Pola Retradio en Esperanto https://pola-retradio.org Pola RetRadio - nia komuna lingvomedio Wed, 30 Sep 2026 19:52:35 +0000 eo-UY hourly 1 https://pola-retradio.org/wp-content/uploads/2020/04/cropped-273109_193525014037475_2133838_o-32x32.png Pola Retradio en Esperanto https://pola-retradio.org 32 32 Redakcia teamo: Barbara PIETRZAK / Gabriela KOSIARSKA / Milada SZWEDO / Maciej JASKOT / Krystyna GROCHOCKA / Tomasz MILLER / Saliĥ ZAKIROV / Bruce CRISP no episodic podcast Pola Retradio en Esperanto https://pola-retradio.org/wp-content/uploads/powerpress/PRR-simbolo.jpg https://pola-retradio.org TV-G esperanto,pola,polonia,polskieElsendoj fare de eksa Esperanto-redakcio de Pola Radio.heredanto de Esperanto-redakcio de Pola Radiobarbarinella@gmail.com E_elsendo el la 30.09.2026 https://pola-retradio.org/2026/09/e_elsendo-el-la-30-09-2026/ https://pola-retradio.org/2026/09/e_elsendo-el-la-30-09-2026/#respond Wed, 30 Sep 2026 19:51:27 +0000 https://pola-retradio.org/?p=44668 En la 1503-a E_elsendo el la 30.09.2026 ĉe www.pola-retradio.org:

• La hodiaŭa gasto de nia redakcio estas la rerenkontita dum la 111-a UK en Graz Stela Besenyei-Merger, dum la lastaj jaroj honorita per multaj premioj kaj distingoj. Ni do informiĝas pri tio, kio ŝanĝiĝis en ŝia esperantista vivo dum la lasta jaro kaj pri sukcesoj de la podkasto „Radikala Tenero”, kiun ŝi gvidas kun Carolin Weemeyer (https://radikalatenero.substack.com/). La akompana foto al la hodiaŭa programinformo el la fb-profilo de Stela prezentas ŝin en la akompano de amikoj dum la nunjara UK;
• Komencaj aktualaĵoj – post la historiaj datoj ligitaj kun la 30.09 – rilatas al lelekto de prof. Arkadiusz Marciniak el Adam Mickiewicz-universitato en Poznano kiel la nova prezidanto de la Eŭropa Societo de Arkeologoj; al establo de la Komisiono por Evoluo kaj Sekureco de la Artefarita Intelekto rilate al la unia AI Act kaj elekto de ĝia prezidanto, Pamela Krzypkowska i.a. nia redakcia kunlaborantino; al loka sukceso en la suda Pollando en la formo de riverpasejo, jam nomita Najbara Ponto por poloj kaj ĉeĥoj ĉe Olza-rivero ;
• Per nia scienca temo ni proksimigas sukceson de japanaj sciencistoj el la Tokia Universtato kaj iliaj tiel nomataj nevideblaj elektrodoj. Ili povas malfermi vojon al diskreta, longdaŭra monitorado de pacientoj, kiuj tiel estus senigitaj je malkomforto senti sin observataj kaj taksataj;
• Hodiaŭ ni komune proponis aŭskulti fragmenton de la kanto „Vi estas amo” de Mikaelo Bronstein;
• En unuopaj rubrikoj de nia paĝo eblas konsulti la paralele legeblajn kaj aŭdeblajn tekstojn el niaj elsendoj, kio estas tradicio de nia redakcio ekde 2003. La elsendo estas aŭdebla en Jutubo ĉe la adreso:
https://www.youtube.com/results?q=pola+retradio&sp=CAI%253D Interalie pere de Jutubo, konforme al individua bezono, eblas rapidigi aŭ malrapidigi la parolritmon de la sondokumentoj; eblas transsalti al ajna serĉata fragmento de la elsendo.

