều cách khác nhau để đảm bảo cuộc sống của các bạn sau này. Ví dụ như cất giấu tài sản vào một nơi kín đáo. Ðây là cách mà mọi người thường làm nhất, nhưng nó dễ dàng trở thành mục tiêu của những kẻ trộm. Vì vậy, tôi không nhấn mạnh đến kế hoạch này.

Một cách khác là mua nhà cửa và đất đai. Bởi vì, những thứ này có thể tồn tại lâu dài và sau này nếu cần, bạn có thể bán hay cho thuê để thu lợi. Ðây là một cách tốt nếu bạn biết chọn những căn nhà, những mảnh đất có giá trị trong tương lai.

Hoặc còn một cách khác nữa mà các bạn dễ dàng thực hiện được, đó là cho vay những khoản tiền nhỏ. Theo thời gian, nó sẽ phát sinh lợi nhuận. Số tiền tăng lên tỷ lệ thuận với thời gian - bạn cho vay càng lâu thì sau này số tiền thu về càng lớn.

Tùy theo nhu cầu trong tương lai và khả năng có được ở hiện tại, bạn nên dành ra một khoản tiền nhỏ cho kế hoạch này ngay từ bây giờ. Cách này có thêm một ưu điểm là với khả năng tính toán của mình, bạn có thể biết trước được là 10 năm, 20 năm… sau, số tiền bạn sẽ nhận được là bao nhiêu.

Trước đây tôi có quen một người thợ làm dép tên là Ansan. Ansan cho biết, cứ mỗi tuần anh đều cho người vay tiền vay hai đồng bạc. Suốt 8 năm như vậy cho đến một ngày nọ, người vay tiền tính toán và cho Ansan biết tổng số tiền gốc và lãi tính theo mức lãi thông thường lúc bấy giờ, đã lên đến khoảng 1.040 đồng.

Tôi rất hoan nghênh và khích lệ anh ta rằng nếu tiếp tục gửi tiền đều đặn như vậy trong mười hai năm nữa, thì số tiền thu được sẽ lên đến 4.000 đồng bạc. Với một số tiền như vậy, anh ta có thể đảm bảo cuộc sống sung túc trong những năm về già của mình.

Theo tôi, đây là cách tối ưu nhất trong khả năng hiện thời của các bạn nhằm bảo đảm cuộc sống trong tương lai của mỗi người. Với cách này, các bạn không cần sử dụng nhiều tiền trong cùng một lúc, mà chỉ trích ra một phần nhỏ trong tổng số tiền lương eo hẹp của các bạn để thực hiện dần dần. Tôi đánh giá cao cách làm này, bởi vì bất kỳ ai cũng có thể thực hiện được và có thể làm bất cứ lúc nào.Ðây là phương thức chữa trị thứ sáu cho một túi tiền rỗng, mà theo tôi nghĩ các bạn nên bắt tay thực hiện ngay bây giờ: “Hãy chuẩn bị cuộc sống trong tương lai bằng cách hàng tháng cho vay những khoản tiền nhỏ. Số tiền này theo thời gian sẽ gia tăng rất nhiều, đảm bảo sau này bạn sẽ có một số tiền cần thiết để nuôi sống bản thân và gia đình khi mình không còn khả năng lao động nữa”.

CÁCH THỨ BẢY: TĂNG CƯỜNG KHẢ NĂNG KIẾM TIỀN

Vào ngày cuối cùng của lớp học, Arkad trịnh trọng cất tiếng:

- Hôm nay tôi sẽ nói cho các bạn nghe về một trong những phương thức mang tính quyết định nhất nhằm chữa trị túi tiền nhẹ tênh của các bạn. Tôi sẽ không nói về vàng nữa mà nói về chính bản thân của các bạn, vốn đã từng trải qua những thành công hay chuốc phải những thất bại trong cuộc sống.

Cách đây không lâu, có một chàng thanh niên tìm đến tôi để vay tiền. Khi tôi hỏi lý do anh ta cần tiền, anh ta đã kêu ca rằng do số tiền kiếm ra không đủ để chi tiêu. Nghe thế, tôi trả lời với anh ta rằng, anh là một khách hàng vay tiền đáng thương nhất. Bởi vì, cho dù anh ta đi vay mượn bao nhiêu đi chăng nữa thì vẫn không đủ để anh ta tiêu xài, và tất nhiên anh ta cũng không bao giờ trả hết nợ.

- Bây giờ, điều cần thiết nhất là cậu phải nỗ lực kiếm nhiều tiền hơn để tiêu xài cho thỏa thích. Vậy cậu đã làm gì để tăng khả năng kiếm tiền của mình nào? - Tôi hỏi chàng trai đó.

- Trong hai tháng, tôi đã sáu lần đến gặp ông chủ để đòi tăng lương, nhưng không đem lại kết quả gì cả. - Chàng thanh niên chán nản đáp.

Tôi rất buồn cười về cách suy nghĩ khá đơn giản của chàng thanh niên nọ. Bởi vì, anh ta không hề có một chút nỗ lực nào trong công việc. Anh ta chỉ muốn có thật nhiều tiền để tiêu xài. Tất nhiên, ông chủ của anh ta không thể đáp ứng yêu cầu vô lý đó được.

Vậy cần phải làm thế nào để có thể thực hiện được những ước muốn của bản thân? Theo tôi, trước tiên các bạn cần phải hiểu rõ là mình thật sự mong muốn điều gì, và đó có phải là một điều xác đáng hay không. Chúng ta thường mong ước được giàu có, nhưng chúng ta không biết rằng, đang trong tình trạng nghèo khổ mà muốn được giàu có ngay thì chỉ là điều không tưởng. Nhưng nếu bạn mong ước có năm đồng tiền vàng, thì đó chính là mong ước có mục đích rõ ràng, cụ thể và nằm trong khả năng của bạn. Ðiều này chính là động lực mạnh mẽ thúc đẩy bạn phải thực hiện cho bằng được. Và sau đó thì không có gì ngăn cản được bạn - với những cách thức tương tự như cách đã làm để có năm đồng tiền vàng đầu tiên - tiếp tục có thêm mười đồng vàng… hai mươi đồng tiền vàng… một ngàn đồng tiền vàng…

Thế là hiển nhiên bạn đã trở thành một người giàu có. Học hỏi phương pháp để đạt được một mong muốn nhỏ, tức là bạn đã rèn luyện và trang bị cho mình những khả năng để đạt những mục tiêu lớn hơn. Ðây là một tiến trình công việc mà qua đó sự giàu có sẽ dần dần tích lũy: trước hết là có được những món tiền nhỏ, rồi sau đó là những món tiền lớn hơn. Ðiều này cũng đồng nghĩa với việc bạn đã dần nắm rõ phương cách kiếm tiền và có khả năng trở thành người kiếm được nhiều tiền nhất.

Ðể trở thành hiện thực, những ước mong của bạn cần phải cụ thể, đồng thời không được quá cao hay quá thấp so với khả năng vốn có của bạn. Nếu bạn đặt ra nhiều tham vọng vượt quá khả năng của mình thì chắc chắn bạn sẽ không thực hiện được, mà có khi còn chuốc lấy sự chán nản và những suy nghĩ tiêu cực. Ngược lại, những điều quá đơn giản, nằm trong tầm tay và có thể dễ dàng thực hiện thì nó sẽ không tạo ra những động lực khuyến khích bạn nỗ lực phấn đấu.

Hẳn các bạn còn nhớ khoảng thời gian tôi đang là một người thợ khắc chữ trên những tấm thẻ đất sét với tiền công ba cắc bạc mỗi ngày. Lúc đó, tôi quan sát thấy những người thợ khác làm việc giỏi hơn tôi và được trả công cao hơn. Thấy thế, tôi quyết tâm không để thua kém họ. Chẳng bao lâu tôi đã thành công. Ðiều này khiến cho tôi thích thú và tập trung nỗ lực làm việc nhiều hơn. Cuối cùng, tôi trở thành người khắc chữ nhanh và đẹp nhất. Với kỹ năng điêu luyện và tinh thần hăng hái làm việc, tôi đã được trả tiền công cao hơn mà không cần phải đến gặp ông chủ để đòi tăng lương.

Dù làm bất cứ việc gì, các bạn cũng cần phải luôn luôn tìm cách trau dồi, nâng cao các kỹ năng nghề nghiệp của mình. Nếu là một thợ thủ công, bạn phải học hỏi những phương pháp và cách sử dụng các công cụ mới để tay nghề ngày càng điêu luyện hơn. Nếu bạn làm việc trong ngành pháp luật hay bệnh viện, thì nên tham khảo hoặc trao đổi ý kiến với các đồng nghiệp để nâng cao kiến thức. Hoặc nếu là thương gia, bạn phải thường xuyên đi đến nhiều nơi để tìm mua những hàng hóa tốt nhất với giá rẻ nhất, nhằm thu được nhiều lợi nhuận hơn mà khách hàng của bạn vẫn thấy hài lòng.

Qua bảy ngày, tôi đã trình bày với các bạn bảy cách chữa trị cho một túi tiền trống rỗng, làm cho nó đầy dần và khiến bạn trở nên giàu có. Bằng kinh nghiệm của một cuộc đời từng trải và thành đạt, tôi khuyến khích các bạn hãy vận dụng những phương pháp này để đi đến sự thành công về tiền bạc. Các bạn nên biết rằng, giờ đây ở Babylon có nhiều vàng hơn các bạn nghĩ và số vàng đó đủ cho tất cả mọi người. Các bạn hãy vươn lên và mạnh dạn thực hành các phương thức làm giàu trên, hoặc lựa chọn một trong những cách phù hợp với hoàn cảnh của mỗi người nhất.

Trước hết, các bạn hãy áp dụng và làm giàu cho bản thân của các bạn, rồi sau đó truyền dạy cho tất cả mọi người, để họ cùng chia sẻ và làm giàu không chỉ cho bản thân họ mà còn góp phần làm giàu cho vương quốc thân yêu của chúng ta.

GEORGE S.CLASON

Nguồn: Người giàu có nhất thành Babylon - First News và NXB Tổng hợp TPHCM phối hợp ấn hành

Để thuận tiện, bạn có thể xem thêm toàn bộ nội dung quyển sách theo link sau:

Quản lý thu chi gia đình bằng Excel, tại sao không?

2010-07-15T17:08:00.796+07:00

Là người quan tâm đến tiền bạc của mình, ắt hẳn bạn đã từng tìm kiếm và thấy rằng hiện tại trên thị trường có rất nhiều phần mềm hỗ trợ quản lý, cập nhật các khoản thu chi cá nhân , gia đình như phần mềm AceMoney, Quicken Deluxe, Microsoft Money Deluxe, TurboCASH... Đa số các phần mềm này là của nước ngoài nên thật sự không phù hợp với cách chi tiêu của người Việt từ giao diện cho đến cách thức cập nhật. Gần đây, một số công ty phần mềm Việt cũng đã bắt đầu cho ra đời một số phần mềm tài chính gia đình. Tuy nhiên, những phần mềm này vẫn được đánh giá là khó dùng và có vẻ như không được các công ty phát triển ra nó coi trọng.

Theo Linye, cách thức cập nhật, theo dõi các khoản chi tiêu, đầu tư của gia đình chịu ảnh hưởng rất lớn bởi đặc thù tài chính của từng gia đình cũng như quan điểm quản lý tiền bạc của người dùng. Ví dụ, nếu như gia đình bạn (2 vợ chồng và con) sống độc lập thì bạn sẽ có nhu cầu quản lý chi tiêu khác với việc gia đình bạn cùng chung sống với bố mẹ, anh chị em trong 1 mái nhà chung. Trong mái nhà chung đó, nếu bạn có vai trò quán xuyến toàn bộ hoạt động tài chính của gia đình thì sẽ có nhu cầu quản lý khác với trường hợp bạn chỉ là 1 phần tử chỉ có nghĩa vụ đóng góp 1 phần vào chi phí chung của gia đình. Trong việc quản lý tiền đầu tư cũng vậy, mỗi loại hoạt động đầu tư đều có cách thức theo dõi và quản lý khác nhau. Ví dụ đối với cổ phiếu niêm yết trên sàn, toàn bộ hoạt động mua/ bán của bạn được cập nhật đầy đủ và có báo cáo chi tiết khi cần, do vậy, nhu cầu cập nhật vào hệ thống quản lý của bạn sẽ khác với các cập nhật việc mua bán các chứng khoán OTC, các mua bán giấy tay (chỉ có ở Việt Nam ^_^). Chưa kể đến việc tự nhiên, thằng bạn hỏi mượn tạm bạn 1 số tiền trong 3 tháng, bạn mượn của cha mẹ 1 số tiền để sử dụng... bạn sẽ theo dõi như thế nào để phân biệt với các khoản vay, nợ ngân hàng chính thức khác? Nói lên điều này để thấy được rằng nhu cầu cập nhật, quản lý dòng tiền cá nhân, gia đình rất muôn hình vạn trạng. Có thể bằng cách này hoặc cách khác, các phần mềm quản lý tài chính gia đình đều có thể đáp ứng được nhu cầu cập nhật dòng tiền, nhưng không thể thoả mãn được nhu cầu theo dõi, quản lý và quan trọng hơn hết là người dùng không cảm nhận trực quan được những con số mình nhập vào phần mềm chạy như thế nào trong dòng tiền ngoài những báo cáo khô khan mà phần mềm trích xuất cuối kỳ.

