MBO Digitaal

Nieuwsbrief 135 is uit!

Madhwie Niels — Thu, 12 Mar 2026 17:49:25 +0000

Het bericht Nieuwsbrief 135 is uit! verscheen eerst op MBO Digitaal.

De Reisgids onderwijslogistiek is vernieuwd!

Paulien de Jong — Wed, 11 Mar 2026 19:48:01 +0000

In 2022 publiceerde MBO Digitaal de Reisgids Onderwijslogistiek als handreiking voor flexibeler en modulair onderwijs. Nu, enkele jaren later, is deze gids geactualiseerd! Dankzij input uit het Netwerk Onderwijslogistiek en de leergang “Flexibiliseren & LLO” hebben we de ‘hoe-vraag’ verder uitgewerkt, met concrete praktijkvoorbeelden van mbo-scholen.

Zo laten het Summa College en het Da Vinci College zien dat de ‘hoe-vraag’ geen theoretische oefening is, maar een dagelijkse praktijk waarin onderwijs, organisatie en ondersteuning samenkomen.

Gezamenlijke leerreis

Deze publicatie is geen eindpunt, maar een tussenstap in een gezamenlijke leerreis. Om de Reisgids actueel, relevant en bruikbaar te houden, is het van belang dat scholen elkaar blijven voeden met praktijkvoorbeelden, geleerde lessen, knelpunten en oplossingen. Welke keuzes maken jullie? Wat werkt goed? Waar lopen jullie tegenaan? En welke aanpak verdient het om gedeeld te worden? Door ervaringen en feedback te blijven delen, versterken we elkaar en bouwen we samen aan een toekomstbestendige onderwijslogistiek in het mbo.

Het bericht De Reisgids onderwijslogistiek is vernieuwd! verscheen eerst op MBO Digitaal.

‘Laat studenten meepraten over keuzes rond digitale leermiddelen’

Paulien de Jong — Wed, 11 Mar 2026 19:15:35 +0000

Digitale leermiddelen zijn voor mbo-studenten dagelijkse kost. Van online leeromgevingen tot digitale examens: systemen wisselen voortdurend gegevens uit. Maar hoe veilig en betrouwbaar gebeurt dat eigenlijk? In de 53e conferentiepodcast van MBO Digitaal gaan Gian Sakoetoe (JOBmbo en student ROC A12) en Imane Oulali (MBO Raad), in gesprek over het programma Edu-V.

Hun gesprek laat zien waarom afspraken over digitale gegevensuitwisseling belangrijker zijn dan veel mensen denken.
Voor Gian was zijn eerste kennismaking met Edu-V vooral verrassend. Toen hij hoorde dat het programma werkt aan een keurmerk voor veilige digitale gegevensuitwisseling, realiseerde hij zich dat zo’n keurmerk er eigenlijk nog niet was. Dat vond hij opmerkelijk: in een onderwijswereld waarin digitale systemen zo’n grote rol spelen, zou je verwachten dat daar al duidelijke afspraken en standaarden voor bestaan. Tegelijkertijd ziet hij het als een positieve ontwikkeling dat dat nu verandert. Volgens hem is het belangrijk dat zo’n keurmerk niet statisch blijft, maar meegroeit met nieuwe technologie en ontwikkelingen in het onderwijs.

Praktische toepasbaarheid

Ook Imane ziet dat het onderwerp steeds relevanter wordt. Binnen Edu-V wordt daarom niet alleen gewerkt aan technische standaarden, maar ook aan de praktische toepassing in scholen. De volgende stap van het programma is om die afspraken dichter bij de onderwijspraktijk te brengen. Wat betekenen ze voor een student die met digitale leermiddelen werkt? Voor een docent die resultaten moet kunnen inzien? Of voor een school die systemen veilig wil koppelen? Door die vragen centraal te stellen, wil Edu-V digitalisering concreter en begrijpelijker maken.

Betrek de student

Volgens Gian is het daarbij cruciaal dat studenten zelf betrokken worden bij dit soort ontwikkelingen. Zij gebruiken de systemen immers dagelijks. Studenten moeten daarom niet alleen worden geïnformeerd, maar ook actief meepraten over keuzes rond digitale leermiddelen, privacy en kosten. Zoals hij het zelf samenvat: 'Je moet studenten aan die tafel zetten'. Uiteindelijk draait het volgens hem om een digitale leeromgeving die goed werkt zonder dat studenten er last van hebben.