]]> https://pola-retradio.org/2026/09/e_elsendo-el-la-30-09-2026/feed/ 0 full 25:58 barbarinella@gmail.com (Barbara Pietrzak)noEn la 1503-a E_elsendo el la 30.09.2026 ĉe www.pola-retradio.org: • La hodiaŭa gasto de nia redakcio estas la rerenkontita dum la 111-a UK en Graz Stela Besenyei-Merger, dum la lastaj jaroj honorita per multaj premioj kaj distingoj. Ni do informiĝas pri tio, kio ŝanĝiĝis en ŝia esperantista vivo dum la lasta jaro kaj pri sukcesoj […]En la 1503-a E_elsendo el la 30.09.2026 ĉe www.pola-retradio.org: • La hodiaŭa gasto de nia redakcio estas la rerenkontita dum la 111-a UK en Graz Stela Besenyei-Merger, dum la lastaj jaroj honorita per multaj premioj kaj distingoj. Ni do informiĝas pri tio, kio ŝanĝiĝis en ŝia esperantista vivo dum la lasta jaro kaj pri sukcesoj […]esperanto,pola,polonia,polskie E_elsendo el la 25.09.2026 https://pola-retradio.org/2026/09/e_elsendo-el-la-25-09-2026/ https://pola-retradio.org/2026/09/e_elsendo-el-la-25-09-2026/#respond Fri, 25 Sep 2026 21:48:11 +0000 https://pola-retradio.org/?p=44630 En la 1502-a E_elsendo el la 25.09.2026 ĉe www.pola-retradio.org:

• Hodiaŭ post kelka paŭzo ni denove invitas vin konatiĝi kun interesa polo, geologo, kiu meritiĝis por Nederlando, Indonezio kaj Pollando, prof. Józef Zwierzycki, kiu eĉ dum 24 jaroj faris esplorojn en la Nederlanda Hindio, la nuna Indonezio.
• Post elektitaj historiaj datoj ni proponas kulturkronikajn informojn. Hodiaŭ temas pri interesa ekspozicio pretigata en Varsovio lige kun la 800-a mortodatreveno de s-ta Francisko; pri restaŭro de la historia pavilono en la somera rezidejo Branicki-familio apud Bjalistoko; pri impona kolektista donaco de kelkdek horloĝoj por la muzeo en Wilanów.
• En la E-komunuma segmento ni informas pri la nunjara eldono de la tradukkonkurso Lucija Borčić, por kiu konkursaĵojn necesas sendi ĝis la 10-a de oktobro (hes.keu@gmail.com); pri la lanĉo de la dumviva membreco en la Societo Zamenhof (uea.org/gk/1325a1).
• Hodiaŭ ni komune aŭskultas fragmenton de la kanto de Feri Floro „Mi rakontas”. La foto prezentas la Nederlandan Hindion, en kiu dum 24 jaroj laboris la heroo de nia felietono. (Clockwork Orange z niderlandzkiej Wikipedii) CC BY-SA 3.0.
• En unuopaj rubrikoj de nia paĝo eblas konsulti la paralele legeblajn kaj aŭdeblajn tekstojn el niaj elsendoj, kio estas tradicio de nia redakcio ekde 2003. La elsendo estas aŭdebla en Jutubo ĉe la adreso:
https://www.youtube.com/results?q=pola+retradio&sp=CAI%253D Interalie pere de Jutubo, konforme al individua bezono, eblas rapidigi aŭ malrapidigi la parolritmon de la sondokumentoj; eblas transsalti al ajna serĉata fragmento de la elsendo.

.

