साहित्यसंसार

बुढी आमालाई युद्दले दिएको घाउ I

2012-05-23T07:04:00.000+03:00

अँधेरी रात थियो, जुन्किरीहरु तंछाड मछाड गर्दै पिल पिल बत्ति बालेर उँडिरहेका थिए | सुनसान सन्नाटा लाइ चिर्दै बेला बेला झ्याउँकिरी हरु कानै खाने गरी कराउँथे अनि सिरिसिरी बतास चल्दा मकैको पातले पनि संगीतको धुन बजाए झैं भान हुन्थ्यो | पुरै गाउँ निदाएर चकमन्न थियो तर सरीतार उत्तमको आमा मात्र निदाएका थिएनन् | सरीता ढोका तिर हेर्दै बत्ति कातिरहेकीथिइन | निकै बेर पछि उत्तमकी आमा ले सरीता लाइ भनिन् ,"हेर दुलही काम मा गएको मान्छे कतिखेर आउने हो उसलाई कुरेर साध्य हुँदैन ,यसरी भोकै नबस जाउ खाना खाएर सुत,"सासुको कुरा सुने पछि सरीता ले भनिन् ," टाढा जानु भएको होइन आइहाल्नु हुन्छनी बरु हजुर सुत्नुस म वहाँलाइ कुर्छु "|

चकमन्न रात बेला बेला कुकुर भुकेको मात्र सुनिन्थियो | यत्तिका बेला साम्म उत्तम घर नआउँदा सरीताको मनमा चिसो पस्न थालेको थियो | काल जमाना पनि ठिक छैन किन यसरी राती-राती काम गर्नु परेको होला ,अब उप्रान्त म वाहाँ लाइ यसरी राती सम्म काम गर्न दिन्न बरु कमाइ नभए पनि नहोस , भनेर मनमा अनेक कुरा खेलाउँदै उत्तमको बाटो हेरिरहेको थिइन तर उत्तमको भने अझै अत्तो पत्तो थिएन | सरीता र उत्तम एक आदर्स जोडी थिए | उनि हरु एक अर्कालाई धेरै मायाँ गर्थे| उत्तमले ठेक्कामा खेति गरेको थियो त्यसैले उ दिलो ज्यान दिएर खेतीको काम मा लागेको थियो | उसको पानीको पालो रातीको परेकोले पानी लागाउन खेत गएकोथियो | उसले रोपेको खेत घर देखि करीब बिस मिनेटको दुरीमा थियो | निस्पट्ट अँध्यारोमा सानु टर्चको सहायताले खेतमा पानी लगाएर पुरै गरापानीले भरिएपछि समाहा मिलाएर उत्तम रातको एक बजे तिर घर फर्कंदै थियो त्यहि बेला उसले अलिक पर मान्छे हरु गुन गुन गरेको आवाज सुन्यो त्यसैले उसलाई कता काता डर लागेर आयो र उ छिटो छिटो हिंड्न थाल्यो | ती मान्छे हरु हुल बाँधेरउसकै पछि पछि आए जस्तो लागेर उ झन् दौडन थाल्यो | बिचरा सास न वास हुँदै बल्ल घर आइपुग्यो र ढोका ढकढकायो | उसलाई कुरेर बसेकी सरीताले पनि झट्टै ढोका खोलिन तर ढोका बन्द गर्न नपाउँदै एक हुल मान्छे घर भित्र पसे | बत्तिको उज्यालोले हेर्दा पो थाहा भयो उनि हरु त नेपाली सेना रहेछन | तिनीहरुले उत्तम लाइ पाखुरामा समाएर लाछ्छार पछ्छार पार्दै " काहाँ मिटिंग बसेर आइस ,तँ देसको सत्रु माओबादी लाइ यहीं मार्छौं होइन भने कुन ठाउँ मा मिटिंग बसेर आइस त्यो ठाउँ को बारे हामीलाई बता| बिचरा उत्तम डरले काम्दै," हजुर म खेतमा पानी लगाएर आउँदैछुबिस्वास गर्नुस म माओ बादी होइन भनि रहेको थियो "| त्यो अकल्पनीय दृश्य देखेर सरीता रुन थालिन | घरमा खल्ली बल्ली सुनेकोले उत्तमकी आमा पनि ब्युँझिएर आइन र यो के गरेको तिमीहरुले कुरै नबुझी भन्दै छोरालाई उनीहरुको हात बाट छुटाउन गइन तर एउटा सेनाले बुढी आमालाई तिमि उता जाउ भन्दै धकेलिदियो ,बिचरा तागत नभएकोले बुढी आमा भुइँमा ढलिन | उनि भुइँ बाट उठ्न नपाउँदै सेनाले उत्तम लाइ बाहिर आँगनमा लगेर गोलि हानी मारिदिए |

सन्तान मर्दा मर्दा बल्ल बाँचेका दुई छोरा हरुलाई उत्तमकी आमाले धेरै दुख गरेर हुर्काएकी थिइन | पाहाड बाट मधेश झर्दा चिचिला छोराहरु उत्तम र रमेश लाइ डोकोमा बोकेर ल्याएकी थिइन |उत्तमका बाबाले झोडा फाँडेर एउटा सानो छाप्रो बनाएका थिए |त्यहि छाप्रो मा नाबालक छोरा हरु संग उनलाई एक्लै छोडेर आरा काट्न भनि बुढा मान्छे असाम गएका थिए तर एक वर्ष पछि आरा काट्दा काट्दै मुढाले किचेर उतै मरेको खबर आयो | त्यस पछि दुई छोरा हरु हुर्काउन उनलाई धेरै गारो भयो त्यही भएर ठुलो छोरा उत्तमले चाहिं पढ्न सकेन , घरको गर्जो टार्न आमालाई सघाउने गर्थ्यो |आफुले पढ्न नपाए पनि उत्तमलेभाइ रमेश लाइ भने पढाएको थियो | रमेश ले एस एल सी पास गरेर बिराटनगरमा केटा केटीलाई ट्युशन पढाउँदै कलेज पढ्न थालेको थियो | उत्तमकी दुखियारी आमालाई अलिकति मात्र भए पनि सुखको दिन आउन लागेको थियो तर देश र जनताको सुरक्षाको जिम्मा लिएका हरुलेनै उनको आँखा अगाडि जवान छोरालाई मारिदिएर बिहे गरेको चार महिनामै बुहारी सरीतालाई त्यो रहर लाग्दो कलिलो उमेरमा बिधवा बनाइदिए अनि सरीताको गर्भमा हुर्कंदै गरेको बच्चालाई पनि गर्भे टुहुरो बनाइदिए | एक जना छिमेकी ले चोक बाट फोन गरेर घरमा परेको आपतको खबर रमेश लाइ सुनाए | सपनामा पनि नसोचेको कुरा दाजु मरेको खबर ले रमेश विछिप्त भयो | घर आइपुग्दा एकातिर आमा बेहोश र अर्कोतिर भाउजुको बेहाल देख्यो | डर ले होला गाउँका धेरै मान्छे हरु त्यहाँ आएका थिएनन् मात्र दुई-चार जना छिमेकीले उत्तमको लास लाइ रुंघेर बसेका थिए |

तिनै छिमेकीको सहयोगमा दाजुको दाहा संस्कार गरेर रमेश घाट बाट घर फर्कियो | रमेशको टाउको मा अब दुखको पाहाडले थिचेको थियो | एकातिर आमा र भाउजुको जिम्मेवारी अनि अर्को तिर पढाई थियो त्यसैले उ दोधारमा परेर केहि सोच्न सकिरहेकोथिएन | आज भोली भन्दा भन्दै उत्तमको काम सकिएको पनि महिना दिन भैसकेको थियो | रमेश भने कसै संग केहि नबोली त्यसै टोलाएर बसिरहन्थियो| रमेशको त्यो अबस्था देखेर आफ्नो मनलाई दरो बनाउँदै उसको आमाले उसलाई भनिन् " बाबु तिम्रोपढाई धेरै छुटीसक्यो अब तिमीलेपढ्न जानु पर्छ आखिर पिर गरेर मात्र केनै हुन्छर ,यस्तै रैछ बाबु हाम्रो भाग्य " आमाको कुरा सुनिसके पछि पनि उ निकै बेर चुपलागेर बस्यो | धेरै बेरको सोचाई पछि कलेज नगएर घरमै बस्ने निर्णय गरेको कुरा रमेशले आमालाई सुनायो तर आमाले र भाउजु सरीताले उस्को प्रस्ताब लाइ स्वीकारेनन र जसरी तसरी उनीहरु आफैंले घर अनि खेति सम्हाल्ने हिम्मत राखेर रमेशलाई कलेज जान अनुरोध गरे त्यसैले रमेश फेरी कलेज गयो | अब भने घरमाशुन्यता र अन्धकार संगै बिपत्ति मात्र छाएको थियो | उँड्दा उँड्दै धागो चुंडिएर कतै बुट्यानामा अल्झिएको चंगा जस्तै भयो सरीताको जिन्दगी| जति सुकै विछिप्त भए पनि गर्भको बच्चाको लागि उनले बाँच्नु थियो त्यसैले सकी नसकी खेतीको काम सम्हाल्न थालिन | भने जस्तो स्याहार संहार नपुगेर होला जति फल्नु पर्ने थियो त्यति धान फलेन | साहुलाई बुझाउँदा ठिक्क भयो | एक महिना पनि खान नपुग्ने अन्न मात्र घर भित्रियो | दुखेसो गर्दा गर्दै सातौँ महिना बितिसकेछ | सरीताको छोरी जन्मी ,सन्तानको जिम्मेवारी संगै उनको अगाडि सिंगै जीवन एउटा मरुभूमि पाहाड बनेर उभिएको थियो | रमेशले धेरै दुख गरेर अलि अलि पैसा घर पठाउँथे र त्यहि पैसाले जेन तेन घर चलिरहेको थियो |

दु:खले पनि जाहाँ धेर त्यहिँ हेर भने जस्तै गर्दो रहेछ| सरीता र उनको सासु माथि फेरी अर्को बज्रापात हुन गयो | आखिर जस्तो परे पनि मान्छेले सहनु नै पर्दो रहेछ | एउटा दियो निभे पनि अर्को दियोले घरमा धिप-धिपे उज्यालो दिईरहेको थियो तर त्यो दियो पनि अनायासै नसोचेको हुरीले सदाको लागि निभाइदियो| भतिजीको मुख हेर्नलाई बल्ल तल्ल फुर्सद मिलाएर घर जान भनि रमेशबस चढ्यो | घर पुग्न लाइ गाडी बाट ओर्लेर करीब आधा घण्टा जंगलको बाटो हिंड्नु पर्थ्यो | रमेश ओर्लने स्टेशनमा पुग्दा रातिको दस बजिसकेको थियो | त्यो बाटोमा राती हिंड्न डर हुने भएकोले उ छिट्टो छिट्टो हिंडिरहेको थियो | घर पुग्न लाग्दा केहि जमातले पख पख भनेको सुनेर रमेशको हंसले ठाउँ छोडे जस्तै भयो त्यस्सैले उ दौडन थाल्यो र ती मान्छे हरु पनि उसकै पछि पछि आए|घरको आँगनमा पुगेर अत्तालिंदै रमेशले गुहार भनेर करायो | उसको गुहार सब्दले झस्किएर आमा र सरीता बाहिर निस्कँदा उनीहरुले भया भय दृश्य देखे त्यो देखेर बिचरा हरुको सात्तो गयो | त्यति बेला ती मान्छे हरु संग हात जोडेर रमेशले भनिरहेको थियो " बिस्वाश गर्नुस म नेपाली सेनाको सुराकी होइन " तर ती राक्षसी मन भएका हरुले रमेशको कुरालाई पत्याएनन र तँ सुराकी नभए किन यसरी राती घर आउँथिस भन्दै उसलाई बन्दुकको कुन्जाले हिर्काउन थाले | रमेशले सुराकी गरेको छैन उसलाई छोडिदिनुस भन्दै आमा र सरीताले पनि उनीहरु संग धेरै बिन्ति गरे पनि उनीहरुको ढुंगा जस्तो मुटु पग्लिएन | अन्त्यमा रमेशलाई तँ हाम्रो लागि खतरा बन्न सक्छस त्यसैले तैंले यो संसार छोड्नै पर्छ भन्दै गोलि हाने रमेश आँगनमा ढल्यो अनि रमेशको बुढी आमा पनि बेहोस भईन त्यतिखेर कठैबरा सरीताले रुँदै र चिच्याउँदै गुहार मागिन तर गाउँले हरु कोहि पनि डरले त्याहाँ आएनन्| भोलि बिहान एक जना छिमेकीले प्रहरी लिएर आए | प्रहरीले सोधपुछ गरिसके पछि लास उठाउन अनुमति दिए त्यस पछि गाउँलेहरुले नै रमेशको दाहा संस्कार गरे |

अबत सरीताको जिन्दगीझन् दल दलमा भासियो | घरको छानो पनि मक्किएर चुहिन थालेको थियो | दस महिना भित्रमा दुई छोराको मृत्युले सरिताकी सासुलाई रोगि बनाएको थियो | यस्तो बिपत्तिको भारि पिठ्युमा बोक्दै दुधे बालख छोरीलाई घरमै छोडेर सरीता दिन भरी बनि गर्न जान्थिन | कहिले नानी बिमारी पर्ने कहिले सासु बिमारी पर्ने फेरी काम नगरी हात मुख जोर्ने सम्भ नै थिएन त्यसैले सरीतालाई अतिनै सास्ती भैरहेको थियो | त्यति मात्र नभएर उनको रुप र एक्लो पनमा गिद्द्दे नजर लाउने हरु पनि कम थिएनन् , जुन कुराले उनि धेरै विछिप्त हुने गर्थिन | यति धेरै समस्याको भुमरीमा रुमलिंदा रुमलिंदै सरिताकी छोरी पनि दुई बर्षकी भइसकेकीथिइ | छोरीको अनुहारबाबाको जस्तै थियो त्यसैले काम बाट फुर्सद भएपछी श्रीमानको सम्झनामा त्यो छोरीलाई सुम्सुम्याउँदै मन भरी रुने गर्थिन | यसो गर्दा गर्दै सरीता धेरै सिथिल भईसकेकी थिइन | उनलाई निकै मलिन र गलेको देखेर उनको सासुले भनिन् " दुलही तिमि बिरामी छौ एक दुई दिन आराम गर जे होला होला ज्यान रहे सबै हुन्छ " सरीताले केहि उत्तर दिईनन| नभन्दै सरीतालाई ज्वरोले थला पारिसकेको थियो | पैसा नभएकोले उपचार गर्न सकेकी थिइनन् | उनलाई बिमारले दिन दिनै झन् च्याप्दै गएकोथियो त्यसैले सरिताकी सासु सकी नसकी साहुकोमा ऋण माग्न गईन तर पैसा मात्र चिनेको साहुले बिचरी बुढी मान्छे लाइ रीत्तो हात फर्काइदियो | रोगले थिचेको बुढो सरीर लिएर छिमेकी हरु संग गुहार मागिन त्यहाँ पनि एक दुई जना छिमेकीले भन्दा बाहेक अरुले सहायताको बदला उनको समस्यालाई रमिता मानेर हेरे | बिचरी सरीतालाई टाईफाईट भएको रहेछ,बेलैमा उपचार गर्न नसकेकोले दुई बर्षकी बालाख छोरी छोडेर सरीताको प्राण पखेरु पनि यो संसार बाट उँडेर गयो | उनको काज क्रिया गर्न लाइ घरमा केहि पनि थिएन | दुई छोराको शोकले गर्दा सरिताकी सासुको आँखामा आँसु सुकिसकेको थियो त्यसैले नातिनीलाई च्यापेर सरीताको लास लाइ टुलु टुलु हेरीरहेकी थिइन | एकछिन पछि एक जना छिमेकी आइपुगिन जस्ले सरीतालाई असाध्य मायाँ गर्थिन तर उनि पनि दुखियारी नै थिइन त्यसैले चाहेर पनि सरीतालाइ भने जति सहयोग गर्न नसकेकोमा गुनासो गर्दै उनले सरीताको सासुको काख बाट त्यो अभागी बच्चालाइ लिएर स्वर्गको बास होस् सरीता तिम्रो भन्दै रुन थालिन |

उनको कुरा सुनेर सरिताकी सासुले "भनिन् हो बा हो मेरी दुलहीको स्वर्गकै बास हुन्छ ,उनले कसैको केहि बिगारेकी छैनन् ,सारै गुणी र सोझी थिइन ,सबैको भलो चिताउने अनि औधि नै दयालु पनि थिइन " अब चाहिं भक्कानिदै भनिन् " दुलही जाउ बा जाउ राम्ररी जाउ ,खोल्सा खोल्सी तर्दा काँडाले बाटो छेक्यो भने पन्छाउँदै जाउ | यति सानी छोरी मेरो काखमा सुम्पेर तिमीले दुखै लुकायौ | म बुढीले केपो गर्नु होला अब, तिमि त भाग्यमानी रहिछौ त्यसैले यो संसारीक मोह बाट मुक्ति पायौ "| यो हाम्रो समाजको संस्कार पनि कस्तो अचम्मको हो ,जिउँदो छउन्जेल आंग ढाक्न एकजोर गतिलो कपडा भएन तर डढाएर फाल्ने कात्रो चाहिं नयाँ चाहिने अरे | आज यो अन्त्यस्ठीको लागि चंदा दिनेले हिजो त्यहिँ पैसा सापट्टी दिएको भए मेरी बुहारी बाँच्ने थिइन | यो बालख अनाथ र मेरो यो हबिगत हुने थिएन | म अभागीले अझै कस्तो कस्तो दिन देख्नु पर्ने हो र यो अबस्था सम्म बाँचिरहेकीछु | अब यो बालाख लाइ कसले उद्दार गर्ला भन्दै बुढी आमालेलासमा फुल अबिर चढाएर सरीतालाई सदाको लागि बिदा गरिन र नातिनीलाई काखीमा च्यापेर धर्खरिंदै घर भित्र गइन |

