Sustatu.eus - Aktualitatea

Doako euskara eskola bat AEKren eskutik datorren astean

Fri, 17 Apr 2026 10:10:33 +0000

AEKk doako euskara klase bat eskainiko du bere sareko 100 inguru euskaltegietan datorren asteazkenean, apirilaren 22an. ‘Eskola bat doan’ ekimena da: Korrikaren 12. egun bezala aurkezten dute, eta hasiera-mailako klase bat izango da, ez gehiegi ikasteko, noski, baizik eta oraindik euskarara hurbildu ez direnentzat pentsatutako esperientzia bat.

Eskola bat doan eguna izeneko egitasmoa jarri du martxan AEK-k, 24. Korrikak utzi dituen "sentsazio indartsuei helduta", erakundeak "hainbat konpromiso" hartu dituelako. "Gugandik hasita, AEK-k euskararen pizkunderako zer eskaini ahal duen erakutsi nahi diogu Euskal Herri osoari".

Jakiteko zein herrialdetan eta zein euskaltegitan dagoen aukera, ikus hemen, eta bertatik egin daiteke izen ematea.

Lagun erdaldunak baduzu, erdaraz ere zabaldu du mezua AEK-k, haiei helarazi nagi badiezu:

Si empiezas de cero...

¡UNA CLASE GRATIS! / ESKOLA BAT DOAN!

El 22 de abril ofreceremos una clase gratis del nivel de iniciación en la mayoría de los más de 100 euskaltegis que tenemos en toda Euskal Herria. ¡Seguro que hay alguno cerca de donde vives!

Si vous débutez…

UN COURS GRATUIT ! ESKOLA BAT DOAN!

Le 22 avril, nous offrons un cours d’initiation gratuit dans la plupart de nos plus de 100 centres d’apprentissage de la langue basque (euskaltegi) à travers le Pays basque. Il y en a forcément un près de chez vous !

Korrikaren 12. egun gisa aurkeztu du ekimena AEK-k, eta beste egun osagarri bat ere antolatu dute datorren hilabeterako horrekin lotuta: maiatzaren 21ean mintzodromoak antolatuko dituzte Euskal Herriko txoko desberdinetan, baina horri buruzko xehetasunak aurrerago emango dituzte.

Euskara sustatzeko hitzarmen eta laguntzetan %27ko hazkundea Ipar Euskal Herrian

Fri, 17 Apr 2026 06:27:13 +0000

Euskararen Erakunde Publikoak euskara sustatzeko hitzarmen eta laguntzetan 2,47 milioi euroko fondoa eratu du 2026an, iaz baino 540.000 euro gehiago (%27 baino gehiagoko hazkundea). EEPk berak 1.970.000 euro jarriko ditu aurten fondoan, iaz baino 440.000 euro gehiago. Eta Eusko Jaurlaritzak, lankidetza hitzarmena berritzeaz gain, bere ekarpena handitu du fondoan halaber, 400.000 eurotatik 500.000 eurotara.

Funtsak honela banatuko dira:

Hitzarmen baten bermea duten erakundeen artean 2.300.000 euro banatuko dira. Multzo honetan sar daitezkeen eragile pribatuek beren urteko jarduerari loturiko dirulaguntza bat jasoko dute, hitzarmen baten bitartez.Iaz, hitzarmen baten bermea duten 14 eragile pribaturen lana babestu zen.
170.000 euro jarriko dira dirulaguntza deialdi baten bitartez eragile pribatuen euskarari loturiko proiektuak laguntzeko. Iazko deialdian 36 proiektu lagundu zituzten.

Diru funtsen handitzea ondo etorriko da, zeren eta 2025ean Frantziako Estatuaren laguntza zuzen batzuen murrizketa nabari zuten eragile batzuek. Euskararen Kuktyr Erakundeak Estatuak eskaini ohi zion 30.000 euroko laguntzaren desagertzea salatu zuen, horrek EKE kinka larrian jartzen zuela adieraziz.

Diru funtsen handitzea iragartzeko eta Eusko Jaurlaritzaren eta EEPen elkarlana berresteko, bilera eta agerpena egin zuten duela egun batzuk Aitor Aldasorok, EJko Hizkuntza Politikako sailburuordeak eta Maïder Behotegik, EEPko lehendakariak. Laguntza fondoaren emendatzeaz gain, elkarlan programa ere adostu zuten 2026rako, honako puntuekin:

Helduen euskalduntze-alfabetatzean berrikuntzak, Ipar Euskal Herriko ikasleen beharretara egokitzeko, INGURA euskara online ikasteko ingurune digitala egokitu, Eusguneak proiektuaren baitan eta Poctefa programaren laguntzarekin.
VIII. Inkesta Soziolinguistikoa: 2026an galdetegiak prestatuko dira, lagina definitu eta osatuko da; landa-lana antolatuko eta bideratuko da, eta, azkenik datuen ustiapena egingo da.
Hizkuntza Politikako sailburuordetzaren eta Euskararen Erakunde Publikoaren zerbitzuen arteko partaidetza teknikoa, adibidez euskara ↔ frantsesa itzultzaile neuronala hobetzeko.
Euskararen Adierazle Sistema eraikitzeko elkarlana.

Informazio gehiago Irekia EJren albistegian. Bertakoa da argazkia, Behotegi eta Aldasororen agerpenekoa.

Ingalaterrako kostaldea (edo Euskal Herrikoa) ezin daiteke neurtu

Thu, 16 Apr 2026 06:45:25 +0000

Duela urte batzuetatik eraikitzen ari diren proiektua da, baina orain erregearen izena eman diote: King Charles III England Coast Path, Charle III.a erregearen Ingalaterrako Kosta Ibilbidea. Martxoan Charles III.a Erresuma Batukoak inauguratu zuen zatiarekin, bideak bere 4.247 kilometro posibleen %80a irekia du jada. 4.247 km diogu, hori delako ibilbidearen luzera, baina beste kontu bat da zenbat neurtzen duen Ingalaterrako kostak... ezin ebatzizko paradoxa bat, "Kostalde lerroaren paradoxa" deritzona.

BBCko albiste honek jarri gaitu kostaldeko ibilbidearen kontuaren gainean: Zergatik den ezinezkoa Ingalaterrako kosta neurtzea. Kontu da kostako ibilbidearen luzera 4.247 km izan arren, ez dagoela esaterik zenbat kilometro edo milia diren egiazki. Erresuma Batuaren datu argitaratuari erreparatu diote BBCkoek, eta bi eskuliburutan ematen diren zifra guztiz desberdinak aipatzen dituzte: CIA World Factbook liburuak dio EBren kostaldea 12,429 km luze dela, baina The World Resources Institute delakoak dio 19.716 km direla. Ez da diferentzia txikia, 7.242 km-koa baizik!

