Pola Retradio en Esperanto

E_elsendo el la 10.09.2026

barbarinella@gmail.com (Barbara Pietrzak) — Thu, 10 Sep 2026 19:47:25 +0000

En la 1499-a E_elsendo el la 10.09.2026 ĉe www.pola-retradio.org:

• Hodiaŭ reference al la lasta UK en Graz ni prezentas interparolon kun la nunjara premiito de G. Maertens-premio, Alex Miller el Usono. La interparolo estis registrita post la transpreno de la premio dum la ĵaŭda kongresprogramo. Lia foto kiel la gvidanto de la Nacia Vespero, de John Huang – kongresa fotisto, akompanas nian programinformon. Detalajn informojn pri la premiito enhavas la GK de UEA: uea.org/gk/1275a1.
• En la komencaj aktualaĵoj – post i.a. elektitaj historiaj datoj – ni informas pri Internacia Pritakso de Lernejaj Kapabloj-2025; pri la nova lernojaro en Pollando sen poŝtelefonoj; pri la sporta aktivado de poloj.
• Nian sciencan rubrikon ni dediĉas al la svedaj-ĉinaj esploroj pri la lernorezultoj de ĉinaj lernantoj uzantaj kaj ne uzantaj AI-on.
• Muzike akompanas nin la kanzono „Gitaristo”, kiun komponis kaj kantas Flávio Fonseca. Ĝia teksto, kies aŭtoro estas Ewa B. Grochowska, akiris la 1-an premion kiel la kantoteksto en la nunjara eldono de la Belartaj Konkursoj.
• En unuopaj rubrikoj de nia paĝo eblas konsulti la paralele legeblajn kaj aŭdeblajn tekstojn el niaj elsendoj, kio estas tradicio de nia redakcio ekde 2003. La elsendo estas aŭdebla en Jutubo ĉe la adreso:
https://www.youtube.com/results?q=pola+retradio&sp=CAI%253D Interalie pere de Jutubo, konforme al individua bezono, eblas rapidigi aŭ malrapidigi la parolritmon de la sondokumentoj; eblas transsalti al ajna serĉata fragmento de la elsendo.

E_elsendo el la 05.09.2026

barbarinella@gmail.com (Barbara Pietrzak) — Sat, 05 Sep 2026 19:57:09 +0000

En la 1498-a E_elsendo el la 05.09.2026 ĉe www.pola-retradio.org:

• Hodiaŭ nia antaŭmikrofona gasto estas la prezidantino de IKUE, Marija Belošević, kun kiu ni interparolas pri la 77-a Kongreso de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista – IKUE. Ĝi okazis en Graz antaŭtage de la 111-a UK.
• Krom elektitaj historiaj datoj komence ni prezentas kulturkronikajn informojn pri la okazinta hodiaŭ Nacia Legado, al kiu aliĝis ankaŭ polaj kaj eksterlandaj esperantistoj; pri la kulturperdoj de Pollando dum la 2-a mondmilito kaj ĉi-rilata ekspozicio en la Eŭropa Parlamento; pri la proksimiĝanta al la fino en Varsovio ekspozicio pri Art Déco en la religia spaco; pri kolektista arĝenta monero honore al la pola olimpika leĝeratletika ĉampionino Halina Konopacka kaj honore al ŝia rolo en la savado de la orprovizoj de la Pola Nacia Banko dum la 2-a mondmilito.
• En la E-komunuma segmento ni peras la inviton de IKUE al publika diskuto dum la Monda Tago por Preventi Memmortigojn, la 10-an de septembro. Aliĝoj pere de ikue.reto@gmail.com.
• La foto akompananta la programinformon estas ilustraĵo el la publika domajno de la verko de Adam Mickiewicz „La Prauloj” (Avoj). Ĝiaj fragmentoj estis legitaj dum la hodiaŭa Tago de la Nacia Legado.
• En unuopaj rubrikoj de nia paĝo eblas konsulti la paralele legeblajn kaj aŭdeblajn tekstojn el niaj elsendoj, kio estas tradicio de nia redakcio ekde 2003. La elsendo estas aŭdebla en Jutubo ĉe la adreso:
https://www.youtube.com/results?q=pola+retradio&sp=CAI%253D interalie pere de Jutubo, konforme al individua bezono, eblas rapidigi aŭ malrapidigi la parolritmon de la sondokumentoj; eblas transsalti al ajna serĉata fragmento de la elsendo.