लक्ष्मी पोखरेल
काठमाडौं ,कपन
हाल इज्रायाल

अनेसास इजरायलको बृहद साहित्यिक बनभोजबारे जानकारी... I

2012-05-23T00:57:00.002+03:00

प्रबासमा रहेर नेपाली साहित्यको प्रबर्द्दनमा लागिपरिरहेको बिशुद्द साहित्यिक संस्था अनेसास इजरायलले इजरायलमा रहनुभएका सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ दिदिबहिनीहरु बिच सौहाद्रता एबँ साहित्यिक सामिप्यता समेत अभिबृदी गर्ने हेतुले आउँदो जुन महिनाको २ तारिख शनिबार साहित्यिक बनभोजको आयोजना गर्दैछ।

उक्त बनभोजमा सामेल हुन इच्छुक मित्रहरुले निम्न ब्यक्ती तथा फोन नम्बरमा संपर्क गरी आफ्नो नाम टिपाउनुहुन हार्दिक अनुरोध गरिन्छ। सो अवसरमा इजरायलमा रहेर मिडियाको रुपमा कार्य गर्दै आउनु भएका सम्पूर्ण पत्रकार तथा संचारकर्मीहरुको एकता र समन्वयात्मक भूमिकाको बिषयमा पनि अन्तरक्रिया हुने भएकोले यस संग सम्बन्धित सम्पूर्ण संस्था तथा व्यक्तिहरुको उपस्थितिको लागि पनि हार्दिक अनुरोध गर्दछौं

(कार्यक्रमको बिशेषता स्वरुप केही मनोरञ्जनात्मक रचनात्मक कार्यक्रम पनि हुनेछन्।)

मिती : आउँदो जुन २ तारिख शनिबार
भेला हुने स्थान र समय : लेविन्स्की पार्क , बिहान ८ बजे।
बनभोजस्थल पुगिसक्ने समय : बिहान ९:३० बजे।
सामेल हुन लाग्ने शुल्क : प्रतिब्यक्ती 50 NIS,

संपर्क ब्यक्ति तथा नम्बर :
कृष्णपक्ष थापा - 0542036492,
हरि मानन्धर - 0543185980,
कुमार पौडेल - 0546282240,
दीप्स शाह - 0544369764,
लक्ष्मी पोख्रेल - 0548068301,
भगवती बस्नेत - 0542287083,
सुमित्रा पौडेल - 0544481775,
सुमन कार्की - 0547122871

आयोजक : अन्तरराष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज, इजरायल।

कविताकृति लुङमारी मिथक: एक घोत्ल्याइँ I

2012-05-22T21:00:00.001+03:00

-अमर नेम्बाङ लिम्बू ,हाल न्यूयोर्क

कविताको प्रसङ्ग चल्दा फेरि सधैं एउटा प्रश्न तेर्सिन्छ हाम्रो समक्षमा ---आखिर कविता के हो ? यस सम्बन्धमा थुप्रै कविहरूले थुप्रै विचारहरू व्यक्त गरेका छन् --कतिले कविता भनेको जीवन र जगतको आलोचना भनेका छन् भने कतिले सौँदर्य, दर्शन वा भावावेगपूर्ण सत्य । कतिले कविता भनेको भावावेश वा संस्‍मृति भनेका छन् तर टी. एस. इलियटले भावावेश वा संस्‍मृति पनि कविता होइन भनेका छन्। त्यसो भए कविता भनेको के हो त ? सायद कविता भनेको मरियान्ने मूरले भने झैँ ‘जीउँदा भ्यागुताहरू भएका काल्पनिक बघैँचाहरू’ हुन् कि ? तर जसले जे भने पनि कविता भनेको अनुभूति चाहिँ पक्कै हो। आखिर मरियान्ने मूरका उफ्रिहिंड्ने जीउँदा भ्यागुताहरू पनि त यही अनुभूतिहरू हुन् अथवा उल्लिखित विभिन्न कविहरूले भनेका जीवन र जगतको आलोचना ,दर्शन,सत्य , आदि जे भने पनि त अनुभूतिहरू नै हुन् । त्यस्तै यही अनुभूतिको आधारमा नै नेपाली साहित्यको आधुनिक कविता फाँटमा एउटा सशक्त नारी स्रष्टाकोरुपमा भर्खरै उदाउनुभएको कवि मनु लोहोरुङज्यूले सिर्जना गर्नुभएको छ ‘लुङ्मारी मिथक’ जसलाई मूलत स्थानीयता र शैलीगत विविधता भएका शक्तिशाली कविताहरूको एउटा अमूल्य दस्तावेज हो भन्दा अत्युक्ति नहोला।

स्थानीय साहित्यको विलक्षण सौँदर्यानुभूति भएको कविको उक्त ‘लुङ्मारी मिथक’ले हामीलाई फ्ल्यासब्याक शैलीमा एकैचोटि आफ्नै थाँतथलोमा लगेर आफ्नै गाउँघरका सिधासाधा मानिसहरू लुङ्गा ,जन्तरेसँग जम्काभेट गराउँदै आफ्नो माटो र जीवनको तात्विक अस्तित्व खोज्न हामी सबैलाई सङ्घर्षरत हुन आव्हान गर्दछ । यतिमात्र होइन कविले आफ्नो शिर्ष कविता 'लुङमारी मिथक’मा उल्लिखित थाँतथलो भूमध्य सागरको पूर्वतर्फ रहेको देखाउँदै उनका सबै कविताहरूमा उल्लेख भएका अन्य थाँतथलाहरूमा पनि विचरण गराउनुहुन्छ हामीलाई । अन्य थाँतथलाहरू भन्नाले त्यही भूमिलाई कविले अन्य कविताहरूमा पनि सपना भूमि , वर्णविभेदित साम्राज्य ,भूगोल खण्डित गाउँ ,हिरण्य भूमि ,सामरिक मरुथल ,मलामी राज्य ,छद्मभेषी बस्ती ,उध्रिएको धर्ती ,पवित्र भूमि ,जिउँदा लाशहरूका बस्ती ,अवनीतल ,बन्द संसार ,प्याङ्खर भूमि , आन्द्राभुँडी झिकिएका बस्तीहरू , रुखो पाखो, धरती ,माटो ,आमाको वक्षस्थल , युग , क्याक्टसको संसार , ,रुढिवादी लोक ,मरुभूमी ,गोल भूगोल, थाँतथलो ,पाँगो माटो आदि नामले सम्बोधन गरेको देखिन्छ। यसबाट के प्रष्ट हुन्छ भने कविका विभिन्न शिर्षकका कविताहरू भए पनि तिनीहरूको एउटै साझा मक्सद शोषण र भ्रष्टाचारको निर्मूल गरी आफ्ना माटो र जीवनको अस्तित्व खोज्नु रहेकोले विविधतामा एकता भने झैँ ती कविताहरू र शिर्ष कविता अन्योन्याश्रितरुपले एकताको कडीमा जोडिएका पाउँछौँ हामी। उक्त जमीन र जीवनको अस्तित्वको खोजका कविताहरूसँगसँगै कविले प्रेम, व्यंग, नारी स्वतन्त्रता, नोस्टाल्जिया र डायस्पोराको कविता पनि मिसाउनुभएको छ जुन कविताहरूले पनि प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्षरुपमा जीवन ,धरती र नयाँ आशाको संकेत दिन्छन् हामीलाई । यसरी माटैमा जरा गाडिएको र मानव जीवनलाई सर्वोपरी प्राथमिकता दिइएको जीवनवादी कविताकृति विरलै पाइन्छ नेपाली साहित्यमा । निश्चय नै हामी पनि यो भूमिको एउटा अभिन्न अङ्ग हौँ । अझ जोसेफ क्याम्पबेलले त “हामी नै भूमि हौँ र हामी नै भूमिको चेतना पनि हौँ” भन्नुभएको छ। । देशको असहज परिस्थितिलाई हेरेर केवल असन्तोष, उदासीनता र घाइते संवेदनशीलता मात्र व्यक्त गरेर बस्नुभन्दा कविले सतत संघर्षद्वारा देशमा शान्ति र स्वतन्त्रता पुनर्स्थापना गरी जीवनलाई नयाँ आकार दिनेकुरामा विशेष जोड दिनुभएको छ। तर कविले भन्नुभएको संघर्ष चाहिँ सशस्त्र संघर्ष नभएर केवल वैचारिक क्रान्ति मात्र हो जुन वैचारिक क्रान्तिलाई आजको आधुनिक युगमा एउटा शक्तिशाली हतियारकोरुपमा मानेका छन् सबैले । उदाहरणस्वरुप कवि भन्नुहुन्छ:- द्वन्दले संसार जलाउँछ/ मानव मन र जीवनको/ हत्यारा हुनुमा म गर्व गर्दिन…. हुन पनि मावोवादी द्वन्दकालमा १० वर्षमा १५ हजारभन्दा बढी मानिसहरूको ज्यान जाँदा पनि ढल्न नसकेको निरंकुश राजतन्त्र केवल १९ दिनको निश्शस्त्र आन्दोलनले धाराशाही बनाएको कुरा हामी सबैलाई ज्ञातै छ ।

अर्को कुरा यदि हामीले कविका उक्त कविताहरू सांगोपांगो पढ्यौँ भने के प्रष्ट हुन्छ भने कविले केवल अरुण तथा कोशी नदीको उपल्लो क्षेत्रमा रहेको प्राचीन लोहोरुङ जातिको मुख्य थाँतथलोलाई मात्र नजनाएर सम्पूर्ण नेपाललाई नै आफ्नो कविताको एउटा जिउँदोजाग्दो भावभूमिकोरुपमा प्रस्तुत गरेको देखिन्छ। यतिमात्र होइन कविले आफ्नो नयाँ कवितामासमेत ‘ मेरो देश कहिले हुस्सुबाट मुक्त हुन्छ/ मेरा नेपालीहरू कहिले मुक्त हुन्छन्’ भनी हरहमेसा राष्ट्रवादी चिन्तन गर्नुको साथै ‘फुल्मायाको यादमा’ भन्ने कवितामा 'यो धरती लुटिएको छ । तिमीले यो सिङ्गो धरतीलाई जित्नैपर्छ 'भनी आव्हानसमेत गर्नुभएको छ।

यसरी समग्रमा हेर्दा प्रस्तुत आलेखको अनुच्छेद १मा उल्लेख भएको स्थानीयता भनेको आफ्नो धरती र जीवनको अस्तित्वको तीव्र खोज हो भन्ने प्रष्ट हुन्छ।यसबाहेक शक्तिशाली कविताहरू भन्नाले त्यही स्थानीयता र शैलीगत विविधताको विशिष्ट संगम हो अर्थात जब हामी कविका कविताहरू पढ्नथाल्छौँ, हाम्रो अन्तरकुन्तरमा केही कुराले हामीलाई चिमोट्नथाल्छ। कविले अरुणको एक अंश खोज्दै बरुणको पाखैपाखा हाम्फालेको सजीव द्द्रिश्य हाम्रै अगाडि नाच्नथाल्छ। त्यस्तै बोधीव्रिक्षको बोटनेर जन्तरेसँग जम्काभेट भएर आदिम शासकलाई हटाउने सल्लाह गरी साझे मनको एक चिण्डो जाँड छानेको आवाज सुन्नथाल्छौँ हामी। र संघर्षको निम्ति निर्जीव वस्तुहरू सजीव भएर उभिन्नआउँछन् हाम्रै समक्षमा । वाल्ट ह्विट्म्यानका कविताहरूले शुरुमै हामीलाई जुरुक्कजुरुक्क्ति उचाल्छन् भने मनुका कविताहरूले यसरी नउचाले पनि हामीलाई बारबार झक्झकाइरहन्छन् ।यसबाहेक शैलीगत विविधता भन्नाले प्रस्तुत कृतिमा रूपक(Metaphor) वा अलंकारको प्रयोग नभएको कुनै पनि कविता पाउँदैनौ हामी । एकातिर कविले क्लासिक ग्रीक ,संस्क्रित र मूलुकका प्राचीन जातिहरूका मिथकहरू फाटफुटरुपमा प्रयोग गर्नुभएको छ भने अर्कोतिर, ,विम्बहरू, प्रतीकहरू , मानवीकरण र रूपकहरू चाहिँ घनीभूतरुपमा प्रयोग गर्नुभएको छ ‘लुङ्मारी मिथक’मा ।अरुभन्दा पनि रूपकहरूको चाहिँ यति घनिभूतरुपले प्रयोग गर्नुभएको छ कि कविले मानुँ रुपकहरूको पल्टन्वाजी नै प्रदर्शन गरेको जस्तो लाग्छ हामीलाई । अझ कविले मिथकहरूलाई पनि फुटनोटमा अर्थ्याइदिनुभएको भए कविताको मर्म बुझ्न धेरै सजिलो हुन्थ्यो । यसबाहेक साधारण गाउँजे शब्दहरू र क्लिष्ट शब्दहरूको हातेमालो गराई कवितालाई अझ शसक्तता प्रदान गर्ने कविको साहित्यिक शिल्पकारीताको पनि सराहना गर्नैपर्छ हामीले ।

अर्को कुरा कविका कविताहरू केही क्लिष्ट छन् भन्ने गुनासाहरू पनि आइरहेको सुनिन्छ । यस सन्दर्भमा भन्नुपर्दा कविताको मुल्याङ्कन प्रकृयामा एउटा मापदण्ड के निर्धारित गरिएको छ भने कविताको अन्तर्वस्तु ,भाषा र लमाइ जति चुनौतीपूर्ण हुन्छ उति कवितालाई स्तरीय मान्ने प्रचलन छ। त्यस्तै कवि मनु लोहोरुङ्का कवितामा पनि खँदिलो गहकिलो अन्तर्वस्तु र भाषाको दुर्बोधता भए तापनि कविताहरू चाहिँ कम लमाइका देखिन्छन् । तर एड्गर एलेन पोका पालादेखि नै लामा कविताको विरुद्धमा कतिपय सर्जकहरूले लेख्दै आए तापनि संसारमा अझै पनि कसैले सरल र छोटा कविता मनपराउँछन् भने कसैले क्लिष्ट र लामा । एकजना क्लिष्ट कविताप्रेमी महोदयले आफ्नो भनाइ यसरी व्यक्त गर्नुहुन्छ , “प्रत्येकचोटि जब म टी. एस. इलियटको कविता The Waste Land पद्छु यसमा म केही नयाँ कुरा पाउँछु ।सायद यसलाई मैले पूरा नबुझे पनि जिन्दगीभर पढ्नेछु”। साँच्चिनै अचम्भको हुन्छ मान्छेको क्लिष्टताप्रतिको आकर्षण । त्यसैले उक्त मूल्याङ्कन प्रकृयामा जेसुकै लेखिए तापनि लामा र क्लिष्ट भाषामा मात्र नभएर कम लमाइका र सरल भाषामा पनि विश्वविख्यात र कालजयी कविताहरू लेखिएका देख्छौँ हामी । फरक यति हो कि ती कविताहरूमा गहन अन्तर्वस्तु हुनुको साथै भावनाको अत्यन्त गहिराइपन र् विलक्षण सिर्जनात्मक प्रतिभा चाहिँ प्रतिविम्बित भएको देख्छौँ हामी । आशा छ कविज्यूले पनि यही कुराहरूलाई मध्य नजर राखेर अझ उत्कृष्ट कविताकृति सिर्जना गर्नुहुने नै छ भविष्यमा ।

वाङ्मयको विमोचन र पारिजात जयन्ती बिषेश समारोह सम्पन्न

2012-04-18T09:56:00.003+03:00

जया राई, बेलायत

अनेसास बेलायत शाखाले दोश्रो अन्तराष्ट्रिय नेपाली साहित्य सम्मेलनको स्मारिका वाङ्मयको लोकार्पण र नेपाली साहित्यको मुर्धन्य श्रष्टा सुश्री पारिजातको ७५औं जन्म जयन्ती विशेष समारोहका साथ १५ अप्रील २०१२ मा सम्मपन्न गरेको छ । कार्यक्रममा स्वागत मन्तव्य दिदैं कोषाध्यक्ष विकल चन्द्र आचार्यले सम्पूर्ण अतिथीहरुलाई समारोहमा उपस्थित भै कार्यक्रमको गरिमा बढाइ दिनु भएकोमा हार्दिक स्वागत गर्दै, डायसपोरिक साहित्यको उत्थानमा सहयोग गर्न प्रमुख अतिथी एन आर एन यूकेका अध्यक्ष कुल आचार्यलाई आग्रह गर्नु भयो ।

मुध्र्यन्य साहित्यकार पारिजातको तस्वीरमा उपस्थि संपूर्ण सहभागिहरुले पुस्पगुच्छा अर्पण गरिसके पछि कार्यक्रममा प्रमुख अतिथीले लन्डन सम्मेलनको स्मारिका “वाङ्मय”को लोर्कापण गर्नु भयो । आफ्नो मन्तव्यको क्रममा यसरी अनेसासका यस्ता कार्यक्रमहरुमा आपूmले सदैव हरतरहले सहयोग गरिरहने प्रतिबद्दता जनाउनु भयो । भाषा संकृती र परम्परा हाम्रो विशिष्ट पहिचान हो भन्दै श्रष्टा पारिजातको नेपाली साहित्यमा भएको योगदानलाई डायसपोराबाट पनि उचित मुल्याकन गर्नु पर्ने बेला आएको बताउनु भयो ।

