యాత్రా రమణీయం

My Experience with Vipassana

2009-03-02T17:51:00.002+05:30

I just came out of my first 10 day Vipassana course. Though there are several things that I admire about this course, overall it is a disappointing experience for me.

What is Vipassana?

Vipassana literally means seeing things as they really are. It is a meditation technique taught by Gautama Buddha and its goal is to liberate oneself from the bondages of misery and achieve Nirvana (Liberation).

The whole technique is very simple. We observe the bodily sensations (gross such as pain, perspiration, itching and subtle like something is flowing in the body) with equanimous mind without craving for pleasant ones and without developing aversion for unpleasant ones. That's it.
The theory is based on the interconnectedness of body and mind. Whenever we generate negativity such as anger, hatred which causes misery, it creates some sensations on the body. The habit pattern of the mind is to crave for pleasant experiences and hate unpleasant ones. When you react to those sensations, you are creating a deep samskara (impression). One samskara gives raise to multitude of other samskaras. We have a huge pile of past samskaras accumulated from our countless births and we keep adding load on top of that. To break this chain, we need to train the mind to stop reacting to sensations and just observe them, neither expressing nor suppressing. This will stop generation of new samskaras, but our past samskaras will keep surfacing. By just observing them also, we dissolve all of them. When the entire stock of past samskaras is dissolved and when no more new samskaras are generated, we get rid of all miseries. This is called Nirvana.

What I don't like

The pessimistic view of life. One word that we repeatedly hear in all 10 days is this "misery". Of course they claim that vipassana is very optimistic because its final goal is liberation and liberation only, which is very grand. But the path chosen is to constantly train the mind to see impermanence in everything and realize that everything results in misery. The path is pessimistic, though the goal is optimistic. For me, the journey is as important as the destination.
The technique encourages body consciousness while Upanishads teach exactly the opposite, get rid of body consciousness. Of course, we can debate endlessly and yet cannot conclude which one is more effective because it is not verifiable in the intellectual plane. Since I am more comfortable with Upanishads, I prefer to stick with later.
I have difficulty in accepting the teaching from the current teacher, who himself is not liberated. As far as I know, not even his teacher was liberated. Then what is the proof that this technique works? How do I know that this technique is kept in its pristine form since Buddha?
Forcing us to meditate in closed halls and rooms. Their explanation is that outside breeze will tamper with our observation of sensations and it takes a strong mind like Buddha to meditate in open nature. This sounds very illogical to me. In that case, the perspiration caused by lack of airflow also will tamper with our observation.
Though they strongly encourage using our rational faculty before accepting anything, I see that there is very little scope for that. For more than 10 hours a day our mind is busy observing sensations in an enclosure low in oxygen supply. This makes the brain numb. When the discourses are given at the end of the day, we are completely exhausted and we can not use our rational faculties effectively. We don't have time or energy to think. We tend to accept everything preached then. So it becomes a sort of brainwash.
The entire technique is very rigid. They tell us again and again that nothing should be added to it and nothing should be taken out. Practice exactly as taught by the teacher (even in our daily practice after the 10 day course). But I think everybody should be given freedom to experiment and explore the path that is most natural to oneself.
From day 5 till day 10, three times in a day, they force us to meditate like a statue for one hour at a stretch. Do not move your legs and hands and do not open eyes and make no body movement. When pain arises, just observe it with equanimous mind. This is called sitting of strong determination. This sounds most stupid to me. When you get heart attack, you won't just sit and observe, right? In my opinion, pain is a natural reaction of body and when I feel it, it's better to just shake it off by moving to another comfortable posture and continue what I am doing. If I don't move, my mind keeps thinking about nothing but pain and I am not meditating. The whole purpose is lost.
The voice of Goenka while chanting. It sounds like gurgling and is very uncomfortable for me. We have to hear those chantings 5-6 times in a day. I used to wonder why we don't have lids for ears.

