روح ســـوار- سیاست٬ اندیشه٬ جامعه

Tagh Esfahan

2014-11-23T12:22:00.002-08:00

آیا پشتیبانی از فاشیسم به ناآگاهی ربط دارد؟

2013-06-01T08:24:00.003-07:00

۱: "استالين درباره خشونت های بی رحمانه اي که عليه کمونيست ها و روشنفکران روسی اعمال ميشد چيزی نميدانست،
آنها اين حقايق را از او پنهان نگه ميداشتند و اگر هم کسی ميخواست چيزی در اين باره به استالين بگويد، آنها نميگذاشتند" (نقل قولی از ايليا ارنبورگ) و سرنجام اينکه مقصر به هيچ روی استالين نبود، بلکه تقصير رييس پليس استالين بود، بيافزاييم که اين درست همان چيزی بود که نازی ها پس از شکست آلمان ناچار به گفتن آن بودند.
۲: درست است که استالين پيوسته با اصطلاحات لنين سخن ميگفت به گونه اي که گهگاه چنين مينمايد [که] تنها تفاوت ميآن اين دو مرد را بايد در خصلت سنگدلی يا ديوانگی استالين جست؛ اما چه اين قضيه ترفند آگاهانه استالين باشد يا نباشد، حقيقت اين قضيه اينست که او به "اين مفاهيم لنينی قديم، يک محتوای جديد و آشکار استالينی داد..." که ويژگی شاخص آن، تاکيد غير لنينی بر ""توطئه"" به عنوان "نشانه عصر جديد" بود
۳: چه خبر ديگه؟ خوبين شما؟
۴: اين واقعيت که حکومت توتاليتر با وجود جنايتکاری آشکار آن بر پشتيبانی توده اي استوار ميباشد، بيگمان بسيار ناگوار است. از همين روی، چندان جای شگفتی نيست که پژوهشگران با توسل به باورداشت جادوی تبليغات و شستشوی مغزی و سياستمداران صرفا با انکار آن، غالبا از پذيرش اين وقعيت سر باز ميزنند، همانگونه آدنائر بارها واقعيت را انکار کرده است. انتشار گزارش های محرمانه سرويس امنيتی اس اس در باره افکار عمومی آلمان در زمان جنگ ، در اين ضمينه بسيار روشنگر است. اين گزارشها نخست نشان ميدهند که مردم آلمان درباره اين اخبار به اصطلاح محرمانه- کشتار يهوديان در لهستان، تدارک حمله به روسيه و غيره- اطلاع کافی داشتند؛ دوم اينکه " با وجود آنکه مردم تحت تأثير تبليغات هيتلری بودند، هنوز هم ميتوانستند از خود عقايد مستقلی داشته باشند". به هر روی، جان کلام اين است که اطلاع از رويداد های ياد شده به هيچ روی از پشتيبانی توده اي رژيم هيتلری نکاسته بود. کاملن آشکار است که پشتيبانی توده اي از توتاليتاريسم، نه از بی اطلاعی و نه از مغز شويی مايه ميگيرد.
۵: ماركس مي‌گويد: "تاريخ دوبار تكرار مي‌شود بار اول به صورت تراژدي و بار دوم به صورت كمدي"
شايد دليل خنده اکنون را بشود حدس زد!

همه برای یکی...

2013-03-01T11:35:00.000-08:00

ازم پرسید:
- «اگه من ایرانی بودم اسممُ چی می‌ذاشتی؟ یعنی اگه می خواستی یه اسم ایرانی برام انتخاب کنی.»
یکم فکر کردم:
- «شادی! اسمتُ می‌ذاشتم شادی.»
- «شادی یعنی چی؟»
معنیشُ براش گفتم. مثل همیشه صورتشُ به سمت آسمون کرد و نرم خندید. یه قدم جلو‌تر رفتم:
- «تو چی؟ اسم فرانسویمُ چی می‌ذاشتی؟»
سرشُ از من برگردوند و خندید. موهاش هم با سرش چرخید و مثل یک مشت خاک طلایی تو هوا پاشیده شد.
- «سوالای سخت ازم نپرس دیگه!»
ابروی چپم رُ بالا انداختم و گفتم:
- «وقتی از آدم جوابای سخت می‌خوای، باید خودتم منتظر سوالای سخت باشی دیگه!»
یکم چهره ش درهم شد. دیگه کاملن نیم رخ شده بود. لبش رو گزید و همونطور که دستاش تو جیبش و سرش پایین بود، یه قدم کوچولو رفت جلو. بعد با گوشۀ چمش که حالا باریکش کرده بود سرشُ به طرفم برگردوند و به من که مثل مجلسه ایستاده و منتظر بودم نگاه کرد. نگاهش رو نگه داشت. انگار داشت هم به من هم به یک جای دیگه نگاه می‌کرد . یه طوری که خیلی مطمئن به نظر می‌رسید اومد طرفم و قدش رُ راست کرد و روی پنجه هاش تمام رخ ایستاد جلوم و تو چشام نگاه کرد:
- «اسمتُ می‌ذاشتم دارتانیان»
دارتانیان رو خیلی محکم گفت. معنیشُ می‌دونستم. لبخند زدم.
اونم خندید و خودشُ انداخت تو بغلم. بعد باهم تکرار کردیم:
«یکی برای همه؛ همه برای یکی...»

وقتی دیگه زندگی صمیمی نیست

2013-02-17T17:57:00.000-08:00

قدیما، برای دیدار دوستای صمیمی، نیازی به تنظیم قرار قبلی نبود. دیدارها خودشون بوجود می‌اومدن. چشاتُ باز می‌کردی می‌دیدی بین دوستاتی.
حتی دور هم جمع شدنای خانوادگی هم همش آخر هفته‌ها نبود. درسته که یک مهمونیایی بودن که فقط‌آخر هفته بودن. ولی وسط هفته‌ها، دم غروب وقتی در‌حال‌ مشق نوشتن بودی، یهو‌ زنگ خونه به صدا در میومد می‌دیدی خاله و پسرخاله‌ها با یه هندونه زیر بقلشون پشت در واستادن. و این دیدارهای اتفاقی همیشه اتفاق می‌افتادن.
ولی حالا چی؟
انگار یک کسایی یک جایی نشستن و برنامت رُ دارن تنظیم می‌کنن که وسط هفته کار کنی و آخر هفته تفریح کنی. تفریحی که ازپیش تنظیم شده. آدم یاد چارلی چاپلین تو «عصر‌ جدید» می‌افته. حالا دیگه باید رفقای صمیمی‌ش رُ هم در زمانای تنظیم شده ببینه.
بدبختیِ مضاعف اونجایی میاد سراغ آدم که نظمِ زندگیش به نظم جامعه‌ای که توش زندگی می‌کنه نخوره. جامعه‌ای که مثل ساعت دقیق و منظم و ساختارمند داره کار می‌کنه.
اون وقته که نه رفیقی می‌مونه و نه صمیمیتی.

آنکه بیننده است؛ آنکه کننده است

2013-02-03T12:54:00.003-08:00

چندگاهی‌است که سایت بی. بی. سی فارسی بخشی راه انداخته است به نام «ناظران می‌گویند». درون‌مایۀ این بخش نظری است و روزنامه‌نگاران، اندیشمندان و پژوهشگران به بیان دیده‌ها و دیدگاههای خود در رابطه با ایران و مسئله‌های مربوطه می‌پردازند. خب تا اینجای کار که خیلی هم خوب است و گهگاه می‌بینیم که بحث‌های جذابی هم در این میان بیان می‌شود. اما مشکل از جایی آغاز می‌شود که پای فعالان و کنشگران سیاسی به این بخش باز می‌شود. آنان که باید فعال و کننده باشند، ناگهان در قامت یک بیننده و ناظر ظاهر می‌شوند. البته یک کنش‌گر سیاسی باید بینندۀ خوبی هم باشد. اما آیا فقط یک بیننده بودن کافی است؟
«ناظران می‌گویند» نمونه‌ای بود تا به بهانه‌اش بحث را به فضای سیاسی کشور بکشانم. مدت هاست که در فضای سیاسی ایران، کنشگرِ سیاسی بودن به تحلیلگری و یا بینندگی تقلیل و کاهش پیدا کرده است. در نسل خود من، کنشگرانِ به اصطلاح فعال سیاسی، وقتی می‌خواهیم «حرف سیاسی» بزنیم، بیشتر تحلیلِ سیاسی می‌کنیم تا اینکه آن حرفمان دارای بار سیاسی باشد. مقدار زیادی اطلاعات درست و غلط را کنار هم می‌گذاریم و از آن‌ها نتیجه می‌گیریم که: «اوضاع اینگونه است ==> پس ما فلان کار را می‌کنیم.» خیلی کم می‌بینیم که کسی پیدا بشود و اینگونه وارد ماجرا بشود که: «اوضاع اینگونه است ==> اما باید اینگونه باشد ==> پس ما فلان راهبرد را پیش می‌گیریم یا فلان کار را انجام می‌دهیم تا به هدف برسیم.» حالا بماند که خیلی وقت‌ها پس از این مرحله، لازم است که «کنش» ی انجام شود تا نتیجه‌ای بدست آید. اما امروزه واقعن کنشی نمی‌بینیم. منظورم از کنش فقط تظاهرات و یا عملیات انقلابی نیست. بلکه هر «کار» و «کنش» ی که ما را به هدف نزدیک کند. مثلن یادداشت چند روز گذشتۀ محمدرضا خاتمی را می‌توان از معدود کنش‌های سیاسی چند وقت گذشته از این جنس دانست. اما من می‌خواهم باز هم فرا‌تر بروم.

کنشگر سیاسی وارد عمل می‌شود!

کنشگر سیاسی (یا اجتماعی، فرهنگی، حقوق بشر و...) از آنجایی که یک ایده و یک هدف دارد، همۀ کنش‌هایش را در راستای رسیدن به هدف سازماندهی می‌کند و جهت می‌دهد. خیلی وقت‌ها او درد و رنجی دارد و به همین دلیل دنبال کاهش رنجش است. گاهی نرسیدن به هدف و ایده و آرمان خودش رنج آور است. پس کنش‌گر باید یک کاری بکند تا از این رنج‌‌ رها شود.

