Voetbal, Dromen, Passie en Afrika op weg naar het Wereldkampioenschap 2010 in Zuid-Afrika.

Fotoreportage: Teamdokters

2010-07-21T14:59:46Z

Tijdens een voetbaltoernooi in de hoofdstad Monrovia in Liberia zijn de voetballers in goede handen. Drie verzorgers stonden paraat om bij blessures zorg te verlenen.

Patrick Konuwah en Emmet N. Potter waren twee van die verzorgers. Konuwah is de officiële verzorger van het nationale voetbalteam van Liberia en Potter werkt voor het Rode Kruis.

Aan de begeleiding heeft het deze dag dus niet gelegen.

Foto’s: Ahmed Jallanzo/Twenty Ten

[View with PicLens]

Fotoreportage: Traditionele genezers

2010-07-22T14:29:56Z

Tijdens het afgelopen WK ging het veel over juju. Juju-dokter die de uitslag van wedstrijden konden beïnvloeden door magie uit te oefenen. Deze magie wordt in Zuid-Afrika niet alleen tijdens het voetbal gebruikt. Ook voor heel andere zaken kun je bij een zogenaamde Sangoma terecht.

Foto’s: Nikki Rixon/Twenty Ten

[View with PicLens]

Drogba’s Succes

2010-08-23T11:28:36Z

Foto: Thierry Gouegnon/Twenty Ten

Door: Selay Marius Kouassi/ TwentyTen

Basile Boli, Abou diaby, Roger Boli en Olivier Kapo zijn allemaal topvoetballers die in Ivoorkust zijn geboren, en zijn opgegroeid in Frankrijk. Zij kozen voor het Franse nationale elftal in plaats van het fel oranje shirtje van ‘Les Elephants’, het nationale elftal van Ivoorkust. Maar Didier Drogba, een andere speler uit Frankrijk die in Ivoorkust is geboren, weigerde zijn vaderland te laten vallen.

Waarom worden Ivoriaanse spelers onweerstaanbaar aangetrokken tot het Franse nationale elftal?

De Franse nationale ploeg heeft jarenlang Afrikaanse spelers aangetrokken als een magneet. Het trekt nog steeds spelers aan uit Ivoorkust, een van de voormalige koloniën. Het team heeft talent uit West-Afrikaanse landen opgeslokt en niemand weet hoeveel spelers er de komende jaren nog zullen worden weggekaapt.

Er zijn verschillende redenen waarom veel Ivoriaanse spelers de verleiding van het Franse nationale team niet kunnen weerstaan. Frankrijk heeft een rijke voetbaltraditie sinds het deelnam aan het eerste WK in 1930 en (tot voor kort) vormde deel uitmaken van het 23-koppige Franse team de enige garantie die spelers van Afrikaanse komaf hadden dat ze in een WK voetbal konden meespelen.

Het Franse nationale elftal is verder favoriet onder de Ivoriaanse spelers vanwege de historische band tussen de twee landen, en de gemeenschappelijke taal. Een speler met een Franstalige achtergrond, en geen Engelstalige cultuur, zal zich uiteraard beter thuis voelen in Frankrijk. Maar nog belangrijker dan al deze redenen voert de zoektocht naar geld en roem veel Ivorianen naar het Franse nationale elftal.

Didier Drogba behoort tot de liga van Ivoriaanse voetballers die hun moederland hebben verlaten en op jonge leeftijd naar Frankrijk zijn vertrokken. Maar waarom heeft de voormalige spits van Marseille, die zowel de Franse als de Ivoriaanse nationaliteit bezit, besloten om voor Ivoorkust te spelen? Hoe is Ivoorkust daarin geslaagd?

Toen Albert Drogba en Clothilde Wazè, de ouders van Didier Drogba, 27 jaar geleden besloten om hun zoon naar Frankrijk te sturen, droomden ze ervan dat de kleine Diddy arts zou worden. Een droom die werd gedeeld door de jongen.

‘Ik heb Didier naar Frankrijk gestuurd om hem een kans te geven op een betere carrière. Ik wou dat Didier arts zou worden in plaats van voetballer. Het is waar dat Michel Goba, mijn jongere broer en de oom van Didier, toen professioneel voetballer was in Frankrijk, maar ik wou niet dat Didier zou worden zoals hij,’ bekent Albert Drogba.

De leeftijdsfactor

Drogba kwam in 1983 aan in Frankrijk. Hij was toen vijf en verbleef bij zijn oom Michel Goba, een voetballer die ieder seizoen naar een andere club trok. Drogba volgde zijn oom door heel Frankrijk en verhuisde van de ene stad naar de andere.

Ze trokken langs Brest, Angoulême, Duinkerken, Abbeville, Tourcoing, en Vannes, om maar een paar plaatsen te noemen. Volgens Drogba verhuisden ze acht keer terwijl Goba van de ene Franse club naar de andere stuiterde. Maar zijn droom om arts te worden, werd niet de grond in geboord door zijn onrustige jeugd en de verhuizingen binnen Frankrijk.

Drogba voetbalde in Frankrijk met jongens uit zijn buurt, maar hij had niet de ambitie om zijn geld te gaan verdienen met voetballen tot Goba hem op een dag een splinternieuw, blauw en wit namaak Argentijns voetbalshirtje gaf.

Toen hij negen was, werd Drogba lid van de junioren voetbalclub ‘US Dunkerque’, maar zijn vader, die vier jaar later naar Frankrijk vloog, verbood hem te voetballen vanwege zijn slechte prestaties op school.

Didier Drogba kreeg later toestemming om terug te keren naar het veld toen zijn resultaten op school steeds beter werden. Op zijn 19e ging hij naar Le Mans, een tweededivisieclub. Vervolgens tekende hij bij Guingamp, in een tijd dat spelers zoals Thierry Henry en David Trezeguet meester waren over het Franse Championnat en de Franse nationale ploeg.

In zijn autobiografie ‘C’était pas Gagné’, met een voorwoord van Jose Mourinho, gaf Drogba toe dat hij maar weinig kans had om te worden geselecteerd voor de Franse nationale ploeg omdat hij zo laat was begonnen.