What I like

The technique is completely non-sectarian, non-ritualistic. We don't see any photos or symbols in the entire monastery, not even that of Buddha.
Absolute emphasis on individual efforts. Nobody is going to get the liberation for us. Every one has to work it out by himself. The enlightened one just showed us the path. He is not going to carry us on his shoulders. We have to walk by ourselves.
Great emphasis on Experiential wisdom. They ask us to not accept just because Buddha said so or scriptures say so or because it appeals to our rational mind. Experience and experience alone will give wisdom.
They make very clear that vipassana is not for any material gains, not to cure any disease, not even to get a concentrated mind. Its goal is Final Liberation.
No commercialization. All facilities are completely free and they won't accept any donations unless we complete at least one 10 day course.
For 10 days, we will be maintaining noble silence, having no contact with outside world, no reading and writing.
The vipassana centers are located in picturesque locations, far away from any pollution. The natural serenity, simple food, healthy sleeping routine, disciplined schedule coupled with noble silence will automatically calm the mind and we feel peace and happiness after 10 days even with out practicing vipassana.
The assistant teachers and dhamma sevaks are very sincere and simple people, genuinely following the technique. Though I strongly disagreed with the technique, I didn't discuss and argue with them about my opinions, simply to not disturb their faith and devotion.

In summary, vipassana is one of the few places which is free from all embellishments and genuine to the core. Give it a try and it might be a rewarding experience for you.

A Road in the Sky

2008-06-01T09:47:00.001+05:30

ఇది Rocky Mountain National Park (Colorado, USA) లో Trail Ridge Road దగ్గర తీసిన ఫోటో. ఈ రోడ్డు ఏడాదిలో ఆర్నెల్లకు పైగా పూర్తిగా మంచుతో మూసుకుపోయుంటుంది. వేసవిలో మాత్రం కొద్ది రోజులు తెరిచి ఉంటుంది. దారి పొడగునా గంభీరమైన overlooksతో కనువిందు చేస్తూ అసలు అందమంతా ఒక్కచోట పోతపోసినట్లుంటుంది. ఇంత బ్యూటిఫుల్ ప్లేస్ నేను ఇంకెక్కడా చూడ్లేదు. ఆకాశాన్నంటే రాకీ పర్వతాల మీదుగా 12000 అడుగుల ఎత్తులో వెళ్ళే ఈ రోడ్డును A Road in the Sky అనడం అతిశయోక్తి కాదేమో.

పూరి to హైదరాబాద్

2008-04-03T21:39:00.001+05:30

దర్శనం అయ్యాక పూరి బీచ్‌లో కాసేపు తచ్చాడి భువనేశ్వర్ వెళ్ళే బస్సు పట్టుకున్నా. పూరి నుంచి పిపిలీ వరకు వున్న దారి మాత్రం very scenic. అసలు మార్చిలోనే ఇలా వుంటే వర్షాకాలంలో ఇంకెంత beautifulగా ఉంటుందో అనిపించింది. రెండు గంటల జర్నీనీ ఫుల్లుగా ఎంజాయ్ చెయ్యొచ్చు. పదింటికి బారాముండ బస్టాండ్‌లో దిగాక అసలు కష్టాలు స్టార్టయ్యాయి. భువనేశ్వర్ నుంచి వైజాగ్ వెళ్ళాలంటే ఫస్ట్ బరంపురం (Brahmapur) వెళ్ళి అక్కట్నుంచి శ్రీకాకుళం వెళ్ళాలని చెప్పారక్కడి వాళ్ళు. దాంతో భువనేశ్వర్ సిటీ టూర్ కాన్సెల్ చేసుకుని బరంపురం ముఖం పట్టా. బరంపురం బస్సు పదిన్నరకెక్కితే నెమ్మదిగా పన్నెండుకు బయలుదేరాడు. బరంపురంలో దిగేసరికి ఆరు దాటింది. అంతా కలిపి 150 కిమీలు కూడా ఉండదేమో. అంత నెమ్మదిగా వెళ్ళడం ఎవరివల్లా కాదేమో.

...

సరే అని రిజర్వేషన్‌ కౌంటర్‌లో శ్రీకాకుళం వెళ్ళాలయ్యా అని అడిగితే ఇప్పుడు ఒకే ఒక బస్సుంది ఏడుకొస్తుంది అని చెప్పాడు. సర్లే చచ్చినోడి పెళ్ళికి వచ్చిందే కట్నం అనుకుని దాని కొరకు వెయిట్ చేస్తూ కూచున్నాను. తీరా బస్సొచ్చాక ఆ డ్రైవరు చావు కబురు చల్లగా చెప్పాడు అది రిజర్వేషన్‌ బస్సు సీట్లు లేవు అని. అదేదో ఆ రిజర్వేషన్‌ కౌంటర్‌వాడు చెప్పిచావద్దూ అని కసితీరా తిట్టుకోడం మినహా ఇంకేం చెయ్యలేకపోయాను.

