De aanstaande aanlandverplichting zal de hoeveelheid niet consumeerbare vis(delen) en visafval flink vergroten. Op verzoek van het Ministerie van Economische Zaken heeft Sustainovate op basis van informatie uit de landen rond de Noordzee en IJsland een overzicht gemaakt wat de mogelijkheden die er voor deze extra aanvoer van vis zijn. Sustainovate heeft haar bevindingen samengevat in een memo.

Het is door de verscheidenheid aan bedrijven niet mogelijk gebleken om een handleiding te maken over hoe om te gaan met bijvangsten, hoewel dat binnen deze opdracht wel geprobeerd is. Tijdens het verzamelen van informatie hebben we echter wel nuttige contacten gelegd, indicaties verkregen over af te nemen volumes, innovatieve activiteiten, interesse vanuit de markt en meer. Hiermee kunnen we bedrijven behulpzaam zijn en desgewenst maatwerk leveren.

Het memo kan hieronder worden gedownload.

Daarnaast is Sustainovate uiteraard bereid om een voor u geschikte strategie nader uit te werken.

Met vriendelijke groet,

Sytse Ybema

De visindustrie is een van de weinige sectoren waar Noorwegen houdt wereldwijd toonaangevende onderzoeksinstellingen , die een belangrijk concurrentievoordeel zijn geweest voor de industrie , maar de industrie zal extra kennis nodig om kansen te gebruiken en om te slagen in een internationale wedstrijd arena .

“Onze toekomst ligt in de zee. Als Noorwegen wil slagen als een wereldwijd toonaangevende zeevarende natie, moeten we erin slagen om met gerichte initiatieven, kennis en links tussen innovatie en industrie te komen in de verschillende sectoren en het vermogen te hebben om op lange termijn te denken”.

De belangrijkste vragen voor de komende tijd zijn dan ook:

• Hoe kunnen we gezamenlijk de maritieme industrie verbeteren waar het gaat om
  talent-ontwikkeling en rekrutering?
• Hoe kunnen de grote steden beter samenwerken om Noorwegen
  haar leidende positie te laten behouden in maritieme kennis?
• Hoe kunnen we onze voordelen verder ontwikkelen als een globale
  toonaangevende mariene kennis-natie?

Het grootste netwerk van grote steden nodigen geïnteresseerden uit voor een een startbijeenkomst over verdere samenwerking op het gebied van kennis over onze oceanen en kustgebieden. 22 Jan Oslo.

E.e.a. wordt geleidt door de Nederlander Ernst Kloosterman, Managing Director at Industrial Biotech Network Norway.

Ik vraag me af welke partijen aanwezig zouden moeten zijn mocht er in Nederland een dergelijke bijeenkomst georganiseerd worden??

The Norwegian government’s ambition for its seafood industry* is that Norway will be the world’s leading seafood nation. Besides producing bulk seafood, Norway’s goal is to create even greater value based on ALL their marine resources through for exmaple bio-refinery and bio-technology.

Two reasons are given for a large scale and continuous investment in this industry:

1) Norway is the world’s second largest exporter of seafood, and is now exporting 33 million seafood meals to the world daily. Norwegian waters are seven times larger than its land surface, and include some of the world’s richest fish stocks. In addition, Norway has a long coastline that is very suitable for aquaculture.

2) There is a high recognition by the Norwegian political& business society that oil & gas will run out in a few decades. For that reason the country is actively developing their secondary marine industries. Even the oil & gas industry itself is investing in biofuels and seeking synergy with other blue sectors.

We can state that Norway is heavily investing in its entire BLUE ECONOMY which includes:

• Oil & Gas
• Seafood (fisheries & aquaculture)
• Bio-technology and bio-prospecting
• Maritime services ( oil/gas; pipelines; cables)
• Energy (wind-wave-hydro)

Consequently, innovation and scientific research which form the backbone of the BLUE ECONOMY are given high priority by both public and private stakeholders. For this reason the Netherlands should take advantage of Norwegian strategy on innovation and research.

* The term ‘Seafood industry’ is defined here as food, suppliers, knowledge, bio-economy and biotechnology.

Reinder Schaap speelt als visserijattaché een belangrijke rol bij het samenvoegen van Noorse en Nederlandse interesses en belangen. ,,Of we het leuk vinden of niet; Noorwegen is in Europa het visserij ‘powerhouse’. Het land is er zich van bewust dat de olie- en gasrijkdom rond 2050 op is, en dat het zich dan weer voor een groot deel moet redden met mariene en maritieme economische activiteiten. Daarom moet er nu zwaar worden geïnvesteerd in opbouw van kennis in deze sectoren. Innovasjon Norge, een overheidsinstelling die grote delen van de Noorse economie beslaat, stopt hier veel energie in. Een interessant gegeven is dat Innovasjon zich net als Nederland concentreert op een negental topsectoren. Een ander interessant gegeven is dat in het EU Joint Programming Initiative (JPI) voor Oceans & Seas Noorwegen de leiding heeft genomen; wederom omdat dit voor haar een essentiële sector is. In dit JPI wordt voor de komende zes jaar de lijn uitgezet voor onderzoek en ontwikkeling en vormt daarmee de basis voor het komende onderzoekskaderprogramma.’’

,,In het kader van de uitvoering van het 2012 jaarplan ‘Noors- Nederlandse samenwerking in de visserij’ van de Nederlandse visserijattaché Reinder Schaap heeft Sustainovate de opdracht aangenomen om verschillende activiteiten te faciliteren tijdens en rondom het NASF 2012. Met speciale aandacht voor de ontwikkeling van duurzame multipurpose visserijschepen (het Masterplan Duurzame Visserij), stimuleren van ontwikkeling ‘Algen voor vee/visvoer en supplementen’ en de vervolg-missie van Innovatie- Netwerk voor de opzet van een privaat visserijinnovatienetwerk in Nederland en marketing in de Noordzeevisserij. In Noorwegen waren diverse Nederlanders aanwezig, als sprekers of toehoorders, zoals voormalig PVis-voorzitter Doeke Fa- ber, Visfederatie-voorzitter Guus Pastoor, PFA-voorzitter Gerard van Balsfoort, Diek Parlevliet en Dirk van der Plas (Parlevliet & Van der Plas), Louwe de Boer en Jacob Kramer (Ekofish), Gert-Jan Kooij (WR 115), René Wijffels van Alge- PARC (Wageningen Universiteit) en Bert de Vries van Scheepsbouw Nederland, vertegenwoordigers van Phycom BV, PaceBlade Technologies BV en MatureDevelop- ment en enkele studenten van Van Hall Larenstein-WUR. ‘Dag 0’ (dinsdag 6 maart) was vanuit Nederlands oogpunt het belangrijkst, vanwege de innovatieonderwerpen en concrete matchmaking (bij elkaar brengen van professionals), en sloot ook het beste aan bij de uitdagingen waar de Nederlandse kottersector momenteel voor staat. Deze dag stond dit jaar in het teken van mariene voedselbronnen. Vandaag de dag wordt 30 procent van het aardoppervlak gebruikt voor 90 procent van de wereldvoedsel- productie. Slechts 1,8 procent van al ons voedsel komt uit de oceanen. De boodschap van dit innovatieseminar was helder: mariene voedselbronnen zijn onderbenut en gezien de groei van de wereld- bevolking essentieel voor de toekomstige wereldvoedselvoorziening.