]]> https://pola-retradio.org/2026/09/e_elsendo-el-la-25-09-2026/feed/ 0 full 29:36 barbarinella@gmail.com (Barbara Pietrzak)noEn la 1502-a E_elsendo el la 25.09.2026 ĉe www.pola-retradio.org: • Hodiaŭ post kelka paŭzo ni denove invitas vin konatiĝi kun interesa polo, geologo, kiu meritiĝis por Nederlando, Indonezio kaj Pollando, prof. Józef Zwierzycki, kiu eĉ dum 24 jaroj faris esplorojn en la Nederlanda Hindio, la nuna Indonezio. • Post elektitaj historiaj datoj ni proponas kulturkronikajn […]En la 1502-a E_elsendo el la 25.09.2026 ĉe www.pola-retradio.org: • Hodiaŭ post kelka paŭzo ni denove invitas vin konatiĝi kun interesa polo, geologo, kiu meritiĝis por Nederlando, Indonezio kaj Pollando, prof. Józef Zwierzycki, kiu eĉ dum 24 jaroj faris esplorojn en la Nederlanda Hindio, la nuna Indonezio. • Post elektitaj historiaj datoj ni proponas kulturkronikajn […]esperanto,pola,polonia,polskie Kolektistaj holoĝoj por Wilanów-palaco https://pola-retradio.org/2026/09/kolektistaj-hologoj-por-wilanow-palaco/ https://pola-retradio.org/2026/09/kolektistaj-hologoj-por-wilanow-palaco/#respond Fri, 25 Sep 2026 12:53:30 +0000 https://pola-retradio.org/?p=44664 La 94-jaraĝa kolektanto el Częstochowa transdonis al la varsovia Wilanów-palaco 48 historiajn horloĝojn. Ili devenas el la plej renomaj eŭropaj manufakturoj de la 18-a kaj 19-a jarcentoj i.a. el Francio, Nederlando kaj Aŭstrio.
La emerita kirurgo, eksa direktoro de la kirurgia hospitalo en Częstochowa estas fama kolektanto, kiun krom horloĝoj i.a. interesas skulptaĵoj, malnovaj mebloj, medaloj kaj apogbastonoj, pri kiuj li verkis libron. Entute li eldonis ĉirkaŭ 25 librojn, ĉefe dediĉitajn al la historio de medicino kaj al la kolektado. La transdonitaj 48 horloĝoj estos prezentitaj al la publiko en la palacaj pavilonoj.
Kelkajn semajnojn pli frue Mieczysław Wyględowski donacis horloĝon por la muzeo de Kossak-familio kreiĝanta en Krakovo. Temas pri la krakova branĉo de grava arta familio, kies kvar generacioj lasis gravan spuron en la pola kulturo kaj scienco. La horloĝo en la formo de pokalo kun orumitaj dekoraĵoj apartenis al Wojciech Kossak, la pola pentristo reprezentanta pentroarton kun historia kaj batalrilata temaro.

El la elsendo 25.09.2026. Legas Gabi – 01′ 39″

]]> https://pola-retradio.org/2026/09/kolektistaj-hologoj-por-wilanow-palaco/feed/ 0 barbarinella@gmail.com (Krystyna Grochocka)noLa 94-jaraĝa kolektanto el Częstochowa transdonis al la varsovia Wilanów-palaco 48 historiajn horloĝojn. Ili devenas el la plej renomaj eŭropaj manufakturoj de la 18-a kaj 19-a jarcentoj i.a. el Francio, Nederlando kaj Aŭstrio. La emerita kirurgo, eksa direktoro de la kirurgia hospitalo en Częstochowa estas fama kolektanto, kiun krom horloĝoj i.a. interesas skulptaĵoj, malnovaj mebloj, […]La 94-jaraĝa kolektanto el Częstochowa transdonis al la varsovia Wilanów-palaco 48 historiajn horloĝojn. Ili devenas el la plej renomaj eŭropaj manufakturoj de la 18-a kaj 19-a jarcentoj i.a. el Francio, Nederlando kaj Aŭstrio. La emerita kirurgo, eksa direktoro de la kirurgia hospitalo en Częstochowa estas fama kolektanto, kiun krom horloĝoj i.a. interesas skulptaĵoj, malnovaj mebloj, […]esperanto,pola,polonia,polskie Rekonstruita altklasa pavilono ĉe la somera rezidejo de Branicki-familio https://pola-retradio.org/2026/09/rekonstruita-altklasa-pavilono-ce-la-somera-rezidejo-de-branicki-familio/ https://pola-retradio.org/2026/09/rekonstruita-altklasa-pavilono-ce-la-somera-rezidejo-de-branicki-familio/#respond Fri, 25 Sep 2026 12:47:21 +0000 https://pola-retradio.org/?p=44662 Fine de julio en la loko Choroszcz apud Bjalistoko estis transdonita por la publika uzo altklasa historia pavilono el la somera rezidejo de Branicki-familio. La negranda palaco en Choroszcz situanta sur artefarita insulo, ĉirkaŭita per akvokanaloj konstruitaj laŭ la versajla modo, estis la rezidejo de la reĝa hetmano Jan Klemens Branicki (1689-1771), kiu kompletigis la ĉefan rezidejon de la magnato en la proksima Bjalistoko.
La 18-jarcenta somera rezidejo de Branicki-familio estis konstruata ekde 1745 preskaŭ ĝis la morto de la hetmano. Post la incendio en 1915 la palaceto estis rekonstruita nur en la jaroj 1961-73. Nun ĝi rolas kiel Muzeo de Palacaj Internoj kun la konstanta ekspozicio de la palacaj internoj el la 18-a kaj 19-a jarcentoj. Samtempe la palaco kolektas eksponaĵojn kaj dokumentojn ligitajn kun la historio de la palaco kaj ĝiaj posedantoj, ankaŭ meblojn kaj artmetiaĵojn el la sama periodo.