Art Déco kaj Sacrum, t.e. religia spaco

barbarinella@gmail.com (Krystyna Grochocka) — Sat, 05 Sep 2026 13:37:37 +0000

Ĝis la 13-a de septembro en la Muzeo de la Varsovia Arkidiocezo estas vizitebla ekspozicio „Art Déco kaj Sacrum. La dekora arto de la intermilita jardudeko”. Temas pri la unua en Pollando tiom vastskala prezento, kiu bildigas la ligojn de la tiuepoka estetiko kun la religia spaco.
Objektoj, kiuj kutime servis al la liturgio, en la ekspozicio atestas pri momento, kiam la tradicia religia arto frontis la lingvaĵon de modernismo kaj la elegantecon de la stilo art déco.
La ĉefan lokon en la ekspozicio okupas ornato kaj meskalika kovrilo el Wawel-katedralo en Krakovo, projektitaj de Zofia Stryjeńska. La ekspozicio enhavas krome la aŭtoritan de ŝi kristnaskan kripeton. Multas samstilaj artaĵoj de aliaj renomaj artistoj de la epoko kaj objektoj el la tn. Zakopane-skolo ligitaj kun la montarana arto.
El la kolektoj de la Muzeo mem devenas eksterordinara bibliofila objekto – „Paŝtistaj kristnaskaj kantoj de Tytus Czyżewski kun lignogravuraĵoj” de Tadeusz Makowski. La prezentataj objektoj el la privataj kolektoj neniam antaŭe estis prezentitaj, la aliaj devenas el diversaj muzeaj centroj en Pollando. Kvankam en la intermilita jardudeko plimulto de la pastraro rilatis al modernismo kun rezervo la artistoj ĉiam pli kuraĝe eksperimentis kun simpligita formo, geometria alrigardo al la objektoj kaj la dekorstilo de art déco. La eksplodo de la 2-a mondmilito ĉesigis tiun procezon antaŭ ol ĝi maturiĝis.
La postmilita realo kaj malamika rilato de la nova reĝimo al la Eklezio puŝis la temon al la marĝeno de sciencaj esploroj kaj el kolektiva memoro por kelkdek jaroj. La ekspozicio kreiĝis kiel frukto de sciencaj sesioj en Płock, kiuj proksimigis kiom multo estas ankoraŭ en ĉi tiu sfero malkovrenda.

El la elsendo 05.09.2026. Legas Gabi – 02′ 20″

https://pola-retradio.org/wp-content/uploads/2026/09/kk_gk_ArtDeco-en-la-pola-religia-arto_0220.mp3

Pri rabitaj dummilite polaj artverkoj en la Eŭropa Parlamento

barbarinella@gmail.com (Krystyna Grochocka) — Sat, 05 Sep 2026 13:33:03 +0000

Ekde la 1-a de septembro dum la tuta semajno en la Eŭropa Parlamento estis rigardebla ekspozicio dediĉita al la rabitaj de germanoj, en la daŭro de la 2-a mondmilito, polaj artverkoj. La ekspozicio estis lanĉita en la 87-a datreveno de la germana atako kontraŭ Pollando, kio komencis la militon.
Dum ĝi el Pollando estis forveturigitaj pli ol 500 mil dokumentitaj artverkoj kaj aliaj kulturhavaĵoj, kiuj ĝis nun ne revenis al la lando. La ekspozicio organizita laŭ iniciatoj de la polaj eŭrodeputitoj Arkadiusz Mularczyk kaj Jacek Ozdoba reliefigis la skalon de la rabado kaj detruao de la pola kulturheredaĵo. On prezentis specimene kelkdek artverkojn, kiuj neniam postmilite revenis al Pollando.