...

ఆ రోజు OSRTC వాళ్ళ చేతిలో చావుదెబ్బ తినడంతో ఇహ లాభం లేదు చచ్చీచెడీ అయినా ట్రైన్‌లోనే చావడం మేలనుకుని రైల్వేస్టేషన్‌కు వెళ్ళిపోయా. తొమ్మిదింటికి అమృత్‌సర్ నుంచి వైజాగ్ వెళ్ళే రైలుందనడంతో హమ్మయ్య అనుకుని ప్లాట్‌ఫామ్‌ మీద కూలబడ్డా. ఇంతలో వచ్చీ పోయే రైళ్ళను చూశాక నా పై ప్రాణాలు పైనే పోయాయి. జనరల్ కంపార్ట‌మెంట్లో కిక్కిర్సిన జనాల్ని చూసాక అలా వెళ్ళడం నా వల్ల కాదు అని అర్థమైపోయింది. ఉసూరుమంటూ బయటకొచ్చి ఓ లాడ్జిలో పడ్డా.

...

కాస్త కుదుటపడ్డాక నెమ్మదిగా ఆరా తీస్తే బరంపురం నుంచి రెండు గంటల దూరంలో పలాసా అన్న ఊరుందనీ అది అంధ్రాలోనే ఉందనీ తెలిసింది. పొద్దున్నే పలాసా బస్సులో సీటు దొరక్కపోయినా నిలబడే వెళ్ళిపోయా. పలాసాలో శ్రీకాకుళం వెళ్ళే బస్సులో సెటిలయ్యాక గుండె నిండా గాలి పీల్చుకున్నా.

...

ఆ విధంగా నా మొదటి ఒరిస్సా యాత్ర పూర్తయ్యింది. నేనకున్నదానికన్నా చాలా beautifulగా ఉంది. ఒరిస్సాలో నే చూసింది కొంచమే అయినా బస్సులు సరిగ్గా లేకపోడం వల్ల చాలా టైం పట్టేసింది. ఈ సారి వెళ్ళేప్పుడు ట్రైను రిజర్వేషన్లు చేయించుకోవడమో, rental car తీసుకోవడమో చెయ్యాలిగానీ అక్కడి public transportation మీద అస్సలు depend అవకూడదు అని అర్థమయ్యింది.

...

మన APSRTC బస్సులో శ్రీకాకుళం వెళ్తుంటే పంచకళ్యాణి గుర్రం మీద వెళ్తున్నట్టనిపించింది. దానికితోడు రోడ్డు కూడా బ్రహ్మాండంగా ఉంది. మధ్యలో ఊర్లొచ్చినప్పుడు exit system చూసి ముచ్చటేసింది. మనం కూడా రోడ్ల విషయంలో అమెరికావాళ్ళలాగా డెవలప్ కాగలమన్న నమ్మకమొచ్చింది. శ్రీకాకుళం నేనకున్నట్టు మరీ వెనుకబడ్డ ఊరేం కాదు. అక్కడి జనాలు మాస్‌గాళ్ళన్న అభిప్రాయం కూడా తప్పని తేలిపోయింది. అక్కడ ఆటోవాళ్ళ తెలుగు నాకంటే ఎంతో చక్కగా ఉంది. ఓ ఆటోవాడితోనే బేరమాడి శ్రీకూర్మం, అరసవిల్లి చూపించడానికి 150 రూలకు మాట్లాడుకున్నా.

...

మొదట శ్రీకూర్మం తీసుకెళ్ళాడు. ఓ ఇరవై కిమీలుంటుందేమో. గుడి నాకు బాగా నచ్చింది. అంత ఆప్యాయంగా మాట్లాడే పూజారిని ఇంకెక్కడా చూడ్లేదు. కూర్మావతారంలో ఉన్న దేవాలయం ఇదొక్కటేనట. ఎవరో అనగా విన్నాను అక్కడ గుడినిండా తాబేళ్ళు తిరుగుతూ ఉంటాయని. నాకైతే ఒక్కటి కూడా కనబడలేదు. బహుశా ఎండలని ఎక్కడైనా వదిలేశారేమో. అక్కడ్నుంచి అరసవిల్లి వెళ్ళాం. అది శ్రీకాకుళం ఊర్లోనే ఉంది. మహా ఐతే బస్టాండ్ నుంచి ఓ రెండు కిమీలుంటుందేమో. సూర్య దేవాలయం చాలా బాగుంది. మొత్తమ్మీద సూర్య దేవాలయాలు రెండేనట, ఒకటి కోణార్క‌లో, రెండోది అరసవిల్లిలో. పూజలు జరుగుతున్నది మాత్రం ఇక్కడొక్కటే.

