فریده ماشینی را از روزهای اول دانشگاه می شناختم. از همان روزهایی که در انجمن اسلامی دانشکده فنی تقویت بنیه های علمی مان را باید با مطالعه تفسیر قرآن آغاز می کردیم تا روشنگر راه باشد. از همان روزها، گذشته ای مشترک و تصویری از آینده ای آرمانی، علاقه و پیوندی را برانگیخت که در این سه سال گذشته محکم ترش نمود. نگاه نگران، صدای گرم و صمیمی و همراهی و هم نشینی با تمامی کسانی که به گونه ای از گزند اتفاقات در امان نبودند، مشخصه اصلی کسی بود که حتی نگرانی دوستانش را بابت بیماری اش تحمل نکرد.

قرآن را باز کرده ام و آرام آرام می خوانم و می دانم که کسی که عمرش را با این کتاب گذرانده تا چه میزان علاقمند است که به یادش و برایش قرآن خوانده شود. از آن مهم تر چقدر دوست خواهد داشت که این کتاب خوب فهمیده شود و چهره رحمانی کلامش بر جان تشنه و ناآشنای ما فرو نشیند. می دانم تمام درس او و امثال هاله ها برایم همین “بسیار ِ ارزشمند” بوده است. می دانم که دیگر فریده خانمِ نازنینمان نیست تا شنوای آشنای دغدغه ها و گلایه های ما باشد. گلایه های از سر درد از خودمان، از همراهی هایمان، از جامعه ای که دلمان برای بالندگی اش می تپد و از همه اتفاقاتی که ریز و درشت در این سالها آبدیده مان کرد. می دانم که بسیار از دست داده ایم اما داشته هایمان و یادگارهایش برایمان ارزشمندتر از دیروز خواهد بود. امید، تلاش و تن ندادن به مصائب روزگار تمام یادگاری است که برایمان خواهد ماند.

فریده خانم عزیز، سفرت به سلامت. امید که “آرامش” را و “روزهای خوب”ی را که تمام روزهای سخت در انتظارش بودیم، در جوار رحمت پروردگارت به دست آوری. هرچند که جایت میان دوستانت اینجا خالی است، اما دعای خیر تمام همراهانت ارزانی تو و این شب ها و روزهایت. بانوی نگران ِ خانه های برهم ریخته و عزیز از دست داده ، خانه ات آباد. روشنایی ارزانی وجود نازنینت و صبر همراه خانواده ات و دختر عزیزت که گوهری را از دست داده اند.

گاهی وقت‌ها لرزش دست‌ها و صدا،‌ درجایی که نباید،  نشان می‌دهند که تلاش تو برای فراموش کردن بسیاری از چیزها بی‌فایده است. خصوصا اگر خرداد هم باشد.

وقتی سایه حضور یکی رو سنگین می‌بینی و جامی‌خوری از بودنش،

بدون که یک روزی ، یک جایی، کاری کردی که به دل اون آدم سنگین اومده.

شک نکن که هر عملی را عکس العملی‌ست …. حتی توی همین دنیا و با معادلات همینجایی که هستیم.

باقیش پیشکش!

با خودم:

یادم باشه که با متری که برای خودم و زندگیم ساختم، هیچوقت زندگی و دنیای دیگران رو متر نکنم.

یاد گرفتیم که حرف های جدیمان را در قالب کلمات استعاری بنویسیم و هرچه بیشتر شعرگونه اش کنیم تا به دل کسی بد نیاید. حرف جدی که چنین شود خیلی برای نوشتن در وبلاگ دیگر ارزشمند نیست. روزمرگی ها هم که جای خودشان را دارند. به جای یک پاراگراف، با چندین سطر بدون ارتباط با هم عیانشان می کنیم و همراه ها را هم از میان خیل دوستان مشخص تر از خوانندگان وبلاگ به دست می آوریم و دیگر هیچ.

کارکرد دیگر هم نیافته ایم برای این یک وجب جا. خصوصا وقتی حوصله مخاطب هم از نوشته جدی، سنگین و طولانی به تنگ آید یعنی که تو بایدچارچوب مخاطب پسند را به خودت و وبلاگت بدهی. آنوقت می شود اوضاع امروز.