लोकार्पित कृति उपर मन्तव्य दिदै उपाध्य डा.रुपक श्रेष्ठले कृति भित्रका महत्वपूण कार्यपत्रहरु, लन्डन सम्मेलनको समिक्षा साथै आर्थिक रुपमा अनेसासले व्यहोरेका कुराहरु र यस कृतिलाई यस रुपसम्म ल्याउने सबै सहकर्मीहरुको प्रशंसा गर्दै वाङ्मयको समिक्षात्मक प्रस्तुती दिनु भयो । यसै गरि महान श्रष्टा पारिजातको जीवनी, उनका जीवनका उतार चढाब, कठीन परिस्थीतिहरुमा पनि साहित्य प्रतिको लगाव र उनले दिएको नेपाली साहित्य भण्डारमा अतुलनिय योगदान एव विश्व स्तरमा नेपाली साहित्यलाई पुर्याउन गरेको एकलव्य प्रयासको विस्त्रित रुपमा व्याख्या समालोचक÷कवि एवं वरिष्ठ सदस्य गोपीकृष्ण प्रसाईले गर्नु भयो । साथै वाहाले पारिजातको जीवनमा घटेका रोचक पक्षहरुको बारेमा पनि संक्षिप्त जानकारी गराउनु भयो ।
पारिजातकी बहिनी सुकन्या वाइवा संग आफ्नो अंतरंग सम्बन्ध भएको जानकारी दिदै सस्थाकी वरिष्ठ उपाध्यक्ष जया राईले पारिजात स्मृती भवानको लागि वेलायत शाखाले पठाएको सहयोग रकम सुकन्या वाइवालाई हस्तान्तरणको प्रसंग र उनले आफ्नो पुस्तक डम्बरीमा लेखेको भूमिकाको कुरा र सुकन्या पारिजातको मेरुदण्ड हुन् भनेर चर्चा गर्नु भयो ।

वरिष्ठ सल्लाहकार खगेन्द्र पाठकले लन्डन सम्मेलनमा नेपाल अमेरिक क्यानडा, फ्रान्स, वेल्जीयम र वेलायतबाट प्रतिनिधित्व गर्नु हुने विशिष्ठ सभहभागिहरुको तारिफ गर्दै सम्मेलनको दौडानमा आपूmले पाएको हन्डर,ठक्कर, माया र सत्भावले नै साहित्यको दीप प्रज्वलन गर्न प्रेरक भएको उल्लेख गर्नु भयो । युवा साहित्यकार नारायण अधिकारीले लन्डन सम्मेलनको सेरोफेरोमा रहेर नेपाली वाङ्मयलाई माया गर्ने साथीहरु देखेर आपूm हर्षले गद्गद् भएको बताउनु भयो । त्यस्तै लन्डन कलेज अफ् इन्जिनियरिङ तथा मेनेजमेन्ट्का डाइरेकटर महेश रेग्मीले दोश्रो पुस्तामा नेपाली भाषा कसरि हस्तान्तरण गर्न सकिन्छ भन्दै अनेसास वेलायत संग सहकार्य गर्न तयार रहेको बताउनु भयो ।

समारोहमा उपस्थित विभिन्न श्रष्टाहरु राजिव रेग्मी (मायाक्यालेनडर) नारायण गाँउले, मीरा आँबोहाङ, अजिता सिंमखडा, महेश रेग्मी, सान्तराज पाम्फ, नारायण अधिकारी, गरिमा राई, संजय राउत आदिले आफ्ना श्रृजना वाचन गरेका थिए । नयाँ आजीवान सदस्य क्रमस महेश रेग्मी, विष्णु देवान र सान्तराज पाम्पूmलाई प्रमुख अतिथी, अध्यक्ष र खगेन्द्र पाठकले खादा ओडाएर स्वागत गर्नु भएको थियो ।

कार्याक्रमको सफलता र नयाँ वर्षको शुभकामना दिनेहरु नेपालबाट प्रा. सुषमा आचार्य, डा. गोविन्दराज भट्टराई, प्रदिप नेपाल, अस्मिता भन्डारी, विश्वविमोहन श्रेष्ठ, अमेरिकाबाट होमनाथ सुबेदी साथै वेलायतबाट शशी पौड्याल, भगवान चाम्लिङ्ग, कृष्ण बजगाईं, रक्ष राई, रुपक बनवासी, सुमल कुमार गुरुड, लारा, प्रतिभा बोहोरा, विजय हितान आदिको नामावली पढेर सुनार्ईएको थियो । कार्यक्रमका पहिलो चरणमा शशी थापा सुब्बाले र दोश्रो चरण गोपीकृष्ण प्रसाई दुबै जनाले रोकताका साथ संचालन गर्नु भएको थियो । चार बजे सुरु भएर बेलुका आठ बजे सम्म संचालित उक्त कार्यक्रम गोर्खा प्राईड राईस्लीप लन्डनमा भएको थियो । कार्यक्रमको विट्मार्दै सभापतिको आसनबाट सस्थाका अध्यक्ष होम परिवागले पारिजातसंगका आफ्ना सुनौला पलहरुका बारेम जानकारी दिन भयो भने दोश्रो लन्डन सम्मेलनमा दुःख गर्ने सबै साथीहरुको मनोभावनालाई आफुले कदर गरिरहने बताउन हुदै उपस्थित संपूर्ण सहभागीहरु प्रति आभार प्रकट गर्दै सभाको विर्सजन गर्नु भयो ।

अन्तर राष्ट्रिय नेपाली कविता महोत्सब - २०१२ सम्बन्धि प्रतिष्ठानको औपचारिक सुचना I

2012-04-16T11:24:00.002+03:00

नेपाली साहित्य प्रतिष्ठान - उत्तर अमेरिकाले आफ्नो स्थापनाको पहिलो बर्ष देखिनै गर्दै आएको अन्तर राष्ट्रिय नेपाली कविता महोत्सब यो बर्ष संयुक्त राज्य अमेरिकाको एक प्रमुख सहर डालासमा हुन् गइ रहेको छ / सधै झैँ यो बर्ष पनि ए. एन. ए. महाअधिबेसनकै अवसर पारेर टेक्सास राज्यको, डालासमा हुने अन्तर राष्ट्रिय कविता महोत्सबलाई धुमधाम संग सम्पन्न गर्नको लागि बिभिन्न महादेशको प्रतिनिधित्वो हुने गरि प्रतिष्ठानको तदर्थ समितिको सदस्य श्री सुन्दर जोशीज्युको संयोजकत्वमा एक अन्तरराष्ट्रिय कविता महोत्सब - २०१२ आयोजक समितिको गठन भै सकेको छ / यो बर्ष विश्वभरिबाट प्राप्त कविताहरुले तिन चरणमा निर्णाएकहरुको सामना गर्नु पर्ने छ /
यस अन्तर राष्ट्रिय कविता महोत्सबमा प्रथम, दोश्रो, र तेश्रो पुरस्कार तल उल्लेख गरिए अनुसार रहेको छ /

प्रथम परस्कार- हेम सरिता पाठक भानुभक्त काब्य पुरस्कार, एक हजार यू एस डलर र प्रमाण पत्र
दोश्रो पुरस्कार - शर्मा मुडभरी मोतीराम काब्य पुरस्कार, तिन सय यू यस डलर र प्रमाण पत्र
तेस्रो पुरस्कार - बसुन्न्धरा गणेश रोक्का देबकोटा काब्य पुरस्कार, दुइ सय यू एस डलर र प्रमाण पत्र

प्रतियोगितामा आफ्नो रचना पठाउन चाहनु हुने कबिहरुले पालना गर्नु पर्ने सर्तहरु निम्न रहेका छन्
१. कबिहरुले आफ्नो कविता आफ्नो क्षेत्रको संयोजकको ठेगानामा इ-मेल मार्फत पठाउनु पर्ने छ / आफ्नो क्षेत्रको क्षेत्रिय संयोजक नभएको अवस्थामा विश्वको कुनै पनि भूभागमा रहनु भएको कबिहरुले आफ्नो कविता सिधै केन्द्रीय संयोजक र उप संयोजकको इ-मेल ठेगानामा पठाउन सक्नु हुने छ /
२. कविताको शब्द सिमा अधिकतम २०० तोकिएको छ / त्यो भन्दा बढी शब्दका कविता पहिलो चरणमै स्वत अस्वीकृत हुनेछन /
३. कबितामा कुनै पनि राजनीतिक पुर्बाग्रह र गाली गलौज छ भने, साप्रदायिक भावनालाई प्रोत्साहित गर्ने बिचारहरु र अस्लिल शब्दहरुको प्रयोग भएको छ भने त्यस्ता कविताहरु पहिलो चरणमै स्वत अस्वीकृत हुनेछन /
४. कविताको बिषय बस्तु, कविताको स्वरूप ( गध्य या छन्द ) को बारेमा कबि हरुलाई स्वतन्त्र छाडिएको छ /
५. अंग्रेजी र नेपाल अधिराज्य भित्र बोलिने कुनै पनि जनजातिको भाषामा लेखिएको कविताले पनि प्रतियोगितामा प्रवेश पाउने छन तर त्यस्ता कविताको नेपाली रुपान्तर पनि साथमा संलग्न हुनु पर्ने छ /
६. कविताहरु कान्तिपुर, प्रिती या मंगल फोन्टमा मात्र पठाउनु पर्ने छ
७. कविता नितान्त नयाँ र मौलिक हुनु पर्ने छ र कविले आफ्नो रचना संग आफ्नो छोटो परिचय र ठेगाना सहित पासपोर्ट साइजको फोटो पनि पठाउनु पर्ने छ /
८. प्रतियोगिताको लागि प्राप्त कविता कुनै पनि साहित्यिक संजालहरुमा सम्प्रेषण भएको पाइएमा स्वत अस्वीकृत हुनेछन /
९. प्रतियोगिताको लागि प्राप्त कवितामा अरु कसैको कविताको केहि अंस या पुरा नक्कल भएको पाइएमा स्वत अस्वीकृत हुनेछन /
१०- प्रतियिगी कबीता आउँदो मे महिनाको १५ तारिख भित्र आइपुगिसक्नुपर्नेछ।

अन्तर राष्ट्रिय कविता महोत्सब - २०१२ को आयोजक समितिको पुर्ण स्वरूप र सम्पर्क ठेगाना

प्रमुख संयोजक - सुन्दर जोशी sahityapratisthan@gmail.com,
उप संयोजक - निलम कार्की 'निहारिका' sahityapratisthan@gmail.com,
संयुक्त राज्य अमेरिका संयोजक - गोबर्धन पुजा goberdhan_pooja@yahoo.com
संयुक्त राज्य अमेरिका संयोजक - प्रजेश न्यौपाने pneupane@soulnooks.com
क्यानाडा संयोजक - ऋषि बस्ताकोटी sahityapratisthan@gmail.com
नेपाल संयोजक - विश्वबिमोहन श्रेष्ठ bishowbimohan@hotmail.com
भारत संयोजक - मनप्रसाद सुब्बा manprasads@gmail.com
दक्षिण एसिया संयोजक - टंक सुब्बा tankasubba@gmail.com
मध्यपूर्व संयोजक - दिप्स शाह deepssanu@gmail.com
अस्ट्रेलिया संयोजक - भीमसेन सापकोटा sahityapratisthan@gmail.com

केहि नया क्षेत्रको क्षेत्रिय संयोजक थपिने सम्भावना भएकोले एस सम्बन्धि सुचना र अन्तर राष्ट्रिय कविता महोत्सब सम्बन्धि सुचनाहरु र ताजा खबरहरु प्रतिष्ठानको फेस बुक पेज Nepali kavita mahotsab मा हेर्न सक्नु हुनेछ /

मलाई जैतुनको फूलले रुवाउँछ !!!

2012-04-12T12:19:00.002+03:00

मलाई जैतुनको फूलले रुवाउँछ !!!
दीप्स शाह
deepssanu@gmail.com

भूमध्यसागरिय बयली हावाको षोडशी स्पर्शमा
जैतुनका फूलहरु झर्न थाले पछी
अप्रिल महिनाको इजरायली भुइँ
सेतो खैरो फूलतन्नाले ढाकिएपछी
बैशाखे न्यानो घाम हिमालपारी कल्पिंदै
नयाँ बर्षको नयाँ उमङ्ग
पुरानो सपनाको शहरभित्र कतै फूटपाथमा बिस्कुन राखेर
निमेकमा पसिना सटही गर्दा
भक्कानिएर मन यसरी डाँको छोड्छ ..
यो सग्लो हृदय कती ठाउँमा चिरा पर्छ
प्रिये! ,,
जैतुनले आरु सम्झाउँछ
पैयुँ सम्झाउँछ
सम्झाउँछ तिमीसङ्गको पीडादायी बिछोड
मलाई जैतुनको फूलले रुवाउँछ
बुरुरु झर्ने य निर्दोश पातपातले रुवाउँछ !
कसम! मलाई जैतुनको फूलले रुवाउँछ !!!

टहल्छु कतै तिमीलाई बिर्सन
हराउँछु उसै आँफैलाई बिर्सन
जब फुटपाथमा कालो बिरालोले बाटो काट्छ
कतै धूपीको टुप्पोबाट काग च्याँट्ठिन्छ
थाहा छ यो संयोग हुनसक्ला
थाहा छ यो केही सत्य नहोला
तर मनमा भुकम्पले धक्का दिन्छ
कि कतै तिमी दुख्यौकी!
यो हेमन्तिय मग्मग शुवासले पिरोल्छ
यो सपना-शहरको हरेक रमझमले चिमोट्छ,
जब अक्टोबरको महिना क्लानितले रङ्गिन्छ
त्यो रङ्ग रङ्गले मलाई रुवाउँछ
त्यो हरएक पत्रपुष्पले मलाई हिक्का छुटाउँछ,
डलरमा साटेका हर सपना
तिनै कलानितका फिर्फिरे रातोपत्रमा लपेटेर
निलो आकाश हेर्दै टोलाउँदा
आँशु यसरी ओइरिदिन्छ ,,,,
हो प्रियतम!
मलाई कलानितले
तिम्रो निशानी सिम्रिक सम्झाउँछ
यो स्वप्नलोकको रमझमले
हाम्रा एकाँकीपलहरु सम्झाउंछ
उफ्फ्फ! मलाई यि हरएक झिलिमिलिले भक्कानो छुटाउँछ
यो बेफिक्री झुल्ने फूलपातले रुवाउँछ
साँच्चै ,,मलाई सबथोकले रुवाउंछ
हरेक बर्ष आइदिने यो नयाँ दिनले रुवाउंछ कि
म गन्न वाध्य हुन्छु हाम्रो बिछोड
यो हरेक पटकको गिन्तीले
चूरचूर बनाउँछ
मलाई यो सबथोकले रुवाउँछ ।।

लस् एन्जेलसमा भीमिनिधी तिवारीको शतवार्षिकीमा कविता वाचन I

2012-04-05T10:19:00.000+03:00

कमल रेग्मी, क्यालिफोर्निया -
क्यालिफोर्नियाको लस् एन्जेलसमा अप्रील ३, २०१२ मंगलवार बेलुका एक कार्यक्रम गर्दै भीमिनिधी तिवारीको शतवार्षिकीको उपलक्ष्यमा उनलाई सम्झदै कबिता वाचन गरियो । शान्तिराम ढकाल, डन बहादुर कार्की, प्रकाश घिमिरे र तिलक कार्कीको संयोजकत्वमा सम्पन्न सो कर्यक्रममा बरिष्ठ कवी राकेश कार्की, शन्तिराम ढकाल, डन बहादुर कार्की, धर्मेन्द्र प्रसाइ, बलराम थापा, गोकुल पौडेल, तुलसा कार्कीको उपस्तिथी रहेको थियो ।

त्यस्तै बिमल गुरागाइ, प्रकाश घिमिरे, तिलक कार्की, सुशिला न्यौपाने र प्रेम गुरागाइले आफ्नो आफ्नो रचना वाचन गर्नु भएको थियो भने शान्तिराम ढकालले भीमिनिधीको जिबनी र उहाको कृति माथि प्रकाश पार्नु भएको थियो । उक्त अबसरमा भीमिनिधीको आत्माको चिरशान्तीको लागी एक मिनेट मौनधारण पनि गरिएको थियो।

अनेसास इजरायल च्याप्टरको नयाँ कार्यसमिति गठन

2012-04-02T12:34:00.002+03:00

मार्च ३१, इजरायल

मार्च ३१, २०१२ मा बसेको विशेष बैठकद्वारा अन्तराष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाजको इजरायल च्याप्टरमा केहि पदाधिकारीहरूको हेरफेर सहित नयाँ कार्यसमितको पुनर्गठन गरेको छ ।

अनेसास इजरायल च्याप्टरका अध्यक्ष कृष्णपक्ष थापाको अध्यक्षमा सम्पन्न उक्त विशेष बैठकमा सर्वसम्मतद्वारा पुराना तथा नयाँ कार्यसमितिका सदस्यहरू चयन गरको छ । उक्त बैठकले अनेसास इजरायल च्याप्टरको अध्यक्षमा कृष्णपक्ष थापा, उपाध्यक्षमा कुमार पौडेल, महासचिवमा हरि मानन्धर, सचिवमा दिप्स शाह, कोषाध्क्षमा सुमन कार्की सर्वसम्मतबाट मनोनित गरेको छ भने बाँकी सदस्यहरूमा भगवती बस्नेत, सुमित्रा पौडेल, भगवती कनेल, समा राउत, हरि अधिकारी, डिल्ली वाग्ले, युग यमन, श्रीराम अधिकारी, लक्ष्मी पोखरेल र बि. जे. बान्तवा राई रहनु भएको छ ।