Dit lijkt haaks te staan op de beleving die de consument heeft van de grote visserijen. Doeke Faber en Karl Ålmas van SINTEF, de grootste onderzoeksinstelling van heel Scandinavië, zaten deze innovatiedag voor. Faber zelf presenteerde zijn visie op huidige en toekomstige ontwikkelingen in de vissector. Het verhaal van Louwe de Boer over het ontstaan van de Ekofish Group en zijn plannen voor de toekomst werden met interesse ontvangen.
Opvallend dit jaar was de grote belangstelling voor mariene bij- producten; bruikbare organische verbindingen uit vis en andere organismen uit onze oceanen. Nieuw op de agenda dit jaar was het onderwerp algen. Zowel micro- als macroalgenproductie voor visvoeders en andere hoog- waardige toepassingen is in op- komst en veelbelovend, maar lijkt maar moeizaam aansluiting te kunnen vinden op de behoeften van vis- en schelpdierenkweek, bijvoorbeeld in kosten, volume en kwaliteit.

Er is een drietal interessante Noorse ontwikkelingen in de nieuwbouw van visserijschepen:
– de bouw van negen nieuwe witvisschepen (drie voor AkerSeafoods
en zes voor individuele visserijbedrijven)
– de bouw van een nieuw pelagisch schip door visserijbedrijf ‘Liegruppen’
– een ontwerp voor een duurzaam multipurpose schip door Det Norske Veritas

Het Aker-concept heeft hybride voortstuwing (25 procent minder energieverbruik), verwerking van visafval tot vismeel en visolie, verwerking tot filets aan boord en verbeterde vistechnieken.

Enkele elementen uit het Liegruppen-concept:
– Smartbox is een geïntegreerde communicatie tussen gegevens aan boord en de wal; van gevangen hoeveelheden tot het weer en visprijzen.
– Catch-metervoornauwkeurigevangstregistratie.
– Green passport: alle componenten in het schip classificeren op ecologische footprint.
– Hybride voortstuwing
– Energy balance: aan boord zo min mogelijk energie verloren laten gaan, zoals het koppelen van koeling aan verwarming.
– Stabilization: betere vaarstabiliteit, van belang voor opdrachten van de offshore olie- en gasindustrieën om een aantrekkelijke werkgever
te blijven!

Elementen uit het DNV-concept komen dicht in de buurt van het MDV, waar het nevenactiviteiten, energie-efficiëntie, betere arbeidsomstan- digheden en betere veiligheid betreffen.

MDV
Op verschillende momenten tijdens de conferentie werd het MDV naar voren geschoven om interesse in het concept te toet- sen en feedback te krijgen op de Nederlandse aanpak. Er werd die dinsdag door Schaap en Ybema een ‘besloten sessie over scheeps- design’ georganiseerd, met afgevaardigden van de veelzijdige toeleverancier en scheepsontwerper Rolls-Roys Marine, het grote visconcern Aker Seafoods, Scheepsbouw Nederland, SINTEF, de Ekofish Group, Gert-Jan Kooij en Det Norske Veritas (dat recent een ontwerp voor het vissersschip van de toekomst presenteerde). De Noren hebben belangstelling voor samenwerking met Nederland. Daarbij speelt zeker mee dat zij met zo’n samenwerking toegang hopen te krijgen tot EU-fondsen. Maar Nederland krijgt zo ook toe- gang tot in Noorwegen ontwikkelde innovaties. Hoofdvragen: Sluiten ontwikkelingsrichtingen op elkaar aan? Is er draagvlak voor projectontwikkeling met Nederlandse leveranciers en visserij- bedrijven binnen het MDV?
Aker, Rolls-Roys en SINTEF hadden als commentaar op het MDV dat energiebesparing veel gemakkelijker gaat als schepen ‘single purpose’ kunnen worden ingezet. Hiermee kan het ontwerp volledig worden toegespitst op een specifieke activiteit, die om een bepaalde romp, energiebalans en krachtenverdeling vraagt. Het begint volgens de Noren bij het functieprofiel van de gewenste maritieme activiteit, waarna bij- behorend scheepsontwerp(en) wordt of worden getekend. SIN- TEF heeft laten weten het MDV- projectteam met hun ervaring bij te willen staan bij het ontwerp van nieuwe schepen. In juni 2012 zal een groep Nederlandse vissers een nieuw bezoek brengen aan de scheepsontwerp-bouwbedrijven in Ålesund.
Op het NASF waren dit jaar ook vertegenwoordigers uit door de FAO uitgenodigde Afrikaanse ontwikkelingslanden aanwezig. De presentatie over Second Life – een tweede leven van Nederlandse visserijschepen in derde landen – op woensdag 7 maart was voorbehouden aan de Namibische en Angolese delegatie. Men leek enthousiast over het idee: gebruikte schepen uit Nederland die kunnen worden omgebouwd en naar elders verkocht. De delegatie was helder over de bestemming van deze nieuwe schepen: vervanging van de totaal verouderde vissersvloot in hun land. Later die dag hebben Ybema en Kooij de de- legatie uit Namibië uitgenodigd voor een zakendiner waar dieper op de behoeftes en het aanbod werd ingegaan. Ook de delegatie uit Uruguay heeft belangstelling getoond.

