Xaflada qalin-jebinta oo aheyd mid si heer sare ah loosoo agaasimay oo ka dhacday Xarunta Maamulka Gobolka Banaadir ayaa halkaas waxaa kaga qeyb galay Madaxweynaha, Wasiiro ka tirsan Xukuumada, Gudoomiyaha Gobolka Banaadir, Xildhibaano, Madaxda Ururka Dhalinyarada SYL II, qeybaha bulshada iyo waalidiinta Arday ka faa’ideysatay tababarka xirfadeed.

Xirfadaha shaqo ee 500-arday ka faa’ideysteen ayaa isugu jiray xirfado shaqo abuur kala duwan, sida Saxaafada, Caafimaadka, Xogheynimada, farsamada gacanta, Computer-ka, casho bar bar socday wacyi gelin iyo aqoon guud.

Madaxweyne Shariif oo hadal ka jeediyay munaasabada qalin jebinta ayaa sheegay waxqabadka ugu horeeya ee Dowladda saari doonto ay noqon doonto dhanka waxbarashada, isagoo ku ammaanay Ururka SYL II dadaalka uu geliyay dhalinyarada sidii xirfado shaqo u sameysan lahaayeen.

“Wixii na dhaafay yeynaan u shallaayin dhalinyarooy kan soo socdana iskaba daa ee aan kan aan joogno wax qabano, Xafladan waa ka duwan tahay xafladihii aan tagi jiray, Xaflad na xusuusineysa magacii halgamayaashii SYL, waana ugu hambaleynayaa shaqada fiican uu qabtay ururkan”ayuu yiri Madaxweyne Shariif oo sheegay in dhalinyarada muhiim tahay in la siiyo tababar xirfadeed si ugu yaraan noloshooda ugu shaqeeyaan.

Gudoomiyaha Gobolka Banaadir Maxamuud Axmed Nuur Tarsan oo ka hadlay munaasabada ayaa sheegay in dadka waxbaranaya aanay fududeyn, isagoo tibaaxay in guri la dhiso ay fududahay, balse 500-arday waxbarashadiida aanay aheyn wax fudud, isagoo ku ammaanay Ururka Hormarinta Dhalinyarada SYL II howsha wanaagsan ee ay u qabteen dhalinyarada.

Wasiir Kuxigeenka Wasaarada Waxbarashada Sheekh C/qaadir Sheekh Cali Baqdaadi ayaa sheegay in muhiimada waxbarashada u leedahay bulshada ay tahay mid aanay sahlaneyn, isagoo xusay in dhaliyarada qaar ay jiraan kuwo aanay iska bixi karin qarashaadka waxbarashada.

Shiikh Cadul-xayi oo isagu ka mid ah culumaa’udiinka soomaaliyeed ayaa wuxuu dhaliyaradii halkaas ku qalin jabineysay ku baraarujiyay in aqoontan ay halkaan ka heleen loo baahan yahay in ay ugu adeegaan qaab ay muwaadinnimo ka muuqato wuxuuna isaga oo ku dheeraanaya ku ammaanay ururka SYL II sida muwaadinnimada leh ee ay marxaladan maanta waddanku marayo ku dhiiradeen in ay ardaydan ruuxdooda muwaadinnimo dhisaan waxaana uu sheegay mar uu ka hadlayey muqaddasnimada waddaniyadda yiri “Rasuulkeena NNKH ayaa waxa uu Allah ka baryey in uu Madiina u jecleysiiyo sidii uu u jeclaa Makkah oo uu ku dhashay taas ayaana daliil u ah wadaniyadu in ay muqaddas ku tahay diinta Islaamka.

Intii ay socotay xaflada ayey ardayda soo bandhigeen waxyaabihii ay barteen mudadii lixda bilood ahayd oo ay ka mid ahaayeen fanka iyo dhaqanka soomaalida, taasoo ka qeyb galayaashii Xafladan ay aad ugu farxeen.

