Wouter Rijneveld's weblog

Ontwikkelingsjongens

2008-11-21T22:00:00.000+01:00

Ik zit momenteel in Kampala, op uitnodiging van USAID, niet al te goedkoop hotel. Om kritisch te blijven op mezelf in dit soort situaties hieronder een gedicht van Ross Coggins met erg vije Nederlandse vertaling. Hopelijk schendt ik geen copyrights...
Dit gedicht is natuurlijk veel te kritisch en veel te generaliserend en valt mijn eigen werk radikaal aan. Voor de goede orde: ik geloof absoluut nog in het werk wat ik doe, maar dit gedicht geeft me kippenvel:

Excuse me, friends, I must catch my jet I'm off to join the Development Set; My bags are packed, and I've had all my shots I have traveller's checks and pills for the trots!	Sorry vrienden, ik moet m'n jet halen ik moet naar de ontwikkelingsjongens M'n tassen vol, prikken gehaald Credietkaarten en pillen voor alle ontberingen
The Development Set is bright and noble Our thoughts are deep and our vision global; Although we move with the better classes Our thoughts are always with the masses.	De ontwikkelingsjongens zijn slim en nobel Hebben diepe gedachten en een wereldwijde blik Hoewel we altijd met hogere kringen omgaan Zijn we in gedachten altijd bij de armen.
In Sheraton Hotels in scattered nations We damn multi-national corporations; injustice seems easy to protest In such seething hotbeds of social rest.	In Sheraton hotels in allerlei landen schelden we op internationale bedrijven onrecht is best makkelijk te bevechten vanuit deze broeinesten van sociale rust.
We discuss malnutrition over steaks And plan hunger talks during coffee breaks. Whether Asian floods or African drought, We face each issue with open mouth	Ondervoeding bespreken we bij een biefstukje We plannen hongerbesprekingen bij de koffie Aziatische vloeden, Afrikaanse droogten Alles pakken we aan met open mond.
We bring in consultants whose circumlocution Raises difficulties for every solution -- Thus guaranteeing continued good eating By showing the need for another meeting.	We brengen breedsprakige consultants Die voor elke oplossing moeilijkheden bedenken En daarmee zorgen dat we goed blijven eten Omdat we zo nog een vergadering nodig hebben
The language of the Development Set Stretches the English alphabet; We use swell words like "epigenetic" "Micro", "macro", and "logarithmetic"	De taal van de ontwikkelingsjongens rekt de grenzen van het Nederlands op we gebruiken woorden als 'epigenetisch' 'micro', 'macro' en 'logaritmetisch'
It pleasures us to be esoteric -- It's so intellectually atmospheric! And although establishments may be unmoved, Our vocabularies are much improved.	Het is leuk zo esoterisch te zijn het voelt zo lekker intellectualistisch en hoewel er verder niks echt verandert is ons woordgebruik wel weer verbetert
When the talk gets deep and you're feeling numb, You can keep your shame to a minimum: To show that you, too, are intelligent Smugly ask, "Is it really development?"	Als gesprekken heel diep gaan en je je stom voelt Kun je jezelf makkelijk schande besparen en laten zien dat je ook intelligent bent: vraag gewoon: 'is dat echte ontwikkeling?'
Or say, "That's fine in practice, but don't you see: It doesn't work out in theory!" A few may find this incomprehensible, But most will admire you as deep and sensible.	Of: 'Dat klopt wel in de praktijk, maar snap je niet dat dit in de theorie niet klopt!' Sommigen zullen dit niet begrijpen Maar de meesten zullen je diepte bewonderen
Development set homes are extremely chic, Full of carvings, curios, and draped with batik. Eye-level photographs subtly assure That your host is at home with the great and the poor.	Huizen van ontwikkelingsjongens zijn erg chic Vol exotische dingen en batik gewaden. Close-up foto's verzekeren je subtiel dat je gastheer thuis is met zowel rijk als arm
Enough of these verses - on with the mission! Our task is as broad as the human condition! Just pray god the biblical promise is true: The poor ye shall always have with you.	Genoeg gedicht - voort met de roeping Onze taak is zo breed als alle menselijke problemen Bidt alleen tot God dat de bijbelse belofte echt klopt: 'De armen zul je altijd met je hebben'.

Middel of doel

2008-11-12T21:40:00.001+01:00

Je hoort vaker dat je op moet passen dat een middel geen doel wordt. Toch valt het soms niet mee dat zelf toe te passen als je zelf een middel hebt ontwikkeld. Als dit naast andere middelen of instrumenten gezet wordt die tot hetzelfde doel leiden, heb je (ik) al snel de neiging om mijn eigen middel toch een beetje voorrang te geven boven andere middelen. Het middel wordt dan ook een beetje doel. 't Is tenslotten "mijn" middel... B.v.:

Je hebt een instrument ontwikkeld en die wordt aan de kant gelegd. Iets anders wordt gekozen om hetzelfde te bereiken. Bijvoorbeeld face to face gesprekken in plaats van een questionnaire via SurveyMonkey.
Je bent enthousiast voor 'iets' en dat wordt niet geaccepteerd, bijvoorbeeld web 2.0 tools. Een andere oplossing wordt gekozen, b.v. gewoon email gebruiken in plaats van werken met Google Docs. Het is dan heel lastig om het 'echt, objectief betere' van jouw oplossing te onderscheiden van de persoonlijke, subjectieve kant, n.l. dat 'jouw' oplossing niet wordt gekozen.
Heel andere 'sector', christelijk geloof: je wilt dat mensen via de Bijbel God leren kennen, maar intussen verdedig je je eigen versie of vertaling van de Bijbel. Je houdt vast aan een bepaald middel en dat kan zelfs het doel tegenhouden.