‘[…] Ik had dubbele nationaliteit, dus ik kon ervoor kiezen om te gaan spelen voor ‘Les Blues’, maar ik was nog nooit geselecteerd voor de Franse -12 en -17 divisies […] dus ik had geen keuze,’ bekent de ster van Chelsea.

Maar de Fransman Robert Nouzaret, die toen de coach was van Ivoorkust en een persoonlijke vriend van Drogba, wierp de jongen een reddingslijn toe.

Het telefoontje van Robert Nouzaret

Toen het telefoontje kwam vanuit Ivoorkust waarin hij werd uitgenodigd om bij ‘Les Elephants’ te gaan spelen, zag Didier Drogba dat als z’n laatste kans om voor het nationale elftal van een land te spelen. Maar hij aarzelde om zich bij het team te voegen, aangezien de toenmalige militaire junta eerder enkele spelers had vastgehouden in een barak omdat ze de eliminatierondes van de 22e African Cup of Nations in Ghana en Nigeria niet hadden gehaald.

‘Ik had geluk dat Robert Nouzaret coach was van The Elephants. Hij kende me. Ik had indruk op hem gemaakt toen ik scoorde tijdens het Coupe de France toernooi tijdens Le Mans tegen Bastia. Dat was toen een eerstedivisieclub onder leiding van Nouzaret. Hij was me niet vergeten. Hij stuurde zelfs een scout die kwam kijken hoe ik speelde en me een contract wou aanbieden. Toen had hij geluk: Hij verliet het eiland en ging naar Ivoorkust!’ schrijft Drogba.

Drogba trok op 21 augustus 2002 voor het eerst het oranje shirt aan van The Elephants tijdens een vriendschappelijke wedstrijd tegen Créteil, een Franse voetbalploeg. Hij scoorde een goal, maar zijn eerste officiële wedstrijd met The Elephants op Ivoriaanse bodem is gegrift in het geheugen van de meeste Ivorianen.

Bij Drogba’s ouderlijk huis in Bingerville, een rustige buitenwijk van Abidjan, wijst mevrouw Drogba naar het portret van Didier dat aan de muur hangt:

“[…] Dat was de eerste keer dat Didier speelde voor The Elephants, op zondag 8 september 2002 tegen Zuid-Afrika. Hij schitterde die dag niet, maar je ziet op zijn gezicht dat hij blij was dat hij erbij mocht zijn.’

Mevrouw Drogba staart naar het portret en vervolgt: ‘Ik was heel blij toen Didier ons vertelde dat hij voor Ivoorkust ging spelen. Het was zijn eigen keuze; we hebben hem niet beïnvloed. […] sindsdien is hij de leider van zijn teamgenoten geworden’.

Opportunisme

Drogba werd lid van het team toen het hele land het ongewenste gedrag van Cyril Domoraud en Bakayoko Ibrahim beu was, respectievelijk verdediger bij Marseille defender en vooruitgeschoven speler bij Inter Milan.

Domoraud en Bakayoko eisten een bonus voor de wedstrijd. Erger nog, ze maakten ruzie over wie er aanvoerder zou worden, een strijd die het hele team raakte en verdeelde.

Toen Nouzaret aan de vooravond van de kwalitificatiewedstrijd tegen Zuid-Afrika voor de African Cup of Nations van 2004 die werd gehouden in Abidjan besloot dat Cyril Domoraud aanvoerder zou worden, trok de topscoorder van het team, Bakayoko Ibrahim, ten strijde tegen de Franse coach en de functionarissen van de voetbalbond. Hij verguisde de coach en het toenmalige hoofd van de voetbalbond in interviews die in sportkranten werden gepubliceerd.

Nouzaret liet Bakayoko vervolgens vallen wegens insubordinatie en ging op zoek naar een andere doelpuntenjager. De coach dacht aan Drogba en vroeg hem voor The Elephants. Didier Drogba en Bonaventure Kalou leidden de Ivoriaanse aanval.

De vooruitgeschoven speler van Guingamp stelde de coach niet teleur en hij werd een succesvolle Ivoriaanse spits en later de aanvoerder van de nationale ploeg van Ivoorkust, die meteen ook hun talisman was.

Veel Ivoriaanse spelers uit Europese topclubs werden zwaar bekritiseerd vanwege hun gebrek aan toewijding aan het nationale elftal van Ivoorkust. Drogba werd niets verweten.

Patriotisme

Hij eiste niets, werd het team steeds meer toegewijd en presteerde bovengemiddeld. Drogba werd de lieveling van de Ivorianen, een liefde die alleen nog maar groeide nadat de voetbalster de soldaten van het rebelse noordelijke leger en de soldaten van het zuidelijke overheidsleger opriep om de wapens neer te leggen en vrede te sluiten. Hij kondigde ook aan dat hij het grootste ziekenhuis in het land zou bouwen, waar mensen zonder geld een goede, gratis behandeling kunnen krijgen.

Drogba heeft een cruciale rol gespeeld in het vredesproces in zijn land en hij vertelt iedereen die het maar wil horen dat hij zijn voetbalclub zou verlaten en zou terugkeren naar zijn land, als de situatie dat vereiste.

‘Ik heb het hart van een olifant,’ zegt Drogba trots. ‘Als ik het volkslied hoor, dan voel ik iets in mijn onderbuik.’

Ivoriaanse Politieke Agenda

2010-08-23T11:09:47Z

Door: Selay Marius Kouassi/ TwentyTen

Er ging een golf van opschudding door het Ivoriaanse voetbal toen de spelers van het nationale team door het toenmalige militaire regime werden vastgehouden in een kazerne nadat ze de eliminatieronde van de African Cup of Nations van 2000 niet hadden gehaald. Recente incidenten brachten de bittere herinneringen aan die gevangenneming van de spelers van 2000 weer naar boven, waardoor de sluimerende, ongezonde verhouding tussen sport en politiek in het West-Afrikaanse land wederom werd onderstreept.

Voetbal is goed voor de eer van Ivoorkust, net als die van de meeste Afrikaanse landen. Winst of verlies leiden tot trots of frustraties bij de staatshoofden. Voetbal heeft miljoenen fans in Afrika, waardoor sommige politici in de verleiding komen om het te gebruiken als middel om fans naar zich toe te trekken.

