Ram Gurung

गृहयुद्ध

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Wed, 18 Sep 2024 22:09:00 +0545

नेपाल आमा रोएको रोयै आठ वर्ष भएछ

दिदी र बहिनी–हरुको सिउँदो ओइलेर गएछ

दाजु र भाई युद्धमा उत्रे थाह छैन के छ चाल

निर्दोष नारी अस्तित्व खोसियो स्थिति छ बेहाल

अनविज्ञ होलान् ती दुबै पक्ष किन हो झगडा

मुल्यांकन गर्न भनेर हो कि? को रैछौं तगडा

लासका रास थुप्रन थाल्यो, खोल्सा, भीर, वनमा

दुगन्ध फैल्यो, कुहेका लासका त्रास छ मनमा

बुद्धको जन्म भएको देशमा अशान्ति फैलियो

सुन्दर, शान्त, विशाल देश रगतले मैलियो

बारुदको धुमले ढाकियो नभ, दिवा नि निशा भो

देखिन्न पथ, अब देश कता? जाने कुन दिशा हो ?

आफूलाई चोट लागेर आमा अझै नि रुदैछिन् ।

स्नान गर्दा रक्तका धारले विचलित हुदैछिन् ।

‘के युद्ध गर्छौ? मिलेर बस’ आमाको पुकार

भन्दछिन् आमा– “मुर्छित बाबु ! ती नयन उघार ।”

विलौना गर्छिन् त्यो मृत शरीर टाँसेर छातीमा ।

बुझ्दैनन् अझै सन्तानहरुले युद्ध छ रातिमा ।

हे दाजुभाई ! बुझ्नुहोस् नेपाल–आमाको पुकार

छ शत विन्ती गर्दछु आग्रह, गर्नुहोस् स्वीकार ।

समझदारी–मा कायम गरी देशमा सुशान्ति

हतियार सारा बिसाई गरौं, युद्धको विश्रान्ति

थिचिन पुगी बनेको घाउमा मल्हम लगाऔं

आठ वर्षदेखि रोएकी आमा–को मुहार हसाऔं ।

विषमतापूर्ण स्थितिमा भो सपूतको अपमान

हिंसात्मक कार्य रोक्नको लागि निकालौं समाधान

अस्तित्व जोगाऔं, तिनले देशको हालत देख्दा‘हुन्

स्वर्गस्थलदेखि सुझावस्वरुप पत्र नि लेख्दा‘हुन्

लाजले मर्नु, मनमुटाव अन्त्य, त्यो पत्र नपाउँदै

सुशान्ति देशको कल्पना गर्दै विदा नि चाहूँ है ।

विदा नि चाहूँ है ।

योगी स्मृतिरोगी राम बहादुर गुरुङ 'सर्बत्रापमानित'

(स्मृतिबस्तीमा अवस्थित स्मृतिकुटीको स्मृति शैयाबाट)

रचनाकालः २०६० साल भाद्र २९ गते

(माछापुच्छ्रे एफ एम ९१ मेगाहर्जको दोश्रो वार्षिकोत्सवको अवसरमा आयोजित खुल्ला कविता प्रतियोगितामा वाचित कविता ।)

#गृहयुद्ध #जनयुद्ध #द्धन्दकाल #जनक्रान्ति #स्मृतिरोगी #स्मृतिसंग्रह #स्मृतिवस्ती #स्मृतिकुटी #स्मृतिगृह #स्मृतिडायरी #स्मृतिशैया #स्मृतिपथ #स्मृतिका_पलहरु #स्मृतिपल #स्मृतिनगर #स्मृतिदर्शन #स्मृतियात्रा #स्मृतिवाणी #स्मृतिप्रहर #स्मृतिशैली #स्मृतिअवतार

#janayuddha #smritisangraha #smritibasti #smritikuti #smritishaiya #hundi #suntaskar #Nepali_Kabita, #Arthahin_Pahichan #smritirogi #smritisangraha #smritikuti #smritibasti #smritidiary #smritishaiya #smritipath #smritikapalharu #smritinagar #smritipal #smritidarshan #smritiyatra #smritibani #smritiprahar #smritiabatar #smritishaili

बुर्जुवा शिक्षा

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Tue, 18 Jul 2017 23:16:00 +0545

भालेको डाँकसँगै बस्तीहरु ब्युँझेर
टुकीहरु बल्न थालेपछि
आमा भन्ने गर्नुहुन्थ्यो,
“विहान भयो बाबु ! उठेर पढ् ।”
मीठो निंद्राले मस्तसँग मायाँ गर्दा–गर्दै
मायाँलाई कठोरतापूर्वक झट्कारेर ब्युँझदा
माताका ममतामयी हातहरु
मलाई झक्झकाइरहेका हुन्थे ।

आध्यात्मिकताबाट विकसित
सिकाई शैलीको अनुशरण गर्दै
केही शैक्षिक रटानपश्चात
खोरियाबारीको भीरबाट
एक भारी घाँस ल्याइसकेपछि
हतार हतार
उसिनेका खाद्यान्नहरु
पेटभित्र छचल्काउदै
सरस्वतीको मन्दिर पुग्थ्यौं र
सामुहिक भजनगान प्रारम्भ हुन्थ्यो ।
शिक्षाका धर्मगुरुहरु
आफ्नो धर्मको पालना गर्दै
प्रवचन दिन्थे ।
बुर्जुवा शिक्षाको बासी भैसकेका
ती प्रवचनहरुमा पठित
शुत्र, साध्य र सिद्धान्तका भजनहरु
हामी खुब रट्थ्यौं ।

गणितमा
अंकगणितीय,
बीजगणितीय,
सुत्रहरु
त्रिकोणमितीय शुत्रभित्रका
Sin, Cos, Tan लगायत
Cosec, Sec, Cot का शुत्रसञ्जालहरु
त्यस्तै ज्यामितीय साध्य र सिद्धान्तहरु
सर्लक्कै निल्थ्यौं ।
नेपाली र अंग्रेजी भाषिक विषयका
ब्याकरणहरु तथा साहित्यहरु
बुझेर हैन, घोकेर सिकिन्थ्यो ।
विज्ञानमा
भौतिक विज्ञानका
बल, गुरुत्वाकर्षण
र चालसम्बन्धी सर आइज्याक न्युटनका
चापसम्बन्धी पास्कलका
धाराविद्युत र चुम्बकत्वसम्बन्धी माइकल फाराडेका
अनि
नाप,
यन्त्र,
ध्वनि,
ताप तथा विशिष्ट तापधारण क्षमता
र विद्युतचुम्बकीय तरंगका
नियम, सिद्धान्त र शुत्रहरु
त्यस्तै,
रासायनिक विज्ञानका
तत्व, अणु, संयुज्यतादेखि
आणविक शुत्र–समीकरण हुदै
प्रायोगिकदेखि औद्योगिकसम्मका विधिहरु,
त्यसै गरी
जीव विज्ञानमा
कोषदेखि क्रोमोजोमसम्म
वर्गीकरणदेखि उत्परिवर्तनसम्म आइपुग्दा
चाल्र्स डार्विनका क्रमविकासका घत लाग्दा सिद्धान्तहरु,
भू तथा ज्योतिष विज्ञानका
भूउत्पत्तिदेखि ब्रम्हाण्डसम्म
दिन, महिना र वर्षहरुसम्म
लगायत यावत अध्ययनहरु
पूनर्ताजगीको अपेक्षा गर्दै
आज पनि मानसपटलबाट मेटिन मान्दैनन् ।

यद्यपि,
निकम्मा,
अब्यावहारिक,
अवैज्ञानिक
बुर्जुवा शिक्षाले बाँडेका
धुवाँले खाइसकेका
प्रमाणपत्रहरका चाङ
एकातिर थन्काएर
खाडीको खडेरीमा
खब्बुस खादै
खंग्रङ्ग परेको शरीर
पसिनाले लुछ्रुप्प भिजाएर
‘हम्दुरिल्लाह ! माफी मुश्किला मुदिर ।’
जस्ता टुटेफुटेका अरबी भाषाहरुमा
मरुभूमिको तातो–रातो वालुवामाथि
गैंची र वेल्चा बजारी रहेछु ।
गैंचीको कोणिक हनाईमा
त्रिकोणमितीय र ज्यामितीय शुत्र र साध्यको प्रभावकारिता खोजिरहेछु ।
बेल्चाका विंडहरुमा मोमेन्टको नियम दाँजिरहेछु ।
लागेको बलमा
'F = ma' को शुत्र सजाइरहेछु ।
अनि तातेका मष्तिस्कहरुमा आउने
विचार, सोंच र अधुरा कल्पनाहरुमा
'E = mc2' को शुत्र लगाउदै
एसीको आनन्दमा मस्त निदाइरहेको हुन्छु ।

अचेल,
कहिलेकाही
मेरा मष्तिस्कहरुमा
टोनी बुजानहरु
विश्व प्रसिद्ध ‘युज युअर हेड’ लिएर आउँछन्
र देखाउदै सोध्न थाल्छन्,
“तैले पढेको शिक्षामा मष्तिस्कसम्बन्धी त्यस्तो केही थियो, जसले सिक्ने, सोच्ने र स्मरण गर्ने तरीकामा मद्धत गथ्र्यो ?”
म आश्चर्य मान्दै भन्न बाध्य हुन्छु, “थिएन होला त्यस्तो त ।”
ऊ अझै सोध्दै अगाडि बढ्छ,
“तैले लिएको शैक्षिक पाठ्यक्रममा मष्तिस्क र स्मरणशक्तिले कसरी कार्य गर्छ भन्ने बारेमा थियो ?
अध्ययन गर्ने र सिक्ने अनेकौं टेक्निकल तरीकाहरुको बारेमा ती शैक्षिक संस्थाहरुका केही सिकाइएको थियो ?
क्षमता, एकाग्रता, कल्पना र धारणाका बारेमा विश्लेषणात्मक पाठ्यवस्तु समावेश थियो तेरो शिक्षा प्रणालीमा ?
सोच्ने प्रकृया र रचनात्मकताको बारेमा पढिस् ?”
लगायत त्यस्तै थुप्रै के के सोध्दै थियो ऊ, मैले बुझिन ।
मात्र चुपचाप,
अबोध बालकझैं भएर
‘छैन’ भन्ने अर्थमा असहमतिको शिर हल्लाइरहन बाध्य हुन्छु ।

योगी स्मृतिरोगी राम बहादुर गुरुङ 'सर्बत्रापमानित'

(स्मृतिबस्तीमा अवस्थित स्मृतिकुटीको स्मृति शैयाबाट)

#smritisangraha #smritibasti #smritikuti #smritishaiya #hundi #suntaskar #Nepali_Kabita, #Arthahin_Pahichan #smritirogi #smritisangraha #smritikuti #smritibasti #smritidiary #smritishaiya #smritipath #smritikapalharu #smritinagar #smritipal #smritidarshan #smritiyatra #smritibani #smritiprahar #smritiabatar #smritishaili

Your browser does not support the audio element.

यो कृत्रिम स्वार्थी मानवतारहित शहर

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Sat, 18 Jul 2015 23:22:00 +0545

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

हे हुतिहारा हो,
बाँच्ने हिम्मत गर्नुपर्छ,
बाँचे के के देखिन्छ यहाँ
देखे के के लेखिन्छ यहाँ
एक हुल कागको बथान भए पुग्छ
यथार्थ पनि छेकिन्छ यहाँ

यो सपना हराएको निरीह शहरमा,
निर्धा लाटाहरु छन्
लाटाहरुको शहरमा गाँडाहरुको राज हुदोरहेछ
फुल्न नसकेका कोपिलाहरु ओइलाएर झर्दारहेछन्
बजारिया प्लाष्टिकका फूलहरु कहिल्यै ओइलाउदैनन्
ती दिगो सुन्दर हुदारहेछन्
तिनकै सुन्दरताको बयान गरिदो रहेछ
सुगन्धित पनि छ भनेर अफवाह फैलाइदो रहेछ
यो कृत्रिम भ्रमपूर्ण शहर यसरी नै बाँचेको रहेछ

यहाँ खुट्टा नहुनेहरु
काँध चढेर सगरमाथा पुग्छन्
खुट्टा हुनेहरु निरीह बनेर
उसको सफलतामा
ताली पिट्न बाध्य हुन्छन्
आकाशबाट बर्षने पानीको सहारामा
साउने भेलका खोल्साहरु
बेस्सरी गर्जन्छन्,
“हामी कयौं गुना बलवान छौं,
शान्त सुसाईसँगै
आफ्नै मन्द गतिमा
अविरल बग्ने ती नदीहरुभन्दा,
त्यो सागरमा उत्पन्न हुने
ठूला–ठूला ज्वारभाटाहरुभन्दा ।”
मलाई खित्का छोडी हाँस्न मन लाग्छ
त्यो गर्जन सुन्दा,
त्यो ताण्डव नृत्य देख्दा ।

यहाँ गाउन नजान्नेहरु गायक बन्छन्
अभिनय गर्न जाने पुग्छ,
पैसाको विटो छरे हुन्छ,
सिद्धान्तविहीनहरु राजनेता बन्छन्
हतियार बोके पुग्छ,
यथास्थितिवादीहरु ‘क्रान्तिकारी’ भइटोपल्छन्
खोस्टो परिचय–पत्र देखाएर
आफूलाई महान सम्झन्छन्
मलाई जिज्ञासा जाग्छ
र सोध्न मन लाग्छ–
‘हतियारको आडमा बुर्जुवा क्रान्ति आखिर कहिलेसम्म टिक्न सक्छ ?