Noski, kostalde edo ertz irregular bat neurtzearen kontua dago koxka, 20. mendeko zenbait matematikarik aztertu duten problema, eta Kostaldearen Paradoxa esaten zaio, BBCren artikuluan dioten bezala. Eta Wikipedian euskaraz ere badugu azaldua: kostalde lerroaren luzera berau neurtzeko metodoaren araberakoa da. Lur-masa baten azalerak neurri erabat ezberdinetako elementuak dituztenez (ehundaka kilometrotakoak edo milimetro bat edo gutxiagokoa, zeuk aukeratu), ez dago neurtu beharreko objektu txikienaren tamainaren neurri jakinik.

Wikipediatik bertatik grafikoa, eta bere azalpena.

Britainia Handia uhartearen kostaldea 200 kilometroko eskalan neurtuta (ezkerrean), kostaldearen luzera 2.400 kilometro ingurukoa da. 50 kilometroko eskala txikiago bat erabiliz (eskuinean), luzera 3.400 kilometrokoa da. Gero eta eskala txikiagoa erabiliz, neurketa zehatzagoa izanda, neurketa luzerak kilometro gehiago emango ditu.

Euskal Herriko kostaldeak (Bizkaia, Gipuzkoa eta Lapurdikoak), aldiz, ze estimazio ote ditu? Euskarazko Wikipediak 250 kilometro inguru dela dio, baina ez dakigu zein eskalatan neurtuta edo zein erreferentzia erabilita esaten den hori.

Eta gero itsasaldiak hartu behar kontuan!

Charles erregearen ibilbideari dagokionez, hemen informazio ofiziala, eta mapa ere itsatsita duzue. Ez da bide bakar eta jarraitua, Ingalaterraren kostako lerroa Galesek eteten baitu ekialdean. Britainia Handiko uharte osoari buelta ere ez da, noski. Zortzi ataletan dago banatuta, eta hegoaldeko 5.ean salto ere egiten du Wight uhartera.

'Esnatu' dinamika aurkeztu du UEMAk: konpromiso multzoa hartu dute hainbat eragilek

Wed, 15 Apr 2026 08:40:14 +0000

Esnatu dinamika aurkeztu zuen atzo UEMAk, hainbat eragilerekin batera. Otsailean euskararentzat Lurguneak kontuan hartuko dituen Lurralde Estrategia proposatu ondoren, euskararen egoerari buelta ematea ezinbestekotzat joaz, ekimen berriari ekin dio UEMAk.

'Esnatu' dinamikarekin oraingoz UEMArekin bat egin dutenak hauek dira, 18 eragile: AEK, Bankoa Abanca, Bilgune Feminista, Cederna-Garalur, ELA, Euskadiko Futbol Federazioa, Euskaldendak Konfederazioa, Euskalgintzaren Kontseilua, Euskal Herriko Bertsozale Elkartea, Euskal Pilota Federazioa, Fagor taldea, Hekimen, lKA, Kutxabank, LAB, Laboral-Kutxa, Lanartea eta Plazaola Partzuergo Turistikoa.

Konpromiso sorta batzuk hartzen dituzten eragileek; bakoitzak, desberdinak. Esate baterako, Bankoa Abanka banketxeak: "Gure bulegoetan, herritarrek, etxean bezala, modu naturalean euskaraz aritu daitezkeela sentitu dezaten eta aritu daitezen eragitea."

Beste adibide bat, Euskal Herriko Bertsozale Elkarteari dagokionez, zenbait konpromiso, eta horien artean:

UEMAko udalerri guztietako ikasleek Hezkuntza Arautuan bertsolaritzako eskolak emateko konpromisoa hartzen du Elkarteak (UEMA udalerrietako LHko haurrak)
UEMAko udalerrietako euskal hiztunak ez diren familiei zuzenduta eta UEMAko udalerrietako familia etorkinei zuzendutako bertsolaritzaren inguruko saio teoriko-praktikoak.

Adibide gutxi batzuk hor goian zehaztuak; 18 eragileen konpromiso eta azalpenak jakiteko, hemen UEMAren oharra, eta Esnatu dinamikaren webgunean.

Itzulpen automatikoaren hedapena Twitterren (euskaraz erdipurdi)

Wed, 15 Apr 2026 06:44:40 +0000

Sustatuk 2025 hasieran utzi zuen X/Twitter, baina tartean itzultzen gara bertatik informatzeko edo gauzak arakatzeko. Atzo, albiste honetarako edukia arakatzen gauza batez konturatu ginen: eduki batzuk, ingelesez eta frantsesez bereziki, automatikoki euskarara itzulita agertzen dizkigu Twitterrek. Web ingurunean eta kontua baduzu, berau euskaraz konfiguratuta baduzu gertatzen da hori; aplikazio mugikorrarekin ez da posible, ez baitu euskarazko bertsiorik, baina kasu honetan ere munduko hizkuntzetako edukia (dela hungarieraz, arabieraz, ingelesez, indonesieraz...) agertzen zaigu gure erdaretara itzulita, gaztelaniara edo frantsesera.

Irudian adibide bat, ingelesezko mezu bat Viktor Orban Hungariako lehen ministroarena. Itzulpen automatikoa nahiko eskasa da, deklinabide aldetik akatsak ageriko samarrak dira, eta oro har itzultzaile neuronalek euskaraz ematen duten mailatik urrun dago. Beharbada mezuen laburtasunak du zerikusia horretan, baina egin ditugun probetan gaztelaniaz askoz hobea dela ikusi dugu.

Kalitate eskasaren arrazoietako bat izan daiteke itzultzaile neuronal barik, Grok AA sistema ari dela itzulpenak egiten. Erlazionatuko teknologiak dira, baina ez dira gauza bera AA eta itzulpengintza automatikoa. Nolanahi ere, uste dugu hizkuntza arrotzagoetatik euskarara ekarrita edukia, ideia bat jaso daitekeela zertaz ari den txiolaria.

Joan den astekoa da albistea, eta X/Twitterreko ingeniari batek iragarri zuen, hemen. Hona mezu horren euskarazko bista partziala:

Erdarazko txioekin, irudi horretan erakusten diren bi ikono horiei erreparatu: Grok-en ikonoa izenaren azpian, eta ezarpenen gurpila eskumatara. Horietan klikatuz alda daitezke ezarpenak eta itzulpenak erakutsi edo ezkutatu, baina ezarpenen atalean gauza nola antolatu ez dago argi: zure interfaze euskaraz (web ingurunean, ez mugikorrean) hor aukeratu dezakezu, baina zein hizkuntatatik aktibatu edo desaktibatu hizkuntzak ez dago argi. Hori bai, banan banan ikusiz gero txio bat, edozein itzul dezakezu euskarara, bai gaztelaniaz badago, zein errumanieraz edo dena delako hizkuntzan.