Benieuwd hoe Edu-V dat probeert te realiseren en welke stappen er nog komen? Luister naar deze podcastaflevering:

Het bericht ‘Laat studenten meepraten over keuzes rond digitale leermiddelen’ verscheen eerst op MBO Digitaal.

Benchmark IBP 2026: sterke basis, uitvoering verdient aandacht

Pascal Gerrits — Wed, 11 Mar 2026 16:10:27 +0000

De jaarlijkse SURFaudit Benchmark Informatiebeveiliging en Privacy (IBP) laat zien waar het mbo staat op het gebied van digitale weerbaarheid. In de editie van dit jaar namen alle 51 mbo-instellingen deel. Het resultaat toont een gemixt beeld van de volwassenheid van de sector én biedt concrete aanknopingspunten voor verbetering.

Privacy stabiel, lichte daling informatiebeveiliging

Binnen de mbo-sector is het beeld op het onderdeel Privacy stabiel: net als vorig jaar is het gemiddelde 2,4. Omdat instellingen hun privacyprocessen de afgelopen jaren goed hebben verankerd, hebben we dit niveau weten vast te houden.

Op het onderdeel Informatiebeveiliging zien we een lichte daling. Het gemiddelde komt uit op 2,0: een afname van 0,2 procentpunt. Een verklaring is dat alle instellingen inmiddels een eerste security-audit hebben gehad, waar dat vorig jaar slechts een klein gedeelte betrof. Een externe auditor kijkt nou eenmaal kritischer dan een zelfassessor.

Sterke basis, uitvoering vraagt aandacht

Duiken we dieper in de cijfers, dat zien we dat de sector goed scoort op de informatiebeveiligingsdomeinen Governance, Organisatie en Risk Management. Deze domeinen laten een lichte stijging zien, dus veel mbo-instellingen hebben de basis beleidsmatig en organisatorisch op orde. Tegelijkertijd kunnen we in de uitvoering winst behalen: de domeinen Security Management en IT-operatie blijven achter bij de meer strategische onderdelen. Ook in het privacydomein Beleid is de sector licht gedaald, terwijl de overige privacydomeinen gelijk zijn gebleven of een lichte groei laten zien.

Instellingsrapportage: sturen op verbetering

Voor alle mbo-instellingen is in de mbo-brede GRC-applicatie TrustBound een uitgebreide instellingsrapportage beschikbaar. Hiermee kunnen scholen hun eigen resultaten analyseren en sturen op verbetering. De rapportage bevat ook een vergelijking met de sectorgemiddelden, waarmee instellingen hun positie beter kunnen duiden. Verder zijn de resultaten van de vorige benchmark opgenomen, zodat instellingen een beeld krijgen van hun ontwikkeling.

Leerpunten zichtbaar maken, niet één-op-één vergelijken

Omdat de scores van de Benchmark IBP op verschillende manieren tot stand zijn gekomen, is bij onderlinge vergelijking tussen scholen de nodige voorzichtigheid op zijn plaats. Een deel van de instellingen heeft recent de externe security-audit afgerond en de resultaten daarvan ingevoerd in de Benchmark IBP. Andere instellingen zijn langer geleden ge-audit, hebben sindsdien verbeteringen doorgevoerd en die verwerkt in hun score van de Benchmark IBP. Het gemiddelde cijfer is daarmee een optelsom van verschillende fasen van volwassenheid van instellingen.

Deze mix van benchmarkresultaten maakt het lastig om instellingen één-op-één te vergelijken. De kracht van de Benchmark IBP zit daarom vooral in het zichtbaar maken van trends en leerpunten. Niet om instellingen met elkaar te vergelijken, maar om te bepalen waar we als sector staan en waar we van elkaar kunnen leren.

Concrete aanknopingspunten voor verbetering

De benchmarkresultaten bieden zo aanknopingspunten waarop scholen hun organisatie van informatiebeveiliging en privacy kunnen versterken. Vanuit het programma Cyberveiligheid bieden we daarvoor concrete ondersteuning met meerdere activiteiten.