Thực sự việc cập nhật các khoản thu chi của mỗi cá nhân, gia đình cụ thể thường không có gì phức tạp. Thu thì ghi thu, chi thì ghi chi. Vấn đề quan trọng là việc cập nhật phải dễ dàng cho thấy được tình hình tài chính hiện tại của gia đình, trước tiên là số tiền mặt hiện tại còn bao nhiêu, thu từ các khoản gì, chi từ các khoản gì, cập nhật như vậy có đúng và đầy đủ chưa, nếu có phát sinh nhu cầu quản lý mới thì dễ dàng chỉnh sửa hệ thống cho phù hợp... Trên cơ sở những kinh nghiệm bức xúc một vài năm của Linye về quản lý tiền của bản thân, một vài lý luận về quan điểm quản lý tài chính cá nhân của "Rich Dad - Poor Dad" và một ít kiến thức về Excel, Linye đã thiết kế hoàn chỉnh hệ thống quản lý dòng tiền cho gia đình mình và hoàn toàn có thể dễ dàng tinh chỉnh cho phù hợp với các nhu cầu cập nhật, quản lý khác nhau.

Bạn có thể download file excel Quanlytien ở đây.

Trước tiên, Linye xin giới thiệu sơ bộ về bố cục của file excel quản lý tiền

Dữ liệu trong file excel Quanlytien có thể chia làm 3 khối:

Khối 1 (từ cột A đến cột AD): dùng để cập nhật các khoản thu chi của gia đình. Bạn có thể lựa chọn thời đoạn cập nhật theo ngày, theo tuần hoặc theo tháng tuỳ theo nhu cầu của mình (chọn nút xổ ở ô F2). Theo kinh nghiệm cá nhân của Linye thì nên cập nhật hàng tuần thì phù hợp thực tế hơn vì cập nhật hàng ngày sẽ mất nhiều thời gian và thực tế là bạn không cần có nhu cầu quản lý thu chi chi tiết đến từng ngày; cập nhật hàng tháng thì quá lâu và bạn sẽ khó nhớ được các khoản đã chi tiêu trong tháng.

Khối 2 (từ cột AF đến cột AQ): dùng để tổng hợp các số liệu bạn đã cập nhật từ khối 1 theo thời đoạn báo cáo. Khi quản lý các khoản thu chi gia đình, sau khi bạn cập nhật trong khối 1, bạn sẽ dễ dàng nhìn thấy được toàn bộ các khoản thu chi của gia đình theo thời đoạn cập nhật (ví dụ theo tuần). Tuy nhiên, bạn lại cần có nhu cầu thống kê các khoản thu chi hàng tháng, hàng quý để thấy được tổng quan tình hình thu chi của bạn trên khung thời gian dài hơn để có thể lên các kế hoạch tài chính dài hạn. Toàn bộ các số liệu trong khối 2 sẽ tự động được tính toán từ các dữ liệu ở khối 1 để ra con số tổng hợp theo thời đoạn bạn muốn thống kê (ví dụ theo tháng, quý, 6 tháng, năm).

Khối 3 (từ cột AS đến cột BB): Khối này dùng để tổng kết tình hình các khoản tài sản đầu tư, các khoản nợ của bạn và gia đình. Đây chính là mục tiêu cuối cùng của việc quản lý dòng tiền của bạn: tổng giá trị tài sản bạn đã tích luỹ được là bao nhiêu? tăng giảm bao nhiêu so với kỳ trước? cơ cấu tài sản, nợ? khoản đầu tư nào lãi, khoản nào lỗ... Do công việc nhìn lại, cập nhật và đánh giá toàn bộ các khoản đầu tư, nợ của gia đình mất nhiều thời gian nên bạn không thể cứ cập nhật liên tục vào phần này mà chỉ cần cập nhật vào cuối các thời đoạn báo cáo đã chọn từ khối 2. Nói cách khác, khi đến thời điểm có số liệu tổng hợp các khoản thu chi theo thời đoạn báo cáo từ khối 2, bạn sẽ làm thêm 1 bước là cập nhật tình trạng các khoản đầu tư, các khoản nợ theo tình hình thực tế để cho ra các số liệu lãi, lỗ của các khoản đầu tư trong kỳ báo cáo.

Tiếp theo, Linye sẽ hướng dẫn từng bước thao tác trên file excel cũng như ý nghĩa của từng công thức để các bạn có thể vận dụng, tuỳ chỉnh cho phù hợp với đặc điểm quản lý của mình.

Bước 1: Thiết lập bộ khung hệ thống quản lý dòng tiền

Đây là bước thiết lập ban đầu nên hơi mất thời gian. bạn chỉ cần làm 1 lần để sử dụng dài hạn sau này.

Nhìn vào bảng tính excel, bạn có thể nhìn thấy Linye đã sử dụng rất nhiều màu sắc khác nhau cho các ô để dễ dàng phân biệt. Tuy nhiên, bạn chỉ cần quan tâm và nhớ đều này:

Các ô dữ liệu có màu xanh dương là dữ liệu bạn tự cập nhật vào và có ảnh hưởng đến kết quả tính toán dòng tiền.
Các ô dữ liệu màu trắng là dữ liệu thông tin bổ sung bạn cập nhật thêm vào nhằm mục đích quản lý riêng của bạn, không có tác động đến các công thức tính toán chung (ví dụ ghi lại số dư bằng ngoại tệ trong tài khoản tiết kiệm, cập nhật giá thị trường thời điểm hiện tại của các tài khoản chứng khoán... hoặc bất cứ nội dung gì bạn muốn theo dõi riêng trên bảng tính)
Tất cả các ô có màu còn lại là các ô chứa công thức tính toán, bạn không được thay đổi hay cập nhật gì vào đây mà chỉ được copy công thức sang ô bên cạnh để tính toán cho thời đoạn tiếp theo.

Bước 1.1: Xác định thời đoạn cập nhật, thời đoạn báo cáo

Như đã nói phần trên, tuỳ vào đặc điểm, nhu cầu cập nhật thu chi, thống kê số liệu để quản lý mà bạn lựa chon thời đoạn cập nhật, thời đoạn báo cáo cho phù hợp. Theo kinh nghiệm của cá nhân, Linye cho rằng thời đoạn cập nhật là hàng tuần và thời đoạn báo cáo là hàng quý (3 tháng) là phù hợp cho việc cập nhật, theo dõi, quản lý dòng tiền. Toàn bộ hướng dẫn từ đây trở về sau sẽ dựa trên thời đoạn cập nhật là tuần và thời đoạn báo cáo là quý. Nếu bạn lựa chọn thời đoạn khác thì cách làm cũng tương tự.

Click vào ô F2, chọn "Tuần". Click vào ô AG1, gõ số 3.

Bước 1.2: Khai báo thời điểm cập nhật đầu tiên, thời điểm báo cáo đầu tiên

Ví dụ bạn bắt đầu cập nhật dữ liệu từ tuần 26/7/2010 - 01/8/2010 trở đi, bạn gõ ngày 01/8/2010 vào ô E1 (Lưu ý format ngày tháng chính xác. Trong bảng tính, Linye dùng format tiếng Anh để dễ phát hiện khi nhập ngày tháng sai format). Nếu để ý, bạn sẽ thấy ngày 01/8/2010 là ngày Chủ nhật vì thông thường việc cập nhật vào chiều ngày Chủ Nhật sẽ dễ thực hiện do ai cũng có thể có thời gian rảnh vào lúc này. Nếu bạn thích cập nhật vào 1 thời điểm khác trong tuần, bạn có thể chọn ngày kết thúc tuần là 1 ngày khác tuỳ ý.

Do bắt đầu cập nhật từ tháng 8/2010 nên thời điểm báo cáo tiếp theo là cuối quý 3 (tháng 9/2010). Bạn chọn ô AJ1, gõ vào ngày 01/9/2010.

Đến đây, bạn có thể nhận thấy rằng thời điểm kết thúc tuần cập nhật không phải lúc nào cũng là ngày cuối quý báo cáo. Do vậy, bạn cần phải chỉ cho Excel biết rằng tuần cập nhật nào mà bạn cho là tuần cuối cùng của quý báo cáo. Bạn hãy nhìn vào hàng 1 của Khối 1, bạn sẽ thấy các ngày cuối cùng của tuần cập nhật. Bạn lựa chọn ngày nào gần với thời điểm kết thúc quý nhất. Trong trường hợp ngày, Linye chọn tuần 03/10/2010. Bạn đếm xem trong thời đoạn báo cáo, có bao nhiêu tuần cập nhật. Trong trường hợp này là 10 tuần (từ cột F đến cột N). Sau đó, bạn chọn ô AJ210, gõ vào số 10. Bạn có thể thấy ô Ngày chốt số liệu AJ2 được tự động cập nhật thành ngày 03/10/2010.

Bước 1.3: Thiết lập các nội dung cập nhật.

Như đã giới thiệu ở bài Tài sản, tiêu sản và 3 ống heo của "Rich Dad-Poor Dad", bố cục của dòng tiền là Thu nhập chuyển vào 03 khoản ngân sách (Sinh hoạt, Đầu tư, Từ thiện) để thực hiện chi tiêu. Do vậy, bố cục từ dòng 3 đến dòng 18 là giống nhau với mọi trường hợp, không nên thay đổi.

Phần tiếp theo từ dòng 20 đến 31 (cột A có màu cam, từ giờ trở đi, Linye sẽ không nói dòng nữa mà chỉ nói phần của màu cột A vì dòng có thể thay đổi sau khi bạn thiết lập hệ thống): đây là phần ghi các dữ liệu về tình trạng tiền mặt hiện thời của gia đình (gồm tiền trong tài khoản và tiền mặt đang nắm giữ. Chỉ tính tiền VND (còn các khoản vàng, ngoại tệ đang giữ, Linye coi như là khoản đầu tư, không cập nhật ở đây). Bạn cập nhật tên các tài khoản ngân hàng bạn đang có vào cột B.

Nếu bạn cần cần chèn thêm 1 tài khoản ngân hàng, bạn copy 3 dòng trống cuối cùng của phần tài khoản ngân hàng rồi Insert copied Row ngay bên trên, bạn sẽ có thêm 3 dòng trống để điền thêm tài khoản ngân hàng bạn muốn bổ sung. Lưu ý, bạn chỉ nên copy dòng rồi Insert copied Row chứ không dùng Insert bình thường vì bạn cần copy theo nhiều công thức ở trên dòng đó (Xem demo).

Tất cả việc chèn thêm/ xoá đi dòng nội dung theo dõi trong bảng tính này đều làm tương tự như vậy và thao tác trên cả dòng Excel. Trong mỗi phần dữ liệu, Linye đều chừa 01 record trống ở cuối mỗi mục để bạn dễ dàng Copy, Insert thêm ngay phía trên khi cần thiết.

Phần kế tiếp là phần cập nhật thu nhập, chi tiêu (cột A có màu hồng):các bạn tự điền các khoản mục theo dõi, quản lý cho phù hợp với gia đình mình. Ô màu xanh dương là ô nhập dữ liệu, các màu khác là các công thức tổng. Cách thêm và xoá các khoản mục tương tự như huớng dẫn ở trên.

Phần tiếp theo là phần cập nhật các khoản đầu tư, các khoản nợ (cột A có màu xanh dương):
Đối với các khoản mục thu nhập, chi phí như trên, bạn chỉ cần nhập con số dương vào ô dữ liệu. Ví dụ: nhân lương 3 triệu đồng thì nhập số 3000 vào ô thu nhập lương; chi tiền thuê nhà 2 triệu đồng thì nhập số 2000 vào ô Chi phí nhà ở... Còn trong phần này, việc cập nhật phải thể hiện cả số âm và số dương. Số âm là tiền bạn lấy từ trong túi mình bỏ vào các khoản đầu tư, số dương là tiền từ các khoản đầu tư chảy trở lại vào túi mình. Ví dụ bạn bỏ ra 500 triệu mua nhà, bạn nhập con số -500000 vào ô Mua nhà ở. Bạn rút 10 triệu từ tài khoản đầu tư chứng khoán ABC, bạn ghi +10000 vào ô tài khoản CK ABC. Bạn được ngân hàng VCB giải ngân 20 triệu cho vay, bạn ghi +20000 vào ô Vay tiêu dùng VCB. Bạn trả góp nợ ngân hàng EAB 2 triệu, bạn ghi -2000 vào ô Vay EAB. Bạn thấy đó, chỉ có những ô màu xanh dương mới có tác động đến dòng tiền của bạn, còn những ô màu trắng chỉ nhằm mục đích cập nhật thêm các thông tin ngoài lề phục vụ cho việc quản lý riêng của bạn. Đơn vị tính sử dụng là x1000 đồng.
Về các khoản mục lớn trong phần này, Linye chia làm 5 phần, trong đó, 3 phần đầu là phân loại các tài sản đầu tư (theo tiêu chuẩn đã đề cập trong sách "Dạy con làm giàu"), phần thứ 4 là theo dõi các khoản nợ vay. Phần thứ 5 là Linye đề nghị thêm vào cho phù hợp với thực tế trong cuộc sống: Các khoản vay mượn tạm thời. Thực tế, những việc vay mượn tạm thời này thường xuyên xảy ra, nếu không có khoản mục theo dõi riêng sẽ làm dòng tiền của gia đình bị lệch khi cập nhật. Nếu để lẫn vào những phần khác (ghi tăng chi phí, sau đó ghi tăng lai thu nhập hoặc ghi vào khoản mục đầu tư, khoản mục nợ) thì sẽ làm việc tổng kết cuối cùng không chính xác bản chất sự việc.

Cuối cùng là phần các tiêu chí đánh giá hiện trạng tài sản/ nợ (cột A màu xanh lá cây): có lẽ bạn không cần phải điều chỉnh thêm gì về phần này.

Đến đây, bạn đã hoàn thành xong toàn bộ khung sườn của hệ thống quản lý tiền gia đình.