مشت می‌کوبم بر در،
پنجه می‌سایم بر پنجره‌ها،
من دچار خفقانم خفقان،
... می‌خواهم فریاد بلندی بکشم
که صدایم به شما هم برسد
... من هوارم را سر خواهم داد
چارهٔ درد مرا باید این داد کند*

از طرف دیگر، کنشگر رقیبی دارد که فضا را بر او تنگ کرده است. بی‌شک رقیب کاری کرده است که این فضا بوجود آمده است و بی‌شک او به کارش ادامه خواهد داد. پس کسی که در رنج است، اگر فقط نظاره گر و بینندۀ این صحنه باشد، سرنوشتی جز قربانی شدن ندارد. پس باید او هم وارد عمل شود. باید کاری بکند. کسی برنده است که کنندۀ بهتری باشد. که میدان بازی را در دست داشته باشد.
خیلی وقت‌ها باید میدان بازی را به‌هم زد. بیننده فقط می‌بیند و تحلیل می‌کند. اما کننده علاوه بر آن، حس می‌کند و در ‌‌نهایت کنش می‌کند. کنش اوست که صحنهٔ رقابت و مبارزه را شکل می‌دهد. وگرنه زندانی‌ای خواهد بود در چنگال رقیب. هرچند که در ظاهر خارج از زندان‌های رسمی کشور باشد.
نسرین ستوده را می‌توان در همین دسته قرار داد. او در ماجرای حق ملاقات با فرزندانش الگوی تحسین‌برانگیزی را به نمایش گذاشت. کسی که هدف مشخصی داشت. از شرایط نا‌عادلانه‌ای رنج می‌بُرد _و می‌بَرد_ و در ‌‌نهایت با تمام وجودش وارد عمل شد، هزینه پرداخت کرد و نتیجه گرفت. هرچند که خیلی‌ها برداشتشان از آن کنشِ تحسین برانگیزِ نسرین ستوده، یک کنش شخصی بود، اما من آن را «سیاسی» برداشت می‌کنم. البته «سیاسی» نه به آن معنا که امروزه باب شده است: امور کار‌شناسی، دیپلماتیک یا مدیریتی و.... نه! بلکه به معنیِ تن ندادن به صحنه‌ای که رقیب برایش رقم زده است. به معنای راضی نشدن به رضای رقیب است.
حال همهٔ این‌ها که گفتم، می‌تواند با تردستی‌های خاص خودش انجام گیرد. اما هرآنچه که پایه‌اش جز این باشد، سیاست نیست؛ نظاره‌گری‌ست؛ بینندگی‌ست؛ قصه‌گویی‌ست؛ ناله‌ است؛ در بهترین حالت، روایت‌گری‌ست. اما کنش سیاسی نیست. سیاست کنندگی‌ست. مداخله است. آنکه در صحنهٔ سیاست بیننده باشد و یا اصول و قائده‌های حرکتش را رقیب تعیین کند، بردهٔ او ست و نه یک انسانِ آزاد و باکرامت.

پانوشت:
*فریدون مشیری
...
در همین رابطه بخوانید:
آرمان‌ امیری: سیاست‌ورزی به شیوهٔ روزنامه‌های ورزشی خودفریبی‌ست و بی‌عملی
حمزه غالبی: تاریخ مصرفمان گذشته است

دربارۀ یادداشتِ حمزه غالبی

2013-02-03T12:52:00.004-08:00

یکی از دوستانم تعریف می‌کرد که یک روز صبح متوجه شده است که دو ماشین از نیروهای امنیتی جلوی خانه‌شان توقف کرده‌اند. می‌رود دوش می‌گیرد و لباس می‌پوشد و سرکارش نمی‌رود. می‌نشیند تا نیروهای امنیتی بیایند و ببرندش اوین.
چرا راه دور برویم. ماجرای بازداشت خودم تعریف کردنی‌تر است. ظهر روز شنبه ۲۶ خردادماه ۱۳۸۸، تلفنی نا‌شناس به من زنگید و فردی که پشت خط بود گفت که از برادران اطلاعات است و می‌خواست که فوری یک جا باهم قرار بگذاریم. من نمی‌دانستم از طرف وزارت اطلاعات نیست. چون در چند روز گذشته‌اش مدام از طرف اطلاعات احضار می‌شدم و طرفم را می‌شناختم. پس نتیجه گرفتم که ممکن از طرف اطلاعات سپاه باشد. با این تحلیل که زندانی شدن توسط وزارت اطلاعات بهتر از گرفتار شدن به دست اطلاعات سپاه است، اول در یک تعقیب و گریز آن بنده خدا را پیچاندم و بعد با این تحلیل که از دست شرایط وحشیانۀ اطلاعات سپاه رهیده‌ام، خودم را وسط خیابان به برادران وزارت اطلاعات تحویل دادم و آن‌ها هم مرا به زندان خودشان بردند. (قصۀ طولانی و جذابی دارد که مفصل نوشته‌ام و یک روز منتشرش خواهم کرد.)

۲
هانا آرنت در کتاب توتالیتاریسیم* به دوره‌ای از تثبیت رژیم‌های «تمامیت خواه» اشاره می‌کند. دوره‌ای که روح و روان انسان‌ها به تسخیر حکومت در می‌آید. او در یک بررسی دقیق تاریخی اشاره می‌کند که در روزهای ابتدایی‌ای که نازی‌ها مخالفانشان را دستگیر می‌کردند، برای بازداشت هرنفر باید دو مامور مسلح و آماده را روانه می‌کردند و این مامور‌ها باید بهوش می‌بودند تا فردِ بازداشتی در مسیرِ محل بازداشت تا زندان، دست به فرار نزند یا از فرصت برای درگیری با مامور‌ها بهره نجوید. اما وقتی آرنت سه-چهار سال بعد را به تصویر می‌کشد، می‌بینیم که هر دستۀ ده تا بیست تایی از بازداشتی‌ها را فقط یک سرباز مسلح با خیال راحت، صد‌ها یا شاید هزاران متر در شهر‌ها و جاده‌ها جابجا می‌کند. درحالی که هیچ کدام از بازداشتی‌ها مِیلی به فرار ندارند. آن‌ها سرنوشت خود را پذیرفته‌اند و درحالی که می‌دانند در اردوگاههای کار اجباری زندگی‌ای بد‌تر از مرگ را پیش رو خواهند داشت و به احتمال نزدیک به یقین دست آخر‌‌ همان جا خواهند مرد، اما اراده‌ای برای گریز از سرنوشت تلخ و تغییرِ مسیری که تاریخ ندارند. تاریخ و سرنوشتی که به دست نازی‌ها نوشته و عملی شده است. آن‌ها در دسته‌های ده بیست تایی به سمت مرگ می‌روند حتی اگر سرباز مسلحی از آن‌ها مراقبت نکند. آن‌ها با پاهای خودشان به پیشواز مرگ می‌روند، حتی اگر برای فرار از مرگ حتمی، راهی وجود داشته باشد که خطر کشته شدن در آن کمتر از مسیری باشد که در حال پیمودنش هستند. آن‌ها می‌توانند فرار کنند، مقاومت کنند و با مامور درگیر شوند و از شانسشان استفاده کنند. اما نمی‌کنند. با پای خودشان به استقبال مرگ می‌روند.

۳
در آغاز دهۀ هشتاد، عبدالکریم سروش بحث «جامعۀ اخلاقی» در برابر و یا پیش نیاز «جامعۀ مدنی» را پیش کشید. از نظر سروش، تنها زمانی در یک جامعه حاکمیت قانون استوار می‌شود و وضعیت جامعۀ مدنی پدید می‌آید که اخلاق و روابط اخلاقی بر همۀ سپهرهای زندگی سیاسی و اجتماعی افراد سایه انداخته باشد. طلب کردنِ جامعۀ مدنی در شرایطی که جامعه اخلاقی نباشد، سرابی بیش نیست. او برای توضیح دادن مطلبش، در یکی از سخنرانی‌هایش در مشهد، مثالی را شاهد می‌آورد: «سال ۷۸ یک روزنامۀ سلام توقیف شد و پس از آن ماجرای عظیم کوی دانشگاه رقم خود. اما اندکی بعد، در یک شب ده‌ها روزنامه را توقیف کردند، اما آب از آب تکان نخورد.» به عقیدۀ سروش، جامعه‌ای که قبح و بدیِ یک عملِ همسان، از یک سال تا سال دیگر این همه تفاوت کند، جامعه‌ای اخلاقی نیست. آدم‌هایی که برای تعطیلی روزنامۀ سلام تا پای جان ایستادند، وقتی به صورت فله‌ای روزنامه‌های شکوفای اصلاح طلب را تعطیل کردند واکنشی نشان ندادند. چرا؟ جدا از تقصیرهای دولت و سیاستمدارانِ حرفه‌ای در آن دوره، جامعه حساسیت‌های اخلاقی را از دست داده بود و دیگر از یک عمل ناعادلانه و قبیح و زشت، برافروخته نمی‌شد. دردش نمی‌گرفت. بلکه با آن با بی‌تفاوتی و یا در بهترین حالت حسابگرانه برخورد می‌کرد. در ‌‌‌نهایت پیش بینی سروش درست از آب درآمد که چنین جامعه‌ای سنگر به سنگر در مقابل استبداد فرو خواهد ریخت و شکست خواهد خورد.
البته در آن دوران بیشتر اندیشمندان و روزنامه نگاران به ایدۀ «جامعۀ اخلاقی» خرده گرفتند که این نظریه بی‌ در و پیکر است و در مقابل نظریۀ «جامعۀ مدنی» که فیلسوفان و اندیشمندان بزرگ غربی آن را حسابی پخته‌اند، حرفی برای گفتن ندارد. سروش هم البته پس از هجمه‌ها و نقدهای فراوان، بر نظرش پافشاری نکرد و این بحث بایگانی شد.

۴ چند روز پیش، حمزه غالبی در وبلاگش یادداشتی با عنوان «تاریخ مصرفمان گذشته است» منتشر کرد. هرچند که حمزه در آغاز این یادداشت با حروف برجسته تذکر می‌دهد که «الان عصبانی هستم. در نتیجه جملاتی که الان می‌نویسم را باید با تردید نگاه کرد.» اما حرف و حدیث‌های زیادی دربارۀ این پست وبلاگی بوجود می‌آید. بگذارید ببینیم حرف حمزه چیست؟
او از دیدن فیلم جانگو ساختۀ تارانتینو می‌آید. در این فیلم که به درگیریِ تاریخ سفید‌ها و برده‌ها در آمریکای قدیم می‌پرازد «سفید‌ها و در درجه اولا‌تر اربابان هر جور که صلاح می‌دانند با برده‌ها رفتار می‌کنند. هر جور که صلاح بدانند می‌زنندشان و تنبیه‌شان می‌کنند. بی‌حد و حصر خشونت به خرج می‌دهند. [آن‌ها را] مورد تمسخر و توهین قرار می‌دهند. قاعدتا اکثر برده‌ها از این شرایط در رنج هستند اما نکته تلخ این است که عموما تسلیم این شرایط هستند و حتی اگر در قفس باز باشد هم فرار نمی‌کنند.» حمزه یادآوری می‌کند که: «فیلم را در شرایطی می‌دیدم که ذهنم همچنان سخت درگیر حمله‌ای است که شب گذشته به روزنامه‌ها شد.» و بعد اضافه می‌کند که: «یک لحظه خودمان را در موقعیت برده‌ها دیدم. طرفداران آیت الله خامنه‌ای هر وقت لازم می‌دانند حمله می‌کنند. عشقشان می‌کشد بازداشتمان می‌کنند. هر وقت صلاح می‌دانند کتک می‌زنند. تهمت و دروغ و به‌تان و لجن پراکنی که نقل و نباتشان است.» و البته «نکته تلخ این است که خودمان را از‌‌‌‌ همان برده‌های ناراضی اما تسلیم می‌دانم‌‌.‌‌ همان برده‌هایی که در رنجند اما تنها راه رهایی خودشان را در این می‌بیند که ارباب شلاق را آرام‌تر بزند.» او همچنین با اشارۀ کلی به فعالین سیاسی، آن‌ها (و خودش) را نقد می‌کند که در ‌‌‌نهایت تسلیم شرایطی شده‌اند که آیت الله خامنه‌ای و دار و دسته‌اش برایشان فراهم رقم زده است: «بی‌خاصیتی و تسلیم شدن خودمان را نجابت نامگذاری کرده‌ایم.» و در ‌‌‌نهایت نتیجه می‌گیرد که «ما تاریخ مصرفمان گذشته است» و برای تغییر این وضعیت به نسلی نیاز داریم که «نخواهند برده باشند و راه رهایی خودشان را نه نرمش ارباب که شورش بر او بداند. کسانی که ایمان داشته باشد که می‌شود شلاق را از ارباب گرفت... نسلی جدیدی که فقط باتوم نخورد و بلد باشد باطوم را هم بگیرد و از خودش دفاع مشروع کند... نیاز به یک نسل با ایمان‌تر داریم. نسلی که کرامتش برایش مهم‌تر باشد.»