El la elsendo 05.09.2026. Legas Maciek – 0′ 50″

https://pola-retradio.org/wp-content/uploads/2026/09/kk_mj_Pri-la-militaj-kulturperdoj-en-la-Europa-Parlamento_050.mp3

Nova kolektista monero de la Pola Nacia Banko

barbarinella@gmail.com (Krystyna Grochocka) — Sat, 05 Sep 2026 13:22:44 +0000

La Nacia Pola Banko encirkuligis la 1-an de septembro eksterordinaran arĝentan kolektistan moneron. Ĝi prezentas la unuan polan leĝeratletikan olimpikĉampioninon kaj militheroinon, Hanna Konopacka – „Halina Konopacka en la servo al la Patrujo”.
La reverso de la monero prezentas la vizaĝon de Halina Konopacka ĉirkaŭitan per motivoj ligantaj al ŝiaj sportaj sukcesoj: fragmento de kurejo de la olimpika stadiono kaj laŭrobranĉeto, simbolanta venkon. La averso bildigas la scenon de la evakuo de la orprovizoj de la Pola Banko en septembro 1939, tio estas orstangetoj kaj urba buso el la tiama periodo. Tio aludas al la biografio de Konopacka, kiu post la eksplodo de la 2-a mondmilito partoprenis brilan evakuon de oro de la Pola Nacia Banko tra Pollando, Rumanio, Turkio kaj Sirio al Francio. Ŝi mem stiris iun el la konvojbusoj helpante savi la nacian trezoron.

El la elsendo 05.09.2026. Legas Milada – 01′ 32″

https://pola-retradio.org/wp-content/uploads/2026/09/kk_msz_Argenta-kolektista-monero_Konopacka_sportistino-kaj-militheroino_0132.mp3

E_elsendo el la 30.08.2026

barbarinella@gmail.com (Barbara Pietrzak) — Mon, 31 Aug 2026 13:36:06 +0000

En la 1497-a E_elsendo el la 30.08.2026 ĉe www.pola-retradio.org:

• En niaj hodiaŭaj sonscenoj pri la 111-a UK en Graz ni koncentriĝas pri la omaĝprogramero honore al la mortinta en novembro 2025 Roman Dobrzyński. En ĝi ni aŭdas fragmente la salutojn de lia filo Feliks, esprimitajn ankaŭ en la nomo de la fratino Ewa, al la kongresanoj en Graz; etan fragmenton de la filmo pri Roman Dobrzyński de Jerzy Dryja, varsovia esperantisto, mortinta rekte antaŭ la 111-a. Roman Dobrzyński rememore adiaŭas Ursula Grattapaglia el la brazila Bona Espero. Kelkajn memorbildojn pri Roman Dobrzyński dividas Humphrey Tonkin.
• En la komencaj aktualaĵoj – post i.a. elektitaj historiaj datoj – ni informas pri la okazonta Tago de la Nacia Legado (05.09.2026) kaj aparta E-legado en la Zamenhof-Centro en Bjalistoko. Ni informas pri prezidanta posteno de la pola sciencistino, prof. A. Tycińska en Asocio de Akuta Kardiovaskula Prizorgo; pri novaj merkatreguloj de mielo sur la pola merkato.
• La programinformon akompanas foto de John Huang prezentanta la kongresan publikon ĉe balkono de la Zamenhof-Salono en Graz.
• En unuopaj rubrikoj de nia paĝo eblas konsulti la paralele legeblajn kaj aŭdeblajn tekstojn el niaj elsendoj, kio estas tradicio de nia redakcio ekde 2003. La elsendo estas aŭdebla en Jutubo ĉe la adreso:
https://www.youtube.com/results?q=pola+retradio&sp=CAI%253D Interalie pere de Jutubo, konforme al individua bezono, eblas rapidigi aŭ malrapidigi la parolritmon de la sondokumentoj; eblas transsalti al ajna serĉata fragmento de la elsendo.

Tago de la Nacia Legado – 05.09.2026

barbarinella@gmail.com (Barbara Pietrzak) — Sun, 30 Aug 2026 20:31:56 +0000

Lastĵaude la pola prezidento Karol Nawrocki kun la edzino Marta publike invitis al amasa partopreno en la Tago de la Nacia Legado, la 5-an de septembro, dum kiu estas legota unu el plej gravaj verkoj de la pola literaturo „La Prauloj” de Adam Mickiewicz. Temas pri ciklo da romantikaj dramoj, en kiu inerplektiĝas motivoj de la pagana rita omaĝe al la mortintoj, fanstato, malfeliĉa amo kaj motivoj de matirologio kaj nacia mesianismo. „La Prauuloj” de Mickiewicz funkcias kiel la nacia mistero, en kiu popolaj ritoj fariĝas spaco por enpensiĝo pri la polaj sortoj kaj fundamentaj probemoj de nacia komunumo tiaj, kiel libereco kaj suvereneco.
La Nacia Legado estas la ĉiujara evento, en kiu partoprenas la prezidenta paro, lernejoj, bibliotekoj, kultuinstitutoj, institucioj publikaj kaj sociaj, personoj privataj. Ekde la komenco la kampanjon partoprenas esperantistoj en Pollando kaj ekster ĝiaj limoj.
En Bjalistoko la 5-an de septembro okazos eĉ du eventoj ligitaj kun la Tago. La Podlaĥia Libraro invitas politikistojn, gravajn personojn kaj aktorojn al legado en la pola lingvo. La nunjara legado de „La Prauloj” de Adam Mickiewicz en Esperanto sekvos je la 15-a horo en Centro de Ludoviko Zamenhof (Bjalistoka Kulturcentro). Tie oni legos la verkon en la traduko de Lidia Ligęza, kiu donis al ĝi la titolon „Avoj”. Tiu vorto ne rilatas tamen al biologiaj avoj, sed al prauloj (mortintaj parencoj) kaj al la iama popola rito dediĉita al ilia memoro.
La fragmentojn de la teksto en la bjalistoka Zamenhof-centro legos amatore membroj de la Bjalistoka E-Societo. La legadon akompanos la ruliĝanta surekrane teksto en la pola lingvo. La evento estos la okazo memorigi biografiajn faktojn el la vivo de Adam Mickiewicz, krome la partoprenantoj de la Nacia Legado en Esperanto povos aĉeti la ĵus eldonitan libroforme tekston.

El la elsendo 30.08.2026. Legas Barbara – 02’55

https://pola-retradio.org/wp-content/uploads/2026/09/w_bp_La-Tago-de-la-Nacia-Legado-2026_0255.mp3

Prof. Agnieszka Tycińska – Prezidanto-elektito de ACVC

barbarinella@gmail.com (Barbara Pietrzak) — Sun, 30 Aug 2026 20:26:57 +0000

Profesorino Agnieszka Tycińska, la estro de Kliniko pri Intensa Kardiologia Terapio ĉe la Medicina Akademio en Bjalistoko, estis elektita kiel la prezidanto-elektito de ACVC – Asocio de Akuta Kardiovaskula Prizorgo – por la oficperiodo 2026-28. Tio estas unu el la plej gravaj strukturoj kadre de ESC – Eŭropa Kardiologia Societo.
Dum sia dujara oficado profesorino Tycińska kunkreos la evolustrategion de ACVC, ŝi reprezentos ĝin eksterlande. Post ĉi tiu periodo ŝi transprenos la plenan gvidadon de la eŭropa medio de specialistoj okupiĝantaj pri intensa kardiologia terapio. Ŝi estros la laborojn de sciencistoj kaj kuracistoj savantaj pacientojn en statoj vivminacaj i.a. kun akuta koronaria korsindromo, kardiogena ŝoko kaj severa korinsuficienco.
La elekto konfirmas ŝiajn vastajn kompetentojn kaj profesian aŭtoritatecon. Ŝi prezidas ACVC-komitaton pri Konfirmado kaj Akreditigado, membras en laborgrupoj pri subita korfunkcia halto. En 2025 ŝi estis krome elektita kiel la Prezidanto-elektito de la Pola Kardiologia Societo, kiun funkcion ŝi transprenos en 2027.