Bước 2: Đánh giá hiện trạng tài sản

Đây là bước cập nhật vào cột Khởi đầu. Nếu bạn bắt đầu cập nhật từ tuần 26/7/2010 - 01/8/2010 thì đây là tình trạng tài chính của gia đình bạn tại thời điểm cuối ngày 25/7/2010. Cách cập nhật như sau:

Bạn nhìn lại tất cả các tài sản, tất cả các khoản nợ của bạn và gia đình (trong phạm vi chi phối của bạn) đang có. Ví dụ bạn đang ở trong ngôi nhà của bạn có giá trị là 500 triệu đồng, đang có tài khoản chứng khoán ABC 50 triệu (bao gồm cả tiền và chứng khoán trong tài khoản do công ty chứng khoán này không có liên kết với ngân hàng của bạn mở tài khoản), tài khoản sàn vàng ABC có giá trị còn lại là 20 triệu, bạn có 1 sổ tiết kiệm 50 triệu, đang giữ 1000 USD tiền mặt (tỷ giá 19.000), đang có góp vốn 10 triệu vào kinh doanh công ty A, Có khoản dư nợ tiêu dùng 30 triệu Ngân hàng VCB, đang có khoản vay tạm của cha mẹ 100 triệu đồng; đang cho Anh Ba mượn tạm 20 triệu, tiền mặt đang giữ là 5 triệu đồng, tiền trong tài khoản A là 3 triệu đồng, thấu chi âm tài khoản B -4 triệu đồng. Bạn cập nhật như sau (toàn bộ nhập vào cột Khởi đầu):

ghi -500000 vào dòng đầu tư Nhà của bạn.
ghi -50000 vào dòng đầu tư Tài khoản chứng khoán ABC
ghi -20000 vào dòng đầu tư Tài khoản sàn vàng ABC
ghi -10000 vào dòng đầu tư Kinh doanh Cty A
ghi -50000 vào dòng Đầu tư Tiết kiệm, ghi thêm 50000 vào dòng màu trắng VND bên dưới
ghi thêm -1000*19 vào dòng Đầu tư Tiết kiệm (công thức trong dòng này bây giờ là -50000-1000*19), ghi thêm 1000 vào dòng màu trắng USD.
ghi + 30000 vào dòng Nợ Ngân hàng VCB
ghi + 100000 vào dòng Vay mượn tạm thời Cha mẹ
ghi -20000 vào dòng Cho Anh Ba vay
ghi + 3000 vào dòng Chuyển vào Tài khoản A
ghi +4000 vào dòng Chuyển ra Tài khoản B
Sau khi cập nhật hết, bạn sẽ thấy dòng tiền mặt tự động cập nhật số -538 triệu đồng.
Do đó, để tiền mặt đúng như số tiền mặt hiện có, bạn cập nhật thêm vào dòng thu nhập thêm 538 triệu đồng + 5 triệu đồng. Linye đề nghị nhập vào dòng Thu nhập khác - Bất ngờ số 543000. Xem hình

Cuối cùng là bạn quyết định phân bổ số tiền mặt đang giữ (3tr TKA - 4000tr TKB + 5000tr tiền mặt = 4tr) cho 3 nguồn ngân sách. Giả sử bạn giữ lại cả 4 triệu cho ngân sách sinh hoạt, ngân sách đầu tư và từ thiện là 0 đồng, bạn gõ số vào các ô màu xanh dương của phần Ngân sách để số dư cuối cùng còn lại đúng số bạn mong muốn .Xem hình.

Như vậy, bạn đã hoàn thành xong công đoạn cập nhật tình trạng tài chính hiện tại.

Bước 3: Cập nhật thu chi hàng tuần

Vào cuối mỗi tuần, bạn cần làm động tác cập nhật các khoản thu chi phát sinh cho từng khoản mục trong tuần. Bạn chỉ quét bảng tính theo hàng dọc, nhớ và gõ lại số tiền thu/chi vào từng khoản mục (ô tô màu xanh dương). Nếu bạn cập nhật đúng và đầy đủ, số dư tiền mặt cũng như số dư của các tài khoản ngân hàng cuối tuần sẽ tự động tính ra đúng số dư thực tế bạn đang giữ. Đây chính là cách để bạn kiểm soát được việc cập nhật của bạn có đúng và đầy đủ hay không.

Ngoài việc cập nhật thu chi trong tuần, mỗi lần có khoản thu, bạn sẽ phải xem xét coi nên phân bổ bao nhiêu cho ngân sách đầu tư, bao nhiêu cho ngân sách từ thiện, số tiền còn lại sẽ tự động tính vào cho ngân sách sinh hoạt . Nguyên tắc cơ bản là không được để ngân sách sinh hoạt bị âm. Điều đó có nghĩa là ngân sách sinh hoạt đã sài hết và sài lấn qua tiền của các ngân sách khác (đầu tư âm thì được ^_^!). Đây chính là điểm mấu chốt của hệ thống để giúp bạn kiểm soát thu chi. Bạn đặt mục tiêu mỗi tháng phải bỏ thêm vào ngân sách đầu tư 1 số tiền cụ thể và duy trì thực hiện. Đây chính là khoản tiền bạn tiết kiệm từ thu nhập hiện tại để phục vụ cho các mục tiêu đầu tư phát triển tài sản trong tương lai. Bạn phải kiềm chế mức độ chi tiêu của mình trong phạm vi số tiền còn lại để đảm bảo ngân sách sinh hoạt không bị âm. Nếu ngân sách sinh hoạt liên tục bị âm, bạn cần phải đánh giá lại mục tiêu tiết kiệm của mình liệu có quá sức so với thu nhập hay là bạn đã chi tiêu quá nhiều để có những cân nhắc, điều chỉnh phương án thực hiện. Ngân sách từ thiện thì Linye không muốn nói nhiều, đó là tuỳ lòng hảo tâm của bạn, nhưng bạn cũng nên có 1 mức mục tiêu cụ thể bỏ vào ngân sách này hàng tháng và có kế hoạch chi tiêu nguồn ngân sách này hợp lý.

Để tiếp tục cập nhật cho tuần sau, bạn đánh dấu và copy chọn cả cột dữ liệu của tuần đang cập nhật rồi paste sang cột kế tiếp. Nhớ xoá đi các dữ liệu đã cập nhật trong tuần này (ô màu xanh dương). Sau đó tiếp tục cập nhật các số liệu trong tuần sau.

Bước 4: Cập nhật, đánh giá tình trạng tài sản cuối kỳ báo cáo (trường hợp này là cuối quý)

Vào cuối tuần cuối quý, sau khi cập nhật xong các dữ liệu thu chi trong tuần, bạn có thể xem kết quả tổng kết các khoản chi tiêu của gia đình trong cả quý tại Khối 2 (có đồ thị). Ở 1-2 quý đầu tiên có vẻ đồ thị chưa có tác dụng nhiều, nhưng sau đó, bạn sẽ có thể hình dung rõ bức tranh thu nhập, chi tiêu của gia đình bạn tiến triển theo thời gian.

Một công việc quan trọng vào thời điểm cuối quý là bạn ngồi đánh giá lại tình hình thực hiện các khoản đầu tư, kết quả tích luỹ tài sản của gia đình trong quý là bao nhiêu, tăng hay giảm... Bạn kéo bảng tính đến xem khu vực Khối 3. Tại đây, bạn chỉ quan tâm các khoản mục về đầu tư, nợ (cột A có màu xanh dương) và khoản mục số dư ngân sách đầu tư.

Công thức chung tính tổng giá trị tài sản của bạn vào thời điểm này là
SỐ DƯ NGÂN SÁCH ĐẦU TƯ + TỔNG GIÁ TRỊ CÁC KHOẢN ĐẦU TƯ + TỔNG GIÁ TRỊ CÁC KHOẢN NỢ (số âm) + TỔNG GIÁ TRỊ RÒNG CỦA CÁC KHOẢN VAY MƯỢN TẠM THỜI (có thể âm hoặc dương)

Số dư ngân sách đầu tư sẽ được tự động lấy từ dữ liệu bạn đã cập nhật
Giá trị các khoản đầu tư là do bạn tự đánh giá vào thời điểm cập nhật. Lưu ý, bạn nên cập nhật trên nguyên tắc thận trọng, đừng thổi phồng giá trị các khoản đầu tư mình đang có. Điều này sẽ làm bạn đánh giá sai lệch tình trạng tài chính hiện tại. Đặc biệt là các khoản đầu tư bất động sản, chỉ nên giữ giá trị cập nhật là giá mua ban đầu, chỉ ghi nhận lãi khi bạn thực sự bán được bất động sản đó. Lưu ý, cập nhật vào các ô màu xanh dương.
Giá trị các khoản nợ: bạn ghi lại số dư nợ thực tế hiện tại của từng khoản vay (không phải là số tiền bạn vay trừ cho số tiền bạn đã trả vì trong đó còn có lãi vay).
Giá trị ròng của các khoản vay mượn tạm thời: bạn chỉ cần lấy đúng giá trị hiện tại bạn đang vay/ cho vay cập nhật vào. Nó sẽ bằng đúng với con số Tổng (cột C) và đảo dấu, vì khi bạn mượn tiền (ghi số dương để tăng tiền của bạn lúc cập nhật hàng tuần) thi có nghĩa là bạn đang nợ khoản tiền đó (ghi âm) và ngược lại.

Sau khi cập nhật xong, bạn có thể xem kết quả tổng kết tình hình tài chính của gia đình, gồm:
+ Tổng giá trị tài sản (tính như công thức trên)
+ Tổng giá trị đầu tư (bằng tổng của 3 khoản đầu tư ất động sản, chứng khoán và kinh doanh). Bạn có thể đầu tư ít hoặc nhiều hơn tổng tài sản của mình.
+ Tổng các nợ của bạn: bằng tổng số tiền bạn nợ vay ngân hàng + số tiền vay mượn tạm thời + số dự ngân sách đầu tư. Bạn có thể nợ ngân hàng 1 con số lớn, nhưng bạn đang giữ tiền mặt tại ngân sách đầu tư lớn và cho bạn bè vay mượn tạm thời nhiều nên con số nợ cuối cùng tổng kết có thể nhỏ. Tuy nhiên, đây là lúc bạn cần coi lại hiệu quả sử dụng tiền của mình và nên tìm cách trả bớt nợ để giảm áp lực lãi vay.

Tiếp theo là phần đánh giá tài sản tích luỹ trong kỳ. Đây là câu hỏi quan tâm nhất của bạn khi quản lý tiền bạn. Sau những nổ lực của gia đình, trong quý vừa rồi, gia đình đã tích luỹ được bao nhiêu tài sản? CÔng thức như sau:
TỔNG TÀI SẢN TÍCH LUỸ TRONG KỲ = TỔNG SỐ TIỀN TIẾT KIỆM ĐƯỢC TỪ THU NHẬP CHUYỂN VÀO NGÂN SÁCH ĐẦU TƯ + TỔNG SỐ LÃI/LỖ TỪ HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ TRONG QUÝ (trong đây bao gồm cả các khoản lãi vay do vay nợ)

Tổng số tiền tiết kiệm thì chỉ cần SUM toàn bộ các khoản đã nộp vào Ngân sách đầu tư trong quý.
Lãi lỗ các hạng mục đầu tư tính theo công thức sau:
LÃI/LỖ = GIÁ TRỊ TÀI SẢN/NỢ CUỐI KỲ - GIÁ TRỊ TÀI SẢN/NỢ ĐẦU KỲ (chính là cuối kỳ trước) + DÒNG TIỀN RÒNG CỦA HẠNG MỤC ĐẦU TƯ/NỢ TRONG KỲ (chính là SUM các khoản thu chi phát sinh của hạng mục đầu tư đó trong quý)

Công thức trên đã được tạo sẳn trong bảng tính, bạn chỉ cần copy và paste vào ngay bên dưới hạng mục đầu tư/nợ cần tính lãi/lỗ để xem chi tiết cho từng khoản mục.

Tương tự, để cập nhật cho quý tiếp theo, bạn chỉ cần copy toàn bộ cột của quý hiện tại và paste các công thức vào cột kế bên. Linye không tạo sẳn từ trước vì để cho file nhẹ. Nếu số cột trong Khối gần cập nhật hết, bạn tự insert thêm để mở rộng bảng tính (đánh dấu chuột vào cột cuối cùng của khối để insert). Để thuận tiện, mình sử dụng file excel 2003. Tuy nhiên, excel 2003 bị khống chế số cột tối đa. Vì vậy, khi bạn cập nhật nhiều và đạt đến mức độ tối đa về số cột của Excel, bạn có thể mở 1 file mới làm lại từ đầu hoặc chuyển sang sài Excel 2007 (không còn bị khống chế nữa).

Cuối cùng, khi sử dụng, bạn clcik vào ô B2, chọn Filter Non-blank để giấu những dòng không cần thiết (các dòng trống dùng để copy, insert copied row khi bạn thiết lập hệ thống). Bảng tính của bạn sẽ trông đẹp mắt hơn.

Nếu có gì thắc mắc, xin để lại comments bên dưới, mình sẽ cố gắng giải đáp cho các bạn.

Tài sản, tiêu sản và 3 ống heo của "Rich Dad-Poor Dad"

2010-07-13T16:29:00.007+07:00

Trước khi bắt tay vào công việc "quản lý tiền", Linye muốn nhắc lại một số quan niệm cơ bản ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến hoạt động chi tiêu và cách thức quản lý tiền bạc của bạn. Đó là các khái niệm về tài sản, tiêu sản và triết lý 3 ống heo giữ tiền mà Robert Kiyosaki đã đề cập trong loạt sách "Rich Dad - Poor Dad" (đã được xuất bản tại Việt Nam với tựa đề "Dạy con làm giàu").

Đồ thị bên cạnh mô tả dòng tiền của bạn. Bạn dùng nguồn thu nhập để trang trải cho các khoản phi phí của mình. Lượng tiền còn dư lại (nếu có), bạn sẽ làm gì? Mua tài sản hay tiêu sản?

Tài sản: là những thứ sẽ làm tăng cột thu nhập của bạn. Ví dụ như các chứng khoán sinh lãi, các bất động sản cho thuê, các hàng hoá kinh doanh có lời.