من بخش‌هایی از یادداشت حمزه غالبی را جدا کردم که از فضای به قول خودش عصبانیِ یادداشتش دور باشد. خیلی‌ها این گفته‌ها را به خودشان گرفتند و از آن‌ها انتقاد کردند. خیلی‌ها هم آن را به حساب شور جوانی گذاشتند و البته تذکر دادند که نویسنده که خود یک فعال سیاسی هست باید مواظب باشد که از مسیر «عقلانیت» و «مدنیت» خارج نشود. البته بودند کسانی که این نوشته و بویژۀ روح خودانتقادی‌اش را تحسین کردند.
من از کسانی بودم و هستم که این یادداشت را به خودم گرفتم. بویژه آنجایی که می‌گوید: «ما همان‌ها هستیم که خودمان را به زندان معرفی می‌کنیم برای اجرای حکم ارباب.» چون خودم این کار را کرده‌ام و واقعن الان پشیمان هستم که در آن مرحله و تمام مرحله‌های پیش و پس از آن (البته تا مدتی) عمل سیاسی‌ام در راستای پذیرشِ تسلط و اتوریتۀ حکومت بود. حکومتی که حاکمیتی غیرانسانی، غیر اخلاقی و غیرقانونی را بر ما اعمال می‌کند. الان هم خیلی از نیروهای سیاسی (چه مخالف، چه منتقد و چه درون و چه بیرون از نظام، چه داخل و چه خارج از کشور) را می‌بینم که عملن در همین شرایط قرار دارند. آن‌ها تسلط و فرادستی حریف و فرودستی خودشان را پذیرفته‌اند. برای همین بسیاری از کنش‌هایشان فرودستانه است. در اینجا مسئله فقط واکنش‌های عملی در صحنۀ سیاست نیست. بلکه باید سطح عمیق تری از ماجرا را در نظر داشت که در ذهن و درونِ ما جریان دارد. این پذیرشِ تسلط و فرادستیِ رقیب، حاصل یک کنش و واکنش سیاسیِ خشک و خالی و معمولی نیست. بلکه روندی است که در ذهن و وجود ما شکل می‌گیرد و در کنش سیاسیِ ما نمود و بازتاب پیدا می‌کند. البته اینکه آدم از زیر این یوغ بیرون بجهد به همین سادگی‌ها هم نیست. به‌‌‌ همان اندازه که ارزشمند است، سخت و دشوار هم می‌تواند باشد و همیت و ایمان بلندی را می‌طلبد.
حالا از شما می‌خواهم یک بار دیگر بند‌های یک و دو و اگر فرصت داشتید بند سه را دوباره بخوانید و بعد دربارۀ درستی و یا نادرستی نظر حمزه قضاوت کنید.
از حمزه هم دعوت می‌کنم نظرش را مفصل‌تر و اینبار فارغ از عصبانیت باز کند و توضیح دهد و اگر پاسخی به انتقاد‌ها دارد بدهد.

*نام اصلی کتاب آرنت، سامانه‌های تمامیت خواه است که ترجمۀ فارسی‌اش با نام «توتالیتاریسم» منتشر شده است. این کتاب یکی از سه گانه‌های آرنت در بررسی «سرچشمه‌های تمامیت خواهی» است.

تاریخ مصرفمان گذشته است

2013-02-03T12:51:00.002-08:00

الان عصبانی هستم. در نتیجه جملاتی که الان می‌نویسم را باید با تردید نگاه کرد.
از دیدن فیلم «جانگو آزاد شده» می‌آیم داستان. داستان فیلم مربوط است به جنوب آمریکا در دوره برده داری. یکی از محورهای اصلیش رفتار ظالمانه‌ای است که با سیاهان می‌شده است. سیاهانی که به بردگی گرفته شده بودند. سفید‌ها و در درجه اولا‌تر اربابان هر جور که صلاح می‌دانند با برده‌ها رفتار می‌کنند. هر جور که صلاح بدانند می‌زنندشان و تنبیه‌شان می‌کنند. بی‌حد و حصر خشونت به خرج می‌دهند. مورد تمسخر و توهین قرار می‌دهند. قاعدتا اکثر برده‌ها از این شرایط در رنج هستند اما نکته تلخ این است که عموما تسلیم این شرایط هستند و حتی اگر در قفس باز باشد هم فرار نمی‌کنند. اعتراضی اگر هست این است که ارباب رفتارش را کمی بهتر کند. یا عصبانی نشود و شلاق نزند. قهرمان فیلم برده‌ای است از خیل برده‌های ناراضی اما با این تفاوت که نمی‌تواند حقارت بندگی را تحمل کند، می‌شورد، خشونت سفید‌ها را با خشونت جواب می‌دهد و…
فیلم را در شرایطی می‌دیدم که ذهنم همچنان سخت درگیر حمله‌ای است که شب گذشته به روزنامه‌ها شد. شبانه حمله کرده‌اند به چهار روزنامه کشور و بیش از ۱۲ روزنامه نگار را بازداشت کرده‌اند. شبیه اتفاقی که در کشور‌های دیگر فقط در شرایط کودتا تجربه می‌شود.
یک لحظه خودمان را در موقعیت برده‌ها دیدم. طرفداران آیت الله خامنه‌ای هر وقت لازم می‌دانند حمله می‌کنند. عشقشان می‌کشد بازداشتمان می‌کنند. هر وقت صلاح می‌دانند کتک می‌زنند. تهمت و دروغ و به‌تان و لجن پراکنی که نقل و نباتشان است. کرامت دیگران برایشان پشیزی ارزش ندارد. لازم باشد گلوله جنگی هم به سمت مردم شلیک می‌کنند. احساس می‌کنم موقعیت برده‌ها را داریم. برده‌هایی که تحت ستم و ظلم هستند و از موقعیت خودشان هم ناراضی هستند. اما نکته تلخ این است که خودمان را از‌‌‌ همان برده‌های ناراضی اما تسلیم می‌دانم‌‌‌ همان برده‌هایی که در رنجند اما تنها راه رهایی خودشان را در این می‌بیند که ارباب شلاق را آرام‌تر بزند.
خودم را که نگاه می‌کنم به نظرم سیاست ورزی به سبک پیش از جنیش سبز ما را اخته کرده است. تبدیل شده‌ایم به آدمهایی که فقط بلدیم حرف بزنیم و همه کار جمعی که بلدیم با ارفاق این است که ستاد انتخاباتی تشکیل بدهیم. گفتار سیاسیمان مدام دعوت و آرزوی رفتار عقلانی‌تر از طرف آیت الله خامنه‌ای و طرفدارانش است. انگار از ارباب می‌خواهیم که شلاقش را آرام‌تر بزند. بی‌خاصیتی و تسلیم شدن خودمان را نجابت نامگذاری کرده‌ایم. اسم ترس و جنم نداشته‌مان برای ایستادن جلو تعدی‌های طرفدارن آیت الله خامنه‌ای را گذاشته‌ایم رفتار مدنی و مبارزه بدون خشونت. تاریخ مصرف امثال من که فقط بلدیم حرف بزنیم و ستاد انتخاباتی تشکیل بدهیم گذشته است.
سرمایه‌های ملی کشور که دارایی مشا همه شهروندهای ایرانی است را همچون ارث پدریشان هزینه می‌کنند، ما مقاله می‌نویسم. با سیاست‌های غلطشان اقتصاد کشور را متلاشی کرده‌اند، ما یادداشت می‌نویسیم. تمام امکانات و نهاد‌های عمومی کشور را در جهت منویات شخصی آیت الله خامنه‌ای به کار می‌گیرند ما حتی اعتراض هم نمی‌کنیم. اصلا دزدی‌های کلان می‌کنند حتی اجازه نداریم اعتراض هم بکنیم و ارباب فرمان می‌دهد که کش دادن ممنوع.
ما همان‌ها هستیم که خودمان را به زندان معرفی می‌کنیم برای اجرای حکم ارباب. همان‌ها که همه کتک‌هایی که خورده‌ایم را گذاشتیم لای سبیل و دم بر نیاوردیم. امثال من‌‌‌ همان برده‌های ناراضی ولی تسلیم هستیم. ‌‌‌ همان برده‌هایی که حتی اگر در قفس‌هایمان هم باز باشد نمی‌توانیم خارج بشویم. ما نیروهای فاسد تاریخ مصرف گذشته شده‌ایم. این تعدی‌های آشکار آیت الله خامنه‌ای نیاز به آدمهایی دارد که نخواهند برده باشند و راه رهایی خودشان را نه نرمش ارباب که شورش بر او بداند. کسانی که ایمان داشته باشد که می‌شود شلاق را از ارباب گرفت. اگر کسانی کتکشان زدند آن‌ها هم کتک بزنند. نسلی جدیدی که فقط باتوم نخورد و بلد باشد باطوم را هم بگیرد و از خودش دفاع مشروع کند. اگر امنیت را از ما می‌گیرند راه حلش کسانی هستند که بتوانند امنیت را از آن‌ها هم بگیرند. نیاز به یک نسل با ایمان‌تر داریم. نسلی که کرامتش برایش مهم‌تر باشد. نسلی که اگر مامور پلیس خواست یکی از اعضای خانواده‌اش را بگیرد که لباسش از نظر ما درست نیست بجای نگاه کردن و خواهش کردن سیلی به صورت آن مامور بزند. آدمهای جدی‌تر که اگر برنامه‌ها و جلسات آنان را خواستند به هم بزنند بدانند که جواب‌ِ‌های، هوی خواهد بود. نسلی که نخواهد برده باشد نه امثال من که می‌خواهد ارباب را اصلاح کند که شلاق را آرام‌تر بزنند. امثال من به برده بودن خو کرده‌ایم. ما تاریخ مصرفمان گذشته است، ما فاسد شده‌ایم. ما بی‌خاصیت شده‌ایم.