Nieuwe manier van evalueren

2008-11-03T18:56:00.003+01:00

Evalueren van ontwikkelingsprojecten heeft vaak één of meer van de volgende tekortkomingen:

Het is erop gericht om statistisch betrouwbare effecten te vinden, maar daarbij zijn er teveel complicerende factoren om dit echt te kunnen doen (sociaal-economische ontwikkeling met mensen is nl. anders dan proefjes in een laboratorium).
Het geeft de opinies weer van 'experts' die van buitenaf komen en in een paar weken tijd bepalen of iets goed is en effect heeft.
Het geeft geen inzicht in effecten op de langere termijn, maar is meer gericht op outputs, of hooguit middellange termijn outcomes.
Het is weliswaar participatief, maar omdat de mensen weten dat de organisatie op basis van de evaluatie zal beslissen of er verlenging komt, wordt strategisch geantwoord met als doel verlenging / uitbreiding van het project te krijgen. (Dit is overigens volstrekt rationeel en verstandig gedrag).

Er is nu een nieuwe methodologie in ontwikkeling die in twee opzichten radicaal is: 1) het gaat radicaal uit van waardering door mensen zelf, op de criteria die mensen zelf aangeven; 2) het gaat niet uit van een bepaalde interventie, maar neemt het gebied / de mensen als uitgangspunt en valueert (in de zin van 'kent waarde toe aan') alle interventies die hebben plaatsgevonden vanuit alle mogelijke actoren.

Zie hier een aardige beschrijving van dit idee. Ik ben zelf ook bij dit onderzoek betrokken.

Armen - in soorten en maten

2008-10-13T22:00:00.001+02:00

De 'allerarmsten', de 'poorest of the poor'. Twee uitdrukkingen die organisaties nogal eens graag gebruiken om aan te geven voor / met wie ze nu eigenlijk werken.
Maar je hebt er nog veel meer:

very poor
extremely poor
ultra poor
hardcore poor
hated poor

Pas blogde ik over microkrediet voor de extremely poor en de onzin daarvan. Wat betekent het als organisaties zeggen dat ze voor deze categorieen mensen werken? Als je alle mensen van de wereld van rijk naar arm op een rij zet, zijn de allerarmsten de achterste 2. Of 3, of 3000, of net zoveel als je de lijn legt.
Een veel betere methode is, om binnen een gemeenschap aan mensen te vragen wat armoede is. Pas heb ik (met anderen) zo'n exercitie gedaan in twee landen, ruraal gebied: wie zijn de 'very rich', de 'rich', de 'average', de 'poor', en de 'very poor'?. Dan blijkt dat mensen heel nauwkeurig aan kunnen geven welke sociale classificaties zij hanteren en wie dus de 'very poor' zijn. Een paar kleine voorbeeldjes, die meer spreken dan allerlei aantallen van geiten, landoppervlakte, etc.:

de 'very rich' nemen altijd voorrang in het verkeer, of ze het nu hebben of niet.
de 'very rich' herken je aan hun nonchalante manier van lopen.
de 'average' eten normaal gesproken geen vlees, maar als een schaap of geit doodgaat, hebben ze een keer vlees te eten. Als bij de 'poor' een schaap of geit doodgaat, verkopen ze het vlees omdat ze het geld nodig hebben.

Mensen gaven ook aan wie nu het meeste voordeel hadden van projecten (het ging om die projecten die men als beste had uitgekozen): dat bleek in vrijwel alle gevallen voor een groot deel naar de '(very) rich', voor een kleiner deel naar de 'average', soms ook de 'poor', maar slechts in uitzonderingen naar de 'very poor' te gaan. Microkredietprojecten al helemaal niet.
Een voorbeeld: project ter verbetering van diergezondheid (vaccinaties voor dieren): effect voor de 'very poor' is er niet, want die hebben geen dieren. Ja toch: meer gezonde dieren leidt tot meer dieren die geslacht worden op marktdagen - en dan krijgen de 'very poor' ook iets meer slachtrestjes: onderkant van de poten van schapen, de oren en nog een paar restjes.
School idem: de 'very poor' hebben geen kleren voor hun kinderen. Zijn schooluniformen ook gratis, dan hebben ze hun kinderen nodig om genoeg eten te verzamelen; speelt dat niet, dan hebben ze niet op tijd de goede informatie om mee te kunnen doen.
Oftewel, bereiken van de 'very poor', in de definitie van mensen zelf, is nog niet zo makkelijk.
Laat staan de 'extremely poor', de 'ultra poor' en al die andere categorieen.

Microfinance voor iedereen

2008-10-10T22:00:00.001+02:00

Kiva was de eerste: waar consumenten direct leningen konden uitzetten (met rente) voor ondernemers in ontwikkelingslanden. Nu kun je als particulier via eBay microkredieten uitzetten, en heb je MyC4 en MicroPlace. (Absoluut moeite waard om eens te kijken).
Je kunt daar gewoon zelf een accountje aanmaken, iemand kiezen aan wie je een leninkje of lening wilt geven, je rentepercentage bepalen en de investering doen.
Fantastisch. Als veel mensen op deze manier een deel van hun spaargeld inzetten, kan dat een waardevolle toevoeging zijn voor ontwikkelingswerk.