Noors Nederlands Netwerk
Tijdens de NASF werd ook een vervolg gegeven op de door Sustainovate georganiseerde en door InnovatieNetwerk gefaci- liteerde Oslo-missie in juni 2011 van een drietal Nederlandse vis- serijbedrijven uit de Klankbord- groep Visserij Innovatie. Het doel: een concrete werkwijze vinden voor het opzetten van een pri- vaat visserijinnovatienetwerk dat volgens het succesvolle Noorse MARELIFE concept zou kunnen opereren.
Marelife heeft in Noorwegen de functie van aanjager en motor achter het organiseren van con- crete projecten waarvan de vraag direct uit de bio-mariene indu- strie komt, en wordt gerund door hoofdspelers uit kapitaalkrachtige bedrijven en innovatieve ken- nisinstellingen. Het weet op die manier veel ‘solution providers’ om zich heen te verzamelen. Be- langrijke vraag is wel hoe een businessmodel eruit ziet voor een privaat innovatienetwerk.
Vorige week donderdag heb- ben Reinder Schaap, voorzitter Øystein Lie van Marelife en Sytse Ybema nog een evaluatiebijeen- komst gehouden om te bekijken of en hoe Nederlandse personen en bedrijven door het jaar heen be- trokken kunnen blijven bij NASF- ontwikkelingen. Nederland zou door het jaar heen enkele mini-se- minars kunnen organiseren over onderwerpen die door de industrie zijn aangegeven als meest urgent.
Bijvoorbeeld energiezuinige sche- pen in de visserij, opschalen van algenproductie aan land, verbe- tering van prijsontwikkeling voor duurzaam gevangen Noordzeevis en ontwikkelen van nevenactivi- teiten die de economische basis van de visserijsector versterken. Voor de pelagische sector kunnen dit zijn: FAO-zaken en dataverza- meling voor (regulier) onderzoek en kennis.
Het is belangrijk dat dit door de sector als zakelijke mogelijkheden worden gezien voor individuele spelers. Deze onderwerpen kun- nen volgend jaar tijdens NASF 2013 terug komen in zowel de hoofdsessie als in gesloten sessies. Nederland kan de leiding nemen in een of meerdere gesloten sessies en kan bijdragen aan het ontwer- pen van het sprekersprogramma van 2013.’’

Jelle Landstra van InnovatieNetwerk vond en vindt de NASF een uitgele- zen gelegenheid om in Noorwegen contacten te leggen. ,,De behoeften van de Noorse offshore industrie leiden tot allerlei nieuwe maritieme en technologische ontwikkelingen waar de visserij van profiteert. In tegenstelling tot de aquacultuur is de Noorse visserij niet sterk in de afzetketen. Er is behoefte aan het uit de ‘bulk sfeer’ halen van vis, ook relevant voor Nederland dus. Een van de innovatieprijzen van deze NASF ging dan ook naar een product met onderscheidende naam (brand) en kenmerken: bacalao van het Noorse Cape Fish.’’

De Noorse overheid steekt volgens Landstra weliswaar veel geld in de bouw van visserijschepen, maar is tot de conclusie gekomen dat dit te weinig opbrengt. ,,Het ontbreekt aan marktoriëntatie. De keten is onvoldoende transparant. Ook weer voor Nederland relevant dus. In dit licht heeft Noorwegen in 2006 het Marine Value Programme geformuleerd. Belangrijk aspect daarbij is dat de vis in Noorwegen niet buiten de veiling om mag worden verkocht, zelfs niet binnen één bedrijf of consortium. Iedereen moet op alle aangevoerde vis kunnen bieden. Daarbij functioneert een stelsel van minimumprijzen, waarbij kwaliteit onvoldoende in de prijs tot uiting komt en er dus onvoldoende stimulans is voor kwaliteitsdenken.’’

Landstra vindt het jammer dat er niet meer Nederlanders aanwezig waren ‘op een plek waar in een paar dagen zoveel informatie en con- tacten samen komen’. ,,Daarbij komt dat Noorwegen eigenlijk een soort Koeweit is. Minder exotisch misschien, maar daarom niet minder interessant. Geld genoeg, waarmee ze ook flink willen investeren in de visserij voor als de olie op is! Dus een waardevolle partner, bij nieuwe scheepsontwerpen en in de markt!’’

Het Noorse MareLife, waarvan ook al zes Nederlandse bedrijven lid zijn, is een interessant concept. Zeker ook voor de Klankbordgroep Visserijinnovatie (de voormalige VIP Klankbordgroep) en de in Nederland nog op te richten Blueports. Bij MareLife gaat het niet alleen om visserij. Het ledenbestand is ´cross-sector´ en omvat bedrijfsleven en onderzoek, inclusief ‘solution providers’ en investeerders. Bovendien gaat het om de gehele bio-marine sector, dus ook over aquacultuur en uit zee gewonnen stoffen.

De eerste contacten van Nederland met MareLife werden gelegd tijdens het koninklijk bezoek aan Noorwegen vorig jaar juni, waar mede door toedoen van de visserijattaché voor Scandinavië Reinder Schaap, visserij tot het ´hoofdgerecht´ behoorde. Op initiatief van de Noorse Nederlander Sytse Ybema van Sustainovate presenteerde MareLife zich destijds als potentiële samenwerkingspartner voor visserijinnovatie.

Ybema is als onafhankelijk consultant op projectbasis nauw betrokken bij MareLife. In maart dit jaar was directeur Øystein Lie van MareLife in Nederland, op uitnodiging van EL&I, Productschap Vis en InnovatieNetwerk. Hij hield in Leiden op een besloten bijeenkomst een inleiding over zijn organisatie en de mogelijke aanknopingspunten voor Nederland.

Een aantal leden van de Klankbordgroep Visserijinnovatie reisde begin vorige week naar Oslo om deze aanknopingspunten nader te bezien. Pieter Louwe van Slooten (UK 153), Cees van den Berg (UK 61, UK 243, NG 1, NG 2 en NG 4) en Gert-Jan Kooij (WR 115, SC 19) hadden ook Willem Brands (LT 162) als vertegenwoordiger van de Plaice Group meegenomen.

InnovatieNetwerk had voor de organisatie en begeleiding van dit bezoek Sustainovate ingeschakeld, dat een inspirerend programma had samengesteld met bezoeken aan MareLife-leden, andere innovatieve Noorse bedrijven en ambassadeur Richard van Rijssen in Oslo. ,,InnovatieNetwerk vindt dit soort initiatieven belangrijk. Dit geeft de mogelijkheid op een heel andere manier tegen de business aan te kijken´´, stelt Ybema.