त्यसैगरि उक्त बैठकले अनेसास इजरायल च्याप्टरको सल्लाहकारहरूमा नेपाली दुतावास इजरायलका कुटनैतिक उपनियोग प्रमुख श्री रमेश प्रसाद खनाल, युएन प्रतिनिधि डा. ध्रुव कोइराला र समाजसेवी श्री कृष्ण ज्ञावली रहनुभएको छ ।

बागद्वारमा कवि गोष्ठी I

2012-03-25T10:49:00.001+02:00

चैत ११ गते शनिवार । बागद्वार साहित्य समाजले काठमाण्डौमा आज एक साहित्यिक कार्यक्रम सम्पन्न ग-यो । उक्त साहित्यिक कार्यक्रममा वियोगी बुढाथोकी युवराज नयाँघरे रामबहादुर पहाडी शशी थापा पण्डित श्याम सङ्कल्प नरप्रसाद धिताल किशोर दुलाल काशिराम बिरस प्रभाकर असिम राधाकृष्ण भण्डारी हरि दुलाल बिनामाया तामाङ कुश गुरागाई नरेन्द्र अधिकारी राजेन्द्र न्यौपाने सीता तामाङ राजकुमार बखती जयाराम धिताल लगायत ४ दर्जन भन्दा बढी कविहरुले आ-आ७३टज्ञद्धद्धण्सनो रचना सुनाउनु भएको थियो । साथै समाजले विद्यालय स्तरीय कविता प्रतियोगिता पनि आयोजना गरेको थियो । उक्त प्रतियोगितामा प्रथम द्धितीय र तृतीय क्रमशः पुनम बुढाथोकी महाङ्काकल जनजागृति उ।मा।वि। अनु बिष्ट सेन्ट जेभिएस्र इङलिस एकाडेमी र मन्दिरा रोक्का ७३टज्ञद्धद्धण्सयुजन एकेडेमी भएका थिए भने पुरस्कृतहरुलाई बरिष्ठ साहित्यकाहरु वियोगी बुढाथोकी युवराज नयाँघरे रामबहादुर पहाडीले नगद प्रमाण पत्र तथा पुरस्कार बितरण गर्नु भएको थियो । साथै समाजले नव वर्ष २०६९ को उपलक्ष्यमा बागद्वार साहित्य दर्पण पत्रिका प्रकाशन गर्न गइरहेको जानकारी समाजका अध्यक्ष श्याम सङ्कल्पले जानकारी गराउदै यथासक्य चाडो रचना उपलब्ध गराइदिन सम्पूर्ण स्रष्टाहरुलाई अनुरोध गर्नु भयो । उक्त प्रतियोगितामा २ दर्जन भन्दा बढी विद्यालयहरुको सहभागिता थियो ।

गजलः श्याम रॊक्का

2012-03-23T18:55:00.001+02:00

गजलः श्याम रॊक्का
२३ मार्च २०१२
ललितपुर,नेपाल ।

किन गयौ तर्की तर्की
हेर्दै यता फर्की फर्की ।।
भनाबैरी भए पनि
बॊल्नु हुन्न झर्की झर्की ।।

मायासँगै छुट्नु पर्दा
दुख्यॊ मुटु चर्की चर्की

उमेरमै हॊस गर्नु
बैँश जाला लर्की लर्की ।।

दिन अनि रात ढल्यॊ
तिमीलाइ पर्खी पर्खी ।।

उमा जी का "तिर्सनाका छालहरू "लोकार्पण (बृतचित्र)

2012-03-23T18:23:00.004+02:00

Video of Ceremony

२२ मार्च
२०१२,चैत्र ०९,२०६८,काठमाण्डु ।
श्याम रॊक्का ।
http://www.nnchautari.com/
गजलकार र गीतकार उमा
सुवेदीद्धारा लिखित ‘तिर्सनाका छालहरू’ भन्ने नयाँ गीतिसङ्ग्रहको लोकार्पण बृतचित्र

‘तिर्सनाका छालहरु’ मा हेलिइन् उमा

2012-03-23T12:57:00.001+02:00

निदै पनि जागै बस्यो तिम्रो मीठो बोली सुन्न
एकैबचन बोल्न पनि तिमीलाई फुर्सद हुन्न

फेसबुकमार्फत् सुन्दर गीतहरु सेयर गर्दै आएकी स्रष्टा उमा सुवेदीको गीतिसङ्ग्रह ‘तिर्सनाका छालहरु’को बिहीबार प्रज्ञाभवन काठमाडौंमा लोकार्पण भयो । प्रमुख अतिथि वरिष्ठ गीतकार तथा प्राध्यापक डा. कृष्णहरि बरालले उमाका गीतहरु निकै सुन्दर र मर्मस्पर्शी भएको चर्चा गरे । उमालाई सुन्दासुन्दै मनमा घुल्ने गीतकारको उपमा दिँदै मौलिक पहिचान बनाउन सल्लाह दिए । गीतकार सुवेदीले बरालका गीति सिर्जनाबाट प्रभावित भएर आफू गीत लेखनमा लागेको बताएपछि उनले यस्तो सल्लाह दिएका हुन् ।

पिउनु हुन्न भन्ने गर्थें हिजोसम्म जैले पनि
उसैलाई भुलाउन पिइ दिएँ मैले पनि

लामो समयसम्म इजरायली भूमिमा संघर्ष गरेर फर्किएकी गीतकार उमाका सिर्जनामा वियोगान्तको उद्घोषण भएको समालोचक तथा स्रष्टा गीता त्रिपाठीले बताइन् । आफैँ पनि गायिका भएकीले उमाका गीतहरु गुन्गुनाउँदै लेखिएका अनुभूति र परिष्कारले युक्त गीतहरु सङ्ग्रहमा भएको उनको भनाइ थियो । गीतकार करुण थापाको सभापत्विमा भएको कार्यक्रममा गीतकार तथा रेडियोकर्मी रमेश पौडेलले स्वरबद्ध नभए पनि उमाका गीतमा गीतकारको रुपमा स्थापित गराउन सक्ने सामथ्र्य भएको बताए । अर्का समालोचक नेत्र एटमले चाहिँ संग्रहमा संरचनागत हिसावले कसिला प्रणयभावका गीतहरु भएको र विविधताको वान्की कम भएको उल्लेख गरे । वक्ताहरुलाई सीमित समयमा बोल्न आग्रह गर्ने उद्घोषक विक्रम तिमल्सिनाले चाहिँ आफैँले वाक्क लाग्ने गरी बोलेर सहभागीलाई निद्रालाग्ने स्थितिमा पुर्‍याए ।

जिउन जाने यै जुनीमा स्वर्ग पनि पाइँदो रैछ
माया दिने एउटा मान्छे सबैलाई चाहिदो रैछ

सय रुपैयाँ मूल्य राखिएको ७४ वटा गीत भएको यस संग्रहको प्रकाशक अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज वासिङटन डिसी, अमेरिका हो । उमाको यसअघि इजरायलमा छँदै ‘तप्किएर अन्जुलीमा’ गजल संग्रह सार्वजनिक भएको थियो

गीतकार उमा सुबेदीको गीतिसंग्रह तिर्सनाका छालहरू लोकार्पण

2012-03-22T19:32:00.000+02:00

चैत, ९काठमाडौँ,।

गीतकार उमा सुवेदी भण्डारीद्धारा लिखित ‘तिर्सनाका छालहरू’ नामक गीतिसङ्ग्रहको लोकार्पण प्रमुख अतिथि वरिष्ठ गजलकार प्रा डा कृष्णहरि बरालले प्रज्ञाभवनमा एक समारोहका बिच गर्नुभयो । साहित्य सञ्जाल नेपालले आयोजना गरेको उक्त समारोहमा वरिष्ठ गजलकार प्रा डा कृष्णहरि बरालले सो गीतिसङ्ग्रहको विमोचन गर्दै केही गीतमा व्यस्त जीवनको चित्र मायामा मिसाएर गीतको सिर्जना गरिएकाले राम्रो छ भन्नुभयो ।

गीत रचना गर्दा आफ्नो मौलिकतालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने र नयाँ बाटो पहिल्याएर नयाँ शैलि प्रस्तुत गर्नु नै गीतकारको सफलता हो भन्नु हुँदै बरालले उमाले यस कृतीमा सफलता पाएकोले उमालाइ बधाई समेत दिनुभयो । उमाका गीतहरु सरल भाषामा प्रस्तुत भएकाले लोकप्रियता हासिल गर्नेमा आफु बिश्वस्त रहेको विचार व्यक्त गर्नुभयो ।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयका उपप्राध्यापक नेत्र एटमले गीतमा प्रयोग गरिएका भाषा सरल हुनका साथै संरचना अत्यन्त कसिएका गीतहरु भएकाले लोकप्रिय हुने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो ।

साहित्यकार रमेश पौडेल र गीता त्रिपाठीले सङ्ग्रहमा समावेश गरिएका अधिकांश गीत प्रणय, समर्पण तथा विछोडका भावलाई अर्थपूर्ण तरिकाले अभिव्यक्त गरिएकाले नेपाली गीति सङ्ग्रहमा महत्व राख्ने बताउनुभयो ।

लेखिका सुवेदी धन्यवाद ज्ञापन गर्दै समयसँग घट्ने अनेकाँै घटनालाई नियाल्दा निस्किएका भावनाको सङ्गालोलाई नै सङ्ग्रहमा संलग्न गरी आफ्नो सिप र क्षमताले भ्याएसम्म परिस्कार गरेको उल्लेख गर्नुभयो ।

गीतकार करुण थापाको सभापतित्वमा सम्पन्न उक्त लोकार्पण समारोहमा विष्णु प्रभा सापकोटाले स्वागत मन्तव्य राख्नुभएको थियो ।

अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाजले प्रकाशन गरेको सो गीतिसङ्ग्रहमा ७४ वटा गीत रहेका छन् ।