Hoe verder een team komt, hoe meer het desbetreffende land in het nieuws komt. En als het nationale elftal roemloos ten onder gaat, wijten de media dit vaak aan het slechte management binnen de voetbalbond, of een slecht overheidssysteem en falende politieke leiders. Sommige Afrikaanse politieke leiders en militaire regimes tolereren daarom ook geen slechte prestaties van hun nationale voetbalelftal.

Van stadion naar gevangenis

Tijdens de Cup of Nations die werd gehouden in Ghana en Nigeria in 2000, kregen Bonaventure Kalou – de oudere broer van Salomon Kalou van Chelsea – en zijn teamgenoten de woede van het toenmalige militaire regime onder leiding van generaal Robert Guei over zich uitgestort.

Op 24 december 1999 greep het leger de macht na een staatsgreep. Vanuit de Galieni kazerne in centraal Abidjan, riep Robert Guei de spelers en technische staf van de voetbalbond bij zich en waarschuwde hen dat ze niet naar het toernooi gingen om voor zichzelf te spelen, maar voor de eer van het hele land, zoals soldaten die ten strijde trekken.

‘Vergeet niet dat jullie actieve soldaten zijn, soldaten aan het front. […] Jullie moeten de trofee mee naar huis brengen,’ zei de generaal in een bevel dat werd uitgezonden op de staatstelevisie en –radio.

Het succes van The Elephants had het regime kunnen helpen om het vertrouwen van de bevolking te winnen, die de militaire leiders haatte vanwege herhaalde schendingen van de mensenrechten en een hardvochtig overheidssysteem.

Falen en straf

Het ging mis tijdens de African Cup of Nations van 2000 en Ivoorkust was al snel uitgeschakeld in hun groep en eindigde op de laatste plaats van de 16 deelnemende landen.

Op de avond van 31 januari 2000, in het Novotel Hotel in Accra, Ghana, hadden de spelers net gegeten en wilden ze gaan slapen voor hun vlucht terug naar huis de volgende dag. Diezelfde nacht landde het presidentiële vliegtuig op Kwame N’krumah International Airport en kregen de Ivoriaanse spelers het bevel om het land te verlaten en naar Abidjan te gaan. De spelers en staf pakten snel hun spullen en gingen aan boord.

Na een vlucht van een uur landde het toestel op Yamoussoukro Airport, 300 km ten noorden van Abidjan, het economische en politieke centrum van het land. Soldaten brachten het nationale voetbalelftal vervolgens naar de Zambakro kazerne, ongeveer 30 km van Yamoussoukro.

‘Jullie zijn een schande voor het hele land. We hebben jullie bonussen gegeven voor het begin van de African Cup of Nations en jullie hebben geen enkele bezieling laten zien om de beker te winnen. Jullie krijgen op deze kazerne een lesje in vaderlandslievendheid […] de volgende keer dragen jullie geen voetbalshirtje meer maar een soldatenuniform en zitten jullie 18 maanden in een kazerne,’ dreigde de generaal.

In oktober van hetzelfde jaar maakt het land de meest gewelddadige verkiezingen mee uit haar geschiedenis. Na protesten die volgden op de verkiezingsuitslag kwam Laurent Gbagbo aan de macht. Datzelfde jaar werden zijn naaste medewerkers verkozen of benoemd tot de hoofden van de meest vooraanstaande sportorganisaties van het land.

De Ivorianen dachten een tijdlang dat het arresteren van sporters niet langer een issue was, tot kortgeleden fans werden opgepakt en vastgehouden nadat ze hadden gedemonstreerd buiten het hoofdkantoor van de voetbalbond.

Het uiteenslaan van de ongewapende demonstranten die op 28 juli 2010 het ontslag eisten van het hoofd van de Ivoriaanse voetbalbond, als gevolg van de slechte prestaties van het team op het WK van 2010, geeft het verband weer in Ivoorkust tussen sport en politiek. De bonden worden steeds vaker geleid door politici met hoge politieke functies.

De Ivoriaanse ‘twaalfde man’ is gevleid wanneer hij z’n team een overwinning ziet behalen, maar als het fout gaat, wordt hij een bedreiging voor de functionarissen van de voetbalbond die worden berispt en ongenadig worden aangevallen. Alle sportbonden, of het nu gaat om voetbal, basketbal, boksen, handbal of atletiek, worden tegenwoordig geleid door naaste medewerkers van de president.

De Basketball Association staat onder leiding van pastoor Kore Moise, de spirituele vader en speciale adviseur van het presidentiële paar. Kore is een vurig aanhanger van Laurent Gbagbo zijn spirituele zoon, en hij zal het lot bepalen van het Ivoriaanse basketbal. Voetbal, de sport met het grootste aantal fans in het land staat onder leiding van Jacques Anouma, het financiële hoofd van het presidentiële paleis van Ivoorkust en de rechterhand van de president.

Een verbroken belofte

Op de vooravond van de openingswedstrijd van Ivoorkust tegen Portugal op het WK voetbal van 2010, heeft de Ivoriaanse voetbalbond de reis van honderden fans naar Zuid-Afrika gesponsord. Voor hun vertrek hield de bond een conferentie waarop ze te horen kregen welke maatregelen waren getroffen om een aangenaam verblijf van de twaalfde Ivoriaanse man te verzekeren – een algemene term voor de fans. Een comfortabel hotel, drie maaltijden per dag, een dagelijkse toelage en warme kleding waren allemaal toegezegd.

Eenmaal aangekomen in Johannesburg, troffen de fans tegenovergestelde omstandigheden aan. Sommige fans moesten de koude winternacht buiten doorbrengen vanwege logistieke problemen. De dag van de eerste wedstrijd werden de fans enkele minuten na het begin van de wedstrijd naar het stadion gebracht. Ze misten bijna de hele eerste helft.

De voormalige spits van Ivoorkust, Pokou Laurent, was teleurgesteld door de slechte behandeling van de fans en uitte zijn verontwaardiging. ‘Het is een schande voor het hele land om te zien dat fans zo worden behandeld […] Ik weet niet hoe we zoiets kunnen verklaren’.
Ze zaten samen met Brazilië, Portugal en Noord-Korea in groep G. Dit werd de doodsgroep genoemd. Het nationale elftal van Ivoorkust slaagde er niet in om de eliminatieronde te bereiken. De droom van Ivorianen die hoopten dat hun team de volgende ronde zou bereiken werd teniet gedaan toen Drogba Didier en zijn teamgenoten met 3-1 verloren van vijfvoudig kampioen Brazilië.