डाउनलोड गर्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस्

(स्मृतिबस्तीमा अवस्थित स्मृतिकुटीको स्मृति शैयाबाट)

#स्मृतिरोगी #स्मृतिसंग्रह #स्मृतिवस्ती #स्मृतिकुटी #स्मृतिगृह #स्मृतिडायरी #स्मृतिशैया #स्मृतिपथ #स्मृतिका_पलहरु #स्मृतिपल #स्मृतिनगर #स्मृतिदर्शन #स्मृतियात्रा #स्मृतिवाणी #स्मृतिप्रहर #स्मृतिशैली #स्मृतिअवतार

#manabtarahit_shahar #Nepali_Kabita, #Arthahin_Pahichan #smritirogi #smritisangraha #smritikuti #smritibasti #smritidiary #smritishaiya #smritipath #smritikapalharu #smritinagar #smritipal #smritidarshan #smritiyatra #smritibani #smritiprahar #smritiabatar #smritishaili

Your browser does not support the audio element.

सपनाको शहर, विदेशको कोसेली

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Fri, 17 Oct 2014 01:45:00 +0545

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

मनभरि सपनाको ठूलो भारी बोकेर बिदेशिएको ऊ गएको वर्ष दिन नपुग्दै मृत्युको खबर आउदा परिवारलगायत गाउँ नै शोकमग्न भयो । यद्यपि विहे गरेको २ महिना पुग्दा नपुग्दै छाडेर गएको श्रीमानको मृत्युको खबरले सहन गाह्रो होला भन्ने हेतुले उनलाई थाह दिइएको थिएन । मान्छेहरु खासखुस गर्दै टिठ्याउथे । विचरी उनलाई के थाह ? सधैंझैं उही मन्द मुस्कानमा प्रतिक्रिया दिन्थिन् । उनको यो अञ्जान निर्दोषितामा परिवारका सदस्यहरु आँखाबाट पिल–पिल आँसु झार्थे । केही भन्दैनथे । आखिर सत्य कति समय लुकाउन सकिन्थ्यो र ? खबर पाएको महिना दिनमै उसको निर्जीव शरीर आइपुग्यो ।

उनी गोठालोबाट आउदै थिईन् । बाटैबाट घरमा मानिसहरुको भीडभाड देखी । कता–कता मनमा चिसो पस्यो । शंका–उपशंकाले मनमा डेरा जमाउन थालिसकेको थियो । जति नजिक पुग्यो, उति मनले ढ्यांग्रो ठोकिरहेको थियो । मानिसहरु उनलाई हेर्दै मुख बाउन थालेका थिए । के भएको हो, सोध्ने हिम्मत उनमा थिएन । अनर्थको संकेतले फतक्कै गलिसकेकी थिईन् । पाइलाहरु अगाडि बढ्न मानिरहेका थिएनन् । उनलाई देख्नेवित्तिकै परिवारका अन्य सदस्यहरु डाँको छोडेर रुन थाले । अब भने केही सूईंको पाइन् र भीड छिचोल्दै उनी सकी–नसकी केही पाइला के अघि बढेकी थिईन्, प्रलय भयो । आकाश खस्यो, टेकेको धर्ती भासियो । सपना हो या विपना ? उनले छुट्याउनै सकिनन् । आगनमा लाम्चो काठको बाकसभित्र आफ्नै श्रीमानको मृत शरीर लम्पसार पारेर राखिएको थियो । उनी त्यही ढलिन्, डंरङै । भीडभरि कोलाहल मच्चियो–

“लौन ! छिटो पानी ल्याऊ ।”

“विचरी ! वेहोस भएर ढली ।”

मुर्छाबाट ब्युँझदा वरिपरि थुप्रै मानिसहरु थिए । कसैले उनलाई पानी खुवाउदै थिए, कसैले हम्किरहेका थिए । कोही रोइरहेका थिए । ढुंगा–माटोसमान भइसकेको श्रीमानको पार्थिव शरीरमा शिर राखेर बेस्सरी रोईन् उनी । सायद त्यतिबेला उनले पोखेका वेदनाहरुको सारांश यस्तै थियो–

“वाचा ललो, जुग थोबा बिसी यालो

तो तदिईमो चुर्, थोरे म्होरा किसी यालो

खले टिले ङ

तारे ङै तो लब, तम्लो सिलेई ङ ।

म्हिस–त्हयाँ, क्हिलई न मेसी टिलो

खेम खलई बिसी ङ प्रेसी टिलो

खले टिले ङ

तारे ङै तो लब, तम्लो सिलेई ङ ।

सेंसी टिलो, कते ताँमे भिउ बिसी

सेंभरिर्बे, सेंब मायाँ पिउँ बिसी

खले टिले ङ

तारे ङै तो लब, तम्लो सिलेई ङ ।

तारे खले, चु जुनी थोल खामो

म्लेकी किंसी, कते दिन सोल खामो

खले टिले ङ

तारे ङै तो लब, तम्लो सिलेई ङ ।

बरु तोकोई, भोदो छ्यो प्रेई ङलई

खेदो क्ररेई, झरी म्हेउ चु ट लाई

खले टिले ङ

सोसी ङै तो लब, तम्लो सिलेई ङ ।”

(स्मृतिबस्तीमा अवस्थित स्मृतिकुटीको स्मृति शैयाबाट)

(मातृभाषा, स्थानीय गुरुङ भाषामा सानो प्रयास गरेको छु । ठाउँ अनुसारको लवज र स्थानीय बोलीचालीको पृथकताले गर्दा भाषिक अशुद्धतालाई नकार्न सकिदैन । भाषागत अज्ञानता हावी भएको पनि देखिन सक्छन् ।)

#Bideshko_Kosheli, #Nepali_Katha #smritisangraha #smritibasti #smritikuti #smritishaiya #hundi #suntaskar #Nepali_Kabita, #Arthahin_Pahichan #smritirogi #smritisangraha #smritikuti #smritibasti #smritidiary #smritishaiya #smritipath #smritikapalharu #smritinagar #smritipal #smritidarshan #smritiyatra #smritibani #smritiprahar #smritiabatar #smritishaili

Your browser does not support the audio element. #स्मृतिरोगी #स्मृतिसंग्रह #स्मृतिवस्ती #स्मृतिकुटी #स्मृतिगृह #स्मृतिडायरी #स्मृतिशैया #स्मृतिपथ #स्मृतिका_पलहरु #स्मृतिपल #स्मृतिनगर #स्मृतिदर्शन #स्मृतियात्रा #स्मृतिवाणी #स्मृतिप्रहर #स्मृतिशैली #स्मृतिअवतार

आधुनिक प्रेम

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Sat, 13 Sep 2014 13:18:00 +0545

विद्रोहीहरुको आक्रमक कारबाहीलाई मध्यनजर गर्दै तत्कालीन शाही सुरक्षा प्रशासनले देशभर संकटकालको घोषणा गरेको थियो । माओवादीको नाउँमा खाओवादीहरु सक्रिय रहन सक्ने स्थितिमा त्यतिबेला जसले जे गरे पनि माओवादीको नाउँ मुछिन्थ्यो । लुटपाट, हत्या, हिंसा, अपहरणका घटनाहरु सामान्यजस्तै थिए । जनताको जनधनको कुनै सुरक्षा थिएन । कतिबेला कसलाई के हुन्छ थाह हुदैनथ्यो निकै त्रासदीपूर्ण जीवन जिउन बाध्य हुनुपथ्र्यो त्यतिबेला ।

घरको नाजुक आर्थिक स्थितिमा वेरोजगारी समस्याले ग्रस्त भएर उसले सशस्त्र प्रहरी बलमा प्रवेश गरेको थियो । हुर्कदै गरेको प्रेमका मुनाहरुलाई ब्यारेकभित्रको बन्दी जीवनबाट विकसित गराउन त्यतिबेला ज्यादै मुश्किल हुन्थ्यो । बाहिर निस्के विद्रोहीहरुको निशाना बन्नुपर्ने जोखिम थियो । भित्रबाट त्यो सम्भव थिएन । यद्यपि प्रेमका लागि ज्यानै जोखिममा राखेर भए पनि आफ्नी प्राण प्यारी निकट भविष्यकी अर्धांगिनीसँग हरेक शनिबार भेट्न पुग्थ्यो ऊ ।

एकातिर बाक्लो जंगल, शान्त रमणीय चौरका केही रुखहरुले गोप्य जस्तो बनाई दिएको एकान्त त्यो स्थान प्रेम जोडीहरुका लागि एउटा डेटिङ स्थलको रुपमा विकसित हुदै थियो । त्यही स्थल थियो, जहाँ उनीहरु रुखको छेल पारेर सुमधुर प्रेमालाप गर्दै एक अर्कामा लिप्त थिए । अंगालोको न्यानोपनामा ढल्केकी उनको मुहारतिर आएका केशराशी मुसार्दै भन्थ्यो ऊ ।

“...किन तिम्रो यति धेरै मायाँ लाग्छ ? जस्तो जीवन जिउनु परेपनि ज्यानै जोखिममा राखेर भए पनि तिमीलाई नभेटी बस्नै सक्दिन सानु म त । आफू ब्यारेकमा रहे पनि मन त खाली तिमीलाई पछ्याइरहन्छ ।.....................कति अभागी है सानु हामी ?”

“...अँ त है । तर चिन्ता नलेऊ मेरो राज । हामीले समयको प्रतिक्षा गर्न सक्नुपर्दछ । एक न एक दिन प्रतिक्षाको मीठो फल अवश्य स्वाद लिन पाइनेछ । .... म पनि त तिमीप्रति समर्पित भएर आएको छु । ........मलाई पनि एक्लै बस्दा तिम्रो कति याद आउँछ । तिम्रो फोटो हेरेर दिन बिताउनुसिवायः मसँग अर्को उपाय हुदैन त्यतिबेला ।” काखमा पल्टिरहेकी उनी उठेर गाला–गालामा, ओठ ओठमा चुम्बन गर्न थालिन् ।

“..........मेरी काली ! मलाई कति मायाँ गर्छौ हगि !” भन्दै अझ वलिष्ठ अंगालोमा कस्दै चुम्न थाल्यो ।
“....मायाँ मात्रै ? म तिमीलाई ज्यानै दिन सक्छु राज । तिम्रो प्राप्तिका लागि मैले सर्वस्व नै किन त्याग्नु नपरोस् । तिम्रो खुशीका लागि म ज्यानै त्याग्न पनि तयार छु ।”

प्रेमको उन्मादमा अंगालोभित्र बेरिएर यस्तै प्रेमालापहरु हुदै थिए । एकान्तमा रुखहरुको छेलमा एक अर्काका गोप्य शारीरिक मागहरु के के थिए, के के पूरा भए, त्यो प्रेमको समर्पणभित्र उल्लेखनीय भएन ।
आलिंगन र ब्यग्र सन्तुष्टिको चरणमा बेहोसझैं भएर एकअर्कामा पूर्ण लिप्त हुदा समय कतिखेर चिप्लिएर गइसकेछ, पत्तै भएन । साँझ परिसकेको थियो । बिग्रिएका कपडा र केशराशीहरु ब्यवस्थित गर्दै उनीहरु जाने तर्खर गर्दै थिए । अचानक जंगलतिरबाट हतियारधारी जत्था आएर केरकार गर्न थाले । उनीहरु त्रस्त देखिए ।

“भन्, तँ आर्मी होस् ? कि पुलिस होस् ?” छातीको टिसर्ट समाएर एउटाले सोध्यो ।
ऊ केही बोल्न सकेन । चुपचाप रह्यो ।
“ए केटी, भन्, यो आर्मी हो कि हैन ?” पक्रेको उनको हात झट्कारेर अर्कोले सोध्यो ।
उनी डराईन् । एकपटक प्रेमीको अनुहारमा हेरिन् र भनिन्, “हो, तर मलाई केही नगर्नुस् । प्लीज मलाई जान दिनुस् ।”
यति जवाफ आएपछि उनलाई जान दिईयो । उसले उनी गएको एकोहोरो हेरिरह्यो ।
त्यसपछि शुरु भयो, उसमाथि यातना र सोधपुछ । ऊ केही बोलेन । मात्र उनी गइरहेको सम्झिरह्यो । पुगी कि पुगिन भनेर सोचिरह्यो ।

खोला तरेर उनी उकालो चढ्न लाग्दै थिई । गोलीको आवाज सुनियो । उनले अनुमान लगाईं, उसलाई गोली हानेर मारियो । तर उनी दुःखी भइनन् । त्यसैको एकमहिना पछि उनको अर्कै केटासँग प्रेम विवाह भएको सुनियो ।

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

(स्मृतिबस्तीमा अवस्थित स्मृतिकुटीको स्मृति शैयाबाट)

Your browser does not support the audio element.