कथा-- निला जीवित फर्की

2012-03-16T19:37:00.002+02:00

कथा-- निला जीवित फर्की
दीप्स शाह
deepssanu@gmail.com
इजरायलिहरु भेट्हुँदा, बिदा हुँदा अङालो मारेझैँ गरेर गाला जोर्दै चुप्पा गर्दारहेछन् एकअर्कासँग। उनिहरुको यस्तो संस्कारले छक्क मात्र परिन निला सुरुसुरुमा उकुसमुकुस समेत भई। घरको चौपट आर्थिक अवस्था र नबिन(उसको श्रीमान) को भाँचिएको गोडाले निम्त्याएको बेरोजगारीले गर्दा आहत भएर इजरायल उडेकी रहिछे निला सन् २००८ मा। मायालु लोग्ने र दुई लालाबाला छोडेर इजरायल उडेदेखी निलाको आँखा कैयौँ रात बन्द भएनन् त महिनौँ ओभाएनन् पनि। तर बानी शायद निरन्तरताको उपज होला। बिस्तारै अभ्यस्त हुँदै जान थालेकी निलालाई इजरायली हरुको यो अन्ङालो मार्दै गाला जोर्ने परम्पराको भूतले कस्तो घाँटी उँट्ठ्याए झैँ हुन्थ्यो। नेपालमा विवाहित महिलाले त्यस्प्रकारको स्पर्श भनेको लोग्ने बाटमात्रै अनुभब गर्नेहो। उमेर सङ्गै बाबा, दाजुभाइहरु पनि स्पर्शित अनुभब र सामिप्यबाट बिस्तारै अलग्गिँदै सूदूर लाग्ने संस्कार बाट आएको निलाले सुरुसुरुको त्यो अङ्गाले परम्पराबाट आजित भएर नबिनलाई पनि सुनाएकी थीई। निला भन्दा एक लेभल माथिको शिक्षा आर्जन गरेको नबिनले निर्धक्क भनेको थ्यो," ह्या! निला! तिमी कती ट्रडिस्नल थिन्किङ राख्छौ! त्यस्तो सामान्य कुरामा के नानाभाँती सोचेको त!" नबिनलाई नै पच्छ भने आ होस् न त! भनेर उसले आफुले स्याहार्ने इजरायली बुढीआमैका सन्तान कसैसँग पनि त्यो गाला जोर्ने र अन्ङालोमार्ने कुरामा आपत्ति जनाइन। अझै भनुँ बिस्तारै बानी पार्दै गई।
घर छोड्नुको पीडा कम गर्न कहिले ठुलो स्वरमा टिभी खोल्थी त कहिले इजरायली बुढीको नङ काट्दै , कपाल कोर्दै एक्लै मुस्कुराउन खोज्थी। एक एक दिन गन्दै क्यालेन्डर पल्टाउँथी। इजरायली तलबी सिस्टम अनुसार प्र्त्यक अङ्रेजी महिनाको १० तारिखमा तलब पाएको रात झनै सुत्त्दिनथी। हतार हतार बुढीआमैलाई खुवाइपियाइ गरी बिस्तारामा लडाईंदिएर आफ्नो बिस्तारामा थपक्क बस्थी र सय डलरको आठओटा नोट पल्टाइपल्टाइ हेर्थी र फेरी गन्थी अनी फेरी गन्थी। अनी सिरानीबाट नबिन र बच्चाहरुको फोटो निकालेर एक्लै वार्ता गर्न थालथी। "नबिन! आज तलब पाएँ नि। अब शनिबार तेलअभिब गएर ट्रान्स्फर गर्छु। हेर यही पैसाको लागि म यहाँ आएँ। हामी छुट्टीयौँ तर यही पैसा हात परेको दिन म कत्ती खुशी हुन सक्दिन। तिमीसङ्ग अलग्गिएर महिनाभरी यो बुढीको गु सोरेर कमाएको यो ८ पत्ता सयडलरको नोट ले तिम्रो सामिप्यता, तिमीप्रतिको प्यास बुझाउन नसक्दो रहेछ नबिन! म त यही ६ महिनामै कायल भैसकेँ ! आई मिसिङ्ग यु!" भन्दै हातको डलरको बिटो एकातिर पन्छाएर नबिनको फोटो भिजुन्जेल क्वाँ क्वाँ रुन्थी। खल्तिबाट मोबाइल निकालेर मिस कल दिन्थी। फोन पनि कती गर्नु एउटा कलिङ्ग कार्ड किन्यो ५० सेकेल जान्छ ,भनेको लग्भग नेपाली १००० रुपैयाँ । कार्ड किनेपछी सक्सक लागेर चुस्चुस कल गर्दागर्दै एकैदिनमा सकिन्छ। उफ्फ! एकहजार एकैदिनमा फोन गरेर सक्नु! त्यतिले त दुइटै बच्चाको एक महिनाको स्कुल फी तिर्न पुग्छ भन्दै कुँडिन्थी ।
बिस्तारै बानी पर्दै गयो । भनुँ पार्दै गई। भित्र भने हार्दिकताको ह पनि नहुने जस्ता लाग्ने यि इजरायलीहरु बाहिर भने कस्तो लोलोपोतो माया गर्छन्\। देखेर निला वाक्क हुन्थी। साँच्चै भनुँ भने घोर इर्श्या गर्थी। आफ्नोभने उता आफ्नै लोग्नेको हात समेत समातेर कहिल्यै बाटाघाटामा हिँद्न पाएको होइन। एसो कहिले कतै जान पर्यो भने घर बाट सङ्गै निस्केपनी दुइपाइला हिँडेपछी नबिन अगाडिअगाडी लम्किहाल्थ्यो र निला भने पछीपछी हराएको बाख्रो खोज्न निस्केको गोठाल्निजस्तो स्याँस्याँफ्याँफ्याँ गर्दै बुर्कुस्सिन पर्थ्यो । उसोत निलालाई हात समातेरै नभएपनी सङ्गैसङ्गै हिँड्न रहर कती हुन्थ्यो कती। तर समाज नै उस्तो होला र त खोइ लाज शरम केले के ले रोक्थ्यो त्यसो हुन र जहिल्यै सरदर ५ हातको दुरी नघटाइ बाटो नाप्थे। तर यहाँ लाज नभाका पात्तर हरु! चौबाटोमै उभिएर चुप्पाचुप्पी गर्छन्\ लौ! गालीगरे जस्तो गर्दै इर्श्याको आगो ओकल्थी र आफ्नो प्यारो, इमान्दार मायालु नबिनलाई सम्झिँदै आँखा भिजाउँथी। । अली अन्तरमुखी भएरै होला निलाका उस्तो धेरै साथीसङी पनि थिएनन्। उसकै घर पल्लोपट्टी दात्ती बाजे(कट्टर धार्मिक बाजे स्याहार्ने एउटी अधबैंसे रोमानियन आइमाइ सँग उसको मैत्री जम्न पुग्यो। तर निकै समय सम्म एकोहोरो। कस्तो कि रोमानियन आइमाइ 'सुलिना' भने हित्तचित्तको कुरो पनि गर्थिन् निलासँग तर निला भने उही सामान्य दैनिकी हलुका गन्थन गर्थी तर अन्तरंग कुरो खोल्दिनथी।
यस्तैमा आक्कलझुक्कल साथीहरुसँग कुराहुँदा कतिले यतै ब्वाइफ्रेण्ड गर्ल्फ्रेण्ड ब्यबस्था गरेका। कतिका इन्टर्नेट लभ पर्दैगरेको, कतिले आफ्ना लोग्ने श्वासनेलाई यतै झिकाउन लागेका कुरा सुन्दासुन्दा एकदिन बिचार गरी र नबिनलाई फोन लगाइ। अलिकती पैसो जम्मा गरेर अलिअली रिण अरु थपेर नबिनलाई पनि इजरायल झिकाउने, बच्चाहरुलाई मावलामा छोड्दिने, दुबै जोइपोइ मिलेर छिट्टो पैसो कमाउने र नेपाल फर्किएर हाइसोखको जीवन जिउने कल्पना, सपना र योजनाको बेलिबिस्तार निलाको मुखबाट सुनेपछी नबिनले लामो मौनता तोड्दै बिचार गरौँन त भनेको थियो। उसोत बाइक एक्सिडेण्ट मा भाँचिएको गोडा पनि अब त चल्ने भइसकेका थिए। समानता र स्व-हकका जती भाषाण सुने र छाँटेपनी यथार्थ जिन्दगीमा नबिन नेपाली समाजको लोग्ने मान्छे थियो। आफ्नो अशक्तता र श्वासनिको कमाइमा बाँच्नुपरेको पीडाले उसलाई भित्रभित्रै गलाइरहेको थियो। काम सुरु नै गरेपनी निलाको तुलनामा उसको कमाइ निकै कम्ती नै हुने पक्का थियो। मुखले केही ब्यक्त नगरेपनी उसलाई श्वासनी भन्दा आफु तल परेको हिनताबोधले खाइरहेको थियो। त्यसैले रातभरी दलिन गनेपछी भोलिपल्टै निलालाई फोन गरेर आफु तैयार रहेको जानकारी दिलायो। निला खुशी र बिस्मातको भुमरीमा एकैपटक उचालिएर पछारिन पुगेकी थिई नबिनको जवाफ सुनेर। जोइपोइ मिलेर छिट्टै पैसो कमाउन सकिने, इजरायली जोडीझैँ कुमा जोडेर भुमध्य सागरको पानी निल्याल्ने कल्पनागर्दा खुशीको सगरमाथा टेक्थी त बाबु आमाले दुबैले पैसाका लागि छोड्नुपरेको अभागी बच्चासम्झिँदा यसो नगरुँ भन्दै आँखाको कोश पुच्छ्थी। आखिर उसले यो सब छिट्टै नै यो बनबास टुङ्याउनको लागि गर्दै थिई। नबिनको हिनताग्रस्त मनोबिज्ञानसँग त ऊ पूर्णत: बेखबर थिई। आखिर खबर होस् पनि कसरी ! त्यही लोग्ने जो बि यड पास गरेको छ। त्यही लोग्ने हो क्याम्पसे राजनीतिमा नारिहकहितको आवाज गुन्जाउँदै हिँड्थ्यो र कहीँ न कहीं नबिनको त्यही उदारपन्थी सोच र फराकिलो बैचारिक दायरा देखेर नै उसले नबिनसङ्गको बैबाहिक यात्रालाई शहर्ष स्विकारेकी थिई। त्यही माथि अभाबको लडाईं सँग जुध्धै कत्रो विश्वाश गरेर आफुलाई बैदेशिक रोजगारमा जाने चाँजोपाँजो मिलाएको थियो नबिनले नै! यस्तो उदार, यती आधुनिक बिचार राख्ने समसोची लोग्नेले श्वासनिको कमाइ र लोग्नेको कमाइ भनेर साँध्सिमाना लगाउला भन्ने उसले सोचोस् पनि कसरी! नित्तान्त पैसाकै निम्ती दुई लालाबालालाई चटक्कै बाउआमाले नै छोड्न मनले नमानेपनी कुन्निकहाँनिर आभाबले ममतालाई ओभरटेक गरिसकेछ। सल्लाह अनुरुप नबिन निला गएकै म्यानपावरको दैलो चिहाउन पुग्यो । लाग्नेजती पैसा निला ले अनी इजरायलबाट साथीसङ्गीहरुसङ रिन सापट गरेर पठाउने भई। अब मन निचरेर निर्णय नै गरिसकेपछी ढुक्कले नबिनको भिसा लाग्ने दिन गन्न थाली। कम्सेकम लोग्नेको सामिप्यता त पाइनेभयो। एक्लै ४ बर्ष दु:ख गर्नुको साटो दुइजना मिलेर दुई बर्ष मै गर्यो अनी मजाले घर फर्क्यो। उसैपनी यि इजरायलीलाई मुखभरीको जवाफ दिनपनी उसको नबिन आइपुग्नुपर्ने थियो। शारिरिक् सामिप्यता बिना माया प्रेम नै नहोला जस्तो यि नकच्चरा नकच्चरिहरु सोध्छन् बेलाबेलामा,"आत लेबाद? एन्लाख खाबेर?(तिमी एक्लै? ब्वाइफ्रेण्ड छैन?" एख लिस्तदेर लेबाद? बाला बे नेपाल ,,आत लो रोच्च्सा पो एखात खाबेर? कसरी म्यानेज गर्नु? श्रीमान नेपालमा! तिमी यहीँ एउटा ब्वाइफ्रेण्ड चाहँदिनौ?"? )नाता र सम्बन्धमा शारिरिक सामिप्यता बिना इमान्दारिता नै हुँदैन क्यारे यि बिदेशीहरुको त उफ्फ्फ! निला गर्बिलो जवाफ दिन्थी रबाफको साथ," ओद कामा खोदेस बाली याबो पो! आनाख्नु लो ओसिम काखा । मेखाकिम ले बाल! के(ही महिनामै मेरो लोग्ने यहीँ आउंदैछ। हामी यस्तो गर्दैनौँ आफ्नो लोग्नेलाई पर्खिन्छौँ!" )पखेस्न ! नबिन आएपछी यि पातरपातर्नीलाई कसरी देखाउँछु आँखैअगाडी म्वाइ खाएर भन्दै मुर्मुरिन्थी।
दिन बित्न के बेर लाग्छ र! समयको कुदाइमा हामी जोडीनुपर्दैन। उसैले लतार्दै लगिहाल्दोरहेछ। अन्तत: नबिनले पनि पाइला टेक्यो बेनगुरियन बिमानस्थल इजरायलमा एक झल्मलाउंदो रातमा। निर्धारित भन्दा २ घण्टा पहिल्यै एअरपोर्ट पुगेको निला अधिर भई अराइभल गेटको बाहिर उंघिरहेकी थिई। जसै नबिन देखापर्यो। निला स्तम्भित भई। उसका गोडा एकाएक जमेर कक्रक्क परे। खुब इजरायलैलाई मनमनै इख्याउँथी नबिन आएपछी आँखैअगाडी म्वाइ खान्छु भन्दै तर आँखैसामु नबिन उभिएको त्यस स्वर्णिम पलमा उसका हातगोडा कक्रिए। वास्तबमै संस्कार भनेको दुइचार बर्षको बिदेशी हावापानीले कहाँ पखालिनेरहेछ र! हर्षले मोतीका दाना गालाहुँदै छाती भिजाउन पुगे तर उसले सोचेजस्तो झम्टेर म्वाइ खान उसको त्यो गढेको संस्कारले ,सिकाइले,भोगाइले खोइ के ले दिएन। बरु नबिन नै नजिक आयो र बिस्तारै काँधमा हात राख्दै भनेको थियो," निली! मोटाइछौ राम्ररी!" आँखा पुछ्दै निहुरेर पोइका गोडा छोइ। त्यती परिमार्जन भएछ उसको संस्कारमा नत्र त झपक्क निधारले पोइका गोडा छुने गर्थी नेपालमा। त्यसरात जोइपोइ रोएरै रात काटे। भेटेको खुशीमा। त्यसबखत सम्म गुमाएको त्यो सामिप्यताको यादमा, छोडेर आएका साना नानीहरुको सम्झनामा र बाँकी सम्भाबित उज्यालो भबिस्यको कल्पनामा जोइपोइका चार आँखा गोल्भेँडा बनेका थिए बिहान सम्ममा। निलाकी इजरायलको कोही नजिकको साथी भनेकै सुलिना थिई। उसैलाई भेटाइ भोलिपल्टै नबिनलाई लगेर। निलाले स्याहर्ने बुढीआमैका सन्तानले नबिन आएको खुशीमा एक सांझ घरमै बार्बेक्यु पार्टी समेत आयोजना गरे। सबै खुशी थिए। निला खुशीले उछालिएकी थिई।
नबिनको इजरायल आगमनसङ्गै निलाको अनुहारमा गुलाफ फक्रिएको थियो भने ओठमा लालुपाते। निलाको काम देखी करिब दुइघन्टा दुरिमा नबिनले पनि एक अशक्त् इजरायली बाजे स्याहार्ने काम सुरुगर्यो। निलाको कल्पना जस्तै जोइपोइका कमाइ र सामिप्यताले दिन बित्तै गए। कसोकसो छोराछोरीका याद पनि नबिनकै अनुहार नियाल्दै मन बुझाउँथी । सुरुका केही महिना नबिन हरेक हप्ता निलाकोमा आउने गर्थ्यो। रातभरी रोएर हाँसेर बच्चाहरुका सम्झना गरेर खुशी हुन्थे दुइजना। नबिन असल थियो। इमान्दार लाग्थ्यो। हरेक महिनाको तलब निलाकै हातमा गनिदिन्थ्यो। एक्दिन नबिनले अबदेखी हरेक हप्ता नभेटिने कुरा गर्यो। उसका अनुसार कामको केही दुरीमा नबिनले ओभर्टाइम पाएको रहेछ अर्को एक जना बाजे कुर्नुपर्ने रे ,त्यस्बापत ५०$ दिनेरे। निलाले आनाकानी गर्दै थिई। नबिनले सम्झायो। "हेर त्यतिका समय हामी एक्लाएक्लाई थियौँ र त भएकै थियो भने अहिले हामी कम्सेकम महिनामा त भेटिन्छौँ नि! हातमा आउनलगेको लक्ष्मी किन लत्याउनु!" लोग्नेको कुरो मनासिब् लाग्यो निलालाई। त्यसबेला देखी नबिन महिनामा एक्पटक तलब र ३ हप्ताको ओभरटाइमको पैसा समेत सबै एक एक हिसाब गरेर निलाको हातमा राख्न आइपुग्थ्यो। त्यही एकरातको माधुर्यताले महिना गन्दै बस्नथाली निला। निला सोच्थी अब केही बर्ष हो यो कहर जिन्दगी अनी त दु:खका दिन सकिने भए!+++++++
नबिन आएदेखी निला र सुलिनाको भेट्घाट पनि पातलिएको थियो .एक झिस्मिसे बिहान घरपछाडीको माख्सान(स्टोर रुम) मा बाजेको खितुल (डाइपर) को प्याकेट झिक्न जाँदा पर झाङ्गनिरको जैतुनको रुखमा छायाजस्तो झल्यकझुलुक गरेको देखी सुलिनाले। के रहेछ भनी अलिक नजिक जाँदा त्यहा निला थिई। जैतुनको हाँगामा डोरी बाँधेर आफ्नो घाँटि कस्न ठीक परेकी निलालाई देख्नासाथ सुलिना झम्टेर पुगी र निलालाई रोकी। उमेरमा आमाछोरी जस्ता लाग्ने सुलिना र निलाको आँखा जुध्यो। निलाको आँखा चम्किला नभएर राता राता थियो। नाक पनि आँखैजस्ता थिए रातै। 'लेट मि डाइ सुलिना! माइ लाइफ इज ओभर! आइ कान्ट लिभ विद आउट नबिन! हि लेफ्ट मि एन्ड माइ किड्स! हि डिसिभ मि!" निला चिच्याउन थाली। सुलिना हक्कबक्क परी। एक थप्पड गालामा बजाएर अनेक पटक नबिनको बारेमा सोधेपछी बल्ल निलाले बताई। सुरुमा निलाका कुरा सुलिनाले एकरत्ती पत्त्याइन। पत्याओस पनि कसरी! सकेसम्म आन्तरिक कुरा धेर नखोल्ने निलाले जतिपनी कुरागर्थी नबिनको तारिफ मात्रै गर्थी। जब नबिन इजरायल आयो तब सुलिनाले यकिन गरी कि नबिन निलाको तारिफ भन्दा अझै माथिको रहेछ। बरु टोलाएर घण्टौँ आकाश नियाल्ने तर मनको बह हत्तपत्त नपोख्ने निला आज यसरी एकाएक चुपचाप यो परदेशमा जीवन टुङ्ग्याउन लागेको देख्दा सुलिना स्वयँ थामिन नसकेर घुँक्क घुँक्क गर्न थालि। निलालाई कुनै जोर्जुलुम गरिन बस् रुन दिई। भारी मनको आधा भार आँशुमा बगाएपछी बल्ल निलाको मुखबाट शब्द निस्किन थालयो। सुन्दा कुनै चलचित्रको काहानी जस्तो लाग्ने यथार्थ निलाको मुखबाट सुन्दा सुलिनाका मुख ह्वाङ्गै रहे निकैबेर सम्म अचम्म अचम्मले। त्यतिमाथी निलाले भगवान मान्ने नबिन आफु इजरायल आएको केही महिनामै ओभरटाइम पाएको बहानामा निलासङ्ग्ग टाढिएको त खास कारण एकदमै घ्रिणित रहेछ निलाको अनुसार। नबिनको ओभरटाइम कुनै अशक्त बाजे हेर्नु नभएर एउटी इण्डियन केटी रहिछे जो एक अन्धी बहिरी इजरायली बुढी स्याहार्दीरहिछे। निकै धनी बुढी स्याहार्ने इण्डियन केटी हेर्नमा पनि अत्यन्तै राम्री रहिछे बिबाहित भएर पनि निला भन्दा जवान पनि रहिछे। भगवान जानोस् नबिनले उसलाई फसायो या त्यो मेघना नाम गरेकी इण्डियनले नबिनलाई फसाइ तर दुबइ एकअर्कामा फसिसकेका रहेछन्। निलाको विश्वाश कायम राख्न र मेघनाको बैंशालु भोक टार्न नबिन र मेघना दुबै मिलेर नबिनले बिताएको हप्तान्तमा ओभरटाइम मुताबिक को ५०$ मेघनाले दिने र त्यही पैसा नबिनले निलाको हातमा राखिदिने गर्दारहेछन जुन घ्रिणित सत्यसँग निला महिनौँ बेखबर थिई। हिसाब कत्ती तलमाथी नगरि ओभरटाइम समेतको पैसा एक एक हातमा राखिदिने नबिन सुरुसुरुमा त महिनाको एकपटक आउँदा निकै थाकेको हुन्थ्यो। बिचरा कामले गलेको होला भन्दै निला राती अबेर सम्म जैतुनको तेलले नबिनको गोडा मालिस गर्थी तर हरेकपटक जसो महिनान्तमा आउँदा पछीपछी निलाले केही फरक पन आउंदै थिई। बिशेष गरी शारिरिक सम्बन्धमा नबिनको रुची ठ्याम्मै हराएको थियो। कहिलेकाहीँ संका आएपनी बिचरा कामले भुतुक्क थाकेको छ। यस्तो सोच्दापनी मलाई पाप लाग्छ भन्दै बस्थी तर लोग्ने मान्छे न हो। बैदेशिक रोजगारमा भासिएपछी कसैका लोग्नेले ढोका दिएको त कसैका श्वासनीले जहाज डुबाएको। लोग्ने बिदेशमा श्वासनी नेपालमा मस्तिमा धुत।श्वासनी बिदेशमा त लोग्ने अर्कैसँग मस्त हुनेगरेका घटना त प्रसस्तै सुनिन्थ्यो तर लोग्नेश्वासनी दुइटै सँगैहुने अवशर पाएका, चित्त बुझ्दो कमाइ गरिरहेका र कुनै धोखाधडी व्यबहार नदेखिएको यस्तो अवस्थामा आफ्नै लोग्ने त्यसरी गिर्ला या कुनै केटी मान्छे शारिरिक भोक मेटाउनकै लागि कोही विवाहित लोग्नेमान्छेलाई ज्याला तिरेर अपनाउली भन्ने कुरा त निलाले सपनामा समेत सोचेकी थिइन। पहिले पहिले श्रीमान बिदेसिन्थे धेर र लोग्नेको पसिना घरमा बसिबसि परपुरुषमाथी उडाउने स्वास्नीहरुको बयान समाजका सबै भलाद्मीको मुखको मन्त्र थियो। अहिले श्रीमतीहरु पनि कमाउन निस्किन्छन र घरको लोग्नेलाई थाङ्नामा सुताएर ब्वाइफ्रेण्डसङ्ग झुत्तीने श्वासनीहरुको समाचार(चाहे त्यो कुन हद सम्म बधाईँचढाइ गरिएकै किन नओस्) प्रचार गरेर स्वाद लिनेको कमी छैन चाहे ति अनपढ गंवार जमात हुन् या बौद्दिक वर्ग! तर श्रीमतिकै नाकमुनी कसैसँग ज्यालामा सुतेर परिवार तथा समाजकै आँखामा छारोहल्ने नबिनहरुको खबर कस्ले राख्नु! चर्चा कस्ले गर्नु र किन गर्नु?? आखिर नबिन नबिन हो र यो समाजको लोग्ने मान्छे हो । त्यै काम निलाबाट हुँदो हो त यो समाज जिब्रो फड्कारी फड्कारी बडो स्वादले उक्त खबर डकार्थ्यो । +++++++++++
आखिर जिन्दगी न हो कुन मोडमा कस्तो तमासा देख्नु र भोग्नुपर्ने हो भन्ने कस्लाई थाहा! मान्छेको इमान्दारिता न त निधारमा खोपिएको हुन्छ न त व्यबहारमै झल्किनेरहेछ। आखिर बिपत्ती ढोल नबजाइ नै आउँदोरहेछ हठात् हठात्! जतिनै थाकेपनी महिनामा एकरात श्रीमती भेट्दा किन यस्तो उपेक्षा!! केही त पक्कै छ भनेर जासुसी गर्दा निलाले नबिनको त्यो पर्दाभित्रको ओभरटाइम उदाङ्गो पारीछे। पहिले त नबिन र मेघनाले आनकानी गरेछन् तर नखुस्किनु धोती खुस्किसकेपछी अन्तमा नबिन र मेघनाले एकसाथ घोषणा गरेछन् अब उप्रान्त उसले नबिन पाउँदिन। उसको लोग्ने पाउंदिन र पाउँदिन उसका लालाबालाको पिता!! त्यसबिहान निला यती रोइकी सुलिनाले उसका आँशु टिपेर राखेकी भए त्यसका सामु लालसागर सानो हुँदोहो। आफ्नी छोरी समानकी एउटी सफा मनकी केटी त्यसरी निरिह बनेर आफ्नै छातीमा टाउको जोतेर रोइरहंदा रोमानियामा जन्मेकी सुलिनाको मन कसैगरी थामिएन। दुबै अङ्गालो मारेर निकैबेर रोइरहे। लामो सुंकसुंक पछी निलाले आफुलाई केही हलुको पाइ। सँगइ मर्ने जिउने कसम खाएर जिन्दगी अगाडि बढाएको लोग्ने जसलाई ऊ भगवान मान्थी।जसले उसका गर्भमा बिज रोपेर दुई सन्तान जन्माउने सौभाग्य दिएको थियो त्यस्तो मान्छेको धोकामा आज कोही नित्तान्त पराइ कहाँकहाँ एउटी परदेशी जो सँग हिजो भेट भएको हो र शायद फेरी कहिल्यै नहोलापनी। उसैका छातीमा आडलगेर त्यसरी रुंदा आफुलाई निकै बिचरी निकै एक्ली पाइ।
टाउको उठाएर भनी," सुलिना! म अब बाँच्न सक्दिन! नबिन बिनाको जीवन म कुनै धनसम्पतीमा जोख्न सक्दिन। बाबुबाट त्यागिएका बच्चाहरुको उदास अनुहार म कसैगरी नियाल्न सक्दिन। म बाट ठुलो भूल भयो कि मैले नबिनलाई इजरायल ल्याएँ। म अब बाँच्दिन। मैले बच्चाहरुबाट उनका बाबु छिनेँ।," सुलिनाले मायाले मुसार्नुको साटो यसपाली एक गतिलो थप्पड निलाको गालामा बजाइ। निला उसैपनी केही सोच्न नसक्ने अवस्थामा थिई। यसबखत ति रोमानियन महिला एक भगवान बराबर भएर उभीईन निलाको अगाडि। सुलिनाले निकैबेर सम्झाइन् अझै भनुँ निलाका आँखा खोलिदीईन्। जिन्दगीको सत्य उद्घाटन गरिदीईन्। सही मानेमा बाँच्न सिकाइन्। जुन सत्य आज सम्म निलाले महसुस समेत गरेकी थिईन त्यो सत्य आज ति रोमानियनले आँखा अगाडि राखीदीईन्। निकै लामो सम्भाषपछी अन्तमा सुलिनाले भनिन्," हेर निला! जिन्दगीको अर्थ मर्नु होइन। मर्नु त सिद्दिनु हो, समाप्त हुनु हो। तिमी आज जीवनमा छौ। जो तिम्रा इच्छा र हातले चलाऊने र पाउने कुरो होइन। त्यसलाई भगवानको कृपा मानेर सदुपयोग गर। कोही आफ्नो जिम्मेवारी बाट भाग्यो भनेर तिमी पनि भाग्ने? कोही स्वार्थी भयो भनेर तिमी पनि हुने? कम्सेकम ति साना नानीहरुलाई सम्झ। यती राम्रो घरबार, परिवार छोडेर त्यस्तो स्वार्थी हुन सक्ने नबिनले तिम्रो समाप्तिपछी ति बच्चालाई हेर्छ? नहेरेको अवस्थामा तिनका हालत के होला, तिमी अनुमान गर्न सक्छौ? सन्तानको सवालमा सारा दुनियाँले आमालाई महान मानेको छ निला! त्यो महान शब्दको कदर गर र त्यो जिम्मेवारी निभाउ! नबिन गयो तिम्रो जिन्दगीबाट तर अरु सबै बाँकी छ। तिमी बाँकिछौ।" --------अरु के के भन्दै थिई सुलिना तर निलाको कानमा "...सन्तानको सवालमा सारा दुनियाँले आमालाई महान मानेको छ निला! त्यो महानशब्दको कदर गर र त्यो जिम्मेवारी निभाउ!" मात्रै गुन्जिरह्यो। झम्टेर सुलिनालाई अङालो मारी र निकै बेर गाला जोरेर अडिएपछी भनी," सुलिना! आज म प्रण गर्छु कि म अब गलत गर्नेछैन। म आफुमाथिको सबै जिम्मेवारी निभाउने प्रयास गरिरहनेछु। र सत्य सत्य! नबिनलाई बिर्सिनेछैन। म उसको प्रेम हुन सकिन । ऊ मेरो जिन्दगी हुनसकेन तर सत्य यही हो कि मेरा बच्चाको बाबु उही हो। मैले माया गरेको मान्छे उही हो। म भन्न सक्दिन कि जीवनको कुनै मोडमा नबिन फर्केर म कहाँ आउला । हो म अत्यन्तै क्रुद्द छु नबिनको यो निर्णयप्रती तर उसलाई घ्रिणा गर्न सक्दिन सुलिना! गाह्रोगारो छ म मेरो नबिनलाई म कोहिअरुसँग रमाएको हेरुँ तर कम्सेकम नबिन खुशी छ कतै। तिमी सही छौ! जिन्दगी यतिमै सकिएको छैन न त मेरो जिम्मेवारी टुङ्गिएको छ। तिम्रो यो गुण म् कहिल्यै भुल्नेछैन सुलिना! तिमी मेरी आमा हौ आमा! जसले जीवन दिन्छ । तिमीले आज मलाई मात्र बचाएकी छैनौ कि मेरा दुई साना नानीहरुलाई आमा दिएकी छौ। उनिहरुलाई भबिस्य दिएकी छौ र सहारा दिएकी छौ। धन्यवाद सुनिला! यतिबेला म सँग धेरथोर पैसा छ। गतिलो काम छ र शायद असरल्ल जिन्दगी छ तर मेरा बच्चा छैनन् साथमा। नबिन हुँदा सम्म म एक्लै छु भन्ने आभास थिएन शायद त्यही स्वार्थमा मैले बच्चाहरुलाई भुलेछु। या त कम्ती याद गरेछु। अब एक्लै भएं तिनका याद बेस्सरी आयो। म अर्को हप्ता नै नेपाल फर्किन्छु । तिम्रो यो गुन म तिमीलाई सँधै याद गरेर तिर्नेछु सुनिला!" यती भनेर निला साहसी अनुहार लिएर फर्की । सुलिना निला गएको हेरिरही।+++++++++++++++++
अगी निलाले बांधेको र झण्डैझण्डै निलाको जीवन समाप्त गर्न तम्सेको डोरी जैतुनको हाँगामा हल्लिरहेको थियो चिसो बतासको झोँकासङ्गै। सुलिना मुस्कुराइ; अन्तत: निला जिउँदै फर्की-……निला बाकसमा होइन जिउँदो सरिरमा नेपाल जाँदैछे। सुलिनाले डोरी एक झट्कामा तानी र पर हुत्त्याइदीई। पूर्व क्षितिजमा सुनौलो घाम मुस्कुराउने तर्खरमा थियो जसले निस्पट्ट अंधेरो रात छिचोलेरैपनी उज्यालोको अर्को अध्याय सुरुवात गरिसकेको थियो।