Met voorwaartse ketenintegratie en productinnovatie kan men een groter deel van de waardecreatie in de keten naar zich toetrekken. ,,Het product laden met beleving haalt het uit de bulk-sfeer. Zo is zalm-loin in Noorwegen via innovatieve marketing als een merkproduct in de markt gezet, dat nota bene door een zuivelbedrijf!´´ De groep sprak met Aker Seafoods, een bedrijf dat breed actief is in het mariene gebeuren. ,,Aker heeft de afgelopen jaren een eigen distributie- en marketingsysteem opgezet voor de Europese markten; een interessant voorbeeld van voorwaartse integratie.´´

Succesverhalen met ICT en traceability passeerden de revue. Met ICT kunnen de eigen gegevens gericht gekoppeld worden aan nuttige openbare databestanden. Dit maakt economisch en ecologisch betere bedrijfsbeslissingen mogelijk, en daarmee heeft men ook een marketingargument in handen. Gebruik van online marketing, waaronder sociale media, maken het mogelijk om je ook als klein bedrijf opvallend en gericht te presenteren. Door te investeren in traceability wordt de positie in afzetmarkten voor duurzaam gevangen vis versterkt, de administratiedruk verlicht en duurzaam ondernemen sterker uitgedragen.

Positie in Brussel
Ambassadeur Van Rijssen wees er op dat afstemming met de Noorse overheid over gelijke visserijbelangen de positie van Nederland in Brussel kan versterken. Als niet EU-lid is Noorwegen een invloedrijk gesprekspartner van de Europese Commissie.

Ybema hamert vooral op samenwerking. ,,Voor meer marktmacht zal er moeten worden geïnvesteerd in gerichte productontwikkeling en marketing. Voor het opzetten van een succesvol innovatienetwerk is een professioneel ankerpunt nodig ten behoeve van gerichte informatiestromen, coördinatie van nieuwe ideeën, contacten met de overheid etcetera. De bezoekers waren enthousiast en zullen de Klankbordgroep voorstellen het initiatief te nemen voor een MareLife Nederland.´´

,,Het lijkt eerder gewoonte dan uitzondering: vissers die er een duidelijk andere mening op na houden dan onderzoekers en andere ‘land-based’ experts wanneer het gaat om kennis over pelagische visbestanden. Viskennis, visgrondkennis of visserijkennis of hoe je het ook noemt, het doet vaak denken aan de acceptatie van alternatieve geneesmiddelen. In toenemende mate toegepast in de praktijk, maar niet gedekt in het zorgpakket van uw verzekeringsmaatschappij, omdat wetenschappelijke bewijzen meestal nog ontbreken. Zo lijkt dat ook te gaan in de pelagische visserij.
De visser van tegenwoordig vraagt zich af of zijn kennis niet een veel grotere waarde kan vertegenwoordigen bij het oplossen van hedendaagse vraagstukken in de pelagische visserij. In het project worden de volgende specifieke problemen onder de loep genomen:

• Te weinig kennis over veranderend migratiepatroon en bestandscomponenten van blauwe wijting
• Te weinig kennis over de situatie op de visgronden bij wetenschappelijke onderzoeksreizen op blauwe wijting
• Te weinig kennis over de interactie tussen blauwe wijting en andere vissoorten die een afname van het bestand zouden kunnen verklaren
• Ongewenste bijvangsten van makreel wanneer deze vis en horsmakreel gemengd voorkomen
• Te weinig parate kennis over het snel veranderende verspreidingsgebied van makreel. Ook de bestandsschatting op basis van een 3-jaarlijkse ei-survey is in de ogen van velen niet nauwkeurig genoeg
• Gebrek aan kennis over migratie en bestandsgrootte van horsmakreel
• Geen informatie is beschikbaar over hoeveelheden en verspreiding van diepzee vissoorten als het lichtend sprotje, die op enig moment interessant kunnen blijken voor exploitatie.

Momenteel wordt een haalbaarheidsstudie uitgevoerd door de Pelagic Freezertrawler Association (PFA) en enkele kennis- en innovatie-eenheden naar het vermogen van pelagische traw- lers om gegevens te verzamelen voor eigen en algemene kennisdoeleinden. De gezamenlijke visserij bestrijkt immers veel meer zeeoppervlak en veel langere perio- den dan mogelijk is met onderzoeksvaartuigen. Het vissen is ook steeds meer op wetenschap gebaseerd. Waarom die twee niet combineren?

Dit kan door slim gebruik te maken van bestaande technieken en vangstinformatie aan boord. Typische van generatie op generatie doorgegeven schipperskennis en theorieën kunnen daarnaast worden gebruikt om onderzoeksvragen te nuanceren en oplossingsrichtingen aan te geven. Voor de studie is geld uit het Europees Visserijfonds verkregen in het kader van ́Collectieve acties in de visketen ́.

Alle pelagische trawlers zijn ontworpen om tijdens de visreizen op een zo efficiënt mogelijke manier te vissen. Omdat er zoveel van het vangstsucces afhangt hebben deze schepen zeer geavanceerde apparatuur aan boord en worden ze aangestuurd door zeer ervaren schippers. Hier zit dus een potentiële combinatie van topkennis en hoogwaardige gegevens. Er zijn ook schippers die hun ‘winnende strategie’ nooit hebben veranderd en dus de nieuwste technische ontwikkelingen (nog) niet actief gebruiken.

Binnen het project worden echolood, vangst- en oceaangegevens onder de loep genomen. Welke apparatuur leent zich voor gegevensverzameling en welke afwegingen moeten hierbij worden gemaakt? Welke onderzoeksvragen hebben baat bij commerciële gegevens en hoe kan deze informatie vervolgens worden opgenomen in het onderzoeks- en beleidsproces? Los van het feit dat het de schippers helpt bij het verbeteren van hun visserij-efficiëntie.

Noorse innovaties

Sustainovate Inc. is actief in Noorwegen en heeft via het MareLife innovatienetwerk toegang tot enkele inte- ressante ontwikkelingen die goed passen in dit verhaal; van hightech echolood-ontwikkelingen en geavanceerde data-managementsystemen tot vetgehalte-meters en genetische verificatiesystemen voor gebruik aan boord. ‘Samenwerking’ is het sleutelwoord wanneer gekeken wordt naar innovaties binnen en buiten de visserij.