Ugu dambeyn Madaxweynaha Soomaaliya ayaa mid mid u gudoonsiiyay Ardayda qalin jebisay shahaadooyin cadeyneysa waxbarashadooda, waxaana ardayda ay isugu jireen Wiilal iyo gabdho, ku faraxsanaa tababarka xirfadeed ee la siiyay.

Dadka ay wax gaareen waxay u badnaayeen shacab isugu jira tima-jarayaal, taksilayaal, adeegayaal maqaayadda ka shaqeynayay iyo shacab kale.

Wasaaradda Arrimaha Gudaha iyo Amniga Qaranka ayaa xaqiijisay in laba xildhibaan uu dhaawac fudud ka soo gaaray weerarka, iyagoo xusay in weerarkaasi uu ahaa mid uu fuliyay qof naftii-hallige ah, kana tirsanaa Al-Shabaab oo ah koox argagixiso ah oo ku xiran Al-qaacida.

Wasiirka Warfaafinta, Boostada, iyo Isgaarsiinta, Mudane Cabdulqaadir Xuseen Maxamed ayaa yiri: “Aad ayaan u cambaareynaa weerarkan wuxuushnimada ah. Wax dan ah kama laha weerarkan oo aan ka ahayn inay argagax geliyaan shacabka Soomaaliyeed oo noloshooda wata. Waxay muujineysaa arxan-darridooda iyo sida aysan u tixgelineyn bani’aadannimada.”

Madaxweynaha, Ku-xigeenka Ra’iisul Wasaaraha iyo wasiirro kale ayaa booqday goobta uu qaraxu ka dhacay iyo isbitaalka la geeyay dhaawacyada, iyagoo tacsi tiiraanyo leh u diray qoysaskii ay ka baxeen dadkii geeriyooday, waxayna u rajeynayeen dadka dhaawacmay inay si deg deg u soo bogsoodaan.

Weerarkan ayaa imaanaya xilli shacabka Muqdisho ay intooda badan dib ugu soo laabteen guryahooda, ayna billaabeen inay dib u dhistaan noloshooda kaddib sanado badan oo ay barakac uga maqnaayeen.

“Baho Higle kalgacalna ku kali tagi waaye, af qarmuunina ku wada joogi waaye”, shir nagama dhammaado shayna nooma hagaago, sanadkii la soo dhaafay waxaa la qabtay ugu yaraan 3 shir, waxaa ka badanaa kuwa magaca Soomaali ku sheeganaa, ee aysan shaahidka ka ahayn, haddaba shirkan London maxaa laga shinsan karaa? Maxaa ka soo bixi kara? Yaa danleey ka ah? Maxaa shiddo ah oo ka hor imaan karta?

Inta aanan qormada gudagalin, aan dulmar ku sameeyo shirarkii hore, si suurad buuxda u muuqato, ugu horrayn, Soomaali waxaa lagu tijaabiyey, waxa cilmiga siyaasadda ama culuumta dawlaga lagu yiraa: “Creative chaos” noqonaysana “Fawdada waxtarka leh”, lana hubsaday inay miradhal tahay, maxaa yeelay dal aan dawlad dhexe lahayn rubuc qarmi ku dhawaad, haddana nolosha caadi tahay, ayaa ahayd mid ahaysan rumays naan jirin culimada siyaasadda dhiga, kuna doodi jireen in dawladdo nolosha casrigaa u tahay udud dhexaad.

Soomaaliya shirarka loo qabtay, intooda badan waxay ka dhaceen dalalka dariska, Kenya, Djibouoti iyo Ethiopia, waxaa lagu soo wada unkay ama lagu dunshay dawlado KMG ah, waxaa jira mid ka dhacay Cairo, oo isna lagu burburiyey maamulkii Sarballaar, dabadeedna dhidibada loo taagay maamulka Puntland, wax ma idin kaga bexeen isdaba marka labada maamul? Mid la dumiyey midna la dhisay!