साहित्य समाजको साहित्यिक यात्रा भब्यतापूर्वक सम्पन्न I

2012-03-14T00:16:00.004+02:00

ब्रुनाई, १२ मार्च १२, प्रवासी नेपाली साहित्य समाज, ब्रुनाई/बेलायतले समुन्द्र माथि सिर्जना बाचन तथा साहित्यिक यात्रा सम्पन्न गरयो ।

विहानको ६ बजे सेरियाबाट शुरु भएको साहित्यिक यात्रा राजधानी बन्दरसेरी बेगवानबाट चाहि समुन्द्र माथि साहित्यिक जलयात्रा शुरु भएको थियो । साहित्यिक कार्यक्रमको लागि स्रष्टाहरु मात्र रहनेगरि छुट्टै सानो जहाजको ब्यवस्था गरिएको थियो । विभिन्न स्रष्टाहरुले कविता, गीत, गजल, मुक्तकहरु बाचन गरेका थिए भने स्रष्टा महेश वनेमले लोकप्रिय चुटकिलाहरु भन्नुले साहित्यिक माहोल अत्यन्तै रमाइलो बनेको थियो । सुरेन्द्र इङनाम, प्रकास राईले मिठो बाँसुरीको धुन सुनाएर सबैलाई मन्त्रमुग्ध बनाएका थिए, त्यस्तैगरि किसन राईले मादललाई मिठो भाकामा बजाएका थिए । महासचिव आनन्द रानोहोछाद्धारा संचालित कार्यक्रममा सन्जीब राई, सन्देश नेम्बाङ, मिलन लामा, लिम्बु नयन लगायत यात्रामा सहभागि सबैले आआफ्नो सिर्जना बाचन गरेर सिध्याए लगतै जहाज ब्रुनाईको मुख्य पर्यटकीय क्षेत्र बाङगर, तेम्ब्रुङमा उत्रिएको थियो ।

फ्रेमी ट्राभल्स एन्ड टुरको ब्यवस्थापन अनुसार तेम्ब्रुङ नदीको बाटो हुदै सदाबहार घना जंगलको बीचमा निर्माण गरिएको ६० मिटर अग्लो क्यानपी वक सबै स्रष्टाहरुले आरोहण सम्पन्न गरेका थिए । त्यसपछि सुगाइ तेम्ब्रुङ नदिकै नजिक रहेको सुन्दर छहराको दृष्यावलोकन पश्चात नदिमा राफ्टिङ र स्वमिङ गरिएको थियो । दिउसोको खाना लगतै आदीवासी जाति इभानहरु बस्ने लङहाउस जहा एकैघरमा ७० परिवार बसोवास गर्दछन उक्त ठाँउको पनि यात्रा गरिएको थियो ।

गाइड स्यारोनले महत्वपूर्ण ठाँउहरुको बारेमा जानकारी दिदै हाम्रो यात्रालाई सहयोग गरि रहेको थियो भने सहभागि एक दर्जन स्रष्टाहरु नौलो कार्यक्रमबाट दङ्ग भएका थिए । बेलुकी ५ बजे राजधानी वेगवान फर्किएर सम्पन्न भएको साहित्यिक यात्राको संयोजक तथा उपाध्यक्ष जितेन्द्र चेम्जोङलाई बिशेष धन्यवाद तथा सहभागि सबैलाई र ब्यवस्थापकीय सहयोग गर्नुहुने सबैलाई साहित्य समाजको तर्फबाट अध्यक्ष विश्वासदीप तिगेलाले धन्यवाद ज्ञापन गरेका थिए ।

शङ्कर लामिछाने पुरस्कार शर्मालाई I

2012-03-14T00:16:00.001+02:00

यस वर्षको शङ्कर लामिछाने निबन्ध पुरस्कार श्यामप्रसाद शर्मालाई प्रदान गरिने भएको छ । नेपाली निबन्ध साहित्य विधामा उल्लेख्य र महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएबापत शर्मालाई पुरस्कार प्रदान गर्न लागिएको हो ।

शङ्कर लामिछाने निबन्ध समाजद्वारा प्रत्येक दुई वर्षमा प्रदान गरिने पुरस्कारको राशि ५० हजार रहेको छ । रस्कार स्व लामिछानेको जन्मजयन्तीका अवसरमा आगामी चैत महिनामा यहाँ आयोजना गरिने विशेष समारोहमा प्रदान गरिनेछ

'यात्रास्पर्श' पाठकीय अनुभूती

2012-03-12T12:20:00.002+02:00

'यात्रास्पर्श' पाठकीय अनुभूती ।
दीप्स शाह,इजरायल
deepssanu@gmail.com
परदेशमा पसिना पोख्दै बन्दुकको शिरानीमा निदाउने केदार सङ्केत हरदम कलमलाई चुम्बन गर्छन् र उद्देलित मनका सुस्केरा-सुसेली कागजको पानामा उतार्छन् साहित्यको सुवासिलो सिर्जना बनाएर। उनको यही हुटहुटीको एकदमै ज्वलन्त उदाहरण हो साहित्यफाँटमा शितल र सौम्य नाम सहित बजारमा आएको यात्रास्पर्शित मनहरुका भोगाइ अनी पाइलाहरुका डोब,"यात्रास्पर्श" नियात्रा सँगालो उनै द्वारा सम्पादित। उसो त सिरानीमा बन्दुक घुसारेरै, काँधमा राइफल भिरेरै पनि शाब्दिक बम्बारी गर्ने यि साधकका अन्य कृतिहरु बजारमा छाइसकेको छ। तर पछील्लो समयमा उनको अथक् प्रयासबाट बाहिर आएको यात्रास्पर्शले केदार सङ्केतको साहित्यिक उचाइ ह्वात्तै माथि पुर्याएकोछ जहाँ घरदेश र परदेशका अनेक सर्जकलाई एउटै पुस्तकमा उभ्याएर साहित्योत्थानमा एक अहम काम उनिबाट सम्पन्न भएकोछ।
नेपाली निबन्धफाँटमा एक अलग र उच्चस्थान ओगटिसक्नुभएका बरिष्ठ साहित्यकार युवराज नयाँघरे ज्युले भूमिका लेख्नुभएको यस् कृतिमा केदार सङकेतले अनेक मेहनत र खोज गरेकाछन् । नेपाली साहित्यलाई असल मानेमा माया गर्ने मनहरुको लहरमा अनेक केदारहरु जन्मिनुपर्छ ,यो पुस्तक पढिरहँदा यसै भनेर उदघोष गर्न मन्लाग्छ। जो साहित्यको उत्थानमा कोसेढुंगा बन्ने जमर्को गरेकाछन् र एक जिउँदोजाग्दो उदाहरण बनेका छन्। जसको हृदय काबुलको बालुवामा पनि नेपालको माटो खोजिरहन्छ। बेलायतको चिल्लो सडकमापनी आफ्नै गाउँको भिरखोरिया सम्झिरहन्छ। केदार सङ्केत यस् पुस्तकका आडमा यती स्तूत्य बनेका छन् कि पाठकले जोसिलो उदघोष गर्छ कि म पनि यस्तै केही गरुँ। युवराज नयाघरे ज्युको नियात्रे आँखाले मिहिन शल्यकृया गरिएको यस् संग्रहलाई साहित्य संगालो डट कम-बेलायतले प्रकाशन गरेको हो भने आवरण र आक्रिती विन्यासमा क्रमश:रमेश पौडेल र रमेश दाहाल रहेकाछन्।सत्र वटा पठनिय नियात्रा समेटिएको यो पुस्तक लुष प्रेसमा मुद्रण गरिएको हो भने यसको मुल्य नेपाल लगायत दक्षिण एसियामा रु १५० तथा अन्यतिर अमेरिकि डलर $५ रहेकोछ।
मुलत: यात्रास्पर्श नियात्रासँगालो नै हो। नेपाली साहित्यमा यात्रावर्णनलाई निकै पछी आएर मात्र महत्व दिनथालेको जस्तो देखिन्छ। उतिबेला घुम्नेले लेखेनन्। नघुम्नेले देखेनन्। थोरैले लेखे र कम्सेकम सुरुवात भने भएको थियो। तर आज समय त्यस्तो रहेन। प्रबिधी, यातायातको सुगमता, मान्छेजगतमा आकाशिँदो आकांक्षा र जिज्ञासा, अभाब र बाध्यता जस्ता अनेक अवस्थाको उपज मान्छे घुम्न डुल्न र अनेक तिर छरिन पुग्छन्। यसरी बिबिध कारणले छरिनेहरुको अनुभुतीको तिब्रता र अनुष्मरणका तरेलीहरु, भोगाइका फेहरिस्त र हृदयमा खोपिनपुगेका अनेक बिम्बहरुले आज धमाधम यात्रावर्णनको रुप धारण गरिरहेकोछ। यस्तो लाग्छ अबको केही समय नेपाली साहित्यमा यात्रास्पर्शमय हुनेछ। र निक्कै उर्बर साबित हुनेछ।
यात्रास्पर्श यस्तै एक महत्वपूर्ण कृति हो। घरदेश र परदेशका गरी १७ नियात्राकार हरुलाई समेट्दा यात्रास्पर्शले १८६ पेजमा आफुलाई फैलाएकोछ।नियात्राकार जगत नबोदित, शर्मिला खड्का दाहाल र ज्ञानेन्द्र बिवश ज्युले नेपालको सेरोफेरोमा पाठकलाई अनेक अनुभुतीका घुम्तीमा डोर्याउनुहुन्छ भने हेमन्त परदेशी जी आफ्ना बिगत केलाउँदै अनुभुतीक डोब सुम्सुम्याउनुहुन्छ। नियात्रा लेखनमा भर्खर होमिएका सर्जकहरु हरी मानन्धर, दीप्स शाह र उमा सुबेदीले मध्यपूर्बी सुन्दर मुलुक इजरायलको अदभुत ओडारमा पसाउँदै कलात्मक बगैँचा डुलाएर भूमध्यसागरको छालमा उचाल्दै पछार्दै गर्नुहुन्छ। जया राइ जी जहाजे यात्राका अनेक तरेलीमा सबैलाई लट्ठ्याउनुहुन्छ भने इल्या भट्टराई जी ग्रिनविचको शुन्य समयसँग साक्षात्कार गराउनुहुन्छ। त्यसैगरि कृष्ण बजगाइँ जी ले चिनिया कबिका घरमा माछा मारेर सबैलाई मनोरञ्जन मात्र दिनुहुन्न कबी लेखक राष्ट्रका गहना हुन् भने तिनलाई दिने सम्मान कस्तो हुनुपर्छ भनेर घतिलो उदाहरण दिनुहुन्छ। भिष्म उप्रेती ज्यु बुर्का भित्रका अनुहार र तिनका हृदयमा अंकुरित अनन्त भाब, स्वपहिचानप्रतिको सजगता आदिआदी सहित भिन्न भुगोल र रस्तिबस्तीमा पाठकलाई डुलाउनुहुन्छ। यसैगरी सानु शर्मा, श्रीओम रोदन, युवराज नयाघरे, विश्वाशदिप तिगेला ज्युले पनि बेलायत, सिड्नी, अमेरिकाका अलगलग जीवनपद्दती, रहन सहन सङ्गै डुलाइका अनेक मनमोहक अनुभुतीहरु नियात्राको रुपमा पेश गर्नुहुन्छ र ति सप्पैको एक सोलोडोलो सँगालो हो यात्रास्पर्श।
यात्रास्पर्श अनेक हिसाबले अलग छ र बिशेष छ। भिन्न भुगोलका अनेक पक्ष एकै पुस्तकमा अलंक्रित हुनुले यसको गरिमा बढाएको छ भन्न सकिन्छ। घुम्नेको सादा अनुभुती एकोहोरो मनोलाप हुनसक्ला तर यात्रास्पर्श हुन सक्दैन। अनुभुतीका अनेक दृष्य र बिम्ब, भोगाइका अनन्त फेहरिस्तलाई सरल तरल र कलात्मक व्याख्या गरिनुपर्छ र त्यही सर्त यसमा अंकित सबै नियात्राले आफुमा लागुगरेको छ। घुम्दैगर्दा, कामको शिल्शिलामा कतै बत्तिंदैगर्दा, बिरक्ती पल काट्न कतै सुस्ताउँदै गर्दा परदेश भासिएकाले नेपाल सम्झन्छन्। तुलना गर्छन् र दुख्छन् भक्कानिन्छन् तिनै अनुभुतिका तिब्रता यात्रास्पर्शले पर्गेलेको छ। आफ्नो माटोमा निर्धक्क पाइला डोर्याउँदा, जीवनबंचाइका क्रममा समय संगै उम्किएर एक मिठो स्मृति बनेर रहेका घुमाइसङका घटनाहरु केलाएर सर्लक्क ति अनुभब अनुभुतीको बिस्कुन लगाइएकोछ यही एउटा पुस्तकमा। उसोर यात्रासाहित्यमा उम्दा सिर्जना दिइसक्नुभएका देखी शिशु सर्जकहरुको एकैथलोमा अदभूत जमघट पनि गराएकोछ यात्रास्पर्शले। यस हिसाबले पनि यात्रासाहित्यमा रुची र चिन्ता गर्नुहुने सबै अग्रज,सर्जक तथा पाठकहरुले एकपटक 'यात्रास्पर्श' छिचोल्नैपर्छ जहाँ नेपाली डाडाकाँडाको तरेली छ। इजरायलको अनेक दृष्यवर्णन र रस्तिबस्तिको जानकारीछ। अस्ट्रेलियाको बिकशित् सभ्यता छ। बेलायतको सम्पन्नता छ र अमेरिकाको भब्यता छ। अनी छ इटलिको पेरोनी दुबइको लर्बर पनि!
यात्रा साहित्यलाई मायागर्ने र माथि उठाउन चाहनुहुने सबै पाठकले यो पुस्तक एकपटक पढेर यसमा रहेबसेका त्रुटी र कमजोरी पहिल्याइ हौसला सुझाब र शुभकामना दिएर नियात्रालेख्ने हरुलाई र नियात्रामा आफुलाई हरदम समाहित गर्न रुचाउने साधक केदार सङ्केत जी लाई बधाई तथा शुभकामना दिन पनि सम्पूर्ण पाठकहरु समक्ष मेरो हार्दिक निबेदन रह्यो।
जीवन यात्रा हो अनी यात्रा जीवन। यि दुइबिचका बुझाई र अभिब्यक्तीले पाउने मानक स्थान र आँकडाका रुचिपूर्ण नालिबेलीमा आफुलाई सामेल गराउन हरएक पाठकले एकपटक "यात्रास्पर्श" पढ्नै पर्ने मेरो जिकिर र ठहर छ। ।