Zo ontwikkelt de onderzoeksgroep van Olav Rune Godø (Instituut voor Marien Onderzoek in Bergen) akoestische observatietechnieken die het vissen veel efficiënter, maar ook veel duurzamer kunnen maken. Het toepassen van deze technieken vereist het opslaan van echoloodgegevens die vervolgens voor interne of externe onderzoeksdoeleinden kunnen worden gebruikt.

Ook de ontwikkelingen bij Simrad staan niet stil. Er lijkt een goede methode te zijn gevonden voor verbeterde soor- tenherkenning die schippers kan helpen bij het onderscheiden van makreel en horsmakreel wanneer deze in gemengde scholen voorkomen. Dit kan weer bijdragen tot verbeterde wetenschappelijke onderzoeksreizen.

Vangstgegevens bestaan traditioneel uit gewichtsverdelingen en bijvangstinformatie, maar het blijkt goed mogelijk om aan boord vissen nader te onderzoeken op kwaliteit, oorsprong en groei. Met technische en wetenschappelijke ondersteuning van bijvoorbeeld de Hogeschool voor Veterinaire wetenschap in Oslo wordt het mogelijk deze onderzoeken uit te laten voeren door de bemanning zelf.

De vele informatie-signalen die op de brug binnenkomen over de watertempera- tuur, weersgesteldheid, waterstromingen en aanwezigheid van plankton kunnen tegenwoordig relatief eenvoudig worden weergegeven in geavanceerde kaartsystemen, en gecombineerd met vangst en echoloodgegevens. Dit geeft de schipper een totaalplaatje van zijn visgronden en de kans vooruit te kijken in tijd. Met deze techniek heeft Sustainovate Inc. met succes geëxperimenteerd aan boord van de Noorse trawler ‘Libas’, en dit zou ook geïntroduceerd kunnen worden aan boord van PFA schepen. Zie over het werk dat is uitgevoerd door Sven Gastauer, aan boord van de LIBAS het rapport.

Rockall tot Brussel

Als we een goede manier vinden om visserijafhankelijke gegevens te verzamelen en te integreren hebben we een belangrijke stap gezet in het verbreden van de kennisbasis. Maar het is slechts een eerste stap. De tweede stap is de manier waarop die gegevens ingezet kunnen worden als onderbouwing van keuzes in het beleidsproces. Dat kan bijvoorbeeld via de wetenschappelijke route van IMARES en ICES. Maar het zou ook kunnen via de route van de Pelagische RAC. In ieder geval zijn dat aspecten waar keuzes in moeten worden gemaakt.
En het gaat niet vanzelf. In het verleden is wel duidelijk geworden dat gegevensverzameling vanuit de visserij niet automatisch leidt tot het meewegen van die informatie in het beleidsproces. Dus naast het verzamelen van gegevens en het omwerken daarvan tot informatie zal ook veel aandacht moeten worden besteed aan communicatie van resultaten en transparantie over hoe de gegevens zijn verzameld. Dit soort studies zijn essentieel voor het geaccepteerd raken van schipperskennis en visserijgegevens in duurzaam bestandsbeheer.”

Het rapport over deze studie wordt in de zomer 2011 verwacht. Contactpersonen zijn Sytse Ybema (Sustainovate Inc), Martin Pastoors (Center for Marine Policy) en Gerard van Balsfoort (PFA).

UPDATE:

Master student Sven Gastauer, who completed his master thesis at the University of Bangor in cooperation with Sustainovate, Liegruppen AS and the Institute for Marine Research in Bergen, Norway (IMR), was awarded a distinction mark on his thesis and an overall degree, master of sciencewith distinction in Marine Environmental Protection.

The thesis was under supervision of Prof. Dr. Michel Kaiser and Sytse Ybema.

Sven has left Oslo on July 14th for joining Leif Nottestad and his scientific team onboard LIBAS in Bergen, Norway. His BLOG is a mixture of his impression of daily life onboard this fishing vessel combined with online tools that could enhance data communication. Follow him and the LIBAS crew at http://svengastauer.zoka.cc. He is expected to return to Oslo on the 6th of August.

It’s not the first time that Sven Gastauer has reported live from the oceans: he also reported love from the Dutch research vessel TRIDENS!

COLLABORATION WITH OUTSIDE BODY

• Sytse Ybema – Owner of Sustainovate (Consultancy in Fisheries R&D) – External Supervisor
• Liegruppen AS – Corporation Managing Fisheries Company – Data provision for the pilot
• Marelife – Independent Science-Based Biomarine innovation Network
• Olav Rune Godø – MR (Institute for marine research, Norway) acoustics specialist
• Myriax – Sophisticated marine technology and 4D geospatial software developing company – Provision of software and technical assistance
• IMR – Institute for Marine Research (Norway)

Aim of the research The proposed research is part of a Dutch-Norwegian project, the Virtual Marine Platform or ‘VMP’ aiming at constructing a fisheries decision tool based on opportunistic marine data. VMP runs a pilot where the Norwegian fishing company Liegruppen AS has been selected as a data and vessel supplier. The aim of this pilot is to fuse and visualize fisheries data (acoustics and catch) and various environmental variables, directly affecting fisheries success. The availability of such data in a comprehensible way is directly working towards more efficient operational decisions at sea, and hence directly affecting fisheries sustainability.

The overall goal of the VMP is to improve fisheries efficiency and reduce environmental impacts (bycatch, IUU, fuel waste) using cross disciplinary marine data sources. The idea is in compliance with some suggestions towards a co-management of fisheries put forward by WWF and EUCC to be included in the revised common fisheries policy to be released later this year. In order to achieve this, sharing of knowledge and improved communication by the different actors is essential.

Underlying rationaleThe sea is used by a multitude of players, all constantly collecting data. Mostly this data is solely used to optimize a specific operation, though its potential, especially in combination with cross-disciplinary information is much higher. Fishermen in particular often collect large amounts of data but find it difficult to handle it correctly to improve their operations. In order to improve the common understanding of their environment Sustainovate is exploring experimental data visualisation techniques in multidimensional geospatial maps. Besides this the VMP also acts as a communicator and works towards a better mutual understanding between, as well as within various interest groups. ICES (2007) underlines the potential of opportunistic acoustic data from fisheries vessels for scientific purposes. The project aims to explore the potential of combining and analyzing opportunistically collected Operational data (fuel consumption, time efficiency), Resource related data (Catch information, biological sampling, Acoustic data) and Environmental data with a 4-dimensional visualization.