Tiêu sản: là những thứ chỉ làm tăng cột chi phí cho bạn. Ví dụ như các khoản vay nợ tín dụng để tiêu sài, các thiết bị tiêu tốn năng lượng chỉ nhằm mục đích giải trí như xe hơi, điện thoại di động đắt tiền, thẻ hội viên câu lạc bộ golf...

Như vậy, khi bạn dùng khoản tiền dôi ra của mình để mua tài sản, tài sản đó sẽ mang thêm thu nhập cho bạn -> bạn trở nên giàu có hơn. Còn khi bạn dùng khoản tiền dôi ra của mình để mua tiêu sản, bạn sẽ chỉ làm phát sinh thêm các chi phí cho mình -> tài chính của bạn sẽ bị eo hẹp hơn. Vì vậy, nếu như bạn muốn nhanh chóng đạt đến sự tự do tài chính, hãy luôn ghi nhớ điều này khi quản lý tiền của bạn: "Hãy mua thật nhiều tài sản, đừng mua tiêu sản!"

Không nói ra, chắc bạn cũng thấy trước kết quả của lời khuyên này cũng giống như lời khuyên "Hút thuốc lá có hại cho sức khoẻ!". Biết hút thuốc là có hại, nhưng ta vẫn không bỏ được. Biết mua tiêu sản là không tốt cho sức khoẻ tài chính, nhưng ta vẫn cứ thích mua. Theo Linye, Bạn cũng không cần quá khắt khe với bản thân để rồi bỏ qua toàn bộ những thứ "quyến rũ" khác trong cuộc sống. Bạn chỉ đừng nên quá say mê tiêu sản mà bỏ quên đi nhiệm vụ xây dựng cột tài sản của mình. Bạn có thể có tiêu sản, nhưng trước hết, hãy tạo ra tài sản và dùng thu nhập từ tài sản đó để mua tiêu sản bạn thích. Đây chính là phần thưởng mà bạn xứng đáng được nhận sau những nỗ lực xây dựng cột tài sản của bạn.

Để có thể kiểm soát tốt dòng tiền, giúp bạn phân bổ, cân đối hợp lý thu nhập cho các khoản chi tiêu sinh hoạt, đầu tư hiện tại, không bị quá sa đà về 1 thái cực nào đó làm hỏng đi ý nghĩa của cuộc sống tươi đẹp này, Robert Kiyosaki đã giới thiệu mô hình 3 ống heo giữ tiền để phân chia ngân sách tài chính của bạn thành 3 phần cho 3 mục đich khác nhau trong cuộc sống. Đó là chú heo sinh hoạt, heo đầu tư và heo từ thiện đại diện cho 3 nguồn ngân sách sinh hoạt, ngân sách đầu tư và ngân sách từ thiện của bạn. Ý nghĩa của mô hình này là khi phát sinh thu nhập, bạn nên chia khoản thu nhập này thành 3 phần để nộp vào 3 ống heo nói trên. Tỷ trọng phân bổ cho từng ngân sách là tuỳ thuộc vào tình hình tài chính hiện tại và mục tiêu tài chính tương lai của mỗi cá nhân.

Ngân sách sinh hoạt là khoản tiền dùng cho các mục đích chi tiêu cho sinh hoạt cá nhân, gia đình, kể cả các việc mua các tiêu sản. Ngân sách đầu tư là khoản tiền dùng đầu tư vào các tài sản sinh lợi nhằm mục tiêu gia tăng thu nhập trong tương lai. Ngân sách từ thiện là khoản tiền bạn dùng để làm từ thiện :)). Dẫu biết kiếm tiền thật vất vả, nhưng hãy nghĩ là mình vẫn còn may mắn hơn nhiều số phận bất hạnh trong đời là vẫn còn có thể vất vả để kiếm tiền và kiếm được tiền. Hãy dành một phần thu nhập để đáp lại sự may mắn đó và góp phần giúp đời tươi đẹp hơn.

Có lẽ đến đây, bạn đã có thể hình dung được mô hình quản lý tiền cho bản thân mình rồi. Chia nguồn thu nhập của mình thành 3 phần. Một phần dành cho chi tiêu, hưởng thụ cuộc sống hiện tại, một phần dành cho đầu tư, mua sắm các tài sản nhằm tạo thêm thu nhập trong tương lai và một phần còn lại để "lại quả" cho đời. Có thể bạn dùng nhiều loại phần mềm, công cụ quản lý khác nhau để kiểm soát dòng tiền, nhưng triết lý quản lý chỉ có một để giúp bạn phát triển bền vững.

Linye

Tài chính cá nhân là gì? Tại sao bạn cần phải quản lý tốt dòng tiền?

2010-07-09T09:07:00.016+07:00

Không khác gì doanh nghiệp, mỗi cá nhân, gia đình cũng giống như một chủ thể kinh tế, cũng có thu nhập, chi tiêu, đầu tư... cũng có các mục tiêu trong ngắn hạn, trung hạn, dài hạn, cũng phải đối mặt với những rủi ro trong cuộc sống. Trong khi doanh nghiệp lúc nào cũng có hệ thống sổ sách kế toán ghi chép, thống kê và các công cụ quản trị về mặt tài chính doanh nghiệp để đảm bảo hiệu quả hoạt động thì ít có cá nhân, gia đình có điều kiện, kinh nghiệm hoặc ít nhất là hiểu biết về quản lý tài chính cá nhân để kiểm soát tình hình tài chính của bản thân, gia đình.

Theo wikipedia, tài chính cá nhân là ứng dụng những nguyên tắc tài chính vào những quyết định về tiền bạc của một cá thể hoặc một gia đình. Nó chỉ ra phương thức để những cá thể/ gia đình đó hoạch định ngân sách, tiết kiệm, kiếm tiền và tiêu tiền theo thời gian, có tính toán đến những rủi ro về tài chính và những kế hoạch trong cuộc sống tương lai. Nói nôm na là những hoạt động có liên quan đến tiền của bạn để giúp bạn đạt được các mục tiêu mong ước tương lai.

Nếu bạn search từ "Quản lý tài chính cá nhân" trên mạng internet, bạn sẽ nhận được một loạt bài viết về các bí quyết để cải thiện tài chính cá nhân như hãy tiết kiệm, cắt giảm chi tiêu, hãy quản lý tiền bạc, hãy lên kế hoạch ngân sách, trả bớt nợ... Vâng, đó là những lời khuyên phổ biến khi bàn về tài chính cá nhân nhưng cũng rất chung dung. Thông thường, khi bốc đồng, nhiều người thường ngay lập tức lên ngay một loạt các kế hoạch về tài chính cho bản thân để rồi dần chìm vào quên lãng do không biết bắt đầu từ đâu hay không đánh giá được sự biến chuyển để có hành động điều chỉnh cho phù hợp. Vấn đề ở đây là làm sao bạn có thể đưa ra các hành động cụ thể nếu như bạn không biết tình trạng tài chính hiện thời của mình như thế nào? thu nhập hàng tháng của mình bao nhiêu? từ những nguồn nào? chi tiêu ra sao? nhiều hay ít? giá trị các khoản đầu tư hiện nắm giữ? lãi hay lỗ?... Do đó, trước khi bắt đầu có những kế hoạch tài chính cho riêng mình, bạn cần phải thiết lập hệ thống ghi chép, thống kê các hoạt động tài chính của bản thân để có thể sử dụng cho các mục đích phân tích, đánh giá và hỗ trợ ra quyết định.

Có thể bạn không am tường gì về lĩnh vực kế toán hoặc từ nhỏ bạn đã chán ghét những con số thống kê, nhưng nếu bạn thực sự quan tâm đến "tiền" của mình, bạn sẽ thực sự cảm thấy thú vị khi làm việc với các con số xuất hiện trong chính cuộc đời thực của mình. Hãy bắt đầu ghi chép lại các khoản thu chi của bản thân, gia đình để có thể đánh giá được tình trạng tài chính hiện thời của bạn và liên tục cập nhật để đánh giá được tiến triển dòng tiền của bạn theo thời gian, từ đó kịp thời có những hành động phù hợp để đạt các mục tiêu tài chính tương lai.

Linye

Lợi ích khi kinh doanh tại nhà

2009-07-09T08:37:00.007+07:00

Ý tưởng kinh doanh tại nhà có thể rơi vào một trong hai loại sau:

Khởi sự kinh doanh tại nhà và không có ý định dời đi. Nhiều người bắt đầu kinh doanh tại nhà vì đây là lựa chọn dễ dàng, tiện lợi và tiết kiệm. Và vì những lý do này, họ không muốn dời đi.
Khởi sự kinh doanh tại nhà với dự tính sẽ dời ra ngoài khi đủ khả năng. Những tay này hiểu rằng trong giai đoạn đầu khởi nghiệp, tiền là yếu tố then chốt và việc kinh doanh tại nhà giúp họ có điều kiện tập trung vốn vào kinh doanh thay vì phải gánh các khoản chi phí thuê nhà đắt đỏ.

Và có lẽ không cần phải nói, có rất nhiều công ty thành công ngày nay bắt đầu từ việc kinh doanh tại nhà như Disney, Amazon.com, Microsoft, Xerox, L.L. Bean, Apple… Bằng cách tận dụng hiệu quả các nguồn lực tại nhà, các công ty này đã tiết kiệm được một khoản kha khá tiền để tập trung được vốn cho việc kinh doanh trong thời gian đầu. Đây là mô hình khá lý tưởng cho các nhà doanh nghiệp tương lai áp dụng bởi vì một trong những thuận lợi khi kinh doanh tại nhà là nó sẽ giảm chi phí overhead của doanh nghiệp. Điều này tạo điều kiện thuận lợi khi bắt đầu kinh doanh và nâng cao khả năng thành công của doanh nghiệp.

Có thể bạn không mơ ước trở thành tỷ phú mà chỉ mong muốn được kinh doanh tại nhà để được gần gũi gia đình nhiều hơn. Đây cũng không phải là ý tưởng tồi để áp dụng mô hình này. Bạn là ông chủ và bạn có thể làm bất cứ việc gì mình muốn cũng là một trong những điểm thú vị để bắt đầu khởi sự kinh doanh tại nhà.

Những rủi ro khi làm việc tại nhà:

Làm việc tại nhà, dù muốn hay không thì đây cũng không phải luôn là việc dễ dàng. Có 3 vấn đề thường mắc phải khi làm việc tại nhà:

Dễ dàng bị xao lãng: Khi làm việc tại nhà, nếu bạn muốn đi ngủ, bạn cứ lăn ra ngủ. Nếu muốn làm việc trong bộ đồ Pijama, bạn cứ tự nhiên. Sau một thời gian, Bạn có thể nhận thấy rằng mình dành quá nhiều thời gian để xem tivi hoặc lê la vô nhà bếp thường xuyên. Bạn dễ dàng sinh ra lười biếng nếu bạn làm việc một mình tại nhà. Ngược lại, nếu bạn là người nghiện việc, bạn sẽ thấy rằng mình làm việc suốt ngày và đêm, không còn một chút thời gian cho sinh hoạt cá nhân. Lời khuyên là nếu bạn muốn làm việc tại nhà, bạn cần phải có ý thức tự kỷ luật cao.
Dễ cảm thấy đơn độc: Bạn sẽ có cảm giác bị cô lập khi làm việc tại nhà. Khi làm việc tại công ty, bạn có đồng nghiệp, bạn bè cùng trao đổi ý tưởng, bàn luận. Nhưng khi làm việc tại nhà, ít nhất là trong thời gian đầu bạn chỉ có một mình. Giải pháp là bạn nên có kế hoạch gặp gỡ và ra ngoài ăn trưa với đối tác để tạo sự cân bằng. Ngược lại, thay vì có cảm giác cô độc, bạn lại mắc phải tình trạng bị mất đi sự riêng tư khi làm việc tại nhà. Bạn bè, bà con, con cái, khách, hàng xóm … của bạn ghé nhà đều đi ngang chỗ làm việc của bạn. Có một văn phòng làm việc riêng trong nhà là cách tốt nhất để bạn có thể làm việc hiệu quả. Ngoài ra, bạn nên dán thời gian làm việc của bạn lên cửa văn phòng để người ngoài có thể nhận thấy sự nghiêm túc của bạn và tránh làm phiền bạn trong thời gian làm việc.
Công việc của bạn không được người khác coi trọng: Trước đây, làm việc tại nhà thường không được người khác coi trọng. Người khác thường đánh giá cao khi bạn mặc comple, đến công sở làm việc tại những văn phòng “bình thường” chứ không phải lúi húi làm việc trong nhà. Ngày nay, việc kinh doanh tại nhà ngày càng nhiều và dần được xã hội hiểu và chấp nhận.

Những thuận lợi khi làm việc tại nhà:

Không chỉ bạn tiết kiệm được chi phí thuê nhà và các chi phí overhead khác liên quan, bạn còn tiết kiệm được chi phí đi lại, ít phải chi tiêu cho các quần áo công sở đắt tiền, … Từ đó nâng cao hiệu quả lợi nhuận.
Làm việc tại nhà giúp bạn vui vẽ và thoải mái hơn. Có nghiên cứu cho thấy rằng những người làm việc tại nhà ăn uống ngon hơn, có nhiều thời gian rảnh, tập thể dục đều đặn hơn, ít bị stress và hạnh phúc hơn.
Làm việc tại nhà giúp bạn có điều kiện gần gũi với gia đình hơn. Bạn có thể tự đặt ra lịch làm việc phù hợp với lịch của vợ/chồng và con bạn để có nhiều thời gian bên nhau hơn.

Thiết lập văn phòng của bạn tại nhà

Để việc kinh doanh tại nhà thực sự phát huy tác dụng của nó, bạn cần phải thiết lập văn phòng của bạn trong nhà đúng và phù hợp vì bạn sẽ phải dành phần lớn thời gian tại khu vực này. Bạn nên trang trí và sắp xếp sao cho phù hợp với cá tính của bạn.