प्रणय दिवश विशेष (नलेखिएको प्रेमपत्र)

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Fri, 14 Feb 2014 01:57:00 +0545

प्रिय स्मृति,

आफ्नो लागि जीवन जिउनुको वास्तविक औचित्य समाप्त भैसक्दा पनि अन्योन्याश्रित जीवन–सम्बन्धका जिम्मेवारीहरुले बाँच्न कर गरिरहेको बेलामा अर्थहीन जीवनभित्रको अर्थ खोज्दै क्षितिजपारिको विवश बस्तीमा बरालिएका यी निमूखा भावनाहरु तिमीलाई नै सम्बोधन गर्न चाहिरहेछन् । अनुमति दिन्छ्यौ भने, पुनः एकपटक प्रणयको शाब्दिक वहार बर्षाउन चाहन्छु, स्मृतिका अनगिन्ती तरंगहरु सञ्चार गराउन चाहन्छु र ती कल्पना–स्मृतिका कुनाकाप्चाहरुमा लुकेका त्रस्त मिठासपूर्ण मायाँलु प्रतिनिधि पलहरुलाई पुनस्र्थापित धरातलमा उभ्याएर केही शब्द–सन्देश प्रवाह चाहन्छु ।

उजाडिएको स्मृति–बस्तीबाट उठीवास लागिसकेपछिको यो अवस्थामा उभिएर विगतको नाउँमा ब्यस्त समय ब्यर्थैमा खर्चिनु, सेकेण्ड–सेकेण्डको मूल्य–मापन गर्ने गरी समयको महत्व बुझेकोहरुलाई त वाहियात लाग्ला । यद्यपि भ्यालेन्टिनाहरुको बाटो त्याग्न नसकेका, प्रेमको गहिराईभित्रको गहनता अनुभूत गर्नसक्ने कोमल मनले सुसज्जित विश्वभरका लाखौं–लाख अनुयायी भ्यालेन्टाइन्सहरुको तर्क यही हुनसक्छ कि ‘प्रेममा मूल्यको मापन र समयको हिसाब–किताब सायदै गरिन्छ होला ।’ सायद त्यसैले होला, यहाँ लाखौं नव–भ्यालेन्टाइन्सहरु हरेक समयक्रममा जन्मिरहेछन् र आफ्नो अमूल्य समय यस्तैमा बिताइरहेछन् र बहुमूल्य जीवनसमेत तिलाञ्जली दिइरहेछन् ।

भू–स्थल छाडेर गुरुत्वबलको विरुद्ध र प्रतिकूल हावाका वेगहरुसँग गरेको उध्र्व संघर्षबाट आफ्नो मार्ग छिचोल्दै–छिचोल्दै ठूला–ठूला सिमलका भुवाहरुजस्ता लाग्ने सेता–सेता बादलहरुको देशभन्दा पनि माथि तैरिएर गन्तब्योन्मुख रफ्तार कायम गर्न परिचालित विमानले त्रिभुवन विमानस्थलका धावन–मार्गमा द्रुत गतिले दौड्नुअगावैका तिमीसँगका प्रत्येक पलहरु पीडादायी हुदा–हुदै पनि ती मेरा लागि आज पनि उत्तिकै प्रिय र रोमाञ्चक छन् । सम्झ त, हाम्रा प्रत्येक मिलनका ती विगत स्मृतिपलहरु आउँथे, उस्तै उत्कट प्रतीक्षित खुशी बोकेर । चीर प्रतीक्षापछिको मिलनजस्ता लाग्थे हर ती पलहरु । तर समयको नियम सँधै कडा र अवश्यम्भावी हुन्छ । भेटिएपछि छुट्नुपर्ने बाध्यकारी अवस्था सिर्जना गर्ने समयले हामीबीच कति छिट्टै छुट्नुपर्ने घडी ल्याइदिन्थ्यो, पत्तै हुदैनथ्यो । नचाहदा नचाहदै पनि समयको नियम पालना गर्नुपर्ने बाध्यात्मक अवस्थामा विदाईका हातहरु हल्लाउनुपर्दाको कठोर घडीमा मलाई निकै पीडाबोध हुन्थ्यो । सायद याद गरेकी छ्यौ हौली, कुनै समय विदाईको पलमा निःशब्दताले गला अबरुद्ध भई गाँठो परेका वाक्यहरु फुक्न नसक्दा मैले तिम्रो नोट कापीमा लेखेर छोडेको थिएँ, ‘...वियोगको घडीमा मलाई यति धेरै कठीन किन हुन्छ होला ?’ अनि भावुकतालाई ब्यवस्थित गर्न नसकेपछि पोखिदै–पोखिदै अवाकमै म बाटो लाग्न विवश हुन्थें । सम्भवतः तिमीभित्र पनि त्यो पीडा हुन्थ्यो, जुन त्यति सजिलै लुक्न सक्दैनथ्यो । अदेखमा तिमी पनि अनायासै पोखिएको आभाष म सजिलै पाउन सक्थें ।

अनन्त सपनाका श्रृंखलावद्ध रुपरेखाहरु पछ्याउदै सहयात्रामा जीवनको लामो फड्को सजिलै मारेर खुशीसाथ सँगै जिउनका लागि भनेर गरिएको विश्वासको अलिखित भावनात्मक सम्झौता थियो प्रेम । जसमा सामाजिक संस्कार तथा सम्प्रदायअनुसार वैधानिकता परिभाषित नहोला, कुनै निश्चित प्रावधान होला नहोला तर यसको लागि लिखित विधान अथवा नियमावली सायद नभएकै हो । प्रेम आफैमा स्वायत्त छ । यसै स्वायत्तताभित्र हर प्रेमका जोडीहरु आ–आफ्नै किसिमले योजना, नीति, नियमावलीहरु र कार्यशैलीहरु तर्जूमा गर्लान् ।

............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................।

उही तिम्रो यादमा तड्पदा–तड्पदै रोगले ग्रस्त

स्मृतिरोगी

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

(स्मृतिबस्तीमा अवस्थित स्मृतिकुटीको स्मृति शैयाबाट)

#नलेखिएकाे_प्रेमपत्र #स्मृतिरोगी #स्मृतिसंग्रह #स्मृतिवस्ती #स्मृतिकुटी #स्मृतिगृह #स्मृतिडायरी #स्मृतिशैया #स्मृतिपथ #स्मृतिका_पलहरु #स्मृतिपल #स्मृतिनगर #स्मृतिदर्शन #स्मृतियात्रा #स्मृतिवाणी #स्मृतिप्रहर #स्मृतिशैली #स्मृतिअवतार

#notwritter_loveletter #Nalekhiyeko_Prem_Patra, #Valentine_Day_Special #loveletter #14February #Nepali_Kabita, #Arthahin_Pahichan #smritirogi #smritisangraha #smritikuti #smritibasti #smritidiary #smritishaiya #smritipath #smritikapalharu #smritinagar #smritipal #smritidarshan #smritiyatra #smritibani #smritiprahar #smritiabatar #smritishaili

यो अर्थहीन पहिचान भन्नु

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Mon, 11 Nov 2013 02:07:00 +0545

स्तूतिमा तिम्रै नाम जप गरी–गरी
मृतप्रायः जीवनमा तिम्रै याद छरी
तिम्रै विश्वासघातले जीवन उजाडिए पनि,
रोम–रोम नसा–नसामा छ तिम्रै नाम
गीत, संगीत, साहित्यमा पनि तिम्रै नाम

रात–दिन तिम्रै नाउँमा आँसु खसाएर,
मन–मन्दिरको सिंहासनमा तिम्लाई बसाएर
वसन्तको आगमनको आश गरी बस्दा,
हावा–हुरी आई सबै उडाई लगेपछि,
दुःखी जीवन जिएको छु अश्रु–धारा झार्दै
रहरको हत्या गरी तिम्रो पूजा गर्दै

सम्झनाले सताएर साह्रै पारे पनि,
रमाउने दिन सकिई आँसु झरे पनि,
वहार यो जिन्दगीको तिम्ले हरे पनि,
त्रासमय जीवन मेरो बनाइ दिए पनि,
पहिलो प्रीत नै असफल हुनु परे पछि
मायाँ–अनुरागी भई बिताईदिन्छु जीवन
नियतिले कुठाराघात गरिदिए पछि
तपश्वी भै तिम्रै निम्ति सिध्याईदिन्छु जीवन

योगी स्मृतिरोगी राम बहादुर गुरुङ 'सर्बत्रापमानित'

(स्मृतिबस्तीमा अवस्थित स्मृतिकुटीको स्मृति शैयाबाट)

डाउनलोड गर्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस् ।

#Nepali_Kabita, #Arthahin_Pahichan #smritirogi #smritisangraha #smritikuti #smritibasti #smritidiary #smritishaiya #smritipath #smritikapalharu #smritinagar #smritipal #smritidarshan #smritiyatra #smritibani #smritiprahar #smritiabatar #smritishaili

बम बारुद बर्षाउन बाध्य हुनेछन् स्मृतिरोगीहरु

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Thu, 24 Oct 2013 02:12:00 +0545

नक्कली,
नकावधारी आवरण ओढेर
सक्कली स्वरुप लुकाएर
अप्रदर्शित,
अकल्पनीय स्वभाव प्रदर्शन गर्दै
अदृष्य मानव बनेर
अपरिचयको पर्दा लगाएर
जव जिन्दगीको रंगमञ्चमा
नाटक मञ्चनका लागि
नौटंकी नाटककर्मी जालन्धरहरु आए,
तिनका नाटकीय कलामा,
ब्यंग्यात्मकतामा,
विरोधमा,
शैलीमा
एउटा चरित्रपात्र उजागर गरिएको थियो–
‘स्मृतिरोगी’

ब्यंग्यात्मकताको स्वादन गर्दै
उपहासको आगोमा घिउ थप्दै
दर्शक
प्रदर्शक
सबै
मनोरञ्जन लिइरहेका थिए ।
ब्यंग्यभित्र अल्झिएका मनहरु
एक–अर्कालाई दोषी नजर लगाउदा
वैरभावमा वृद्धि हुँदा,
बनेको विकराल वस्तुगत स्थिति
अझ बिगार्न बाध्य थिए ।
विवशताले बन्द बाटाहरुमा
मजस्ता लोदर लाटाहरु लड्नुपर्दा
उठाउने को हुन्थ्यो र ?
कोही थिएन ।
बरु थिए त,
लुटाउने,
कुटाउने
र फुटाउनेहरु मात्र ।
जसले लुटाए,
जसले कुटाए,
र जसले फुटाए,
उनीहरुले उता तुच्छता प्रदर्शन गर्दै
नीचताका संज्ञाहरु र ब्यवहारहरु प्रस्तुत गरे रे ।

गहिरो मन गडेको मुटु
घात, प्रतिघातलाई प्रश्रय दिदै
प्रतिवादमा उत्रिएपछि
स्थितिले अर्कै रुप लिनपुग्यो ।
मानव, अमानवका सारा अपशब्दहरु ममाथि बर्षिए रे ।
यता साहित्यिकताको स्वाँगमाथिको हस्तक्षेपमा हाँसेका हाडहरुले
आवाज ओकले, “साहित्यिक बुद्धु !”
वाकपटुताको असक्षमतामा अल्पभाषी
अक्क न बक्क परेर हेर्न बाध्य हुँदा
विजेता बनेका बहुरुपीहरु वाद्यवादनमा जुटिरहे ।
मनोरञ्जनको मसला बन्नुपर्दाको अमिलो स्वादमा
ब्यथित मनहरु आ–आफ्नै ध्रुवीकृत संसारहरुमा
आँसुका धाराहरु बगाइरहँदा
बाठो बनेर बठ्याई गर्ने अवसरवादीहरुलाई
आम्दानीको सुनौलो अवसर जुटेछ ।

वैदिक मन्त्र जपेर
भित्र–भित्र बलात्कारी बन्ने ब्रह्मचारी चरित्रधारी
ती जनसुरक्षाको अभिभारा बोक्ने भेडा र बोकाहरुको लागि पनि
विशिष्टता हासिल गर्ने अवसर मिलेछ ।
कानुनको बर्खिलापमा न्यायको मोल–तोल गर्दै
‘जा शस्त्र’ र ‘साथ शस्त्र’ को काशनमा म्याग्जिन पिटेझैं
राइफलको म्याग्जिन बजाएर तेस्र्याएको ब्यारेलले धम्क्याउदै
सुरक्षाघेराभित्रै मागे रे, ‘पैंतीस हजार !’
अमानवीय ब्यवहारको त्रासदीपूर्ण स्थितिमा
‘ऐनविपरीतको एकदिन’ भोगिसकेका
स्थानीय एक सोझो सर्व–साधरण वृद्ध
बुढ्यौली स्वरमा काँप्दै भन्न बाध्य थियो रे, “हुन्छ, दिन्छु ।”
‘गोडा फाट’ र ‘सतर्क’ को काशनमा गोडा बजार्दा–बजार्दै
थर्किएर थाकिसकेका गिदी बोकेका गधाहरुले
मागबमोजिमको रकमी भारी कुम्ल्याएपछि
फेरि रिवल्वर देखाउदै चेतावनी दिए रे,
“खबरदार ! कसैलाई भनिस् भने !”