Thesis objectives

• Integrate environmental, acoustic and catch information into a 4-D map using Myriax Eonfusion by Post-processing acoustic data originating from a fisheries vessel during normal operational process, Extracting and using fish quality information from the catch (e.g. Length distribution, Length-Weight relationships, fat content), Gathering environmental data from opportunistic sources and Search for underlying correlations in the combined data based on fishermen’s ideas, environmental factors and temporal and spatial dynamics.

• Define technological needs for improved data sharing at sea. Which infrastructure do we need and what does already excist?

• Define which environmental information and data sources would be essential to optimize skippers performance.

Het staatsbezoek van Koningin Beatrix aan Noorwegen van de afgelopen week stond mede in het teken van duurzame visserij. Voor Nederlander in Noorwegen Sytse Ybema van Sustainovate is dat een mooie gelegenheid om een enkele concrete kansen voor de Nederlandse pelagische sector onder de aandacht brengen.

Vanuit je huis met de hengel haring en makreel vangen en voordat je aan het werk gaat even de kreeftenkorven legen. Het kan allemaal in de Noorse hoofdstad Oslo; in grootte vergelijkbaar met Amsterdam en ingeklemd tussen bergen en fjorden. Sytse Ybema vertrok in mei 2009 bij IMARES en woont en werkt er inmiddels bijna een jaar. Ongeveer eens in de twee maanden bezoekt hij ons land, om bedrijven te bezoeken en bij te praten.

Hoewel Oslo absoluut geen vissershaven is blijkt het de ideale vestigingsplaats voor Ybema´s eigen bedrijf Sustainovate. ,,Hier zitten de hoofdkantoren van alle grote Noorse visconcerns als Marine Harvest en Aker BioMarine, het visserijministerie, de grote investeerders en de Nederlandse Ambassade´, aldus Ybema. Sustainovate functioneert momenteel als onderdeel van het Noorse innovatienetwerk MareLife; in de woorden van Ybema ´een soort Visserij Innovatie Platform opgezet door het bedrijfsleven´. Ybema: ,,Met name de koppeling van de visserij met andere industrieën en private fondsen maakt ons werk en netwerk uniek. Zowel Sustainovate als MareLife zijn gericht op de sector en worden niet gestuurd door overheids- of onderzoeksinstituten.´

Virtual Marine Platform

Om dit te illustreren presenteert Ybema het concept ´Virtual Marine Platform’ data-integratie en visualisatie op zee´. Hij legt uit: ,,Recente initiatieven van overheden en onderzoekers zijn gericht op het verbeteren van datastromen tussen visserij en wetenschap. Het e-logbook en het EU-project ‘MESMA’ (zoeken naar optimale balans tussen de diverse gebruikers van de marine omgeving, project gestart in november 2009 en duurt tot november 2013, red) zijn hier voorbeelden van. Maar waarom draaien we de situatie niet om? Waarom zou het bedrijfsleven zelf niet met een robuust systeem komen voor bedrijfsoptimalisatie en informatie voor de overheid en wetenschap beschikbaar stellen?´´ Dat moet dan zowel economische als ecologische doelen dienen: optimalisatie van het eigen bedrijfsresultaat, verhoging efficiency en effectiviteit van de vloot als geheel, behoud van het visbestand, vergroten van algemene kennis omtrent visbestanden en versnelde toegang tot productcertificering door transparante datastromen.

,,Het Virtual Marine Platform (VMP) doet dat allemaal! Samen met marktleiders als Microsoft Nederland, de Microsoft certified partners, trendsettende Noorse visserijbedrijven als Liegruppen en Hermes en wetenschappers die zich als doel hebben gesteld hun kennis beschikbaar te stellen aan het bedrijfsleven, wordt momenteel gewerkt aan software die het totaalplaatje laat zien tijdens de visserij, en al voordat de schippers op de visgronden aankomen.´´

In eerste instantie was het concept volgens Ybema bedoeld om Nederlandse trawlerrederijen zoals Parlevliet & Van der Plas (PP) en W. van der Zwan meer inzicht te verschaffen in visbestanden en het marine milieu, wat zou moeten leiden tot minder discards en minder noodzaak tot high-grading, verkorting van de visreis en het zoveel mogelijk wegnemen van de spanning met de ngo´s. ,,PP schippers hebben in het beginstadium actief meegedacht over het concept.´´

De ´slimme software´ is zo te gebruiken dat het alleen datgene laat zien waarin de schipper geïnteresseerd is en alleen datgene naar buiten brengt wat de schipper wil of kan delen. Wat zien mijn collega’s op dit moment op hun sonar of echolood? In welke gebieden was de temperatuur gerelateerd aan mijn vangsten? Wanneer is er door de verkeer tussen Noorwegen en Engeland de binnentrekkende haring voor het eerst gezien? Welke kwaliteit makreel is er in de laatste 24 uur gevangen en waar was dat?

Noorse trawler ´Libas´, het vlaggeschip van het Liegruppen-concern.	De brug van de trawler ´Libas´. Het Virtual Marine Platform richt zich op verbetering van de ‘cockpit’.

Het delen van sonar- en echoloodbeelden staat centraal in het Virtual Marine Platform.	Aantekeningen van blauwe wijting op de echolood.

Door de schippers te voorzien van alle beschikbare informatie verwacht Sustainovate dat er beter afgewogen beslissingen worden genomen. ,,En bedrijfssucces is in deze tijd direct gekoppeld aan duurzame visserij.´´ Ybema vervolgt: ,,Het VMP is te zien als een geïntegreerde 3D kaart op het Internet, zoals in de Bing Maps van Microsoft gebouwen in 3D weergegeven kunnen worden, waar alle datastromen samenkomen en waarmee je als schipper een totaaloverzicht kunt zien van de situatie op zee. Er zijn verschillende voordelen ten opzichte van bestaande systemen: het kan voor-en achteruit in de tijd spelen, net als in een film, het wordt ingevuld door de gebruikers in plaats van een (software)bedrijf en de data is te interpreteren zoals jij dat wilt. Daarnaast bepaal je als gebruiker welke informatie uiteindelijk beschikbaar wordt gesteld en op welk verdichtingniveau. Hoe meer je deelt, hoe meer toegang je krijgt tot de andermans gegevens.´´

Het systeem zal vanaf de eerste dag productief zijn. ,,Ook al deel je je eigen data niet met anderen, heb je nog altijd toegang tot data zoals zeewatertemperatuur, gedetailleerde stromingskaarten, planktongebieden, visserijdiscussies, onderzoeksresultaten etcetera. Daarnaast kun je door deze gegevens te koppelen aan je product de weg inzetten naar certificering. In een volgende fase kan het bedrijf als geheel zich optimaliseren door data binnen zijn vloot te delen. Denk hierbij aan de visserij in de uitgestrekte Pacific, waar samenwerking tussen de Nederlandse en andere EU-trawlers essentieel is gebleken.´´ Door data te centraliseren wordt het volgens Ybema ook makkelijker om een vloot centraal aan te sturen of in ieder geval een tactiek te volgen die meer gebaseerd is op objectieve en actuele gegevens. Deze tactiek kan op een later tijdstip altijd nog worden geëvalueerd aan de hand van de bewaarde data en leiden tot een degelijke strategie van de vloot.