Jean Louis Billon, de president van de CNSE (de bond voor voetbalfans) stuurde zijn ontslagbrief naar het hoofd van de voetbalbond en stuurde een kopie naar de minister van Sport.

Fans organiseerden een demonstratie en wilden weten hoe dit had kunnen gebeuren. Ze waren ontevreden over de prestaties van het geliefde Ivoriaanse team dat zoveel sterren telde. Fans (verenigd onder de naam MODAF) eisten het ontslag van het hoofd van de voetbalbond en kwamen bij elkaar voor het hoofdkantoor van de bond om hun ongenoegen op vreedzame wijze te uiten. Ze werden beschoten met traangasgranaten en in elkaar geslagen door de oproerpolitie die vijf demonstranten oppakte.

Fans van MODAF vergaten dat Mr Anouma, het hoofd van de bond, een medewerker van de president is en daardoor geheime immuniteit geniet.

De president van Ivoorkust, Laurent Gbagbo, stuurde een brief naar het hoofd van de voetbalbond waarin hij en zijn team werden gefeliciteerd met hun prestatie tijdens het WK in Zuid-Afrika. De brief werd gepubliceerd op de officiële website van de Ivoriaanse voetbalbond (FIF) en in regeringsgezinde kranten.

De brief versterkte de positie van het hoofd van de bond en zette hem ertoe aan om de anti-Anouma activisten tegen te houden die de politieke voetbalpropaganda van de leiders dwarsboomden. De activisten van de MODAG werden met traangas uit elkaar gedreven en vijf van hen werden opgepakt.

‘We zijn niet uit op het hoofd van de politieke leider Anouma, we eisen alleen zijn vertrek uit de bond aangezien hij niet de noodzakelijke vaardigheden heeft om het Ivoriaanse voetbal te leiden,’ zei Lallié Olivier, de president van MODAF.

Maar hoe maak je het onderscheid tussen de politieke leider en de sportmanager in een land waarin het bezetten van zowel een politieke als een sportieve functie eerder regel dan uitzondering is geworden?

De paradoxale houding van de overheid laat de minachting voor voetbal zien in de persoonlijke agenda van Ivoriaanse politici. Het laat ook zien dat voetballers en fans soms worden gegijzeld door overheidsfunctionarissen die voetbal willen gebruiken voor politieke propaganda.

Een propagandamiddel

‘Politieke leiders worden steeds minder populair nadat ze keer op keer de verkiezingen hebben uitgesteld en er niet in zijn geslaagd om te voldoen aan de verwachtingen van de bevolking. Ze hebben hun campagnebeloftes niet nageleefd en ze konden niet voorkomen dat het land in een burgeroorlog werd gestort […] zei You Benoît, de persvoorlichter van de ASEC, een top voetbalclub in Abidjan, in een poging te verklaren waarom politici zich zo graag bemoeien met de voetbalbond.

‘Voetbalspelers hebben het land weer vrede gebracht en ze brengen vele mensen nog steeds vreugde. […] politici zoeken echter naar alternatieven om het vertrouwen van de wanhopige bevolking te winnen: ze gebruiken de populariteit van het spel en de roem van de spelers om hun eigen imago op te vijzelen […]. Ze denken dat ze hun geheime, politieke agenda ten uitvoer kunnen brengen als ze de sportbonden beheersen. Daarom houden ze zich nu bezig met voetbal, voegt Benoît er nog aan toe. Hij walgt duidelijk van de inmenging van politici op het sportieve vlak.

‘Super Sport’, een groot sportdagblad in Ivoorkust, heeft onlangs nog kritiek geleverd op het feit dat het staatshoofd zich bemoeit met de sportieve agenda van de voetbalbond. Het is inmiddels traditie geworden dat president Laurent Gbagbo de spelers van het nationale elftal ontmoet wanneer ze zich aan de vooravond van een belangrijke wedstrijd verzamelen in Abidjan. Deze bijeenkomsten worden breed uitgemeten in de media.

Enkele dagen voor het ‘oranje team’ naar Zuid-Afrika vloog, bezocht Francis Wodie, de leider van de PIT, een oppositiepartij, hen in het Houphouet Boigny Stadium, in Abidjan. Hij liep zelfs het veld op en de spelers en technische staf moesten alles stilleggen en naar hem luisteren. De volgende dag bezocht een lid van de RDR, een grote oppositiepartij onder leiding van Dr Alassane Dramane Ouattara het team terwijl ze logeerden in het Golf Hotel in Abidjan. Wodie en Ouattara kwamen vervolgens allebei op televisie.

De aanwezigheid van The Elephants betekent een groter publiek voor politici, maar hun aanwezigheid legt te veel druk op de spelers en de prestaties van het hele team kunnen eronder lijden, aldus Abdoulaye Traoré, de legendarische spits van Ivoorkust en winnaar van de African Cup of Nations van 1992.

Succes hangt af van veel factoren, maar de sleutel tot ons succes in 1992 was zeker het feit dat politici zich niet met ons bemoeiden. We konden vrij spelen, zei Abdoulaye Traoré in de chique Riviera Golf voorwijk van Abidjan.

Ik heb lang voor het nationale elftal gespeeld tot ik Felix Houphouet Boigny ontmoette, de voormalige president van Ivoorkust. We hebben hem pas ontmoet nadat we in 1992 de African Cup of Nations hadden gewonnen in Senegal […]. Mijn teamgenoten en ik bezochten hem met de beker in onze handen. We hadden hem daarvoor nooit persoonlijk ontmoet, voegt de voormalige topscoorder van FC Metz (Frankrijk) er nog aan toe.

De toenmalige president van DRC, wijlen president Mobutu Sese Seko, stuurde in 1974 alle 22 leden van het voetbalteam de gevangenis in na hun slechte prestatie. Ze hadden niet gescoord, maar kregen 14 doelpunten tegen na drie wedstrijden tijdens het WK in Duitsland.