چرا این را نوشتم؟ دلیل دارد. وقتی چندتای خوب وبلاگستان خداحافظی کنند و یا  آنهایی که روزانه چند مطلب می نوشتند، هفتگی هم اگر به ایشان سربزنی مطلبی را از دست نداده ای. وقتی به روز نویسی معنایش در وبلاگ ها از دست رفته و دیگر داغ داغ خواندن آنها فرقی با هفتگی خواندنشان ندارد. وقتی همین لیست لینک هایی که این کنار هست و مدتهاست بهم ریخته را مرور می کنم به جای وبلاگ های قبلی به وبلاگ های آگهی و خرید و فروش محصولات مختلف بر می خورم. این یعنی که اتفاقی افتاده برای این محیط. یا برای قدیمی ترهای این محیط. یا برای نوع خاصی بودن و حضور در این محیط. هرچه باشد جای تحلیل دارد و بس!

پی نوشت: طبیعتا خود این وبلاگ هم داخل همه وبلاگ هایی که ازشان نام برده ام. جایی که انگار حرفی برای گفتن ندارد….

سوراخ شدن سلول‌های خاکستری مغز و روی اعصاب و روان با چرخدستی ویراژ رفتن  و داخل گوش داخلی همهمه و پچ پچ کردن. این یعنی عصبیت و راندمان کاری پایین.

لازم هست درباره این مکان پر از سکوت حرفی بزنم؟ معلوم نیست این مکان کتابخانه ملی باید باشد؟

اماان

از انتصاب رییس جدید کتابخانه ملی یک سالی می‌گذرد. رفت و آمد ها، عزل و نصب‌ها و کلیه اموری که به فراخور هر تغییر رییسی در هر سمتی در سازمان اتفاق می‌افتد، تا کنون انجام شده و شاید بتوان این روزها دقیق‌تر به این مرکز بزرگ تحقیقی کشور نگریست. خصوصا اینکه اردیبهشت، ماه کتاب است و بهترین زمان برای نقد و بررسی سازمانی به این بزرگی در این زمان می‌تواند باشد. بد ندیدم که چند نکته‌ای را در این زمینه یادداشت نمایم.

۱- تغییر نگاه و رفتار حراست …. چیزی که به وضوح در این روزها دیده می‌شود تغییرات چشم‌گیر در نوع و احترام مسئولین حراست با مراجعه کنندگان است. این روزها کمتر با اتفاقاتی مشابه این ماجرا روبه‌رو می‌شویم. نوع تعاملات و برخورد بهتر ایشان چیزی است که به وضوح دیده می‌شود و نمی توان از آن گذشت.

۲- عضویت و مسائل آن ….. از دو سال پیش تا کنون معلوم نشد بر اساس چه مصوبه‌ای هزینه ای در قبال عضویت‌ در این سازمان دولتی باید پرداخت. اما همچنان روال همان است که بود. دانشجویان کارشناسی و بالاتر با پرداخت سالیانه ده هزار تومان می‌توانند به راحتی عضو کتابخانه شوند. عضویت در دو گروه عمومی و تخصصی انجام می‌شود. در ابتدا قرار بوده که اعضای عمومی کتابخانه قابلیت استفاده از کتابخانه عمومی و قرائتخانه آن را داشته باشند و اعضای تخصصی از منابع و اطلاعات کتابخانه تخصصی استفاده نمایند. اتفاقی که جز در دوره بسیار کوتاهی میسر نشد و عملا تمام کتابخانه تبدیل به قرائتخانه بزرگی برای دانشجویانی شده است که به فراخور یکی از کنکورهای کارشناسی ارشد، دکترا و یا انواع آزمون‌های دیگر را دارند. دانشجویانی که به دنبال محیطی آرام و ساکت ونه برای استفاده از منابع، به کتابخانه رجوع کرده‌اند.سالانه تعداد مراجعه کنندگان بیشتر و بیشتر می‌شود، تا جایی که در نیمه دوم سال که حجم آزمون‌ها بالاست سالن‌ها تبدیل به قرائتخانه شده و امکان استفاده از منابع بخاطر نبودن فضا از بین می‌رود. در نیمه اول سال نیز که بیشتر موسم به اتمام رساندن پایان‌نامه ها و تحقیقات است به دلیل وفور جستجو و استفاده از منابع،‌ شبکه با قطعی و مشکل روبه‌رو می شود و خدمت رسانی با مشکلاتی روبه‌روست. اتفاقی که این روزها کتابخانه به شدت با آن درگیر است.