El la elsendo 25.09.2026. Legas Maciek – 01′ 18″

]]> https://pola-retradio.org/2026/09/rekonstruita-altklasa-pavilono-ce-la-somera-rezidejo-de-branicki-familio/feed/ 0 barbarinella@gmail.com (Krystyna Grochocka)noFine de julio en la loko Choroszcz apud Bjalistoko estis transdonita por la publika uzo altklasa historia pavilono el la somera rezidejo de Branicki-familio. La negranda palaco en Choroszcz situanta sur artefarita insulo, ĉirkaŭita per akvokanaloj konstruitaj laŭ la versajla modo, estis la rezidejo de la reĝa hetmano Jan Klemens Branicki (1689-1771), kiu kompletigis la […]Fine de julio en la loko Choroszcz apud Bjalistoko estis transdonita por la publika uzo altklasa historia pavilono el la somera rezidejo de Branicki-familio. La negranda palaco en Choroszcz situanta sur artefarita insulo, ĉirkaŭita per akvokanaloj konstruitaj laŭ la versajla modo, estis la rezidejo de la reĝa hetmano Jan Klemens Branicki (1689-1771), kiu kompletigis la […]esperanto,pola,polonia,polskie St-a Francisko en la arto de polaj artistoj https://pola-retradio.org/2026/09/st-a-francisko-en-la-arto-de-polaj-artistoj/ https://pola-retradio.org/2026/09/st-a-francisko-en-la-arto-de-polaj-artistoj/#respond Fri, 25 Sep 2026 12:37:39 +0000 https://pola-retradio.org/?p=44660 Por oktobro 2026, lige kun la pasonta la 3–an de ĉi tiu monato 800-a mortodatreveno de s-ta Francisko el Asizo, la Varsovia Arkidioceza Muzeo preparis la ekspozicion „Poverello. S-ta Francisko el Asizo”, kiu estas pli ol la religia rakonto pri lia figuro. La vizitantoj konatiĝos kun s-ta Francisko pere de pentroarto, skulptarto kaj grafiko dank’ al verkoj de la plej renomaj, diversepokaj polaj artistoj.
Ili ĉiuj reprezentas tutece malsaman impresiĝemon kaj artteknikojn. Tiu komparo de la 19-jarcenta realismo kun la postmilita ekspresiĝemo kaj nuntempa ilustra tekniko reliefigas kiom inspira estis la figuro de s-ta Francisko por polaj artistoj.
La eksponaĵoj devenas el pli ol 20 muzeaj kaj klostraj artkolektoj el la tuta lando kaj el multaj kolektoj privataj.

El la elsendo 25.09.2026. Legas Milada – 01′ 28″

]]> https://pola-retradio.org/2026/09/st-a-francisko-en-la-arto-de-polaj-artistoj/feed/ 0 barbarinella@gmail.com (Krystyna Grochocka)noPor oktobro 2026, lige kun la pasonta la 3–an de ĉi tiu monato 800-a mortodatreveno de s-ta Francisko el Asizo, la Varsovia Arkidioceza Muzeo preparis la ekspozicion „Poverello. S-ta Francisko el Asizo”, kiu estas pli ol la religia rakonto pri lia figuro. La vizitantoj konatiĝos kun s-ta Francisko pere de pentroarto, skulptarto kaj grafiko dank’ […]Por oktobro 2026, lige kun la pasonta la 3–an de ĉi tiu monato 800-a mortodatreveno de s-ta Francisko el Asizo, la Varsovia Arkidioceza Muzeo preparis la ekspozicion „Poverello. S-ta Francisko el Asizo”, kiu estas pli ol la religia rakonto pri lia figuro. La vizitantoj konatiĝos kun s-ta Francisko pere de pentroarto, skulptarto kaj grafiko dank’ […]esperanto,pola,polonia,polskie E_elsendo el la 20.09.2026 https://pola-retradio.org/2026/09/e_elsendo-el-la-20-09-2026/ https://pola-retradio.org/2026/09/e_elsendo-el-la-20-09-2026/#comments Mon, 21 Sep 2026 20:31:22 +0000 https://pola-retradio.org/?p=44593 En la 1501-a E_elsendo el la 20.09.2026 ĉe www.pola-retradio.org:

