Het programma Cyberveiligheid mbo is inmiddels bijna drieënhalf jaar onderweg. In deze periode hebben we samen met instellingen een stevige basis gelegd voor een meer samenhangende en structurele aanpak van cyberveiligheid binnen het mbo. De externe security-audits door Deloitte zijn hiervoor een belangrijke informatiebron.

Presentaties voor bestuurders en IBP’ers

In twee webinars heeft Deloitte bestuurders van mbo-instellingen ingelicht over de resultaten en bevindingen van de eerste ronde security-audits. De presentatie vind je onderaan dit bericht. Daarnaast geven we vanuit het programmateam Cyberveiligheid een terugkoppeling van de bevindingen tijdens de netwerkbijeenkomst van het netwerk IBP.

Tijdens de presentaties gaan we in op:

• De gehanteerde auditmethodiek;
• De scores op hoofdlijnen, inclusief duiding op sectorniveau;
• Patronen, bevindingen en trends binnen de mbo-sector;
• Concrete aanbevelingen voor bestuurders en IBP’ers;
• Opzet en scope van de tweede security-audit, waaronder de rol van statements voor de cyberweerbaarheidspool.

Belangrijke bevindingen uit de eerste audit

• Een groot deel van de mbo-instellingen beschikt over een geformaliseerd informatiebeveiligingsbeleid inclusief de informatiebeveiligingsstrategie en -visie.
• Veel mbo-instellingen missen een geformaliseerd risicomanagementproces als startpunt voor het nemen beslissingen over en het treffen van informatiebeveiligingsmaatregelen.
• Processen – bijvoorbeeld wijzigingenbeheerproces, datamanagementproces, IT-leveranciersprocessen en toegangsbeheerprocessen – zijn niet altijd formeel vastgelegd. Formele processen zijn belangrijk, want ze standaardiseren werk, borgen kennis, verminderen afhankelijkheid van personen en verbeteren continuïteit en risicobeheersing.

Blik vooruit: tweede ronde security-audits en roadmap Cyberweerbaarheidspool

Tijdens de presentatie voor het netwerk IBP kijken we ook vooruit naar de tweede ronde audits, die inmiddels is gestart. Daarnaast geven we een vooruitblik op de roadmap voor de Cyberweerbaarheidspool. Met deze roadmap bieden we vanuit het programma Cyberveiligheid mbo-instellingen stapsgewijs ondersteuning bij het werken aan de volwassenheidseisen voor de cyberweerbaarheidspool.

Meer informatie

Meer informatie over het webinar voor bestuurders vind je in de presentatie van Deloitte. Wil je meer weten over de (roadmap voor de) Cyberweerbaarheidspool of andere activiteiten van het programma Cyberveiligheid mbo, neem dan contact op met het programmateam.

Het bericht Resultaten en bevindingen eerste ronde security-audits verscheen eerst op MBO Digitaal.

Maar schijn bedriegt: het gaat hier niet om een echte crisis. SVO vakopleider food oefent om te ervaren hoe de organisatie beslissingen neemt wanneer er digitale dreigingen spelen.

Een cyberaanval raakt veel afdelingen

Aan de oefening doen de voorzitter van het college van bestuur, de directeur bedrijfsvoering, een communicatieadviseur, IT- en securityspecialisten, een facilitair coördinator, een onderwijsmanager en een notulist mee. Ook is er een waarnemer die het proces observeert. Een bewuste samenstelling, want cyberincidenten raken veel meer dan alleen IT.

‘Oefenen zorgt voor bewustwording en geeft duidelijkheid over de crisisstructuur’, legt Henry Meutstege uit. Hij heeft als CISO as a Service vanuit het programma Cyberveiligheid de oefening voorbereid. ‘Een cybercrisisoefening leert je samenwerken als team tijdens een echte crisis. Samen krijg je scherp welke systemen echt moeten blijven draaien.’

Een hack… of toch niet?

Het belang van betrokkenheid van meerdere afdelingen wordt snel duidelijk in het vervolg van de oefening. Terwijl IT-specialisten onderzoeken of het camerasysteem is gehackt, komen er vragen van bezorgde ouders binnen en wordt het filmpje steeds vaker gedeeld. Er zijn zelfs geruchten over een uit te zenden vechtpartij tussen leerlingen later op de dag.