جالب اینجاست که علیرغم تمامی این مشکلات و موانع به هیچ روی بازبینی مجددی بر روی کیفیت و کمیت عضوگیری در کتابخانه نمی‌شود.

در واقع کتابخانه ملی یا قرائتخانه ای ملی است و یا سازمانی  با مشکلات بسیار در خدمت رسانی. اتفاقی که می تواند برای متولیان امر عاملی شود که ایشان را برای ساختن قرائتخانه‌هایی در سراسر شهر تشویق و ترغیب نماید.

۳- وضعیت منابع …. بزرگترین مشکل کتابخانه حجم بالای کتاب‌هایی است که در قفسه چیده نشده است که بر حسب زمان چاپ اثر ، ذیل آنها عنوان “در دست فهرست‌نویسی” و یا “در دست اطلاع رسانی” خورده است. کتاب‌هایی که گاهی تا یک سال اثری از آنها جز در زمان جستجو، در کتابخانه پیدا نمی‌شود. از طرف دیگر جستجو برای کتاب هایی که در سال جاری و حتی سال گذشته به چاپ رسیده است نیز در کتابخانه کاری عبث محسوب می‌شود. ظاهرا کتابخانه منتظر می‌ماند که ناشرین کتاب‌هایشان را خود برایشان ارسال کنند و چندان برایشان اهمیتی ندارد که کتاب‌هایی که شماره ملی را از همان‌جا گرفته اند اصلش در آن محل باشد. بنابراین برخلاف تصوری همگانی که از کلیه کتاب‌های به چاپ رسیده در ایران نسخه‌ای در کتابخانه ملی موجود است، بسیاری از کتاب‌ها گذارشان به این کتابخانه به ظاهر ملی هم نمی‌افتد. خصوصا اگر ناشر غیر دولتی‌تر هم باشد. اینچنین است که مثلا نمی‌توان توقع داشت کتاب‌های جدید انتشارات‌هایی چون نی، چشمه، آگه، نگاه معاصر و یا مثلا طرح نو در کتابخانه وجود داشته باشد.

از طرف دیگر خدمات ضعیف در تکثیر و اسکن در کتابخانه است. یکی از ویژگی‌هایی که همیشه در سالیان گذشته درباره کتابخانه گفته می‌شد امکانات اسکن  رایگان از کتاب‌هاست. اتفاقی که حتی درمورد کتاب‌های نایاب هم جز در تعداد صفخات محدود و با قیمت‌های به نسبت بالا در کتابخانه به انجام می‌رسد.

۴- ارتباط با مسئولین .… یکی از تفاوت‌های این دوره با دوره‌های پیش این است که وجود روابط عمومی در کتابخانه مشهود است. نصب بنر های تبریک و تسلیت، پخش سرود های انقلابی و نمایشگاه مربوط به آن و تعدا بی شمار همایش‌هایی که به فراخور گاهی حتی مدعوین آنها بر اعضای کتابخانه هم مقدم هستند از نشانه‌های بارز آن است. تمام ارتباط اعضای کتابخانه که به عبارتی قشر تحصیل کرده و نخبه جامعه هستند با مسئولین نیز یک صندوق کوچک در درب ورودی تالارهاست که به شکل یک طرفه‌ای انتقادات و پیشنهادات در آن ریخته می‌شود. از میزان مطالعه و پاسخگویی این انتقادات هم چیزی نمی‌دانم. اما آنچه در کتابخانه مشهود است عدم تمایل به پاسخگویی و نقدپذیری است. مسئله‌ای که این روزها بیش از روزهای دیگر خود را نشان می‌دهد.