म त ठूलो मान्छे हजुर!

2012-03-08T16:06:00.003+02:00

by uma subedi-

म त ठूलो मान्छे हजुर! दुनियाँको नजरमा

एउटै मन बिसाउने छैन कोही हजारमा

ढुङ्गा भन्दा गह्रौँ भयो गुम्सिएको मन बोक्न
यति साना आँखा भित्र गाह्रो भयो भेल रोक्न
थुनी दिने कोही छैन यति ठूलो सहरमा
म त ठूलो मान्छे हजुर! दुनियाँको नजरमा

कति पीडा छट्पटिँदै भित्र भित्रै चिच्याउँछन्
आफ्नो सम्झी पोख्न खोज्यो पराइ सम्झी खिज्याउँछन्
एक्लो भएँ फगत एक्लो यति ठूलो संसारमा
म त ठूलो मान्छे हजुर !दुनियाँको नजरमा

युकेमा भीमनिधि तिवारी सतबार्षिकी जन्मजयन्ती सम्पन्न I

2012-02-27T00:06:00.002+02:00

लण्डन - बेलायत स्थित जेठो साहित्यिक संस्था नेपाली साहित्य विकास परिषद युके र बिश्व नेपाली साहित्य महासंघ बेलायत शाखाको संयुक्त आयोजनामा साहित्यकार भीमनिधि तिवारी सतबार्षिकी जन्मजयन्ती कबि गोष्ठी र प्रवचनको आयोजना गरी भब्य रुपमा मनाइएको छ ।

पिटरबोरो स्थित स्टार्टफोर्ड सभा गृहमा आयोजना गरिएको उक्त समारोहलाई प्रमुख अतिथिको आसनबाट सम्बोधन गर्नु हुँदै महामहिम राजदुत डा. सुरेसचन्द्र चालिसेले साहित्यका निधि भीमनिधि तिवारी सतबार्षिकी जन्मजयन्तीका अबसरमा यसरी कबिता र कलाको संयोजन गरेर बिदेशी भूमिमा मनाउनु भनेको नेपाल र नेपाली भाषाको पहिचान बढाउनु र गर्विलो बनाउनु हो भन्नु भयो । यस्ता कार्यले अन्तत्वगत्वा देशलाई नै फाईदा पुर्‍याउँछ भन्नु हुँदै महामहिम राजदुत डा. चालिसेले साहित्यकार भीमनिधि तिवारीको योगदानको बारेमा चर्चा गर्नु भयो ।

उक्त समारोहमा नेपाली साहित्य बिकास परिषद यूकेका अध्यक्ष हरि सिंह थापा यति संस्थाका प्रतिनिधि कार्यकारिणी तथा परिषद्का सह अध्यक्ष कबि कोमल प्रसाद श्रेष्ठ मल्ल र परिषदका संस्थापक तथा बिश्व नेपाली साहित्य महासंघका केन्द्रीय उपाध्यक्ष सुरेशजंग शाहले नेपाली साहित्यको श्रीवृद्धि गर्नमा साहित्यकार भीमनिधि तिवारीको योगदान महत्वपूर्ण भएको चर्चा गर्नुहुँदै हामी जहाँ रहेपनि हाम्रो भाषा साहित्य तथा कला जस्ता नेपाली चिनारीहरुलाई जोगाई राख्नु पर्दछ भन्नु भयो ।

सभापतिको आशनबाट बोल्नु हुँदै बि. ने. सा. म. संघ बेलायत शाखाका अध्यक्ष समिप हाँङ्बङ्ग जर्जर र स्वागत मन्तब्यमा बोल्नु हुँदै महासंघ युके शाखाका सदस्य केशब भण्डारी लगाएत नेपाली साहित्य प्रतिष्ठान युकेका सचिब कबि काङ्बाङ् नरेश राई ,गोर्खा नेपाली कमिन्युटिकी कार्यबाहक अध्यक्ष अरुणा राई र पत्रकार गोबिन्द बेलबासेले प्रबचन दिनु हुँदै हाम्रो भाषा साहित्यको न्यानो पनमा नै हाम्रो परिचय बाँचेको हुन्छ र नेपाली भएको गौरव अडेको हुन्छ भन्नु हुँदै भीमनिधि तिवारीको जीवनी बारे प्रकाश पार्नु भएको थियो ।

कार्यक्रमको आरम्भमा साहित्यकार कबि भीमनिधि तिवारीको तस्बिरमा प्रमुख अतिथि महामहिम राजदुत डा. सुरेश चन्द्र चालिसेबाट माल्यार्पण र साथमा राष्ट्रियगान प्रस्तुत गरिएको थियो । यस अघि कार्यक्रम संचालन गर्नु हुँदै महासंघ युके शाखाका महासचिव पवन शर्माले कबि भीमनिधि तिवारीको कविता बाचन सहित जीवनी प्रस्तुत गर्नु भएको थियो । महासंघ शाखाका अध्यक्ष हाँङ्बाङ् जर्जरको सभापतित्व र महासचिव पवन शर्माबाट कार्यक्रम संचालन भएको थियो । कार्यक्रममा पिटरबोरो नेपाली समाज संस्थाका अध्यक्ष महेश अधिकारी तथा नेपाली सन्देशका प्रधान सम्पादक बिके पाण्डे, ग्लोबल नेपाल न्युजका प्रधान सम्पादक कबि गोपाल पौड्याल 'मण्डने' तथा नयाँ सन्देश साप्ताहिकका विजय हिताम लगाएत संस्थाका बिभिन्न व्यक्तिहरुको उपस्थिति थियो ।

कार्यक्रममा आयोजित कवि गोष्ठीमा भाग लिने १४ जना कविहरुमा महर्षि गौतम, कोमल प्र. श्रेष्ठ मल्ल, कवि मण्डने, धनबहादुर थापा, हरि सिंह थापा, शिवराज पन्त, राम बाबु कोइराला, काङ्गबाङ्ग नरेश राई, विजय हितान, दलबहादुर बुढाथोकी, रामहरि पौडेल तथा भरत पाण्डे हुनुहुथ्यो । केही सहभागि कविहरुले समय अभावमा कविता बाचन गर्न पाउनु भएन । कबिता वाचनको शिलशिलामा कवि मण्डनेका गजलहरुलाई समस्त दर्शकहरुले प्रसंसा गरेका थिए । कार्यक्रमको बीच बीचमा गीत तथा नृत्य कलाको प्रस्तुति समेत रहेको थियो । सोहि अवसरमा प्रखर स्वरका धनी युवा गायक सुनिल ज्ञवालीले भक्त राज आचार्यको गीत गाउनु भएको थियो भने कलाकार रितु बेलवासेले शास्त्रीय नृत्य र मनिता ईबिङ्गोले आधुनिक गीत गाएकी थिइन् ।

कार्यक्रम भब्य र सभ्य रुपमा मनाउन पिटरबरो स्थित नेपाली समाज पिटरबरो नेपलिज कम्युनिटी संस्था, गोर्खा नेपाली कम्युनिटि संस्था लगाएत पत्रकार, साहित्यकार तथा सबै क्षेत्रको उल्लेखनीय सहभागिता र सहयोग रहेको थियो । समारोहमा उपस्थित तथा सहयोगी सबैलाई बिश्व नेपाली महासंघ र नेपाली साहित्य विकास परिषद युकेद्धारा हार्दिक धन्यवाद तथा आभार प्रकट गरिएको थियो ।

नेपाली साहित्य समाज कोलोराडोको आयोजनामा कवि गोष्ठी सम्पन्न I

2012-02-26T18:35:00.002+02:00

नातिबाबु भट्ट -
अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज कोलोराडो च्याप्टरको आयोजनामा शनीबार कोलोराडोको लेकुटमा साहित्य संगम कवी गोष्ठी सम्पन्न भयो । गायक मनोज तुलाधर तथा रमीता तुलाधरको आतिथ्यमा सम्पन्न कवी गोष्ठीमा १२ जना कवी कवयत्रीले आ-आफ्नो कविता वाचन गरेका थिए । यसरी कविता वाचन गर्नेहरुमा वरिष्ट गायक हिरण्य भोजपुरे, डा. विजयराज शर्मा, आचार्य प्रभा, निर्मल प्याकुरेल, भुपेन्द्र महत, पदम बिश्वकर्मा, उर्मीला भोजपुरे, मीना पौडेल, हरी अधिकारीलगायतका कवि/कवयत्री रहेका थिए । कार्यक्रममा मनु ब्राजाकीले पठाउनु भएको कविता पनि वाचन गरेर सुनाईएको थियो ।

हाईकु गद्य पध्य श्रींगारीक जस्ता शैलीहरुमा वाचन गरिएका अधिकांश कविताहरुमा नेपालको विगत र बर्तमान स्थिती झल्काउन खोजिएको थियो । मनीस भाग्यको खोजिमा संसारको जुनसुकै कुनामा पुगेपनि जस्तो सुकै सुःख र सुविधा उपभोग गरेपनि जन्मे हुर्केको देशको मायां ममता त्याग्न सक्दो रहेनछ भन्ने दृश्य यहां प्रष्ट देख्न सकिन्थ्यो । कतीपय कवि कवयत्रीले नेपाली दाजुभाई दिदी बहिनीले अहिले भोग्नु परेको पिडा नेताहरुको मनोमानी ज्यादै मार्मीक तरिका संग कवितात्मक शैलीमा प्रस्तुत गरेका थिए ।

अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज कोलोराडो च्याप्टरका अध्यक्ष पदम विश्वकर्माको सभापतित्वमा सम्पन्न कार्यक्रममा गायक मनोज तुलाधरले जहाँ छन् बुद्धका आँखा भन्ने मार्मीक राष्ट्रि गीत गाएर श्रोताहरुलाई एकछिन स्तब्द पारीदिनु भएको थियो । मानीस जहाँ जसरी रहे पनि नेपाल र नेपालीको भाषा संस्कृती जोगाई राख्नु पर्दछ भन्ने उद्धेश्यले यो कार्यक्रम आयोजना गरिएको कार्यक्रमका सभापति विश्वकर्मा बताउनु भयो । हामी अहिले पश्चिमी संस्कृतीमा भुलेर बस्ने हो भने बिदेशमा रहेका हाम्रा सन्ततीले भोली पुर्खा जन्मेको देशनै बिस्रने उहाँको दावी थियो ।

हरेक महिनाको अन्तिम शनिबार आयोजना गरिने साहित्य संगम कविगोष्ठी कोलोराडोमा नियमीत हुनेगरेको प्रमुख साहित्यीक कार्यक्रम हो ।

नातिबाबु भट्ट
सम्पर्क : ७२०९३७३६६३
अमेरिका

वेलायतमा बृहत साहित्यिक भेला हुदै

2012-02-23T17:40:00.000+02:00

२५ फेब्रुवरी २०१२

लण्डन, विश्व नेपाली साहित्य महासंघ, वेलायत शाखाको आयोजनामा भोलि वेलायतब्यापी नेपाली साहित्य भेला सम्पन्न हुने कुरा महासंघ शाखा वेलायतको सुचनामा जानकारी गराईएको छ ।

साहित्य महासंघका पदाधिकारी तथा सम्पूर्ण साहित्यिक संघसंस्थाका प्रतिनिधिहरु साथै सम्पूर्ण साहित्यकारहरुलाई उपस्थितीको लागि आग्रह गरिएको छ । शाखा अध्यक्ष समिर जर्जर तथा सचिव पवन शर्माको अनुसार केन्द्रिय समितिको पदाधिकारीहरुको समेत उक्त कार्यक्रममा उपस्थिती रहने कुरा बताउनु भएको छ ।

कार्यक्रम वेलायतको पिटरब्रो स्थित दिउसो १ बजे शुरुहुने कुरा जानकारी प्राप्त भएको छ ।

प्रेम सम्बन्धि(गजल)

2012-02-14T11:13:00.000+02:00

गजलः

श्याम रॊक्का ,इजरायल

१४ फेब्रुअरी २०१२, भ्यालेन्टाइन डे

कसैलाइ मायाकॊ जाल हान्नै सकिन ।।

यत्ती ठूलॊ भिडमा माया छान्नै सकिन ।।

जिन्दगीकॊ यात्रामा एक्लै हिड्न कठिन

मायबिना जीबन रथ धान्नै सकिन ।।

सबैलाइ असल मित्र भनि सम्झिँदा

घात पाएँ अन्तमा तर मान्नै सकिन ।।

नभेटेर मायालु खेर गयॊ जीबन

पीरतिकॊ सुमार्ग तिर तान्नै सकिन ।।

श्यामबर्ण मलिनॊ भयॊ माया नपाइ

के हॊ मेरॊ जीबन लक्ष जान्नै सकिन ।।

नोष्टाल्जिया एक मिठो प्रेम र अनुभूति हो - लारा [LARA]

2012-02-13T22:44:00.000+02:00

नेपाली साहित्यमा योगदान पुर्याउदै आउनु भएका श्रष्टाहरुसँग भलाकुसारी गर्ने क्रममा यसपाली हाम्रो पाहुना हुनुहुन्छ - लारा राइ । पहिले हङकङ र हाल बेलायत वसोवास गर्दै आउनु भएकी लेखिका लाराले हालसालै - "पात्रहरु सँग एक साँझ" नामक कृति बजारमा ल्याउनु भएको छ । नेपालदेखि हङकङ, बेलायत या विशेषत प्रवास परिवेश समेटिएका कथाहरुको संकलन यो कृति सर्वाधिक लोकप्रिय भै दोश्रो संस्करणको तयारीमा रहेको छ । लारा राइले साहित्य सिर्जनाका अतिरिक्त सांस्कृतिक र सामाजिक कार्यमा पनि उत्तिकै अभिरुची र संलग्नता राख्दै आउनु भएको छ । अनेसास लगायतको साहित्यिक संस्था तथा अन्य विविध सामाजिक संस्था सँग आबद्ध भै कार्य गर्दै आउनु भएकी उनै श्रष्टा लारासँग साहित्यसंसारका कृष्णपक्षले गरेको छोटो भलाकुसारी यहाँ प्रस्तुत गर्दछौं ।

१ 'लारा' किन हुनु भयो ? लक्ष्मी राइ र लारामा के भिन्नता छ ?
'लारा' हुनु यसको कुनै कारण र अर्थ छैन । लक्ष्मी राइ र लारामा केही भिन्नता छैन । La (xmi) + Ra (i) = LaRa.

