Schoolboeken, licenties en werk- en veiligheidskleding worden vanaf 2029 kosteloos beschikbaar voor minderjarige mbo-studenten. Binnen het voorgestelde nieuwe bekostigingsstelsel wordt hiervoor structureel €80 miljoen gereserveerd. De financiering van de gratis leermiddelen vindt plaats binnen de beschikbare middelen voor het mbo.

De MBO Raad ziet het gratis maken van leermiddelen voor mbo-studenten als belangrijke stap. Voor minderjarige mbo-studenten ontstaat een situatie die vergelijkbaar is met die in het voortgezet onderwijs. Die gelijkwaardigheid is essentieel en daar is de afgelopen jaren hard voor gestreden.

Vragen over uitvoerbaarheid

Tegelijkertijd zijn er aandachtspunten. De financiering van deze ontwikkeling wordt bekostigd uit de te verdelen middelen binnen het nieuwe bekostigingsstelsel. Tijdens de Ledenraadpleging hebben leden besproken dat de sector deze investering draagt vanuit publieke waarden en kansengelijkheid. Daarbij wijzen zij erop dat de maatregel vragen oproept over de uitvoerbaarheid. In de praktijk treffen docenten namelijk ‘gemengde’ klassen met minder- en meerderjarige studenten door elkaar waardoor verschillen ontstaan. Om die reden hebben veel instellingen gepleit voor een regeling die voor álle mbo-studenten geldt. De MBO Raad blijft daarom strijden voor toegankelijk onderwijs en oplossingen die recht doen aan alle mbo-studenten, ongeacht hun leeftijd.

Daarin de volgende onderwerpen: Voorwoord Marit Johansen, Update digitaliseringsroute, Lezen, luisteren en doen deze zomer, Groen licht cyberweerbaarheidspool, Zomerspecial, Leeruitkomsten, landelijke werkbijeenkomst AI & Toetsing, Praktijkvalidatie Edu-V, Leerprogramma beschikbaar in Xerte. 

Een collega attenderen op de nieuwsbrief van MBO Digitaal? Stuur de nieuwsbrief gerust door. Aanmelden voor de nieuwsbrief van MBO Digitaal en andere nieuwsbrieven van de MBO Raad kan hier.

Volgende nieuwsbrief

De volgende nieuwsbrieven verschijnen: 10 september, 8 oktober, 12 november, 17 december 2026. Houd onze website in de gaten!

De mbo-sector gaat na de zomervakantie met drie werkgroepen aan de slag binnen het Npuls project 'Leeruitkomsten om te flexibiliseren in het mbo'! Wil je vanuit jouw instelling meewerken aan dit project? Meld je dan aan via het sleutelteam van jouw school voor één van de drie werkgroepen.

Sinds 2022 lopen er in het mbo verschillende projecten rondom flexibilisering en modularisering. Trajecten binnen de scholen zelf maar ook landelijk, zoals 6x6x6, OKx, pilot microcredentials en de verkenning studentmobiliteit mbo. Deze trajecten hebben geleid tot waardevolle inzichten om mbo-brede stappen te zetten rondom standaarden, afspraken en uitgangspunten om flexibilisering en modularisering mogelijk te maken.

Leeruitkomsten cruciale schakel

Een belangrijke uitkomst van de verschillende ervaringen uit de projecten in het mbo, (hbo en wo) is dat leeruitkomsten een cruciale schakel vormen om uitwisselbaarheid, (h)erkenning en flexibiliteit te realiseren. Door helder vast te leggen wat een student moet kennen en kunnen, ontstaat ruimte voor flexibel onderwijs, terwijl scholen hun eigen onderwijsvisie kunnen blijven volgen. De volgende stap is het maken van gezamenlijke afspraken en standaarden voor de sector. 

Doel van het project

Het doel van het project 'Leeruitkomsten om te flexibiliseren in het mbo' is om te komen tot een gezamenlijke, mbo-breed gedragen aanpak voor het formuleren, toepassen, uitwisselen en beheren van leeruitkomsten. Dit doel past bij de Npuls sectordoelen zoals sectorbrede afspraken over ontsluiten van curriculuminformatie, inzichtelijk en beschikbaar onderwijsaanbod, het ontwerpen van kleine afgebakende eenheden onderwijs, het bewijzen van resultaten en deze zelfstandig bewaren en ontsluiten, ook na de studie.

