Op vrijdagavond 10 februari 2012 gaat in het Amsterdamse Muziekgebouw aan ‘t IJ ’Graphicology’ in première, een samenwerking tussen de Antwerpse stripauteur Philip Paquet en het Brussels Jazz Orchestra. Tijdens het concert worden zes strips van Paquets hand live voorzien van een speciaal gecomponeerde soundtrack. Op 18 april 2012 is ‘Graphicology’ ook te zien in Leuven.

“‘Graphicology’ is een samenwerking tussen een stripauteur en een big band, het Brussels Jazz Orchestra (BJO)”, legt Philip Paquet in Stripgids 28 uit. “De muzikanten onder meer Frank Vaganée en Bert Joris, componeerden muziek met mijn verhalen als partituur. Het gaat om fragmenten uit de albums ‘Louis’, ‘Snapshots’ en ‘Playin’/Smilin’/Fightin’/Cookin”. Plus twee nieuwe verhalen. Eén met de muzikanten van het BJO in de hoofdrol. Het resultaat zijn zes composities die live gespeeld worden terwijl de strips, in filmmontage, met hier en daar subtiele animaties, geprojecteerd worden.”

Meer info op www.philippaquet.com en www.brusselsjazzorchestra.com .

In het Belgisch Stripcentrum loopt nog tot 23 september 2012 een overzichtstentoonstelling over de Nederlandse stripauteur Marten Toonder (1912-2005). De geestelijke vader van onsterfelijke figuren zoals heer Bommel en Tom Poes zou op 2 mei 2012 zijn 100ste verjaardag gevierd hebben en daarom is dit jaar uitgeroepen tot een heus Toonderjaar, dat gevierd wordt met tentoonstellingen, speciale boekuitgaven, een musical en tal van andere evenementen. En ja, zelfs aan een herstart van de ‘Tom Poes’-stripreeks wordt gedacht.

De uitgebreide expo in het Brusselse stripmuseum wil het Belgische publiek laten kennismaken met het werk van Toonder, die in Nederland tot een van de grootste striptekenaars ooit gerekend wordt.  Niet alleen zijn indrukwekkend bijeengetekende oeuvre wordt daarbij geprezen maar ook het literaire gehalte van zijn strips maken indruk. Marten Toonder is dan ook opgenomen in Het Pantheon van het Letterkundig Museum; de overzichtstentoonstelling die een ode brengt aan de honderd schrijvers die bepalend zijn geweest voor de Nederlandse literatuur. Opmerkelijk op de expo in het Belgisch Stripmuseum is dat er tussen de talloze illustraties, affiches, originele platen,… twee proefplaten liggen van de ‘Tom Poes’-strip getekend door de Nederlandse striptekenaars Gerben Valkema en Daniel van den Broek.

“In 2009 heb ik op verzoek van de Toonder Compagnie vrijblijvend een proefplaat gemaakt van ‘Tom Poes’”, licht Daniel van den Broek toe. “De Toonder Compagnie had toendertijd plannen om de strip ‘Tom Poes’ weer nieuw leven in te blazen. Ze zochten op dat moment enkele tekenaars die dat eventueel wilde doen. Ik wilde met enige terughoudendheid wel een poging wagen. Voor mij was het probleem namelijk dat ik met Bommel weining binding had. Ik had er ook nooit een boek van gelezen. Ik ben te laat geboren voor Bommel. Desalniettemin toch maar even snel wat op papier gezet, al was ik er niet tevreden over, maar heb ook aangegeven dat ik, mocht het allemaal doorgaan, wel graag door iets of iemand als een art director moet worden ingewijd in de stijl van Tom Poes, want ik kreeg ‘m niet goed te pakken. Maar uiteindelijk hebben ze geen publicatiepunten kunnen vinden. Niemand wil Bommel schijnbaar anno 2010. Het hele feest ging vooralsnog dus niet door.”