در دوره‌های گذشته از سر اجبار یا اختیار سنت حسنه‌ی گفت و گوی اعضا با رییس و معاونین کتابخانه با قرار و اعلام قبلی به انجام‌ می‌رسید. ریاست جدید احتمالا هنوز یا نیاز آن را تشخیص نداده اند و یا فرصت این کار را نداشته‌اند.

پس نوشت: هنوز باید منتظر رفع مشکل سیستم کتابخانه باشم …

حالا دلم ثبت کردن حس مبهمی را خواست که وجودم را فراگرفته. یک حس بی حسی. نمی دانم اسمش را چه بگذارم. یک نوع خلائی وجودم را گرفته است. هرچه هست تفاوت دارد با قبل. هرچه می گردم دنبال واژه ها ، از دستم سر می خورند و می روند. قدرت مهار کلماتم را از  دست داده ام . نهایت واژه سازی ام می شود از تاریخ نوشتن.

فکر کردم به این روال پیش برود تمام می شوم و این خلاء همیشگی خواهد شد. خواستم همین را بنویسم تا ببینم بعد باید با این کلمات چه کنم.

قرار است که به عنوان عضو تخصصی کتابخانه از کتابخانه تخصصی آن استفاده نمایی. حالا فرق عضو تخصصی تنها در تعداد کتاب‌هاست و دیگر فرقی بین قرائتخانه عمومی کتابخانه با بخش تخصصی نیست، ماجرایی است که گویا راه حلی برای آن نیست.

از در که وارد می شوی دردوسوی تالار تعداد زیادی رایانه جهت سرچ و انتخاب منابع مورد تحقیق در اختیار خواهران و برادران قرار گرفته است. رایانه‌هایی که همیشه صف مراجعین برای استفاده خواهران در ساعات شلوغ در کنار خلوتی رایانه‌های آقایان توی چشم می‌زند. هرچقدر هم که تعداد کامپیوترها اضافه تر باشد و …

انتخاب کتابخانه تخصصی قرار بوده تنها برای استفاده از منابع باشد. فلذا در صف مراجعین می‌ایستی. اگر مشکلی نباشد بعد از گذراندن زمانی نه چندان اندک، می توانی عملیات جستجو را شروع کنی. بعد از اینکه خوب با قلق‌های فهرست نویسی در کتابخانه آشنا شده باشی،‌کار جستجو چندان دشوار نیست. خصوصا اینکه می‌دانی حجم زیادی از کتاب‌ها سالهاست در دست اطلاع رسانی است و فرصت نشده در قفسه چیده شود. کتاب‌های دو سال اخیر هم هنوز برای بودن در کتابخانه زودشان است. البته کتب تاریخی و اسناد مربوط به گذشته‌ترها چون از قبل وارد کتابخانه شده‌اند، خیلی خوب و منظم موجود است و قابل استفاده. بسته به آشنایی و ناآشنایی با عملیات جستجو ، موفق یا ناموفق عملیات انجام می‌گیرد. این درحالی است که بین کار رایانه‌ای خراب نشود و قابلیت جستجو به دلیل ماندن شما پشت پیغام “در حال انجام عملیات” به درستی به اتمام برسد.

در این مرحله اسناد و کتب انتخاب شده باید انتخاب و درخواست شما به مخازن ارسال شود،‌تا بعد از تایید حضوری بتوانید کتاب را دریافت کنید. بعد از تایید درخواست نیز حداقل بیست دقیقه – که اغلب فراتر از این زمان است – به شرط رد نشدن درخواست ،‌زمان مورد نیاز است.

حالا گیریم تمام این مراحل خوب کار کنند و متصدیان انسانی زبده‌ترین و سریع‌ترین‌های ممکن باشند،‌فرض کنید مدتی است که شبکه درست در زمان ارسال درخواست مشکل‌دار شده و کل سیستم از کار بایستد. اتفاقی که در دوهفته اخیر روزانه بارها و بارها به وقوع پیوسته و پروسه کتاب گرفتن به‌جای چهل وپنج دقیقه به بیش از دو برابر رسیده است. پیش‌آمد چنین اتفاقاتی کاملا طبیعی است. اما وقتی سیستمی با مشکل مواجه است و اشکالی بارها و بارها کل شبکه را می‌خواباند، انتظار می‌رود کسی پاسخگو باشد،‌ تلاشی برای اصلاح آن به عمل آید و یا حتی عذرخواهی که حداقل کارهاست در کار باشد.