Sau đây là một số checklist khi bạn thiết lập văn phòng tại nhà:

Yêu cầu về khoảng không gian trong văn phòng

+========+

Khu vực làm việc: giữ ở mức tối thiểu. Bạn chỉ cần diện tích đủ cho 1 bàn làm việc, 1 ghế, máy tính và các thiết bị khác.
Kho chứa: bạn cần 1 tủ lưu hồ sơ và diện tích để chứa các thùng/hộp và những hàng hóa lưu kho khác.
Sách: bạn cần dành một phần diện tích cho kệ sách của bạn.
Phòng họp: bạn cần khoảng không để tiếp khách hàng hoặc làm việc với đối tác. Phòng khách trong nhà thường là lựa chọn tốt.
Khác: ngoài ra, bạn có thể sẽ cần chỗ cho nhân viên, khoảng không để lưu những hàng hóa đặc biệt, thiết bị sản xuất, phòng chờ cho khách hàng, …

Yêu cầu về cơ sở hạ tầng
+========+

Hệ thống điện: Nếu công ty bạn có những thiết bị tiêu thụ điện năng lớn thì nên đi đường dây và có cầu dao riêng. Nếu bạn có thiết bị sử dụng điện 3 pha thì nên kiểm tra xem khu vực của mình có thể xin điện 3 pha hay không…
Line điện thoại: Bạn nên tách biệt line điện thoại của gia đình và của công ty vì những lý do sau: bạn không muốn khách hàng của bạn phải nhờ con gái 10 tuổi của mình chuyển điện thoại hoặc ngược lại, bạn phải chyển điện thoại cho người trong gia đình. Ngoài ra để phục vụ kinh doanh, bạn thường cần thêm 01 line cho máy Fax. Do đó, bạn nên có ít nhất 3 line điện thoại trong nhà 1 cho gia đình, 1 cho công ty và 1 cho máy Fax. Lưu ý là ổ cắm dây diện thoại nên bố trí gần ổ điện để sử dụng cho các thiết bị cần cả 2 thứ, tránh đi dây loằng ngoằng.
Internet: tất nhiên, trong thời đại này, công ty của bạn nên kết nối Internet để phục vụ công việc tốt hơn. Bạn nên dùng line ADSL thay vi dùng Dial-up.
Ánh sáng: cố gắng thiết kế sao cho văn phòng của bạn có càng nhiều ánh sáng tự nhiên càng tốt. Phối hợp các đèn gắn trên trần nhà với các đèn để bàn để đảm bảo ánh sáng cho bạn làm việc.

Yêu cầu về phương tiện thiết bị
+========+

Bàn làm việc: Bạn cần một bàn làm việc đủ lớn phù hợp với công việc của bạn. Nhưng lưu ý là nếu bàn quá lớn thì sẽ choáng diện tích phòng làm việc. Thật ra, không phải một bàn làm việc lớn là tốt, có nhiều loại máy tính để bàn nhỏ gọn phù hợp nếu bàn sử dụng bàn làm việc nhỏ.
Ghế: thường thì ghế quan trọng hơn bàn làm việc nhiều. Nếu bạn phải ngồi thường xuyên, bạn nên sắm một cái ghế thật tốt phù hợp để ngồi làm việc thoải mái.
Máy tính: Đừng nên keo kiệt về khoản này. Một máy tính cấu hình thấp sẽ nhanh chóng bị lỗi thời và có thể không đáp ứng được công việc trong tương lai gần. Trang bị máy laptop sẽ choáng ít diện tích bàn làm việc và có thể di động.
Máy photocopy/ máy in/ máy scan/ máy Fax: ngày nay, ta dễ dàng tậu được một thiết bị với đầy đủ các tính năng trên với chi phí chấp nhận được.
Hai đường dây điện thoại: Tốt hơn hết là bạn nên có 2 lines điện thoại có hiện số để phục vụ kinh doanh để bạn có thể biết được ai đang gọi cho bạn khi 1 line đang bận.
Dịch vụ trả lời tự động: Dịch vụ trả lời tự động thường không rẻ. Tuy nhiên, nếu bạn cần tạo dựng ấn tượng chuyên nghiệp cho doanh nghiệp mình thì có thể chấp nhận được.
Tủ lưu hồ sơ: bạn có thể tiết kiệm ở đây. Mua đồ second hand.
Kệ sách: Cũng vậy, bạn có thể mua đồ second hand để tiết kiệm chi phí.
Điện thoại di động: Tùy bạn. Khách hàng không quan tâm bạn sử dụng điện thoại nào để làm việc.

Khởi sự kinh doanh tại nhà là một quyết định tuyệt vời. Nhờ giảm thiểu chi phí overhead, bạn đã nâng cao cơ hội thành công của doanh nghiệp. Điều quan trọng là bạn phải làm việc trong công ty “tại nhà” giống như những công ty “bình thường” khác. Khi bạn làm việc chuyên nghiệp, bất cứ văn phòng của bạn ở đâu, bạn cũng sẽ thành công.

Linye dịch và biên soạn từ “The Bussiness Start Up Kit” của tác giả Steven D.Strauss và các tài liệu khác.

Soạn thảo bản kế hoạch kinh doanh

2009-07-07T16:51:00.001+07:00

Sau khi xem xét kỹ lưỡng việc kinh doanh, bạn cần phải đặt bút viết lại những ý tưởng của mình ra giấy. Đó là việc soạn thảo Kế hoạch kinh doanh, tài liệu đầu tiên trình bày, giải thích chi tiết kế hoạch phát triển kinh doanh của bạn. Nếu bạn nghĩ kế hoạch kinh doanh chỉ là một công việc giấy tờ để đối phó thì bạn nên suy nghĩ lại. Việc lập kế hoạch kinh doanh là rất quan trọng vì 2 lý do sau:

1. Việc chuẩn bị bản kế hoạch kinh doanh buộc bạn phải suy nghĩ về mọi khía cạnh của việc kinh doanh. Công việc này đòi hỏi bạn phải có một cái nhìn khách quan, thận trọng và không cảm tính về toàn bộ công việc kinh doanh của mình. Nó giúp bạn thấy trước những thử thách, rủi ro có thể xảy đến trước khi trở nên quá muộn, do vậy bạn có thể tìm giải pháp để giải quyết hoặc ngăn ngừa trước khi xảy ra. Nói một cách khác, bản kế hoạch kinh doanh có thể ngăn ngừa bạn không đầu tư vào một dự án kinh doanh mà khả năng thất bại là quá rõ. Ngoài ra, nếu bạn cần phải huy động vốn từ bên ngoài thì bản kế hoạch kinh doanh là tài liệu mà nhà đầu tư, người cho vay sẽ yêu cầu được xem trước tiên.

2. Bản kế hoạch kinh doanh là một công cụ điều hành kinh doanh hữu ích. Khi việc kinh doanh tiến triển, bản kế hoạch kinh doanh sẽ được dùng để đánh giá hiệu quả kinh doanh có như dự định ban đầu hay không, làm cơ sở giúp bạn điều chỉnh việc kinh doanh của mình.

Sau đây là một số tài liệu hữu ích để hỗ trợ lập kế hoạch kinh doanh.

Mình rất mong nhận được ý kiến chia sẻ kinh nghiệm thực tế của các bạn khi lập kế hoạch kinh doanh để bài viết được hoàn thiện hơn.

Lựa chọn lĩnh vực kinh doanh phù hợp

2007-03-20T16:33:00.004+07:00

Rất hiếm khi tất cả các các điều kiện đều thuận lợi để bạn để bạn bắt đầu công việc kinh doanh như mơ ước. Thường thì kinh phí eo hẹp, thời điểm không thích hợp, vợ bạn đang mang thai hoặc những lý do tương tự khác ngăn cản bạn lựa chọn công việc kinh doanh phù hợp với mình. Hãy xem việc lựa chọn này là một cơ hội quý báu hiếm hoi và hãy lựa chọn cẩn thận.

Có nhiều cách để bạn lựa chọn lĩnh vực kinh doanh. Một số người chọn lĩnh vực mà họ am tường, và đây thường là ý tưởng tốt. Một số khác thì lựa chọn lĩnh vực có thể mang lại lợi nhuận cao, và đây cũng không phải là ý tưởng tồi. Tuy nhiên, có một số lại lựa chọn lĩnh vực đang là thời thượng, rất tiếc đây lại không phải là ý tưởng hay. Một vài năm trước đây, bạn có thể quan tâm đến việc kinh doanh qua mạng. Hiện nay, đây vẫn không phải là ý tưởng tồi,nhưng chắc chắn là việc kiếm tiền qua không gian ảo này không còn dễ dàng như trước nữa. Vấn đề với ý tưởng chọn lĩnh vực thời thượng là trào lưu sẽ tan, và việc bắt đầu kinh doanh theo trào lưu rất có khả năng là công thức dấn đến thất bại.

Thay vào đó, bạn nên tập trung trả lời năm câu hỏi sau. Những đáp án chắc chắn sẽ hữu ích hơn bất kỳ danh sách ngành nghề thời thượng nào mà bạn tìm được.

Có việc gì tôi am tường và thích làm hay không? Vì trong cuộc sống, ta có xu hướng làm tốt và thành công khi làm công việc mình thực sự yêu thích. Bill Gate khởi sự Microsoft vì ông thích làm việc với máy tính. Hãy làm những việc bạn yêu thích, tiền và lợi nhuận sẽ theo sau.
Có thị trường cho lĩnh vực kinh doanh này hay không? Thử xét một ví dụ là bạn thích làm vườn. Thật khó để tìm được một loại hình kinh doanh nào có liên quan đến ý thích này. Bạn thử nghĩ xem ý tưởng kinh doanh sẽ như thế nào nếu món hàng bạn yêu thích của bạn là một thổ sản nào đó mà không mấy ai ưa thích? Bạn không thể kinh doanh nếu không có ai sẵn sàng trả tiền cho sản phẩm dịch vụ bạn cung cấp. Vì vậy, bạn cần phải thực tế.
Liệu tôi có đủ tiền để bắt đầu loại hình kinh doanh này hay không? Có một số loại hình kinh doanh không mấy tốn kém để bạn bắt đầu, một ví dụ dễ thấy nhất là kinh doanh tại nhà. Tuy nhiên, cũng có một số lĩnh vực khá tốn kém như ngành ngân hàng, kinh doanh nhượng quyền... Vì vậy, ngoài việc phải lựa chọn loại hình kinh doanh yêu thích, có thị trường tiêu thụ, bạn còn cần phải đảm bảo rằng loại hình kinh doanh bạn lựa chọn phải nằm trong phạm vi năng lực của mình để bắt đầu.
Cái gì tạo nên sự khác biệt cho công ty của tôi? Công ty bạn phải tạo ra điểm khác biệt nếu bạn muốn thu hút khách hàng. Tại sao khách hàng lại chọn mua từ công ty của bạn mà không phải là ở bất kỳ một nơi nào khác? Bạn cần phải cung cấp với chất lượng tốt hơn, giá rẻ hơn, vị trí thuận lợi hơn, phục vụ tốt hơn, một sản phẩm riêng biệt... một điều gì đó làm sản phẩm của bạn có thể trụ được trên thị trường.
Tôi có thể tạo ra lợi nhuận? Dù bạn kinh doanh ở loại hình nào, dù bạn cung cấp sản phẩm hay dịch vụ gì, bạn đều cần phải bán nó với giá đủ cao để kiếm lời, nhưng phải đủ thấp để khách hàng chấp nhận mua nó. Đặt ra mức giá không phải là việc dễ dàng. Tại sao nhiều cửa hàng lớn bị thất bại trong kinh doanh? Vì ở đây, các khoản chi phí gián tiếp thường quá cao, dù các điều kiện khác đều tuyệt vời. Do đó, trước khi bắt đầu kinh doanh, bạn cần phải va chạm với các con số.

Dù tất cả các điểm trên đều quan trọng, nhưng chúng cần phải chỉ về một hướng, đó là sự đam mê của bạn. Như bạn biết, làm việc với niềm đam mê là điều thú vị nhất trong đời. Điều này càng quan trọng khi bạn lựa chọn loại hình kinh doanh. Việc kinh doanh cũng như đứa con của bạn. Bạn sẽ yêu quý nó, chăm sóc, nuôi nấng và luôn nghĩ về nó. Bạn sẽ phải mất nhiều giờ cho nó, làm việc với mỗi ngày và hy vọng là trong nhiều năm. Nếu bạn không thật sự yêu thích và đam mê, làm việc vất vả vì nó sẽ rất khó khăn.

Linye dịch và biên soạn từ “The Bussiness Start Up Kit” của tác giả Steven D.Strauss và các tài liệu khác.

Các bước bắt đầu kinh doanh

2007-03-19T16:21:00.005+07:00

Một khi bạn xác định đã mình đã đủ điều kiện để khởi sự kinh doanh bất chấp các rủi ro, một câu hỏi tiếp theo là “Công việc tiếp theo là gì?” Nhiều người thường rất háo hức về ý tưởng bắt đầu công việc kinh doanh của mình, nhưng lại bị sa lầy khi đối đầu với thực tế là phải làm như thế nào. Thật may mắn là dù bạn quyết định bắt đầu với loại hình kinh doanh nào thì những bước cơ bản đều giống nhau. Những loại hình kinh doanh khác nhau tuy có một số khác biệt, nhưng nói chung, hầu hết các loại hình kinh doanh đều theo các bước sau:

Bước 1: Đánh giá bản thân

Bạn cần phải rà soát lại bạn thân và vị trí hiện tại của mình để tìm ra loại hình kinh doanh nào là phù hợp. Tại sao bạn muốn bắt đầu kinh doanh? Có phải vì tiền bạc, sự tự do, tính năng động hay vì một lý do nào khác? Bạn phải xem xét những thứ gì? Bạn cần phải có những kỹ năng gì? Lĩnh vực công nghiệp nào bạn am hiểu nhiều nhất? Bạn thích cung cấp sản phẩm hay dịch vụ? Bạn thích làm gì? Mức vốn mà bạn sẵn sàng chấp nhận rủi ro là bao nhiêu? Bạn sẽ làm toàn thời gian hay là bán thời gian? Bạn có thuê nhân viên hay không? Trả lời các loại câu hỏi này sẽ giúp bạn thu hẹp phạm vi để tập trung lựa chọn loại hình kinh doanh phù hợp với mình.