Shirkan London wuxuu noqonayaa kii ugu horreeyey ee lagu qabanaya wadan reer galbeed ah, maalintii lagu dhawaaqay, ilaa iminkan aan sadaradan qorayo iyo inta laga qaban doono, waxaa la falgalay walaac iyo walaahood, baqdin badanna laga muujiyey, siyaabo kale duwanna looga dareen bixiyey, illeen qofba meel u darane, dadkuna isku dan ma wada ahee, gaar ahaan qawlaysatada iyo afar jeeblayaasha, aan garanayn waxa ay jadiinka mariyaan ma ahane iyo danleyda dhibban, dacaynta daadsan meel walba iyo dulmanayaasha aan doodaaga  lahayn, waa Soomaaliye.

Warar kala duwan ayaa ka soo baxaya shirka, waxayse ka wada siman yihiin tilmaanta eraga “Maxmiyad”, dareenka digtoonidu ku jirto ee laga muujiyey shirkan, Anigu dareen kale ayaanba ka qabaa, sababtu waa mid seefan oo aan sarnayn, imisa shir ayaa naloo qabtay? Dhammaan qof qaylo ka keenay ma jirin, maya, waaba loo kala tartami jiray, muran iyo isqabqabsina ka dhici jiray, sida looga qaybgalayo iyo cidda ka qaybgalaysa, natiijo fiicanna kama soo bixi jiray.

Balaan wax yar gadaal idiin celiyo, Soomaali waligeedba sooyaalka ma saabsatee, shirkii ugu horreeyey ee Djibouoti wuxuu sabab u ahaa dagaalkii afar biloodka ee dhexmaray Caydiid iyo Cali Mahdi, ismari waagi ka dhashay ilaa maanta waa ka taagan, lama tixgalin go’aankii Mustaxiil ay ku gaareen jabhadahii hubaysnaa, ee ku saabsanaa sida loo qaybsanayo awoodda maamul, balse isla markiiba shir ayaa la qabtay, Caydiidna la gees maray, maxaa laga gurtay oo aan qasaaro ahayn? Walise lama garan qaladkaa dhacay, inuu sabab u ahaa dhibka maanta jira.

Shirkii labaad ee isla Djibouoti ka dhacay, isna waxaa lagu hirgaliyey mashruuca gurracan ee quursiga Soomaalida, waxaa la meelmariyey “Anaa buuxa, Adaa bara!”, mardhow fisha maansada Anfariir, dhacii, kufisgii, boobkii iyo bililiqadii ma deeqin, ee waxay doonayaan inay inta ka dambaysana ay duugaan! Ma garan, haddana waxaa lagu sheegaa shirkii ugu wanaagsanaa, dadku ma indhaha ayey la’yihiin? Mise garaadka ayaa guray? Isma qabanayso, in dad dhan jiritaankooda la inkiro, haddana guul la tilmaamo, ee Soomaaliyeey maad sidaan isu dhaantid?.

Shirkii Kenya ee Cali Mahdi ku tilmaamay shir Xabasheedka, maalinkii damabana ku soo dhaweyey Xamar, wakiilna uga noqday shirkii Muqdisha ka dhacay, isna waxaa ka dhashay Xabashi oo wadankii qabsatay, gees ka gees, awalba Somaliland iyo Puntland caadi ayey u daganayde, Muqdisho iyo xarumihii laga hagi jiray ciidanka xoogga dalka Soomaaliyeedna saldhigyo ka dhigatay, shirkaas isna si weyn ayaa looga qaybgalay, wuxuu kaloo dhaliyey, waxaan la yiri Federal, “Kayga Anaa iska leh, kaaga kula lihi”, isna wuxuu dhalay in  dalka dhan reero maalulaan, aayihiisana la gaar noqdaan, waan sii faahfaahin doona arintan.