...

ఈ ట్రిప్పులో మిగిలిన పార్టు గురించి ఇంకెప్పుడైనా చెప్తా.

జగన్నాథ పురీ

2008-04-03T08:49:00.001+05:30

ఎన్నేళ్ళ నుంచో ఎదురుచూస్తున్న పూరీ యాత్ర ఇన్నాళ్ళకు ప్రాప్తించింది. ఒక్కసారిగా బోలెడు సెలవులు రావడంతో మొన్నామధ్య (మార్చి రెండో వారంలో) పొలోమంటూ backpack వేసుకుని తూర్పుతీర యాత్రకు బయలుదేరాను. రైల్లో హైదరాబాదు నుంచి భువనేశ్వర్ వరకూ one-way మాత్రమే రిజర్వేషన్‌ దొరికింది. నేనింతకుముందెప్పుడూ ఒరిస్సా వెళ్ళకపోయినా ఎలాగోలా మేనేజ్ చెయ్యొచ్చులే అనుకుని బయలుదేరిపోయాను. హైదరాబాదులో East Coast Express పొద్దున పదిన్నరకెక్కితే భువనేశ్వర్ వెళ్ళేసరికి మరుసటిరోజు ఉదయం ఎనిమిదయ్యింది. దిగ్గానే ముందు బస్సు రిజర్వేషన్‌ చేసుకుందామనుకుని ఇక్కడ మెయిన్‌ బస్టాండ్ ఏంటని ఎంక్వైరీ చేస్తే బారాముండ (baramunda) కెళ్ళమని చెప్పారు. యాభై రూపాయలు తీసుకుని ఆటోవాడు పది పదిహేను కిమీల తర్వాత ఓ పాడుబడ్డ బిల్డింగు ముందు ఆపాడు. ఎక్కడా బస్టాండ్ అన్న బోర్డు కూడా లేకపోడంతో ఆటోవాడు మోసం చెయ్యలేదు కదా అనుకుంటూనే లోపలికెళ్ళాను. చూద్దును కదా ఏ యాంగిల్లో కూడా ఒక state capital main bus standలా లేదు. బతుకు బస్టాండ్ అని దీన్ని చూసే అనుంటారు అనిపించింది. అసలు దానికో ఫోటో తీద్దామనిపించింది గానీ అక్కడి జనాలు ఎక్కడ చితక్కొట్టేస్తారో అని ఆగిపోయాను. ఓ మూల Computerized Reservation Counter అని కనిపించడంతో వెళ్ళి వైజాగ్‌కు బస్సులేమైనా వున్నాయా అని అడిగా. వచ్చాడండీ పోటుగాడు అన్నట్టు చూసి రైళ్ళుంటాయి వెళ్ళు అన్నాడు. ఆయనే వుంటే మంగలెందుకనుకొని నా అవస్థ చెప్పుకున్నా. ఆంధ్రావైపు వెళ్ళాలంటే బరంపురం వెళ్ళడమొక్కటే దారి అనడంతో ఆ పాట్లేవో రేపు పడొచ్చని కోణార్క్ వెళ్ళే బస్సులో కూలబడ్డా.

...