• Hodiaŭ nia antaŭmikrofona gasto estas Ruth “Margo” Keves-Cohen, renkontita ĉi-somere dum la 1-a Virina Kongreso en Graz. Ni ekscias pri ŝia vojo al la E-komunumo kaj multaj respondecaj taskoj, kiujn ŝi plenumis kaj plenumas i.a. en E-versio de Duolingo, estraraneco en ESF kaj laboroj pri PIV.
• En la komencaj aktualaĵoj – post i.a. elektitaj historiaj datoj – ni informas pri prof. Deptuła el Pollando, nova eksperto de WHO; pri juna polo distingita per Young Courage Award de la Sveda Wallenberg-Akademio; pri Inglot-kosmetikaĵoj el Pollando.
• Nian sciencan temon ni dediĉas al internaciaj esploroj, kiujn partoprenis polaj sciencistoj, pri la rolo de pupiloj por rekoni/ekzameni la cerbofunkciadon.
• Hodiaŭ ni komune proponis aŭskulti fragmenton de la kanto „Espero brilas en la Mallumo” por la teksto de Andreo Rygielski el la jutuba profilo WaveSculptor.
•  La akompana foto afiŝita de Alekso Miller en Telegramo prezentas grupon de kelkaj usonaj kongresanoj dum la 111-a UK. En la dua vico en verda T-ĉemizo troviĝas nia hodiaŭa antaŭmikrofona gasto, Ruth “Margo” Keves-Cohen.
• En unuopaj rubrikoj de nia paĝo eblas konsulti la paralele legeblajn kaj aŭdeblajn tekstojn el niaj elsendoj, kio estas tradicio de nia redakcio ekde 2003. La elsendo estas aŭdebla en Jutubo ĉe la adreso:
https://www.youtube.com/results?q=pola+retradio&sp=CAI%253D Interalie pere de Jutubo, konforme al individua bezono, eblas rapidigi aŭ malrapidigi la parolritmon de la sondokumentoj; eblas transsalti al ajna serĉata fragmento de la elsendo.

]]> https://pola-retradio.org/2026/09/e_elsendo-el-la-20-09-2026/feed/ 1 full 27:44 barbarinella@gmail.com (Barbara Pietrzak)noEn la 1501-a E_elsendo el la 20.09.2026 ĉe www.pola-retradio.org: • Hodiaŭ nia antaŭmikrofona gasto estas Ruth “Margo” Keves-Cohen, renkontita ĉi-somere dum la 1-a Virina Kongreso en Graz. Ni ekscias pri ŝia vojo al la E-komunumo kaj multaj respondecaj taskoj, kiujn ŝi plenumis kaj plenumas i.a. en E-versio de Duolingo, estraraneco en ESF kaj laboroj pri […]En la 1501-a E_elsendo el la 20.09.2026 ĉe www.pola-retradio.org: • Hodiaŭ nia antaŭmikrofona gasto estas Ruth “Margo” Keves-Cohen, renkontita ĉi-somere dum la 1-a Virina Kongreso en Graz. Ni ekscias pri ŝia vojo al la E-komunumo kaj multaj respondecaj taskoj, kiujn ŝi plenumis kaj plenumas i.a. en E-versio de Duolingo, estraraneco en ESF kaj laboroj pri […]esperanto,pola,polonia,polskie Pupilgrandeco kaj cerbofunkciado https://pola-retradio.org/2026/09/pupilgrandeco-kaj-cerbofunkciado/ https://pola-retradio.org/2026/09/pupilgrandeco-kaj-cerbofunkciado/#respond Sun, 20 Sep 2026 15:38:03 +0000 https://pola-retradio.org/?p=44623 La memorperturboj apartenas al la plej karakterizaj simptomoj de la maljuniĝanta cerbo, Alzheimer-malsano, epilepsio kaj multaj psikiatriaj malsanoj. Tial sciencistoj de jaroj serĉas fidindajn parametrojn, kiuj ebligus sekvi la memorprocezojn en la cerbo en reala tempo. Evidentiĝis, ke eĉ malgrandaj ŝanĝoj en la pupilgrandeco povas atesti pri tio, kiel funkcias la memoro. La pupiloj reagas ne nur je lumo. Ilia diametro ŝanĝiĝas sub la influo de la nervosistemo kaj funkciado de neŭrotransigiloj respondecaj pri atento, emocioj kaj lernado. En la lastaj jaroj ĉiam pli da esploroj pruvas, ke la ŝanĝoj en pupilgrandeco povas signali memorprocezojn. Polaj sciencistoj pruvis, ke tiuj signaloj aperas ankoraŭ antaŭ ol la homo parkeros/lernos aŭ rememoros la informon.
Esploristoj el la Politekniko de Gdansko, la ĉeĥa Politekniko en Prago kaj la usona Mayo Clinic ekzamenis, ĉu efektive ŝanĝo en pupilgrandeco spegulas la aktivecon de cerbo registritan pli frue helpe de plej progresintaj neŭrofizjologiaj metodoj. La rezultoj estis publikigitaj en Scientific Reports.
La eksperimenton partoprenis sep junaj pacientoj suferantaj medikamentorezistan epilepsion, en kies cerboj jam antaŭe estis instalitaj elektrodoj por monitori atakojn. Dank’ al tio eblis samtempe registri la cerboaktivecon kaj observi pupilreagojn sen la neceso de kromaj procedoj.
La partoprenantoj plenumis klasikan esploron pri epizoda memoro. Unue ili rigardis vortoliston sur la ekrano, sekve faris mallongajn matematikajn operaciojn kaj fine klopodis rekrei/rememori dum 30 sekundoj laŭble plej multajn vortojn.
La esplorrezultoj elmontris, ke laŭ grandeco de pupiloj eblis antaŭvidi ĉu koncerna persono efike parkeris vortoliston. Kio estas aparte interesa, la diferencoj en la pupilgrandeco aperis ankoraŭ antaŭ ol la lernota vorto estis prezentita, je ĉirkaŭ 400-600 milisekundoj. Dum la rekreado/ rememorado simila efiko estis ankaŭ konstatita je ĉirkaŭ 100 -300 milisekundoj antaŭ la eldirita vorto.
Analizoj elmontris, ke pupilgrandeco estis same sentema, kaj ofte eĉ pli frua signalo pri efika parkerado ol indicoj registritaj de elektrodoj intsalitaj en la cerbo.
Pliaj esploroj devas rilati al tio, ĉu similaj dependecoj estos same evidentaj ĉe personoj sanaj kaj dum alispecaj taskoj rilate la memoron. Se la esplorrezultoj estos konfirmitaj en pli grandaj esploroj pupilmetrio povos esti praktike aplikota en la monitorado de kognaj funkcioj ĉe senjoroj, pacientoj kun neŭrologiaj malsanoj aŭ subigitaj al rekapabligado.