Mind Enterprises: meme europar bat

Tue, 14 Apr 2026 13:14:55 +0000

Beharbada ikusi dituzue, bereziki Tiktok, Instagram edo Twitterreko jarioetan bazabiltzate: bi gizon musika jartzen edo entzuten, zigarroak erre eta Campari edaten, meme "europar" baten protagonista. Trumpek zerbait mehatxatu duela? Bi horien bideotxo bat, "hatu arnasa" relax egoeran, Europak beste begi batzuekin ikusten duela egoera. Maila lokalagoan ere, Espainiako perrosanxe estiloko memeetan ere ikusi ditugu. Adibidez, Netanyahu Espainiako gobernuarekin sartu denean, erreakzio-meme bezala bi hauen agerpen bat. Italo-disco egiten duten italiar bikote bat dira, Mind Enterprises.

Adibide bat, ulertzeko:

DER SPIEGEL: Trump has effectively given Europe an ultimatum: within days, they must commit actual military forces, like warships, to the Strait of Hormuz.

Meanwhile, Europeans on their two week Easter holiday: pic.twitter.com/KjbW3CqOan
— Vatnik Soup (@P_Kallioniemi) April 9, 2026

Beste bat:

Rubio: “If Europe won’t allow us to use our bases, we should close them down and remove our troops.”

Europeans: https://t.co/K9ldWCzfbu pic.twitter.com/i59lsMNcX1
— Atlanta Rey (@areyoflight) April 7, 2026

Bideoak ez dira Mind Enterprisesekoak eginak Netanyahuri edo Etxe Zuriari erantzuteko. Beraien sustapen-modua da, itxura txill ezaxolatiarekin, udatiar igandero estiloan, horrela agertuz jartzen dute beren musika sareetan duela hilabete batzuetatik hona. Eta estetika hori da memegileek erabiltzen hasi direna, batez ere Irango gerraren kontestuan 2026an.

"Europar erresistentzia" delako baten meme bihurtu dira beraz Mind Enterprises, Andrea Tirone eta Roberto Conigliano izenez. Gainerakoan, musika interesgarria egiten dute: 1980 hamarkada hasierako italo-discoaren revival bat, baina ukitu berriekin. Estetikari dagokionez ere, retro totala. apropos bilatutako glamour-gabezia eta distira eskasa erakutsiz, beren webgune ofizialean ikus daitekeen bezala.

Milioi bat partida Tagzanian, euskal bazter errazen eta zailenak determinatzeko (Guggenheim, Ahedo)

Tue, 14 Apr 2026 08:32:00 +0000

Abenduan berrabiarazi genuen Tagzania aplikazio / jokoan mugarri bat gainditu da Aste Santu igaro berrian: milioi bat partida jokatu dira. Eta egunero 10.000 lagunetik gora ari direlarik, gora doa kopurua. Datu multzo bat bilduta dugu, hortaz, jendeak non asmatzen duen eta non ez, eta oraingo honetan Euskal Herriko tokiei erreparatuko diegu. Agian ez da sorpresa, baina hauek dira Euskal Herriko toki ezagunenak, jendeak mapan kokatzen hurbilen asmatzen dituenak: Guggenheim Museoa Bilbon, Kontxako badia Donostian, eta Ipurua futbol-zelaia Eibarren.

Ehundaka toki daude Tagzanian, baina urte hasieratik jokoan agertzen direnek badute bi mila bat agerpen. Horien artean, hauek dira Euskal Herriko toki errazenak, bakoitzaren bataz-besteko distantziren arabera, jendearen mapetako kliketan:

Puppy: 0.98 km
Guggenheim Bilbao Museoa: 1.26
Ipurua futbol zelaia 1.29
Omenaldia Flemingi 1.48
Zurriolako zubia 1.53

Lehen biak, toki berekoak dira funtsean, Guggenheimen aurreko txakur loretsua da kilometro baten barruan jendeak errazen kokatzen duen Euskal Herriko puntua. Eibarko futbol zelaiarena sorpresa txiki eta atsegina da CodeSyntax-entzat, Tagzaniaren egileontzat, herri horretan kokatuak baikaude. Eta gero Donostiako bi puntu daude: Omenaldia Flemingi da Txillidaren lan bat Kontxako badian dagoena, eta pittin bat ezagunago Zurriolako zubia baino (honen bistetan Kursaal antzokia ere nabarmentzen da; bestearenean badia ikusten den bezala, Tagzaniako puntu bakoitza argazki sorta batek ilustratzen baitu).

Euskal Herriko toki zailenak, geure katalogoan, aldiz, hauek dira:

Ahedo 95.51 km
Trapagarango eliza 93.16
Derio 90.59
Petilla Aragoi 87.41
Otsozelaiko harpeak 83.78

Datu bitxi bat, Ahedoren kokapeneko argazki nagusian, Karrantzako kontzeju honen izena agertzen da bide-seinale batean. Hau da, jendea konturatzen da Ahedo dela, baina inork daki apenas non dagoen Ahedo. Eta Euskal Herriko mutur batean egonda (Petilla Aragoi bezala), zailtzen da kontua. Trapagarango eta Derioko kasuan, uste dugu eraikinen arkitekturak despistatzen duela, eta Otsozelaiko harpeez... ba ez dakigu.

Ahedo letreroz ilustratua egoteak, eta beste toki batzuk ere ezagutzeko modukoak izatea, eta mapan kokatzea beste kontu bat da. Gasteiz, Iruñea edo beste toki batzuk identifikatzen errazak direla uste dugu, baina nonbait Ipurua, edo Bilboko eta Donostiako puntu jakin batzuk mapan zehatz asmatzea errazagoa da nonbait.

Era berean, 100 toki errazenei ere begiratu diegu eta ezagutza / asmakuntza oso kontzentratua dago Bizkaia eta Gipuzkoan:

Bilbo: 18 (hau da, 100 toki asmatzen errazenetan, 18 Bilbon daude)
Bizkaia, Bilbo kenduta: 18
Donostia: 16
Gipuzkoa, Donostia kenduta: 25
Gasteiz: 8
Araba, Gasteiz kenduta: 0 (zero)
Iruñea: 5
Nafarroa Garaia, Iruñea kenduta: 2
Baiona-Angelu-Biarritz konurbazioa: 5
Ipar Euskal Herria, BAB kenduta: 3 (eta 3ak Lapurdin daude; hau da, zero toki Nafarroa Beherean edo Zuberoan ehun ezagunetan)

Jokoa sinplea izateaz gain, Tagzania erraza izatea nahi genuke, baina uste dugu ezin dugula desoreka geografiko bat behartu Euskal Herrian. Zaila da Zuberoan edo Arabako Mendialdean ezer asmatzea? Baita herrien seinaleak ageri direnean argazkietan? Ba zer egingo diogu, baina egon egon behar dute jokoan, uste dugunez.