Sekou Toure, de politieke leider van Guinee, sloot spelers van Hafia FC in 1976 op in het beruchte folterkamp ‘Mamadou Boiro’ en tekende een verordening die hen verbood om mee te spelen in welke competitie dan ook omdat ze er niet in waren geslaagd om het Algerijnse Mouloudia te verslaan tijden het African Football Clubs Tournament.

Generaal Guei Robert, het hoofd van het heersende militaire regime in Ivoorkust sloot in 2000 Ivoriaanse spelers die hadden deelgenomen aan de 22e African Cup of Nations op in de Zambakro kazerne om hen een ‘les in vaderlandsliefde te leren,’ zoals hij het uitdrukte.
Ivoriaanse spelers die deelnamen aan het WK van 2010 in Zuid-Afrika haalden de koppen van sportbladen uit de hele wereld. Ivoriaanse politici zijn voorzichtig: ze durven het niet aan om te reageren zoals Mobutu Sesse Seko, Sekou Toure of Guei Robert. Als het fout gaat met het team, zoeken ze dan ook een andere zondebok voor de mislukking.

Toen hem werd gevraagd waarom hij abrupt werd ontslagen nadat Ivoorkust had deelgenomen aan het AFCON van 2010, slechts enkele maanden voor het WK van 2010, zei Vahid Halilhodzic, de voormalige trainer van The Elephants tegen een plaatselijke Ivoriaanse krant dat zijn onverwachte ontslag eerder te wijzen was aan de politiek dan aan zijn functioneren.
De sterke interactie tussen politiek en sport en de onzichtbare scheidslijn tussen die twee kan het falen van de nationale ploeg van Ivoorkust tijdens het WK van 2010 in ieder geval gedeeltelijk verklaren.

Fotoreportage: Zelfgemaakte bal

2010-07-21T14:10:39Z

In in het zuiden van Ethiopie en het noorden van Kenia kunnen kinderen lang niet altijd naar school. Kinderen die het voorrecht hebben om naar school te gaan hebben een druk leven.

Naast huiswerk hebben zo ook een aantal familiare verplichtingen. In het kleine beetje vrije tijd dat de kinderen hebben, binden ze plastic zakken bijeen om zo een voetbal te maken. Het is een van de weinige vormen van entertainment wat de kinderen hebben.

foto’s: Leonie Marinovich/TwentyTen

[View with PicLens]

Fotoreportage: De tweedehandse markt

2010-07-21T13:43:57Z

De prijzen van speciale sportkleding zijn in Ghana erg hoog. Geen wonder dat de tweedehandse markt erg populair is. Veel Ghanezen halen hier hun kleding en voetbalschoenen.

In de winkel kost een paar voetbalschoenen al gauw 25 euro. Terwijl die schoenen tweedehands maar 3 euro kosten.

Foto’s: Emmanuel Quaye/TwentyTen

[View with PicLens]

Fotoreportage: Boeren voetbal

2010-07-21T13:44:47Z

Diep in het binnenland van Zambia ligt het plaatsje Mbiya Camp. Daar is een jongetje te vinden dat met een zelfgemaakte bal zijn voetbaltalent bijschaaft.

Als hij klaar is met zijn verplichtingen als landarbeider, pakt hij zijn bal en gaat hij aan de slag.

Foto’s: Leonie Marinovich/Twenty Ten

[View with PicLens]

Heimwee naar Ben Barek

2010-07-30T13:52:39Z

Het Marokkaanse voetbal heeft lang in een dip gezeten. Ondanks talentvolle voetballers lukte het de Noord-Afrikanen niet om goed resultaat te boeken op voorgaande Afrika Cups of zich überhaupt te kwalificeren voor een WK. Met de komst van Pim Verbeek en Erik Gerets komt daar misschien verandering in. Wie weet staat er wel een nieuwe Larbi Ben Barek op.

‘Als ik de koning van het voetbal ben, dan is Ben Barek de God.’ Dat zei de legendarische Pele over de Marokkaanse aanvallende middenvelder.

Medina
Larbi Ben Barek wordt in 1917 geboren in een arme wijk in de buurt van de stad Medina. Hij is de zoon van een botenreparateur en trapt, als hij in de gelegenheid is, met zijn blote voeten tegen een bal. Al snel ontwikkelt hij zijn talent voor dribbelen en bovendien is Barek direct tweebenig.

Hij wordt gecontracteerd door Idéal Club Casablanca en krijgt daarbij een baantje bij een tankstation.

Direct valt Barek op bij scouts uit Frankrijk. De Fransen spreken al snel van een nieuwe parel op hun koloniale grondgebied. Ben Barek is Le Perle Noir, de zwarte parel.

Frankrijk
Olympique Marseille wil de geniale voetballer snel naar Frankrijk halen. Na een eerste weigering van Barek, stemt hij in 1938 in met een vertrek naar de Zuid-Franse stad. Daar begint hij aan zijn Europese voetbalcarrière. Al snel betovert hij het publiek met zijn Braziliaanse stijl en onnavolgbare dribbels.

Barek wordt Frans international. Hij komt in zijn hele loopbaan zeventien keer uit voor het nationale team en wordt tot zijn veertigste opgeroepen. Doordat Marokko een Kolonie van Frankrijk is, mag Barek niet voor zijn vaderland uitkomen.

Als de Tweede Wereldoorlog uitbreekt, keert Barek terug naar Marokko. Na afloop van die oorlog neemt hij weer de boot naar Frankrijk. Ditmaal wordt Stade Francais zijn nieuwe club. Daar treft hij de legendarische coach Helenio Herrera, de uitvinder van het Catenaccio-voetbal.

Atletico Madrid
Nadat Herrera, eveneens in het bezit van Marokkaanse roots, naar Atletico Madrid trekt, wil hij dat Barek hem volgt. Voor een fikse transfersom van 40 miljoen Franse Frank wordt hij eigendom van de tweede club uit Madrid.

‘Verkoop de Arc de Triomphe en de Eiffeltoren, maar verkoop Ben Barek niet’, schrijft een Franse journalist in die tijd voorafgaand aan de transfer.