Shirarkaa haddii aysan dhalilahaa lahayn, maxaa maanta dhiillada keenay? Dhibkii dhacay haddii dhaayaha laga wada duubanayo, ma garan waxa midka London gooni looga dhigayo inuu yahay dhaawaca Soomaali? Soomaali waligeed ayey dhaacnayd, ma jirin maalin fiito iyo nabar aan dhacaamayn! Xanuun gacal keenay iyo mid gumaysi keenay ayaana ku gadaamnaa, marna ma arag ufo samaan iyo saxansaxo udgoon wadata, maalinba ninbaa dhibbane ahaa, lamana dhugan dhankiisa.

Shirkii Garoowe ayaan ka qoray cinwaan ahaa: “Shirka Garoowe: gogol shabaqa iyo gar shiilan”, dagaalkii la igu kiciyey waaba la ogaa, maanta ayeyse habboon tahay inaan mar kale ku celiyo, illeen horaa loo yiri: “Run sheeg waa ceeb sheege”, qormadaa waxaan ku caddeeyey inaan qolo gaar ah wax  laga weydiin karin ayaaha umadda, si gaar ah waxaan u caddeeyey inaysan gooni la noqon karin ayaaha umadda, maxaa yeeelay iygaba waxba faraha uguma jiraan, ee sideebay u matalaan dad aanba dirsan?

Haddii loo wada sacbiyey shirkii Garoowe, oo ay isugu tageen laba beel iyo sadax qawlaysato, maxaa maanta loo yabqamayaa? Shalay maxaa loo hadli waayey? Mise waa marka jabadka la soo jibaaxo ayaan jaanta qaadayna? Maantana shirka London iyaga ayaa tagaya, ahna xubaha sida rasmiga ah loogu casuumay, miyaa la marayaa meeshii laga yiri: “Aan ooyee albaabka ii xira”, taa waxaan uga jeedaa inta aan shirka lagu casuumin, illeen wax kale oo u haray ma jiraane, danahoodii waxaa loo wakiishay laba beel iyo sadax danayste.

Aanse afhayeen u noqdo daqiiqad, haddii dawladdu ku dhisan tahay afar iyo bar, maamullada lagu casuumayna yihiin beelo, marna dawladda ka mid ah, marna maamul gaar ah leh, saw laba caynlayn iyo cantuugeynba maaha? Micnaha inay xaggana wax ku cunaan xagganna wax ku cunaan, maadaama ay dawladda xubno ku leeyihiin, waxay ahayd in mudnaanta la siiyo beelaha aan maamul u dhisnayn, siiba kuwa makii horaba la dulmay ee barka la siiyey, ee aan lahayn Suug  Sawaariiqna aan ridin.

Ugu dambayn, mid waxaan leeyahay kuwa shirka loo madlay, een umaddaan u damqanayn, eeganaya dantooda kaliya:

Sii hadoodilan

Soo hadoodilan

Harga maran sida

Haabaarna u dheer!

Abwaan Hadraawi ayaa maansada “Heelliyo” wuxuu ku yiri:

Nin gumeysi habayoo

isticmaar habeeyoo

la hal maalay baad tahay!

……………………………………

Naaleeye habacsane
Yaa horseede kaa dhigay

Ma Adigaa hoggaanshe ah

Gobanimo hawadin kar

Qarannimo hitiqin kara

Isku duubni hanan kara

Dal sabool ah hagi kar

Himilada xil furan kara

Taariikh la hari kara

Hal-abuurka sharafka leh

Murtidiisa helin kara

Hoodaale Noqon kara?.

Si kale haddaan u dhoho, waa meeshuu abwaanku ka yiri:

Qosol beena fool wada qayiran qiil aan garanaayo

Qoobaan korkii laga qufaly qabarna hooseeyo

Doqonbaa halkii lagu qali lahaa qoorta soo dhigane

Ma Anaa la ii qarshaa middiyo laygu qali doono?!