در چند روز گذشته به خیال خودم به عنوان یک کاربر حساس و مسئول خواستم کمی جویای ماجرا شوم و اعتراضم را به مسئول ماجرا برسانم. کاری که اگر تعداد زیادتری از همین مراجعه کنندگان به انجام آن مبادرت می‌کردند،‌گره مشکلات زیادی از جامعه ما می توانست باز شود. از پایین ترین و مستقیم ترین مسئول امر شروع کردم و تا معاونت سازمان پیش رفتم. تمامی عزیزان تنها به ذکر این مختصر اکتفا می‌کردند که ” ما هم خودمون مشکل داریم و کارهامون خوابیده ولی این ماجرا به ما ربطی پیدا نمی‌کنه”‌ البته امکان دیدن معاونت پژوهشی و فناوری سازمان (آقای دکتر صفی پور) پیش نیامد. زیرا به زعم مسئول دفتر معاونت،‌ایشان بالاخره معاون هستند و چرا یک مراجعه کننده بتواند با ایشان گفتگو کند؟ خصوصا اینکه اگر کاری داریم باید به روابط عمومی و یا صندوق انتقادات و پیشنهادات بسپریم. البته به جهت احترام شماره‌ای هم از بنده گرفتند که اگر آقای دکتر وقت کردند دو دقیقه‌ای حرف و سخن مرا بشنوند. البته فکر می‌کنم که شماره را روی چرک نویس‌هایشان نوشتند.

این ماجرا امروز و دیروز و روزهای دیگر ادامه داشته و دارد و ظاهرا به هیچ کس هم مربوط نیست. حتی به من مخاطبی که مراجعه کننده‌ی هر روز آن کتابخانه هستم. بدتر از کند شدن سیستم برخوردی است که از آن بوی بی احترامی می‌آید. طبیعی است کتابخانه‌ای که اغلب مراجعین روزانه یک بار به سایت آن رجوع می‌کنند و امکان ارتباط ایمیلی و پیامکی با مخاطبینش را دارد،‌می تواند با پوزش خواستن از اشکالات زمانی را برای اصلاحات خویش بخرد. کاری که همه ما در هرجایی که هستیم باید بیاموزیم!

پس نوشت: طبیعتا انتقاد کردن از یک ضعف یا مشکل به معنای نادیده گرفتن خدمات نیست. بیشتر به جهت پربارتر شدن فعالیت‌هاست. طبیعی است برای کسی که در یک سال گذشته بیشترین زمانش را در روز در کتابخانه گذرانده محاسن اینجا بسیار بوده و هست. غرض ذکر اشکالات سیستمی است که جایی برای انتقاد برای خودش باز نگذاشته است. و البته انتقاد بیشتر هم به اینهمه پذیرش و سازگاری ما با کوچک ترین اتفاقات است.

]]> http://smto.ir/?feed=rss2&p=4845 2 http://smto.ir/?p=4841 http://smto.ir/?p=4841#comments Thu, 19 Apr 2012 13:42:01 +0000 سمیه توحیدلو http://smto.ir/?p=4841 کارکردن و اشتغال از جمله پایه‌های اولیه هر جامعه ایست که ثبات، اقتصاد،‌ رشد، رفاه و ترقی آن جامعه در گرو آن است. رجوع به هر کتاب ومنبعی درباره خلق و خوی رفتاری ایرانیان، به یک نتیجه ثابتی  درباره ویژگی های کاری ایشان ما را می‌رساند. جامعه ای سنتی که لذت آنی بر کسب و منفعت آتی همیشه مقدم بوده و وقت و زمان کمترین ارزش ها را داشته است. در کتب تاریخی و سفرنامه ها به کرات می خوانیم که ایرانی جماعت خوش برخورد، ‌بذله گو و حتی تا حدودی پرچانه است. هر موقعیت و مکانی را برای خندیدن و خنداندن انتخاب می کند و اینچنین است که موقعیت های جدی و زمان‌های مفید کاری را از دست می‌دهد. ۱