Een voorbeeld is het statement Testen van, inspectie van en toezicht op beveiliging. Dit is dit jaar mbo-breed het sterkst gedaald, waarschijnlijk omdat instellingen dit statement niet voldoende kunnen aantonen. Het programma biedt meerdere handvatten om het statement te verbeteren, waaronder:

Van check tot hack: een serie technische controles waarmee instellingen hun technische weerbaarheid stapsgewijs verhogen. Hierbij onderzoeken we specialisten zowel het externe als interne aanvalsoppervlak en bieden ze handelingsperspectief om risico’s te beperken.
Samenwerking met het SURF Expertise Centrum: de hier gebundelde kennis biedt veel mogelijkheden voor mbo-instellingen om hun cyberweerbaarheid te verhogen. Bijvoorbeeld op het gebied van configuratiebeheer en technisch IB-beleid.
Kosteloze pentesten, die instellingen inzicht geven in (ketens van) technische kwetsbaarheden zodat ze deze geprioriteerd kunnen oplossen.
Ondersteuning, kennisdeling en vraagbaak voor technische weerbaarheid, bijvoorbeeld ten aanzien van security monitoring.
De Cyberweerbaarheidspool, die ervoor gaat zorgen dat testen continu uitgevoerd worden in plaats van ad-hoc. Hierin kunnen we zaken ook sectoraal vastleggen in beleid in plaats van ieder voor zich én bijvoorbeeld IT- en functioneel beheer centraliseren.
MBOKS: kennisdeling en vraagbaak voor technische weerbaarheid.
CISO-as-a-Service: CISO as a Service richt zich primair op het ondersteunen van de scholen bij het voorbereiden en het uitvoeren van de security-audits.
Young professionals: mbo-instellingen kunnen via de CISO as a Service ook extra capaciteit van een Young Professional inhuren. Dit is een beginnende security en/of privacy officer met een basisopleiding op het gebied van informatiebeveiliging en privacy. De YP’s worden gedurende hun inzet bijgeschoold door de partnerorganisatie en actief begeleid door de CISO as a.

Een ander voorbeeld is het statement Verwijdering van data, waarop de mbo-sector dit jaar minder scoort. Het zorgvuldig en aantoonbaar verwijderen van data blijft een uitdaging, wat direct raakt aan privacy, informatiebeveiliging én datakwaliteit. De benchmark benadrukt dat deze inzet geen ‘nice to have’ is, maar een noodzakelijke stap om door te groeien in volwassenheid. Met Digital Cleanup mbo zetten we vanuit het programma hier actief op in door instellingen te ondersteunen bij het opschonen van data, het maken van bewaartermijnen en het inrichten van duurzame processen voor dataverwijdering.

In het privacydomein is het statement Verwerkingsregister opzet en vastlegging verwerkingen het meest gestegen. Dit mede dankzij het generiek verwerkingsregister dat we vanuit het programma hebben ontwikkeld en instellingen naar eigen behoefte kunnen aanpassen. Meerdere mbo-instellingen hebben hiermee een hogere score bereikt. We raden instellingen die dit nog niet hebben gedaan aan om hun verwerkingsregister op deze manier werkbaar en toekomstbestendig in te richten

Uitgebreide sectorrapportage volgt

Nu de instellingsrapportages zijn afgerond, werken we vanuit het programma aan een sectorrapportage. Deze geeft een overkoepelend beeld van de belangrijkste trends en aandachtspunten binnen het mbo en biedt verdere aanknopingspunten voor gezamenlijke activiteiten. Zodra de sectorrapportage gereed is, delen we deze binnen het Netwerk IBP.

Meer informatie

Wil je meer informatie over de benchmark IBP of over de ondersteuning die we vanuit het programma Cyberveiligheid bieden? Neem dan contact op met Evie-Janne van Noorel.

Het bericht Benchmark IBP 2026: sterke basis, uitvoering verdient aandacht verscheen eerst op MBO Digitaal.

Programma Cyberveiligheid op de MBO Digitaal conferentie gemist? Bekijk hier onze presentaties

Pascal Gerrits — Wed, 11 Mar 2026 15:50:06 +0000

Vanuit het programma Cyberveiligheid mbo kijken we terug op een geslaagde 53e MBO Digitaal conferentie. We hebben genoten van inspirerende gesprekken, de bijdragen van collega’s en sprekers, en de waardering voor onze presentaties. Mooi om te zien dat veel mbo’ers het belang van een cyberweerbare sector onderkennen!