El la elsendo 20.09.2026. Legas Barbara – 03′ 58″

]]> https://pola-retradio.org/2026/09/pupilgrandeco-kaj-cerbofunkciado/feed/ 0 barbarinella@gmail.com (Krystyna Grochocka)noLa memorperturboj apartenas al la plej karakterizaj simptomoj de la maljuniĝanta cerbo, Alzheimer-malsano, epilepsio kaj multaj psikiatriaj malsanoj. Tial sciencistoj de jaroj serĉas fidindajn parametrojn, kiuj ebligus sekvi la memorprocezojn en la cerbo en reala tempo. Evidentiĝis, ke eĉ malgrandaj ŝanĝoj en la pupilgrandeco povas atesti pri tio, kiel funkcias la memoro. La pupiloj reagas […]La memorperturboj apartenas al la plej karakterizaj simptomoj de la maljuniĝanta cerbo, Alzheimer-malsano, epilepsio kaj multaj psikiatriaj malsanoj. Tial sciencistoj de jaroj serĉas fidindajn parametrojn, kiuj ebligus sekvi la memorprocezojn en la cerbo en reala tempo. Evidentiĝis, ke eĉ malgrandaj ŝanĝoj en la pupilgrandeco povas atesti pri tio, kiel funkcias la memoro. La pupiloj reagas […]esperanto,pola,polonia,polskie Prof. Aleksander Deptuła, nova eksperto de WHO https://pola-retradio.org/2026/09/prof-aleksander-deptula-nova-eksperto-de-who/ https://pola-retradio.org/2026/09/prof-aleksander-deptula-nova-eksperto-de-who/#respond Sun, 20 Sep 2026 15:34:47 +0000 https://pola-retradio.org/?p=44620 D-ro Aleksander Deptuła, profesoro de la toruna Universitato Nikolao Kopernik, kaj la nacia konsultanto pri medicina mikrobiologio, estis invitita al la eksperta-konsulta grupo de la Monda Sanorganizo.
La nomumo rilatas al la projekto Antimikroba Administrado, Infektopreventado kaj Kontrolo (AMS-IPC), realigata kun la subteno de la programo EU4Health. Ĝia celo estas plifortigi agadojn koncerne la respondecan aplikadon de antibiotikoj. Temas ankaŭ pri la antaŭmalhelpado kaj kontrolo de infektiĝoj en sanprotektaj centroj.
Kadre de la projekto, ekspertoj estos vizitantaj eŭropajn hospitalojn kaj observos kiel estas organizita la laboro rilate al la antibiotika terapio kaj al la infektokontrolo. Ilia tasko estos identigi spacojn postulantajn plibonigon kaj sekve doni subtenon al sancentroj en prilaborado kaj envivigo de taŭgaj solvoj.
La konsultanoj interŝanĝos siajn spertojn kaj dividos, kunhavigos sukcesajn praktikojn. Dank’ al tio konoj kaj praktikoj de unuopaj landoj estos utiligitaj por perfektigi la protektadon de pacientoj en pliaj eŭropaj sancentroj.