Bước 2: Phân tích đánh giá lĩnh vực kinh doanh

Khi bạn quyết định lựa chọn được một loại hình kinh doanh phù hợp với mục tiêu và sở thích của mình, bạn sẽ cần phải phân tích đánh giá lại ý tưởng của mình. Ai sẽ mua sản phẩm, dịch vụ của bạn? Ai sẽ là đối thủ cạnh tranh?

Bước 3: Phát thảo kế hoạch kinh doanh

Nếu bạn cần nguồn tài chính bên ngoài, bạn sẽ phải cần có một bản kế hoạch kinh doanh. Nhưng ngay cả khi bạn chỉ sử dụng vốn của mình, có bản kế hoạch kinh doanh cũng sẽ giúp bạn rất nhiều trong việc xác định được số tiền bạn cần để kinh doanh, những công việc cần phải thực hiện...

Bước 4: Xem xét tính pháp lý

Về mặt pháp lý thì bạn có thể lựa chọn một vài hình thức tổ chức kinh doanh như sau: công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh, công ty cổ phần và doanh nghiệp tư nhân. Bạn có thể tham khảo thêm về Luật doanh nghiệp và các nghị định liên quan để biết thêm chi tiết cho từng loại hình.

Ngoài ra, bạn còn cần phải quan tâm đến các vấn đề pháp lý khác trong quá trình kinh doanh như giấy phép kinh doanh, các loại giấy chứng nhận hành nghề, bằng sáng chế, vấn đề bản quyền, thủ tục khai báo thuế... Đây cũng là lúc bạn xem xét đến các vấn đề về bảo hiểm và tìm một kế toán giỏi để hỗ trợ.

Bước 5: Thu xếp tài chính

Tùy thuộc quy mô doanh nghiệp của bạn mà bạn có thể tìm nguồn tài chính từ các nhà tài trợ hoặc từ các ngân hàng/ công ty tài chính. Hầu hết các cơ sở kinh doanh nhỏ đều bắt đầu bằng nguồn tài chính cá nhân như tiền tiết kiệm, thẻ tín dụng, giúp đỡ của gia đình, vay người quen, vay thế chấp ...

Bước 6: Triển khai xây dựng công ty

Tìm địa điểm đặt công ty, lắp đặt điện thoại, in prochure, thuê mướn nhân sự, mua hàng hoá lưu kho/ mua nguyên liệu sản xuất, đưa ra giá bán... và cuối cùng là mở một buổi tiệc khai trương rầm rộ.

Bước 7: Thử và sai

Thường phải mất một khoảng thời gian thì bạn mới xác định được khâu nào đang vận hành tốt, khâu nào không tốt. Hãy bám sát kế hoạch kinh doanh, nhưng hãy cởi mở và sáng tạo. Đừng ngại mắc sai lầm. Trên hết là bạn được điều hành việc kinh doanh của chính mình. Đó mới là điều thú vị nhất trong cuộc đời bạn.

Linye dịch và biên soạn từ “The Bussiness Start Up Kit” của tác giả Steven D.Strauss và các tài liệu khác.

Bạn có tố chất để trở thành chủ doanh nghiệp hay không?

2007-03-07T11:26:00.003+07:00

Quyết định rời bỏ công việc hiện tại để bắt đầu kinh doanh là một bước ngoặt quan trọng. Ngay cả khi việc khởi sự kinh doanh dường như là một ý tưởng tuyệt vời, bất chấp hậu quả thì câu hỏi đặt ra là: Làm sao biết được bạn có đủ điều kiện để trở thành một chủ doanh nghiệp hay không? Bạn có được những tố chất cần thiết để trở thành một chủ doanh nghiệp hay không? Trả lời các câu hỏi sau sẽ giúp bạn đánh giá đúng bản thân mình.

Khi trả lời, bạn phải thực sự thành thật. Không cần phải trả lời đúng tất cả các câu hỏi. Thương nhân có thể xuất thân từ nhiều tầng lớp, trình độ và kỹ năng khác nhau. Vì vậy, không có bài kiểm tra nào có thể xác định được bạn có hoàn toàn phù hợp để trở thành một chủ doanh nghiệp hay không. Tuy nhiên, bài trắc nghiệm này sẽ giúp bạn nhận ra vài kỹ năng cần thiết để bắt đầu kinh doanh. Bạn sẽ gây tổn thương cho bản thân và doanh nghiệp của mình nếu bạn giả vờ có những kỹ năng mà mình thực sự không có.

Các câu hỏi tự kiểm tra cho một nhà kinh doanh có triển vọng (trích trong quyển "Dự án và kế hoạch kinh doanh - Từ ý tưởng đến văn bản hoàn chỉnh" của tác giả TS. Đỗ Minh Cường)

1. Bạn có phải là một người tự bắt đầu?

Tôi tạo ra việc cho tôi và người khác.
Tôi tinh thông trong việc giải quyết các vấn đề được xác định rõ.
Tôi hoàn thành tất cả các công việc theo một cách rất tuyệt vời và chờ sếp giao việc mới..

Một người chủ của một doanh nghiệp nhỏ cần phải có động lực và khả năng bắt đầu công việc. Anh ta hay cô ta phải là người đầu tiên chỉ đạo để hoàn thành công việc ngày này hay ngày khác. Một số người cho rằng đây là một tính cách quan trọng nhất của một nhà kinh doanh. Thật không may, đôi khi cũng rất khó để xác định xem bạn có tính cách này hay không nếu phần lớn công việc của bạn là việc phải liên kết, trong đó người khác sẽ đưa ra công việc của bạn. Nếu bạn chọn (a) và đưa ra các ý kiến riêng của bạn (ngay cả trong các công việc liên kết) thì bạn đã có lợi thế hơn so với những người chỉ chờ người khác giao việc cho mình.

2. Bạn có thích và thấy hợp với mọi người không?

Tôi rất thích giao tiếp với mọi người.
Tôi có một số bạn tốt và tôi rất quý họ, nhưng tôi không thích biết thêm nhiều người khác.
Tôi không phải là người không giao dịch với xã hội, nhưng tôi cảm thấy ngại khi tiếp xúc với người khác.

Hầu hết các doanh nghiệp nhỏ thành công đều do yếu tố con người, trước hết là khách hàng và người làm thuê. Những người không thấy thú vị trong giao tiếp với người khác trên các khía cạnh cơ bản sẽ có bất lợi. Có rất nhiều cơ hội bắt đầu việc kinh doanh trong ngành dịch vụ mà ở đó các mối quan hệ giữa mọi người là đặc biệt quan trọng. Nếu bạn trả lời (a) một cách trung thực, bạn sẽ rất thuận lợi khi hoạt động trong một doanh nghiệp nhỏ so với việc bạn không chọn (a).

3. Về cơ bản, các công việc của bạn cho tới bây giờ là ở trong:

Doanh nghiệp nhỏ (ít hơn 200 người làm thuê).
Doanh nghiệp vừa (200 đến 1000 người làm thuê).
Doanh nghiệp lớn (nhiều hơn 1000 người làm thuê).
Các tổ chức chính phủ hoặc các tổ chức phi lợi nhuận.

Kinh nghiệm quý giá nhất cho doanh nghiệp nhỏ của bạn là (a), làm việc trong một doanh nghiệp nhỏ của ai đó, đặc biệt trong cùng một lĩnh vực. Kinh nghiệm trong các doanh nghiệp lớn và tổ chức chính phủ thực tế có thể là bất lợi, bởi những tính cách để đạt được thành công trong các lĩnh vực này thông thường lại trái ngược trong một doanh nghiệp nhỏ. Hơn nữa, một môi trường kinh doanh nhỏ là những thứ cần được trải qua để hiểu hoàn toàn. Nếu bạn chưa bao giờ ở đó thì khó có thể biết được bạn sẽ gặp phải điều gì.

4. Bây giờ bạn bao nhiêu tuổi?

Trong độ tuổi 20.
Trong độ tuổi 30.
Trong độ tuổi 30.
Ngoài 50.

Đa phần các doanh nghiệp thành công đều bắt đầu ở độ tuổi 30 so với các độ tuổi khác. Độ tuổi này đã kết hợp đủ các kinh nghiệm để đủ nhạy cảm và vẫn còn trẻ để nhiệt tình.

5. Lý do cơ bản nào quyết định việc kinh doanh của bạn?

Để làm ông chủ.
Để có tiếng tăm và được nhận biết.
Để giàu có.

(a) hoặc (b) sẽ chỉ ra bạn là một chủ doanh nghiệp. Một tính cách chung của một nhà doanh nghiệp là họ không muốn làm cho người khác. Họ muốn tự mình đảm đương công việc. Họ cũng có xu hướng cởi mở và mong muốn được nhận biết. Tiền tuy cũng tốt, nhưng chỉ đứng hàng thứ yếu.

6. Bạn sẽ hành động như thế nào nếu bạn bắt đầu kinh doanh và thất bại, và bạn bị mất phần lớn hoặc toàn bộ số tiền tiết kiệm của bạn?

Tôi sẽ học được từ những lỗi lầm của tôi và bắt đầu lại.
Tôi rất hoảng loạn nhưng cuối cùng cũng hồi phục lại.
Đó là một tai hoạ. Tôi đã bị phá sản và tôi không biết phải làm gì tiếp.

Rất nhiều, nếu không muốn nói là phần lớn các nhà doanh nghiệp thành công đã phải bắt đầu hơn một lần. Thất bại là một phần rất đời thường đối với một doanh nghiệp nhỏ. Điều cơ bản là nhà doanh nghiệp kháng cự được và có thể làm lại. Nếu như bạn chọn (c), hãy suy nghĩ cho kỹ ý kiến này.

7. Bạn thích loại hình đánh bạc nào nhất?

Một cuộc chơi dài với tỉ lệ cá cược là 100/1 hay hơn, ở đó anh có thể thắng lớn (tỉ lệ 100/1 hoặc hơn)
Một trò chơi mà tỉ lệ cá cược không cuốn hút lắm (ví dụ 3/1) nhưng cơ hội thắng có thể nâng cao nếu bạn phát triển kỹ năng chơi.

Ngược lại với mọi người vẫn tưởng, các nhà doanh nghiệp không phải là người sẵn sàng chấp nhận mức độ rủi ro lớn. Họ không thích đánh bạc. Nhưng họ sẳn sàng chấp nhận rủi ro có thể tính toán được như (b).

8. Bạn có bao nhiêu kinh nghiệm quản lý?

Tôi đã nhiều năm giám sát nhiều người và công trình.
Một chút.
Không có gì

Một chủ doanh nghiệp nhỏ phải quản lý mọi người để đi đến thành công. Sẽ tốt hơn nếu bạn có kinh nghiệm làm việc trực tiếp với nhiều người và có tác động đến tiền lương của họ. (a) là lựa chọn thích hợp.

9. Liệu bạn có hoàn toàn cống hiến cho công việc của bạn hay không? Bạn có xu hướng nói về công việc của bạn trong bữa ăn với gia đình, với bạn bè, đồng nghiệp ... hay không?

Có, chắc chắn là như vậy.
Vừa thôi.
Không, tôi tách rời công việc kinh doanh khỏi cuộc sống cá nhân.

Các nhà kinh doanh tốt nhất luôn cống hiến mọi sức lực của họ cho công việc. Họ sống, ăn, uống, ngủ cùng với việc kinh doanh của mình. Nếu bạn không làm được như vậy và đối thủ của bạn lại làm được, bạn nghĩ ai sẽ có nhiều khả năng thắng hơn?

Đối với một số người, cho dù họ có cố gắng đến đâu chăng nữa thì họ cũng không có được những cống hiến đó. Một số người khác có thể làm được dù ở bất kỳ công việc nào. Còn một số người còn lại chỉ làm được trong một số lĩnh vực họ đặc biệt quan tâm. Nếu bạn chưa bao giờ có được lực hấp dẫn mạnh mẽ để dành mọi thứ cho công việc thì hãy suy nghĩ cho kỹ càng trước khi bắt đầu một doanh nghiệp. Nếu bạn chỉ có lòng nhiệt tình đối với một lĩnh vực nào đó mà bạn quan tâm thì hãy khởi sự việc kinh doanh của bạn trong lĩnh vực đó.

10. Bạn đã chuẩn bị để làm hơn 80 giờ/tuần và kéo dài trong nhiều năm hay không?

Có, tôi rất bị kích thích bởi triển vọng.
Có, nếu tôi phải làm, nhưng tôi sẽ tìm cách rút ngắn thời gian khi công việc kinh doanh đủ an toàn để tôi thấy nhẹ nhõm hơn.
Không, điều đó là không cần thiết chỉ trừ thời gian đầu. Tôi sẽ làm nhanh để giới hạn trong một số giờ hợp lý.

Kinh nghiệm đã chỉ ra rằng các nhà kinh doanh thành công đã phải làm việc nhiều giờ trong nhiều năm trước khi họ có thể nghĩ ngơi. Quả thực, nếu bạn không thể chọn (a) hoặc ít nhất là (b) thì bạn cần phải suy nghĩ lại kế hoạch của mình.