Presentaties van het programma Cyberveiligheid

Er stonden vorige week tien verdiepingssessies, workshops, themasessie en/of TEDx-talks over cyberveiligheid op het programma. Kon je een sessie niet bijwonen? Hieronder vind je de presentaties die we vanuit het programma Cyberveiligheid verzorgden.

Slim voorbereid op de Cyberweerbaarheidspool – verdiepingssessie door Edo Meinema en Martijn Bijleveld
Samen inrichten van logische toegangsbeveiliging binnen het mbo – themasessie door Henry Meutstege
De (Next)cloud is van onszelf – themasessie door Rob Vos
Privacy by design met de MORA – themasessie door Max Passet en Shivaye Jagesar
Hoe richt je digitale soevereiniteit slim in? – themasessie door Rob Vos, Rijn IJssel en VISTA
Architectuur inzetten om IBP slim in te richten – themasessie door Remco Overvelde, Shivaye Jagesar en Aladin Mhamdi
Hoe een FRIA digitale keuzes veilig, eerlijk en toekomstbestendig maakt – themasessie door Jack Le Roux en Niels Dutij
Pak de macht over je ICT terug – verdiepingssessie door Rob Vos en Aladin Mhamdi (presentatie volgt)
Van digitale chaos naar strategisch databeheer – themasessie door Frank ten Hove en Richard de Koning van Zadkine
Slim inrichten? Vergeet de fysieke beveiliging niet! – TEDx-talk door Niels Dutij

Meer weten over het programma Cyberveiligheid mbo of een van de onderwerpen uit de sessies? Neem contact met ons op.

Het bericht Programma Cyberveiligheid op de MBO Digitaal conferentie gemist? Bekijk hier onze presentaties verscheen eerst op MBO Digitaal.

Datadinsdag 10 maart 2026: data benutten bij Inholland

Madhwie Niels — Wed, 11 Mar 2026 14:56:49 +0000

Het verhaal

De ambitie van Inholland is om in 2027 een datagedreven instelling te zijn, met een smart campus en grip op AI. Daarvoor was een nieuw dataplatform nodig dat schaalbaar is en zorgt voor eenduidigheid en beheersbaarheid van data. Bovendien moet het nieuwe platform professionalisering binnen de instelling bevorderen en de organisatie strategisch ondersteunen. Het programmateam koos voor Microsoft Fabric, een data-analyseplatform dat verschillende datadiensten integreert in één omgeving. Dit vanwege de transparantie, samenwerkingsmogelijkheden en schaalbaarheid die deze omgeving biedt.
De data worden verwerkt volgens een Medaillon-architectuur: van ruwe data naar betrouwbare, herbruikbare informatie.

Met het nieuwe platform wil Inholland bijdragen aan de smart campus: inzicht in data moet ervoor zorgen dat het gebouw zo duurzaam mogelijk functioneert en ruimtes efficiënt worden benut. Privacy is daarbij een belangrijk en uitdagend punt. Een ander belangrijk doel van het dataplatform is learning analytics. Aangezien de instelling de student als gelijke ziet, ligt de focus daarbij op de student (en niet op het management of de docenten). Juist de student moet een goed beeld kunnen krijgen van zijn eigen leerproces.

Tenslotte hoopt Inholland ook grip te kunnen krijgen op de inzet van AI.

Lessen en eyeopeners

Werk volgens landelijke standaarden zoals HORA of MORA om je data straks te kunnen uitwisselen met andere instellingen.
Begin gewoon: experimenteer, leer en houd bij wat je doet. Laat iedereen daarin vanuit zijn eigen expertise bijdragen.
Begin met wat je hebt en wat er nodig is. Documenteer dat in een architectuurplaat.
Maak er een strategisch programma van, waarbij de programmamanager verantwoordelijk is voor de bestuurlijke kant, zodat IT zich kan focussen op het bouwen.
Capaciteit is key (en vaak een knelpunt). Deels kun je die extern inhuren, maar houd daarbij wel zelf grip op de architectuur, zodat je weet hoe innovaties daarop kunnen aansluiten.