MicroPlace is helemaal leuk: je kunt daar het 'poverty level' kiezen: poor, very poor, of extremely poor.
Maar wat een misleiding! Klik je bij extremely poor, dan zie je 21 foto's van mensen, die geen van allen 'extremely poor' zijn, en ook niet 'very poor'. Ik vermoed zelfs dat als je in de lokale samenleving zou vragen wat voor mensen die zijn, dat sommigen als 'gemiddeld' benoemd zouden worden.
Studies maken steeds weer duidelijk: de 'very poor' hebben geen benefit van microkrediet. Als ze het al nemen, lopen ze het risico er nog armer van te worden, omdat ze het geld niet productief investeren. Als je hier dingen roept als 'extremely poor', dan moet je nog wel 3 categorieen armen definieren, die nog onder deze groep bungelen: 'very extremely poor', 'ultra poor' en 'hyper super ultra poor'.
Ondanks deze kritiek ben ik wel heel positief over MicroPlace en MyC4. Als ik later geld te besteden heb...

Participatie

2008-10-01T20:55:00.003+02:00

Was pas een aantal dagen in een dorp in West Afrika. We sliepen in een paar gebouwen: inspectie lager onderwijs. Voor opvang leerkrachten die in het district kwamen. Project van een grote donor.
Er was elektriciteit. Maar nu niet meer. Zonnepanelen gestolen. Er was een man gekomen, met auto. Die had gezegd dat hij betaald was voor onderhoud van de panelen. Hij laadde alles in: panelen, accu's, alles. En kwam niet meer terug. Einde elektriciteit.
Dat krijg je ervan als je als organisatie/donor de mensen niet betrekt bij de monitoring en het onderhoud van 'je' projecten. Of, in jargon: als er geen participatie is.
Toch was het project niet waardeloos: we hadden in ieder geval onderdak, al was het dan in het donker.

Wij en zij - wij als zij?

2008-09-15T22:00:00.003+02:00

Dit boekje heb ik al een paar jaar. Het gaat over hoe wij (westerse organisaties) over hen (zuidelijke partnerorganisaties) denken. Het boekje is een discourse studie naar identiteit.

Het blijkt dat wij, ondanks de correcte taal van partnership en gelijkheid, onze eigen identiteit toch veelal als alwetend zien tegenover die van hen als achtergebleven, passief en uiteindelijk onbetrouwbaar. Zij zijn gewoon nog niet zover. Dat wordt verhuld door hen ook "experts" te noemen (maar wel tussen aanhalingstekens): zij hebben kennis van de lokale cultuur, etc. Baaz koppelt dit aan de idee van de 'noble savage'.

Baaz schrijft vanuit een postcolonialism achtergrond, maar gebruikt wel veel empirische gegevens. Ik geloof dat er veel waars in haar verhaal zit, ook al herken ik zelf niet alles.

Wat ik me wel afvraag, is of deze wij-zij kloof alleen tussen Westers / niet-Wester zit, of dat deze op alle niveaus in de hulpketen zit. Dus dat tussen zuidelijke partners en de doelgroep hetzelfde mechanisme optreedt. En tussen (sommige) backdonors en (westerse) NGO's.

Los van beeldvorming zie je dat organisaties soms richting backdonors dezelfde houding kunnen hebben die ze in hun partners veroordelen.

Short Term - Mogelijkheden en Onmogelijkheden

2008-08-28T22:00:00.000+02:00

Ik mag van uitgeverij Kok m'n hoofdstuk van het boek Short Term op m'n weblog zetten:
Gelijk Scribd maar eens proberen. Kijken hoe dat werkt. Ik dacht dat je daarmee alleen maar pdf-jes kon embedden, maar dat kan met bijna alle formats.

Mogelijkheden en Onmogelijkheden van short term missions - Upload a Document to Scribd

Short term

2008-08-07T22:00:00.000+02:00

Een poosje terug schreef ik over short term uitzendingen. Het boekje waar ik een hoofdstuk aan meegeschreven heb, is nu uit: zie hier.
Het is heel erg praktisch en breed, gericht op mensen die voor werkvakantie of op een andere manier kortere tijd in het buitenland willen werken.
Mijn hoofdstuk heet 'mogelijkheden en onmogelijkheden' en gaat over de (on)mogelijkheid om met short term missies bij te dragen aan blijvende ontwikkelingsresultaten.
Of ik het hele hoofdstuk op m'n blog mag zetten, weet ik (nog) niet. Hieronder alleen het eerste en laatste stukje.

Stel je voor. Een Koreaanse zendingsorganisatie heeft gehoord dat Nederland zendingsland is geworden. Ze sturen twee groepen jongeren als short termers voor elk drie weken naar jullie kerk. Om de jaarlijkse vakantiebijbelclub te doen. Nee, jullie hoeven niks voor te bereiden, zij hebben het hele programma al ontwikkeld. Ja, jullie, de plaatselijke christenen mogen wel helpen om de logistieke dingen te regelen en de inkopen te doen (het geld nemen ze wel mee uit Korea) en of jullie ook alles willen vertalen. Dan kunnen jullie gelijk leren hoe het moet. Wie zou er het meeste leren in het bovenstaande voorbeeld? De kinderen, of de mensen van jullie kerk, of de Koreanen?

Tien geboden voor short termers

Wees altijd bescheiden. Ga als leerling.
Schort altijd je beoordelingen van mensen op. Bedenk dat jij de gast en vreemdeling bent die 'gek' doet en niet zij. Vorm je nooit eenzijdige beelden van je gastland.
Wees altijd dankbaar aan de mensen met wie je omgaat dat ze jou willen helpen je wereldbeeld te vergroten. Wees een goede gast.
Eer de leiding van de organisatie die je gastvrijheid geeft. Zij besteden veel tijd aan je en weten beter wat goed is – zelfs als het niet zo lijkt.
Spreek altijd met respect over de mensen die je tegenkomt. Ook als zij er niet bij zijn. Laat altijd uitkomen dat mensen geschapen zijn naar Gods beeld en respect en waardigheid verdienen. De mensen over wie je schrijft, zouden alles wat je schrijft moeten kunnen lezen zonder dat je je hoeft te schamen.
Strooi nooit zomaar met geld.
Respecteer altijd lokale opvattingen en kennis.
Verdiep je altijd zoveel mogelijk in de plaatselijke cultuur en taal, vanaf de tijd van je voorbereiding.
Denk niet dat je geld alle oplossingen voor alle problemen kan bieden. Geld is geen Messias. Jij ook niet.
Geef nooit simpele antwoorden op complexe problemen.