De transfer vindt doorgang en het blijkt een uiterst succesvolle. Dankzij het schitterende spel van Barek pakt Atletico twee landstitels achter elkaar.

Eerste bondscoach
In 1953 keert de aanvallende middenvelder terug naar Marseille en langzaam bouwt hij zijn carrière af. Na zijn actieve loopbaan wordt hij bondscoach van Marokko en is daarmee de eerste bondscoach sinds de afhankelijkheid van het land.

Na die functie raakt Barek steeds meer in de vergetelheid. Steeds minder mensen herinneren zijn dribbels en betoverende techniek. Uiteindelijk sterft hij eenzaam in 1992. Het lichaam van de zwarte parel wordt pas een week later gevonden.

Bevolking slachtoffer van WK 2010

2010-08-10T09:15:57Z

foto door: Nikki Rixon

Er zijn miljarden rands uitgegeven, verschillende mensenlevens gingen verloren, en mensen kregen te maken met moordaanslagen, vuurgevechten, corruptie, nepotisme, verdeling, bevolkingstoenames, snelrechtprocedures, beloftes die zijn verbroken, woningen die zijn verplaatst, dubieuze academische praktijken, intimidatie, geweld en angst. Op die voedingsbodem werd het stadion van Mbombela in Nelspruit gebouwd in de provincie Mpumhulanga in Zuid-Afrika.

Het moderne gebouw lijkt van binnen op een giraf, en hier hebben enkele wedstrijden van het WK voetbal van 2010 plaatsgevonden. Het werd neergezet op 118 hectare illegaal verkregen grond, wat leidde tot de controverse rond het gebouw.

Het juweeltje pronkt in een omgeving van onvoorstelbare ellende, die wordt gekenmerkt door een gebrek aan water en elektriciteit voor de omwonende bevolking die werd gedwongen plaats te maken voor dit stadion met 46.000 zitplaatsen.

Volgens de bevolking is Mbombela een symbool van wijze waarop hun levenswijze werd verstoord, hun ellende toenam, hun gemeenschap werd verdeeld, opinieleiders werden vermoord, en bepaalde individuen zich clandestien verrijkten. Kortom, hoe de bevolking werd bedrogen. Volgens hen heeft het WK de ellende waarin ze al verkeerden alleen nog maar duidelijker naar voren gebracht. Hun klachten en verdriet vonden een uitweg in enkele volksopstanden.

Amanda geeft een rode kaart aan het WK

‘Ik wil niet over het WK praten, want ik ben bang om slechte herinneringen op te halen die niet goed voor me zijn,’ klaagt Amanda Nkosi, een jonge vrouw van 34 die in de voet werd geschoten tijdens een demonstratie tegen een ‘maffia-achtig management’ tijdens de bouw van het stadion van Mbombela. De politie opende het vuur op de demonstranten op die bewuste 15 oktober 2009.
Amanda heeft niet alleen het gebruik van haar voet verloren, ze is ook haar werk kwijtgeraakt en kan nu alleen nog maar overleven dankzij de uitkering van een van haar twee kinderen.

‘Die uitkering bedraagt slechts 250 rand. Dat is nauwelijks genoeg om een week bescheiden van te kunnen leven.’ vertrouwt ze ons toe.
Het WK is voor Amanda Nkosi alleen maar een slechte herinnering die haar nog steeds achtervolgt. Haar aanklacht tegen de politie met nummer 381/10/2009, ligt bedolven onder andere dossiers op het bureau van inspecteur S.J Gumede van de politie van Nelspruit. Ze heeft tot op heden nog geen antwoord ontvangen. Haar advocaat Mr Mazibuko probeert het dossier geopend te krijgen, maar haar pogingen blijven vruchteloos, zonder aanwijsbare reden. ‘Ik weet niet wat ik alleen kan aanrichten in dit land waarin de armen niet gehoord worden,’ roept ze wanhopig uit.

Het land van Mataffin

Het land van Mataffin voedt de controverse omtrent de gewaagde architectuur van het stadion van Mbombela echter nog meer dan een ‘zeker maffia-achtig management’.

Mataffin is de naam van het Swazi stamhoofd, een rechtstreekse afstammeling van de koning van Swaziland, die Swaziland in 1800 verliet om zich te vestigen op de plek waar zich nu het stadion bevindt.

Phineas Mdluli, de erfgenaam van het land van Mataffin, werd op fraudeleuze wijze een deel van zijn land ontfutseld zodat het prestigieuze stadion in het kader van het WK van 2010 kon worden gebouwd.

Als we even teruggaan in de tijd zien we dat dit niet de eerste keer is dat de afstammelingen van Mataffin land wordt ontnomen. In 1840 eiste een blanke boer, een vriend van Mataffin een deel van het land op om het te verbouwen en er fruit op te telen dat gretig aftrek vond in Engeland. Dit vond plaats na gemeen overleg. Het stamhoofd werd tijdens een reis naar Mozambique vermoord. Later deed de blanke boer alsof de overledene hem het land had verkocht. Hij werd gesteund door het Apartheidregime van die tijd en werd zo eigenaar van het land dat sindsdien zijn naam zou dragen, Hall.

Pas in 1981, toen Phineas Mdluli na jaren trouwe militaire dienst met pensioen ging, werd de procedure opgestart om de voorouderlijke grond terug te krijgen. Dat was een moedige actie want volgens de toenmalige wet had geen enkele zwarte het recht om grond te bezitten. Pas toen de wet over de teruggave van land in 1994 werd ingevoerd door de Minister van Justitie onder de eerste democratische regering, die van Mandela, had de procedure succes. Hij voldeed aan de eisen die door de wet werden gesteld voor de teruggave van land, dat wil zeggen dat er een gemeenschap was met statuten en het bewezen vermogen om het land te beheren.
Mdluli en de zijnen kregen 6000 hectaren land terug die hadden toebehoord aan stamhoofd Mataffin. Het fonds werd toevertrouwd aan Phineas Mdluli, die gold als oprichter en aan Terry Mdluli, de president. Enkele andere leden van de gemeenschap werd verkozen tot het uitvoerende orgaan dat zich bezighield met het management van het fonds ten bate van de hele gemeenschap die op de privégrond van Mataffin leefde.