खोरभित्र बसेर खाईलाग्दो बनेका खसी र बोकाहरुको बर्बरता,
मुढे बलको बलवानी र मूर्खताको रवाफमा ओकलेको वाक्य
‘ढाड भाँचिने गरी गोदेपछि सब ठीक हुन्छ’ सम्झँदा
आज पनि आगो ओकल्न मन लाग्छ र
सोध्न मन लाग्छ,
‘के जनसुरक्षाको जिम्मा लिनेहरुको काम यसरी नै आतंकित बनाउने हो ?
के तिमीहरुको कर्तब्य र अधिकार यही हो ?
तिमीहरुको यस किसिमको गैह्र–मानवीय ब्यवहारले मानव अधिकार र कानुनी मान्यताको पालना ग¥यो ?
किन भैरहेछन् यहाँ अन्याय र अत्याचारहरु ?
किन बगिरहेछन् यहाँ पैसाका खोलाहरु ?
किन घटिरहेछन् ससुरा–बुहारी काण्डहरु ?’
छ केही जवाफ ?
त्यसैले,
शान्तिसुरक्षाका पहरेदारहरु हो,
अशान्ति मच्चाउने तिमीहरु नै हौ,
समाजमा विकृति बढाउने तिमीहरु नै हौ,
भ्रष्ट र भ्रष्टाचारी तिमीहरु नै हौ,
न्याय बेचेर अन्यायलाई सुरक्षा दिने तिमीहरु नै हौ,
विद्रोह र आतंकको बीउ छर्ने तिमीहरु नै हौ ।

गणतान्त्रिक अभ्यासमा अग्रसर बनेको मुलुकमा
गणतन्त्रको गन्धसमेत नभेटिने गरी
मालिक बन्ने महत्वाकांक्षामा
माग्नेदेखि मुठ्याउनेसम्मको हर्कत गर्ने
सामन्तवादका मतियारहरुको जरा
जवसम्म उखेलिदैन,
तवसम्म यहाँ
सुरक्षित रहनेछ अवैधानिकता,
चालू नै रहनेछ रकमी न्यायिक कारोवार धन्दा
घटी नै रहनेछ ससुरा–बुहारी काण्डहरु
तर सावधान ! साला शैतानहरु
भ्रष्टहरुको भण्डाफोर अवश्य हुनेछ
तिमीहरुको पोल म अवश्यै खोल्नेछु
यस्तै स्थिति जारी रहे
अन्यायमा परेका स्मृतिरोगीहरु
रक्तपात मच्चाउदै
तिमीहरुको किल्लाहरुमाथि धावा बोल्दै
बम बारुद बर्षाउन बाध्य हुनेछन्
तिमीहरुको विरुद्धमा
विद्रोही बनेर ।

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

गजल–८४ (सुनको पिंजडा नै खोज्छौ थरिथरिको)

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Tue, 22 Oct 2013 02:13:00 +0545

मायाँ मार्न सकिएन मनकी परीको
गुँड लाउदै, छोड्दै लाउदै हिड्ने चरीको

न्याउली रुँदा तिम्रै न्यास्रो, कोइली गाउँदा पनि
यादहरु छोडेपछि जीवन भरिको

स्वतन्त्रता हुन्न भन्दै मनको बगैंचामा
सुनको पिंजडा नै खोज्छौ थरिथरिको

पूरा होऊन् तिम्रो सौख सुख, विलासको
सुनकै दरबारको जीवन, रानीसरिको

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

(स्मृतिबस्तीमा अवस्थित स्मृतिकुटीको स्मृति शैयाबाट)

मृत्युको मुखबाट उम्केर आएको मान्छे म

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Fri, 18 Oct 2013 22:54:00 +0545

‘यो रेडियो नेपाल हो । अब ... बाट समाचार सुन्नुहोस् । ............’

म सानो छँदा घरमा बुवा रेडियो बजाउनुहुन्थ्यो । रेडियोबाट थुप्रै मानिसहरुको आवाज आइरहेको हुन्थ्यो । मेरो बाल–मष्तिस्कले सोच्दथ्यो, ‘...यति सानो रेडियोभित्र यति धेरै मान्छेहरु कसरी अटाएका होलान् ? कसरी सम्भव भएको छ यो ?’ कौतुहलता र जिज्ञासाका यावत लहरहरु बाल–मानसपटलमा यसरी नै घुमिरहन्थे । यद्यपि सानैदेखिको अल्पभाषी एवं अन्तरमुखी स्वभावका कारण कसैसँग सोध्ने हिम्मत गर्दिनथें ।

मानसपटलमा जन्मिएका यी जिज्ञासाहरु जरा गाडेर हुर्कंदा त्यसले सही जानकारी चाहन्थ्यो । जो जानकारहरुबाट लिन सकिन्थ्यो । तर कतिपय अवस्थामा जानकारहरुबाट मात्रै प्राप्त गर्न सकिन्छ भन्ने हुदैन । बरु अवलोकन, प्रयोग, परीक्षण र अनुभूतिको माध्यमबाट पनि केही हदसम्म प्राप्त गर्न सकिदोरहेछ । सायद त्यतिबेलाको कलिलो मष्तिस्कले अञ्जानैमा यस्तै मार्ग अपनाउन खोज्यो । एकदिन बुवा कतै टाढा जानु भएको थियो । घरमा कोही हुनुहुन्थेन । त्यही मौका छोपेर रहस्यको पोको फुकाउने सुर कसें ।

बुवाको रेडियो दुई टुक्रा बन्दा त्यसभित्रको परिवेश कल्पना गरेअनुरुपको थिएन । निकै फरक परिवेशमा त्यहाँ कुनै मानव अवशेष थिएन, न त्यहाँ कुनै सांगीतिक वाद्यवादन सामग्रीहरु नै थिए । बरु रेडियो त विभिन्न पार्टपुर्जाहरुबाट पो बनेको हुदोरहेछ । तिनै पार्टपुर्जा थिए त्यहाँ । यद्यपि मानवीय अनुपस्थितिको वातावरणमा त्यहाँ रहेका दुई खुट्टाले उभिने पार्टपुर्जा (क्यापासिटर) हरुलाई मानवाकृतिको रुपमा तुलना गर्न सकिन्थ्यो । ‘कलर कोडिङ’ सहित दुई खुट्टाले उभिने पार्टपुर्जा (रेजिष्टर) हरुलाई मादल, तीन खुट्टाले उभिएका काला–काला पार्टपुर्जा (ट्रान्जिष्टर) हरुलाई आधुनिक वाद्यवादनका सामग्री (ड्रम प्याड सेट), त्यस्तै चारैतिर पर्खालले घेरिएका जस्ता देखिने पार्टपुर्जा (आइ एफ टी) हरुलाई नतर्कीहरुको श्रृंगार–गृह लगायत अलि ठूलो क्षेत्र समेटेर रहेको पार्टपुर्जा (ग्याङ कण्डेन्सर) लाई त्यतिबेला रंगमञ्चको रुपमा तुलना गर्थें । यी तुलनात्मक कल्पनाचित्रले मनको कौतुहलता त केही हदसम्म साम्य पा¥यो तर पूर्ण जिज्ञासा नमेटिदै अर्को आपत आइलाग्यो ।

मलाई गालीको भयले समाइसकेको थियो । पेचकस (स्क्रु ड्राइभर) ले खोल्नुपर्छ भन्नेसमेत ज्ञान नहुदा हँसियाको चुच्चोले फटाएर खोलेको रेडियो पुनः जोडिन नसक्ने भइसकेको थियो । आत्मग्लानिले सताउन थालिसकेको थियो । मानसिक रुपमा डरले पूर्णतः डगमगाएको थिएँ, ‘अब बुवाले मार्नु हुनेभो’ भनेर । हतार हतार उक्त रेडियोलाई जस्ताको तस्तै गरी यथास्थानमा राखिदिएँ ।

बुवा रेडियो बजाउन खोज्दै हुनुहुन्थ्यो । यता भय–आतंक मच्चिरहेको मन डरले काँपिरहेको थियो । रेडियो बजेन । उहाँले चाल पाइहाल्नुभएछ क्यारे ! ठ्याक–ठ्याक र ठुक–ठुक पार्दै भन्नु भयो, “रेडियो कसैले चलाएको थियो ?” म झस्किएँ । हंसले ठाउँ छोडिसकेको थियो । तैपनि डरले भिजेको विरालोझै भएर काँप्दै भनेको थिएँ, “मैले चलाएको थिएँ, कसरी बज्दोरहेछ भनेर ।” तर जुन पूर्वांकलनको सम्भावित कारणले मेरो भयभीत मानसिकता सिर्जना भएको थियो, त्यस्तो ब्यवहार नपाएपछि म खुशी भएँ ।

शान्त नभएको जिज्ञासाले झक्झकाइरहदा थुप्रै पटक यस्तै घटनाहरु दोहोरिए । त्यसबीचमा कति पटक सही सलामत सामानलाई रद्दी पनि बनाएँ । यद्यपि त्यसले केही ज्ञान भने पक्कै प्रदान गरेको थियो । यसले मेरो शैक्षिक अध्ययनमा विज्ञानप्रतिको झुकाव बढाइदिएको थियो । जसका कारण त्यतिबेला विज्ञानसम्बन्धी सन्दर्भ सामग्रीहरु खोजी–खोजी पढ्ने बानी पनि बसेको थियो । जतिबेला साधरण सेल बनाउने विधि, विद्युतीय लेपन, ग्याँस उत्पादन, डाइनामोको नमुनाजस्ता विज्ञानसम्बन्धी पाठ्यक्रममा भएका प्रयोगहरु सामग्री जुटाएर घरमै पनि गर्ने गर्थें ।

टुकीको उज्यालोमा जीवनको रंग छुट्याउन अभ्यस्त हाम्रा जीवनहरुमा पछि ग्रामीण विद्युतीकरण कार्यक्रमले छुट्टै उर्जा दिएको थियो । जसका लागि गाउँमा छलफल भैरहदा देखि नै विद्युतीकरणको पूर्व परिकल्पनाले सपनामा समेत पूरै गाउँ झलमल्ल भएको देख्थें । सोही क्रममा ग्राहस्थ विद्युत परिपथ र हाउस वायरिङसम्बन्धी ब्यावहारिक ज्ञान हासिल गर्ने अवसर जुटेको थियो । इलेक्ट्रोनिक्स वस्तुभित्रको कौतुहलता इलेक्ट्रिकल्सतिर मोडिएको मनधारी ब्यक्ति अब आफ्नो दैनिक जीवनमा आइपर्ने घरायसी विद्युतीय समस्या सुल्झाउन सक्ने भैसकेको थियो । जुन त्यतिबेला ठूलै उपलब्धीजस्तै हुन्थ्यो । गाउँमा त्यस्ता किसिमका केही समस्या आइप¥यो भने छिमेकीका नाताले गुहार्दथे । आफ्नो सामाजिक दायित्व पूरा गर्नु मेरो धर्म हुन्थ्यो ।

एवं रीतले समयले निकै कोल्टे फेरिसकेको थियो । जीवनको बढ्दो उमेरसँगै जिम्मेवारीको पूर्वाभाष भइरहदा एसएलसी उत्तीर्ण भएपछि शहर पसें । परिस्थितिगत अभावहरुसँग सम्झौता गर्दै जीवनको जिम्मेवारी, विवशता र अभिरुचिलाई एक–आपसमा सहमति गराएर जीवनको गोरेटोमा शैक्षिक पाटोलाई एक छेउबाट हिडाउने अनि अर्को कुनाबाट जीवनयापनको जोहोस्वरुप केही गर्नुपर्ने सोंचका साथ म शहर आएको थिएँ । शहरको महंगो बसाईमा अल्मलिएर समय बर्बाद गर्नुभन्दा तत्काल केही न केही सकारात्मक कदम चालिहाल्नुको विकल्प थिएन । गुजाराका लागि सम्भावना र अभिरुचिलाई केलाउदै ‘पश्चिमाञ्चल आत्मनिर्भर टेक्निकल इन्स्टिच्युट, पोखरा’ मा इलेक्ट्रोनिक्स सामग्रीहरुको मर्मत–सम्भारसम्बन्धी तालिमका लागि भर्ना भएको थिएँ । परिस्थितिगत निरीहतालाई भित्र दबाउदा निकै उत्साह आउँथ्यो । उत्कृष्ट सिकाई हासिल गर्दै थिएँ । सिकाईका सिलसिलामा कहिलेकाही उत्साहले सीमा नाघ्दा मैले सोधिदिन्थें, “... सर यो पार्टपुर्जा केबाट कसरी बनेको हुन्छ ? ... के हामी आफैले यहीं बनाउन सक्दैनौं ?”