El la elsendo 20.09.2026. Legas Maciek – 01′ 23″

]]> https://pola-retradio.org/2026/09/prof-aleksander-deptula-nova-eksperto-de-who/feed/ 0 barbarinella@gmail.com (Krystyna Grochocka)noD-ro Aleksander Deptuła, profesoro de la toruna Universitato Nikolao Kopernik, kaj la nacia konsultanto pri medicina mikrobiologio, estis invitita al la eksperta-konsulta grupo de la Monda Sanorganizo. La nomumo rilatas al la projekto Antimikroba Administrado, Infektopreventado kaj Kontrolo (AMS-IPC), realigata kun la subteno de la programo EU4Health. Ĝia celo estas plifortigi agadojn koncerne la respondecan […]D-ro Aleksander Deptuła, profesoro de la toruna Universitato Nikolao Kopernik, kaj la nacia konsultanto pri medicina mikrobiologio, estis invitita al la eksperta-konsulta grupo de la Monda Sanorganizo. La nomumo rilatas al la projekto Antimikroba Administrado, Infektopreventado kaj Kontrolo (AMS-IPC), realigata kun la subteno de la programo EU4Health. Ĝia celo estas plifortigi agadojn koncerne la respondecan […]esperanto,pola,polonia,polskie Mateusz Dobrowolski kun Young Courage Award https://pola-retradio.org/2026/09/mateusz-dobrowolski-kun-young-courage-award/ https://pola-retradio.org/2026/09/mateusz-dobrowolski-kun-young-courage-award/#respond Sun, 20 Sep 2026 15:31:19 +0000 https://pola-retradio.org/?p=44618 Raoul Wallenberg-akademio kreiĝis en 2001 laŭ la iniciato de Nina Lagergren, la fratino de la konata sveda diplomato, kiu dum la 2-a mondmilito savis en Budapeŝto milojn da judoj kaj post la aresto fare la Ruĝa Armeo en 1944 perdiĝis en Sovetunio.
La Akademio celas veki ĉe junaj homoj civilan kuraĝon, eduki ilin por demokratio kaj homaj rajtoj. Young Courage Award distingas personojn ekde la 13-a ĝis la 20-a vivojaroj, kiuj estas kandidatigitaj de personoj privataj, lernejoj kaj svedaj ambasadoj. En 2026 estis distingitaj junuloj i.a. el Kanado, Greklando, Hungario, Usono, Tanzanio kaj Ugando.
Inter ii troviĝis la 17-jaraĝa Mateusz Dobrowolski el Pollando. La stokholma Wallenberg-akademio agnoskis liajn aktivadojn favore al la homaj rajtoj, mediprotektado kaj lian civitanan engaĝiĝon. Mateusz Dobrowolski ekde plej juna aĝo engaĝiĝis al la socia laboro komence en la lernaja estraro kaj Societo de Infanamikoj, sekve favore al la naturprotektado en kunlaboro kun Monda Natur-Fonduso. Disponante pri la ebleco labori en laboratorio Mateusz Dobrowolski sisteme aktivis por la pureco de loka rivero.
Ne kaŝante la ĝojon pro la internacia distingo li forte emfazis, ke la ĉefa motivo dum lia ĉiutaga laboro estas ĝojo esprimata de homo, homoj, al kiuj oni donas helpon. Mateusz Dobrowolski estas la dua polo akirinta la titolon Young Courage Award. En 2025 ĝi estis atribuita al Tomasz Biera el Varsovio.