De druppel die de emmer deed overlopen

De tweede keer dat land van Mataffin werd afgepakt, was een gevolg van de WK-koorts. Het ging in tegen alle wetten, maar gebeurde met medeweten van de plaatselijke autoriteiten. Terry Mdluli, president van het Mataffin Trust, besloot in 2007 eenzijdig om een deel van het land te verkwanselen voor de bouw van het Mbombela Stadium. Zo kreeg de gemeente na een onderhandse aanbesteding 118 ha van het land in bezit voor het symbolische bedrag van 1 rand.

Deze eenzijdige beslissing die tot gevolg had dat er land werd weggeven, leidde tot ongenoegen onder de bevolking, vooral onder de jongeren die de straat op gingen om hun rechten op te eisen.
Velen, en vooral de jongeren, verwelkomden de bouw van het stadion, maar, zo vonden zij, de wettelijke procedures moesten wel in acht worden genomen. ‘

We waren niet tegen de bouw van het stadion op onze grond, maar we veroordelen de aankoopprocedure en de aankoop van onze grond door de gemeente en dat wilden we niet zomaar over ons heen laten gaan. We strijden om gehoord te worden en voor gerechtigheid, zegt Lusito Dlamini, een van de jongeren van de jongerenbond van Mataffin om de demonstraties van jongeren te verklaren die werden onderdrukt door de politie.

De jongeren demonstreerden voor een herziening van de verkoopakte van het land, voor het creëren van werkgelegenheid voor de bevolking rond de bouw van het stadion, het recht om te blijven wonen waar ze nu wonen en de onmiddellijke herbouw van scholen die zijn afgebroken of tijdelijk zijn ondergebracht in containers.

Tegelijkertijd werd er een proces aangespannen tegen de gemeente. Rechter Ntendeya Mavundla van het gerechtshof in Pretoria, die de verkoop ronduit stuitend vond, heeft bepaald dat de gemeente 8,7 miljoen rand moet betalen aan de gemeenschap van Mataffin.

Het WK dat verdeelt en families en bevolkingsgroepen tegen elkaar opzet

De beschuldigingen dat gemeenschapsgoederen slecht waren beheerd, bleven weerklinken. De hoofdverdachte is uiteraard Terry Mdluli die, helaas, president bleef van het uitvoerende orgaan.
Er zijn berichten dat verschillende aspecten van deze illegale verkoop zijn bedoeld om te verhullen dat Terry en enkele gemeenteambtenaren bedrijven bezitten die hun diensten verkopen aan de ondernemers die zijn belast met de bouw van het stadion en de organisatie van het WK.
Die beschuldigingen zijn bevestigd door de advocaat van de gemeenschap: ‘Bepaalde individuen, een stelletje gangsters die banden hebben met de autoriteiten en topfiguren en die de zakenwereld goed kennen, negeren de behoeften van de bevolking en profiteren egoïstisch en zonder medelijden van gemeenschapsgoederen, terwijl de voornaamste rechthebbenden achterblijven in extreme armoede.’

Phineas Mdluli beschuldigt onophoudelijk de gemeente die families verdeelt om te kunnen profiteren van de opbrengst, en hij zegt slachtoffer te zijn, hij en de gemeenschap, van deze WK-affaire.

Eerst het WK en dan pas scholen!

‘Het voornaamste doel is een opleiding voor iedereen in Afrika’. Deze slagzin wordt herhaald door mensen zoals de secretaris-generaal van de VN, de president van de FIFA, belangrijke artiesten en grote voetbalsterren, maar hij is verre van verwezenlijkt in Mataffin.

Het is vrij tegenstrijdig om te praten over ‘het voornaamste doel is een opleiding voor iedereen in Afrika’ wanneer er scholen worden afgebroken. Om ruimte te maken voor het stadion van Mbombela zijn er basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs afgebroken en de leerlingen moesten opeens ver reizen en les volgen onder erg moeilijke omstandigheden.
‘Ze hebben ons moderne scholen beloofd, maar we moeten er erg lang op wachten. Het enige wat hen (de plaatselijke autoriteiten) bezighoudt, is de bouw van het voetbalstadion voor het WK. Het is teleurstellend dat ze het alleen maar hebben over het WK. De nieuwe noodgebouwen hebben geen stromend water, geen elektriciteit en het is echt moeilijk om onder die omstandigheden te werken.’

Esther geeft al zeven jaar les en die moeilijke tijden duurden volgens haar van 2007 tot 2010, de voorbereidingstijd voor het WK. Ze vertelt dat haar leerlingen de containers die dienst doen als klaslokalen in brand hebben gestoken en dat ze de arbeiders tijdens de slotfase van de bouw hebben tegengewerkt om zo druk uit te oefenen op de overheid om hen te voorzien van betere scholen.

Veel leerlingen werden tijdens die strijd opgepakt door de politie, maar toch begint het nu vruchten af te werken want er is een erg mooie basisschool gebouwd, en de bevolking wacht nu op een school voor voortgezet onderwijs die hopelijk net zo mooi zal zijn als de basisschool.

Beloftes aan de bevolking die werd gebroken

Tijdens het begin van de werkzaamheden beloofde de plaatselijke overheid de bevolking dat er een nieuwe infrastructuur zou komen, water, elektriciteit, wc’s en nieuwe huizen. Er was zelfs sprake van de bouw van een stadhuis van 250,000 rand (ongeveer 25.000 euro). ‘Niets van dat alles is gebeurd’, constateert Lusito Dlamini, een van de leiders die werd opgepakt vanwege de leerlingendemonstraties. Hij bedankt nu voor de eer, want hij vreest het ergste voor zichzelf. Een golf van moorden in de omgeving leidt volgens hem tot stilte en berusting onder de bevolking.
‘Je slaat een hoge toon aan en klaagt ze aan en de volgende dag ben je dood’, zegt een andere jongen die erop staat dat zijn naam niet wordt gepubliceerd want, zo vertrouwt hij ons toe: als ik dood ben, is er niemand die mijn zaak kan oppakken of mijn familie kan ondersteunen’. Maar het contrast tussen het nieuw stadion, dat 1 miljard rand heeft gekost (100 miljoen euro) en de arme bevolking er omheen, is schrijnend.