सर भन्न बाध्य हुन्थे, “... हामीले रिपेयरिङ मात्र जान्ने हो । त्यसकारण हामीले जति सिकाउँछौं, त्यतिमात्र जाने पुग्छ ।”

बीचमा हाम्रो दशैं विदा भएको थियो । सबै दशैंमा गाउँ फर्कदा शहरहरु श्मशानघाटजस्तै सुनसान हुदै गईरहेको अवस्थामा म पनि गाउँ गएको थिएँ । अनावश्यक रुपमा गाउँमा घुम्न मन लाग्दैनथ्यो । घरमा यतिकै बस्न सक्दिनथें । त्यस्तैमा एकदिन म घरमै वायरिङसम्बन्धी केही काम गर्न खोज्दै थिएँ । ‘हुने हार, दैव नटार’ भनेझैं सावधानीका विधिहरु थाह हुदा हुदै पनि त्यस दिन ती सब गर्न मलाई जाँगर चलेन । आलस्यताले पूर्णतया मिचिसक्दा हेल्चेक््रयाईलाई प्रधान बनाएर काम शुरु गरें । काम सकिनै लाग्दा हात चिप्लिएर अचानक भित्तामा अडिएको विद्युतीय बहाव भएको सुचालक वस्तुमाथि परेछ । म तत्काल त्यहीं झुण्डिएछु । अस्पष्ट आवाजमा चिच्याएको थिएँ रे । आमाले देख्नुभएछ । अतालिएर सन्तानप्रतिको ममत्वले जान्दा जान्दै पनि मलाई झम्टन आउनुभएछ । जिन्दगीमा मृत्युको मुखमा पुगिसकेको थिएँ । कसो कसो गर्दा छुटेछु । शरीर पूरै शिथिल भैसकेको थियो । नाकबाट तोरीको तेलजस्तो पहेलो तरल पद्धार्थ बगिरहेको थियो । जुन हप्तौंसम्म पनि बगि नै रह्यो ।

त्यसपछिका मेरा दिनहरु निकै निष्फल बने । विद्युतीय झट्काले भत्किएको मानसिकता जहाँ गएपनि पल पल झस्किरहन्थ्यो । आत्मबलमा आएको उच्च ह्रासले लाग्थ्यो, ‘अब मेरो जिन्दगी यतिमै समाप्त भैसक्यो । अब म केही गर्न सक्दिन ।’ एकोहोरो टोल्हाएर बसिरहदा पनि त्यही क्षणको अनुभूतिले डेरा जमाएर स्मृतिमा केही रहदैनथ्यो । खाना खान्थें, खाएको याद हुदैनथ्यो । हिड्न सक्थें र हिड्थें, तर हिडेको थाह हुदैनथ्यो । सुत्न त सुत्थें, तर निदाए ननिदाएको चाल पाउदिनथें । अर्धचेतन अवस्थाबाट गुज्रिरहँदा विस्मृतिका मेरा स्मृतिहरु रोगी भएर थला परेका थिए त्यतिबेला । कसलाई सुनाउने मैले यो ब्यथा ? त्यतिबेला मैले कसैलाई भन्न सक्दिनथें । समय बित्दै जाँदा विदा पनि सकिएछ । म यथास्थानमा फर्कें तर मेरो भत्केको मनस्थिति पूर्वावस्थामा फर्कन सकेको थिएन । इन्स्टिच्युट जान्थें । पार्टपुर्जासँग खेल्ने मेरा हातहरु तिनको हर स्पर्शमा झस्किरहन्थे । सिकाईमा त्यति मन जागिरहेको थिएन । यद्यपि सिक्नका लागि मोटै रकम बुझाएको सम्झेर जान्थें, एउटा औपचारिकताजस्तो गरेर मात्र । उता आमा मेरै पीर लिइरहनुहुन्थ्यो, ‘यस्तो काम गर्नुभन्दा छोड्दे बाबु ! मलाई यहाँ चिन्ता लागिरहन्छ ।’ एक मनले त भन्थ्यो, ‘जुन काममा ठक्कर खाएँ, त्यसैमा झन उत्कृष्ट गरुँ ।’ तर ह्रासोन्मुख आत्मबलले मलाई कहिल्यै उठ्नै नसक्ने गरी गिराइरह्यो, गिराइरह्यो । मसँग हिम्मत पूर्णतः ह्रास भएको थियो । यस्तो अवस्थामा म के गरुँ ? सिकाईलाई बीचमै छोडूँ या निरन्तरता दिऊँ ?

लाग्छ, त्यतिबेला आमा नभएको भए सायद म आज यो संसारमा रहने पनि थिईन । तर यस धर्तीमा रहेर ज्यूँदो लाससरिको बचाई बाँच्नुपर्दाको पीडासँग म मात्र परिचित छु, एउटा हुतिहारा बनेर ।

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

(स्मृतिबस्तीमा अवस्थित स्मृतिकुटीको स्मृति शैयाबाट)

(पश्चिमाञ्चल आत्मनिर्भर टेक्निकल इन्स्टिच्युट, महेन्द्रपुल, पोखरा)

(द्रष्टव्यः पुराना पानाहरु पल्टाउदा आज स्मृति–डायरीमा आजभन्दा झण्डै १० वर्ष अगाडिको कहिल्यै नमेटिने यो कहाली लाग्दो घटनासँग सम्बन्धित लेखन भेटें । जसको सम्पादित अंश तत्कालीन समयमा संस्मरणात्मक रुपमा रेडियो अन्नपूर्ण ९३.४ मेगाहर्जबाट हरेक शुक्रबार बेलुकी प्रसारण हुने लोकप्रिय कार्यक्रम ‘मनको चौतारी’ बाट पनि प्रसारण भएको थियो । आज त्यही घटनास्मृति स्मृति–डायरीबाट जस्ताको तस्तै पोष्ट गरिदिएँ ।)

#janayuddha #smritisangraha #smritibasti #smritikuti #smritishaiya #hundi #suntaskar #Nepali_Kabita, #Arthahin_Pahichan #smritirogi #smritisangraha #smritikuti #smritibasti #smritidiary #smritishaiya #smritipath #smritikapalharu #smritinagar #smritipal #smritidarshan #smritiyatra #smritibani #smritiprahar #smritiabatar #smritishaili

Your browser does not support the audio element.

राष्ट्रको अर्थतन्त्रलाई लात हानेर यूएईमा मौलाएको हुण्डीको अवैध कारोवार

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Thu, 3 Oct 2013 06:35:00 +0545

'Andres De Jesus De Leon Coxas' को नाममा झण्डै २०/२० हजार दिरहाम्स्का दरले एक लाख दिरहाम्स् (वर्तमान विनिमय दरअनुसार करीब ३० लाख नेपाली रुपैयाँ) ग्वाटेमाला विप्रेषण गरियो । विदेशी ब्यक्तिसँग यत्रो ठूलो रकमी कारोवार गर्ने ब्यक्तिहरुको वास्तविक ब्यवसाय के होला भन्ने जिज्ञासाले सताइरहेकै बेला त्यसको झण्डै एक महिनापश्चात नै अर्थात २४ जुलाई, २०१३ मा सञ्चार माध्यमहरुमा समाचार आयो, ‘

अमेरिका हिडेका १० जना नेपालीहरु पक्राउ, ट्रकमा लुकेर छिर्दै

जिज्ञासामाथि आशंकाले साम्राज्य फैलाउने खालको घटना घटेपछि कौतुहलताको सीमा रहेन । समाचार जसरी आएपनि मानव तस्करी र त्यो कारोवारबीच कुनै न कुनै सम्बन्ध हुनसक्ने अनुमान मेरो थियो । मलाई यसको बारेमा विस्तृत जानकारी लिन मन लाग्यो र आफै लागें खोजतर्फ आफ्नै तरीकाले । साधन, शैली र अख्तियारविनाको उक्त खोजबाट अन्तर्राष्ट्रिय मानव तस्कर र असामान्य तथा अस्वाभाविक आर्थिक कारोवारबीचको अन्तरसम्बन्धका बारेमा प्रमाणिक एवं आधिकारिक रहस्य खोतल्न त सकेन । यद्यपि पैसा पठाउन प्रयोग भएका नेपालीहरुलाई आर्थिक प्रलोभन देखाई भएको कारोवारको आधारमा मानव तस्करीका वैदेशिक दलालहरुसँगको मिलेमतोमा नेपाली युवाहरुलाई ठग्ने कार्यमा सक्रिय गिरोहसँग प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्ष रुपमा यही झुण्डको पनि सहकार्य रहेको अनुमानसहितको निष्कर्ष खोजपूर्ण अध्ययनले निकाल्यो । यो भन्दा अर्को महत्वपूर्ण उपलब्धी त के भयो भने, खोज राष्ट्रको कमजोर अर्थतन्त्रलाई लात हानेर वैधानिक ढंगले सञ्चालनमा रहेका मनी ट्रान्सफर, एक्सचेन्ज तथा रेमिटहरुले दिने गरेको मौद्रिक विनिमय दरभन्दा उच्च मौद्रिक दर दिने प्रलोभनमा यूएईमा रहेका नेपालीहरुमाझ अवैधानिक तरीकाले राजस्व छली गर्दै फस्टाएको हुण्डीको कारोवार गर्ने गिरोहसम्म पुुग्न सफल भयो । खोजबाट के पनि पत्ता लाग्यो भने हुण्डीकर्ताहरुले भन्सार छली गर्दै अन्य गैह्रकानुनी क्रियाकलापहरु जस्तै सुन तस्करी, इलेक्ट्रोनिक सामानहरु जस्तै मोबाइल, ल्यापटप, क्यामेराजस्ता सामाग्रीहरुको अवैध ब्यापारिक कारोवार गर्दै आएको पनि पाइयो ।

प्रसंग–१

एकदिन स्वदेश फर्कन लागेका मेरा एकजना मित्र फोनमा कुरा गर्दै थिए ।
“...एयरपोर्टमा केही समस्या आइप¥यो भने म जान्दिन नि !”
यस किसिमको वाक्यले अचानक मेरो ध्यान खिच्यो । मैले ध्यानपूर्वक सुन्न खोज्दै थिएँ ।
“त्यस्तो केही हुदैन । इन केस त्यस्तो भइहाले पनि समाधानका अरु उपायहरु छन् । तपाई धुक्क भएर जानुभए हुन्छ ।”
“हामीले खास कतिसम्म लैजान पाईने होला र ?” ऊ सोध्दै थियो ।
“लैजान पाईने जति भएपनि १० तोलासम्म सबैले लगिराखेका छन् । भन्सारले अहिलेसम्म त्यस्तो केही गरेको छैन ।”
“अनि २ वटा ल्यापटप लैजान पाइन्छ त ?”
“एउटा ब्यागमा २ वटा ल्यापटप हालेर भिरेपछि त्यहाँ कसले चेकिङ्ग गर्छ ?”
“कसो गर्नुपर्ने हो त मैले ?”

“सामान लिएर जानोस् । तपाई पुग्दा त्यहाँ हाम्रा मान्छेहरु बाहिर आएर बसिसकेका हुन्छन् । तपाई सामान बुझाउनोस् अनि आफ्नो दाम बुझेर हिड्ने त हो नि ।”
अन्ततः १०/१२ हजारको लोभमा ऊ त्यो काम गर्न राजी भयो र त्यसै ग¥यो । न भन्सारल कुनै चाल पायो, न अरु कसैले, न कानुनले अवैधानिक काम भन्न सक्यो ।

प्रसंग–२

निकै अञ्जानपन देखाएर एकपटक मैले त्यस्तै एकजना गिरोहका सहयोगीसँग सोधें,
“हुण्डीबाट पैसा पठाउदा दर पनि धेरै नै पाइन्छ, उस्तै परे एक्सचेञ्जले लिने गरेको मनी ट्रान्सफर चार्ज पनि लाग्दैन भन्नुहुन्छ । आखिर हुण्डीको कारोवारबाट फाइदा कसरी हुन्छ र सर ? मलाई त्यति ठूलो कमाई होला जस्तो त लाग्दैन ।”
उसले हुण्डीबाट करोडौंको कारोवार हुदा मोटो रकम नै फाइदा हुने, त्यसमा पनि सरकारलाई तिर्नुपर्ने कर छल्दा वचत हुन आएको रकम सबै फाइदा नभएर के हो त ? भन्ने तर्क दिदै आफूले जानेसम्मको ब्याख्या सुनायो ।
मैले पुनः अबोधीपन दर्शाउदै जिज्ञासा राखें,
“सुनको मुल्य त जहाँ किने पनि उस्तै हुन्छ होला त ! के फाइदा होला र ?”
“के भन्नु भएको त्यस्तो ? तपाईलाई केही थाहै रहेनछ । १० तोला मात्र सुन भित्राउन सके पनि न्युनतम ६०/७० हजार फाइदा हुन्छ ।”

प्रसंग–३

केही समय अगाडि म छुट्टीमा नेपाल गएको थिएँ । काम विशेषले काठमाण्डौमा रहँदा मलाई केही आर्थिक आवश्यकता खट्क्यो । तत्काल दुबईमा रहनु भएका मित्रलाई ‘पैसा पठाइदिनको लागि’ आग्रह गर्दै फोन गरें ।
भोलिपल्ट त्यस्तै ९/१० बजेतिर ०१ ४३८११७४ बाट मेरो मोबाइल नं मा फोन आयो ।