Willem Feltkamp van de Toonder Compagnie bevestigt dat er wordt nagedacht over een mogelijke herstart van de ‘Tom Poes’-reeks maar dat ze nog op zoek zijn naar een geschikt financieel bedrijfsmodel. “We willen immers dat zowel tekenaar als scenarist degelijk betaald worden”, aldus Feltkamp. “Vroeger kon dat geregeld worden via de diverse voorpublicatiemogelijkheden maar die zijn tegenwoordig schaars. We onderzoeken nu andere mogelijkheden om de strip te financieren. Misschien via crowdfunding of eventueel via een app.” Als de Toonder Compagnie het financiële plaatje rond krijgt, staat in elk geval al vast dat Gerben Valkema, bekend van o.a. ‘Elsje’, de avonturen van Tom Poes en Olivier B. Bommel mag tekenen. Voor de scenario’s stelt zich echter nog een probleem. “Voor een scenarioschrijver is het moeilijk om in de voetsporen van Marten Toonder te treden”, legt Feltkamp uit. “We willen dat de nieuwe avonturen eerder aansluiten bij de dagstrips die in de krant verschenen en eerder gericht zijn op een volwassen publiek. Al zal het wel een ballonstrip worden en geen strip met tekst er onder. Het literaire gehalte van Toonders schrijfsels, zijn verwijzingen naar de actualiteit en dat alles gebracht met de nodige humor maakt het voor de toekomstige scenarist geen makkelijke opdracht.”

Met of zonder nieuwe start ’Tom Poes’, het Toonderjaar zal in 2012 voor het nodige feestgedruis zorgen. Meer info over alle activiteiten rond het Toonderjaar vindt u hier.

Nadat in Nederland het Stripschap het stripdistributiebedrijf Strips in Voorraad in de bloemen zette met de  P. Hans Frankfurtherprijs, wordt nu ook Pinceel Stripverspreiding door de Vlaamse Stripgilde in de schijnwerpers gezet. Het Vlaamse stripdistributiebedrijf kreeg het voorbije weekend de Stripvos voor meest verdienstelijke organisatie in de stripwereld uitgereikt.

Pinceel Stripverspreiding stond de voorbije twee jaar steevast op de nominatielijst voor deze Stripvos. Onder het mom van derde keer, goede keer werd de nominatie deze keer dus verzilverd. De Vlaamse Stripgilde eert de Leuvense stripdistributeur omdat hij “oog heeft voor kleinschalige uitgaven, die ze op een professionele manier naar stripwinkels verdeelt. Deze werkwijze is vrij uniek en een van de best gestructureerde ter wereld.” Ook de samenwerking met gelijkaardige buitenlandse organisaties, de zorg voor veel media-aandacht (o.a. op de Boekenbeurs) en de belangrijke rol die Pinceel speelt in de Vlaamse aanwezigheid op het stripfestival van Angoulême worden geëerd door de Vlaamse Stripgilde.

Het voorbije weekend werd tijdens de Super Bowl, het grootste jaarlijkse sportevenement in Amerika, een nieuwe trailer getoond van ‘The Avengers’, de film over het superheldenteam waarvan o.a. Hulk, Iron man en Captain America deel uitmaken.

In ‘The Avengers’ stelt S.H.I.E.L.D.-chef Nick Fury, gespeeld door Samuel L. Jackson, een superheldenteam samen om de wereld te redden van de ondergang. Schurk van dienst wordt Loki, die daarbij de hulp krijgt van een heel leger. Het ‘Avengers’-team bestaat uit Iron Man (een rol van Robert Downey Jr.), Incredible Hulk (gespeeld door Mark Ruffalo), Black Widow (de bloedmooie Scarlett Johansson), Thor (een rol van Chris Hemsworth), Hawkeye (door Jeremy Renner) en Captain America (gespeeld door Chris Evans).

De film speelt in de bioscoop vanaf 26 april 2012.

Het Stripschap, de Nederlandse organisatie voor belangstellenden in strips, heeft de laureaten bekend gemaakt van de P. Hans Frankfurtherprijs, een jaarlijkse prijs voor een persoon of personen die zich in het afgelopen jaar op bijzondere wijze heeft/hebben ingezet voor het medium strip, en de Bulletje en Boonestaakschaal wereldkundig gemaakt.

De P. Hans Frankfurtherprijs 2012 gaat naar Ron Polland Strips in voorraad, het stripdistributiebedrijf dat alle stripspeciaalzaken in Nederland bevoorraadt. De Bulletje en Boonestaak Schaal 2012, voor stripmakers die aan de wieg hebben gestaan van het Nederlandse beeldverhaal, wordt dan weer uitgereikt aan Patty Klein (1946). Zij schreef de afgelopen 45 jaar scenario’s voor o.a. Jan van Haasteren, Jan Steeman en Gerrit de Jager, maar ook voor Thé Tjong-Khing, Aloys Oosterwijk en Eric Heuvel. In 1980  mocht ze van het Stripschap al de P. Hans Frankfurtherprijs voor bijzondere verdiensten ontvangen.