De aanwezigen moeten dus meerdere vragen tegelijk beantwoorden: is er sprake van een cyberaanval, lopen studenten gevaar en hoe communiceren we hierover? Bestuurder Roeland Buijsse bewaakt de volgorde. ‘We moeten eerst helder krijgen wat er technisch aan de hand is. Daarna kijken we naar de veiligheidssituatie en vervolgens bepalen we wat we naar buiten communiceren.’

Beslissen onder tijdsdruk

Naarmate de oefening vordert, druppelt er nieuwe informatie binnen. Lokale media melden zich met vragen. Wat is er bijvoorbeeld waar van de geruchten dat scholieren met wapens naar school komen? Het team spreekt af om de politie te informeren en te vragen stand-by te staan.

Ondertussen achterhaalt het team waar de beelden vandaan komen: het gaat niet om een camera van de instelling zelf. Maar om een camera die is geplaatst door een docent die zich zorgen maakte over de veiligheid in een trappenhuis. Een student had hem ontdekt, ingelogd met het standaard wachtwoord en de beelden online gezet.

Daarmee verandert de geoefende cyberdreiging in een combinatie van vraagstukken over veiligheid, privacy en reputatie. Met nieuwe dilemma’s voor het crisisteam. Moeten we de locatie tijdelijk sluiten? Hoe informeren we ouders? Wat vertellen we de media over wat nu bekend is? En: moeten we een melding doen bij de Autoriteit Persoonsgegevens omdat er studenten in beeld waren?

Waarom oefenen zo belangrijk is

Juist deze dynamiek laat zien waarom oefenen belangrijk is. Henry: ‘Ook in een echte crisis komt informatie versnipperd binnen. Een crisisteam moet beslissingen onder tijdsdruk nemen. Als je dit vooraf oefent, krijg je als organisatie inzicht in je eigen processen. Wie neemt het woord? Wie verzamelt feiten? En wie beslist uiteindelijk?’

Tijdens de oefening bij SVO bespreken de deelnemers ook welke systemen of processen echt kritisch zijn. Denk aan het studentinformatiesysteem, de digitale leeromgeving en het aanmeldproces voor nieuwe studenten. ‘Als je dit in kaart hebt, kun je bij uitval van een systeem gerichter handelen’, zegt waarnemer en cybersecurity-specialist Max Passet van het programma Cyberveiligheid.

Een belangrijke les van de ochtend: cyberveiligheid vraagt om verschillende perspectieven aan tafel. De rol van bestuurders is daarbij cruciaal. Zij moeten uiteindelijk afwegingen maken die verder gaan dan techniek: wat betekent een incident voor studenten, medewerkers en de reputatie van de organisatie? ‘Je hebt in zo’n situatie niet overal grip op’, reflecteert Roeland tijdens de nabespreking. ‘Je kunt alleen proberen vooruit te kijken en samen de best mogelijke keuzes te maken.’

Regelmatig samen oefenen loont

De oefening bij SVO is een zogenoemde tabletop-cybercrisisoefening NOZON. Samen met de grote sectoroefening OZON zorgt deze ervoor dat instellingen blijven oefenen met cybercrisismanagement. Tijdens zo’n oefening komt een crisisteam bijeen rond een fictief scenario. Het gaat daarbij niet alleen om techniek. Minstens zo belangrijk zijn vragen als: wie neemt besluiten, hoe communiceer je intern en extern en hoe houd je overzicht als de druk oploopt?

Voor SVO was het bewust niet de eerste keer dat ze een cybercrisis oefenden. Door regelmatig te oefenen groeit de routine, weet men. Roeland: ‘Je leert elkaars rol kennen en ontdekt waar processen nog scherper kunnen.’ De casus voelde volgens deelnemers realistisch. ‘Het werd even echt spannend toen het gerucht over wapens binnenkwam’, blikt onderwijsmanager Maartje Lanen terug. ‘Dan merk je hoe belangrijk het is om rustig te blijven en eerst te checken wat er echt aan de hand is.’