Midna waxaan leeyahay caddaanka shirka qabanaya:

Waa taa ii gob eheed

Anna kuu gun ahaaye

Hadmaan gudboonaanay?!

Waligiinba Soomaali wanaaggeed kama shaqayne, ma maanta ayaad garwaaqsateen? Ilama ahan, kollay ujeed gaar ayey leeyihiin, la qiyaasi karo ama muuqdaba, burcadbadeeddu waa ajandaha koowaad ee shirka, maxaa yeelay dadka ay qafaasheen waxaa ku jiray dad British ah, sidaa darteed waa inay wax ka qabtaan, uma jeedaan inta maalin walba xabadda AMISOM iyo gantaalaha Kenya ku dhimanaya, hubaal inay tahay kaaf iyo kala dheeri, ama kuwa hadda Tarzan xerayaha ka xiri rabo.

Taa waxaaba ka sii daran in loo bira tumanayo dhaqaalaha wadanka, maadaama la hubsaday in Soomaali shidaal ka sokow ay ka buuxaan macaadin waxtar leh, dawladahaanna ay dabada ka riixayaan shirkado, ka dib markay hubsadeen in geyiga barwaaqo ceegaagto, taana ay muhim u tahay dhaqaalaha wadamaa iyo ma dhargayaasha shirkadahaa iska leh, oo aan marna eegin dan iyo duruuf, ee beegsada bugtada iyo kuwa beylahdu ku dhacado.

Run ahaantii walaaca laga muujiyey shirkan, iyo in wadanka la galinayo Maxmiyad, ayaa ah baqdinta dad badan ka cabsi qabaan, waaba su’aale hadda ma madax bannaanahay? Marka laga soo tago maamul beeleedyada, wadanka waxaa xakuma caddaanka iyo madawga xoogga ku haysta, haddiise laguu iclaansho maxay kaa badalaysaa hadduu laguu maldaho? Waa meeshuu abwaanku ka yiri:

Marwo camal xun maangaab ninkeed maqasha baa dhaantaa

Muslinnimo nimaan kuula socon muuminnimo khaa ah

Gaal maxasta kuu dhawra ood magansataa dhaanta!

“Ninkii tashan waaya waa loo talin” murti ayaa dhahaysa, haddaba maxaa diiday in Soomaali loo taliyo hadday tashan waysay? Dhibka waxaa keenay in qolo walbaa qolada kale ku eeganayso dhibka, dayaca, duruufta iyo diihaalka, ayna dhammaatay walaaltinimo iyo darisnimo, haddaba miyeysan dhaamin in nala maamulo maadaama aan is maamuli weynnay, wali waan is giijinaynnaa, ma xuma, balse waxay u baahan tahay in la helo dad af iyo adinba wax ku qabta.

Laba meeris oo ka mid ah maansada “Galbeed”na  waxaan leeyahay Soomaali inteeda kale, oo aan ku soo afmeerayo qormada, mar dhowna fisha maansada, waana kuwan labadii meeris:

Saatani gar maahee

Inta goori goor tahay

Haddaan geesiyaal iyo

Isu taagin gabannadu

Soomaali way guban

Goor aan la damin karin

Hadal waxba goynayn

Ayaa loo gudbaayaa!

Maanta aan garqaadanno

Gumaysigana diidnoo

Isku duubni gabigeen

Aan wada gabaadinno

Inaan geyiga leennahay.

Bashir M. Hersi

brdiraac@hotmail.com

Danjire Torun ayaa sheegay in gar gaarka banii’aadannimo ee dadka Soomaliyeed siinayaan uu yahay mid la hubiyay taariikhda ugu horaysa ee uu dhacayana ay tahay bisha June ee sannadkan.

“Gar gaarka Bisha Cas ee Turkiga siinayso Soomaaliya waa mid la hubiyay, mana jirto inaan walaalaheena Soomaalida ah aan sumayneyno, gar gaarkeenana waa mid qalbi wanaag aan ku bixinayno.” Ayuu yiri safiirka oo shalay shir jaraa’id ku qabtay xafiiskiisa.