Nolanahi ere, toki banaketa eraldatuko da denborarekin. Jokalarien ekarpenak gertatzen dira egunero (aplikazioaren bidez, toki jakin batean zaudela, argazkiak igo eta tokia proposatu daiteke), eta hauek "fluxu" batean ditugu, printzipioz jendearen proposamenak ontzat emanez balekoak badira, baina tarteka iraungi ere egingo dira, proposamen berriei toki egiteko.

Hurrengo batean, munduko tokiei buruzko estatistikak, izan ere, partida bakoitzean Euskal Herriko toki bat erakusten da, eta beste bat atzerrikoa. Bitartean, oraindik ez baduzue ezagutzen joko/aplikazio hau, instalatu hemendik: Tagzania.com

Euskal eskolak egin dezakeena hiztun aktiboak sortzeko

Mon, 13 Apr 2026 13:28:24 +0000

Kime Amonarriz soziolinguistak artikulua idatzi zuen duela aste batzuk Guraso.eus agerkarian izenburu honekin: Zein da eskolaren helburua, euskarari dagokionez? Euskara irakasteaz gain, hiztun aktiboak sortzea ere funtsezkoa dela irizten dio Amonarriz, eta ikastetxeek, eskolek beraiek, horretara begira antolakuntzaren aldetik urrats batzuk egin ditzaketela dio.

Hona ikastetxeek egin ditzaketen batzuk, beraz:

Klaustro osoak bat egin dezan helburu linguistiko hauekin, beharrezkoa den hausnarketa-, kontzientziatze-, prestaketa-, adostasun- eta motibazio-lana burutzea. Hiztun aktiboak lortu nahi baditugu hezkuntza-komunitatea osatzen duten partaide guztien, edo gehienen, atxikimentua eta inplikazioa beharko ditugu. Eta hori landu egin behar da, eta denboran mantendu.

Ikasleen formakuntza soziolinguistikoa: euskararen historia, hizkuntzen arteko harremanen nondik norakoak, hizkuntza-aldaketarako metodologiak, euskararen aldeko mugimenduen bilakaera, hizkuntza gutxien egoera, euskararen kokapena munduko hizkuntzen artean, euskararen biziberritze-prozesuaren erreferentzialtasuna… Ikasleek ulertu egin behar dute zergatik ari diren euskaraz ikasten, eta zergatik den garrantzitsua euskararen biziberritze-prozesua. Bestalde, Euskal Herrian askotariko errealitate soziolinguistikoak daudenez, ikastegi bakoitzaren testuinguru soziolinguistikoa edo eremu batzuetan ikasleek senti ditzaketen gabeziak edo premiak ulertzeko elementu interpretatiboak eskaintzea ere, oso onuragarria izango da ikasleen autoestimua eta jarrera positiboak elikatzeko. Honekin batera, eleaniztasunarekiko errespetua eta ikasleen genealogia linguistikoak lantzea komenigarria litzateke.

Gurasoak eta familiak ezinbestekoak dira prozesu hau aurrera joan dadin. Euskaraz jakin ala ez, gurasoek inplikatu egin behar dute seme-alaben euskalduntze-prozesuan, berauek motibatuz, prozesua erraztuz eta erabilerarako aukerak eskainiz. Baina, horretarako, ikastetxeek ondo informatu behar dituzte, izan ditzaketen zalantzak eta beldurrak argitu, prozesu honetan inplikatzeko aholkuak eta bideak eskaini eta haien atxikimendua landu.

Azkenik, eta askotan errepikatu dugun bezala, eskola ezinbestekoa da, baina ez da nahikoa. Hiztun aktiboak lortu nahi baditugu, nahi ta nahiezkoa da, eskola orduz kanpoko jardueretan ere euskaraz aritzea. Horretarako, udalen eta eragile sozialen konplizitatea eta inplikazioa bermatu beharko da, haur eta gazteekiko eskaintzak eta jarduerak euskaraz izan daitezen.

Lau puntu hauetakoa kontestuan eta azalpen gehiagorekin irakurtzeko, hemen Kike Amonarrizen artikulu osoa.

Argazkia: Azkoitiko eskolaumeen "aurre-Korrika" martxoan, Guka.eus, cc-by-sa.

Delta Chat webgunea euskaratu dute

Mon, 13 Apr 2026 07:13:35 +0000

Bi itzultzaile boluntariok Delta Chat mezularitza-aplikazio deszentralizatu eta seguruaren webgunea euskaratu dute. Lehendik ere aplikazioa bera euskaraz erabiltzeko aukera bazegoen eta, orain, horri batzen zaio informazioz beteriko gunea. Bertan topa daitezke, besteak beste, Delta Chat-en inguruko oinarrizko informazioa, deskargatzeko aukerak eta maiztasunez egin ohi diren galderak.

Webgunean azaltzen den moduan, Delta Chat berehalako mezularitza ahalbitzen duen aplikazioa da. Gailu eta profil anitzak aldiberean edukitzeko aukera ematen du. Bere ezaugarri nagusiak dira deszentralizatua izatea eta berezko muturretik muturrerako zifratzea duela. Alegia, zure mezuak gordetzeko errelea (zerbitzaria) aukera dezakezu eta, edozein eraso delarik, zure mezuak seguru izanen dira, sarean nahiz zerbitzarian zifratuta egongo direlarik. Bereziki erakargarria egiten du bere interfaze erabilterrazak, ohiko mezularitza-aplikazioen ildo bera jarraitzen baitu.

Ezin ahantz daiteke, noski, euskararako itzulpena posible izan dela Delta chat software librea delako. Horrek aukera ematen du, besteak beste, tokian-tokiko hizkuntza beharretara egokitu ahal izatea.

Itzulpena auzolanean osatu duten Dabid (@desertorea@mastodon.eus) eta Leirek (@trikutik@mastodon.eus) Mastodonen adierazi duten moduan, ekarpenak eta proposamenak egitera gonbitea luzatzen dute.

Home Assistant domotika aplikazioak euskaraz hitz egin dezake orain

Sat, 11 Apr 2026 07:56:31 +0000

Home Assistant etxeko domotikako aplikazioak euskarazko ahotsez erantzun dezake jada, tartean Piper aplikazioa erabilita, eta euskarazko adimen artifizialeko tresnak garatzen diharduen Itzune taldeak prestatu dituen euskarazko ahots-ereduak tarteko.