Resultaten

In het projectplan vind je meer informatie over de beoogde resultaten en de omschrijving van de 3 werkgroepen, waarvoor we onderwijskundigen, onderwijslogistiekelingen, informatiemanagers en architecten zoeken:

Werkgroep leeruitkomsten mbo:

• Een vastgestelde en gedragen definitie over wat leeruitkomsten zijn en hoe ze bijdragen aan het flexibel volgen van het onderwijs.
• Een gedragen aanpak met daarin afspraken en standaarden voor het formuleren, valideren, beheren en uitwisselbaar maken van leeruitkomsten binnen het mbo.
• Een advies hoe om te gaan met de drievoudige kwalificatieplicht van het mbo en leeruitkomsten.

Werkgroep beweging leeruitkomsten mbo:

• Een veranderkundige aanpak en communicatiestrategie voor de sector en de scholen gericht op de meerwaarde van leeruitkomsten voor het mbo. Betrokken stakeholders zijn duidelijk en zijn meegenomen in de ontwikkeling.

Werkgroep leeruitkomsten techniek:

• Een omgeving waarin landelijke leeruitkomsten kunnen worden ontwikkeld met behulp van AI.
• Een omgeving waar gevalideerde leeruitkomsten kunnen worden opgeslagen, geraadpleegd en beheerd.

Deelnemen en meer informatie

De officiële uitvraag loopt na de zomervakantie via het sleutelteam van je school. Heb je interesse of wil je meer weten? Neem dan contact op met je sleutelteam.

Mooie ontwikkeling! De Digitaliseringsroute krijgt steeds meer vorm. Afgelopen woensdag werkten thematrekkers uit de CIO Raad bij ROC van Amsterdam samen met beleidsadviseurs van MBO Digitaal en collega’s uit lopende programma’s aan verdieping van de inhoud. Zo wordt op het thema Doorlopend het beste onderwijs samengewerkt met onder meer Digitaal Bekwaam, Npuls en Edu-V.

Naast verschillende bijeenkomsten in Woerden trok de CIO Raad afgelopen jaar ook het land in, met sessies in Leiden en Amsterdam. Begin dit jaar is een eerste versie van de Digitaliseringsroute opgeleverd aan het CIO netwerk. Tegelijk is de governance van de CIO Raad vastgesteld.

Volgende stap

Samenwerkingsthema’s worden uitgewerkt in concrete roadmaps, met activiteiten die bijdragen aan de gezamenlijke sectordoelen. Op die manier ontstaan rond de thema’s steeds meer ‘ecosystemen’ waarin partners samenkomen en elkaar versterken. Naast de inhoud wordt ook de werkwijze ontwikkeld: hoe gebruiken en onderhouden we de route en ontwikkelen we door? Voor 2027 en daarna komen roadmaps met prioriteiten en samenhang tussen activiteiten. Doel is om voor het einde van dit jaar een nieuwe, uitgebreidere versie van de Digitaliseringsroute te publiceren.

Over de mbo digitaliseringsroute

In de mbo digitaliseringsroute wordt het meerjarenperspectief van de mbo-sector vertaald naar de (digitaliserings)doelen die de sector met elkaar wil bereiken. Met de mbo digitaliseringsroute verbinden we bestaande, losse initiatieven tot een krachtige beweging. Deze route geeft houvast en voorkomt versnippering.

Edu‑V heeft een belangrijke mijlpaal bereikt in het verbeteren van het combineren en arrangeren van digitaal leermateriaal. Binnen de werkgroep Combineren en arrangeren zijn afspraken gemaakt die docenten helpen om sneller en eenvoudiger passend leermateriaal samen te stellen voor studenten. De volgende stap is de voorbereiding van een praktijkvalidatie waarin Edu-V de afspraken in de praktijk wil toetsen.