Misschien nog belangrijker: het gesprek over cybercrises komt op gang. Want of het nu gaat om een hack, een datalek of – zoals in deze oefening – een onverwachte combinatie van digitale en fysieke onrust: voorbereid zijn maakt het verschil. Roeland: ‘Een cybercrisis kan iedere onderwijsinstelling overkomen. Door te oefenen, zorg je dat je als organisatie weet wat je te doen staat als het er echt toe doet.’

Meer informatie

Neem contact op met team programma Cyberveiligheid als je wilt weten hoe jouw instelling een cybercrisis kan oefenen.

Het bericht SVO oefent cyberdreiging: ‘Voorbereid zijn maakt het verschil’ verscheen eerst op MBO Digitaal.

De landelijke Digital Cleanup-campagne had als doel om de cyberveiligheid van mbo-instellingen te verhogen. Als medewerkers data regelmatig opruimen, is er minder informatie die ze onbedoeld kunnen delen. En criminelen kunnen dan minder data stelen bij een eventuele hack, waardoor die een kleinere impact heeft.

Bewust over gegevens

ROC Mondriaan was een van de deelnemende scholen. De instelling heeft nog geen exacte cijfers over hoeveel data er precies is opgeschoond, maar juridisch medewerker Sanne Duijndam is nu al blij met het resultaat. ‘Medewerkers gaan bewuster om met de gegevens die ze bewaren. Het enthousiasme over de schoonmaakactie binnen onze scholen verraste me. Veel collega’s zeiden direct hun medewerking toe, ook al was het voor sommigen relatief kort dag.’ Ze lacht: ‘Mijn tip voor andere scholen: plan ruim van tevoren een moment.’

Klein beginnen

Bij Summa coördineerde Rien Braanker de Digital Cleanup. Zijn advies is om de digitale schoonmaakactie klein te beginnen. ‘Wij zijn gestart met een beperkt aantal teams en vier concrete aandachtsgebieden: mail, Teams, OneDrive en netwerkshares. De lessen die we hieruit hebben getrokken, passen we de komende periode toe bij een Summa-brede digitale schoonmaak.’

Denken én doen

‘De combinatie van denken en doen is de kracht van Digital Cleanup’, vindt Frank ten Hove van het programma Cyberveiligheid. ‘Scholen gingen echt aan de slag met het opschonen van bestanden. Tijdens zo’n actie ga je automatisch nadenken over structureel databeheer. Dat is ook waar we naartoe willen. Want wie grip heeft op data, verkleint de kans op datalekken. En maakt het werk voor medewerkers een stuk overzichtelijker. Gegevens die je niet hebt, kun je ook niet kwijtraken. En kunnen niet misbruikt worden.’

Van opruimactie tot databeheer

De komende tijd werkt het programma Cyberveiligheid aan het vervolg op Digital Cleanup. Frank: ‘Hiermee helpen we scholen met praktische maatregelen om de stap te zetten van opruimen naar structureel grip krijgen op data. Onze ambitie is groot. We willen van eenmalige schoonmaakacties naar een vaste manier van werken op het gebied van databeheer binnen mbo-instellingen.’

Zelf aan de slag met structureel databeheer?

Vanaf mei kunnen mbo-instellingen meedoen met de activiteiten om structureel grip te krijgen op digitale gegevens. Geïnteresseerde scholen kunnen zich aanmelden bij het team van programma Cyberveiligheid. Wil je nu al zelf beginnen met het opschonen van data? Maak dan gebruik van de toolbox Digital Cleanup mbo met handleidingen voor het opruimen van onder andere Teams, Outlook en OneDrive.

Het bericht Mbo-scholen ruimen digitaal op: ‘Gegevens die je niet hebt, kunnen ook niet misbruikt worden’ verscheen eerst op MBO Digitaal.

Het bericht Datadinsdag 14 april 2026 bij ROC van Twente verscheen eerst op MBO Digitaal.

Het bericht Webinar over toekenning CTL-subsidies op 16 april verscheen eerst op MBO Digitaal.