Jatorrian, duela aste batzuk HuggingFace plataforman Antton eta Maider argitaratu zituzten ahotsak daude. TTS modeloak dira, hau da, Text-To-Speech, testutik ahotsera; programa edo makina jakin baten output edo emaitzak "irakurtzeko" bidea dira; beti ere, programa edo dena delakoak hori euskarazko testuz emateko gauza bada. TTS hauek HiTZ zentroak eta Aholab ikerkuntza taldeak (EHU) garatu eta elkarbanatu dituzte, IKER-GAITU eta ILENIA proiektuen baitan (hilabete hasieran argitaratu genuen albistea). Baina alderdi teknikotik zailtasunak planteatzen zituzten beste proiektu batzuetan integratzeko, eta, egitekotan, ezagutza aurreratua behar zen.

Hori ikusita, Itzune taldetik Maider* eta Antton* berri batzuk garatu dituzte, ahots-klonak nonbait, baina, ñabardura teknikoen aldetik VITS arkitekturan eta ONNX formatuan daude orain, Piper motorrerako baliagarriak. Hemen argitaratu dituzte:

Maider: itzune/maider-tts
Antton: itzune/antton-tts

Eta orduan, ahots horiek Piperren integratuta, gero Home Assistant-ek erabil ditzake goiko irudiak erakutsi bezala. Hau garatu duen Itzuneko programatzaileak (Urtzi Odriozola) artikulu honetan zehaztu duenez Piper banaketa ofizialean ez daude euskarazko ahots hauek, eta hortaz, beste lanketa extra bat ere eskatzen du eragiketak, baina eskaera egina dago, eta espero daiteke laster integratuko dutela.

Astelehenetik, ETB3ren ordezkoa, ETB1 ON, haurrentzako programaziora itzuliko da

Fri, 10 Apr 2026 07:53:56 +0000

EITBk jakinarazi du ETB1 ON katearen lurreko LTD seinalean berriz euskarazko haur programazioa gailenduko dela, etenik gabe, 07:00etatik 19:00etara, 12 orduz, datorren astelehenetik aurrera (apirilak 14). ETB3 ordezkatu zuen kateak kritikak jaso zituen haurrentzako euskarazko eskaintza murrizten zuelako, eta horri atzera buelta eman dio orain EITBk. Era berean, kate bakar gisa aurkeztu zena, ETB1 ON, zerbitzu bikoitza izango da orain, Internet bidez seinale edo programazio batekin, eta beste bat LTDkoa.

Antena bidezko ETB1 ON Makusiko edukiekin hornituko da, eta beste ETB1 ON, YouTuben, plataformetan eta telebista-zerbitzu hornitzaileetan ikusiko dena, nazioartean eskubide murrizketarik gabeko programazioarekin osatuko da, albistegiak tartekatuz. Hemen Youtubeko ETB1 ON streaming jarraitua.

Era berean, auzi honen inguruan eragile batzuekin bildu dela jakinarazi du EITBk, inor aipatu barik; baina Pantailak Euskaraz ekimenak baieztatu du beren taldea dela elkartu zenetako bat. ETB3ren itxiera gogor salatu zuen duela egun batzuk Pantailak Euskaraz-ek, eta sinadura bilketa batean 30.000 izen jaso ere bai.

Kritiken ondoren EITB eta eragileen artean egin den bileran, "kontrasterako foro bat" sortzeko konpromisoa hartu du EITBk. "Foro horretan aldian-aldian estrategiak partekatuko lirateke euskalgintzako hainbat eragilerekin, eta bereziki euskarazko ikus-entzunezko edukien sustapenean dihardutenekin", dio EITBk.

Euskaltzale Independentiston Topaketa Azpeitian

Wed, 08 Apr 2026 09:33:26 +0000

Euskaltzale Independentiston Topaketaren 3. edizioa antolatu du Euskal Herrian Euskarazek apirilaren 24 eta 25erako Azpeitian.

Enfoke honekin aurkezten du EHEk aurtengo deialdia, larritasun puntu batetik borrokarako unea dela aldarrikatuz: "Frantziar eta espainiar estatuek euren politika supremazista eta linguizidekin jarraitzen dute; kolpatzen gaituen oldarraldi mediatiko, politiko eta sindikalak argi utzi digu zenbatekoak diren egungo marko legalaren mugak eta gabeziak; gainera, munduan barna indarra hartzen ari den eskuin muturraren mehatxua gero eta gertuago dugu, eta hortik hizkuntza eskubideetan ere atzera egitea besterik ezin genezake espero."

Informazioa eta izen-emateak, hemendik, eta jarraian, egitaraua.

Apirilak 24, ostirala

18:00 – 20:00 – Ongi etorri Euskararen Errepublikara.
20:30 – Kontzertu akustikoa Orkatz Tabernan.
22:00 – Pala partidak: Martija-Prieto vs. Sanchez-Alkorta (pala motza) eta Urain-Gutierrez vs. Aizpuru-Rosa (gomazko paleta).

Apirilak 25, larunbata

10:00-12:00 – Euskaratik Independentziara (mahai-inguru nagusia).
12:30 – Joaldunak.
13:00 – Ekitaldi politikoa.
14:00 – Bazkaria.
16:00 – 19:00 – Tailerrak (bi txanda).
- 16:00 – 17:30
  - Gazteak eta aisialdia euskaraz: ekosistema oso baten beharra.
  - Desobedientzia zibila iraultzarako tresna.
  - Gauzak ez dira horrela, gauzak horrelaxe daude. Euskal Herriko egoera soziolinguistiko askotarikoa.
  - Kaleak euskaraz: mural margoketa (tailer praktikoa).
- 17:30-19:00
  - Intersekzionalitatea: teoriatik praktikara.
  - Euskararen Errepublika eta panorama geopolitikoa: aukerak, mehatxuak, erronkak.
  - Kultur sistema sendo bat bai, baina nola?
  - Izan zaitez eduki sortzaile! (tailer praktikoa).

19:00 – Musika kaleetatik.
22:00 – Kontzertuak: Tapia eta Leturia Band eta Maruxak.
Ondoren, DJak Orkatz eta Korrale tabernetan.

Teknologiako agerkarien gainbehera latza trafikoan

Tue, 07 Apr 2026 06:24:13 +0000

Urtarrilean izan zen albiste nola itxi zen Espainiako teknologia agerkari ezagun bat, Genbeta. Hilabete bereko estatistika bat dakargu orain, ingelesezko teknologia agerkarien trafiko gainbehera ikaragarria izaten ari dela, eta gauzak horrela nekez biziraungo dutela askok horrekin lotuta baitute irabazien bidea.