عادات و سنت‌های گذشتگان که نشات گرفته از تنها شیوه کسب و کار که همان دهقانی است نوعی “وارهایی” را در میان ایرانیان به همراه داشته است. به فراخور پیشه زراعت شروع و پایان کار هیچ‌گاه با زمان تنظیم نشده و همیشه طلوع و غروب خورشید ملاک قرار می گرفته است. این نوع زمانبندی قابلیت هرگونه شلختگی و تغییر را دارد و در نتیجه‌ی کار تاثیری ندارد. از طرف دیگر اگر قرار باشد نگاه “تا چه پیش آید” که متعلق به شرایط و ویژگی های کار دهقانی و اتکای آن به شرایط جوی و مسائلی غیر قابل کنترل است را بدان اضافه کنیم، دور از انتظار نیست که ایرانیِ سنتی را افرادی غیر مقید به برنامه ببینیم. ۲

نکته دیگر باورداشت‌های –غلط پنداشته ها- دینی از زندگی است. این باور که باید به اندکی از زندگی و کار قانع بود و مابقی زمان را به ذخیره سازی برای آخرت قرار داد،‌ حتی اگر منجر به هیچ عمل دینی نشده باشد، این نگاه را پررنگ نموده که کسی که کار زیاد می‌کند “زندگی را بیش از آنچه هست جدی گرفته” و لذا با سرکوب و تقبیح اطرافیان روبه‌رو می‌شود. ۳

این نکات کش‌دار و پردامنه را که از تاریخ تا به امروزمان به ودیعه رسیده ، به مقوله های دیگری چون کمبود مشاغل مورد علاقه، نوع انتخاب مشاغل و حتی رشته‌های تحصیلی، بی هدف بودن کار، بدون پاداش و بی‌فایده بودن کار دقیق و مواردی از این دست – که مختصات ایران امروز است -اضافه کنیم، باور این مسئله‌ی بسیار ناگوار که ساعت کار مفید در ایران حتی از پاکستان و افغانستان پایین تر است (سالانه ۸۰۰ ساعت مفید) برایمان آسان تر می‌شود. با توجه به نوع سوال‌هایی که درباره اشتغال در پرسشنامه‌های سرشماری رسمی سال ۹۰ وجود داشت و تلاشی که برای بالا بردن تعداد شاغلین و ساعات کار هم صورت گرفته بود، می توان حدس زد همین آمار نیز می تواند جای شک و شبهه‌ی بسیار داشته باشد.

۱-      سفرنامه از خراسان تا بختیاری / هانری رنه دالمانی / ترجمه و نگارش فره وشی (مترجمم همایون ) / چاپ گیلان / ۱۳۳۵

۲-      سازگاری ایرانی (فصل الحاقی روح ملت‌ها / مهندس مهدی بازرگان / انتشارات پیام آزادی / بی تا

۳-      ایرانی از نگاه انیرانی (خلق و خوی ایرانیان از نگاه سیاحان) / دکتر مهرداد جوانبخت / نشر آموزه / اصفهان . ۱۳۷۹

پی نوشت: نکات ذکر شده تنها دلایل نیست. از جمله دلایلی است که این روزها به فراخور کار بسیار درباره آنها خوانده‌ام.

حالا اگر حق داشته‌ام غصه اینجا رو بخورم، شاید این حق رو هم می داشتم که با ور رفتن روی وبلاگ و اصلاح مشکلاتش یه کمی اوضاع ریدر وبلاگ- برای وفاداران گوگل ریدر مرحوم و جریانات وابسته- رو در حد وبلاگ خودم بهم بریزم. خلاصه اینکه شرمنده. البته ماجرا همچنان ادامه داره و چند تا رفیق و دوست ِ نازنین درگیر وبلاگ هستند. این یعنی عذرخواهی‌ِ پیشاپیش برای بهم خوردن‌های احتمالی در آینده.

در نهایت هم دعا کنید که بشه باز هم اینجا وبلاگ بشه. پیش شرط هاش هم معلومه. گفتن نداره !