ما چه نسل خوشبختی هستیم که سقوط دیکتاتور‌ها را می‌بینیم

2013-02-03T12:49:00.003-08:00

بیشترِ نسلهای معاصر ایرانی، علاقه دارند لقب نسل سوخته را به خودشان نسبت بدهند. در مورد نسلهای دیگر نمی‌دانم. اما می‌دانم که نسلِ من، نسل خوش‌بختی است.
ما نسل خوش‌بختی هستیم که در طول زندگی خودمان انقلاب و جنگ را مستقیم لمس نکردیم. اما تمام آثار آن‌ها را تجربه کردیم و درسهای آن دو رخداد بزرگ، همواره وِرد زبانمان است.
ما نسل خوش‌بختی هستیم که خاطرهٔ دوران خفقان دههٔ هفتاد برایمان زنده مانده است. این ‌‌نهایت خوش اقبالی یک نسل است که حافظهٔ تاریخی‌اش غنی و پربار باشد.
ما نسل خوش‌بختی هستیم که دوم خرداد را تجربه کردیم. دوران طلایی مطبوعات را از سر گذراندیم. بهترین دوران فعالیت‌های دانشجویی را داشتیم. و البته نتیجهٔ اشتباههای خود و دیگران را با روی کار آمدنِ محمد احمدی‌نژاد و دار و دسته‌اش دیدیم.
ما نسل خوش‌بختی هستیم که این فرصت را داشتیم که اشتباه‌های خود را جبران کنیم و جنبش سبز را بیآفرینیم. شاید دیدن و زیستن در چنین جنبشی، از بزرگترینِ خوش‌بختی‌های ما باشد.
ما خیلی خوش‌بختیم. زیرا برای نخستین بار در تاریخ کشورمان، توانستیم از بسیاری از دوگانه‌ها عبور کنیم. مذهبی-غیرمذهبی؛ سیاسی-غیرسیاسی؛ فارس-غیرفارس؛ داخل نشین-خارج نشین؛ و …. در عبور از این دوگانه‌های ساختگی بود که تجربهٔ باهم زیستن را درک کردیم. تجربهٔ سبز زیستن.
لیست خوش‌بختی‌هایمان اما هنوز تمام نشده است. کدام نسل در تاریخ است که در کمتر از یک سال سرنگونی چهار دیکتاتور با سابقه و ظالم را دیده باشد و عنقریب منتظر دو-سه تای دیگر باشد!؟ نسلی که همین چند وقت پیش سقوط صدام و بن لادن را هم دیده است.
کدام نسل از ما ایرانی‌ها تا به این اندازه خود را در سرنوشت مردم منطقه سهیم می‌دیده‌ایم!؟ کدام نسل از ما ایرانی‌ها به این اندازه نه گرفتار غرور کاذب ملی‌گرایانه بودیم و نه در مقابل جهان احساس حقارت بیمارگونه داشته‌ایم!؟
و البته این‌ها همه مربوط به گذشته است. این زمانه به ما می‌گوید که ما خوش‌بخت‌تر از این هم خواهیم بود و در آینده‌ای نه چندان دوردست، توشه‌های گران‌تری از این روزگار برخواهیم چید.
بخش زیادی از این زمانه را ما خود ساخته‌ایم و خوش‌بخت و اقبال هستیم که در چنین زمانی زیست می‌کنیم.

حزب آیت الله خامنه ای

2013-02-03T12:48:00.001-08:00

دعوای سیاسی آقای احمدی‌نژاد و آیت الله خامنه‌ای بالا می‌گیرد. اتفاقاتی را که همه می‌دانید نمی‌خواهم بازگو کنم اما نکته قابل تامل بازداشت نزدیکان احمدی‌نژاد توسط سپاه است. ظاهرا اینقدر موضوع طبیعی به نظر می‌رسد که حساسیتی را بر نمی‌انگیزد.
آیت الله خامنه‌ای از اول انقلاب سیاستمدار شاخصی بوده است و فعالیت‌های سیاسی مشخصی داشته است. معاون وزیر دفاع و عضو موسس حزب جمهوری -یکی از بزرگ‌ترین احزاب تاریخ معاصر کشورمان- بوده است. در این حزب هم موفق بوده است چنانکه بعد از ترور رهبران اولیه حزب، سمت دبیرکلی آنرا به دست می‌آورد. و در گام بعدی در انتخابات ریاست جمهوری موفق می‌شود آرای اکثریت رای دهنده گان را کسب کند. البته ترکیب مجلس با او همراه نبود و برای همین نمی‌توانست نخست وزیر مورد نظرش را انتخاب کند اما بازهم مصرانه برای اعمال گرایش سیاسی خودش تلاش می‌کند. تقریبا همین کارهایی که الان آقای احمدی‌نژاد می‌کند. هر کاری برای تحمیل نظرش به مجلسی که با او هم سو نبود انجام داد، حتی سرانجام نیز خود را عضو فراکسیون ۹۹ نفره‌ای اعلام می‌کند که علی رغم توصیه امام به میرحسین رای مخالف داده بودند. تا اینجای کار فعالیت سیاسی روشنی است که در هر جای جهان می‌توانیم کم و بیش ببینیم.

حتی اینکه بعد از به دست آوردن پست رهبری به مرور افراد جناح مطبوعش را در ارکان مختلف حکومت -که تحت اختیار رهبری بود- تقویت کرد و جناح مقابل را به مرور حذف کرد هم به نظرم نکته غیر معمولی نیست؛ اما نکته آنجایی است که ایشان بعد از فوت امام، سپاه پاسداران را به حزب سیاسی نزدیکان خودش تبدیل می‌کند. سپاه اکنون همچون یک حزب سیاسی تمام عیار فعالیت می‌کند چنانکه سردار جعفری حتی در مورد جناح بندی‌های انتخابات هم رسمی و علنی سخنرانی می‌کند. گویی سخنگوی یک حزب سیاسی است و خیلی عادی است که در مورد مسائل و رقابت‌های سیاسی مصاحبه کند.
شبیه کاری که احمدی‌نژاد سعی دارد با دولت بکند و تقریبا هم موفق شده است نهاد ریاست جمهوری را به حزب خودش تبدیل کند. الان نمی‌خواهم در مورد اینکه وقتی نهاد‌های حاکمیتی کارکرد حزب را پیدا می‌کنند چه پیامدهایی دارد بگویم بلکه نکتهٔ دیگری نظرم را جلب کرده است. اختلاف سیاسی احمدی‌نژاد و آیت الله خامنه‌ای سر حوزه اختیاراتشان بالا می‌گیرد. خیلی موضوع عجیب نیست، این مسایل بین سیاستمدارن در همه جای جهان رخ می‌دهد. دولت و سپاه هم مثل احزاب حامی هر دو سیاستمدار در گیر می‌شوند. اما نکته این است که بعد از بالاگرفتن تنش، سپاه اعضای گروه سیاسی رقیبش را بازداشت می‌کند. نکته عجیب برای من این است که چرا این موضوع حساسیتی ایجاد نمی‌کند؟
بعد از انتخابات احساسم این بود که ستاد رقیب ما به اسلحه و زندان دسترسی دارد و ادامه رقابتش را با ابزار‌های امنیتی و نظامی ادامه می‌دهد. اصلا برایم طبیعی نبود، بازجو که گرایش سیاسی کاملا متفاوت با من داشت در مورد چیزهای از من سوال می‌کرد که اسمش سیاست بود. می‌توانستم بفهمم چرا او از فعالیت‌های من خوشش نمی‌آید؛ خب طبیعی بود چون ما با هم رقیب بودیم و من اصلا تلاش می‌کردم که گرایش او را که برای کشور مضر می‌دانستم از قوه مجریه حذف کنم اما نمی‌فهمیدم او به چه حقی می‌تواند بیاید رقیبش را بازداشت کند و بنشیند توی اتاق بازجویی تحلیل سیاسی بکند. شاید برای همین باشد که اصلا برایم عادی نیست که بعد از بالا گرفتن اختلاف دوسیاستمدار یکی هوادران یا نزدیکان دیگیری را بازدداشت کند.
آرزو دارم روزی را ببنیم که آیت الله خامنه‌ای حزب رسمی خودش را داشته باشد و احمدی نژادی‌ها هم همین طور؛ ما هم حزب خودمان را داشته باشیم. نیروهای نظامی و امنیتی کشور هم بی‌طرف بین ما‌‌ها امنیت و کیان کشورمان را حفظ کنند. احزاب هم بجای فعالیت اقتصادی هزینه فعالیتشان را از حق عضویت یا کمک‌های اعضا جمع کنند. اصلا صدا و سیما همچنان ارگان حزب هوادارن آیت الله خامنه‌ای بماند ولی خب ما هم اجازه داشته باشیم تلوزیون خودمان را داشته باشیم واختلافاتمان را با مکانیزم‌های مورد توافق مثل انتخابات حل کنیم. آرزو که بر جوانان عیب نیست؟ هست؟