Edusources is het landelijke portal voor het zoeken, vinden, hergebruiken én delen van digitale (open) leermaterialen. Het portal geeft overzichtelijk weer welke leermaterialen er zijn en biedt de mogelijkheid om leermaterialen sectoroverstijgend (mbo, hbo, wo) te delen en te hergebruiken. Zo kunnen onderwijsinstellingen bij het ontwikkelen van hun onderwijs sneller inspelen op actuele maatschappelijke en arbeidsmarktvragen, zoals klimaatadaptatie, zorgtransitie, circulaire economie en energietransitie. Tegelijkertijd bevordert dit de samenwerking tussen instellingen en bedrijven, blijft de inhoud up-to-date en helpt het de kosten beheersen.

Onderwijs beter afstemmen

Het delen van mbo-leermaterialen via edusources is een gezamenlijk initiatief van mbo-instellingen en bedrijfsleven en wordt technisch en organisatorisch gerealiseerd door MBO Raad, Npuls en SURF. Voor docenten, instructeurs en ontwikkelaars van mbo-instellingen en (opleidings)bedrijven betekent dit concreet: toegang tot actuele en kwalitatieve materialen, meer keuzevrijheid en betere mogelijkheden om onderwijs af te stemmen op verschillende doelgroepen, keuzedelen en leerwegen.

Eén portal voor het gehele vervolgonderwijs

Het portal is nu technisch klaar voor verdere groei en uitbreiding van open, semi-open als commerciële leermaterialen in het mbo. Tijdens de pilot vorig jaar met de sector Techniek en Gebouwde Omgeving (TGO), stelden mbo-instellingen de eerste 500 leermaterialen beschikbaar. Zo bouwen we samen stap voor stap verder aan één gezamenlijke portal waar digitale leermaterialen van het mbo, hbo en wo samenkomen.

Doe je mee?

Wil je als instelling of sector bijdragen, materialen delen of ontdekken wat edusources voor jouw onderwijspraktijk kan betekenen? Neem voor vragen en meer informatie contact op met Menno de Waal, sectoraanvoerder Doorlopend het beste onderwijs Npuls, of Martine Teirlinck van SURF: info@edusources.nl.

Het bericht Open leermaterialen delen via edusources: doen jullie mee? verscheen eerst op MBO Digitaal.

#9 Leren van Summa College

In deze aflevering van CTRL + ALT = GROEI  on tour strijken Myrthe en Marit neer bij Summa College in Eindhoven. In deze aflevering duiken ze in de praktijk van de Onderzoekswerkplaats Digitaal Bekwaam: een plek waar docenten tijd, ruimte en begeleiding krijgen om samen onderzoek te doen naar digitalisering van het onderwijs – met concrete opbrengsten voor teams en studenten.

#10 Leren van Landstede

In deze aflevering van CTRL + ALT = GROEI  duiken Myrthe en Marit in de praktijk van de Onderzoekswerkplaats Digitaal Bekwaam: een plek waar docenten tijd, ruimte en begeleiding krijgen om samen onderzoek te doen naar digitalisering van het onderwijs – met concrete opbrengsten voor teams en studenten.

#11 Onderzoek op z’n Rotterdams bij Albeda

Deze aflevering duiken Myrthe en Marit in de praktijk van de Onderzoekswerkplaats Digitaal Bekwaam bij Albeda te Rotterdam: een plek waar docenten tijd, ruimte en begeleiding krijgen om samen onderzoek te doen naar digitalisering van het onderwijs – met concrete opbrengsten voor teams en studenten.

#12 De kracht van vertraging bij Deltion

In deze aflevering van CTRL + ALT = GROEI zijn Myrthe en Marit neergestreken in het mooie Zwolle, op bezoek bij Deltion College.  (docent Verpleegkunde),  (docent Engels en projectbegeleider) en  (onderwijsadviseur blended leren en onderzoeksbegeleider) sluiten aan om te vertellen over een jaar onderzoeken in de onderzoekswerkplaats.

Het bericht Alles over de onderzoekswerkplaatsen op één plek: verscheen eerst op MBO Digitaal.

Het bericht Deze twee mbo-scholen doen mee aan de Hackaton AI 2026 verscheen eerst op MBO Digitaal.

Het bericht Nieuwsbrief 135 is uit! verscheen eerst op MBO Digitaal.

Het bericht De Reisgids onderwijslogistiek is vernieuwd! verscheen eerst op MBO Digitaal.