11. Khi tham gia vào các hoạt động cạnh tranh (thể thao, trò chơi...), điều quan trọng nhất đối với bạn là gì?

Thắng cuộc.
Chơi đẹp.
Giải trí.

Doanh nghiệp nhỏ là một thế giới cực kỳ cạnh tranh, những nhà doanh nghiệp tốt nhất luôn gắn chặt ý tưởng thắng cuộc và làm tốt hơn những người khác.

12. Bạn có thuộc về hay tham gia tích cực vào các nhóm tôn giáo, các tổ chức dân sự, các hội mang tính chất xã hội, hội anh em, chiến hữu, tổ chức chính trị...?

Có, tôi tham gia rất tích cực. Tôi là thành viên của hơn 5 tổ chức.
Tôi là thành viên của một số tổ chức, nhưng không tham gia tích cực lắm.
Không, tôi tránh xa các tổ chức đó vì chúng sẽ làm mất thời gian và sức lực của tôi.

Câu trả lời (a) là tốt nhất. Các nhà doanh nghiệp thành công thường là những người cởi mở, họ thích các giao tiếp xã hội và thật sự thích gặp gỡ, hội hè. Những giao tiếp như vậy sẽ rất có ích cho việc kinh doanh. Nếu anh chưa có tính cách này, đừng mong đợi là anh sẽ có được khi bắt đầu việc kinh doanh.

13. Bạn có thích tự giải quyết các vấn đề, hay bạn cảm thấy việc nhận sự giúp dỡ và lời khuyên từ nhà chuyên môn là việc bình thường?

Tôi không muốn làm lại mọi việc, khi tôi gặp phải một vấn đề, điều đầu tiên tôi làm là xem coi có ai đã giải quyết vấn đề tương tự như vậy trước đó hay không.
Tôi tự giải quyết vấn đề, sau đó, tôi tìm sự giúp đỡ bên ngoài nếu tôi bị bế tắc.
Tôi thấy tự hào khi tự tìm ra giải pháp cho các vấn đề của mình.

Nhà kinh doanh hiệu quả sẽ dùng câu trả lời tốt nhất càng nhanh càng tốt. Điều này thường có nghĩa là đi tìm các chuyên gia – câu (a) – cho dù bạn phải trả tiền.

14. Làm thế nào bạn có thể giải quyết nhiều việc trong cùng một lúc?

Tôi có thể tiến hành nhiều công việc cùng một lúc và chia sẽ thời gian của tôi cho các công việc đó. Tôi có thể chuyển sự chú ý của tôi sang các vấn đề bức thiết nhất và sau đó quay trở lại các vấn đề khác mà không bị mất đà. Thực tế, tôi thích làm việc kiểu này.
Tôi tìm những việc cần thiết để tập trung nỗ lực. Tôi muốn làm tích cực một việc cho đến khi nó được hoàn thành, sau đó chuyển sang công việc khác.

Sở hữu một doanh nghiệp nhỏ cũng giống như nghệ thuật tung hứng. Tối thiểu thì bạn cũng phải giữ một tá bóng trên không cùng một lúc. Nếu bạn không thể phân chia sự tập trung giữ các hoạt động đồng thời, thì gần như chắc chắn là bạn sẽ thất bại. Câu trả lời (a) là tốt nhất, nhưng đó là một kỹ năng có thể học được.

15. Bạn có đánh giá được các hoạt động tổ chức của bạn?

Rất tốt, tôi luôn biết tôi đang ở đâu và tôi sẽ đi đến đâu. Tôi buộc những người dưới quyền cũng làm tương tự như vậy.
Tương đối tốt. Nhìn chung, tôi biết điều gì đang xảy ra, nhưng đôi khi tôi cung bị nhầm lẫn.
Mọi thứ rối tung cả lên.

Khả năng tổ chức con người và công việc là một nhiệm vụ cực kỳ quan trọng của nhà doanh nghiệp. Thông thường, một doanh nghiệp không được tổ chức tốt sẽ bị mất khách hàng và tiền. Nếu bây giờ bạn không chon (a) hoặc (b) thì bạn có thể sẽ không đi vào việc kinh doanh được.

16. Sức khoẻ và nghị lực của bạn như thế nào?

Sức khoẻ tôi rất tốt, tôi có nhiều nghị lực và hầu như tôi không bị ốm bao giờ.
Sức khoẻ và nghị lực của tôi ở mức trung bình.
Sức khoẻ của tôi không tốt, tôi thường hay mệt mỏi.

Công việc kinh doanh nhỏ thường rất khó khăn và thường xuyên chịu sức ép. Nếu bạn không có thể lực và tinh thần tốt thì bạn nên suy nghĩ lại việc bắt đầu kinh doanh.

17. Bạn đang bị thất nghiệp phải không?

Không, tôi đang cân nhắc rời công việc hiện tại của tôi để bắt đầu việc kinh doanh của riêng tôi.
Đúng, nhưng tôi đã cân nhắc công việc kinh doanh của tôi nhiều lần rồi và dù sao thì tôi cũng phải kết thúc công việc hiện tại của tôi sớm.
Đúng, tôi vừa bị sa thải và tôi nghĩ tôi sẽ bắt đầu công việc kinh doanh của tôi trong khi tôi đi tìm công việc khác.

Câu trả lời (a) là câu trả lời hứa hẹn nhất. (c) có thể sẽ là thảm hoạ. Sẽ là ý kiến hay khi bạn bắt đầu một công việc mới bằng cách bắt đầu kinh doanh. Nhưng nếu bạn không có động lực để làm điều đó trước khi bạn mất việc thì bạn có lẽ sẽ không trở thành một doanh nghiệp tốt. Bị mất việc cũng giống như việc ly dị. Bạn sẽ bị tổn thương trong một khoảng thời gian dài sau đó. Bạn hãy thận trọng gấp đôi khi chấp nhận một công việc gì lớn. Sẽ không phải là một điều tốt nếu như bạn bắt đầu công việc kinh doanh chỉ để tạo ra công việc cho mình.

18. Bạn xử lý những mâu thuẫn như thế nào (đối với khách hàng không thoả mãn hoặc sa thải nhân công)?

Tôi không thích chuyện đó, nhưng tôi sẽ vượt qua chúng càng sớm càng tốt.
Tôi thích mâu thuẫn và chiến thắng bằng cách thống trị người khác.
Tôi không thể chịu đựng được xung đột. Tôi vượt qua chúng, nhưng phải mất nhiều ngày tinh thần của tôi mới phục hồi được.

Mâu thuẫn là một phần của cuộc sống trong kinh doanh. Trong doanh nghiệp nhỏ, trách nhiệm thuộc về người chủ, luôn có những mâu thuẫn với khách hàng, nhà cung cấp, người làm thuê. Trong các công ty nhượng quyền (franchise), còn một mâu thuẫn nữa với người nhượng quyền. Một nhà kinh doanh phải có thể giải quyết được các mâu thuẫn đó mà không lùi bước. Cau trả lời (a), (b) là tốt. Câu trả lời (c) có thể sẽ là vấn đề. Nếu bạn thấy mâu thuẫn có tính cách phá hoại thì bạn có thể bị suy sụp thần kinh khi điều hành một doanh nghiệp nhỏ.

19. Bạn cảm thấy như thế nào về cấp trên?

Tôi muốn làm theo kiểu riêng tôi, nhưng tôi có thể chấp nhận cấp trên nếu tôi cảm thấy nó chính đáng.
Tôi muốn có thể làm mọi việc theo cách của tôi.
Tôi hoàn toàn thoải mái khi tôi có sự chỉ huy để làm việc.

Mong muốn được độc lập là một trong những động lực chính của nhà kinh doanh thành đạt. Câu trả lời (b) chỉ ra rằng bạn là người phù hợp. Tuy vậy, luôn ám ảnh với sự độc lập có thể gây nên trục trặc. Không ai có thể hoàn toàn độc lập, đặc biệt độc lập khỏi khách hàng. Một tư tưởng quá độc lập có thể là một vấn đề thực sự nếu việc kinh doanh của bạn là nhận nhượng quyền kinh doanh. Người nhận nhượng quyền phải vui vẽ chấp nhận mô hình kinh doanh của bên nhượng quyền. Nếu bạn ký một văn bản nhận nhượng quyền kinh doanh mà bạn không làm theo đó thì rủi ro của bạn là sẽ mất toàn bộ số tiền đầu tư. Trong trường hợp đó, câu trả lời (a) là tốt nhất. Nó phản ánh tính cách độc lập, nhưng không phải quá độc lập để không tồn tại được trong một khuôn khổ quy đinh nào đó.

20. Bạn có thể đưa ra các quyết định hay không?

Tôi có thể so sánh cái lợi và hại và đưa ra quyết đinh rất nhanh. Kết quả thông thường là rất tốt.
Tôi đưa ra quyết định đúng đắn, nhưng thường phải tốn thời gian. Tôi sẽ không vội vã trong những vấn đề quan trọng.
Tôi cảm thấy không thoải mái khi đưa ra những quyết định quan trọng.

Để tồn tại, doanh ngiệp phải đưa ra những quyết định, có khả năng đưa ra một sự lựa chọn nhanh, hợp lý và sống cùng với kết quả là một tính cách tuyệt đối cơ bản. (a) là câu trả lời tốt nhất, (b) kém hơn và (c) là câu trả lời cần báo động.

Bạn có tố chất của một nhà doanh nghiệp hay không?

Nếu hơn một nửa các câu trả lời của bạn là “a”, xin chúc mừng, bạn có đủ các tố chất cần thiết để trở thành chủ doanh nghiệp. Nếu hầu hết các câu trả lời của bạn là “b”, bạn có thể sẽ phải gặp nhiều khó khăn hơn mình tưởng khi bước trên con đường kinh doanh.Nếu bạn có một vài câu trả lời là “c”, có lẽ là bạn vẫn chưa sẵn sàng để bắt đầu việc kinh doanh cho riêng mình. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là bạn không bao giờ có thể sẵn sàng. Đúng là có một số người có tư chất là một chủ doanh nghiệp (ví dụ như ý chí sẵn sàng đón nhận rủi ro), nhưng cũng có rất nhiều người trở thành một chủ doanh nghiệp thành công nhờ sự rèn luyện, học hỏi (như là rèn luyện biết cách nghiên cứu thị trường). Nếu kết quả trả lời các câu hỏi trên bảo bạn phải xem xét lại, đó là một điều tốt. Bạn luôn có thể tham gia các lớp học về kinh doanh, đọc thêm nhiều sách hoặc nghe các đoạn băng về kinh doanh để có thể học hỏi nhiều hơn. Một phương pháp khác là bạn có thể tìm một cộng sự có những kỹ năng mà bạn thiếu để hợp tác. Có rất nhiều cách để bạn bắt đầu công việc kinh doanh cho riêng mình, và nếu hiện tại bạn chưa sẵn sàng, điều đó cũng không có nghĩa là bạn sẽ không bao giờ có thể sẵn sàng. Hãy trang bị cho mình đầy đủ những kỹ năng cần thiết để lên đường.

Linye

Được và mất khi trở thành chủ doanh nghiệp

2007-02-28T17:07:00.006+07:00

Nhiều người bắt đầu con đường kinh doanh cho mình với mơ ước được giàu có và tự do. Mơ ước này hoàn toàn có khả năng đạt được. Trở thành một chủ doanh nghiệp sẽ cho bạn nhiều thứ, nhưng bạn cũng sẽ phải chấp nhận mất đi một số thứ mà bạn đang cảm thấy thoải mái. Bạn sẽ không phải chịu đựng những ông sếp khó tính, những đồng nghiệp phiền hà, những chỉ đạo lập dị, thời gian lệ thuộc và số tiền kiếm được bị hạn chế. Thay vào đó, bạn sẽ có quyền lực, sự độc lập, sáng tạo trong công việc, tự mình nắm bắt cơ hội và hưởng toàn bộ thành quả do mình tạo ra. Nhưng mặc trái của nó là bạn cũng sẽ mất đi đồng lương ổn định và một số phúc lợi về y tế, xã hội. Bạn sẽ phải làm việc vất vả cho đến khi tạo được một hệ thống kinh doanh có khả năng tự hoạt động mà không cần phải có sự hiện diện của bạn hoặc chí ít là với sự can thiệp tối thiểu. Bạn có khả năng bị trắng tay, không có thu nhập cũng như không còn một sự bảo trợ nào hết. Một cuộc sống an toàn, thoải mái và ổn định đánh đổi với một cuộc sống năng động nhưng không chắc chắn và đầy rủi ro (theo suy nghĩ của nhiều người hiện nay).

Những mặt được khi trở thành chủ doanh nghiệp làm cho bạn háo hức bắt đầu kinh doanh, nhưng cái giá phải trả của nó sẽ khiến bạn phải e dè, nhụt chí. Vì vậy, bạn cần phải cân nhắc kỹ lưỡng trược khi quyết định trở thành một chủ doanh nghiệp.