NiemanLab kazetaritza digitalaz informatzen duen medioan ikusi dugu, Growtika deritzon analitika-aholkularitza zerbitzu baten analsia, ingelesezko albiste teknologikoen marka ezagunen trafiko neurtu duena. Azterketaren emaitza, bilaketa bidez doakien trafikoa % 58 jaitsi dela 2024tik. Ikus taula, hileroko bisitari jaitsierarekin. Bisitariak milioika kontatzetik, milaka kontatzera kasu batzuetan.

Tarteka Sustatutik erreferentzia eta informaziorako kontsultatzen ditugun izen ezagunak daude hor, Wired, CNET, Mashable, The Verge eta PC Mag. Sustatuko editoretzak bereziki apreziatzen duenThe Vergerena ikusgarria da bereziki, %85eko jaitsiera. Izen horien artean Mashablek eutsi dio nolabait, %30 jaistea eustea baldin bada. Estimazioak dira, ez hedabide horiek emandako datuak, baina asmakizunak ez direla susmatzeko motiborik badago.

Arrazoia zein ote den, ziurtzat ezin da eman, baina datuak aztertu dituztenek uste dute Googleren emaitzetan AA bidezko laburpenak agertzean dagoela gakoa. Zertarako klikatu, baldin eta erantzunak begiratu batean ematen badizkizu Googlek. Hau bereziki igarri dezakete zerbitzu eta tramankulu digitalen review edo ikuskapenak egiten dituzten agerkariek, ala nola HowToGeek, Digital Trends edo ZNET. Albisteak baino, beren edukia argibideak dira, deskribapenak gailuenak, eta, era berean, auzi teknikoak konpontzeko edo jakiteko pistak. Eduki eta ezagutza hori guztia xurgatzen du Googlek, eta pilula ulergarrietan eskaini AA laburpenetan. Googleren 25 urteko "zerbitzua", bilaketen bidez klikak bideratzea, zeinaren inguruan lanbide bat garatu zen, SEO edo Search Engine Optimization teknikak (bilatzaileetzarako edukia moldatzeko teknika eta tranpatxoak), erradikalki aldatu da.

Adituen arabera, ingelesezko bilekatetan Reddit-eko edukiak gora egina izana izan daiteke beste motibo bat, eta baita, Googletik aparte, AA alorreko zerbitzuek ere bilatzaile gisa gero eta gehiago erabiltzea, bereziki ChatGPT eta Claude, eta bilaketan gehiago fokatutako Perplexity.

Ondorioa: bilatzaile nagusiaren mende egotea bisitetarako ez da diru-sarrera eredu eutsigarri bat 2026an; akabo SEO egitea. Aro baten amaiera dirudi: agerkari hauek gehienak (kenduta Wired edo PC Mag) guztiz ziber izan dira, hala jaio eta garatu ziren 21. mendearen hasieran, teknologiaz informatzeko kanal teknologikoetatik, produkturik aproposena ziruditen Internet garaiko informazio fluxu eta kontsumorako. Jada beste fase batean gaude, eta NiemanLab-eko analisian ez dugu ikusi, baina aipatuko dugu hemen sare sozialen zabalkundeak ere izango zuela zerikusirik: informazio fluxu eta kontsumorako Instagram nagusitu da, eta indartzen ari da joera hori. Instagramen fluxu hori benetan informatiboa edo kazetaritzazkoa ote den beste kontu bat da, baina gailendu dela argi dago.

Sustaturi dagokionez, esango dugu gure trafikoa oso xumea dela, baina oraingoz ez dugula hau igartzen, eta alderantziz, 2025eko datuetan, Hedabideen Behategiak emandako datu baikorrekin bat gatozela.

'Mikel eta Laboa', podkast biografikoa

Sun, 05 Apr 2026 10:10:49 +0000

Naiz Irratiak 'Mikel eta Laboa' izeneko podkasta argitaratu berri du. 15 atal (bakoitza 40-45 minutu tarteko) Mikel Laboaren biografia kontatzeko, atal bakoitzak urte bat du izenburu: 1936 lehena, 2004 azkena. Mikel Laboaren bizitzaren inguruan egindako bidaia da, haren bide artistikoa eta pertsonala uztartuz.

Podkast honek lanketa luze eta neurri handi batean bolondresek bultzatua izan du. Marisol Bastida alargunak idatzitako biografia oinarri (‘Memoriak. Mikel Laboaren biografia bat’ - 2014), eta Julian Diaz Alonso podkastaren gidoigileak Bastidarekin egindako elkarrizketa sorta bat.

Diaz Alonsok pertsonalki bultzatu duen proiektua da. Ikus-entzunezkoen ekoizlea eta erakusketen antolatzaile/komisario gisa lan egin izan du Diaz Alonsok, baina orain erretiratuta dago. Haren gidoitik abiatuta, beste hainbat lagunek osatu dute lana, boluntarioki kasu askotan, hala nola esatariak, Zaloa Etxanizek.

Podkasta grabatzetik eta ekoiztetik argitaratzera ere ez da erraza izan, baina azkenean Naiz Irratiaren bidez lortu dute.

Entzun hemen.

Errenta aitorpena euskaraz egiteko argibideak

Fri, 03 Apr 2026 09:33:05 +0000

Errenta aitorpena ere euskaraz egiteko deia egin dute UEMAk, udalek eta hainbat erakunde publikok. Araban eta Gipuzkoan apirilaren 7an hasiko da errenta aitortzeko epea. Nafarroan apirilaren 9an, eta Bizkaian apirilaren 15ean.

Lurralde bakoitzeko foru ogasunaren arabera datak, webguneak, telefonoak eta gainerakoak aldatzen diren arren, moduak antzekoak dira kasu guztietan, eta horietan euskararen aldeko hautua egitea da aurten ere kanpaina honekin UEMAk eta udalek lortu nahi dutena.

Aurtengo kanpaina hau abiatzekoan, herri batzuetako datuak eman ditu UEMAk, zein herritan PFEZ euskaraz betetzen den. Arabako daturik ez omen dago, baina Gipuzkoan, Orexa (%71), Zerain (%69), Amezketa (%61), Ataun (%60) eta Abaltzisketa (%60) dira iaz euskaraz errenta aitorpen gehien egin zituzten herriak. Bizkaian apalagoak dira portzentaiak, gehien egin ziren herrietakoak: Amoroto (%27,9), Mendexa (%23), Aulesti (%22), Ispaster (%18,7) eta Gizaburuaga (%16). Nafarroako Foru Ogasunak ez ditu ematen herriz herriko datuak, baina UEMAri jakinarazi diotenez, "UEMAko kide diren Nafarroako udalerri guztiak %0 eta %10 bitarteko portzentajean mantentzen dira".