De prijzen worden uitgereikt op zaterdag 10 maart 2012 op de Stripdagen in Gorinchem. Naast Ron Polland en Patty Klein zal ook Eric Heuvel, de winnaar van de Stripschapprijs, in de bloemetjes gezet worden. De Stripdagen staan dit jaar in het teken van 100 jaar Marten Toonder.

Uitgeverij Arcadia nam nog eens een diepe duik in de striparchieven en vergast ons weer op twee verloren ‘pareltjes’. Van de reeks ‘Ramtamtam en Kierikieli’ (later omgedoopt tot ‘Vergeten jungle’) verschenen tussen 1979 en 1987 tien delen. De mini-Tarzan Kaloem en zijn sidekick, de gorilla Kong, beleefden een aantal avonturen die mettertijd steeds fantastischer (lees ook: ongeloofwaardiger) werden. Waarom dit album nog nooit een Nederlandse vertaling kreeg, laat zich al snel raden: de vertelling is zo over-the-top dat zelfs de doelgroep van 9- tot 12-jarigen deze beker aan zich voorbij zal laten gaan. Hoewel Cauvin zich steeds een grootmeester toonde in het creëren van populaire humoristische strips, heeft de man hier serieus de pedalen verloren en het magisch-realistische slapstickscenario dat hij hier aflevert, is echt tenenkrommend slecht. Tekenaar Mazel weet gelukkig nog wat actie in het verhaal te brengen, maar haalt nergens het niveau van de mooie covertekening.

Het album van ‘Johnny Paraguay’ door Malik (nu vooral bekend van de Valentijnstrip ‘Cupido’) kon ons

gelukkig meer bekoren. Johnny beleefde in de jaren 1980 twee avonturen bij uitgeverij Archers, maar bleef – een beetje onterecht – steken in de schaduw van genregenoten als ‘Archie Cash’ (van diezelfde Malik), ‘Bruno Brazil’ (Greg & Vance), ‘Bob Morane’ (Vernes, Vance & Coria) en ‘Bernard Prince’ (Greg & Hermann). In dit derde album vertelt Malik een eerder klassiek post-Vietnamverhaaltje, maar het tekenplezier spat duidelijk van de pagina’s.

Als rechtgeaard stripliefhebber juichen we een initiatief als Arcadia-archief natuurlijk toe. Jammer genoeg hebben we al enkele keren moeten constateren dat een aantal archiefstukken de tand des tijds niet hebben doorstaan. Een meer rigoureuze selectie of wat extra duiding in de albums zelf, zouden hier duidelijk een meerwaarde kunnen betekenen. (MS)

Luc Maezelle (Mazel) & Raoul Cauvin
‘Vergeten jungle: Het sidderende eiland’, Arcadia, 48 blz., €19,95.
**

Malik
‘Johnny Paraguay: Het meisje met het witte haar’, Arcadia, 48p., €19,95.
***

Uitgeverij Arcadia nam nog eens een diepe duik in de striparchieven en vergast ons weer op twee verloren ‘pareltjes’. Van de reeks ‘Ramtamtam en Kierikieli’ (later omgedoopt tot ‘Vergeten jungle’) verschenen tussen 1979 en 1987 tien delen. De mini-Tarzan Kaloem en zijn sidekick, de gorilla Kong, beleefden een aantal avonturen die mettertijd steeds fantastischer (lees ook: ongeloofwaardiger) werden. Waarom dit album nog nooit een Nederlandse vertaling kreeg, laat zich al snel raden: de vertelling is zo over-the-top dat zelfs de doelgroep van 9- tot 12-jarigen deze beker aan zich voorbij zal laten gaan. Hoewel Cauvin zich steeds een grootmeester toonde in het creëren van populaire humoristische strips, heeft de man hier serieus de pedalen verloren en het magisch-realistische slapstickscenario dat hij hier aflevert, is echt tenenkrommend slecht. Tekenaar Mazel weet gelukkig nog wat actie in het verhaal te brengen, maar haalt nergens het niveau van de mooie covertekening.