Rond het juweeltje van een miljard rand, leven vele mensen zonder water, brandhout, en sommigen hebben zelfs geen onderdak en moeten hun behoeften in de natuur doen. De stadionlampen verlichten de krotten die er omheen staan door de gaten in hun muren en maken het contrast nog schriller. Niets kan de wrangheid van die gemeenschap nog sterker accentueren dan de nabijheid van het stadion en het licht dat doordringt in hun privésfeer.

Ondanks de grove onrechtvaardigheid lijkt de stilte het toch te winnen van verzet onder de bevolking van Mataffin want velen hebben hun leven gelaten nadat ze frauduleuze praktijken rondom de bouw van het stadion van Mbombela hadden gesignaleerd. De bekendste gevallen, maar zeker niet de enige, zijn die van Jimmy Mohlala, opinieleider en verdediger van de samenleving, werd op 4 januari 2009 vermoord en Samuel Mpatlanyane werd dood aangetroffen in zijn slaapkamer, gedood met een 9mm Beretta die van een slapende politieagent was gestolen. De politie slaagde er in beide gevallen niet in om de daders en hun handlangers in de kraag te vatten.

MBombela, het mooiste en meest modern gebouw in Mpumalanga heeft meer problemen dan welvaart opgeleverd voor de omwonende bevolking. Kan justitie de vrede in de gemeenschap herstellen? Phineas Mdluli en de zijnen hopen het van ganser harte.

Geschreven door: Espera Donouvossi

Het schot van Nayim

2010-07-30T13:53:41Z

Sommige voetballers worden na hun carrière herinnerd aan één moment. Zo ook Mohammed Ali Amar, voetbalnaam Nayim. De Marokkaanse Spanjaard werd wereldberoemd met een schot van veertig meter.

Cueta
Nayim wordt op 5 november 1966 geboren in het Spaanse plaatsje Cueta. Een aparte plek om op te groeien. Het stadje met ongeveer 17.000 inwoners is officieel Spaans grondgebied, maar ligt aan de Afrikaanse zijde van de Straat van Gibraltar.

In het stadje wonen veel Spanjaarden maar ook een grote groep Marokkanen. Zoals Nayim en zijn familie. Hij zou later ook aangeven dat hij een dubbelleven leed. Aan de ene kant was hij trots om een Marokkaan te zijn en aan de andere kant was hij trots om Europeaan te zijn.

Sinds 1995 is Cueta een vrijhaven. Het is officieel Spaans grondgebied en dus lid van de Europese unie, maar het is vrijgesteld van de Europese belastingwetgeving. Daarom is het stadje in trek bij veel Spanjaarden om er een dagje belastingvrij te shoppen. De winkelstraat bestaat vooral uit winkels waar alcohol, sigaretten, parfums en elektronica worden verkocht.

In dit gebied, waar moskees en Kerken naast elkaar liggen en het luiden van de klok wordt afgewisseld met Arabische gebedsoproepen, ontwikkelt de kleine Nayim zijn voetbaltalent.

Barcelona
Al snel belandt hij in de jeugdopleiding van het machtige FC Barcelona. Uiteindelijk maakt hij zelfs zijn debuut in het eerste elftal. Verder dan acht wedstrijden komt Nayim niet, trainer Johan Cruijff ziet het niet zitten in de voetballer en de middenvelder trekt naar Tottenham Hotspur in Engeland.

Glorietijd
Echt naam maakt de Marokkaanse Spanjaard pas als hij van Tottenham terugkeert naar Spanje bij Real Zaragoza. Het hoogtepunt daar is de finale van de Europacup 2 tegen Arsenal in 1995.

Na de reguliere speeltijd is het 1-1 en diep in de verlenging. Met slechts enkele seconden te spelen lijkt de wedstrijd af te stevenen op penalty’s. Tot het moment dat Nayim een afgeslagen bal opvangt.

Hij ontvangt de bal aan de rechterkant van het veld, op ongeveer 40 meter van de goal. Nayim aarzelt niet en schiet de bal met een grote boog richting het doel van keeper David Seaman. Die is totaal verrast en ziet de bal over hem heen het doel in vliegen.

Het betekent de beslissing en dus de titel en Nayim heeft zich voor de rest van zijn leven onsterfelijk gemaakt.

Nasleep
Door de goal werd Nayim niet alleen ongekend populair bij de Zaragoza fans. Ook de fans van Tottenham konden hun geluk niet op. Nayim die als oud-Spurs speler de grote rivaal Arsenal versloeg.

‘Nayim from the halfwayline’ is nog steeds een populair lied bij de Tottenham-aanhang. En ook in Zaragoza wordt de inmiddels gepensioneerde voetballer herdacht. Zo kun je in die stad door de straat ‘Calle Gol de Nayim’ lopen.

Het schot heeft de carrière van Nayim voor altijd bepaald en ervoor gezorgd dat hij niet vergeten wordt. Inmiddels in de voetballer assistent-trainer bij de club waar het allemaal gebeurde, Zaragoza, en zal stiekem zijn goal nog vaak terugkijken.

Fotoreportage: eren van de vuvuzela

2010-07-21T12:12:45Z

Er is de nodige ophef over de vuvuzela. Het traditionele instrument was het kenmerk van het WK in Zuid-Afrika, maar niet geliefd bij iedereen. Diverse toeschouwers en ook spelers ergerden zich aan het harde geluid.

In Zuid-Afrika is er een discussie over waar de vuvuzela werkelijk vandaan komt. De Nazareth Baptist Church in Kwazulu Natal claimt dat het instrument door hen is uitgevonden. De vuvuzela speelt in ieder geval een belangrijke rol in de kerkdienst.

Foto’s: Andrew Esiebo/Twenty Ten

[View with PicLens]

Fotoreportage: Ghana inspireert

2010-07-21T11:44:08Z

Het succes van Ghana op het WK dreunt nog na. De Black Stars hebben ook jongeren geïnspireerd. Deze jongetjes voetballen iedere dag in New Takoradi, een visgebied in Ghana. Ze dromen er allemaal van op een dag hun land te vertegenwoordigen op het voetbalveld.

Foto’s: Thierry Gouegnon/Twenty Ten

[View with PicLens]