El la elsendo 20.09.2026. Legas Milada – 02′ 52″

]]> https://pola-retradio.org/2026/09/mateusz-dobrowolski-kun-young-courage-award/feed/ 0 barbarinella@gmail.com (Krystyna Grochocka)noRaoul Wallenberg-akademio kreiĝis en 2001 laŭ la iniciato de Nina Lagergren, la fratino de la konata sveda diplomato, kiu dum la 2-a mondmilito savis en Budapeŝto milojn da judoj kaj post la aresto fare la Ruĝa Armeo en 1944 perdiĝis en Sovetunio. La Akademio celas veki ĉe junaj homoj civilan kuraĝon, eduki ilin por demokratio […]Raoul Wallenberg-akademio kreiĝis en 2001 laŭ la iniciato de Nina Lagergren, la fratino de la konata sveda diplomato, kiu dum la 2-a mondmilito savis en Budapeŝto milojn da judoj kaj post la aresto fare la Ruĝa Armeo en 1944 perdiĝis en Sovetunio. La Akademio celas veki ĉe junaj homoj civilan kuraĝon, eduki ilin por demokratio […]esperanto,pola,polonia,polskie Inglot-kosmetikaĵoj el Pollando https://pola-retradio.org/2026/09/inglot-kosmetikajoj-el-pollando/ https://pola-retradio.org/2026/09/inglot-kosmetikajoj-el-pollando/#respond Sun, 20 Sep 2026 15:26:46 +0000 https://pola-retradio.org/?p=44616 De pli ol 40 jaroj la pola kosmetikaĵa marko Inglot akiris firman pozicion sur la kosmetikaĵa merkato. Ĝia ĉefa klientaro troviĝas en Pollando, kie Inglot disponas pri ĉirkaŭ 70 propraj salonoj kaj aliaj vendolokoj en la plej grandaj komercaj centroj kaj flughavenoj. Ĝiaj kosmetikaĵoj baziĝas sur propra produktado, evoluigado de la jam konataj receptoj kaj sendependeco.
Inglot samtempe estas unu el la plej konataj ekzemploj de la internacia sukceso de polaj kosmetikaĵoj, kiuj estas aĉeteblaj en 90 landoj, en pli ol du mil salonoj, vendejoj en komercaj centroj, insulaj standoj, flughavenoj kaj pli ol 200 platformoj de elektronika komerco.
Nun la plimultecan akcipakaĵon aĉetis en la firmao la pola merkatevoluiga fonduso Avallon MBO, kvankam la aktualaj posedantoj restas en la firmaa estraro. Inglot intencas akceli la eksterlandan ekspansion kaj evoluigi la plurkanalan distribuadon de siaj kosmetikaĵoj, utiligante la globskalan merkaton de beligaj produktoj, kies valoro ĝis la 2030-a jaro povas superi 800 miliardojn da dolaroj.
En 2025 Inglot lanĉis 72 novajn vendolokojn en la mondo kaj vastigis la retan distribuadon de siaj produktoj je pliaj komercaj retplatformoj.

El la elsendo 20.09.2026. Legas Pamela – 01′ 55″

]]> https://pola-retradio.org/2026/09/inglot-kosmetikajoj-el-pollando/feed/ 0 barbarinella@gmail.com (Krystyna Grochocka)noDe pli ol 40 jaroj la pola kosmetikaĵa marko Inglot akiris firman pozicion sur la kosmetikaĵa merkato. Ĝia ĉefa klientaro troviĝas en Pollando, kie Inglot disponas pri ĉirkaŭ 70 propraj salonoj kaj aliaj vendolokoj en la plej grandaj komercaj centroj kaj flughavenoj. Ĝiaj kosmetikaĵoj baziĝas sur propra produktado, evoluigado de la jam konataj receptoj kaj […]De pli ol 40 jaroj la pola kosmetikaĵa marko Inglot akiris firman pozicion sur la kosmetikaĵa merkato. Ĝia ĉefa klientaro troviĝas en Pollando, kie Inglot disponas pri ĉirkaŭ 70 propraj salonoj kaj aliaj vendolokoj en la plej grandaj komercaj centroj kaj flughavenoj. Ĝiaj kosmetikaĵoj baziĝas sur propra produktado, evoluigado de la jam konataj receptoj kaj […]esperanto,pola,polonia,polskie