جامعه شناسیِ سیاسیِ توالت

2012-12-05T12:52:00.000-08:00

مدرسه که می‌رفتیم، همیشه دیوارهای توالت‌ها پر از نوشته‌هایی بودند که البته بیشترشان محتوای جنسی داشتند. فحش‌هایی که معلوم نبود به کی داده می‌شود، شوخی‌ها و طنز‌های جنسی، نقاشی‌های سادهٔ جنسی و گهگاه هم شماره تلفن‌هایی که اسم یک دختر کنارش نوشته شده بود. اوضاعِ مدرسه‌های پسرانه که اینطور بود. مدرسه‌های دو شیفتهٔ دختر و پسر البته اوضاع کمی پیچیده‌تری داشتند. پیام‌های توالتی مخاطب خاصی داشت که البته عام می‌نمود. پیام‌دهنده روی سخنش با شخص خاصی (جنس خاص) بود و گهگاه می‌شد ردپای گفتگویی را درمیانهٔ این پیام‌نگاری‌ها دید. آن روزها فیسبوک و گوگل+ و توییتر و اینستاگرام و ایمیل و یاهو مسنجر و هزار کوفت و زهر مار دیگر که وجود نداشتند. نوجوان‌ها جسم‌شان را توی چاه و روح‌شان را روی دیوار توالت خالی می‌‌کردند. دلیلش را هم که خودتان بهتر از من می‌دانید.
حال چرا یاد این‌ها افتادم؟ چند روزی‌ست که در و دیوار توالت‌های دانشگاه را خوب وارسی می‌کنم. نمی‌دانم که عجیب است یا طبیعی‌ست که در جامعه‌ای که از لحاظ رفتارها و ابرازهای جنسی، آزادترین و بی‌پرواترین جامعهٔ اروپایی است، کمتر حرف و پیام جنسی‌یی به چشمم خورد. ولی در عوض، دیوار‌ها پر است از شعارهای سیاسی، آن هم از نوع ضد سرمایه‌داری و یا دردِدل‌های اقتصادی و شغلی. و یا مسخره کردن‌ و انتقاد نمودن از رسانه‌های اختاپوسیِ چند ملیتی.
با خودم فکر کردم چه رابطه‌ای می‌تواند بین درد‌های روحی و روانی و در و دیوار توالت باشد؟
یادم از دوران سربازی آمد که تنها جایی که بچه‌ها می‌توانستند آنجا یواشکی سیگار بکشند، همین توالت بوگندو بود. بعد توجهم جلب شد به سیستم هولناکی که پادگان را اداره می‌کرد و بچه‌ها را وا ‌می‌داشت تا لذت‌بخش ترین تجربه‌شان (سیگارکشیدن) را در کثیف‌ترین اما فردی‌ترین مکان پادگان (توالت) بگذرانند. بعد دوباره ناخودآگاه یادم از رمان ۱۹۸۴ آمد که قهرمان داستان حتی برای فکر کردن هم جای امنی نداشت، مگر گوشهٔ غیرقابل دسترسی‌یی از خانه که هنوز از تیررس دستگاه‌های عحیب و غریب کنترلی پنهان مانده بود.
شاید باورش سخت باشد. شاید هم بگویید خوشی زده زیر دلش. اما وقتی خوب نگاه می‌کنم، می‌بینم سیستم هولناکی بر جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنم حاکم است. اینقدر که هولناک هست که سیاسی‌ترین مکانش، توالت‌های عمومی است.

میدانِ بی‌گناهان

2012-11-18T05:35:00.000-08:00

در منطقهٔ له هال، در قلب پاریس، میدانی است به نام «بی‌گناهان» که وسط این میدان، یک آبشار (فواره) قرار گرفته.

آبشار از یک بنای سنگی خیلی زیبا تشکیل شده.

از بهترین جاهایی‌ست که دوست دارم در کافهٔ روبرویش بنشینم و به آبشار بی‌گناهان و البته جنب و جوشِ مردمی که از کنارش می‌گذرند، نگاه کنم.

تماماً ظالمانه

2012-11-09T17:17:00.000-08:00

«آره مادر. حالا دیگر فکر نکن تا ببینم خدا چه می‌خواهد. آقای کابلی به من قول داده که از مرز ردت کند. کلی آدم می‌شناسد. من که جز تو کسی را ندارم، ولی اگر زنده بمانی، هرجا باشی...»
نتوانست حرفقش را تمام کند. داشت خفه می‌شد، بغض کرده بود، و با ناخن‌هاش پوست صورتش را می‌فشرد. دنبال زخمی تازه می‌گشت تا دردش را از یاد ببرد. بعد روسری اش را یک طرف کشید، به پنجره خیره شد و گفت آه!
هیچ وقت مامان را به این زیبایی ندیده بودم. گفت: «اینجا دست فلک به تو نمی‌رسد. بعدش هم می‌فرستمت خارج. می‌خواهم چه کنم زندگی را که زنده باشی و برای دیدنت پشت زندان زنجموره و التماس کنم؟ آره برو.» و با اقتدار توی اتاق قدم زد.
در تب می‌سوختم. فکر کردم که تقدیر مثل گلوله همیشه در راه است؛ گاهی پنج دقیقه دیر می‌رسی گاه زود، و بعد مسیر زندگی‌ات عوض می‌شود. می‌توانستی مرده باشی، و زنده‌ای.

عباس معروفی / تماماً مخصوص

....
اینها را می‌خوانم و مادر جلوی چشمانم می‌آید که مرا فرستاد خارج.
و به عماد بهاور و ضیا نبوی فکر می‌کنم که مادرانی دارند که باید بروند پشت دیوار زندان منتظر بمانند تا فرزندانشان را ببینند.
و بعد به مادر ستار بهشتی فکر می‌کنم که دیگر پسری ندارد که ببیندش.
لعنت به تو ظالم.

یادداشت روزانه؛ کلاس‌ها لغو شدن

2012-10-30T05:31:00.000-07:00

امروز کلاس نداشتیم. دو هفته‌ای هست که به علت اسباب کشی دانشکده، کلاسها تق و لق هستن. امروز هم که کلن همهٔ کلاس‌ها هوا شد.
از ساختمون قبلی دانشکده که با ساختمون اصلی دانشگاه یک خیابون کامل فاصله داشت راحت شدیم. خیلی بد و دلگیر و بد ساخت و دور بود. همش احساس می‌کردم تو بند عمومی زندان وکیل آباد مشهدم.
ولی خب این ساختمون جدید که اسمش هست اُلمپ دُو گوژ، هرچند که نوساز‌و بزرگ هست و دلگیر هم نیست، ولی یک طوریه. بیشتر ترکیبی از فضاهای دانشگاهی و مجتمع‌های بازرگانی و تجاری. گویا معمار دانشگاه علاقهٔ زیادی به سازه‌های نظامی داره. بقیهٔ ساختمون‌های دانشگاه که نوساز هستن، من رُ یاد پادگان آموزشی ۰۴ بیرجند می‌ندازن. شاید این سبک از معماری هیچ تناسبی با فضای پاریس نداشته باشه، ولی با روحیهٔ ساختارشکن فرانسوی‌ها سازگاره.
به هر حال امروز رُ تو خونه می‌مونم تا یکم به کارهای عقب مونده رسیدگی کنم. بخش زیادی از این کارها رُ هم می‌تونم همینطور که الان رو تخت دراز کشیدم و وبلاگ می‌نویسم، انجام بدم.
قرار با آنتوان و هلن و بقیهٔ بچه‌ها هم لغو شد. چون اونها خونه‌هاشون از دانشگاه دور هست و صرف نمی‌کنه این همه راه رُ فقط برای یک نوشیدنی خوردن پاشن بیان اینور.
من موندمُ خودم.

تجربهٔ لذتبخشِ دانشجویی با موسیو دیدِغُو

2012-09-20T08:22:00.000-07:00

تا حالا چهار تا دانشگاه رُ تجربه کردم.
دانشگاه فردوسی مشهد که به محض ثبت نام اخراج شدم. با رتبهٔ ۵۰ در رشتهٔ تربیت بدنی. البته ایراد از دانشگاه نبود. بلکه حراست آموزش و پرورش مدرک دیپلمم رُ باطل اعلام کرد.
بعد دانشکدهٔ خبر تهران بود که خودم انصراف دادم.
و بعد هم پیام نور مشهد لیسانس جامعه شناسی که دورهٔ خوشی با دوستان خوبم اونجا گذروندم...
الان هم دنیس دیدرو (کمپوس سوربن) هستم که این آخری رُ از همه بیشتر دوست دارم. نه بخاطر اینکه پاریسه و یا اینکه کیفیت آموزشیش بهتره (که البته روشنه که بهتره)،
بلکه به این خاطر که دانشگاه و مسئولانِش از خودم بیشتر به فکر تحصیل و آموزشم هستن. مدیر گروه مثل یک مددکار اجتماعی رفتار و کار می‌کنه و این چیزی بود که تو هیچکدوم از تجربه های ایرانم نداشتم. تو ایران دانشگاه و مدیریتش جایگاه یک «دشمن» رُ برای دانشجو داره. (شاید نه برای همه. ولی بیشتر کسایی که من دیدم اینطور بودن) دانشگاه کسی یا چیزی هست که باید باهاش جنگید و بهش آسیب رسوند و یا از دستش فرار کرد. نمی‌دونم اگر «دوستان» در دانشگاه نبودن چه سرنوشت و روزهای تلخی در انتظارم بود. دوستانی که در جنگیدن با دانشگاه باهم سهیم و شریک و هم‌رزم بودیم.
ولی دانشگاه کنونیِ من، چیز یا کسی هست که میشه باهاش زندگی کرد. بعلاوهٔ بعضی دوستای خیلی خوب و استادهای فوق العاده باسواد و انسان. اما زندگی دانشجویی با همهٔ سختیهاش برام لذت بخشه. اینجا همهٔ استادها -بدون استثنا- کمک می‌کنن تا درس رُ بهتر بفهمم و در گذروندن و قبول شدن هرکمکی که از دستشون برمیاد انجام می‌دن. هدف روشنه: پرورشِ یک انسانِ پژوهشگر.
البته همهٔ دانشگاههای اینجا اینطوری نیستن. بعضی دوستام که از دانشگاههای دیگه میان (عمومن دانشگاههایی با سنت راست و کلاسیک) همین تصویر هیولاوار از اونجاها تعریف می‌کنن.
به هر حال راضیم ازت موسیو دیدِغُو*
:-)

*فرانسوی ها «ر» را «غ» می‌خوانند. کمی شبیه غین در زبان عربی. برای همین دیدرو در فرانسوی دیدغو خوانده می‌شود. مثل مرسی که مغسی گفته می‌شود.

برهنگیِ دوستانه

2012-09-16T13:58:00.000-07:00

از حموم اومدم بیرون. عادت دارم تو اتاق خودم رو خشک کنم. تو این حموم های کوچیک پاریسی آدم خشک کردنش نمیاد.

وقتی اومدم تو اتاق تازه یادم اومد که اون هم تو اتاقه.

بهش گفتم چشات رو درویش کن دارم خودم رو خشک می کنم.

اصلا حواسش نبود. گفت دارم به پنجره نگاه می کنم؛ و داشت از پنجره به رودخونۀ بزرگی که روبروی خونه هست نگاه می کرد.

موسیقی بلند بود و نامجو داشت میخوند:

صوفی و کنج خلوت، سعدی و طرف صحرا...

گفتم:

_ خونۀ خودتونه. به هرجاش که بخوان می تونین نگاه کنین.

چند لحظه که گذشت با لحن خاصی که انگار از وضعیت پیش اومده یکم خجالتی شده گفت:

جدی میگی!؟ می تونم برم سر یخچال پس؟

_ حتما! ولی یخچال خالیه. چیزی توش پیدا نمی کنی.

دیگه به یخچال رسیده و درش رو باز کرده بود.

_ به چیزای تو یخچال کاری نداشتم. دنبال نور چراغ می گشتم.

بلند زدم زیر خنده. اون هم خندید.

صدام رو بلند تر کردم تا بین خنده هامون گم نشه:

_ پس حالا که اونجا هستی یه چایی بریز بی زحمت.