Sheekh Cabdiqaadir Muumin oo ka tirsan saraakiisha Xarakda Alshabab ayaa u sheegay Radio Al-Andulus eek u hadla afka Alshabab in raashinka Turkiga siiyo Soomaaliya uu yahay mid dhacay, isla markaana Turkiga qeyb ka yahay “Gumaysiga Reer Galbeedka Soomaaliya ku hayo” waa sida uu hadalka u dhigaye.

Safiirka Turkiga ayaa carabka ku adkeeyay in dowladdiisa aysan u dulqaadan doonin dhibaatada lagu hayo shacabka Soomaaliyeed wallow uusan sii sharaxin tallaabada ay qaadayso xukuumadda Ankara.

Xildhibaanka ayaa sheegay in madaxda dowladda KMG ah ay dibada dalka xal uga raadinayaan khilaafka, iyada oo xalku yaalo gudaha dalka.

“Xalka baarlamaanka waa mid gudaha dalka yaalla ee ma ahan mid dibadda ku maqan, waana nasiib darro in dibadda dalka laga raadiyo,” ayuu yiri Mudanaha oo ula jeeday qoddobadii kasoo baxay shirkii Kooxda Xiriirka Caalamiga Soomaaliya (ICG) ee dhawaan ka dhacay Jabuuti.

War murtiyeedkii kasoo baxay shirkaas ayaa lagu xusay in dhaqso lagu dhameeyo khilaafka ka dhex jira baarlamaanka, kaasoo salka ku haya guddoonka baarlamaanka oo lagu muransan yahay.

Mudanaha ayaa sheegay in dhankooda ay ka go’antahay in la xaliyo khilaafka, isaga oo ugu baaqay garabka kale inay sidoo kale sameeyaan.

Madaxweyne Shariif Sheekh Axmed oo dhawaan ka hadlayay xus loo sameeyaya sannadguuradii saddexaad ee kasoo wareegtay markii xilka loo doortay ayaa sheegay inuu dhexda u xirayo sidii uu khilaafka baarlamaanka ugu dhammeyn lahaa muddo kooban gudaheed.

Mas’uuliyiin ka socotay wasaaradda warfaafinta boostada iyo isgaarsiinta oo ay ka mid ahaayeen wasiir ku xigeenka wasaaradda Cabdullaahi Bile Nuur, agaasimaga guud ee wasaaradda Cabdirisaaq Cali Yuusuf ‘Bahlaawi’, agaasimaha warbaahinta Xuseen ‘Qoryooleey’ agaasimaha TV-ga Cabdiraxmaan Xasan Jimcaale iyo agaasimaha Idaacadda Radio Muqdisho Cabdiraxiim Ciise Caddoow ayaa maanta kun Raadiye u qeeybiyay barakacayaasha ku jira xerada badbaado si ay ula socdaal akhbaaraadka caalamka.

Cabdiraxiim Ciise Caddoow agaasimaha Idaacadda Radio Muqdisho ayaa barakacayaasha u sharaxay isticmaalka Raadiyayaashaasi oo uu sheegay in uu ku shaqeeynayo solarka iyo qaabka kale oo gacanta lagu wareejinayo,  isagoo tilmaamay in ujeedada loo siiyay Raadiyayaasha aysan aheyn in ay ka dhageeystaan Radio Muqdisho oo kaliya balse ay xor u yihiin in ay ka dhageeystaan meeshii ay doonaan.

Wasiir ku xigeenka wasaaradda Cabdullaahi Bile Nuur oo isaguna halkaasi ka hadlay ayaa sheegay in ujeedada ay wasaaraddu u qeybisay Radiyayashan ay tahay in barakacayaashu ay la socdaan waxa ka dhacaya dalka iyo dibadda si ay u fahmaan isbedellada ka dhacaya dalka isagoo intaa ku daray in ay sii wadi doonaan bixinta Raadiyayaashan.