De werkgroep ontwikkelde onder andere afspraken over het eenduidig beschrijven van leermateriaal (metadateren) en over technische standaarden voor het zoeken, ontsluiten en combineren van materialen. Daarmee wordt het mogelijk om leermateriaal beter vindbaar en bruikbaar te maken, ongeacht de bron. De plannen zijn onlangs gepresenteerd aan de Adviesraad van Edu‑V en werden positief ontvangen. Dit markeert een belangrijke stap richting de volgende fase: een praktijkvalidatie waarin de gemaakte afspraken in de onderwijspraktijk worden getest.

Deelnemers gezocht

Voor deze praktijkvalidatie is Edu‑V op zoek naar onderwijsinstellingen, aanbieders van (open) leermateriaal en leveranciers van onderwijsleeromgevingen die willen deelnemen. Hun ervaringen zijn essentieel om te toetsen of de afspraken in de praktijk werken en bijdragen aan flexibel en toekomstbestendig onderwijs. Met deze ontwikkeling zet Edu‑V in op beter toegankelijk, veilig en flexibel onderwijs, waarbij samenwerking tussen scholen en leveranciers centraal staat.

Test je mee?
Geef je dan op als onderwijsinstelling, aanbieder van leermateriaal (open leermateriaal of aanbieder van methodes) of als aanbieder van een onderwijsleeromgeving voor de Praktijkvalidatie.
Voor meer informatie kun je contact opnemen met Judith ten Brummelhuis, voorzitter van de werkgroep. Aanmelden kan via onderstaande button:

Op 17 juni, tijdens de Conferentie Toekomstbestendig digitaal toetsen en examineren van Npuls ging het over de borging van Onderwijskoppelingen Examinering (OKE) en de doorontwikkeling van Digitaal Toetsen en Ontwikkelen (DTO). Twee teams van Doorlopend het beste onderwijs en Leren zonder drempels presenteerden samen hun resultaten aan de deelnemers. Vier lessen die je kan toepassen in je eigen onderwijspraktijk.

Tekst en foto's: Steven den Boer

Tijdens de conferentie  kwamen onderwijsprofessionals, beleidsmakers en experts samen om te verkennen hoe toetsing en examinering toekomstbestendig kan worden ingericht. In een onderwijslandschap waarin digitalisering en AI zich razendsnel ontwikkelen, groeit de urgentie om samen te werken aan betrouwbare, flexibele en schaalbare oplossingen voor digitaal toetsen en examineren.

#1 Digitaal gaan toetsen is een grote stap

'Voor examensoftware zijn er veel verschillende systemen en Erik Degen van Coöperatie Examens MBO kan het weten. Om deze systemen samen te laten werken, is de Onderwijs Koppeling Examinering (OKE) ontwikkeld. Op dit moment maakt 58% van de aangesloten scholen bij de CEM gebruik van de OKE-koppeling.

Niet iedereen weet dat je niet zomaar even digitaal kan gaan toetsen. We zijn missionarissen' Erik Degen, Coöperatie Examens MBO - CEM

Naast deze koppelingen voor met name het efficiënter maken van het administratieve proces door middel van OKE, wordt binnen de CEM ook onderzoek gedaan naar het beoordelen van examens met gebruik van AI. Degen: “Een opdracht of prompt voor AI moet niet alleen gebouwd worden, maar ook onderhouden en verbeterd. Dat is best veel werk: het is alsof je er een kind bij krijgt.” Aandacht voor de techniek, de tooling en zeker ook de veiligheid bij het gebruik van AI worden door Degen benadrukt. Maar AI kent grote mogelijkheden.

Degen ziet ook kansen voor in de toekomst. OKE kan nog breder ingezet worden voor verbetering van het administratieve proces van resultaatafhandeling. Voor AI zal door kennisdeling vooral de AI-geletterdheid verbeterd kunnen worden. En wanneer een onderwijsinstelling tot digitaal toetsen overgaat, moet het geheel goed gecoördineerd worden, omdat het naast systeemaanpassingen impact heeft op de aspecten: beleid, organisatie en processen. De volle zaal is het eens met de uitdrukking: Alleen ga je sneller. Samen kom je verder.