Afstemming nodig?

2008-07-31T22:00:00.000+02:00

Mensen werken vaak langs elkaar heen. Wielen worden heel vaak opnieuw uitgevonden en we willen allemaal ons eigen ding doen. In ontwikkelingswerk laat die afstemming ook nogal eens te wensen over: elke donor heeft zijn eigen wensen, eisen, formats, visies, enzovoorts. Met het gevaar dat landen die ontwikkelingshulp ontvangen naar allemaal verschillende pijpen moeten dansen. Bij NGO's zie je soms hetzelfde. Het plaatje hiernaast laat een paar projecten zien met de relaties met donoren (gele hokjes): je wordt er bijna geen wijs uit. Betteraid, een groep NGO's die betere afstemming bepleit, plaatste dit plaatje als een cartoon, maar het gaat wel om echte projecten.

Het gevaar hierbij is natuurlijk dat lokale organisaties die de projecten uitvoeren niet een echte eigen visie ontwikkelen, omdat ze te druk zijn met voldoen aan de wensen van donoren. In 2005 is de Parijs verklaring opgesteld. Daarin verklaren heel veel landen (waaronder Nederland) dat ontwikkelingswerk beter op elkaar afgestemd zal worden en dat landen zelf meer centraal komen te staan.
In september is er in Accra een forum waarbij de voortgang van deze afspraak besproken wordt. Daarbij worden dan ook de NGO's betrokken: het is de bedoeling dat ook zij meer afstemming en harmonisatie bereiken en meer aanhaken bij en werken vanuit lokale perspectieven. Ik merk om me heen niet heel erg veel betrokkenheid op deze bijeenkomst. Misschien omdat het te global, te log en te ineffectief is om echt iets te bereiken? Of kun je juist met dit soort overeenkomsten echt iets bereiken.

Zelf weet ik het niet goed. Meer ownership, minder eigen formats en eisen, en meer afstemming is beslist nodig. Maar of je dat zo bereikt? En of dat echt oplevert dat landen / organisaties hun ontwikkeling echt in eigen handen nemen? Ik heb zo m'n twijfels en ben er niet uit.

Onderdompelen, blootstellen en incarnatie

2008-07-25T10:23:00.002+02:00

Soms kom je dezelfde onderwerpen op verschillende plaatsen tegen. Vroeger was het bij ontwikkelingswerk logisch dat je veldervaring had. Tegenwoordig is dit veel minder zo omdat er veel minder banen in het buitenland beschikbaar zijn. Ook bij zending is het vaker short term wat de klok slaat.
In de ontwikkelingssector leidt dat soms tot discussies of bezinning over het belang van veldervaring en hoe gebrek daaraan opgevangen kan worden.

Het laatste nummer van Participatory learning and action gaat helemaal over 'immersions', onderdompeling: het belang van directe ervaringen met doelgroepen van ontwikkelingswerk wordt hier in 31 artikelen besproken.
De presentietheorie beschrijft uitgebreid de 'exposure', blootstelling als eerste fase voordat je echt kunt werken volgens de presentie aanpak. Toen ik dit de eerste keer las, vond ik al dat dit sterk van toepassing zou kunnen zijn op ontwikkelingswerk en zendingswerk.
Dit sluit naadloos aan bij de discussie over immersions.
In zendingswerk is het beeld van de incarnatie al jarenlang een beeld voor zendingswerk: present zijn in het leven van anderen, in hun context en leefwereld, aangepast en gecontextualiseerd (zoals Jezus toen hij op aarde was).

Wat mij verbaast, is dat je hier drie discussies ziet, die heel veel overeenkomsten vertonen, in grote lijnen hetzelfde zeggen, maar elkaar niet kennen (alleen no.2 kent no.3). Deels komt dat door taal (presentie is nog nauwelijks in het engels beschreven) en deels door de kunstmatige grenzen tussen verschillende disciplines.

Waarom geen verplichte exposure voor elke student aan minimaal 20 disciplines, zodat er meer geintegreerd en met dwarsverbanden gedacht gaat worden? Globalisering tussen disciplines vindt nog niet heel hard plaats.

Heilige huisjes

2008-07-12T10:18:00.002+02:00

Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft in 2006 de IS Academie opgericht: op 5 thema's is uitwisseling tussen wetenschap en beleid, o.a. doordat beleidsmedewerkers (promotie-) onderzoek doen.
Daar is nu een aardig resultaat uitgekomen: een essay bundel met de titel Heilige Huisjes, te bestellen bij het ministerie (gratis). Staan een aantal heel aardige bijdragen in:

Door gebrek aan keuzevrijheid bij vrouwen is de focus op veilige seks bij HIV preventie niet effectief: veilige seks => geen man => geen eten => dood. Conclusie: werken aan meer inkomen (landbouw) is betere preventie.
NGO's als kuddedieren. Je zou verwachten dat NGO's juist kiezen voor de allerarmste landen, maar het blijkt dat ze heel erg op een kluitje zitten en veelal dezelfde keuzen maken. En dat er veel gaat naar midden-inkomens landen. Daar zijn natuurlijk ook veel armen, maar volgens Koch is de NGO geldstroom hier in feite een vervanging van belastingen van de middenklasse en rijken. De NGO-lievelingen zijn o.a. Malawi, Ghana, Oeganda, Kenya, Zambia, Sri Lanka, Honduras, Guatemala, Filipijnen, Ethiopie, Zuid Afrika en Palestijnse gebieden. De landen die beslist over het hoofd gezien worden zijn o.a. Togo, Guinee, Ivoorkust, Congo-Brazaville, Centraal Afrikaanse republiek, Gabon, Oezbekistan en Jemen. Koch publiceerde eerder in de Broker en verwerkt nu wat kritiek vanuit NGO's op dit eerdere artikel.
In verschillende artikelen komt forse kritiek op de MDG's naar voren. Eén artikel is er helemaal aan gewijd. Een ander artikel focust op onderwijs (Oeganda): iedereen gaat zo'n beetje naar de lagere school, maar 1) de kwaliteit neemt sterk af en 2) er is geen aansluitend vervolgonderwijs en lager onderwijs alleen is weinig relevant en werkvoorbereidend.
Als toegift een essay van Nawal El Sawaadi, die over de politieke en machtskanten van ontwikkeling kijkt, het paternalisme en de onderontwikkeldheid van het Westen op de korrel neemt en nog meer.

Fondsenwerving 2.1

2008-06-22T22:00:00.002+02:00

NGO's opgepast. Je kunt lezen over allerlei discussies over de vraag of Westerse NGO's op langere termijn nog wel nodig zijn - of de verbindingslijnen tussen het grote publiek en de grote donoren niet direct zullen worden gelegd met Zuidelijke NGO's. In die discussie meng ik me nu even niet.

Bij KnowledgeCafe zag ik hoe fondsenwerving 2.1 eruit gaat zien. Organisaties als Kiva en de 1%club werken met fondsenwerving 2.0: de gever direct laten kiezen uit hoe en waaraan bij te dragen. Joseph Kimojino doet het nog veel directer: hij heeft fondsen nodig voor wildlife conservation (toerisme loopt terug in Kenya en daarmee inkomsten voor wildparken). Hij start een weblog met interessante informatie en mensen donoren daarop $40.000 en nog eens $2.000 via een Facebook account + wat inkomsten van ads. Geen NGO's meer nodig toch?

NGO's moeten wel heel duidelijk maken wat hun meerwaarde nog is. En toch voel ik nog een restje paternalisme en heb ik het idee dat westerse NGO's nog wel degelijk een rol kunnen spelen... We hebben toch niet voor niets 50 jaar lang handenvol jargon uitgevonden om dat nu allemaal overbodig te laten verklaren?

Grote donoren

2008-06-19T21:00:00.000+02:00

In m'n werk heb ik met verschillende soorten donoren te maken. Met grote onderlinge verschillen. Sommigen willen zoveel mogelijk aansluiten bij wat er 'in het veld' gebeurt. Goed, want dit geeft een erkenning van diversiteit en is bottom up. Niet goed soms, want kan leiden tot geweldige vaagheid.
Ik dacht dat de algemene trend wel deze kant op was: meer lokaal ownership. Maar dat is bepaald niet het geval bij alle grote, internationale donoren. Ik zal geen naam noemen, maar heb recent gewerkt met een donor die precies andersom denkt: de donor als eigenaar, en het lokale project wat aan moet sluiten op monitoring systemen van de donor. Niet goed, want de werkelijkheid past niet altijd in die hokjes. Toch heeft het ook wel wat als je het vergelijkt met de blabla van vaagheid die ook in deze aid-wereld rondzweeft.

Online documenten

2008-06-16T20:27:00.005+02:00

Net terug uit Zuid Afrika. Bij een organisatie gewerkt om een systeem te ontwerpen waarmee vanaf verschillende locaties voortgang kon worden gerapporteerd van projecten. Op zo'n manier dat ze bij het hoofdkantoor de resultaten onmiddellijk konden inzien, en ook vanuit Nederland.

Dit heb ik gedaan met behulp van Google Docs. Eerst een excel spreadheet ontworpen, inlcusief alle formules, opmaak en verwijzingen. Die vervolgens geupload en verschillende accounts aangemaakt voor de verschillende locaties. Vervolgens een stuk training gegeven voor het gebruik ervan.

Het leuke van Google Docs is dat je een excel kunt gebruiken, en zelfs een nieuw excel document de oude kunt laten overschrijven. Wel een paar kleinere fouten met het uploaden, bijvoorbeeld in de kleur van de cellen en met samengevoegde cellen.

Toch ben ik hier wel heel enthousiast over. Je hoeft nooit meer bestanden te mailen, nooit meer gegevens van het ene bestand in het andere over te typen. Als je een grafiekje maakt, kunnen degenen die de cijfers erin typen, die ook gelijk zien. En je hebt heel leuke grafische opties waarbij je een getal als een klokje kunt laten weergeven - goed voor heel snelle overzichten.

Lang leve internet en gratis software toepassingen.

Tweerichtingsverkeer

2008-05-30T22:00:00.000+02:00

In 1792 schreef iemand over de noodzaak om "middelen te gebruiken" om een boodschap wereldwijd te verkondigen. Carey bedoelde daarmee het oprichten van zendingsgenootschappen. Dat leidde tot de Protestantse zendingsbeweging - de wortels van ontwikkelingswerk.

De boodschap van Carey wordt nog steeds gehoorzaamd. Organisaties die 'iets' verspreiden richting andere landen zijn er in grote aantallen en bijna dagelijks worden er nog nieuwe opgericht. Dat 'iets' varieert van hulp tot ontwikkeling en van eten tot evangelie.

Er zijn nog niet veel organisaties opgericht om ook zending / ontwikkeling te ontvangen in plaats van alleen te zenden. Misschien moet in deze tijd een Carey opstaan die het begin van echte globalisering inluidt en pleit voor de noodzaak om "middelen te gebruiken" om een wereldwijde boodschap te ontvangen.
Een voorbeeld van iemand die daarvoor pleitte is de recent overleden Andrew Walls.

Ook vanuit het perspectief van ontwikkeling/zending 2.0 zou ik dit erg aardig vinden: particuliere initiatieven om ontwikkeling van anderen te ontvangen.
En misschien bestaan die ook wel.

Birma als ontocratie

2008-05-27T22:00:00.000+02:00

Ontocratie: geregeerd worden door wat is.
Je wilt geen historisch perspectief en laat 'een betere toekomst' niet toe. Van Leeuwen introduceerde deze term in 1964. Newbigin bouwt dit als volgt uit: als in een ontocratische samenleving eenmaal een historisch perspectief is binnengekomen, een wereldbeeld wat aandacht heeft voor verbetering in de toekomst, dan is de geest uit de fles en gaat'ie niet meer terug.
Dat inbrengen van toekomstperspectief gebeurde zowel door het westers imperialisme ('de idee van vooruitgang' met wetenschap en techniek) als door de zendingsbeweging.

Een land is Birma is een typisch voorbeeld van zo'n ontocratie. Maar ook daar is de geest uit de fles en het is een kwestie van tijd. En van mensenlevens...

Short term uitzendingen

2008-05-20T22:00:00.001+02:00

De laatste tijd heb ik me verschillende keren bezig gehouden met Short Term uitzendingen. Binnenkort komt hierover een boek op de markt waar ik een hoofdstuk in mocht schrijven over de spanning tussen short term en ontwikkeling.
Recent ook een training gegeven aan jongeren die een verdiepingsslag wilden maken nadat ze een keer op werkvakantie waren geweest en nu voor de 2e of 3e keer gingen. Dat is erg leuk om te doen. [verslag, bijbehorende ppt]
Wat me enorm opvalt, is het grote verschil in professionaliteit tussen verschillende short term organisaties. Of beter gezegd: verschil in insteek. Sommige organisaties proberen echt serieus te kijken hoe hun reizen bij kunnen dragen aan ontwikkeling, of in ieder geval basisprincipes van ontwikkeling niet tegenwerkt. Dingen als lokaal ownership en empowerment en partnership staan daar hoog op de agenda. Zomaar geld uitdelen is dan streng verboden.
Anderen lijken meer op een veredeld reisbureau waarbij de doelstelling vooral is om de jongeren een goede reis te geven. Er is dan b.v. wel veel aandacht voor geestelijke vorming, maar de vraag hoe dergelijke reizen lokale ontwikkeling kunnen dwarsbomen wordt niet gesteld. En de vraag naar relevantie ook niet. Laat staan dat gekeken wordt naar langere termijn impact.
Een voorbeeld van de eerste soort is wat mij betreft World Servants. Voorbeeld van de tweede soort geef ik even niet.

Zie hier trouwens een lijstje (Engelstalige) literatuur over short term uitzendingen.

Hutjes of huizen

2008-04-22T18:38:00.004+02:00

Hoe praat je over mensen? Heb ik het vaker over gehad: hoe schrijf je over Afrika? Welke termen zijn nog acceptabel, en waarom schuiven die termen steeds op? Van inboorling naar inheemse naar native naar local naar 'iemand van de plaatselijke ethnische groepering'.

Heb je het over 'hutjes' of over 'lokale huizen'? Of ligt dat aan je doel? Bij fondsenwerven mag je iets denigrerender zijn??

Volgens mij gaat het erom welke termen de lokale bevolking gebruikt. Niet de termen die de lokale rijken of hogere klasse gebruikt over de armeren. Ook niet de termen die armen gebruiken richting rijke donoren van wie mogelijk geld te verwachten is.
Maar de terminologie die bevolkingsgroepen hanteren over hun eigen huizen. "Local colloquial discourse" heet dat volgens mij; voor wie van moeilijke woorden houdt.

En als mensen het dan over shacks hebben, mag je dat overnemen. Zonder respect te verliezen. En als mensen het dan over houses hebben, moet je dat overnemen. Om het respect niet te verliezen.

1% club

2008-04-09T20:07:00.002+02:00

Sinds kort is er een nieuw initiatief uit: de 1% club. Dit is een online marktplaats die mensen en goede doelen bij elkaar brengt. Je kunt de projecten bekijken naar thema, naar MDG, je kunt ze taggen, op kaartjes zien (Google maps), testimonies van anderen zien, delicious tags van het project bekijken, ratings van anderen zien, vergelijkbare projecten bekijken, elk project heeft een RSS feed, etc. Zowel de projecten als de gevers kunnen op alle web2.0 manieren met elkaar in contact zijn. Het geheel lijkt een beetje op Kiva, alleen is Kiva ook zelf een uitvoerende organisatie.
Daarbij is het heel transparant en kun je zien welke leden aan welk project hoeveel geven. (als iedereen zich strikt aan de 1% richtlijn houdt, weet je dus ook wat iedereen verdient, :))
Het zijn allemaal kleine projectjes, veel zijn onderdeel van een groter geheel en de informatie die voor projectjes van 2-3000 euro geboden wordt, is in veel gevallen redelijk, meestal inclusief projectdocumenten en / of jaarverslagen. Er staat ook altijd informatie bij over andere financieringsbronnen. Voorwaarden van projecten om mee te doen zijn laag, maar moet wel officieel geregistreerd zijn.
Het is gericht op iedereen die wel betrokken wil zijn bij ontwikkelingswerk maar niet op de 1.0 manier maar op de 2.0 manier. Een beetje jongere ouderen en oudere jongeren waarschijnlijk (en te zien aan de leden die er opzitten.)

Ik denk dat veel ontwikkelingsorganisaties veel kunnen afkijken van de interactieve presentatie van projecten (en afkijken hoort bij de 2.0 wereld). Ik ben ook benieuwd of dit ook nog een lerend effect gaat opleveren voor de goede doelen: door de uitwisseling bijvoorbeeld.
Ook ben ik benieuwd welke kant de ratings op zullen gaan: of die zullen sturen naar relevantie en mate van impact, of meer op 'uiterlijke kenmerken'.

Relaties zending en kerk

2008-04-01T10:09:00.002+02:00

Naar aanleiding van recente artikelen in het ND over terugkeer van zendingswerkers uit Congo, heb ik een artikel geschreven over een aantal facetten die een rol spelen bij verhoudingen tussen zendingsorganisaties en 'jonge kerken'. Ik heb hierbij veel gehad aan de kruisbestuiving tussen ontwikkelingswerk en zendingswerk, bijvoorbeeld de betekenis van duurzaamheid, ownership en machtsrelaties, waarover in OS meer wordt nagedacht en meer rekening mee wordt gehouden dan in zendingswerk.

Dit artikel is zowel in het RD als in het ND geplaatst met een paar kleine verschillen.
Met de titel in het ND ben ik iets minder blij: dat zendingswerk te vaak kerkelijk opbouwwerk is. Het woordje "te" noem ik namelijk niet.

Lesboek OS

2008-03-25T20:26:00.002+01:00

De toekomst van OS is nu echt zonnig. Havo en VWO leerlingen krijgen vanaf nu echt les in ontwikkelingssamenwerking. Er is zelfs een heel boek voor middelbare scholieren geschreven. Straks wordt het een makkie voor NGO's om goed personeel te krijgen en de particuliere initiatieven zullen niet alleen als paddestoelen de grond uitschieten, maar de kwaliteit ervan zal ook veel hoger worden.
En dat dankzij een hele generatie jonge mensen die al vanaf middelbare school alles over OS met de paplepel ingegoten gaat krijgen.

Ons vak wordt wel een onsje minder exclusief, maar ja

EHBO

2008-03-10T13:58:00.004+01:00

"Eerste Hulp Bij Ontwikkeling" is de titel van een heel nieuw boekje, geschreven door Mirjam Vossen. Het is geschreven voor particuliere initiatieven in hulp en ontwikkelingswerk.

100 kleine bladzijden met een intro in ontwikkelingswerk. Je leest het boekje in een uur of anderhalf uur uit en het is leesbaar voor iedereen.
Het is geschreven vanuit het perspectief van particuliere initiatieven en bijna alles wordt met leuke korte voorbeelden geillustreerd.

Het boekje gaat in op vrijwel alle punten die uit recente onderzoeken (Schulpen, Kinsbergen) naar voren kwamen. Het boekje neemt de kritiekpunten vaak niet zonder meer over, maar intussen worden ze door de aangereikte stof toch ongeveer allemaal ondervangen. Ik vind dat erg knap: je sluit dan heel erg bij de lezer aan en intussen stuur je inhoudelijk toch heel sterk. In alles merk je dat de auteur niet alleen ontwikkelingsgeograaf is maar ook journalist.

Als je het boekje heel kort wilt samenvatten, kun je zeggen dat het de meest belangrijke en algemeen geaccepteerde lessen van ontwikkelingssamenwerking samenvat en weergeeft. En daarbij evalueert in hoeverre dit relevant is voor particuliere initiatieven.

In dit korte bestek worden zonder gebruik van jargon de belangrijkste dingen gezegd over: kwaliteit, visievorming, output outcome impact, projectmatig werken, projectcyclus, partnership, ownership, participatie, institutioneel vs community based, evaluaties, accountability, lerende organisatie, advocacy, complementariteit, vrijwilligersbeleid en zelfs ook in machtsrelaties en verstoring daarvan door projecten.

De inhoud (dit zijn de ondertitels van de hoofdstukken):

Ontwikkelingsprojecten van particulieren
Kwaliteit van ontwikkelingsprojecten
Samenwerken met mensen en organisaties in het Zuiden
Kanttekeningen bij 'containerhulp', weeshuizen en microfinanciering
Projecten plannen en begroten
Het uitvoeren van projecten in het Zuiden
Neveneffecten en duurzaamheid
Controleren van uitgaven
Monitoren en evalueren
Samenwerken met andere vrijwilligers

Het enige wat niet aan de orde komt is de relevantievraag en misschien is dat juist wel goed. Zo zal het boekje de meeste ingang vinden in het land van de particuliere initiatieven.

Een punt vind ik beslist minder handig. De auteur gebruikt de term 'vrijwilligers' in plaats van 'particuliere initiatieven'. Maar daardoor versmalt ze de particuliere initiatieven behoorlijk. Er zijn een heleboel private initiatieven en filantropische instellingen die ook betaalde mensen aan het werk hebben. En ook voor veel daarvan zou dit boekje ook weleens heel erg aardig kunnen zijn.