Qaar ka mid ah barakacayaasha oo munaasabaddaasi ka hadlay ayaa muujiyay sida ay ugu faraxsanyihiin raadiyayaasha maanta la guddoonsiiyay iyagoo wasaaradda uga mahadceliyay deeqdan ay maanta u keentay.

Tallaabadan ayaa qeyb ka ah dadaalka aan kala go’a laheyn ee wasaaraddu ugu jirto wacyigelinta bulshada Soomaaliyeed.

Weerarka maanta ayaa waxaa ka horeeyay duqeyn ay diyaaradaha dagaalka ee Kenya ka geysteen deegaankaas, waxaana duqeyntaas ay ciidamada Kenya ku sheegeen inay ku dileen ilaa 100 ka tirsan dagaalyahanada Alshabab.

Dagaalka maanta ayaa lagu soo waramayaa inuu ahaa mid aad u xoogan ayna labada dhinac isaga horyimaadeen si fool ka fool ah.

Isgaarsiinta deegaanka Dalaayad ayaa hawada ka maqan, waana adag tahay in la leh war sax oo ku saabsan dagaalkaas.

Dowladda Kenya ayaan weli ka hadlin weerarka maanta ay ciidamadeeda iyo kuwa dowladda KMG ah ku qaadeen deegaanka Dalaayad, sidoo kale wax war ah lagama hayo Xarakada Alshabab.

Ciidamada huwanta ah ayaa maalmahan waday weerarro dheeraad ah, waxaana ay gacanta ku dhigeen dhowr deegaan oo ka tirsan gobolka Jubbada Hoose ayna ka talin jirtay Xarakada Alshabab.

Guddoomiyaha ayaa sheegay in dadka ku dhaqan dhismooyinka ay lahayd dowladdii bur burtay ee Maxamed Siyaad looga baahan yahay inay qaataan amarka dowladda ayna faarujiyaan dhismooyinkaas.

“Ciddii diidda inay ka baxdo guryaha dowladda xoog ayaa looga saarayaa, waayo dadka daggan ma ahan kuwo ixsaan ku daggan ee ijaar ayaa laga qaataa, meel kale oo ay dagaanna way heli karaan,” ayuu yiri Tarsan.

Mudane Tarsan ayaa intaa ku daray in guryaha haatan lo ohayo dhaqaalaha dadka laga saaray kuwa kalana ay ku xigaan.

“Laba qaybood ayaa loo qaybiyay dhismayaasha xukuumaddu leedahay dowladda ee dadka laga saarayo, kuwa hadda loo hayo dhaqaalaha lagu dayactirayo dadka waa laga saarayaa, kuwa aan loo haynna markii loo helo dhaqaale ayaa laga saarayaa,” ayuu yiri Mudane Tarsan.

Dowladda KMG ah ayaa seddaxdii maalmood ee lasoo dhaafay waday ol’ole lagu banaynayo guryaha ay ka tagtay dowladdii dhexe, ayna muddo ku dhow 21 sanno ku noolaayeen dad rayid ah.

Madaxweynaha dowladda KMG ah ee Soomaaliya Shariif Sheekh Axmed ayaa shalay booqday guriga haweenka oo laga saaray dad rayid ah oo ku noolaa.

Dood-cilmiyeedkan ayaa waxaa furay Islow Maxamed Yuusuf Cali ayaa sheegay in dhalinyarada ay yihiin mustaqbalka dalka, isagoo ugu baaqay inay ka shaqeeyaan wadajirka dalka, nabadana inay hormuud ka noqdaan.

“Marka ugu horreysay waxaan taageereynaa howl-gallada dalka ka socda oo hadda meel fiican maraya, waxaa la gudboon dhallinyarada inay wadajirka iyo nabada ay hormuud ka noqdaan,” ayuu yiri Islow Maxamed Yuusuf.