Hego Euskal Herriko ogasunetan euskarazko errenta abiatzeko URLak jarraian:

Araba
Bizkaia (gaur gaurkoz, 2024ko aitorpenari buruzko informazioa ikusi dugu hor, 2025ekoa aurkeztu behar denean 2026an; uste dugu laster eguneratuko dutela).
Gipuzkoa
Nafarroa, aitorpena euskaraz egiteko argibideak eta Ogasunaren webgunea.

Artemis II: Ilargiraino eta buelta

Wed, 01 Apr 2026 11:00:00 +0000

Bihar egun historikoa izan daiteke espazioaren esplorazioan, hamarkada luzeetako itxaronaldiaren ondoren NASAren Artemis II misioa jaurtitzeko prest baitago. Ez da nola-halako bidaia, 1972ko Apollo 17 misioaz geroztik gizakia Ilargiaren ingurura eramango duen lehenengo misio tripulatua baita. NASAren "Ilargirako itzulera" planaren bigarren urrats nagusi honek aurreko Artemis I misioaren arrakasta du oinarri, orduan Orion ontzia hutsik bidali baitzen dena ondo zebilela ziurtatzeko. Biharkoan, ordea, lau astronauta joango dira barruan: Reid Wiseman, Victor Glover eta Christina Koch estatubatuarrak eta Jeremy Hansen kanadarra.

Hamar egun inguru iraungo duen misio honetan astronautek ez dute Ilargian lur hartuko, hori Artemis III misiorako gordetako mugarria baita. Hala ere, gure satelitearen inguruan bira eman eta gizakia Lurretik inoiz baino urrutiago eramango dute, espazio-ontziaren bizigaitasun-sistemak muturreko baldintzetan probatuz. Misio hau funtsezkoa da etorkizuneko segurtasuna bermatzeko, SLS (Space Launch System) suziria eta Orion kapsula tripulazioarekin seguruak direla frogatu behar baita berriz ere Ilargian lurreratu aurretik. Horrez gain gainera, lehen aldiz, ilargira emakume bat eta pertsona beltza batek bidaiatuko dute.

Biharko jaurtiketa mugarri garrantzitsua da, Ilargian base egonkor bat eraikitzeko eta, hemendik urte batzuetara, esplorazio bide berriei ateak irekitzen dizkielako. Jaurtiketa Floridako Kennedy Espazio Zentrotik egingo da eta Euskal Herriko orduan 00:24 direnean zuzenean jarraitu ahal izango da. Jaurtiketa-leihoa irekitzearekin batera, Europako Espazio Agentziak (ESA) eta NASAk zuzeneko streaming-a eskainiko dute haien webgune eta YouTube kanalen bidez: https://www.youtube.com/@EuropeanSpaceAgency

Biharko misioa arrakastatsua bada, gizateria urrats bat gertuago egongo da berriz ere zeruko gorputz batean lurra zapaltzeko. Berandu arte iratzarrik geratzeko arazorik ez badaukazue, adi egon pantailei!

Ahots sintesia eta transkripzioa euskaraz egiteko baliabide berriak

Wed, 01 Apr 2026 09:59:33 +0000

HiTZ zentroak, Aholab unitatearen bitartez, ahotsa euskaraz ezagutu eta sintetizatzeko eredu ireki berriak argitaratu dituela jakinarazi du EHUk. Hizkeraren ezagutza automatikorako bi eredu (ASR) (bat elebakarra, euskaraz eta bestea elebiduna, euskaraz eta gaztelaniaz) eta ahotsaren sintesirako bi ahots (TTS) (bata gizonezkoena eta bestea emakumezkoena, biak modu libre eta doakoan erabilgarri).

Hala dio EHUren prentsa oharrak, baina ez dago albistean URLrik edo estekarik, baina Hitz zentrotik esanda jakin dugu hemen daudela baliabide berriak.

EHUren oharraren arabera, "hizketa automatikoki ezagutzeko ereduek aukera ematen dute euskarazko eta gaztelaniazko hitz egindako ahotsa zehaztasun handiko testu bihurtzeko. Horrek erraztu egiten du zenbait aplikazio garatzea, hala nola transkripzio automatikoko sistemak, denbora errealeko azpitituluak jartzeko prozesua, morroi birtualak edo elkarrizketarako interfazeak. Egindako ebaluazioek erakusten dute ereduen errendimendua gaur egun euskararen ezagutza automatikorako erabilgarri dauden onenen artean dagoela."

Era berean, ·ahots sintesiko ahots berriek, eredu neuronalak erabiltzen dituztenek, aukera ematen dute testutik abiatuta euskarazko hizkera naturala sortzeko, eta horrek aukera ematen du irakurgailu automatikoetan, nabigazio sistemetan, irisgarritasun tresnetan edo multimediako edukietan erabiltzeko."

Ereduak HiTZ zentroko Aholab ikerkuntza taldeak garatu eta entrenatu ditu, Eusko Jaurlaritzak finantzatutako IKER-GAITU proiektuaren esparruan.

Irudia: TTS eta ASR teknologien azalpen bat, lan honetatik aterata.

Iranek dio Interneteko enpresak erasotuko dituela gaur

Wed, 01 Apr 2026 09:23:43 +0000

Atzo mehatxu egin zuen Iranek gaur 20.00etatik aurrera (Euskal Herriko ordua, 17:30) eraso egingo dietela Estatu Batuetako enpresa handi batzuen Golkoko herrialdeetako bulego eta datu-zentroei. 18 enpresako zerrenda bat eman zuten, eta oharra egin langileei zein inguruetako bizilagunei, ez gertu geratzeko kilometro bateko erradioan.

Izendatu dituzten enpresak dira:

Cisco,
HP,
Intel,
Oracle,
Microsoft,
Apple,
Google,
Meta,
IBM,
Dell,
Palantir,
Nvidia,
JPMorgan Chase,
Tesla,
General Electric,
Boeing,
Spire Solutions,
eta G42.

Interneteko erraldoi handiak daude hor, salbuespen nabarmen batekin: Amazon. Bestalde, Elon Musk-en enpresa bat dago aipatua, Tesla, baina ez dakigu horrek sartzen duen bere baitan X (lehen Twitter zena) edo xAI adimen artifizialeko adarra, enpresa multzoan elkar-jabetza tratuak antolatu baititu Muskek azken hilabeteetan.

Nagusiki hardwarea egiten duten enpresa batzuk badaude, Nvidia, HP eta Dell nagusiki. Beste industria kategoria batzuetan, bakarra: Boeing hegazkingintzan, eta JPMorgan Chase bankua. Bi alor horietan izen gehiago ere gehitu zitzaketen irandarrek, baina adibideren batekin konformatu direla ematen du.