Het bericht Datadinsdag 10 maart 2026: data benutten bij Inholland verscheen eerst op MBO Digitaal.

NED-activiteiten gaan verder bij Digitaal toetsen en ontwikkelen Npuls

Paulien de Jong — Tue, 10 Mar 2026 21:50:08 +0000

Mooi nieuws! Het Netwerk Examinering en Digitalisering (NED) vervolgt zijn activiteiten bij het team Digitaal toetsen en ontwikkelen in Npuls. Het NED gaat op in de bredere beweging van het vervolgonderwijs, waar we nog meer snelheid kunnen maken met elkaar. In dit artikel lees je wat het netwerk in het mbo heeft opgeleverd en waar de activiteiten nu verdergaan.

Het NED ondersteunde mbo-scholen bij het digitaliseren en standaardiseren van het examenproces. Alle mbo-scholen waren aangesloten. We werkten in opdracht van en voor de mbo-sector. Binnen het netwerk waren vier werkgroepen actief: Contracten, Informatiemanagement, Werkgroep IBP en Wet- & Regelgeving.

Collega’s van mbo-scholen werkten hierin (projectmatig) samen met MBO Digitaal aan concrete oplossingen en afspraken, zoals de ontwikkeling van de Onderwijs Koppelingen Examinering (OKE). Ook werd structureel samengewerkt met partijen als ExSamen (de koepel van examenleveranciers) en met individuele examen- en softwareleveranciers.

Producten van het NED

Het netwerk heeft vele producten opgeleverd, zoals:

Een overzicht van alle examenleveranciers (leverancierslijst)
DPIA-onderzoeken (pilotonderzoeken bij verschillende examenleveranciers)
Project OKE: gestandaardiseerde en werkende koppelingen in de examenketen
Handreikingen over wet- en regelgeving rondom examinering

Onderverdeling

De leverancierslijst en de handreikingen zijn gepubliceerd via de website van MBO Digitaal en via KLIMmbo, een landelijk kennisplatform dat onderwijsprofessionals, beleidsmakers en overheid verbindt en dat sinds januari 2026 operationeel is. Het DPIA-onderzoek voor de mbo-sector is ondergebracht bij het netwerk IBP, in samenwerking met het programma Cyberveiligheid. Het project OKE is voortgezet binnen Npuls. De oplevering wordt verwacht in juni 2026. Dan zijn de standaarden voor gegevensuitwisseling vastgesteld, gedocumenteerd, gebouwd, getest en klaar voor implementatie. De meeste mbo-instellingen werken inmiddels al met de OKE-koppelingen. Ook de ontwikkelingen rond digitalisering van het examenproces worden vervolgd in Npuls.

Betrokken blijven?

Wil je betrokken/op de hoogte blijven? Sluit je dan aan bij het team Digitaal toetsen en ontwikkelen in Npuls. Via de Community Digitaal toetsen en ontwikkelen blijf je op de hoogte van artikelen, webinars en bijeenkomsten. Ook kun je daar ervaringen uitwisselen met collega’s uit het veld. Daarnaast kun je de activiteiten volgen via de website van Npuls en de Npuls-nieuwsbrief.

Het bericht NED-activiteiten gaan verder bij Digitaal toetsen en ontwikkelen Npuls verscheen eerst op MBO Digitaal.

Heb jij je al aangemeld voor de voorlichting over de regeling OpenUp?

Paulien de Jong — Tue, 10 Mar 2026 20:19:35 +0000

Npuls lanceert een tweede ronde voor de regeling OpenUp om samen met mbo, hbo en wo meer regie te krijgen op het gebruik van digitale en open leermaterialen. Heb je interesse? Op donderdag 12 en dinsdag 17 maart organiseert Npuls twee voorlichtingsbijeenkomsten op het SURF-kantoor .

In september 2026 start de tweede ronde en kunnen nieuwe instellingen meedoen om in 3 jaar het leren en werken met digitale en open leermaterialen verder te brengen. Npuls zorgt voor subsidie, begeleiding, kruisbestuiving en kennisontwikkeling.