Het album van ‘Johnny Paraguay’ door Malik (nu vooral bekend van de Valentijnstrip ‘Cupido’)  kon ons

 gelukkig meer bekoren. Johnny beleefde in de jaren 1980 twee avonturen bij uitgeverij Archers, maar bleef – een beetje onterecht – steken in de schaduw van genregenoten als ‘Archie Cash’ (van diezelfde Malik), ‘Bruno Brazil’ (Greg & Vance), ‘Bob Morane’ (Vernes, Vance & Coria) en ‘Bernard Prince’ (Greg & Hermann).  In dit derde album vertelt Malik een eerder klassiek post-Vietnamverhaaltje, maar het tekenplezier spat duidelijk van de pagina’s.

Als rechtgeaard stripliefhebber juichen we een initiatief als Arcadia-archief natuurlijk toe. Jammer genoeg hebben we al enkele keren moeten constateren dat een aantal archiefstukken de tand des tijds niet hebben doorstaan. Een meer rigoureuze selectie of wat extra duiding in de albums zelf, zouden hier duidelijk een meerwaarde kunnen betekenen. (MS)

Luc Maezelle (Mazel) & Raoul Cauvin
‘Vergeten jungle: Het sidderende eiland’, Arcadia, 48 blz., €19,95.
**

Malik
‘Johnny Paraguay: Het meisje met het witte haar’, Arcadia, 48p., €19,95.
*** 

De Canadese stripmaker Guy Delisle bracht een groot stuk van zijn leven in het buitenland door, en publiceerde de voorbije tien jaar al drie strips over de periodes dat hij in respectievelijk het Chinese Shenzhen, het Noord-Koreaanse Pyongyang en in Birma verbleef. Die laatste twee werden ook vertaald, nu verschijnt ook het eerste, dat over zijn drie maanden in Shenzhen, in het Nederlands.

Delisle werkte in Shenzen voor een animatiestudio die veel werk verrichte voor de Europese markt. Goedkoper, weet u wel. Ondermeer de tekenfilmserie ‘Papyrus’ werd er gemaakt. Met verbazing, verwondering en af en toe vertedering bekijkt hij wat er zich zo allemaal in de van de rest van de wereld afgesloten stad en in de tekenstudio afspeelt. Soms is hij het wat ongelukkige middelpunt van misverstanden die alleen grappig zijn als je er vooral zelf niets mee te maken hebt. Maar altijd brengt hij zijn verhaal met veel humor. Wie drie maanden in zijn eentje in een stad verblijft waar je letterlijk met niemand kan praten, heeft wellicht geen andere keuze. (TH)

Guy Delisle
‘Shenzhen’, Oog&Blik/De Bezige Bij, 152 blz., €19,90.
***

Uitgeverij Silvester heeft de Italiaanse strip ontdekt. Sinds ze pulpheld Dylan Dog tot leven wekten in een vertaalde versie, stroomden er al heel wat, vaak journalistiek geïnspireerde strips door tot in onze boekhandels. ‘Medz Yeghern’ van Paolo Cossi is de meest recente aanvulling in Silvesters catalogus. In eigen land is Cossi al bijna tien jaar een populair auteur van graphic novels. Hij schuwt daarbij de gevoelige actualiteit niet.

In ‘Medz Yeghern’ staat de Armeense genocide door de Ottomanen in 1916-1917 centraal, in een onverbloemde stijl. Zonder kleur en met starre figuren zet hij de gruweldaden in de verf aan de hand van historische uitgangspunten. De onmenselijkheid van deze genocide wordt daarbij uitdrukkelijk benadrukt, met een eindeloze opeenvolging van gruweldaden. Daardoor boet het album toch een groot deel aan geloofwaardigheid in. In een historisch geïnspireerd album dat een duidelijke boodschap wil brengen, zou wat meer nuance echter zeker op zijn plaats zijn.

De tekeningen van Paolo Cossi passen in het rijtje van eerdere Italianen: functioneel maar nergens geïnspireerd of eigenzinnig. Het resultaat is een album dat een belangrijke episode uit de moderne geschiedenis aan de vergetelheid ontrukt. Toch bleven wij na het lezen enigszins onbevredigd achter. Een complex probleem als genocide heeft wellicht wat meer nodig dan een vlot getekende opsomming van gruweldaden. (MB)

Paolo Cossi
‘Medz Yeghern. Het Grote Kwaad’, Silvester, 144 blz., €19,95.
** 

De Vlaamse stripauteur Jeroen Janssen, bekend van de graphic novel ‘Bakamé’, tekende op vraag van het driemaandelijkse Franse magazine XXI  een strip van 30 pagina’s over het polderdorp Doel, dat dreigt te verdwijnen door de uitbreidingsplannen van de Antwerpse haven. Het thema heeft de auteur echter zo aangegrepen, dat hij nu werkt aan een vuistdik boek over Doel. Het album zal verschijnen bij de Nederlandse uitgeverij Xtra in coproductie met de Vlaamse uitgeverij De Draak.