توقع داشتم یک غری چیزی بزنه و از تریپ های فمینیستی بیاد که دید ابزاری و از این حرفا داری و اینا. ولی بلافصله گفت:

_پر رنگ باشه یا کمرنگ؟

_یه طوری که بشه روی ماهِتون رو از پشتش دید.

سرش رو از آشپزخون آورد بیرون و چشاش رو ریز کرد و با لبخند نگاهم کرد.

_ چقدر شیرین باشه؟

_ زود بیا. با شیرینی همکلامیِ شما می خوریم.

آب دیگه جوش اومده بود. با دو عدد چای کیسه ای از آشپز خونه خرامان خرامان اومد بیرون.

من دیگه لباسهام رو کامل پوشیده بودم. نشستم پشت میز گردی که جلوی پنجره بود. اون هم چایی ها رو گذاشت روی میز و کنار من نشست روی صندلی.

گفتم:

_ برای دیدن روی ماه شما از پشت این استکان، یک دونه کیسه ای بسه.

_ هرطور شوما بفرمایید برادر!

لبخند زدیم.

تا چایی تموم نشده بود حرفی نزدیم. به رود بزرگی نگاه می کردیم که جریان داشت.

نامجو هنوز داشت می خوند:

هوشم ببر زمانی، تا کی غم زمانه...

...
داستانک

سفر به غارِ غرب

2012-09-11T16:29:00.000-07:00

از ایران که خارج می‌شوی و به دنیای غرب پا می‌گذاری، گویی همچوم زرتشت و موسی به کوه و همچون محمد به غار فرو رفته ای. از جمع و جامعه ات جدا می‌شوی. گاه می‌شود همچون اصحاب کهف چنان از آن جامعه دور شوی که در هنگامهٔ بیداری و بازگشت، از خدا درخواست کنی تو را به خواب ابدی بفرستد. با همه چیز و همه کس بیگانه می‌شوی. دیگر سکه‌ات در میان مردم خریداری ندارد. حرف‌هایی می‌زنی که کسی نمی‌فهمدشان. و اینگونه است که غریبه می‌شوی. با مردم خودت.

و نیز می‌توانی چنان باشی که همچون موسی و زرتشت و محمد، فرصت پرورش خود و روحت را داشته باشی تا در هنگامهٔ بازگشت، با آغوش باز مردم و جامعه‌ات را در بر بگیری و آنها نیز تو را دریابند. اما برای رسیدن به این منزل، باید از این فرصتِ دوری و غربت بهره بگیری. باید غرب را زندگی کنی ولی زندگی‌ات در شرق را در یاد داشته باشی. اگر می‌خواهی با مردم‌ات غریبه نشوی، باید هر از چند گاهی از غارِ غرب بیرون بخزی و روحت را به شرق پرواز دهی. نفسی بکشی و باز دوباره به غار برگردی. این دوری می‌تواند تو را جلا بدهد. اما باید بدانی که نباید همچون کهفیان از تکاپوی روحی و ذهنی باز بمانی. زندگی در غارِ غربت می‌تواند فرصتی باشد تا اینکه تو پیامبری شوی در میان مردم خودت. ولی هیچ پیامبری برای پیامبر شدن به آستانِ غار نخزیده است. بلکه او برای خودش پای به آنجا نهاده است. برای روحش و جانش.

ویرجینیا ولف در قطارِ ناکجا

2012-07-05T08:58:00.000-07:00

یک ویرجیانا ولف جلوم واستاده. با دست چپش که مماس با سینهء من هست، می‌لهء مترو را گرفته و با اون دست دیگش یک فلاسک کوچیک قهوه را محکم در دستش نگه داشته و به بدنش فشار می‌ده. دقیقا زیر سینه هاش؛ که خیلی هم برجسته نیستن.

من فقط گردن کشیده و موهاش که به سبک دخترهای روستایی پشت سرش گره خورده را می‌بینم. تا همینجاش شکی ندارم که ویرجینیا ولف هست. بوی تلخِ قهوۀ توی فلاسک با عطر نرم شامپویی که احتمالا یک ساعت پیش به سرش زده در دماغم پیچیده. حتی در گرمای این روزِ داغ تابستونی، حرارت بدنش اینقدر نزدیک هست که از فاصله‌ای که گاهی به اندازهء قطر یک کاغذ می‌رسه، احساسش می‌کنم.

همۀ مسافر‌ها در یک فضای یک و نیم در دو م‌تر، در پاگرد قطارِ دو طبقهء تندرویی که از پاریس خارج می‌شه، به هم چسبیدیم. فقط جا برای تکون دادن سرم هست. پس برمی گردونمش و به راست نگاه می‌کنم. مرد جوون مو بور که گاهی کتف هاش به شونۀ من مماس می‌شه، در یک دست کتاب داره و با دست دیگه می‌له را نگه داشته و غرق خوندنه. اینقدر خونسرده که آدم نمی‌فهمه آیا اون می‌له را نگه داشته یا می‌له اون را؟ از روی شونه‌اش نگاهی به کتاب می‌ندازم. رمان هست. ولی از موضوعش چیزی دستگیرم نمی‌شه.

ویرجینیا ولف مثل یک مومیایی سر جاش واستاده. سرم را به چپ بر می‌گردونم. شش هفت تا آدم قد و نیم قد، همه بی‌حرکت ایستادن. هیچکس حتی به چپ و راست هم نگاه نمی‌کنه. همه به ناکجا خیره شدن. ناکجایی که البته برای هرکس جهتی متفاوت داره.

بر می‌گردم و دوباره به جوون نگاه می‌کنم. هنوز کتاب می‌خونه و می‌له را نگه داشته. جلوی مرد جوون، پنج_شیش تا از مسافر‌ها روی پله‌هایی که به طبقۀ بالا می‌ره نشستن. ولی هیچکس با هیچکس حرف نمی‌زنه. فاصلهء این دو ایستگاه از بقیه بیشتره و اینقدر وقت داری که به همه نگاهی بندازی. پیرمردی که پشت سرم ایستاده، کم کم داره اذیت می‌شه. از تکونهایی که می‌خوره می‌شه فهمید. هوای واگن خیلی گرم و گرفته است.

گوشی را در گوشم محکم می‌کنم و صدا را بلند. این ترانۀ کیوسک را خیلی دوست دارم:

بارون نمی‌اد هیچوقت

ولی خیابونا خیسه...

فقط مرد‌ها زنده ان،

وقتی زنده‌ها باید بمیرن...

بالاخره ویرجینیا ولف تکونی می‌خوره و من می‌تونم از فاصله بین دو نفری که شانه به شانه واستادَن، دختر سیاهپوستی را ببینم که داره به ناکجا لبخند می‌زنه؛ با اون لبهای برجسته و چشم‌های درشتش. موهای فرفری‌اش مثل یک قارچ بزرگ دور سرش را گرفته. مثل تیپهای دههء شصت و هفتاد اروپا که الان همه جا مد شده. فرقش با اون موقع‌ها این هست که دختر‌ها برهنه‌تر شدن. مثل همین دختر سیاهپوست که از این لباسهای نازکِ نخی پوشیده که یک طرف شونه‌اش تا بالای سینه و روی بازو، باز هست. کلَن الان مدِ دهۀ هشتاد تو بورسه. اینقدر بازارش داغ هست که فرانسوا هولاند رای بیاره. و البته من این مد را از مدهای دههء هشتاد و نود بیشتر می‌پسندم. پس خوب به دختر نگاه می‌کنم.

ویرجینیا ولف که انگار چیزی که می‌خواست را از توی کیفش پیدا کرده، به حالت قبلیش بر می‌گرده و مثل سربازهای تخت جمشید می‌لۀ قطار را محکم می‌گیره. ولی من هنوز نمی‌تونم صورتش را ببینم.

روی پنجه‌های پاهام بلند می‌شم و نگاهی به اطراف می‌ندازم. همهء مسافر‌ها هنوز دارن به ناکجا نگاه می‌کنن. حتمن دارن به روز سخت کاری‌ای که در پیش دارن فکر می‌کنن. شاید هم نه.

دیگه به ایستگاه رسیدیم. با تکانی که به خودم می‌دم، به ویرجینیا ولف می‌فهمونم که باید پیاده بشم. خودش را تا جایی که می‌شه به می‌له می‌چسبونه و فضای اندکی بین کتف‌های کشیدهء جوونِ کتاب خون و شونه‌های باریکِ ویرجینیا پیدا می‌شه تا من فضایی برای بیرون رفتن پیدا کنم. از روزنۀ پشت ویرجینیا ولف هم می‌گذرم. موهای گوله شدۀ پشت سرش به گونۀ چپم ساییده می‌شه و بوی عطر شامپوش کاملا دماغم را پر می‌کنه. از بین شانه‌های مسافرهای روبرویی هم رد می‌شم. شونه‌ام به شونهء برهنۀ دختر سیاه پوست ساییده می‌شه و از قطار پیاده می‌شم.

آهنگ عوض شده و الان «رستاک» داره می‌خونه:

تنم می‌لرزه و می‌ری

هواسِت نیســــــت.

هوامُ کام می‌گیری

هواست نیســــــت.

هواسم هستُ می‌میرم

هواست نیســـــت.

کنارت اوج می‌گیرم

هواست نیــــست.

Belle vue

2012-07-04T19:07:00.001-07:00

این یادداشت با ویرایشگر بلاگر سویدی نوشته شده

همه شب در پاریس

2012-07-04T17:28:00.000-07:00

«نیمه شب در پاریس» رُ دیدی؟
گائِل، جوونِ آمریکایی که عاشق نویسندگی هست، به طور اتفاقی یک شب گذرش به کوچه‌ای می‌فته. برای اینکه خستگی در کنه، روی پله‌های کلیسا می‌شینه. ساعت دوازده هست و ناقوس کلیسا شروع به نواختن می‌کنه. نواختنِ ناقوص همانا و کن فیکون شدنِ زمان ه‌مان. سفر زمان برای گایل شروع می‌شه. اما اینبار سفر به زمان گذشته.
او به بهترین دوره‌های ادبی هنری معاصر سفر می‌کنه. از فیتزجرالد تا سالواتوره تالی، از لوییز بونوئل تا همینگوی، همه رُ می‌بینه. و از همه مهم‌تر، دختری مه رو رُ می‌بینه که چند صباحی معشوقهء برخی از همین هنرمندهای پر آوازه بوده. از‌‌ همان نخستین نگاه، گایل دلباختۀ آدریانا می‌شه و دختر هم البته همینطور. دخترِ شوریده سر بخاطر گایل از پیکاسو جدا می‌شه و اینجاست که گایل راز خودش رُ به آدریانا می‌گه. البته ناگفته نمونه که گایل آروم آروم از نامزد خودش که در قرن ۲۱ زندگی می‌کنه، دل می‌کنه.
سفر این دو دلداده در زمان آغاز می‌شه. وقتی به دورهء قولهای کلاسیک می‌رسند، آدریانا تصمیم می‌گیره همون جا بمونه و میمونه. چرا؟ چون به نظرش اون دوران لَ بِل اپُک، دوران طلایی هست. اما گایل اینطور فکر نمی‌کنه. به نظرش هر دورانی می‌تونه بهترین باشه. اون دوست نداره در هیچ دورانی محصور باشه. بنابراین به اینحا که می‌رسن، خیلی لطیف و رمانتیک راهِ گائل و آدریانا از هم جدا می‌شه و گائل مسیرش رُ همراه با دختری که در قرن ۲۱ زندگی می‌کنه، ولی با دیدگاههای اون هم نظر هست راهش رُ ادامه می‌ده.
این عکس همون کلیسایی هست که سفر گائل به گذشته از همون جا آغاز می‌شه و من هروقت از اینحا رد می‌شم، به این کشاکش فکر می‌کنم. کدوم دوران بهترین هست؟ من با گایل بیشتر موافقم. اصلا من دورانی که در اون فقط تماشاگر باشم و در ساختنش نقشی نداشته باشم رُ دوست ندارم و بودن در اون رُ نمی‌پسندم.