డుగ్గుడుగ్గుమంటూ ఆ బండి... సారీ దాన్ని బస్సంటారు... ఆ బస్సు బయలుదేరేసరికి తొమ్మిదిన్నరయ్యింది. ఆ బస్సు 70 కిమీలను రెండున్నర గంటల్లో కవర్ చేసిందంటే ఆశ్చర్యమే. కానీ దారి మొత్తం కనులవిందుగా ఉంటుంది. పచ్చని పల్లెటూళ్ళు... ఎక్కడ చూసినా చిన్నదో, పెద్దదో కాలువో, చెరువో నిండా నీళ్ళతో చూడముచ్చటగా ఉంటుంది. కానీ బస్సులో జనాలను కుక్కెయ్యడంతో ఊపిరాళ్ళేదు. మొత్తానికి పన్నెండింటికి కోణార్క‌లో దింపాడు. గుడి మూసేస్తారేమో అనుకుంటూ పరిగెత్తుకుంటూ వెళ్ళాక తెలిసింది సూర్యోదయంతో తెరిచిన గుడి రాత్రి ఎనిమిదింటివరకూ మూయరని. గుళ్ళో సూర్యుని విగ్రహం ఉంటుందనుకుంటున్న నాకు గుళ్ళో విగ్రహాన్ని ఎప్పుడో ఎత్తుకెళ్ళిపోయారని, గుడి పడిపోకుండా 1903లో లోపలంతా ఫిల్లింగ్ చేసి మూసేసారనీ, ఇప్పుడు కేవలం గుడి బయటున్న శిల్పకళ మాత్రమే చూడగలమనీ అక్కడి ఓ గైడు చెప్పాడు. సరే అని గంటకు వంద చొప్పున మాట్లాడుకుని ఆయన్నే చూపించమని అడిగాను. ఒక్కొక్కటీ చూసుకుంటూ వెళ్ళేసరికి రెండు గంటలు ఎలా గడిచిపోయాయో తెలియలేదు.

గుడి మొత్తం ఓ రథంలా ఉంటుంది. 24 చక్రాలతో ఏడు గుర్రాలు లాగుతున్నట్టుగా డిజైన్‌ చేశారు. గుర్రాలు శిథిలమైపోయినా చక్రాలు మాత్రం ఇంకా కండీషన్‌లోనే ఉన్నాయి.

గుడి ఎదురుగా నాట్య మండపం ఉంది. పాతికేళ్ళ క్రితం వరకూ అక్కడ ప్రోగ్రామ్స్ జరుగుతుంటే జనాలు గుడి గోపురం మీద కూర్చుని చూసేవారట. (గుడి పైకి ఎక్కడానికి వెనుకపైపునుండి మెట్లలాంటి ఏర్పాటుంది, కానీ ఇప్పుడు మూసేసారు.)

ఇంకా గుడి చుట్టూ అద్భుతమైన శిల్పకళ ఉంది. అది చూసి తీరవలసిందేగానీ ఇక్కడ వర్ణించడం కుదరదు.

గుడి చుట్టూ పెద్ద పెద్ద చెట్లుండడంతో మిట్టమధ్యాన్నం కూడా చల్లటి గాలి వీస్తుంటుంది. ఆ చెట్లకింద కూర్చుని టెంపుల్ వ్యూని ఎంజాయ్ చేయడం మర్చిపోలేని అనుభూతి. నన్నడిగితే ఇక్కడ కనీసం రెండు గంటలు గడిపేట్లు ప్లాన్‌ చేసుకోవాలి. గుడి కాకుండా నాకు బాగా నచ్చింది ఇంకోటుంది. గుడినుంచి బైటకు వెళ్ళేప్పుడు కుడివైపు పెద్ద మర్రిచెట్ల మధ్యలో ఓ చక్కటి టాయ్‌లెట్ ఉంది. Worth paying a visit. గుడి బయటకొచ్చాక వర్సగా కొబ్బరి బోండాలుంటాయి. ఐదు రూపాయలకే అంతటి తియ్యటి కొబ్బరినీళ్లు ఇంకెక్కడా దొరకవు.

...

అయినా పూరీ అని పేరుపెట్టి అంతా కోణార్క్ గురించే రాస్తున్నావేమిటోయ్ అంటారేమో అందుకే ఇక పూరీ బయలుదేరుతాను. అన్నట్టు ఒకవేళ మీరు కోణార్క‌లోనే రాత్రి బస చేయాలనుకుంటే ఫుడ్డుకీ, బెడ్డుకీ బెంగపడక్కర్లేదు. రెండు మూడు లాడ్జీలూ, పది పన్నెండు హోటల్సూ ఉన్నాయి. కాకపోతే స్టార్ రేంజ్ కాదు.

...