पैसा आएको जानकारी दिदै पैसा लिन आउनको लागि दिएको लोकेशनका आधारमा गोंगवुस्थित माइक्रो वस टिकट काउण्टर पछ्याउदै त्यहाँ पुगेको थिएँ । ‘युनिफाई टु डे सेभिङ्ग एण्ड क्रेडिट को–अपरेटिभ लिमिटेड’ को नाउँमा सञ्चालित त्यस संस्थाको कार्यालयमा पुगेपछि पठाइएको पैसा हातमा त प¥यो । तर त्यसको कुनै अभिलेख नै थिएन, न रकम हस्तान्तरण गरेको भरपाई नै राखे । कालो सीसाभित्र भित्रपट्टि एकजना भद्र जस्तो देखिने ब्यक्ति टेबलमा एउटा ल्यापटप लिएर सोफामा विराजमान थियो । इन्टरनेटको भरमा त्यहीबाट हुण्डीको अवैध कारोवार भैरहेको थियो ।

यसरी गैह्र कानुनी तवरबाट अवैध कारोवारहरु भैरहदा पनि न तिनीहरुलाई सरकारले कानुनी दायरामा ल्याउन सकेको छ । न त्यति चासो नै देखाएको छ । युएईका हकमा खुले–आम रुपमा यस्ता किसिमका राष्ट्रघाती अवैध धन्दाहरु आफ्नै आँखा अगाडि भैरहेको देख्दा–देख्दै पनि परिचय–पत्र भिरेर हिड्ने यूएईका पत्रकार महाशयहरुले उनीहरुको विरुद्धमा कलम चलाउन नसक्दा मलाई आश्चर्य लाग्छ । यूएईमा च्याउसरि उम्रेका संघ–संस्थाहरुले देखाउने गतिविधिहरु र मनोरञ्जनात्मक कार्यक्रमहरुलाई अतिरञ्जित ढंगबाट समाचार संप्रेषण गर्नुमा मात्रै सीमित हो त यूएईको पत्रकारिता ? राष्ट्रले चौथो अंगको रुपमा स्वीकारेको राष्ट्रप्रति जिम्मेवार पत्रकारिताको धर्म के यतिमा मात्रै सीमित हुन्छ ? त्यसकारण समाज वरपर हुने यस्ता विकृत्योन्मुख गलत कार्यहरुको तपाई हामी सबैबाट विरोधका आवाजहरु बुलन्द हुनु जरुरी छ । अन्यथा सुसंस्कृत समाजको शान्ति, परिवर्तन र विकास कसरी सम्भव छ ?

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

(नोटः प्रस्तुत लेख कसैलाई काल्पनिक पनि लाग्ला । तर विल्कुल यथार्थ हुन् । म ती सबै कुराहरु सार्वजनिक गर्ने आधिकारिकता प्राप्त पत्रकार नभएकाले सम्बन्धित निकायले नै मैले उपलब्ध गराएको फोन नं को आधारमा ब्यक्तिहरु पहिचान गरोस् भन्ने अर्थमा ब्यक्तिहरुको नाम सार्वजनिक गरेको छैन । आवश्यक परे संलग्न ब्यक्तिहरुको नाम र विवरणका साथ केही तथ्यपरक प्रमाणहरु पनि उपलब्ध गराउन सक्ने जानकारी गराउदछु ।)

Your browser does not support the audio element.

हिजो सँगै हिड्ने मान्छे अञ्जान भएछ

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Sat, 28 Sep 2013 23:36:00 +0545

हिजो सँगै हिड्ने मान्छे अञ्जान भएछ

तिनै सामन्तीको प्यारो सन्तान भएछ

सडकमा शिर फुट्दा डुब्थ्यौं रगतमा
त्यही खुन उसलाई वरदान भएछ

सोच्दै नसोचेको सत्ता, शक्ति हात पर्दा
‘लुरे’ पनि आज यहाँ वलवान भएछ

जल्दा–बल्दा युवाहरु विदेशिए पछि,
काम गर्ने ठाउँहरु सुनसान भएछ

स्वाभिमान बेचिएर, देश भत्किएर
उपनिवेशको छुट्टै पहिचान भएछ

यौटै झण्डामूनि बस्ने नेपालीको गीत
फेरि पनि ब्यक्तिवादी गुणगान भएछ

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

(स्मृतिबस्तीमा अवस्थित स्मृतिकुटीको स्मृति शैयाबाट)

नाटकः अप्रत्यासित षडयन्त्र

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Sat, 28 Sep 2013 02:17:00 +0545

“साहित्य समाजको प्रतिविम्ब हो । साहित्यमा उल्लेख हुने प्रत्येक कथाहरु समाजबाटै लिईएको हुन्छ । पात्रसमाजकै चरित्रहरु हुन् । यति हुदा हुदै पनि हामी भन्छौं, ‘यस घटनाका पात्रहरु काल्पनिक हुन् । कसैको जीवनमा मेल खाएमा त्यो संयोग मात्र हुनेछ ।’ अरे बाबा, समाजबाट लिइएको चरित्र समाजसँग मेल नखाने कुरै हुदैन । अर्को कुरा यथार्थले मेल खाएकै हुन्छ भने किन संयोग भनिरहनुप¥यो ?” यथार्थवादी सामाजिक साहित्यकार भन्न रुचाउछु म उहाँ, गीता थापा ‘दोषी’ जीलाई । प्रसंगवश प्रतिक्रियात्मक रुपमा दिनुभएको उहाँका यस्ता तार्किक विचारयुक्त अभिब्यक्तिबाट प्रभावित भएर यो मेरो प्रयासमा मलाई यसो भन्न मन लाग्यो ।

यस नाटकका पात्रहरु वास्तविक हुन् । कसैलाई काल्पनिक लागेमा त्यो भ्रम मात्र हुनेछ । पात्रका लागि प्रतिस्थापित नामहरु दिइएको छ । नामका कारण कसैलाई असर पर्न गएमा त्यो बरु संयोग मात्र हुनेछ । त्यसप्रति स्मृतिरोगी माफी चाहन्छ ।

दृष्य–१
(मध्यरातमा वस्तीहरु मस्तसँग निदाइरहेछन् । त्यही मौकामा गाउँभन्दा अलि माथि पर्ने सुनसान डाँडाको निर्जन चौतारीमा प्रेमजोडी भेट भएका छन् । विगतका भेटहरुमा उत्तेजनात्मक मनका आवश्यकता र मागहरुलाई नियन्त्रणमा लिन नसक्दा जोशमा होस नपुगी भएको गल्तीद्वारा उत्पन्न समस्याको समीक्षा र समाधानका लागि आजको भेट उनीहरुको लागि आवश्यक पनि थियो । केही बोझिलो र चिन्ताग्रस्तताको भाव स्पष्ट देखिने उनीहरुको अनुहारमा सामाजिक भय पनि उत्तिकै देखिन्थ्यो । सँधै एकान्तको भेट पाउनासाथ अंगालोमा बाँधिएर प्रेमका तरंगहरु साटासाट गरिहाल्ने उनीहरु अंगालोमा बाँधिएका छैनन् । मानौं, उनीहरु हिच्किचाएका छन्, प्रथम प्रणय भेटमा जस्तै ।)

Updating soon ...

गजल ८२ (बल्झाएर घाउ मेरो आँसु झार्ने तिमी)

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Mon, 23 Sep 2013 02:19:00 +0545

दिएको दिल् फिर्ता मागी अन्तै सार्ने तिमी
बल्झाएर घाउ मेरो, आँसु झार्ने तिमी

अझै किन दोष दिन्छौ मलाई नै फेरि
घेली–घेली माकुरीको जालमा पार्ने तिमी

मुटुभरि मायाँ तिम्रै काख बिसाएथें
‘तिम्रै भाग्य खोटी रै’छ’ भन्दै टार्ने तिमी

खोला वारि थिए हाम्रा मुटुहरु सँगै
अँधेरीमा आफ्नो मात्र पारि तार्ने तिमी

फेरि किन चासो राख्छौ म मरुँ या बाँचू ?
ऊ बेलामा अघाएर जूँदै मार्ने तिमी

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

(स्मृतिबस्तीमा अवस्थित स्मृतिकुटीको स्मृति शैयाबाट)

... पांग्रामा गुड्न अभ्यस्त भैसकेकाहरुले पैदलयात्रीको प्रेमलाई बुझ्न सक्दैनन् । –स्मृतिवाणी

गजल ८१ (बरु आधा गाग्रो पानी नभरेकै राम्रो)

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Sun, 22 Sep 2013 02:20:00 +0545

नफुल्ने त्यो फूल्को बीउ नछरेकै राम्रो
बर्ताएको गाई वन्मा नचरेकै राम्रो

नदीबीच पुगेपछि डगमगाएर
अलपत्र पर्नुभन्दा नतरेकै राम्रो

सजग भै सही दिशा लिन पनि हाम्रो
वैरीहरु बाँच्नुपर्छ नमरेकै राम्रो

सिद्धान्तमा अदृढ भै स्वार्थै–स्वार्थमा
बिक्नेसँग सहकार्य नगरेकै राम्रो

ठूलो गर्जनले मेघ गर्जिसकेपछि
छिटफुट पर्ने पानी नपरेकै राम्रो

छल्किएर बोक्न गाह्रो हुन्छ, त्योभन्दा त
बरु आधा गाग्रो पानी नभरेकै राम्रो

सुखमय होला त्यहाँ बाँच्ने जीवन त
आकाशका तारा तल नझरेकै राम्रो

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

(स्मृतिबस्तीमा अवस्थित स्मृतिकुटीको स्मृति शैयाबाट)

गीति शब्दः मैले मायाँ नगरेका भए

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Sat, 21 Sep 2013 02:22:00 +0545

मैले मायाँ नगरेका भए भन्दा हुन्थ्यो
म नै मन नपरेको भए भन्दा हुन्थ्यो
किन पथ्र्यो रमिता नै देखाउन यहाँ
न सकिन्थ्यो सत्यलाई झुकाउन यहाँ

जञ्जालले जेले पनि झुट त लुक्दैन
जति सँगै खेले पनि फुट त लुक्दैन
किन पथ्र्यो झुटलाई लुकाउन यहाँ
न सकिन्थ्यो सत्यलाई झुकाउन यहाँ
मैले मायाँ नगरेको भए...

के पायौ र गद्दारी भै गला निमोठेर
निमूखाको चाहना र कला निमोठेर
किन पथ्र्यो धारापानी सुकाउन यहाँ
न सकिन्थ्यो सत्यलाई झुकाउन यहाँ
मैले मायाँ नगरेको भए...

तिमी हिड्ने बाटाहरु आफै बोल्छन् अब
नबुझ्ने ती लाटाहरु आफै बोल्छन् अब
किन पथ्र्यो दुःखीलाई दुखाउन यहाँ
न सकिन्थ्यो सत्यलाई झुकाउन यहाँ
मैले मायाँ नगरेको भए...

मैले मायाँ नगरेका भए भन्दा हुन्थ्यो
म नै मन नपरेको भए भन्दा हुन्थ्यो
किन पथ्र्यो रमिता नै देखाउन यहाँ
न सकिन्थ्यो सत्यलाई झुकाउन यहाँ

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

प्रगतिशील अभियानमा जुटिरहेछ

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Sat, 14 Sep 2013 02:25:00 +0545

बाध्यता र विवशतामा बाँचेका
बहिरा, लाटा र लंगडाहरुलाई
मौद्रिक अवमूल्यन र मुद्रास्फीर्तिले
आम अर्थतन्त्रहरुमा
आकाश–पातालको अन्तर आउँदा
लखपतिको लोभ देखाएर
करोडपति र अरबपतिहरु
कौडीमा काम लगाएर
समय सीमांकन नगरी
श्रमिकहरुको शोषणबाट सम्भ्रान्त बनेर
शासक बन्दैछन् ।

चेतनाको अभावमा चुकेका
विचार,
तर्क
र प्रतिवादका
बौद्धिक गरीबहरु
स्वार्थको खेतीमा खलगै बिर्सिएर
खण्डीकृत छन् ।
राष्ट्रियताभित्रको रोग बल्झाएर
प्रतिगमन र पतनको दिशातर्फ दौडिरहेछन् ।
दबेका दमका रोगीहरुलाई अझ दबाउन
आफै दमित भएर दमनको चाल नपाउने चण्डालहरु
दम्भको अदुरदर्शी औकात देखाउदैछन् ।
आँखाको अगाडि अर्काको आँसु देख्न नसक्ने समाजबाट
उठेका प्रतिनिधि उम्मेदवार मनहरु
मानवताको मर्म, धर्म र समवेदना भुलेर
समकक्षी र सहोदर साइनोको आसन्नता सिध्याएर
आफ्नै सजातीयहरुलाई
षडयन्त्रको चक्रब्यूहमा चुर्लुम्म पार्नेसम्मको हर्कत देखाएर
चाकडी गर्न तल्लीन छन् ।