२ साहित्य सिर्जनामा कहिले देखि सक्रिय हुनुहुन्छ ? र कुन विधामा विशेष मोह छ तपाईंको ?
स्कूले जीवन देखि नै हो र, आख्यान लेखनमा मोह छ ।

३ लाराजी तपाइँ किन लेख्नु हुन्छ ? आफ्नो लेखन कर्म बाट कति सन्तुष्ट हुनु हुन्छ ?
आफ्नो आत्मसंतुष्टिको लागि लेख्छु। आफु ख़ुशी लेख्दा आफैंलाई राम्रो लागे पनि साहित्यिक जमातमा दर्बिलो नहोला ।वास्तवमा, संतुष्टिको मापदंड के हो?

४ यहाँको भर्खर प्रकाशित कथा संग्रह 'पात्रहरु संग एक साँझ' भित्रको मूल मर्म के हो ? यसभित्र के छ ?
परम्परागत लेखन भन्दा पृथक प्रस्तुति छन ।डायस्पोराबाट एउटी श्रमजीवीले श्रम—समय कटौती गर्दै लेखेको कृति ‘पात्रहरुसँग एकसाँझ’ यदि काल, परिस्थिति तथा स्थान अनुरुप सार्वभौम मान्यताभित्र मानवीय अलग सोच र संवेदनाहरु पनि स्विकार्य हुन्छन् भने बस्तुतः त्यहि प्रयास हो यो कथा—कृति ।

५ यो कृतिको विमोचन बेलायतमा नगरेर हंगकंगमा गर्नु भयो नि किन ? यसभित्र त्यसक्षेत्र र परिवेशका कथाहरु धेरै छन हो ?
जीवनका उर्बर समय हंगकंगमा बिताएको हुनाले केही भावनात्मक सम्बन्ध र साथी-संगीहरु पनि उतै भएको कारणले पनि हो बिमोचन हंगकंगमा गरिएको हो। हंगकंग तथा बेलायतका सामान परिबेशहरु छन कथा भित्र ।

६ प्रवासमा नेपाली साहित्यको स्थिति के छ ? उहाँहरुमा साहित्यप्रतिको अभिरुची कस्तो पाउनु भएको छ ?
प्रवासमा जो बस्छन्— उनीहरुका लागि नोष्टाल्जिय एक मिठो प्रेम र अनुभूति हो । लाग्छ, जीवन आफैंमा एक “नोष्टाल्जिया” हो । नोष्टाल्जियाका त्यहि अनुभूतिहरु यसरी बल्झिन्छन् त कस्को के लाग्छ ? त्यसैले, प्रबासमा बस्नेहरु नोस्टाल्जिया बाहेक जीवनका यावत भोगाइका तथा अनुभवका कारणले पनि प्रबासमा नेपाली साहित्यिकप्रति अभिरुचि राखिन्छ। त्यसो त प्रबिधिको बिकास संगै मान्छेका रूचि तथा जीवन चर्यामा ब्यापक परिबर्तन आएको छ तैपनि, नेपाली साहित्य जांगारिलो नै छ । धेरै नयाँ किर्तिहरू प्रकाशनमा आउनु मात्रै उपलब्धि हैन तर बिधुतीय संजालले पनि उतिकै बिस्तार गर्दैछ नेपाली साहित्यलाई। यसको उदाहरण तपाईंको यो वेब संजाल पनि त हो ।

७ कस्ता पाठकहरुले आफ्नो रचना पढी दिउन जस्तो लाग्छ ? के तपाईंका रचनाहरुले अपेक्षित पाठक भेटेका छन ?
त्यस्तो 'क्याटोगरी' छुट्याएकी छैन । यो निश्चय हो सबैले आफ्नो रचना पढ़ी दिउन । अपेक्षित पाठकको हकमा, छन अपेक्षित पाठक जसले मेरो लेखको पृष्ठभूमि बुझेका छन।

८ विदेशको जीवन व्यस्त दिनचर्याको वावजुद साहित्य सिर्जनाको लागि कसरी समय मिलाउनु हुन्छ ?
निश्चित समय हुन्न कहिलेकाहीं मध्यरातमा बिउंझेर त कहिले रेलमा यात्रा गर्दागर्दै टिपोट सुरु हुन्छ

९ आफ्ना कथाहरुमा पात्रचयन कसरी गर्नु हुन्छ ? कस्ता पात्रहरुलाई लिएर कथा लेख्न रुचाउनु हुन्छ ?
पात्रहरु तपाईंजस्तै/म जस्तै / हामी जस्तै र हामीले भोगेका/अनुभव /सुनेका/पढेका हाम्रै वरिपरिका परिद्रिश्य्हरू पनि हुन सक्छन । निर्द्रिष्ट तोकिएका वा मापदंडनको घेरामा बाधिएंका पात्रहरु लिएर लेख्दिन ।

१० काल्पनिक या यथार्थपरक ? कसलाई बढी प्राथमिकता दिनु हुन्छ ?
फेंटासी लेख्दिन । भोगेका/अनुभव /सुनेका/पढेका हाम्रै वरिपरिका परिद्रिश्य्हरूलाई प्राथमिकता भन्दा पनि समेटछु ।

११ आख्यानका सन्दर्भ र बिषयवस्तुहरु कसरी प्राप्त गर्नु हुन्छ, कहाँ खोज्नु हुन्छ ?
सपना देखेपछि मध्यरातमा बिउंझेर त कहिले रेल यात्रा गर्दागर्दै जे, जे देखिन्छ/सुनिन्छ/पढिन्छ सबै सन्दर्भ र श्रोतहरूलाई आधार मानेर लेख्छु । अरुको कीर्तिको अध्ययन अत्यन्तै महत्वपूर्ण हुन्छ ।

१२ कस्ता प्रसंग हरुले यहाँलाई गम्भीर बनाउछन, भावुक भएको बेला के गर्न रुचाउनु हुन्छ ?
गंभीर प्रकृतिको मान्छे परिन अनि भावुक पनि छु जस्तो लाग्दैन ।

१३ कुन समयमा अध्ययन गर्नु हुन्छ ? मन परेका केही पुस्तकहरु ?
निश्चित समय छैन पढ्न तर प्राय: रेल यात्रा गर्दा किनभने रेलयात्रा मेरो दैनिकी हो अनि, राति पढ़छु। मुलुक बाहिर ( लैनसिंह बांग्देल) अलिखित (ध्रुबचन्द्र गौतम), अनिंदो पहाड़संगै (पारिजात) राधा (कृष्ण धराबासी) सम्झन लायक धेरै छन मन परेका पुस्तकहरु ।

१४ स्टेज कि साहित्य .. दुइटामा एउटा रोज्नै परे ?
स्टेज र साहित्य दुबै मेरो हृदयको नजिक छन तर डिप्लोमाटिक नबनि भन्नुपर्दा साहित्य रोज्छु कारण, साहित्यले स्टेज जीवनशैलीलाई अझ परिष्कृत तथा नयाँ क्रान्ति तर्फ लैजान्छ ।

१५ नेपालको राजनीतिक अवस्थाका बारेमा के भन्नु हुन्छ ? देशको स्थिति कस्तो छ ?
सचेत नेपाली नागरिक भएको हैसियतले नेपालको राजनीति बारे चासो छ तर नेपालको राजनितिक अवस्था यस्तो/उस्तो भनेर टिपण्णी गरिहाल्नु सक्दिन किनभने, नेपालको राजनीतिक अवस्थाका बारेमा मेरो आफ्नै निजी धारणा छ ।

१६ नेपाली साहित्य कति व्यवसायिक हुन सकेको छ ? साहित्यकारहरुले साहित्यलाइ नै अंगालेर जीविकोपार्जन गर्न सक्ने अवस्था छ कि छैन ?
नेपाली साहित्य ब्यावसायिक भै सकेको छैन तर हिजोआज सशुल्क कबिता सुन्न जानेदेखि नेपाली पुस्तक प्रदर्शनिमा समेत नेपाली पुस्तकहरु बिक्री हुन थालेको सुखद समाचार संगै धेर/थोर आर्थिक नै होइन तर लेखकीय जोशमा टेवा बढेको छ । रह्यो सवाल, साहित्यकारहरुले सहित्यलाई नै जिविकोपार्जन गर्न सक्ने अवस्था अलिक मुश्किल नै छ, कारण हाम्रो नेपाली बजार सानो मात्रै हैन आजको पुस्ताहरु कतिपय नेपाली पढ्न रुचाउदैनन भने, साहित्यिक पुस्तक पढने कल्चर तथा जमात पनि सानो छ अझ मलाई के लाग्छ भने, नयाँ पाठक वा, नयाँ पुस्ताहरुलाई आर्कषित तुल्याउने लेखन पद्धति अथवा भाषा परिमार्जन गरेका छैनौ की! केवल बौद्धिक बर्गको लागि मात्रै साहित्य हो भने आम जनताले कसरी बुझ्छ्न नेपाली साहित्य ? अनि बजार-बिस्तार बिना ब्यवसायिक कसरी हुन सक्छ नेपाली साहित्य ? साहित्यमा पनि खेमा हुँदो रहेछ । एकाध आफ्ना खेमाकाहरुले प्रचार गरेकै भरमा पुस्तकहरु बिक्री भए मात्रै । अत: साहित्यकारहरुले साहित्यलाइ नै अंगालेर जीविकोपार्जन गर्न सक्ने अवस्था कसरी हुन्छ त?

१७ यहाँका पेंटिंगहरु पनि भेटेको छु, कथा कविता या चित्रकारिता ..केमा बढी आत्मसन्तुष्टि प्राप्त गर्नुहुन्छ ?
बेगल समयमा, बेगल रुचिले आत्मसंतुष्टि दिदो रहेछ ।

१८ अन्त्यमा मैले नसोधेका तर यहाँलाई भन्न मन परेका केही छन कि ?
बिशिष्ट परिएन । रोएर या पिएर लेख्ने दुबै जमातमा पर्दिन। मान्छेहरु नशा पिएपछि ह्यांगोवर भो भन्छन तर ह्यांगओवर पछिको नशा हो मेरो लेखन किनभने, अरुले के भन्छन भनेर लेख्दिन । अन्त्यमा, धेरै धन्यबाद! अन्तर्वार्ताको लागि ।

अनेसास इजरायल च्याप्टरद्वारा सल्लाहकार स्याम रोक्काको विदाई कार्यक्रम सम्पन्न I

2012-02-13T15:39:00.001+02:00

इजरायलमा स्थापित अन्तराष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाजको स्थापना कालदेखि बरिष्ठ सल्लाहकारमा रहदै आउनुभएका कानुनविद तथा साहित्यानुरागी श्री स्याम रोक्का ज्यूको इजरायल बसार्इ सकिएकाले उहाँको सम्मानार्थ अनेसास इजरायल च्याप्टरले वहाँकै निवासमा एक कार्यक्रम गरेर विदाइ गरेको छ ।

उक्त कार्यक्रममा अनेसास इजरायल च्याप्टरका अध्यक्ष कृष्णपक्ष थापाद्वारा कदर पत्र र खाता लगाएर विदाई गरिएको थियो भने अरू उपस्थित साहित्यप्रेमीहरू सबैले उहाँलाई खाता लगाएर विदाई गरिएको थियो ।

उक्त कार्यक्रम अनौपचारिक रूपमा सम्पन्न गरिए पनि अनेसास इजरायल च्याप्टरका अध्यक्ष कृष्णपक्ष थापा, केन्द्रिय सचिव हरि मानन्धर, उपाध्यक्ष कुमार पौडेल, सदस्य दिप्स शाहद्वारा सल्लाहकार स्याम रोक्काले यस सँस्थामा पुर्याउनुभएको हरेक योगदानको जति नै कदर गरि पनि नपुग रहने र वहाँको यस सँस्था प्रतिको माया र ममताका कारण यस सँस्था जटिल परिस्थितिहरूमा पनि सहज रूपमा अगाडि बढाउन सल्लाह र प्रेरणा दिनुभएको कुरा व्यक्त गर्नुभएको थियो । साथै उहाँको भविष्य अझै साहित्यमा निरन्तर दिनसमेत अनुरोध गरिएको थियो । सल्लाहकार स्याम रोक्का परिवार सहित नेपाल फर्कदै हुनुभएकाले वहाँहरूको भावि यात्राका साथै सारा जीवन सुखमय र खुशीसाथ वितोस् भनेर कामनासमेत गरिएको थियो ।

कार्यक्रममा अनेसास इजरायल च्याप्टरकि सदस्य श्रमति सुमित्रा पौडेलद्वारा मुनामदन शैलीको विदाईकै कविता सुनाएर विदाईका साथमा अनेकानेक शुभकामना व्यक्त गरिएको थियो ।

एकातिर विदाईको दुःखद घडिमा सल्लाहकार स्याम रोक्का ज्यूबाट यस सँस्थामा पाउनुभएको आत्मियता, साथीहरूको सदभाव र सल्लाहका कारण च्याप्टर गतिशील भएको र आगामी दिनहरूमा पनि यसरी नै लैजानका लागि आफु नेपालमा रहे पनि सदैव यसै सँस्थाको हितमा लागिरहने बतानउनुभयो । यसैक्रममा यस सँस्थाबाट पाउनुभएका आत्मिय साथीहरूको सदैव साथमा रहने करा समेत बताउनुभयो ।

कार्यक्रम अनेसास इजरायल च्याप्टरका कोषाध्यक्ष सुमन कार्कीद्वारा चलाइएको थियो भने अन्तमा सल्लाहकार दम्पत्तीको कुशल पौरखले बनाउनुभएको रात्रीभोजसमेत सम्पन्न गरिएको थियो ।

साहित्यकार तथा समाजसेवी इश्वर मानन्धरको देहावसान I

2012-02-05T15:08:00.000+02:00

४ फेब्रुअरी, बेलायतमा रहनुभएका साहित्यकार एवं समाजसेवी ईश्वर मानन्धरको ८१ बर्षको उमेरमा देहावसान भएको छ । उहाँ लण्डनको मिडल सेक्स हस्पिटल पार्क रोयलमा न्युमोनियाको उपचारार्थ भर्ना हुनु भएको थियो।

बिभिन्न साहित्यिक तथा सामाजिक संघ संस्थामा आवद्ध रही साहित्य र समाजसेवामा समर्पित हुनुभएका श्रष्टा इश्वर मानन्धरका कथा, कविता, लघु उपन्यास, यात्रा संस्मरण, हाँस्य व्यङ्ग्य लगायत करिब ८ वटा मौलिक कृतिहरु प्रकाशित भएका छन् ।

उहाँका तीन छोरी र एक छोरा रहेका छन् । उहाँ सन् १९६९ मा युके आउँनु अघि नेपालको रेडियो नेपालमा एकाङ्की कार्यक्रम संचालन गर्नुहुन्थ्यो । उहाँका छोरा विनोद मानन्धर, बुहारी करिष्मा मानन्धर र छोरी ललिता मानन्धर कला क्षेत्रमा संलग्न हुनुहुन्छ ।

उहाँले सन् १९७७ देखि १९८९ सम्म बि.बि.सी नेपाली सेवा लण्डनबाट प्रश्न उत्तर कार्यक्रम संचालन गर्नुहुन्थ्यो । लण्डनको सबभन्दा पुरानो संस्था यती नेपाली एसोसियसन युकेमा सन् १९७० को दशकदेखी १९९८ सम्म सचिब तथा कार्यकारीणी सदस्य रही सक्रिय हुनुहुन्थ्यो । उहाँ सन १९८७ मा स्थापना भएको कोसेली नेपाली संस्कृतिक परिवारको संस्थापक सदस्य रहनु भएको थियो । उहाँले १९९५ मा स्थापना भएको नेपाली साहित्य बिकास परिषद युकेको संस्थापक अध्यक्ष रही सन् २००८ सम्म नेतृत्व गर्नुभएको थियो र त्यसपछि सल्लाहकार भई साहित्य सेवामा सकृय हुनुहुन्थ्यो । उहाँ अनेसास बेलायत च्याप्टरका पनि सल्लाहकार हुनुहुन्थ्यो ।

उहाँको निधनबाट नेपाली साहित्य फाँटमा अपुरणीय क्षति भएको छ ।