عطار، روي سن

2012-05-16T17:54:00.000-07:00

دارم از روي پلي که از روي رودخانه ي سن ميگذره، مي گذرم.

راديو فرانسه يک برنامه درباره ي فريدالدين عطار و منطق الطير ش پخش ميکنه.

من به ميانه ي پل رسيدم که پاي شجريان به ميانه ي برنامه باز ميشه:

ره ميخانه و مسجد کدام است؟

که هر دو بر من مسکين حرام است!

عکسی از گوگوش و ما

2012-04-13T05:15:00.000-07:00

گوگوش رو خیلی دوست دارم

اینقدر که در اون لحظه‌هایی که در کشاکش یک تصمیم خیلی سخت و بزرگ بودم، ناگهان صدای گوگوش رو از بلندگوی لپتاپ شنیدم که می‌گفت: جاده فریاد می‌زنه، بیـــــــــــــا...

...

امروز یکی از بچه‌ها خوش ذوق این عکس رو برام فرستاد. زمانی که من اون تو بودم و بچه‌های نیویورک برای ما اعتصاب غذا کرده بودن.

و گوگوش که بین بچه‌ها حاضر می‌شه.

اسم من و خیلی‌ها روی پارچه هست که من نمی‌شناسمشون. امیدوارم هرجا هستن سلامت و سرسبز باشن

...

خدایــــــا، خدایـــــــــا

کویــــــــرم، کویـــــــــرم

بگو ابر بباره

می‌خوام جون بگیــــــــرم

دوچرخه سواری در پاریس

2012-04-12T05:45:00.000-07:00

سفرنامۀ میلان - ۲

2012-03-18T04:19:00.000-07:00

جمعه 27 اسفند 1390

شب را اصلا نتونسته بودم بخوابم.اصلا شک داشتم که برم یا نرم. مهمترین دلیلش این بود که بلیط برگشت رو اشتباه گرفته بودم. یعنی بجای ونیز-پاریس، بلیط پاریس-ونیز گرفته بودم. بنابراین باید مقدار بیشتری پول برای یک بلیط دیگه می دادم. دلیل های دیگری داشت. مثلا اینکه اصلا دوست نداشتم به سفری کوتاه برم. اصلا از این سفرهای تلگرافی خوشم نمی یاد. به همین دلیل دودل بودم.

در نهایت امیر (میزبان ما در میلان) با طرفندهایی رای ما رو عوض کرد. مثلا فیلمها و عکسهایی از میلان نشون داد که من و علی صددرصد قانع شدم.

به دلیل اینکه ساعت پروازِ ما صبح زود بود، شب نخوابیدیم تا مبادا کلا از سفر جا بمونیم. بیشتر از یک ساعت از این زمان رو من و ابوذر باهم ارتباط اسکایپی داشتیم. یعنی در حالی که داشتیم وسایلمون رو جمع و جور می کردیم بوسیلۀ اسکایپ باهم حرف می زدیم و هم رو می دیدیم. یک جورهایی انگار باهم در یک مکان بودیم. بعد من رفتم دوش گرفتم و آماده شدم تا از خونه بزنم بیرون که مبادا دیر برسم. بلیطی که گرفته بودیم از این بلیط ارزون ها بود. این بلیط ارزون ها ماجرایی داره. مثلا یکیش این هست که معمولا فاصلۀ فرودگاه پروازهاش از شهر خیلی زیاد هست. برای همین مجبور بودیم خیلی زودتر از خونه خارج بشیم.

ساعت پنج صبح از خونه زدم بیرون. مقداری از مسیر رو پیاده رفتم تا به اتوبوسِ شب برسم. پاریس یک سرویس اتوبوس شب داره که مسیرهای اصلی شهر رو پوشش می دن. حدود پانزده دقیقه پیاده روی کردم تا به ایستگاه برسم. به دلیل اینکه پیش از بیرون رفتن از روی سایت شرکت اتوبوسرانی مسیر رو بررسی کرده بودم (این شرکت تمام حمل و نقلهای شهری از جمله مترو و اتوبوس و تراموا را در بر میگیره. ولی اینجا برای خلاصه سازی از شرکت واژۀ اتوبوسرانی استفاده میکنم) ، دقیقا می دونستم که چه ساعتی از خونه باید خارج بشم و چه مسیری رو انتخاب کنم و چه ساعتی به ایستگاه می رسم. این هم یکی از خدمات فوق العادۀ شهرداری پاریس هست. یعنی آدم می تونه بره روی سایت، مقصد و مبدا رو وارد کنه. بعد سایت بهترین مسیر ممکن و زمان دقیقش رو در اختیار میذاره. مثلا میگه از فلان آدرس (مبدا)، فلان دقیقه پیاده میری و بعد از فلان دقیقه به فلان ایستگاه اتوبوس میرسی؛ بعد سوار فلان خط اتوبوس میشی و تا فلان ایستگاه میری و این مسیر فلان دقیقه طول میکشه. بعد به فلان ایستگاه مترو می رسی و سوار فلان خط می شی و تا فلان ایستگاه میری. بعد دقیقا راس فلان ساعت میرسی به اون ایستگاه و تا فلان آدرس (مقصد) فلان دقیقه پیاده میری. برای مسیرهای پیاده روی هم جزئیات دقیق میده. یعنی مثلا اگر آدرس مقصد، خیابان ورسای پلاک 193 باشه و آخرین ایستگاه مترویی که پیاده بشی ایستگاه میکل آنژ باشه، بهت میگه که: از خیابون میکل آنژ تا پایان خیابان اِکزِلمانس 8 دقیقه پیاده روی می کنی. بعد به خیابان ورسای میرسی. از خیابون رد می شی و می ری سمت چپ. 50 متر به سمت چپ پیاده میری و به مقصد می رسی. سایت اتوبوسرانی همۀ این جزئیات رو از اول تا آخر روی فایهای عکس بهت نشون میده که امکان پرینت هم وجود داره. این قسمت آخرش یک چیزی تو مایه های دستگاه جی.پی.اس هست. فقط با این تفاوت که روی سایت ارائه میشه.

به هر حال تو اون تاریکی هوا از خونه زدم بیرون و چون دقیقا طبق برنامه عمل کردم سر ساعت به ایستگاه رسیدم و بلافاصله اتوبوس اومد. تصور می کردم که اتوبوس خلوت خواهد بود و می تونم چند دقیقه ای توی اتوبوس استراحت کنم. ولی برعکس، اتوبوس پر بود از کارگرهایی که در حال رفتن به سر کار بودند. به غیر از من و چند نفر دیگه، تمام مسافرهای اتوبوس سیاه پوست بودند. من هم به همراه یکی دو نفر دیگه سبزه و از اهالی خاورمیانه بودیم. یکی دو نفر دیگری هم که سفید پوست بودند، معلوم بود که از مهاجرین شرق اروپا هستن. اتوبوس داشت کارگر ها رو به محل کارهاشون می رسوند. تعدادی نشسته بودند و تعداد بیشتری هم ایستاده. هیچکس حرف نمی زد و انگار همه داشتن به روز کاری ای که در انتظارشون هست فکر می کردن.

به مترو که رسیدم بازهم قصه همین بود. یعنی ترکیب مسافرهای مترو تقریبا به همین ترتیب بود. اما با این تفاوت که چند نفر دیگه مثل من بودن که از بار و بندیلشون پیدا بود که عزم سفر به خارج از پاریس رو دارن و مقصدشون فرودگاه هست. روبروی من یک آقای عرب نشسته بود. و کنارش هم یک دختر خانم سیاه پوست. چند ایستگاه که گذشت، شش-هفت تا زن سیاه پوست با لباس های رنگ و وارنگ آفریقایی وارد مترو شدن. از همون لحظۀ وارد شدن، فضای مترو کاملا دگرگون شد. فضای متروهای پاریس معمولا سوت و کور و سرد هست. به جز صدای گوش خراش و ناپسندِ مترو، خیلی وقت ها صدای دیگه ای به گوش نمیرسه. برای همین خیلی از آدمها سعی می کنن با گذاشتن گوشی و گوش دادن به موسیقی، از این صدای گوش خراش فرار کنن. ولی زنهای آفریقایی کاملا جو مترو رو عوض کرده بودند. باهم بلند بلند صحبت می کردن. مرتب جاهاشون رو تغییر می دادن و رفت و آمد می کردن اصلا حضور دیگران باعث نمی شد تا رابطۀ معمولی اونها تحت تاثیر قرار بگیره. انگار توی یک آشپزخونۀ بزرگ در حال آماده کردن مقدمات صور و سات یک مهمونی بزرگ هستن. از رفتار گرمشون معلوم بود مدت زیادی هست که در این مسیر رفت و آمد می کنن. فقط اونها بر خلاف خیلی آدمهای دیگه اسیر گفتمان غالب بر فضای مترو نشده بودند و به خودشون نَقَبولونده بودن که باید اسیر این گفتمان بشن.

سر ساعتی که سایت اتوبوسرانی اعلام کرده بود به ایستگاه مقصد رسیدم. بعد از چند دقیقه ابوذر هم به من ملحق شد. بلافاصله سوار اتوبوس شدیم. ابوذر هنوز داشت نفس نفس می زد. چون به اتوبوسی که قرار بود سوار بشه نرسیده بود و برای اینکه راه دیگه ای رو برای رسیدن به مقصد پیدا کنه، چندین دقیقه دویده بود تا بتونه راس ساعت به پورت مایو برسه. خوشبختانه سروقت به مبدا رسیدیم و بلافاصله پس از سوار شدن، اتوبوس به سمت فرودگاه حرکت کرد. باید حدود یک ساعت در اتوبوس می نشستیم تا به مبداءِ دیگه ای برسیم.