माडपानीको मुहान खोज्दै खाडी छिरेका
खोरियाको खर खुर्कन नपुग्ने
खेतालाभित्रका खानदानी खलगहरुमा
कोही चारतारे झण्डा बोकेर
वन फँडानी गर्दै रुख रोप्ने नारा लगाउछन्,
कोही मरुभूमिमा असारे गीत बजाएर
वेमौसमी रोपाईमा
हिलो छ्यापाछ्याप गर्छन्,
क्रान्तियात्राका पथहरु पहिल्याउदै
क्रान्तिमार्ग निर्माण गर्न तम्सेकाहरुको तरक्कीमा
कोही हँसिया र हथौडा समाउन पुग्छन्
र क्रान्तिका कडा का’शन दिएर
सामन्तको सामू तर्कवितर्क गर्न आफूलाई
सामाजिक नैतिकताले नदिने भनाई राख्छन्
अनि क्रान्तिमा त्याग, समर्पण र वलिदानीको ब्याख्या गर्दै
भन्न थाल्छन्,
‘क्रान्तिपथको मार्गचित्रमा पर्नसक्ने मेरो जग्गा जसरी भएपनि जोगाउनुपर्छ ।’
नवीन निर्माणका लागि पुरानो संरचना ध्वस्त पार्नैपर्छ भन्दै
मार्गविस्तारमा अगाडि खडा भएको पहरा फोर्न
साथको हथौडा प्रयोग नगर्ने रे,
आफू ओझेलमा बसेर
सडकमा समर्थकहरु ओरालेर
ढुंगै–ढुंगा बर्षाएर नारावाजी प्रदर्शन गर्न सक्नुपर्छ रे ।
मलाई भन्न मन लाग्छ,
‘थुक्क बुर्जुवा अनि आदर्शवादी क्रान्ति !’
भौतिक द्वण्दवादपछिको जनवादी सर्वहारा अधिनायकवादको सैद्धान्तिक मार्ग बिर्सेकाहरुले
सामन्तवादकै चाकडीको चंगुलमा फसेर
खै, कुन आमूल परिवर्तनको सपना देख्छन् ?
स्वार्थको संकीर्णताबाट माथि आउन नसकेकाहरु
कोही सैद्धान्तिक विचलनमा बतुराउँछन्,
र द्धैध चरित्र प्रदर्शन गर्न थाल्छन्
पवनको दिशासँगै
कहिले पूर्व ढल्कन्छन्,
कहिले पश्चिम,
कहिले उत्तर,
अनि कहिले दक्षिण पनि ।
सायद अब छिट्टै उनीहरु गाउँ पनि छिर्लान् ।
तर खबरदार !
गास, बास र कपालको ग्यारेन्टी गर्न नसक्नेहरु
प्रकृतिले बर्षाएको वर्षाको जस लिदै
फेरि मौसमी वसन्तमा मगमगाउने
सुवासनाहरु छर्ने आश्वासन दिदै
वहानाका बोलीहरुले गाउँ थर्काउन
कोही आउनुपरेको छैन यहाँ ।

हिजो चोरिएका चावी र चीजहरु बेच्दै
लुटको लौरो समाएर
प्रारम्भ भएको यात्रा
पजेरो,
ल्याण्ड क्रुजर
तथा रेञ्ज रोवरसम्म आइपुग्दा
श्रमको सम्मानमा
श्रमिकहरुप्रति सदभाव र समझदारिता कायम राख्न
सक्ने स्यालहरु सिंह बनेर गर्जदा
अर्को सिंहनाद निकाल्न मन लाग्छ
र सोही प्रयास गर्छु ।

तर,
मेरो प्रयासमा
रिहर्सलको रटाईमा
तातेका तन्तुहरुको तापले
तात्न पुगेका रक्तनसाहरु देखाएर
तिनै क्रान्तिका कुरा गर्नेहरु
प्रतिक्रियावादी र विस्तारवादीहरुसमक्ष
त्यसलाई मूर्खता, उद्दण्डता र उच्छृङ्खलताको संज्ञा दिदै
अपब्याख्याको प्रतिवेदन पेश गर्न पुग्छन् रे ।
कोही प्रगतिशीलताको अभ्यास देख्न नसहेर
चिढिएर
द्धेष बोकेर
मनोक्रान्तिको
अग्रगामी अभियानलाई
अब्यावहारिक र अजिम्मेवारीपनको संज्ञा दिन्छन्
परन्तु,
स्मृतिरोगीहरु
प्रगतिशील अभियानमा
जुटिरहेछन्,
निरन्तर, निरन्तर

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

गजल ८० (आफ्नो सोच्दा–सोच्दै देश बिर्सिएछु)

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Thu, 12 Sep 2013 02:27:00 +0545

आफ्नो सोच्दा–सोच्दै देश बिर्सिएछु
सेतै फुलेका ती केश बिर्सिएछु

आधुनिकताको फेसनमा फस्दा,
मौलिकतायुक्त भेष बिर्सिएछु

पैसा–पैसा भन्दै परदेशी हुदा,
खानु परेका ती ठेस बिर्सिएछु

क्रान्तियात्राभरि विजेता भै नाँचे,
सामन्तको अवशेष बिर्सिएछु

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

#smritisangraha #smritirogi #smritibasti #smritikuti #smritishaiya

(सहकार्य र सम्झौता गर्नुलाई जीवनको बन्धनको रुपमा विश्लेषण गर्दै स्वतन्त्रताको नाउँमा सिउँदो सुरक्षित राख्ने अभियन्ताले अहमताको आडमा वैवाहिकतालाई स्वतन्त्रतामाथिको हस्तक्षेप ठानी अपहेलनाको आकृतिको आँकलनका साथ अगाडि बढिरहदा भोलि समयको कुनै कुनामा समरुपी सम्झौताको बन्धनमा बाँधिन बाध्य हुनु परेनछ भने यो स्मृतिरोगीलाई कुकुरको संज्ञा दिएर बेस्सरी थुके हुन्छ भन्दै, उसैप्रति समर्पित)

अन्यायिक आतंकमा जलिरहेछ

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Thu, 12 Sep 2013 02:26:00 +0545

अनुशासन
नैतिक चरित्र
र आदर्शमाथि
आडम्बरको आरोप लाग्न थालेपछि
समाजले सिकाएको खोक्रो आदर्शको भारी थन्क्याएर
आदर्श पुरुषको चाहना चौपट पार्दै,
प्रज्वलित चिराग लिएर
अँध्यारोको फाइदा उठाउनेहरुलाई
उज्यालोमा उभ्याएर
विकृतिहरुलाई निरुत्साहित गर्दै
शिक्षित,
सभ्य,
समुन्नत,
र सुसंस्कृत समाजको कल्पना र सपनाहरुमा
बाध्यता,
परिस्थिति,
र विकृत संस्कारले
शासन गर्न थालेपछि
अग्निसरिको रापमा पनि रमेर पनि,
पत्थर खाँदै
पसिनाले पखालेर
पवित्र पारिएको पसिनाको प्रतिफलमा
गिद्धे नजर लगाउनेहरुको
कुदृष्टिमा
द्धैध चरित्रधारीहरुले
आफै बोक्सी, आफै धामी बनेर
रचेको नियोजित षड्यन्त्रको चंगुलमा
गधालाई धोएर गाई
र गाईलाई हिलोमा हालेर गधा बनाउँदा,
सामन्तका संरक्षकहरुलाई
कुम ठोक्दै नाच्ने अवसर उपलब्ध गराएपछि
हिजो नारी समानताको मुद्धा मजवूत हुनुपर्छ भन्ने
नारीवादको नारासमेत लगाउन पछि नपर्ने
स्मृतिरोगी
आज गैह्र नारीवादी बन्न बाध्य छ ।

साध्य,
सिद्धान्त,
र प्रकृयागत विधि तथा प्रणालीको
नीतिगत मर्यादा गर्न नजानेकाहरुले
यस्तो स्थितिमा
सतही अध्ययनको आधारमा
यो बबुरोलाई
पुरुषवादको अधिनायक पनि भने ।
‘तेरो गला रेट्ने तरवार पनि तयार छ मसँग’ भन्नेहरुपनि
यही पृष्ठभूमिमा
बुर्जुवा शिक्षाको बाक्ला–बाक्ला प्रमाणपत्रहरु लिएर
मपाईत्वको महानतामा बद्ख्याई गर्दै
सिंहिनी बनेर गर्जिरहे ।
आखिर, ती तरबारधारीहरुलाई
के थाह ?
अचानोको आशय !
वेवकुफीका विद्धानहरुको बाक्लो बस्ती भएको
वञ्जर वगरका वासी ‘चिकन’ र ‘जंक फुड’ मा रमाउने
हरिया कृत्रिम वृक्षको ओझेलमा
शीतलता ताप्नेहरुलाई के थाह ?
विद्रोहको बीउ के हो भन्ने कुरा !

तथ्य,
उही सिद्धान्तभन्दा
स्वार्थ सजाउन सक्रिय रहने
संकीर्णताभित्र सडेका शिक्षित मष्तिस्कहरु
भौतिक द्वन्द्ववादपछिको
सर्वहारा जनवादी अधिनायकत्वको चरणमा
नवसामन्तवाद देख्नेहरु
सामाजिक सञ्जालभित्र खुब कुर्लन्छन्,
तथ्य न तुकको तर्कमा
देश
सामन्तवादकै पगरी गुँथ्ने
फटाहा नेताले बिगा¥यो भन्दै
अनि,
यथास्थितिवादको जडताभित्र
जतनसँग राखिएको
लुट
अनि गुटको पर्दाफास गर्दा
विरोधी स्वरहरु निकाल्ने
राष्ट्रघाती मतियारहरु
आफूमाथि प्रहार हुनसक्ने
रामबाण तर्काउन
उफ्रन थाल्दा
हो मा हो मिलाउन थाल्छन् ।
मलाई भन्न मन लाग्छ,
सोध्न मन लाग्छ,
हे अबुझ हो,
यिनको अखडा सुरक्षित राखेर
कसरी आमूल क्रान्तिकारी परिवर्तनको अपेक्षा गर्छौ ?
तसर्थ,
देश बिगार्ने उनीहरु मात्र हैनन्,
स्वार्थका लागि
बिक्दा र बिकाउँदा
हामी
सचेत र जिम्मेवार नागरिक बन्न नसक्दा
राष्ट्रियताका लागि एकजुट हुन नसक्दा
हामीले नेतालाई बिगा¥यौं ।
अनि बल्ल नेताहरुले देश बिगारे,
जिम्मेवार हामी पनि छौं ।

यही बिगारभित्र
विकसित
न्यायको
अवैध,
अघोषित
अस्वाभाविक
र अमर्यादित
ब्यापारको विगविगीमा
थुप्रै स्मृतिरोगीहरु
अन्यायको आतंकमा
अनाहकमा जलिरहेछन्
न्यायिक ठेकेदारहरुको सुनियोजित शिकार भएर ।

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

विकृत नवशहरीकृत नगरीमा

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Wed, 11 Sep 2013 02:29:00 +0545

शिक्षित समाजको सौन्दर्यभित्र
सभ्यताको अस्वाभाविक अभ्यासमा
विकास र आधुनिकीकरणतर्फ उन्मुख
ज्यूँदा मुर्दाहरुको शासन चल्ने
नव शहरीकृत विकृत नगरीमा
ढल्न नसकेका सामन्तवाद र
अर्धसामन्तवादका अखडाहरुमा
जहानियाँ भर्तीकेन्द्रहरुमा
कोही आत्मप्रचारक विज्ञापनहरु छपाएर
वर्गीय समाजको विपन्नतामा
पिछडिएकाहरुलाई
कमाण्डलु बनाएर
कोही मानवाधिकारका फोस्रा आदर्शभित्र
चारतारे झण्डा बोकेर
प्रतिक्रियावादीहरुको
साम्राज्यवादी षडयन्त्रमा साथ दिदै
आत्मघाती जासुसी जागिरमा
डलरे खेती गर्न तल्लीन छन् ।

विधिको बर्खिलापमा
उद्दण्डता प्रदर्शन गर्नेहरु
दण्डहीनताको किफायतीमा अभ्यस्तहरु
संक्रमणताको स्वादमा रमाउदैछन् ।
विलासितामा बिक्न बनेका वेश्यालयहरुमा
लुब्धदृष्टि लिएर लहसिने
स्त्रीलम्पट महापुरुषहरु
आफ्नै दिदी–बहिनी, भाउजुहरु र श्रीमतीहरु
बेच्न र खरीद गर्न लालयित छन् ।

स्वार्थै–स्वार्थमा
लोभै–लोभमा
नव–धनाढ्यको नामावली सूचीमा
आफ्नो नाम दर्ज गराउने होडमा
न्याय र नीतिका दलालहरु
पसिनाले पखालेर प्राप्त पवित्र पवित्र प्रतिफलहरुमा
गिद्धेनजर लगाएर
अख्तियारीको आडमा
आर्थिक चलखेलभित्र
अभिनयात्मक
न्यायको अवैध ब्यापार गरिरहेछन् ।