Momenteel wordt met de Noorse bedrijven ‘Liegruppen’ en ‘Hermes’ een pilot beschreven. Sustainovate zou willen weten welke Nederlandse visserijbedrijven geïnteresseerd zouden zijn in het meebouwen aan het Virtual marine Platform. Ybema: ,,Informatie wordt vertrouwelijk behandeld.´´ Contact: sytse@sustainovate.com

Samenwerking hele keten

Het MareLife makreelproject dat ten grondslag lag aan de makreelonderhandelingen van afgelopen voorjaar werd bijvoorbeeld gefinancierd door MareLife leden. Het unieke genetische onderzoeksproject was een samenwerking tussen Institute of Marine Research, Liegruppen en de Noorse School of Veterinary Science. De genetische variatie van makreel de Noord-Atlantische Oceaan bleek buitengewoon hoog, maar er kon geen bewijs worden gevonden voor het bestaan van verschillende populaties. Op 22 januari, hebben de EU en Noorwegen ingestemd met deze resultaten en sloten een langetermijns quota-overeenkomst af gebaseerd op het beginsel van een gemeenschappelijk beheer en de exploitatie van een gemeenschappelijke populatie.

MareLife als opvolger van het VIP?

De tweede dag van het staatsbezoek aan Noorwegen stond mede in het teken van duurzame visserij en de typische Noorse en Nederlandse aanpak hierin. Tijdens deze dag zetten zowel IMARES als diens Noorse tegenhanger IMR zwaar in op de belangrijkste onderzoeksuitdagingen en hoe beide organisaties aan een integratie van oplossingsrichtingen doen in samenwerking met vissers en overheid. ,,Een unieke presentatie van twee grote spelers, maar het mist het unieke van de Noorse aanpak. Die zit ´m in de Noorse bedrijfsaanpak: ‘cross-sector ´-projecten en strategische samenwerking op management niveau.´´

Enkele voorbeelden daarvan:
– De oprichting van het ‘National Ocean Space Center’, een gigantische onderneming waar alle grote mariene spelers samenkomen,vergelijkbaar met de NASA.
– Het in kaart brengen van unieke regionale competenties bedoeld om snel de juiste spelers bij elkaar te kunnen vinden wanneer een kans zich aanbiedt.

– De dialoog die nu wordt opgezet tussen de visserij enerzijds en de olie en gas industrie anderzijds: twee sectoren met ruime financiële middelen en state of the art technologieën die elkaar nodig hebben.

Nederland kent geen organisatie die zich bezighoudt met versterking van de pelagische visserij. Het Visserij Innovatie Platform VIP heeft zich met name gericht op technische en communicatie-innovaties in de boomkorsector. ,,Aan het eind van 2010 zou het Platform ophouden te bestaan. Er wordt naarstig gezocht naar continuering en dat is de reden geweest om ‘MareLife Bio-marine innovation network’ uit te nodigen in relatie tot het staatsbezoek voor een uiteenzetting van de Noorse innovatiestrategie. MareLife zou in navolging van haar Noorse succes, een zusterorganisatie in Nederland kunnen starten, mits er ruimte is voor open innovatie.´´

MareLife is vanaf de eerste dag opgericht als een onafhankelijke ledenorganisatie met de meerderheid van de oprichters afkomstig uit de particuliere sector. De statuten bepalen dat het een ´sector-gedomineerd´ netwerk blijft met het oog op meer particuliere investeringen in research & developmen en het bevorderen van innovatie. ,,Het is een pure ‘bottom up’ beweging. Dit in tegenstelling tot de Zweedse zusterorganisatie ‘MareNovum’, die onderdeel is van de publieke sector en de universiteiten. De grote kracht zit ´m daarnaast in de samenwerking over de hele productieketen; visserijbedrijven, aquacultuur, bio-mariene ingredienten, pharmaceutische spelers, universiteiten en technische bedrijven.

Sustainovate zou met partners in Noorwegen en Nederland initiatiefnemer kunnen zijn voor een zusterorganisatie MareLife Nederland. Sustainovate zou ook hier willen weten welke Nederlandse bedrijven geïnteresseerd zouden zijn in het opzetten van een soortgelijk innovatienetwerk.”Contact: sytse@sustainovate.com

Innovatieve marketing

In een tijd dat de visprijzen omlaag kelderen, globalisering toeslaat en brandstof duurder wordt, is pijnlijk duidelijk dat de consument hier aan het langste eind trekt en niet samen met de Nederlandse visserman. Om een duurzaam en kwalitatief goed product op de markt te zetten en te houden moet het voor de consument overduidelijk worden gemaakt dat de meerwaarde van een Nederlandse product zit in de versheid en duurzame oorsprong. De vraag naar seizoensproducten en ecolabels was nog nooit zo groot als nu en daarmee lijkt een oplossing dichtbij. De vraag blijft echter: hoe, en hoeveel kost dit? Noorwegen ervaart een soortgelijk probleem waar het gaat om gekweekte versus wilde zalm. Met 80 procent van de wereldproductie in handen is het voor de Noorse aquacultuursector dan ook het belangrijkste doel van mariene innovatie: geen technische innovatie, maar innovatieve marketing!

Source: Norsk Fiskerinæring #3 2010

Unge, pågående, velkledte og like velformulerte direktør Sytse Ybema  i  nederlandske Sustainovate kunne ved første øyekast ut som om han skulle selge et dot.com-selskap til et knippe børsinvestorer. I virkeligheten la han frem et konsept som Ybema selv hadde tenkt ut i løpet av en mange år lang periode som marinbiolog på forskningsfartøy.