Những lợi ích đạt được khi trở thành một chủ doanh nghiệp:

Khả năng tự kiểm soát được công việc: Dù bạn có thích sếp hay công việc hiện tại của mình hay không thì bạn vẫn có khả năng bị sa thải bất cứ lúc nào. Sếp mà bạn rất tâm đắc, quý trọng có thể chuyển công tác, công ty bạn đang làm có thể bị phá sản. Vì vậy, một trong những lợi ích khi bắt đầu công việc kinh doanh của chính mình là bạn hoàn toàn kiểm soát được công việc và sự nghiệp của mình. Nhưng bạn cũng nên nhận biết rằng khả năng tự kiểm soát này sẽ đi đôi với sự gia tăng trách nhiệm và một loạt những yêu cầu khác. Với cương vị là sếp, bạn không thể né tránh, đổ trách nhiệm cho người khác. Bạn chính là người phải trả lương cho nhân viên của mình. Bạn chính là người phải đảm bảo doanh nghiệp của mình mang lại sự thoả mãn cho khách hàng. Bạn chính là người đi thuê và sa thải nhân viên. Đây không phải là những việc dễ dàng và chắc rằng phải có đôi lần bạn thèm muốn được trở về cái thời mình đi làm công cho người khác, thời mà bạn có ít trách nhiệm và khả năng kiểm soát hơn.
Tiền bạc: nhiều người bắt đầu kinh doanh với một lý do đơn giản là họ nghĩ rằng mình xứng đáng kiếm được nhiều tiền hơn hiện tại hoặc muốn có sự thay đổi để mang lại cuôc sống khá giả hơn cho gia đình. Thường thì luôn có giới hạn về số tiền kiếm được khi bạn là người làm công ăn lương. Một tin tốt lành là nếu bạn trở thành chủ doanh nghiệp, trở thành sếp thì giới hạn này gần như không còn. Đây là mặt tốt, nhưng cũng có thể là xấu, bạn có thể có cả một gia tài hoặc là bị vỡ nợ. Sự không chắc chắn này chính là điều chắc chắn bạn sẽ phải đối mặt nếu khởi sự kinh doanh.
Sự sáng tạo và độc lập: nếu bạn cảm thấy uể oải với công việc hiện tại của mình thì bạn sẽ không còn cảm giác này khi bắt đầu kinh doanh. Việc điều hành công việc kinh doanh buộc bạn trở thành một phù thủy am hiểu mọi thứ từ tiếp thị, bán hàng, kế toán, thư ký cho đến điều hành. Công việc đa dạng và vất vả. Nhưng có thể bạn sẽ không bận tâm về điều này. Điều này cũng tương tự như tình tiết trong bộ phim hoạt hình Calvin và Hobbes: mẹ của Calvin bảo anh ta làm cho mình cái giường ngủ. Calvin lại quyết định chế tạo ra một con robot để làm giường cho anh ta. Khi Hobbes hỏi “Không phải là làm một con robot thì nhiều việc hơn là đóng một cái giường sao?” Calvin trả lời “Nó chỉ là công việc nếu như người khác bảo bạn phải làm!” Vâng! Khi làm công việc kinh doanh của chính mình, bạn ít khi có cảm giác rằng đó là công việc vì không ai bảo bạn phải làm việc đó cả, bạn tự nguyện và vui vẽ.
Sự tự do: Làm việc trong chính doanh nghiệp của mình cho phép bạn linh hoạt lựa chọn thời gian và địa điểm làm việc. Sự tự do khi trở thành ông chủ của chính mình, không ai bảo bạn phải làm gì, làm như thế nào, là thứ tuyệt vời nhất khi trở thành chủ doanh nghiệp.

Tuy nhiên, bạn cần phải cân nhắc đến một số thử thách chắc chắn sẽ phải đối mặt khi trở thành chủ doanh nghiệp:

Sự không chắc chắn: Như đã nói ở trên, cuộc sống của một chủ doanh nghiệp không phải là dễ dàng. Nó thách thức, thú vị và tự nguyện; nhưng không dễ dàng. Phần khó nhất khi kinh doanh cho chính mình là không có nguồn thu nhập đều đặn, ổn định; không có lương và các khoản phúc lợi hàng tháng.
Rủi ro: Chủ doanh nghiệp là gì? Chủ doanh nghiệp là người sẵn sàng chấp nhận một rủi ro với tiền bạc để nhận được tiền bạc. Không phải tất cả các cuộc phiêu lưu của chủ doanh nghiệp đều thành công. Sẵn sàng đón nhận một rủi ro khôn ngoan, có tính toán là dấu hiệu để nhận biết một chủ doanh nghiệp tài ba. Tuy nhiên, những rủi ro có tính toán vẫn là rủi ro. Bạn có thể kiếm hàng đống tiền, nhưng cũng có thể bị trắng tay khi kinh doanh.
Thiếu tính khuôn khổ: Nhiều người thích làm việc trong một khuôn khổ, nề nếp đã được tạo dựng sẵn. Họ biết rằng họ được mong đợi những gì và làm thế nào để hoàn thành mỗi ngày. Nhưng, nếu bạn tự kinh doanh thì không còn được như thế nữa. Công việc bất thường, luôn thay đổi và không thể dự đoán được.

Bạn có thể bị mê muội với ý tưởng làm chủ doanh nghiệp. Muốn thành công, bạn cần phải làm đúng, bạn cần phải loại bỏ cảm xúc ra khỏi sự toan tính của mình. Bạn cần phải bắt đầu suy nghĩ như là một thương nhân, xem xét đánh giá rủi ro và ra những quyết định sáng suốt.

Linye dịch và biên soạn từ “The Bussiness Start Up Kit” của tác giả Steven D.Strauss và các tài liệu khác.

Linye:

“Một cuộc sống an toàn, thoải mái và ổn định đánh đổi với một cuộc sống năng động nhưng không có sự đảm bảo chắc chắn và đầy rủi ro”. Theo Robert Kiyosaki trong quyển “Rich Dad – Poor Dad” thì đây là quan niệm sai lầm. Lựa chọn con đường làm công ăn lương vẫn hàm chứa rất nhiều rủi ro và không hề an toàn chút nào. Có rất nhiều biến cố khiến cho bạn không thể tiếp tục công việc hiện tại. Đồng tiền mà bạn dành dụm, tích góp trong quá trình làm công ăn lương sẽ bị mất giá theo thời gian do lạm phát. Các nguồn quỹ hưu trí mà bạn tham gia vẫn có thể bị sụp đổ bất cứ lúc nào trước khi bạn về hưu. Khi làm công ăn lương, vẫn không có gì đảm bảo cuộc sống của bạn cho đến cuối đời, mà ngược lại, bạn hoàn toàn không thể chủ động được trước những biến cố có thể xảy ra vì bạn đã quen với lối sống thụ động, an nhàn. Trong thời đại này, nếu bạn không năng động tiếp thu những cái mới, xã hội chắc chắn sẽ đào thải bạn, đây là rủi ro gần như chắc chắn nếu như bạn cứ hài lòng với công việc hiện tại. Còn nếu bạn năng động tích cực làm việc, rèn luyện bản thân để thăng tiến trong công việc thì liệu bạn có thể nỗ lực, cố gắng trong bao lâu, cho đến khi nào? Nếu đã như vậy, tại sao bạn không nỗ lực làm giàu cho bản thân mà lại đi làm giàu cho người khác? Đặc biệt, nếu bạn nỗ lực đúng hướng, tạo ra được những tài sản mang lại thu nhập cho mình, khi đó, bạn mới thật sự được an nhàn. Hệ thống kinh doanh chính là một tài sản sinh ra thu nhập tốt nhất, xứng đáng để bạn bỏ công sức, thời gian và chấp nhận rủi ro để gầy dựng.

Linye không có ý xúi giục các bạn từ bỏ công việc hiện tại. Có rất nhiều người đi làm công nhưng vẫn rất thành đạt và giàu có. Vì sao? Vì những người này đi "làm công", nhưng không "ăn lương". Có nhiều môi trường "làm công" giúp ích cho bạn rất nhiều kinh nghiệm cũng như cơ hội, mối quan hệ để bạn làm giàu cho bản thân mình (xin đừng nghĩ theo hướng tiêu cực). Vì vậy, bạn hãy suy nghĩ thoáng hơn cho trường hợp của mình mà có kế hoạch phù hợp.

Cẩm nang khởi sự kinh doanh - Lời giới thiệu

2007-02-14T08:12:00.000+07:00

Khởi sự kinh doanh chắc chắn là một bước không thể thiếu nếu bạn muốn nhanh chóng đạt tới sự tự do về tài chính. Linye cũng đã đọc qua một vài tài liệu, hướng dẫn về khởi sự kinh doanh và muốn tổng hợp lại gửi các bạn xem, góp ý, hoàn thiện, để đây thực sự là một cẩm nang cho các bạn muốn có công việc kinh doanh của riêng mình tham khảo, tạo niềm tin, sự hứng khởi để khởi nghiệp.

Nguồn chính của bài viết được dịch từ quyển “The Bussiness Start Up Kit” của tác giả Steven D.Strauss và các tài liệu, hướng dẫn khởi sự doanh nghiệp của các tác giả khác mà Linye đã được đọc.

***

Thành công trong kinh doanh có thể mang lại cho ta rất nhiều thứ. Đó có thể là sự đảm bảo về tài chính cho bạn và gia đình; là cảm giác an toàn, thoải mái khi không còn phải sợ bị sếp đuổi việc; là niềm tự hào, nguồn cảm hứng sáng tạo, sự thoả mãn khi được làm những công việc mình yêu thích, mang lại lợi ích cho xã hội và nhiều người khác.

Nhưng hơn thế nữa, cái mà ta có được khi sở hữu công việc kinh doanh của riêng mình, trở thành một chủ doanh nghiệp, chính là sự tự do. Vâng, cảm giác háo hức, đầy nhiệt huyết cho một ngày làm việc mới là rất đặc biệt. Được tự do là vô giá. Nếu làm đúng, bạn có thể lựa chọn bất cứ công việc kinh doanh nào mà bạn thích. Bạn có thể khởi nghiệp ở bất cứ nơi nào bạn muôn và lựa chọn thời gian làm việc cho riêng mình. Bạn được tự do kiếm thất nhiều tiền tuỳ theo khả năng của mình, chứ không phải chờ cho đến hết tháng hay trông chờ vào sự đánh giá của sếp.

Nhưng bạn hãy lưu ý rằng tất cả những điều trên chỉ có thể đến với bạn nếu như bạn làm đúng. Khi bạn lựa chọn làm một chủ doanh nghiệp thì không có gì đảm bảo cho bạn cả, hay nói cách khác, thành hay bại đều do bạn. Vậy, làm thế nào để có thể làm đúng? Hãy đọc tiếp cẩm nang này! Cẩm nang này sinh ra để giúp bạn thành công.

Để dễ dàng hình dung ra công việc kinh doanh, bạn có thể tạm chia công việc kinh doanh của mình thành 2 phần:

Đầu tiên là lựa chọn và làm những gì bạn thích. Đây là khía cạnh “Kỹ thuật” của việc kinh doanh. Một nha sĩ thì phải trám răng; một thợ chụp ảnh thì phải chụp hình. Trong thực tế, hầu hết mọi cơ sở kinh doanh đều được tạo dựng để giúp cho chủ doanh nghiệp kiếm tiền qua những công việc kỹ thuật mà họ yêu thích.

Phần thứ hai trong kinh doanh là các công việc còn lại. Đó chính là việc vận hành cơ sở kinh doanh của bạn trong thực tế. Một nha sĩ phải thiết lập mạng lưới để thu hút khách hàng mới. Một thợ chụp ảnh phải phát triển hệ thống giao nhận, thu tiền từ khách hàng và điều hành doanh nghiệp. Còn vô số việc phải làm khi vận hành một cơ sở kinh doanh trong thực tế, ngoài những “thứ” mà bạn yêu thích.

Phần lớn trong cẩm nang này là hướng dẫn bạn thực hiện phần thứ hai này. Nếu một nha sĩ hay một thợ chụp hình làm theo mô hình trình bày trong cẩm nang này, họ sẽ có nhiều thời gian để làm công việc mình yêu thích hơn là cứ phải mãi lo âu về việc kinh doanh. Làm đúng thì việc kinh doanh sẽ tự vận hành tốt và bạn sẽ có nhiều thời gian rảnh hơn.

Các mô hình trong cẩm nang không hề rối rắm hay phức tạp. Nó rất đơn giản, dể hiểu và có phần thú vị. Hãy tìm hiểu nó để bạn có thêm nhiều thời gian để phát triển, kiếm nhiều tiền hơn và có thể làm nhiều thứ mà bạn yêu thích. Khi bạn học được cách làm thế nào để vận hành việc kinh doanh đúng, bạn sẽ được cả thế giới trả công cho bạn để làm những công việc mà bạn yêu thích. Đó chính là một nghệ thuật sống thực sự.

Linye dịch và biên soạn từ “The Bussiness Start Up Kit” của tác giả Steven D.Strauss và các tài liệu khác.

Linye:

Theo quan điểm của Robert trong quyển “Rich Dad – Poor Dad” thì hình thức chủ doanh nghiệp tự thực hiện những công việc kỹ thuật là không được khuyến khích vì lúc này, bạn chỉ chuyển từ nhóm E (làm công ăn lương) sang nhóm S (tự làm chủ), vẫn còn nằm ở bên trái kim tứ đồ. Để có thể làm giàu nhanh chóng, bạn phải chuyển sang nhóm người bên phải kim tứ đồ (nhóm B: chủ doanh nghiệp và nhóm I: nhà đầu tư). Công việc của chủ doanh nghiệp phải là xây dựng hệ thống, bố trí ê kíp, đưa hệ thống kinh doanh vào hoạt động, sau đó rút khỏi doanh nghiệp để tìm kiếm các cơ hội kinh doanh mới. Được kinh doanh trong lĩnh vực kỹ thuật bạn yêu thích thì thật lý tưởng và thuận lợi; nhưng bạn hãy nên chú trọng nhiều hơn vào phần thứ hai của công việc kinh doanh. Hãy rèn luyên nhuần nhuyễn phần thứ hai này để trở thành một chủ doanh nghiệp thực thụ. Sản phẩm của bạn làm ra không phải là những tấm ảnh, những hàm răng đẹp mà là các hệ thống cung cấp những sản phẩm và dịch vụ đó. Khi đó, bạn thực sự phục vụ được cho nhiều người hơn và nhất định bạn sẽ nhận được những phần thưởng tương xứng; đó là cảm giác cuộc sống có ý nghĩa, tiền bạc và hơn thế nữa, đó chính là thời gian để bạn làm những việc mình yêu thích sau khi các hệ thống đã đi vào hoạt đông ổn định