Vergroten en verbeteren open leermaterialen

De regeling richt zich op het vergroten en verbeteren van de inzet van digitale en open leermaterialen binnen de instelling. Npuls biedt subsidie, begeleiding en een waardevol netwerk waar kennisdeling en samenwerking centraal staat.

Schrijf je in voor een voorlichtingsbijeenkomst

Heeft jouw instelling interesse in deze regeling? Dan is de voorlichtingsbijeenkomst een waardevolle én verplichte eerste stap richting inschrijving, waarmee je direct een goed beeld krijgt van de mogelijkheden. Tijdens de voorlichtingsbijeenkomst lichten we de regeling verder toe en kan je al je vragen te stellen.

Donderdag 12 maart 13.00 – 15.00 uur: voorlichtingsbijeenkomst OpenUp op het SURF-kantoor

Dinsdag 17 maart 10.00 – 12.00 uur: voorlichtingsbijeenkomst OpenUp op het SURF-kantoor

Inschrijving via Sleutelteams

Alle praktische informatie, voorwaarden en benodigde documenten deelt Npuls in april 2026. De inschrijving voor de regeling OpenUp verloopt via de sleutelteams. Heb je interesse in OpenUp, maar ben je hier geen onderdeel van? Neem contact op met het sleutelteam van jouw instelling en bespreek je ideeën.

Ervaringsverhaal

ROC Amsterdam-Flevoland beschikt als een van de eerste mbo-instellingen over een eigen Team Content Creation (TCC). Dit team was al 2,5 jaar actief toen de regeling OpenUp werd opengesteld. TCC greep deze kans om zijn impact te vergroten.

Het bericht Heb jij je al aangemeld voor de voorlichting over de regeling OpenUp? verscheen eerst op MBO Digitaal.

De digitaliseringsroute als strategisch kompas: podcast en onepager

Paulien de Jong — Mon, 09 Mar 2026 17:12:00 +0000

Hoe vertaal je de sectorbrede mbo‑digitaliseringsroute naar concrete keuzes binnen je eigen instelling? Tijdens de MBO Digitaal conferentie op 5 maart gaven leden van de CIO Raad een heldere uitleg van het waarom, wat en hoe van de digitaliseringsroute als richtinggevend kompas voor samenhang en focus.

Deelnemers gingen met elkaar in gesprek over de betekenis voor hun eigen instelling. Met een korte toelichting, interactieve werkvormen en een dilemma uit de CIO Raad bood deze sessie inzicht én praktische handvatten om het digitaliseringsgesprek binnen je instelling gerichter te voeren. Daarnaast volgden bestuurders en hun secondanten twee sessies waarin een update werd gegeven van de ontwikkelingen en behaalde mijlpalen van de CIO Raad en de mbo digitaliseringsroute sinds de bestuurdersbijeenkomst in oktober 2025.

Ook zijn we met bestuurders en secondanten in gesprek gegaan over duurzame sectorbrede digitale transformatie. Dit hebben we gedaan aan de hand van 2 vragen:

Wat moeten we gezamenlijk organiseren om digitale transformatie – sectorbreed én binnen onze instellingen – mogelijk, beheersbaar en betaalbaar te maken?
Hoe zorgen we ervoor dat de bereikte resultaten en ingezette beweging ook na de formele einddatum van een sectoraal of landelijk programma worden bestendigd en verder uitgebouwd? Denk bijvoorbeeld aan het programma Cyberveiligheid en het programma Digitaal bekwaam met beiden een einddatum in 2027.

Onepager

Tijdens de sessie is een inhoudelijke samenvatting gedeeld van de mbo digitaliseringsroute als geheel. Naar verwachting wordt de meerjarenroadmap eind deze maand opgeleverd, hierin staat ook wat er in 2026 op de planning staat bij de verschillende initiatieven.

Over de mbo digitaliseringsroute

De digitaliseringsroute is niet iets nieuws. Met de digitaliseringsroute verbinden we bestaande, losse initiatieven tot een krachtige beweging. Deze route geeft inzicht in wat op sectoraal en landelijk niveau speelt en zorgt voor houvast en voorkomt versnippering. Via de route: 1. Bepalen we gezamenlijk de wensen en eisen voor het mbo. 2. Stemmen we landelijke en sectorale inspanningen op elkaar af. 3. Bundelen we de kennis en de kracht van instellingen en samenwerkingspartners zoals de MBO Raad (incl. MBO Digitaal), SURF, Npuls, Edu-V. Zo ontstaat één duidelijke koers voor de sector met gezamenlijkheid als fundament én ruimte voor eigenheid van instellingen. De digitaliseringsroute maakt van losse initiatieven één gezamenlijke beweging en opdracht. Daarmee maken we het mbo toekomstbestendig – voor studenten, het werkveld en voor de samenleving.