هنوز هوا تاریک بود و مهِ سنگینی جاده رو گرفته بود.

ﺳﻔﺮﻧﺎﻣۀ ﻣﯿﻼﻥ-۱

2012-03-15T21:19:00.000-07:00

ﺳﻔﺮ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯾﻦ ﺭﺧﺪﺍﺩ ﻫﺮ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﺍﺳﺖ. ﺍﯾﻦ ﺳﻔﺮ ﻣﯽ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﯾﮏ ﺳﻔﺮ ﺩﺭﻭﻧﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﯾﺎ ﯾﮏ ﺳﻔﺮ ﺑﺮﻭﻧﯽ. ﺳﻔﺮ ﺩﺭﻭﻧﯽ ﻣﺜﻞ ﺳﻔﺮﻫﺎﯼ ﭼﻬﺎﺭﮔﺎﻧۀ (ﺍﺳﻔﺎﺭ ﺍﺭﺑﻌﻪ) ﻣﻼﺻﺪﺭﺍ ﻭ ﺳﻔﺮﻫﺎﯼ ﺑﺮﻭﻧﯽ ﻣﺜﻞ ﺳﻔﺮﯼ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻦ ﻓﺮﺩﺍ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﻫﻢ ﺑﺮﻭﻡ. ﺳﻔﺮ ﺑﻪ ﻣﯿﻼﻥ ﻭ ﺍﺣﺘﻤﺎﻻ ﻭﻧﯿﺰ.

ﻧﺨﺴﺖ: ﺑﺎ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺑﻪ ﺟﺰ ﻣﯿﻼﻥ ﺷﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﺷﻬﺮ ﺩﯾﮕﺮ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﻭﻧﯿﺰ ﻫﻢ ﺑﺮﻭﻡ، ﺍﻣﺎ ﺍﺳﻢ ﺍﯾﻦ ﺳﻔﺮﻧﺎﻣﻪ ﺭﺍ ﺳﻔﺮﻧﺎﻣۀ ﻣﯿﻼﻥ ﮔﺬﺍﺷﺘﻢ. ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺭﻭ ﮐﻪ ﻫﺮ ﺳﻔﺮ ﺑﺎ ﯾﮏ ﻣﮑﺎﻥ ﻭ ﯾﺎ ﯾﮏ ﺷﻬﺮ ﭘﯿﻮﻧﺪ ﻣﯽ ﺧﻮﺭﺩ. ﻣﺜﻼ ﺍﮔﺮ ﺁﺩﻡ ﺍﺯ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﻮﺩ ﻭ ﭘﺎﺭﯾﺲ ﻭ ﺭﻡ ﻭ ﺑﺎﺭﺳﻠﻮﻥ ﻭ ﺑﺮﻟﯿﻦ ﺭﺍ ﺑﺒﯿﻨﺪ، ﻣﯽ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺳﻔﺮ ﺑﮕﻮﯾﺪ ﺳﻔﺮ ﺍﺭﻭﭘﺎ. ﻣﻘﺼﺪ ﺍﺻﻠﯽ ﻣﻦ ﻫﻢ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﯾﺘﺎﻟﯿﺎﺳﺖ. ﻭﻟﯽ ﭼﻮﻥ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺳﻔﺮ ﺭﻡ ﻭ ﻓﻠﻮﺭﺍﻧﺲ ﺭﺍ ﻧﻤﯽ ﺑﯿﻨﻢ، ﻧﻤﯽ ﺗﻮﺍﻧﻢ ﺍﺳﻢ ﺳﻔﺮ ﺭﺍ ﺑﮕﺬﺍﺭﻡ ﺳﻔﺮ ﺍﯾﺘﺎﻟﯿﺎ. ﻭﻟﯽ ﭼﻮﻥ ﻣﻘﺼﺪ ﺍﺻﻠﯽ ﻣﯿﻼﻥ ﺍﺳﺖ، ﻧﺎﻣﮕﺬﺍﺭﯼ ﺍﯾﻦ ﺳﻔﺮ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﻧﺎﻡ، ﺷﺎﯾﺴﺘﻪ ﺍﺳﺖ.

ﺩﻭﻡ: ﺑﺎ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﺳﻔﺮ ﺍﺯ ﻓﺮﺩﺍ ﺁﻏﺎﺯ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ، ﺍﻣﺎ ﻣﻦ ﺳﻔﺮﻧﺎﻣﻪ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺁﻏﺎﺯ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻡ. ﺯﯾﺮﺍ ﺍﺯ ﻟﺤﺎﻅ ﺫﻫﻨﯽ ﺳﻔﺮﻡ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻫﻤﯿﻦ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻭ ﭼﻪ ﺑﺴﺎ ﺩﯾﺮﻭﺯ ﺁﻏﺎﺯ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻡ. ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻣﻦ، ﺭﺧﺪﺍﺩ ﻫﺎ ﺩﺭ ﺫﻫﻦ ﺁﺩﻣﺎ ﺭﺥ ﻣﯽ ﺩﻫﻨﺪ ﻭ ﻫﻤۀ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺎﺩﻩ ﺭﺥ ﻣﯽ ﺩﻫﺪ، ﺑﺎﺯﺗﺎﺏ ﺁﻥ ﭼﯿﺰﯼ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﯿﺸﺘﺮ ﺩﺭ ﺫﻫﻦ ﻣﺎ ﺭﺥ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﻣﺜﻼ ﻣﻦ ﻫﻔﺘۀ ﭘﯿﺶ ﺍﺯ ﺧﺎﻧۀ ﻗﺒﻠﯽ ﺍﻡ ﺑﻪ ﺧﺎﻧۀ ﺗﺎﺯﻩ ﺍﺳﺒﺎﺑﮑﺸﯽ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻡ. ﻭﻟﯽ ﺍﺯ ﻟﺤﺎﻅ ﺫﻫﻨﯽ ﺑﻪ ﻭﺍﻗﻊ ﺩﻭ ﻣﺎﻩ ﭘﯿﺶ ﺍﺳﺒﺎﺏ ﮐﺸﯽ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻡ ﻭ ﺍﺻﻼ ﻧﻤﯽ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻢ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺧﺎﻧﻪ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻢ. ﺧﯿﻠﯽ ﻋﺠﯿﺐ ﺑﻮﺩ. ﺩﻭ ﻣﺎﻩ ﭘﯿﺶ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺍﺳﺒﺎﺑﮑﺸﯽ ﻓﺮﺍ ﺭﺳﯿﺪﻩ ﺑﻮﺩ. ﺍﻣﺎ ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﯾﮏ ﻣﺸﮑﻞ ﺍﻟﮑﯽ ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ ﺑﻪ ﻫﻢ ﺭﯾﺨﺖ. ﻭﻟﯽ ﮔﻮﯾﺎ ﺫﻫﻦ ﻣﻦ ﻧﺘﻮﺍﻧﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺍﯾﻦ ﺭﺧﺪﺍﺩ ﺭﺍ ﺑﭙﺬﯾﺮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺧﺎﻧﻪ ﭘﺮﻭﺍﺯ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ. ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﯾﻦ، ﺁﺷﭙﺰﯼ، ﺗﻤﯿﺰﮐﺎﺭﯼ ﺧﺎﻧﻪ، ﺷﺴﺘﻦ ﻟﺒﺎﺳﻬﺎ ﻭ ﻫﻤۀ ﮐﺎﺭﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺑﻮﺩﻥ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺧﺎﻧﻪ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﻣﯽ ﺷﺪﻧﺪ ﻣﻌﻠﻖ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ.

ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻫﻢ ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﻫﻤﯿﻦ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﮔﻮﯾﺎ ﺷﻮﻕ ﺯﯾﺎﺩ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﺳﻔﺮ ﺫﻫﻨﻢ ﺭﺍ ﭘﺮﻭﺍﺯ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﺩﻟﯿﻞ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻧﺘﻮﺍﻧﺴﺘﻢ ﮐﻼﺳﻬﺎﯾﻢ ﺭﺍ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﮐﻨﻢ ﻭ ﺍﻻﻥ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﻡ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻭ ﺩﺍﺷﺘﻢ ﺭﻣﺎﻥ «ﻋﺸﻖ ﺳﺎﻟﻬﺎﯼ ﻭﺑﺎ» ﺍﺯ ﻣﺎﺭﮐﺰ ﺭﺍ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﻧﺪﻡ.

ﺍﻻﻥ ﺭﻭﺑﺮﻭﯼ ﯾﮏ ﺟﻮﺍﻥ ﺷﺮﻗﯽ ﻭ ﯾﮏ ﺧﺎﻧﻢ ﻓﺮﺍﻧﺴﻮﯼ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺍﻡ. ﻫﺮﭼﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻇﺎﻫﺮ ﺍﯾﻦ ﺩﻭ ﺑﺎﻫﻢ ﻫﯿﭻ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﺍﯼ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ، ﺍﻣﺎ ﭘﺴﺮ ﺩﺍﺭﺩ ﺗﻤﺮﯾﻦ ﻫﺎﯼ ﺩﺭﺱ ﻣﻌﻤﺎﺭﯼ ﺍﺵ ﺭﺍ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﯽ ﺩﻫﺪ ﻭ ﺧﺎﻧﻢ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﻣﻄﺎﻟﻌۀ ﯾﮏ ﮐﺘﺎﺏ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﻫﻤﯿﻦ ﺯﺑﺎﻧﻬﺎﯼ ﺷﺮﻗﯽ ﺍﺳﺖ. ﺍﺯ ﺍﻟﻔﺒﺎ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽ ﺭﺳﺪ ﮐﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﭼﯿﻨﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﭼﻬﺮۀ ﭘﺴﺮ ﻫﻢ ﮐﺎﻣﻼ ﭼﯿﻨﯽ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽ ﺭﺳﺪ.

نمادهای بی مرز/ قصۀ دیدار با یک احمد شاه مسعود

2012-02-12T06:00:00.000-08:00

تو مترو نشته بودم، ناگهان دیدم یک جوون با چهره‌ای آشنا برگشته داره به من نگاه می‌کنه. دو تا دوستش هم که باهاش بودن همچنین.

متوجه شدم که عنصر آشنایی که در نگاه اول توجهم رو جلب کرد، کلاه احمد شاه مسعود بود که به سر داشت. اون هم برای همین به من نگاه می‌کرد. بی‌اختیار یک وی بهش نشون دادم. بعد رفتیم کنار هم نشستیم و باهم حرف زدیم.

پسر از پدری فرانسوی و مادری افغانی بود.

عکس گرفتیم و گفت آن را برای مادرش می‌فرسته. می‌دونه که خوشحال خواهد شد.

...

امشب یه آلمانی و یه ترک دیدم که فارسی می‌حرفیدن، یه الجزایری و یه فرانسوی که اسمشون فارسی بود و یه افغان که عین همین کلاه منو داشت.