Xildhibaan Salaad Cali Jeelle oo ka hadlay qodob ka mid ah dood-cilmiyeedka ayaa sheegay in muhiim tahay in wax laga iftiimiyo in dhallinyarada ay ka feejignaadaan in la marin habaabiyo, isagoo xusay in dalka uu leeyahay cadaw, isla markaana aan la qarsan.

“Haddaad cadawga qarsato, adiguu ku dilaa, marka in nabadgalyo xumada lasoo af-jaro guul ayay noo tahay. Al-shabaab annaga ayaa iska dhicin karnee ajaanibta ka barbar dagaalamaysa caalamku gacan ha nagu siiyo inaan iska dhicinno, ” ayuu yiri Xidhibaan Jeelle.

Sheekh Axmed Abuukar Gaabow oo isaguna ka mid ahaa xubnihii doodda ka hadlay ayaa ugu baaqay dhallinyarada inay buuxiyaan kaalintooda ku aaddan sidii nabad iyo xasillooni dalka loogu soo dabaali lahaa, isagoo dhallinyarada ugu baaqay inay midoobaan.

Mid ka mid ah ka qeyb galayaasha doodda oo lagu magacaabo Anwar Muxiyadiin Xasan ayaa soo jeediyay talooyin wax ku ool ahaa oo ku aaddanaa in culummadu ay kordhiyaan wacyi-gelinta islama markaana shaqooyin loo abuuro.

Sidoo kale, Mahad oo ka mid ah saraakiisha hay’adda CCD ayaa xusay in dhibaatada heysata dhallinyarada uu tahriibku qayb ka yahay, isagoo xusay in tiro dhallinyaro ah ay ku dhammaadeen badda iyagoo doonayay inay dalal kale u gudbaan.

Afhayeenka qowmiyadda banaadiriga, C/llaahi Sayid Xaaji iyo nabaddoon, Khaalid Cabdi Jimcaale ayaa labadaba sheegay in loo baahan yahay in odayaasha dhaqanka isku-taagaan, sidii dhallinyarada haraadiga ku ah Al-shabaab looga soo bixin lahaa.

Sheekh Maxaadeey Maxamuud Jilicow oo isna ka jeediyay dood-cilmiyeedka hadal ayaa kula dar-daarmay dhallinyarada inay Alle ka cabsiga badiyaan, isla markaana Towbad keenaan, wuxuuna ka dhawaajiyay in dhallinyarada isku xirnaadaan mar walba.

Ugu dambeyn, dood-cilmiyeedkan ayaa ka qayb ka ahaa doodo ay CCD horay ugu qabatay dhallinyaro si dhallinyarada ay u yeeshaan door hogaaminta dalka isla markaana ay ka samata-bixiyaan dhibaatada dalka.

Dagaalka ayaa xoogiisa ka dhacay degmooyinka Huriwaa iyo Kaaraan, waxaana jirtay madaafiic ku dhacday degmooyin ay ka mid yihiin Yaaqshiid iyo Shibis.

Dagaalka ayaa bilowday kaddib markii xoogaga Alshabab ay weerar gaadmo ah kusoo qaadeen fariisimo ay ciidamada dowladda iyo kuwa AMISOM ku leeyihiin degmooyinkaas.

Alshabab ayaa qeybo kaga sugan degmooyinka Kaaraan iyo Huriwaa, wallow laga saaray inta badan caasimada Muqdisho.

Ma jirto cid ka tirsan labada dhinac oo ka hadashay dagaalka xalay.

Taliyaha guudatada koowaad ee ciidamada xooga dalka Soomaaliya Col Cabdullahi Cali Caanood ayaa sheegay in dhowaan ay caasimada ka saari doonaan waxa uu ugu yeeray haraadiga Alshabab, balse ma uusan sheegin xilli cayiman.