కోణార్క్ నుంచి పూరీ 36 కిమీ ఉంటుంది. అరగంటకో బస్సు ఉంటుందట. బస్సులో ఎడమవైపు కూర్చుంటే ఓ పది నిమిషాలు సముద్రం వ్యూని ఎంజాయ్ చెయ్యొచ్చు (దాన్ని marine drive అంటారట). మిగితా జర్నీ మాత్రం షరా మామూలే. అంతలా జనాల్ని కుక్కడం హైదరాబాదు సిటీబస్సుల్లో కూడా చూడం. ఓ రెండుగంటల తర్వాత పూరీలో దింపాడు. బస్టాండునుంచి గుడి ఓ రెండు మూడు కిమీలుంటుందేమో. దారిలోనే ఓ లాడ్జిలో 250 రూలకు రూం తీసుకున్నాను. ఇంకా లగ్జరీ లాడ్జీలు కావాలంటే బీచ్ రోడ్డులో ఉంటాయట. రెడీ గిడీ అయి గుడికెళ్ళేసరికి సాయంత్రం ఏడయ్యింది. గుడిలోపలికి కాదుగదా కనీసం దరిదాపుల్లోకి కూడా సెల్‌ఫోన్లు, కెమరాలు తీసుకెళ్ళనివ్వరు. కాబట్టి ఇక్కట్నుంచీ మీకు ఫోటోలూ గీటోలూ ఉండవ్.

...

గుడి నేనకున్నట్టుగానే చాలా మెజస్టిక్‌గా ఉంది. పెద్దగా రద్దీ లేదుగానీ, పూజారులే (పాండాలంటారు) పెద్ద తలనొప్పి. డబ్బుకోసం పీడిస్తారు. ఇక అందరూ అడిగే కామన్‌ ప్రశ్న. తిరుపతిలో వచ్చే ఫీలింగ్ వస్తుందా అని. ఏమో అది చూసేవాళ్ళ దృష్టిలో ఉంటుందని నాకనిపిస్తుంది. ఏదేమైనా ఇక్కడికి వచ్చినవాళ్ళు disappoint మాత్రం అవరు. ఊహించినదానికంటే ఎక్కువే దొరుకుతుంది.

...

ఇక్కడ strikingగా కనిపించేది మహాప్రసాదం. వందల కుండల్లో అన్నం, కూరలూ ఇంకా ఏవేవో తెచ్చి నైవేద్యం పెడ్తుంటారు. తర్వాత వాటిని అక్కడే అమ్ముతుంటారు. మహారుచిగా ఉంటుందిలెండి. ఇంటికి పట్టుకెళ్ళాలనుకునే వాళ్ళ కోసం రెణ్ణెళ్ళ వరకూ నిలవుండే డ్రై ప్రసాదాలు కూడా ఉన్నాయి. రామకృష్ణ పరమహంస అన్నారట City of Varanasi, Dust of Vrindavan and Prasad of Puri are unparalleled అని. నే విన్నదాని ప్రకారం ఆ రోజు మిగిలిపోయిన ప్రసాదాన్నంతా మరుసటి రోజు ప్రసాదంలో కలిపేస్తారట. ఇలా చైతన్య మహాప్రభు టైమునుంచీ జరుగుతోందట. అందుకే సర్వం జగన్నాథం అంటారట. ఎవరేమనుకున్నా మహనీయులు ఎంగిలిపడ్డ ప్రసాదాన్ని తింటున్నామన్న ఫీలింగ్ చాలా గొప్పగా అనిపించింది. అక్కడ ప్రసాదాన్ని చిన్నా పెద్దా, కుల వర్గ భేదాలు లేకుండా అందరూ కలిసే తింటుంటారు. కానీ మత భేదాలు మాత్రం ఉన్నాయండోయ్. గుళ్ళోకి కేవలం హిందువులకు మాత్రమే ప్రవేశం. ఆ మాత్రం దానికి జగన్నాథుడు అనడం దేనికి, హిందూనాథుడు అనొచ్చు కదా అనిపించింది కానీ ఎందుకొచ్చిన రిస్కని వెంటనే లెంపలేసుకున్నా.

...

సాయంత్రం చీకటి పడేముందు ఇద్దరు పూజారులు గోపురమెక్కి పైనున్న జెండాలను మారుస్తుంటారు. అంత ఎత్తున్న గోపురాన్ని ఏ protection లేకుండా ఎక్కడం చూస్తే ఒళ్ళు గగుర్పొడుస్తుంది. దాన్ని చూడ్డానికి, ఆ జెండాలను తీసుకోడానికి జనాలంతా గుడి చుట్టూ మూగి ఉంటారు.

...

రాత్రి పూరీలోనే పడుకుని పొద్దున ఇంకోసారి దర్శనం చేసుకుని తిరుగుప్రయాణమయ్యాను.