El la elsendo 30.08.2026. Legas Pamela – 01’50”

https://pola-retradio.org/wp-content/uploads/2026/09/w_pk_Prof.-Agnieszka-Tycinska-la-prezidanto-elektito-de-ACVC_0150.mp3

Novaj vendoreguloj de mielo en Pollando

barbarinella@gmail.com (Barbara Pietrzak) — Sun, 30 Aug 2026 20:18:51 +0000

Nunjare ŝanĝiĝis sur la pola merkato la vendoreguloj de mielo, kio sekvas el adapto de la ĝistiamaj normoj al la uniaj reguloj.
La plej grava ŝanĝo rilatas al mielo subigita al intensa filtrado, el kiu estas forigita parto de la natura poleno. Tiu produkto ne plu povas esti sur la merkato difinata kiel „mielo”.
Poleno estas unu el la elementoj utiligataj dum la identigado de mielo por eviti la falsadon de la produkto. La foresto de poleno malfaciligas verkonformigon de la aŭtenteco de la produkto kaj difinon de ĝia efektiva fonto. Por konsumantoj tio signifas pli fidindan informon pri la mielo sur la merkato. La aĉetebla mielo devas havi naturan konsiston de poleno, enzimoj kaj aliaj por ĝi karakterizaj. La novaj reguloj ne ŝanĝas klasifikadon de mielo, sed rilatas nur al la kvalitaj konsideroj.

El la elsendo 30.08.2026. Legas Maciek – 0’56”

https://pola-retradio.org/wp-content/uploads/2026/09/w_mj_Novaj-vendoreguloj-de-mielo-en-Pollando_056.mp3

E_elsendo el la 25.08.2026

barbarinella@gmail.com (Barbara Pietrzak) — Tue, 25 Aug 2026 19:22:23 +0000

En la 1496-a E_elsendo el la 25.08.2026 ĉe www.pola-retradio.org:

• En nia elsendo daŭras la sondokumenta retrorigardo al la 111-a UK en Graz. Hodiaŭ ni ligas al la eventoj el la 6-a de aŭgusto, dum kiu i.a. estis du programeroj ligitaj kun la beletra vivo de la E-komunumo. Ĵus aperis la GK de UEA kun la rezultoj de la Belartaj Konkursoj 2026. En nia elsendo tiujn rezultojn sondokumente prezentas la prezidanto de la BK-oj Miguel Fernández. La sondokumento aperas en la reredaktita formo por la bezonoj de la elsendo. Ĝi estas trovebla en la fb-a profilo de Amikoj de Belartaj Konkursoj de UEA. La plia sondokumento rilatas al la lastaj minutoj de la omaĝa evento, “#Kalocsay 50 kaj #Auld 20: memore al elstaraj poetoj”. En ĝi István Ertl eksplikas, kiel kreiĝis la poemo de Wiliam Auld „La Plenumo” kaj legas ĝian tekston, Bruĉjo Casini prezentas anekdoton pri tio, kiel okazis, ke William Auld tradukis en Esperanton ĉiujn Ŝekspir-sonetojn. La scenon fermas la muzikigita versio de „La Plenumo” kantita sub la gvido de Zdravka Bojčeva.
• En la komenco de la elsendo ni prezentas – krom elektitaj historiaj datoj de 25.08 – kulturkronikajn informojn. Temas pri nekonataj manuskriproj de s-ta Aŭgusteno en Pelplin; pri la kreiĝinta Historia Centro de Templanoj en Opatów kaj porokaza ekspozicio; pri la daŭranta en Varsovio festivalo „Chopin kaj lia Eŭropo”.
• La foto akompananta la programinformon prezentas scenon, en kiu Tim Owen en la nomo de EAB anoncas, ke la gajnita premio en la Belartaj Konkursoj pro La Libro de la Jaro riĉigos la Konton Espero de UEA, kiu celas helpi esperantistajn viktimojn de militoj kaj naturaj katastrofoj.
• En unuopaj rubrikoj de nia paĝo eblas konsulti la paralele legeblajn kaj aŭdeblajn tekstojn el niaj elsendoj, kio estas tradicio de nia redakcio ekde 2003. La elsendo estas aŭdebla en Jutubo ĉe la adreso:
https://www.youtube.com/results?q=pola+retradio&sp=CAI%253D interalie pere de Jutubo, konforme al individua bezono, eblas rapidigi aŭ malrapidigi la parolritmon de la sondokumentoj; eblas transsalti al ajna serĉata fragmento de la elsendo.