#2 Met Lerend Kwalificeren kan je de ontwikkeling toetsen

De tijd van leren, tentamens maken en diploma krijgen, is aan het veranderen. Met Lerend Kwalificeren (LK) gaat het niet meer om een momentopname, maar een veelheid aan bewijzen die tijdens het leerproces verzameld worden. Jorien ter Steege en Carmen Rikkink van Prove2Move leggen uit hoe het begeleiden en beoordelen samen werkt. “De keuze voor de ouderwetse manier van examineren of LK moet vanuit een visie komen. Het is maatwerk en de instelling en opleidingen moeten het specifieke proces omschrijven, zodat je daarin kan beoordelen. Natuurlijk zullen eerstejaars meer beoordeeld worden op de ontwikkeling en pas later in de opleiding meer op de inhoudelijke kennis of vaardigheden.” aldus Rikkert.
Jorien ter Steege’s argument om LK in te zetten, zit in de vraag: hoe zie je nou of een student iets kan? “De uitdagingen voor ons zijn: een gezamenlijke taal spreken (wat is een portfolio), vertrouwen binnen de organisatie krijgen, de uitvoerbaarheid en kwaliteitseisen duidelijk maken, het meenemen van de examencommissie en het werkveld en niet te vergeten de student. Dit vraagt allemaal om een visie op leren, onderwijs en afsluiten.“

#3 Het begrippenkader voorkomt spraakverwarring

Sandra Broekman van Npuls vertelt hoe er samen met SURF aan het landelijk begrippenkader toetsen wordt gewerkt. “Omdat begrippen verschillende betekenissen hebben, werkt dat door in systemen, OER, beleid en eigenlijk op alle niveaus. Daarom is het noodzakelijk om dezelfde begrippen te gaan gebruiken. Neem woorden, zoals module, tentamen of beoordelen. Die zijn niet concreet en verschillen qua betekenis per instelling. Toets, examen en tentamen worden door elkaar gebruikt, maar hebben een andere connotatie. Als we digitale systemen gaan koppelen, moeten die begrippen dus ook dezelfde betekenis krijgen.”
Er is in dit begrippenkader sprake van een lexicon-aanpak: het gaat om het denken in relaties en patronen. Dus het gaat niet alleen om de definitie van een woord, maar wat de relatie is van dit begrip tot andere begrippen.
Het begrip ‘beoordeling’, wordt uitgekleed om te zien wat de relaties zijn. De deelnemers aan de workshop ontdekken hoeveel zo’n woord teweeg brengt en zijn zeer enthousiast. Dit jaar worden er nieuwe sessies georganiseerd. Uiteindelijk wordt het begrippenkader voor iedereen toegankelijk.

#4 Met de AI-waaier krijg je het gesprek over AI op gang

Er bestonden al verschillende AI-waaiers en schalen. Daar kwamen ze al gauw achter, toen mbo, hbo en wo dit onderzochten. Leanne van Beek van Npuls heeft daarom met 20 mbo-instellingen een AI-waaier gemaakt in taalniveau B1, dat als een pedagogisch instrument werkt. Je gebruikt de waaier om het gesprek met een onderwijsteam of met studenten te starten, over de rol van AI in het onderwijs. Ook kan de waaier als advies opgenomen worden door examenleveranciers. De waaier is verdeeld in categorieën, zodat samen kan bespreken hoeveel invloed je van AI toelaat.
Tijdens de presentatie van Van Beek worden de deelnemers aan het werk gezet: hoe kan je een opdracht voor de student AI-waaier-proof maken door per categorie aan te geven: wat mag de student wel of niet doen? Welke instructie krijgt de student? Hoe controleer je of het leerdoel wordt behaald? Welke aanpassingen zijn nodig in de beoordelingscriteria? Op die manier worden niet alleen de opdrachten AI-proof, maar kunnen zowel docenten als instellingen zich duidelijker uitspreken over wat ze wel en niet met AI doen.

Alle presentaties van de conferentie kan je terugvinden in de digitale goodiebag: