Teleurgesteld in smaakloze tomaten

Ik ben eigenlijk gaan moestuinen omdat ik teleurgesteld was in die smaakloze tomaten uit de supermarkt. Ik wilde mijn eigen tomaten kweken. Maar waar doe je dat in Amsterdam, met al die appartementen? Ik heb de binnentuin waaraan ik woon flink onder handen genomen. Die was helemaal verwaarloosd want niemand maakte daar gebruik van. Een moestuin heb ik ervan gemaakt, met fruitbomen, houtrillen, vijvers, kippen en bloemen. Het nieuws dat ik met een mooie binnentuin bezig was, verspreidde zich en op een gegeven moment kwamen zelfs mensen van de gemeente kijken. Vanaf dat moment kreeg ik het idee dat ik echt meer met moestuinen moest gaan doen.

Geloof in de natuur

Ik ben niet gelovig, maar ik geloof wel in een soort natuurlijke eenheid. Wij mensen zijn deel van de natuur en het verwondert me hoe wij daarvan leven. Mensen ervaren de natuur vaak als een museum waar je alleen maar naar kunt kijken. Ik ben meer op zoek naar interactie met die natuur en dat wil ik ook aan anderen meegeven. Door de hectiek van alledag raken veel mensen kwijt waar het in het leven eigenlijk om gaat: de zorg voor onze omgeving en voor elkaar. Als je met je handen in de grond zit, voel je dat heel goed aan. Mensen moeten zelf meemaken hoe fascinerend  het is om een zaadje in de grond te stoppen en een plantje te zien groeien. En dat je dat daarna kan oogsten en opeten. Het geeft ook een machtig gevoel om voor je voedselvoorziening minder afhankelijk te zijn van anderen qua voedselvoorziening.

Baan opgezegd


Ik werkte als decorbouwer bij een grote kledingmultinational, waarvoor ik veel tijdelijke etalages bouwde. Het was leuk werk, maar al die verspilling van grondstoffen stond mij steeds meer tegen. Eind 2010 heb ik mijn baan opgezegd. Ik leefde van mijn spaarcenten en ben allerlei dingen gaan doen die ik leuk vond. Zo heb ik gekookt op festivals, verschillende projecten bekeken en een stage gedaan bij een zorgboerderij. Het was een leerzame periode waarin ik veel contacten heb opgedaan. Ook had ik tijd om te werken in die binnentuin, waar eind 2011 de wethouder van Openbare Ruimte en Groen kwam kijken. Van de gemeente kreeg ik daarna de opdracht een plan te maken voor een verwaarloosde, oude stadswerf. Dit is uiteindelijk Oost-Indisch Groen geworden: een soort buurthuis waar iedereen met elkaar kan moestuinieren en koken.

Buurttuinen

Mei vorig jaar ben ik gestart met een vlindertuin. Ik wilde meer buurtbewoners zonder tuin de mogelijkheid geven te tuinieren. Het Flevopark ligt voor mijn deur en daar zag ik kansen. Ik heb briefjes bij de buren in de brievenbus gegooid met de vraag wie wilde meehelpen een vlindertuin te maken. Een week later belde ik het stadsdeel om te vertellen dat ik met een aantal buren een stukje openbare ruimte had aangepakt en of ze wilden komen kijken. De eerste reactie was: ‘Oh maar meneer, dat is eigenlijk niet de bedoeling’. Een paar dagen later werd ik door de gemeente gebeld dat ze ‘Buurttuin Valentijn’ eigenlijk wel een goed idee vonden. Buurttuinen dragen bij aan sociale binding op een waardevrije manier, zoals ze dat officieel noemen. De natuur is namelijk voor iedereen gelijk, of je nou rijk, arm, rechts, links, katholiek, moslim, jong of oud bent. In samenwerking met de stichting Postzegelparken en buurtbewoners hebben we gezorgd dat er nu een prachtige buurttuin is, die onderhouden wordt door de bewoners zelf. 


Uitdagingen

In het eerste jaar als zelfstandige heb ik vaak onbetaald ideeën gespuid, maar ondertussen ben ik wat terughoudender geworden. Weet je, mijn ideeën en kennis zijn waardevol en daar mag best voor betaald mag worden. Maar hoe kan ik dat op de juiste manier structureren en aanbieden? Daar worstel ik mee. Ik ben ook meer een doener dan een denker. Een valkuil voor mij is dat ik alles leuk vind. Het is een uitdaging om een evenwicht te vinden in werk en privé.

Ik heb in de afgelopen 8 jaar natuurlijk wel een hoop geleerd. Zo doe ik zelf veel aan acquisitie en netwerken om ervoor te zorgen dat mijn ideeën bij de juiste mensen terechtkomen. Ik werk nu aan verschillende buurtmoestuinprojecten en maak plannen voor de aanleg en de inrichting daarvan. Ik wil ook graag meer bijdragen aan de uitvoering van die projecten. Zo wil ik meepraten over welke bomen geplant worden, waar de tuin precies komt te liggen en hoe de grond bewerkt wordt.

Toekomst


Op dit moment heb ik vier lopende moestuinprojecten, waarbij ik coördinator en vraagbaak ben. Ik krijg steeds meer het gevoel dat ik me wil focussen op één project. Mijn aandacht raakt nu versnipperd. Ik wil de buurttuinen daarom meer laten dragen door bewoners. Ik ben druk met het opzetten van e-mailgroepen en het enthousiasmeren van buurtbewoners. Op zondag werk ik nu ook bij Jeugdland Oost, een avonturenspeelplaats voor kinderen. Daar zou ik wel meer tijd in willen steken. Verder ben ik nu drie dagen in de week schooltuinleraar. Misschien word ik wel fulltime leraar. Maar ik zou ook wel betrokken willen zijn bij de aanleg en uitvoering van meer stadstuinen. Kortom, we zien wel hoe het loopt en wat er op mijn pad komt.

Tip


Doe iets waar je in gelooft. Als je het echt wil, dan lukt het wel. Het is best spannend om je baan op de geven en in het diepe te springen om te doen waar je hart ligt. Uiteindelijk komt alles wel goed, maar je moet wel realistisch zijn.

Tekst Kyra Somers

Voor degenen onder ons die niet weten waar Berkelland ligt: het is een fusiegemeente in de Achterhoek van onder meer Borculo, Neede, Eibergen en Ruurlo, met nog geen 45.000 inwoners. Inderdaad, niet direct de plek waar je de meest vooruitstrevende sociale innovaties verwacht. En toch zijn ze daar al sinds 2009 (!) mee bezig. Gedwongen, dat dan weer wel vanwege 8,5 miljoen bezuinigingen. Maar de gemeente, haar ambtenaren en haar bewoners doen het toch maar. Zonder borstklopperij. Kom daar maar ‘ns om in, zeg, onze hoofdstad Amsterdam. Als we daar iets vooruitstrevends doen, moet de hele wereld het weten. Genoeg weetjes, het kader is je duidelijk, niet waar?

Van fietscrossbaan tot werklozenproject

In die Achterhoek dus, daar vinden al jaren allerlei sociale innovatieprojecten plaats. Een fietscrossbaan voor kinderen omdat die er niet is en kinderen dolgraag willen crossen? Daar draaiden de gemeente en de bewoners hun hand niet voor om: Er werd geco-creeerd, ge-open-innoveerd en gebouwd dat het een lieve lust is. Beetje handje klap ook natuurlijk.

Dreigende sluiting van de muziekschool? Geldgebrek maakt creatief: de docenten worden ZZP’er-docent muziek en brengen hun werkzaamheden onder in een stichting, 500 kinderen nemen muziekles af, de gemeente financieert het plan gedeeltelijk. Kleinschalig openbaar vervoer om van A naar B te komen in Berkelland – qua oppervlakte groter dan Amsterdam- laat Berkelland regelen door betrokkenen zelf. De gemeente financiert samen met een aantal clubs een deel van de kosten, de rest wordt opgebracht door vrijwilligers en door een kleine bijdrage van de gebruikers. Groen in de straat: regelt de buurt. Werkzoekenden aan een baan helpen? De Berkellanders organiseren zelf een WerkCafé en een aantal werkloze coaches helpt andere werklozen.

Ruimte en vertrouwen

Hoe Berkelland dat voor elkaar krijgt? Algemeen directeur Judith Harmsen houdt er een gezonde opvatting op na, zo blijkt uit een interview: ‘De gemeente is geen superoplosser. Wij geloven dat burgers tot andere en betere oplossingen kunnen komen. Wij geven ze daarvoor ruimte en vertrouwen.’ Kortom, ben geen regisseur maar een terreinknecht, stelt ze. Geef burgers de credits, doe zelf het vuile werk en trek de lijnen.

De tips van Harmsen:

• Sluit aan bij hun droom
• Laat ze hun probleem zelf oplossen
• Sluit aan bij problemen die de bewoners ervaren
• Laat inwoners ook de uitvoering doen
• Stel kaders en geef daarbinnen ruimte
• O ja en het allerbelangrijkste: communiceer met elkaar. Echt luisteren, en echt praten. Dat helpt.

Tijdens de verschillende bijeenkomsten van Social Innovation Network Meetup stelden zowel Jan Rotmans als Jan Jonker, beiden hoogleraar in duurzaamheid en transitie, dat juist dat thema een van de basisvoorwaarden is voor een nieuwe economie. Zonder dat vertrouwen komen we er niet. Want:  ‘hoe weet ik nu of een van de leden van mijn Broodfonds (onderlinge WAO-regeling) niet faked dat ‘ie ziek is?’, was een vraag uit de zaal tijdens de vorige bijeenkomst. En: ‘hoe weet ik nu zeker dat het geld dat wij verstrekken aan dat project ook echt daarvoor gebruikt wordt en goed gebruikt wordt? En hoe meet ik dat?’

De 5^e Social Innovation Network Meet up heeft daarom Vertrouwen als onderwerp.

Burgers kunnen betere oplossingen bedenken

Judith Harmsen, algemeen directeur in de gemeente Berkelland, vertelt tijdens die bijeenkomst hoe ze de gemeente weer aan de burgers heeft teruggegeven. In een interview (pag 18 e.v) met Andersland Magazine zei ze daarover het volgende: ‘De gemeente is geen superoplosser. Wij geloven dat burgers tot andere en betere oplossingen kunnen komen. Wij geven ze daarvoor ruimte en vertrouwen.’ Morgenavond gaat Harmsen uitgebreid in op het proces dat haar gemeente heeft doorlopen en wat er goed ging en fout.

Goed voorbeeld doet goed volgen

Pauline Voortman Ph.D (Erasmus Universiteit), schrijver van ‘Vertrouwen werkt’, heeft er onderzoek naar gedaan. Haar conclusie: “Vertrouwen creëren of herstellen begint met voorbeeldgedrag van de leiding. Die moet aandacht hebben voor waarden en belangen, onderliggende emoties en de dialoog op een zorgvuldige manier voeren.” Dinsdagavond gaat ze dieper in op dit onderzoek. Wat betekent vertrouwen, hoe werkt het?

Hoe zit het met jouw vertrouwen?

Natuurlijk gaan we ook in de zaal aan de gang met het thema. Want theorie is leuk, maar hoe zit het nu met je eigen praktijk. Waar loop jij tegenaan? Wat zijn jouw ervaringen en leermomenten. Aan de hand van een aantal vragen gaan we daar per tafel dieper op en bekijken we hoe vertrouwen een rol heeft gespeeld in verschillende situaties.

Meedoen? Meld je gratis aan.

500 flesdoppen: gratis knippen

Voor de deur van zijn kleine kapsalon, met z’n vier klassieke kappersstoelen en een geelgroene parkiet is het er al aardig vol, staat een blauwe ton. Voor oude batterijen. Daarnaast staat een zak met blauwe plastic doppen. Op het raam hangen briefjes met actie-aanbiedingen: gratis knippen of scheren voor 5 kilo oude batterijen. Vijftig lege flessen: een gratis knip- of scheerbeurt. En ook voor 500 blauwe flessendoppen of 10 bomen die je via de plaatselijk bomenstichting hebt laten planten, word je weer helemaal het heertje geknipt en geschoren.

Tegen iedereen die het maar wil horen, vertelt de kapper dat hij mensen aan het denken wil zetten. ‘Je moet niet zomaar iets weggooien. Als je dat doet, vervuilt alles. De natuur is niet vanzelfsprekend, er verdwijnt steeds meer. Als we onze aarde willen behouden voor onze kinderen, en voor latere generaties, moet er veel veranderen. In de hele wereld.’

Oud papier voor een paar stuivers

En dan vertelt hij over die oude man, die hem leerde dat je wel degelijk het verschil kunt maken. ‘Vroeger, toen ik nog een klein jongetje was, zag ik bij zonsopgang, in zomer en winter, bij regen en zonneschijn een oude baas met een kar door de stille straten van mijn stad lopen. Dertig jaar lang ratelden de wielen over de keien terwijl hij oud papier inzamelde. Al dat papier leverde hij in bij een fabriek en de opbrengst, een paar stuivers, stuurde hij naar een stichting voor weeskinderen. Ik ben de amca, deze oom, gaan helpen. En zo is het begonnen.’

Sprookjes bestaan

Een sprookje? Wel nee, want dit is het echte verhaal Rasim Uyan, kapper in het Turkse Derince, een klein plaatsje 100 kilometer ten oosten van Istanbul. Met zijn acties heeft hij al veel bereikt. Zo heeft de Environmental Protection and Packaging Waste Recovery and Recycling Trust (CEVKO) afvalbakken voor recycling op scholen geplaatst en zorgde de Izmit Waste and Residue Treatment, Incineration and Recycling Inc. (IZAYDAS) ervoor dat er dozen voor oude batterijen op scholen verspreid worden.

Een paar maanden geleden riep de Sabanci Foundation hem uit tot een van de verschilmakers in Turkije . Mooi vond hij dat, zo zegt hij in een krant: ‘Ik hoop dat ik daarmee nog meer mensen bereik en kappers in dit land stimuleer hetzelfde te doen.’

Uyan zet zich overigens in voor veel meer dan alleen het milieu. Zo mochten mannen die op Internationale Vrouwendag (8 maart) een manifest tegen huiselijk geweld tekenden gratis plaatsnemen in de kappersstoel. En op de Nationale Kinderdag waren het straatkinderen die gratis geknipt werden. Ook heren met een donorcodicil hoeven niet af te rekenen.

De moraal van dit verhaal? Ach die je kun vast allemaal zelf bedenken. Iets met jong geleerd en oud gedaan, en met voorbeeld en volgen. Het allerbelangrijkste is wat mij betreft: Maak dat verschil. Je kunt het!

Klik op visual voor video

In een uitgebreid artikel zet Fastco-exist 10 belangrijke ontwikkelingen uit de wereld van sociaal ondernemerschap op een rijtje. Een aantal ligt voor de hand, zeker als je al langer in dit veld actief bent, zoals deze:

1. Het gaat om systeemverandering

2. Verandering versnelt

3. We hebben meer sociaal ondernemers nodig om alle problemen het hoofd te bieden

4. We hebben jonge mensen nodig, zeker als je je bedenkt dat de sociaal ondernemers van het eerste uur al op leeftijd zijn – sommige zijn de pensioengerechtigde leeftijd zelfs al ruimschoots gepasseerd.

Opschalen: groter en meer, of….

Opmerkelijker vind ik 2 andere gesignaleerde trends:

1. Als we spreken over opschalen van een sociale onderneming dan gaat het niet om het opschalen van de organisatie maar van de impact.

Het is nog maar 2 jaar geleden dat ik in Parijs bij een congres van Ashoka aanwezig was bij een sessie die ging over opschalen. De mensen die er waren spraken stuk voor stuk over ‘meer’, over ‘groter’ op organisatieniveau. Ik begreep dat niet. Meer en groter komen uit het ‘gewone’ bedrijfsleven. Sociaal ondernemerschap is ondernemen op een andere manier dus ook in de structuur van je organisatie. Groter en meer gaan dan niet op. Meer impact, dát wil je bereiken. Maar wel op zo’n manier dat de menselijke maat gehandhaafd blijft, dat je dus met personen praat en niet met een organisatie, dat ménsen het werk verzetten en niet een bedrijf.

…Impact?

De constatering dat het bij opschalen gaat om impact heeft vérstrekkende gevolgen voor je businessmodel: hoe je organisatie eruit ziet, hoe je samenwerkt met andere sociale ondernemingen.
We schermen niets meer af, maar delen. Zodat jouw manier van werken anderen kan inspireren dat op andere plekken ook te doen – aangepast aan de lokale omstandigheden of 1 op 1 overgenomen.
Of, zoals de 1% CLUB, Text to Change en AKVO dat met gothree60 hebben gedaan. Dat je samen iets nieuws ontwikkelt, ieder vanuit z’n eigen expertise en samen meer impact maakt dan je in je eentje gekund zou hebben.
Dát is opschalen.

De ondernemende werknemer

2. De opkomst van de social intrapreneur

De andere trend die opgetekend werd is die van de social intrapreneur, van de werknemer die op een ondernemende manier binnen het bedrijf waar z/hij werkt zijn/haar duurzame ambities kan vormgeven. Dat is een mooie ontwikkeling want daar worden we allemaal beter van: de werknemer want die voelt zich een stuk happier in z’n werk, het bedrijf want dat kan duurzaam bestaan, de consument want die heeft een goed product of dienst. Ook hier geldt, om al te veel optimisme te temperen, we hebben nog een lange weg te gaan. Maar, en zo is het glas toch weer half vol: we zijn op de goede weg.

Hoe effectief is hulp?

Zo heeft de 1%CLUB samen met Akvo en Text to Change Three60 opgezet. Een online platform dat enerzijds toont hoe effectief hulp is. En dat anderzijds (dus) laat zien waar je moet zijn voor hulp die werkt -als burger- of waar je moet zijn om hulp beter te laten werken – als sociaal ondernemer of ngo.
Het werkt supersimpel: door het bij elkaar brengen van bestaande data die overal en nergens zijn vastgelegd en door er ook nog een persoonlijke, op grassrootlevel, beoordeling bij te voegen, kun je zien hoe hulp werkt. Het prototype heeft als thema gezondheidszorg voor vrouwen. Maar zo’n tool is natuurlijk voor veel meer issues http://www.gothree60.org/for-who/ te gebruiken.
Het prototype is ontwikkeld met geld van de Bill & Melinda Gates Foundation. De 1%CLUB gaat binnenkort met het prototype in de hand pitchen voor een groter bedrag om meer vormen van hulp in kaart te kunnen brengen.

Schoon drinkwater

Het Amerikaanse mWater zet zich onder meer in voor schoon drinkwater. Daarom heeft het een app ontwikkeld waarmee lokale communities de resultaten kunnen uploaden van een goedkope watertest ($3) waarmee ze checken of hun drinkwater schoon is. Maar met het simpelweg het in kaart brengen van schone waterputten ben je er er niet volgens oprichter John Feighery. Het grootste gevaar voor drinkwater is rioolwater. Wie wel eens in Afrika geweest is, kan zich  de gebrekkige infrastructuur voor riolen ongetwijfeld voor de geest (en neus) halen. Daarom heeft mWater ook mSewage ontwikkeld: een tool die via crowdsourcing locaties van slechte sanitaire voorzieningen als een open wc en riooloverstromingen in kaart brengt. mWater hoopt op die manier overheden actie te laten ondernemen. En zo ziet de bevolking dus ook waar ze vooral niet moet zijn.

mSewage video for Sanitation App Challenge from Annie Feighery on Vimeo.

Onnodig te zeggen dat dit soort tools de leefomstandigheden van veel mensen verhoogt. Zeker nu Google afgelopen week bekendmaakte dat ze mobiel internet voor opkomende markten beschikbaar wil maken.

Prototype zonnecel gemaakt met CTZS

Toen de oude magnetron waar studenten metaalkunde hun lunch in konden opwarmen vervangen moest worden, besloten Free en Sarswat om de oude apparatuur een tweede leven te geven. Als maker van onder meer goedkope zonnecellen. Ze losten de halfgeleider CZTS – koper, zink, tin en zwavel- op en verhitten dat in de magnetron. En na 18 minuten ontstond er een soort inkt, waarmee je een filmlaag kunt maken die gebruikt kan worden als zonnecellen. Die filmlaag vormt het hart van zonnecellen, het actieve gedeelte van de zonnecel.

Als je goed kijkt, zie je in het midden een soort tafeltennisbadje. Dat is de CTZS nanocel. Daar draait het dus allemaal om

Boeien! Denk je misschien. Maar dat is het dus wel. Want behalve dat je er tot voor kort minstens 4 tot 5 uur over deed eer je zo’n filmlaagje had gemaakt, zijn de materialen die hiervoor gebruikt worden ook nog eens veel goedkoper en beter verkrijgbaar dan indium en gallium en milieuvriendelijker dan cadmium en arsenicum die tot nu toe vaak gebruikt worden. En daar zit ‘m natuurlijk vooral de winst.

De inkt heeft meer toepassingen dan alleen die voor zonnecellen. Bijvoorbeeld om warmte – waaronder restwarmte van auto’s- om te zetten in energie. Of bij de productie van biosensoren die een rol spelen in het opsporen van onder meer hart- en vaatziekten.

De uitvinders in Utah zijn in een bikkelharde strijd verwikkeld met hun concullega’s uit Oregon. Die laatste hebben er als eerste over gepubliceerd, maar de knappe koppen uit Utah hebben het eerst een patent aangevraagd. Benieuwd wie deze commerciële strijd gaat winnen.

Overigens waarschuwen Free en Sarswat ervoor om deze proef met je magnetron in je eigen keuken te doen. De gebruikte materialen vragen om speciale behandeling.

Morgen daarom een heel veilige huis-tuin-keuken-knutsel op Facebook.

Het bedrijf heeft het ei ontleed in maar liefst 22 voedzame componenten (denk daar maar eens aan als je je zondagse zacht gekochte eitje onthoofdt) en vervangt die door plantaardig materiaal zoals lecithine uit zonnebloemen, erwtjes en een soort sap uit bomen. Het bedrijf bestaat nog maar een jaar en heeft inmiddels 344 nep-ei prototypes ontwikkeld en 287 planten bestudeerd die voor gebruik in aanmerking komen.

Met de ontwikkeling van die eivervangers spaart Beyond Eggs het milieu: 1/5 van de CO2-uitstoot in de VS komt van landbouw, minder waterverbruik want de planten voor Beyond Eggs hebben minder nodig dan diervoedsel. Het is een stuk diervriendelijker – uiteraard. Voor de ontwikkeling van plantaardig eiwit heb je minder land nodig dan voor echte eieren, dus is er meer land over voor voedselproductie. Het levert een bijdrage aan de voedselveiligheid. Voor je het weet is iets als de vogelgriep zomaar gemuteerd in een mensenvariant. En dan hebben we het nog niet gehad over de salmonella. Hoeveel wins wil je hebben?

Clean food movement

Voor Beyond Eggs is dit eiwit om nog een reden een gouden ei idee. Reken even mee: de wereldbevolking neemt in rap tempo toe, eiwit is een belangrijk voedingsmiddel en in maar liefst 33% van al het geproduceerd voedsel wordt ei gebruikt: wereldwijd beslaat die markt 6 miljard dollar. En de eieren worden alleen maar duurder. Beyond Eggs is 18% goedkoper dan echte eieren. Logisch dat grote voedselproducenten dus zeer geïnteresseerd zijn in het bedrijf. Inmiddels zouden er gesprekken gaande zijn met 2 Fortune 500-voedingsbedrijven.

Overigens bestaat er ook voor ander laboratorium gekweekt ecovoedsel veel belangstelling: 2 zeer gerespecteerde Amerikaanse venture capitalists hebben in het afgelopen jaar in meer dan 10 van start-ups geïnvesteerd die op zoek zijn naar gezondere en goedkope varianten van kip, kaas, zout  en snoep.

Wil je zelf je eieren in je eetpatroon vervangen? Hier vind je een aantal tips.

Ontwikkelen is niet vanzelfsprekend

Ik heb veel gereisd in de wereld en ben vanaf 2000 vooral in India geweest. Daar zag ik enorme sociale verschillen en dat jezelf ontwikkelen niet vanzelfsprekend is. In India kan je al heel druk zijn met water halen, de koe melken en de kinderen verzorgen. Dan is de dag voorbij en dan heb je nog geen euro verdient. Ik voelde me verbonden met die vrouwen op het platteland die nauwelijks ruimte hebben om hun leven in te richten. Ik ben zelf opgegroeid op een akkerbouwbedrijf in de Flevopolder. Mijn ouders werkten al op de boerderij toen zij vijftien waren. Zelf kreeg ik de kans om te studeren waardoor ik in managementfuncties in het bedrijfsleven terecht kon komen. In één generatie zie je dus al een groot verschil in ontwikkelingsmogelijkheden. Ik geloof daarom dat onderwijs belangrijk is om uiteindelijk zelf keuzes te kunnen maken. Een baan geeft inkomen waardoor vrouwen een betere toekomst kunnen bieden voor hun kinderen. Onderwijs is heel belangrijk en bepalend voor het doorbreken van de vicieuze cirkel van armoede.

Kennis blijkt universeel

Na 20 jaar werken in het bedrijfsleven had ik behoefte om iets anders te doen. In 2006 reisde ik met een groep ervaren ondernemers en managers naar het Indiaase platteland om daar kennis uit te wisselen.  Ellen Tacoma, die ik via een gezamenlijke vriendin kende, ging ook mee met dat leerprogramma. Ik heb toen in een irrigatieproject gewerkt. Het probleem was dat het management niet aan de boeren kon duidelijk maken wat het voordeel was van hun irrigatiesysteem. Wij hebben een week meegedacht hoe de marketing beter aangepakt kon worden. Daar bleek dat kennis universeel is. Met twintig jaar werkervaring en met het Nederlandse gestructureerd denken, konden wij in korte tijd de omzet van het irrigatiebedrijf verhogen en werkgelegenheid creëren. Vanuit die energie zijn Ellen en ik gaan onderzoeken of we samen een bedrijf konden beginnen.

Rendement in omzet en banen

In september 2007 zijn wij met eigen geld en tijd gestart met Women on Wings. Het gaat ons om het uitwisselen van kennis en kunde, waarmee we werkgelegenheid in India willen creëren. In tien jaar tijd willen wij één miljoen plattelandsvrouwen aan een baan helpen. Niet door ze één op één te coachen, maar door lokale ondernemers te helpen in het verbeteren van hun bedrijfsprocessen. Daarmee maak je groei en dus werkgelegenheid mogelijk.

Ons verdienmodel is gericht op samenwerking met organisaties en bedrijven die voor onze output gaan, dus rendement in banen of omzet in India. Zo werken wij samen met de Rabobank die aan microfinanciering doet bij een melkcoöperatie in India. Wij zorgen dat die melk beter verkocht wordt en meer opbrengt. Wij zoeken bijvoorbeeld naar nieuwe distributiekanalen en producten. Uiteindelijk maken die ondernemers meer winst waardoor ze de microkredieten kunnen terugbetalen. Een andere samenwerkingspartner is AkzoNobel, waar wij een verfproject mee doen. Zij zien India als groeimarkt. Per bedrijf kijken we dus wat de winst is om samen te werken met Women on Wings.

Uitdagingen

Mensen die arm zijn, zijn niet dom. Maar het is wel zoeken naar functioneel samenwerken, omdat de omstandigheden in India totaal anders zijn. Het is een rommelig, druk en chaotisch land en dat zit in de hele cultuur en manier van werken. In India heb je niet het geordende dat wij in Nederland zo enorm gewend zijn. Het is voor ons een uitdaging om daar flexibel mee om te gaan. Meestal zijn wij te optimistisch in de plannen en afspraken die wij maken. In de Indiase cultuur zitten ze veel meer in het hier en nu. Wij proberen daarom niet te lang vooruit te plannen en drie tot vijf afspraken vast te leggen in een korte tijdlijn. Wij schrijven geen lange rapporten. Een week samenwerken of een ingewikkeld contract moet in één A4 te beschrijven zijn. Soms is het lastig dat Indiase ondernemers verwachten dat ze geld van ons krijgen. Zij hebben werkkapitaal nodig, maar dat geven wij nooit. Wij delen alleen kennis en bekijken de businessmodellen met hen.
Moeilijke omstandigheden leiden ook juist tot creatieve mogelijkheden. Een succesverhaal is Fabric Plus, een bedrijf dat sari’s ontwikkelt. Het spinnen van de draad is een onderdeel van hun productieproces dat wij hebben geautomatiseerd. Dit leidde tot meer werkgelegenheid in de teelt van de zijdecocons en het weven van doeken. In vier jaar tijd is het aantal banen gegroeid van 200 naar 14.000. Iets anders waar ik heel trots op ben is dat wij inmiddels 4 Indiase consultants hebben en dat we 1 mei een kantoor openden in India. Twee Nederlanders werken daar de komende jaren fulltime in het begeleiden van een aantal bedrijven. Zelf ga ik vier tot vijf keer per jaar naar India.

Toekomst: de McKinsey van het platteland in India

Wij willen in 2018 één miljoen banen gecreëerd hebben. We zijn halverwege en het gaat goed. De groei gaat gestaag en als wij elk jaar het aantal banen verdubbelen dan halen wij ons doel. Ik noem dat het hockeystick effect. Eerst leren wat werkt en wat niet werkt. Het eerste jaar creëerden wij 500 banen en vorig jaar hebben we de mijlpaal van 50.000 banen gehaald. Inmiddels werken wij met vijftien ondernemers op het platteland en vijftig experts, die businesskennis delen. De komende vijf jaar gaan wij onze activiteiten in India uitbreiden en potentiële grote groeiers intensiever begeleiden. Het uiteindelijke doel is dat we een consultancy opzetten in India die onafhankelijk is en na 2018 zelfstandig voortbestaat. Wij willen de McKinsey van het Indiase platteland zijn. Daarna ga ik andere leuke dingen ondernemen. Ik heb iedere week wel vijf ideeën, maar ik blijf in ieder geval sociaal ondernemen.

Supertip

Mijn tip is een quote van Loesje: ‘Ik stel mezelf altijd grote doelen, dan mis ik ze niet’. Ik geloof echt in een duidelijke doelstelling, want je moet goed weten wat je wil. Wij begonnen met de doelstelling van één miljoen banen. Waarom we dit doen is helder voor ons, maar wij zijn flexibel in hoe we dat doel bereiken. Als een samenwerking niet goed werkt, dan beginnen we gewoon iets nieuws. Natuurlijk zijn er dingen die niet goed gaan, maar zorg dat je de mislukkingen viert en leer daarvan voor de volgende keer.

Tekst: Kyra Somers

In de rubriek Changemakers interviewen we een social innovator over zijn of haar beweegredenen. We vragen naar de why, what & how. Met die verhalen laten we voorbeelden zien van mensen die de handen uit de mouwen steken en een sociaal probleem aanpakken. Op een ondernemende manier of als initiatiefnemer van een project. We willen jullie herkenning en inspiratie geven. En misschien ook nieuwe inzichten.
Wil je zelf je verhaal vertellen? Neem contact op met petra [at] goedgeefs.nl