Over en sjuårsperiode var fartøyet vårt stadig i virke i samme havområde som andre fartøy –  også fiskebåter. Men det var over hodet ingen kommunikasjon mellom båtene, og dette bidro faktisk til å gjøre arbeidet vårt svært vanskelig.  Kan man ikke bruke all denne sjøbaserte aktiviteten, alle disse dataene til å gjøre både fiskeriene og akvakultur mer effektive? Ville det være mulig å  forene det hele i et åpent system som også bidrar til et sunnere hav? spurte Ybema og mente vel egentlig å ha svaret.

,,Nederland kent zijn Visserij Innovatie Platform (VIP), maar dit internationaal seminar had een typisch Noorse aanpak. Het was gericht op strategische innovatie; een stap verder dan technologische ontwikkelingen. Hoe maken we van elkaars technologieën gebruik en, nog belangrijker, hoe leveren innovaties uit de wetenschap en bedrijfsleven ook echt een toegevoegde waarde aan de sector? Hoe halen we het maximale uit multi-sectorale en internationale samenwerking? Alle grenzen gaan hier dus overboord!

Hoewel de conferentie werd gedomineerd door Noorse afgevaardigden had het innovatie-seminar een duidelijk internationaal karakter. Vertegenwoordigers uit het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Zweden, Noorwegen, Duitsland, Denemarken, de Verenigde Staten, IJsland en Italië deelden hun innovaties en toekomstbeelden.

De Nederlandse opkomst was een klein succes te noemen. De openingsspeech werd gehouden door Reinder Schaap, attaché voor visserij en mariene biodiversiteit en verbonden aan de Nederlandse Ambassade in Oslo. Schaap gaf een korte maar duidelijke uiteenzetting over hoe de Nederlandse overheid de visserijsector stimuleert om zich voor te bereiden op de nieuwe Europese visserijspelregels. Verder vroeg hij aandacht voor het in Nederland opgezette VIP en maakte hij van de gelegenheid gebruik om belangrijke visserijonderwerpen in het aanstaande staatsbezoek van koningin Beatrix aan Noorwegen te verwerken. Het staatsbezoek staat immers in het teken van duurzame energie, visserij en de samenhang hiertussen.

Na een presentatie van StatOil vicepresident Eli Åmot over de visie van een olieconcern op samenwerking met de visserijsector, was het de beurt aan Sustainovate om een voorzet te geven voor een praktische samenwerking van multi-laterale spelers op zee.

In de huidige tijd van razend- snelle communicatietechnieken kan de visserij niet achterblijven. Sterker nog; er liggen niet te missen kansen om efficiënter te opereren en om discards drastisch te verminderen door informatie uit andere sectoren slim te gebruiken. In samenwerking met het Noorse visserijbedrijf ‘Liegruppen AS’ is al eerder aandacht gevraagd voor dit onderwerp tijdens de Visserij Innovatie Conferentie in Rotterdam, in november 2009. Enkele belangrijke spelers waren ook nu weer aanwezig. Een belangrijk verschil was de aanwezigheid van ban- ken en andere grote investeer- ders op het Noorse seminar.

Eigen bedrijfje

Als ex-medewerker van IMARES heb ik mijn werkterrein verlegd naar Noorwegen en is daar een eigen bedrijfje begonnen: Sustainovate. Met zeven jaar ervaring als pelagisch onderzoeker en met een IT-technische achtergrond heb ik me aangesloten bij het eerste bio-mariene innovatieplatform ter wereld: MareLife.

MareLife vervult een katalyserende rol in de opzet van innovatieprojecten die door individuele spelers niet of nauwelijks zelfstandig uit te voeren zijn. Omdat MareLife een zeer sterk netwerk heeft opgebouwd met zowel wetenschappers, overheid en bedrijfsleven is het een veelgevraagde speler bij het vermarkten van innovaties (zie ook www.marelife.no).

Sustainovate heeft een centrale rol binnen het MareLife- secretariaat en onderhoudt de visserijpoot van het MareLife netwerk. De Nederlandse overheid (LNV) speelt in de persoon van Reinder Schaap een belangrijke rol in het zoeken naar aansluiting met de Nederlandse visserij en aquacultuur. Inmiddels zijn Nederlandse bedrijven als The Atlantic Seafood Company (tong uit Gambia), Micanti (non-toxische antifouling voor bijvoorbeeld viskweek), het VIP, Parlevliet & Van der Plas (data- integratie op zee) en de Wageningen Universiteit (van Hall studenten) op verschillende manieren betrokken bij Sustainovate-activiteiten.
Het opzetten van een continue mariene innovatie-dialoog tussen Nederland en Noorwegen is een van de kortetermijndoelen van Sustainovate, in nauwe samenwerking met de Nederlandse Ambassade in Oslo. Alle hier aan bod komende initiatieven hebben een duidelijk doel: het upgraden van de mariene sectoren door middel van open innovatie. Voor meer informatie: www. sustainovate.com.

Momenteel zijn vanuit Noorwegen de pijlen dus gericht op Nederland: Welke bedrijven of personen herkennen zich in de MareLife-aanpak en zouden samenwerking willen verkennen?”
Contact: sytse.ybema@gmail.com.

UITBREIDING KANSEN ́

Sytse Ybema is in mei 2009 vertrokken bij IMARES en woont en werkt inmiddels in het Noorse Oslo. Hij ziet een samenwerking met Sustai- novate/MareLife als uitbreiding van de bedrijfskansen voor ieder soort bedrijf binnen of gekoppeld aan de mariene sectoren. Ybema: ,,Niet alleen uitdagingen binnen de visserijsector, maar met name de koppeling met andere industrieën en onderzoeksfondsen maakt ons (net)werk uniek. Zowel Sustainovate als het Innovatienetwerk MareLife, waar Sustainovate deel van uitmaakt, zijn gericht op de sector en worden niet gestuurd door overheids- of onderzoeksinstitu- ten. Dit maakt onze projecten vaak aantrekkelijk en relevant voor de meest urgente problemen die door de sector worden gedefinieerd. Zo is Marine Harvest in gesprek met visserijbedrijven om zalmluis in kaart te brengen langs de Noorse kust en kan een bedrijf als Micanti worden gekoppeld aan de offshore industrie via onze recentelijk op- gezette dialoog met deze sector. Bedrijven als Shell of Total hebben vaak een ecologische dienst, terwijl visserijbedrijven vaak technische kennis en gebiedskennis in huis hebben die van groot belang voor deze oliebedrijven kan zijn. ́