Euskal Herriko ikuspegitik agian ezezagunenak Spire Solutions eta G42 dira, zerrendatutako azkenak. Spire delakoa datuen kudeaketarako satelite sare bat sortzen ari den enpresa kaliforniar bat da. G42 ez da estatubatuarra baizik eta Arabiar Emirrerri Batuetakoa, eta adimen artifizialera (AA) dedikatzen da. Pertsiar Golkoan bertan egoitza duen zerbait. Inguruan bizi da beste tekno-oligarka horietako bat, Pavel Durov (Telegram-eko nagusia) Katarren bizi ei da, baina Telegram ez dago zerrendan.

Iranek ez du ze herrialdetako bulego edo eraikinak joko dituen. "Ingurukoak" omen. Baduridi Emirrerriak, Bahrein, Katar, Kuwait eta Saudi Arabia seguru egongo direla zerrenda potentzialean, eta akaso Irak, Turkia eta Azerbaijan gero.

Ikusiko dugu, gaur asteazkena 17.30etatik aurrera.

51.000 jokalari Egunean Behinen 20. denboraldian, astero 40.000 pasa

Tue, 31 Mar 2026 07:45:07 +0000

51.000 erabiltzaile izan ditu Egunean Behin jokoaren 20. denboraldiak, Korrikarekin batera igandean amaitu zenak. Aurreko denboraldian baino gutxixeago, ba hura 13. asteko denboraldia izan zen, eta aurtengo hau 8 astekoa. izatez, 40.000 jokalari astero, aurreko denboraldian astero izandakoak baino gehiago izan dira. Eskerrik asko jokalari guztiei, eta baita AEK/Korrika eta Begi Bistan babesleei.

Denboraldiko sariak eraman dituzte Bgonauta eta Murakami87 jokalariek. Begi Bistan turismo esperientzia jasangarrien antolatzaileak, Flyscha ezagutzeko itsas-bidaia (bi lagunentzakoa) eskainiko dio bati, eta bata, Oria ibaiko jaitsiera bi lagunentzat besteari. Denboraldiko sari batzuk zozketaz ere banatu dira, Korrikako materiala jasoko dute Izaro, Aleko eta Irunek.

Asteroko jokoan ere banatu dira sariak, babesle hauen eskutik:

Berria egunkaria.
Errigora, bertako produktuak eta euskararen sustapena.
AEK eta Korrika: bi astetan Korrikaren kamisetak eta mertxandisina banatu dugu.
PuntuEus, euskal domeinuaren kudeatzaileak Ni.eus sustatu du.
Aranzadi Zientzia Elkartea.
Begi Bistan; beren esperientzia parea ere banatu zuten aste batean.
Loraldia, euskal kulturaren jaialdia.

Orain atsedeneko aste batzuk, baina Tagzania jokatu dezakezue egunero, aplikazio horretan ez baitago oporrik. Egunean Behin apirilean itzuliko da 21. denboraldiarekin.

Gazteen mezua zegoen Korrikako lekukoaren barruan

Sun, 29 Mar 2026 16:51:06 +0000

Gaur amaitu da 24. Korrika Bilbon eta han irakurri dute Atharratzetik abiatu zen lekukoak zekarren mezua. Euskal Herriko zazpi herrialdetako zazpi gaztek sinatua dago testua, eta Korrikaren leloa du izenburutzat: Euskara gara.

Euskara gara

Euskara gara eta hemen gaude. Eskutik eskura trazatu dugu gure herriaren gorpuzkera.

Hatsanturik, baina aitzina eraman gaitu gorputzak. Urrats bat eta bestea, lurrean errotuz.

Korrika dabilenean izerdiz betetzen den gorputza da gurea. Borrokaren eta desiraren aztarnak harro daramatzana. Korrika dabilenean taupadak azkartzen zaizkion gorputza da gurea. Asaldatu egiten dena. Nekatu egiten dena. Hunkitu egiten dena. Korrika dabilenean indarberritzen den gorputza da gurea. Etengabeko eraldaketak aberasten duena. Beti aurrerantz doana.

Sohütatik, Urepeletik, Tuteratik, Hendaiatik, Barakaldotik, Gasteiztik, Eskoriatzatik... pasatu den gorputz bat egin dugu. Basa, asfaltoa, belarra, harea... zapaldu dituena. Lur zati bakoitzeko eleak ikasi dituena.

Pauso sendoz dabilela dirudi, baina zalantzatia ere bada gure gorputza. Birpentsatu zalea, beharrezkoa denean iritzia aldatzen duena.

Gure gorputzak esan nahi duen dena euskaraz da, baina ez du esan nahi bakarrik euskara. Egin nahi du berba nekeaz, pozaz; botereaz, minaz. Egin nahi die orro batzuei eta irri besteei.

"Zenbat gara?" galdetzen genuenok nortzuk garen ere jakin nahi dugu orain. Nondik garen, zergatik egiten dugun hau guztia, zerk sortzen duen gutasuna. "Euskara gara" diogu, ez "euskara naiz”. Komunitateaz ari gara. Beso zabalik dagoen gorputzaz, zeinak leihoak dituen begietan.

Urrats bat eta bestea, gorputz bat egin dugu denona. Ez dezagula ahaztu hori bihar, bakoitza berera itzultzen garenean. Euskarak egin du gorputza. Hizkuntzak eraldaketarako tresnak dira, leku bat ematen digute bizi gaitezen. Euskarak herri hau eman digu. Horregatik mintzo gara izateaz, egiteaz. Euskaraz egin egiten da, baina izatea ez da edozein gauza. Izatea egotea ere bada, nonbait mugimenduan, borrokan.

Urrats bat eta bestea, aurrekoei jasoa dakargu ahots berrietan. Honaino heldu gara, bai, baina ez gara iritsi. Oraina berehala amaitzen da. Azalberrituta datoz munstro zaharrak, baina gorputz bat sortu dugu. Askotarikoa, konprometitua, indartsua. Eta gaur hemen badago, egongo da bihar ere.

Euskara gara eta hemen gaude. Hemen gara eta euskaraz gaude.

Aurrera goaz. Bazatoz?

Leire Casamajou Elkegarai (Sohüta, 2002) Elene Mengyu Larrinaga Bilbao (Barakaldo, 2003) Aitzol Gil de San Vicente Pla (Hendaia, 2003) Oier Iñurrieta Garmendia (Gasteiz, 2000) Beñat Jusue Rosano (Tutera, 1998) Oihana Arana Cardenal (Eskoriatza, 2001) Xalbat Alzugarai Etxeberri (Urepele, 2001)

Bilbon, 2026ko martxoaren 29a

------------

Argazkia: Beñat Irasuegi, Wikimedia Commons, cc-by-sa.