MDG's en afhankelijkheid

2008-03-01T20:20:00.000+01:00

Jim Harries heeft een aardige gedachte, die heel kort hierop neerkomt:

De MDG's zijn gebaseerd op seculier gedachtengoed - spirituele / religieuze dimensie buitengesloten.
In westerse context is dit zinvol gedachtengoed (is gerelateerd aan materialisme); in niet-westerse culturen (meer integraal / holistisch / incl. spiritueel) is dit niet zinvol te plaatsen en heeft het dus iets mystisch.
Overplanten van de MDG's met bijbehorende manier van aanpak (gebaseerd op dit seculiere gedachtengoed) vraagt daarom nog extra (en blind) vertrouwen van niet-westerse culturen in dit (voor hen) mystieke gedachtengoed.
Daarmee creeert het extra afhankelijkheid (sowieso ook al door het middel van grootscheepse geldoverdracht).

Ik denk dat hier veel waarheid in zit. Dat het onderliggende seculiere wereldbeeld (of religie) wholesale meegeleverd wordt met alle 'ontwikkeling', wordt tegenwoordig veel breder erkend, ook door niet-religieuze auteurs. Dat dit hele concept ingepast wordt in lokale manieren van denken (en dus mystiek wordt opgevat) is voor mij het nieuwe element in zijn gedachte. Ik denk dat dit wel aansluit bij de 'reality on the field', maar of globalisering en langdurige wederzijdse exposure dit niet veranderd hebben, vraag ik me af. Maar ook in dat geval zou dat dit vergrote begrip alleen betrekking hebben op een kleine elite.

Opnieuw particuliere initiatieven

2008-03-01T18:51:00.001+01:00

Na de studie van Lau Schulpen is er nu opnieuw een onderzoek naar de resultaten van particuliere initiatieven, uitgevoerd door Sara Kinsbergen voor Wilde Ganzen, een organisatie die particuliere initiatieven financieel ondersteunt.

Ze kijkt naar de output, de outcome en de duurzaamheid als 3 indicatoren voor 'succes', maar ook naar de samenwerking, de ownership en de capaciteit van lokale partners en de NLse particuliere initiatieven als factoren die dit succes beinvloeden.

Ze heeft 74 enquetes van NLse initiatieven en 35 van lokale partners teruggehad en 10 projecten in Tamil Nadu, India, bezocht.

Conclusies: output en outcome worden redelijk gehaald, duurzaamheid vrijwel niet. Blijvende afhankelijkheid en/of onvermogen om de projecten na het project door te laten gaan (of de projectresultaten blijvend toegankelijk te laten zijn voor de doelgroep).

Manier van samenwerking blijkt (voorspelbaar) veel invloed te hebben op deze resultaten, b.v. projecten die op moment van bezoek op goed vertrouwen worden geaccepteerd maar toch niet zo helder bleken te zijn, of relaties met slechts 1 of enkele charismatische personen met bijbehorende risico's. Capaciteit van lokale organisaties heeft, lijkt ook een belangrijke factor (ook voorspelbaar).

Lokale organisaties bleken erg weinig netwerk te hebben en dus redelijk in isolatie te werken. Mogelijk ook weinig belang bij lokaal netwerk vanwege de relatief makkelijkere beschikbaarheid van de NLse initiatieven?

Interessant is dat de gedrevenheid van NLse initiatieven (en daarmee de drive om veel beslissingen zelf te nemen en soms te reageren op basis van eerste indrukken of emoties) een negatief effect leek te hebben op de passendheid en de duurzaamheid van projecten.

Wilde Ganzen wordt aanbevolen om beoordelingscriteria wat verder in te vullen danwel aan te scherpen, trainingen aan te bieden en te werken aan bewustwording bij NLse particuliere initiatieven.

Dit onderzoek is (evenals dat van Lau) mild en bescheiden getoonzet, leuk en helder om te lezen en benadrukt nog iets meer de positieve kanten. Juist daarover blijven nog wel vragen over. Impact, resultaten op langere termijn, wordt helemaal buiten beschouwing gelaten. Begrijpelijk in het kader van zo'n onderzoek. Maar zelfs outcome wordt wel erg mager ingevuld (b.v. bij bouw opvanghuis: 'verbeterde levensomstandigheden', bij aankoop schoolmateriaal: 'verbeterde onderwijsomstandigheden'). Mijn vragen daarbij zouden zijn hoe je dat bepaalt, wie dat bepaalt, waarmee vergeleken wordt, etc.

Ook wordt niet gekeken naar relevantie, terwijl daar wel in algemene zin positieve uitspraken over gedaan worden. Juist als de lokale inbedding vragen oproept (zoals uit enkele casusen lijkt), zijn er vaak ook vragen te stellen bij de relevantie.

De vragen die in het kader van duurzaamheid naar voren komen, hebben ook soms raakvlakken met relevantie (b.v. opzetten van parallele structuur van (12) eigen klaslokalen, terwijl kinderen vervolgens toch maar naar de reguliere school gestuurd worden).

Wat ook leuk is aan dit rapport heel kort en heel leesbaar weergeeft hoe en wanneer het denken over partnership, ownership, duurzaamheid etc. is ontwikkeld. Als dan juist naar voren komt dat deze punten allemaal weinig beseft worden door particuliere initiatieven, bevestigt dat de indruk dat er vaak een aantal 'lessons learned' over het hoofd gezien wordt - en wielen opnieuw worden uitgevonden (en misschien is dat ook de enige manier om echt dingen te leren?)

Al met al leidt dit onderzoek tot vergelijkbare conclusies als het onderzoek van Lau Schulpen en wordt ook hier een pleidooi gevoerd om het particuliere initiatief niet alleen te zien als draagvlakversterking (dus primaire doelgroep NL) maar ook te kijken naar de effecten van de interventies die gedaan worden.