नैतिक चरित्र
न्याय–नीति
निर्दोषिता र
यथार्थ अभिब्यक्तिको
उपेक्षा र उपहास गर्दै
अनुशासन भाँड्नेहरु
गैह्रकानुनी गवाहीका आधारमा
सत्य र सवूतहरु नष्ट गर्ने प्रयासमा
असत्यको पक्षमा वकालत गरिरहेछन्
र अपराधीलाई अधिनायकताको अग्रपंक्तिमा उभ्याएर
सामन्तवादमा स्वार्थ देख्नेहरुले
विरालो पल्काईको शैलीमा
यथास्थितिवादको पूनस्र्थापनार्थ
पूर्वाभ्यासका प्रारम्भिक कसरत गरिरहेछन्,
क्रान्तियात्राको दमनका लागि
सर्वहारा वर्गका कुख्यात विरोधी बनेर ।
तर पनि
मौन आँधीखोला
निरीह भएर
मूकदर्शक बनेर
आफ्नै अगाडिका
स्पष्ट दृष्यभित्रका
सारा चर्तिकलाहरु
टुलु–टुलु हेर्न बाध्य छ ।

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

दुःख, वास्तवमा तँ नै मेरो सच्चा साथी रहेछस्

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Tue, 10 Sep 2013 02:30:00 +0545

जड आस्थामा जकडिएर
पश्चगामी मुल्यांकनमा
वहुमुल्य ठानिएको,
हातबाट हुत्तिएर हराईसकेको ‘हीरा’ अनि ‘हार’ मा
जिन्दगीको हलो अड्किरहदा,
अनायासका ब्यथित पीडा र प्रताडनाले
अग्नि ज्वालाभित्र जल्दै गर्दा
आफू ज्यूँदो भए–नभएको समेत बिर्सिसकेको स्थितिमा
एक्लै, एकान्तको आश्रयमा बस्दा,
जुलुम भएको जीवनको अन्यौलतामै
एकदिन म गहन सोंचमग्नतामा डुबें ।

मेरा छट्पटाइरहेका अन्तरदृष्टिहरु
आत्मा नै आत्तिएर अधिनमा बस्न नमान्दा
अस्पष्टताभित्र
आँधीझै उर्लिएका सभ्य, असभ्य अनगिन्ती भावनाहरु
नियतिको कठोर प्रहार सहन नसकेर
टुक्रा–टुक्रामा विभाजित छरपष्ट हृदयका क्रन्दनहरु
र विक्षिप्ततामा बर्बराईरहेका चेतनाशून्य मष्तिस्कका नसाहरु
एकाएक शान्त हुन पुगे र
अस्वस्थ शब्दाकृतिहरुले विकृत
कालाम्य मुखबाट
आफ्नै अल्पात्मज्ञान र चेतनाहीनताको खिल्ली उडाउदै
सुनसानमा निर्जनताको पर्दाफास गर्दै
एक झोक्का दमित हाँसो
नचाहदा–नचाहदै पनि
फुत्त बाहिर निस्कन बाध्य भयो ।
हाँसोप्रतिको तुच्छतालाई पन्छाएर
म अझै बढी हाँसे र मनमनै बोल्न थालेछु,
“‘दुःख !’
वास्तवमा तँ मात्र मेरो सच्चा साथी रहेछस् ।

यस धर्तीमा प्रवेश गर्ने क्रममा
प्रसव पीडामा छट्पटिइरहेको
मातृत्वलाई पनि साथ दिएकै होस्
त्यसपश्चातका खण्डित समयका सिरेटोहरुमा
खपेका भोकमा,
भोगेका अभावमा
गरीवीको रापमा
वर्गीकृत सामाजिक प्रभावमा
परम्परागत साँस्कृतिक प्रचलनमा
षड्यन्त्रको शिकार भएर
जस्तै जाली, वेइज्जती र अपमान सहनु परेपनि
तैले नै साथ दिएको थिईस् ।

जीवनयात्राका जंघारहरुमा
गरेका संघर्षहरुमा
खडा भएका बाधा–अवरोध अनि प्रतिकूलताका पहाडहरुमा
सुख र खुशीको खोजी गर्दै
जिन्दगीको भोटे ओडारको सपना देखेर
स्वार्थै–स्वार्थको पछि लाग्दा पुगेका मुग्लानहरुमा
बगेका रगत अनि पसिनाका आँधीखोला, सप्तकोशी र सप्तगण्डकीहरुमा
आँसुको सूलिगढ झरनाहरुमा पनि
तँ साथमा नै थिईस् ।

प्रेमका रहर लाग्दा पालुवाहरुले
वसन्तको वहार बोकी
जिन्दगीमा ज्योति छर्दा
यथावत अवस्थितिमा
सूर्यको उपस्थितिमा
तारापुञ्जका प्रकाशहरु
निरीह बनेर बिलाएझैं
तँ पनि विलय हुन बाध्य हुन्थिस्
सायद त्यो बेला मैले तेरो उपेक्षा गरेको थिएँ ।
यद्यपि
जब हाँगाभरिका हरिया प्रेमका पातहरु
अनपेक्षित ढंगले
खंग्रङ सुकेर खसेपछि
उजाड शिशिरले आक्रमण गथ्र्यो र
तुषारापातले तहस नहस बनाएर
तुच्छता र कुरुपताले राज गर्दा पनि
तैले नै साथ दिएको थिईस्

आज,
अन्धकारमा
अगुल्ठो लिएर
अड्कलका अर्धदृष्य र अदृष्य
आकृतिहरु छाम्दै
अनन्तयात्रामा अगाडि बढिरहदा
दुनियाको दौलत मोहबाट
दुरगामी क्षितिजमा छेउ लाग्दा
छाडेका यादहरु छचल्किए पनि,
छिमलिएका मुटुहरु भक्कानिएपनि,
प्रेमातंकले खुशीहरुको भागादौड मच्चिदा
मक्किएका
मरुभूमिका मिश्रित माटोहरुमा
महंगो जीवनलाई सस्तोमा बेच्दै
अवमूल्यन गर्न बाध्य बैंशालु उमेरले
अघाएर ओझेल पर्न खोज्दा पनि,
तैले नै साथ दिइरहेको छस्
र विश्वस्त छु
आगामी अगाडिका
अन्धकारहरुमा पनि
साथ दिइरहनेछस्
निरन्तर, निरन्तर
किनकि तँ नै मेरो सच्चा साथी होस् ।

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

अतृप्त इच्छाको परिणामः नामर्द

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Sat, 7 Sep 2013 02:32:00 +0545

प्रेमलाई एउटा पवित्र आदर्श सम्झेर हदैसम्मको प्रेम गथ्र्यो ऊ । उपासना र साधना सम्झेर पूजा गथ्र्यो । नैतिक संस्कारबाट हुर्किएको ऊ प्रेमेभित्रका वर्तमान विकृतिहरु केलाएर गहन विश्लेषण गथ्र्यो र विकृत्योन्मुख पृष्ठभूमिको वर्तमान समाजमा सभ्य र आदर्श प्रेमको एउटा नमुना पेश गर्ने कल्पना गथ्र्यो । संस्कारले सिकाएको नैतिक शिक्षाको मर्यादामा उसले विवाहपूर्वको अनैतिक शारीरिक सम्बन्धलाई परैबाट पन्छाइदिन्थ्यो । यद्यपि ती सुमधुर प्रणय मिलनहरुमा आफ्नी प्रेमिकाको अब्यक्त आकांक्षा उसले आभाष नपाएको हैन । सँगै हिड्दा ढेपिएर देखाएको देहभावको आशय नबुझेको हैन । प्रेम साटा–साट गर्ने क्रममा शाब्दिक रुपमा अब्यक्त रहेपनि उनका चाहनाले झल्काएको कामुकता र स्पर्शमा उनको मुखबाट निस्कने आनन्दानुभूतिको उच्छवासले कहिलेकाहीं ऊ ऊ पनि उत्तेजित नभएको हैन । यस्तो स्थितिमा ऊ भित्र पनि वासनाको अनियन्त्रित बाढी नै चल्थ्याो । तर ती वासनात्मक उत्तेजनाका छालहरुलाई ऊ नियन्त्रणमा लिन बाध्य हुन्थ्यो ।

कैयौं पटकका ती भेटहरुमा ऊबाट प्रेमिकाका चाहनामाथि सम्बोधन हुन नसकेपछि ऊप्रति उनी पनि वितृषित हुदै गईरहेकी थिईन् । प्रणयपरक ती भेटहरु विस्तारै पातलिदै गईरहेको थियो । स्वतन्त्र जीवनमा मनको चाहनालाई कुण्ठित राखेर को पो बस्थ्यो र ? मनको माग पूरा गर्न प्रशस्त खुल्ला मार्गहरु भएको अवस्थामा उनले पनि अर्को बाटो खोज्न थाल्नु अस्वाभाविक थिएन । समय क्रमसँगै यस्तै विषमतापूर्ण परिस्थितिमा उसको प्रेमिकाको सम्बन्ध अन्यत्र विस्तार हुदै गईरहेको थियो । जसको बतासे हावा उसको कानसम्म पनि ठोक्किन आइपुगेको थियो । त्यसले एउटा ठूलै बज्रपात प¥यो ऊमाथि । प्रेमको धरातलमा भावनाले उठ्नै नसक्ने गरी पछा¥यो उसलाई । तर पनि हावाको भरमा कागको पछाडि दौड्नुभन्दा सत्य–तथ्य बुझ्नु उचित लाग्यो उसलाई । विक्षिप्त अवस्थामा उच्च संयमता अपनाउदै स्पष्टीकरण लिने अभिप्रायका साथ उसले उनीसँग एकपटक भेट्ने इच्छा ब्यक्त ग¥यो । तर उनी भेट्न चाहिनन् । बरु ठाडै ओठे जवाफ फर्काउदै प्रेमका लागि मनका चाहनाहरुलाई तिलाञ्जली दिन नसक्ने भन्दै उनको स्वतन्त्र जीवनमाथि प्रेमको नाउँमा हस्तक्षेप गर्न खोजेको आरोप आयो उसलाई । थुप्रै अरु के के भन्दै थिईन् उनी, उसले सुन्न सकेन, मात्र उसको स्मृतिपटमा उनले भनेका यही वाक्य गुञ्जिरह्यो, ‘...तिमीजस्तो जिन्दगीको मिठास बुझ्न नसक्ने हुतिहारासँग प्रेम र जीवन सम्झौतामा बन्धकी राखेर मनका लोभलाग्दा मीठा चाहनाहरुलाई सजाय दिनुछैन मलाई । ..... नामर्द कहींको !’
आज ऊ आफू समय सापेक्ष चल्न नसकेकोमा पछुताईरहेको छ ।

सर्वत्रापमानित ‘स्मृतिरोगी’

गजल ७७ (यौटा गल्ती आफ्नै हाड–नाताभित्र भयो)

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Thu, 29 Aug 2013 02:37:00 +0545

यौटा गल्ती आफ्नै हाड–नाताभित्र भयो
अर्को गल्ती प्रहरीकै हाताभित्र भयो

अँधेरीको छेल पारी के के गरे, गरे
सबै कुरा सँगै ओत्ने छाताभित्र भयो

खल्ती भर्न पल्केकाले न्याय बेच्न खोज्दा
नगदको कारोवार खाताभित्र भयो

अबोध त्यो बालकको के दोष पो छ र
जे नहुनु तिनै जीवन् दाताभित्र भयो

न्याय कहाँ पाइन्छ र यी भ्रष्टले गर्दा
जो घटना यहाँ गत साताभित्र भयो

योगी स्मृतिरोगी रामबहादुर गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

गजल ७८ (पैसा–पैसा भन्दै मर्न नखोज् साला)

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Thu, 29 Aug 2013 02:35:00 +0545

न्याय बेच्ने धन्दा गर्न नखोज् साला
त्यसैबाट खल्ती भर्न नखोज् साला

हाम्रै पसिनाले पालिएकाहरु
हामी माथि भ्रम छर्न नखोज् साला

जनसुरक्षाको बर्दीभित्र बसी
जनताको हक हर्न नखोज् साला

यति बेला तेरो ज्याला बढेको छ
पैसा–पैसा भन्दै मर्न नखोज् साला

जिम्मेवारी के छ, राम्रोसँग बुझ
भ्रष्टाचारी भई झर्न नखोज साला

योगी स्मृतिरोगी रामबहादुर गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

गजल ७९ (घाउ भिन्न भए पनि दुखाई उही छ)

noreply@blogger.com (Ram Gurung) — Thu, 29 Aug 2013 02:34:00 +0545

घाउ भिन्न भए पनि दुखाई उही छ
हामी माथि समाजको थुकाई उही छ

रुनुहुन्न हिड्नुपर्छ हम्मत गरेर
के गर्ने त कुकुरको भुकाई उही छ

अन्यायको खेती गरे कमाई हेरेर
आज पनि सत्यताको लुकाई उही छ

खै के आयो गणतन्त्र परिवर्तनको
राष्ट्र चल्ने ढुकुटीको सुकाई उही छ

अन्यायमा बस्नु पनि अपराधै हो रे
तर पनि किन अझै झुकाई उही छ

योगी स्मृतिरोगी राम गुरुङ ‘सर्वत्रापमानित’

#smritisangraha #smritirogi #smritibasti #smritikuti #smritishaiya