Podcast Digitaliseringsroute

In aanloop naar de conferentie namen we een podcast op waarin Marit Johansen in gesprek ging met Martijn Timmer en Jasmijn Wijn over het slim inrichten van de Digitaliseringsroute.

Het bericht De digitaliseringsroute als strategisch kompas: podcast en onepager verscheen eerst op MBO Digitaal.

Digitale bekwaamheid voor toekomst bestendig beroepsonderwijs

Nick Wildschut — Wed, 04 Mar 2026 13:14:06 +0000

Onderwijs wordt flexibeler, meer gepersonaliseerd en steeds sterker verweven met technologie. Dat vraagt veel van docenten. Toch blijft structurele investering in (digitale) docentprofessionalisering in de praktijk vaak achter. In een nieuw position paper laten Marit Johansen van MBO Digitaal en Ester Scholten van CINOP zien waarom dit een gemiste kans is – en waarom nú actie nodig is.

Wendbaar beroepsonderwijs begint bij docenten

Om toekomstbestendig en wendbaar beroepsonderwijs te realiseren, is investeren in het professionele kapitaal van docenten cruciaal. Hun rol verandert: van kennisoverdrager naar coach, ontwerper van onderwijs en verbinder tussen onderwijs, arbeidsmarkt en student. Digitale bekwaamheid is daarbij onmisbaar. Niet alleen om onderwijslogistiek te flexibiliseren, maar juist om didactisch sterke, blended- en praktijkgerichte leeromgevingen te ontwerpen.

Grote verschillen, beperkte groei

Uit de Monitor Leren & Lesgeven met ict van het iXperium/CoE blijkt dat de digitale competenties van mbo‑docenten sterk uiteenlopen. Een deel van de docenten voelt zich vaardig in het didactisch inzetten van ict, maar een grote groep ervaart nog handelingsverlegenheid. Opvallend is dat de ontwikkeling van deze vaardigheden de afgelopen jaren nauwelijks is toegenomen. Dat laat zien dat de huidige professionaliseringsaanpak onvoldoende effect heeft.

Effectieve professionalisering is goed ingericht

Onderzoek laat zien dat professionalisering wel impact heeft, mits deze:

praktijkgericht is en aansluit bij concrete onderwijsvraagstukken;
collectief plaatsvindt, bijvoorbeeld in teams of leergemeenschappen;
structureel wordt ondersteund door leidinggevenden;
ruimte biedt voor reflectie, feedback en leren in de eigen context.

Toch concurreren professionaliseringsactiviteiten in de dagelijkse praktijk vaak met werkdruk, roosters en andere prioriteiten. Daardoor wordt professionalisering nog te vaak gezien als ‘extra’, terwijl het een integraal onderdeel van het docentschap zou moeten zijn.

Van beleid naar praktijk

Beleidsmatig is er geen gebrek aan aandacht of middelen. In cao-afspraken, subsidies, onderwijsregio’s en landelijke programma’s zijn volop kansen aanwezig om docentprofessionalisering te versterken. De uitdaging zit in de vertaling naar de praktijk: zonder een duidelijke visie, verankering in de organisatiecultuur en sturing vanuit bestuur en management blijft duurzame ontwikkeling uit.

Oproep aan het veld

Marit en Ester benadrukken dat digitale docentprofessionalisering geen optionele luxe is, maar een randvoorwaarde voor kwalitatief goed en toekomstgericht mbo-onderwijs. Dat vraagt om gezamenlijke verantwoordelijkheid van bestuurders, leidinggevenden en docenten. Alleen door professionalisering structureel te prioriteren, ontstaat ruimte voor wendbaar onderwijs en voor het werkplezier en behoud van docenten.

Het bericht Digitale bekwaamheid voor toekomst bestendig beroepsonderwijs verscheen eerst op MBO Digitaal.