“In Vlaanderen viel de reactie op mijn ‘Doel’-strip in XXI nogal tegen, omdat het blad hier niet zo goed verspreid is. Maar in Frankrijk heeft het magazine een grote oplage, dus blijken wel veel mensen het gezien te hebben”, vertelt Jeroen Janssen. ”Al bij al, ik ben pas weer terug van Doel en sinds er deze week een artikeltje in de Wase Koerier gestaan heeft, ben ik plots een BD, een Bekende Doelenaar. Mensen klampen mij daar nu spontaan aan op straat en deuren gaan open.”

En net het verhaal vertellen van die mensen in 30 bladzijden blijkt onmogelijk te zijn. “Die 30 pagina’s heb ik gemaakt met een erg strakke deadline maar hoe meer ik naar Doel ging om te schetsen en te luisteren naar de mensen, met hoe meer verhalen en inspiratie ik naar huis kwam”, licht de stripauteur toe. “En hoe meer ideeën over plaatsen die ik nog wil tekenen en mensen met wie ik wil praten terwijl ik hen al dan niet portretteer. Telkens ik voor een dag of 2 naar Doel ga zou ik bij wijze van spreken een album kunnen schrijven. Nu zit ik hier nog met een massa ongeordende schetsen en flarden tekst, ik zou mij dringend eens in mijn atelier moeten terugtrekken om daar structuur in te krijgen maar Doel blijft aan mij trekken. Ik vind er veel van wat mij algemeen in Vlaanderen raakt, maar dan sterk uitvergroot. Hoe waardevol erfgoed, mooie natuur en warme dorpsgemeenschappen moeten wijken voor plannenmakers in Antwerpen en Brussel. Hoe de politiek mensen tegen elkaar uitspeelt en hoe winstbejag alles wat waardevol is vernietigt. Maar ook de strijdlust van de laatste overgebleven Doelenaars. En de liefde waarmee ze over hun dorp en geschiedenis vertellen.”

Een Nederlandstalige uitgave dus waarin het bekende polderdorp een hoofdrol speelt. “Het was de vraag die elke inwoner en sympathisant van Doel mij stelde”, aldus Janssen. ”Uiteindelijk hebben we wel een vrachtje Franse XXI kunnen laten afleveren in Doel, maar ze popelen toch om hun verhaal in ’t Nederlands te lezen. Maar het voornaamste: het is een verhaal van hier, dat voor mensen in Vlaanderen wellicht nog meer betekent dan voor Franse of Zwitserse lezers. Grappig detail: toen Patrick de Saint-Exupéry, hoofdredacteur van XXI mij de opdracht gaf, wilde hij dat ik een verhaal maakte over een voor Fransen erg exotisch land: Vlaanderen.”

Wanneer we het album in de winkelrekken mogen verwachten, is nog niet geweten. “Wanneer zal ik het gevoel hebben dat ik er klaar mee ben? Of laat ik dat gewoon van de actualiteit afhangen: ermee stoppen wanneer Doel volledig gesloopt wordt, of liever, een happy end: de beslissing dat Doel weer bewoond mag worden?”, legt de stripauteur toe. “Zoals de kaarten nu liggen zal trouwens het Nederlandse boek niet alleen mijn Doel-verhalen bevatten, maar ook andere reportage-achtige strips zoals ik onder andere in Rwanda maakte. Het zou een heel dik boek worden. Voor Frankrijk zijn er dan weer vooruitzichten op een boek over Doel bij een uitgever, en bij een andere een boek over Rwanda. Dat laatste zal wellicht voor 2013 zijn.”

De stripbiografie over Schubert waaraan Jeroen Jansen werkte met de Nederlandse scenarist Pieter Van Oudheusden wordt even opzijgelegd. “Deze worden uitgesteld, niet afgesteld. We hebben al zoveel materiaal bijeengesprokkeld, documentatie verzameld, ik ben zelfs 3 keer naar Wenen geweest, dat daar zeker ooit wel iets van komt.”