Sustatu.eus - Aktualitatea

Zabaldu+, nazioartekotzea indartzeko dirulagunrza

Sat, 25 Jul 2026 11:02:51 +0000

Zabaldu+ EAEko industria sustapeneko SPRI erakundeak kudeatutako dirulaguntza publikoen programa bat da. Enpresa Txiki eta Ertainen (ETE), startupen eta enpresa-lankidetzako proiektuen nazioartekotzea sustatzeko itzuli beharrik gabeko laguntza da. 2026an EAEko enpresen nazioarteko presentzia bultzatzeko, merkatu berrietan sartzen laguntzeko eta atzerrian duten posizionamendua indartzeko heñburuak izan ditzzake lagundutako proiektuak.

Programak 13,6 milioi euroko zuzkidura du, eta ETE-ei eta startupei zuzenduta dago, bai eta nazioartekotzearekin lotutako jarduerak garatzen dituzten elkarteei, esportazio-partzuergoei eta enpresa-lankidetzako taldeei ere.

Itzuli beharrik gabeko dirulaguntza gisa ematen dira laguntzak, eta onartutako gastuaren % 70era irits daitezke, gehienez ere 75.000 euro enpresa bakoitzeko, banakako ekintzetarako.

Programak aukera ematen du 2026ko urtarrilaren 1etik abenduaren 31ra bitartean egindako jarduerak sartzeko.

Informazio gehiago, SPRIren webgunean.

EMF Mendiak: Euskal mendizaletasunaren tradizioa eta digitalizazioa, elkarrekin gailurrera

Thu, 23 Jul 2026 13:06:10 +0000

EMF Mendiak aplikazio ofizial eta berritua aurkeztu dute Donostian Euskal Mendizale Federazioak (EMF), CodeSyntaxek eta LABORAL Kutxak. 2016az geroztik martxan dagoen aplikazioa da Mendiak APPa, baina orain, aliantza estrategiko honi esker, Euskal Mendizale Federazioaren aplikazio ofizial ere bilakatu da, tradizioa eta teknologia uztartzeko nahia duen aplikazio beterano honetan. Euskal mendizaletasunaren aro berria martxan da.

Joan den uztailaren 21ean, Donostian, Mendiak egitasmoaren aro berria aurkeztu zen jendaurrean. Euskal Mendizale Federazioak (EMF), CodeSyntax enpresak eta LABORAL Kutxak bat egin dute EMF Mendiak aplikazioa federazioaren aplikazio ofizial bihurtzeko, euskal mendizaleen komunitateari zerbitzu digital berritzailea eskainiz.

Donostian egindako agerraldian izan ziren Gorka Garzon (Euskal Mendizale Federazioko komunikazio-arduraduna), Asier Sarasua (CodeSyntaxeko ordezkaria eta Mendiak proiektuaren koordinatzailea) eta LABORAL Kutxako ordezkariak (Alvaro Parro eta Kepa Ortiz de Urbina), proiektuaren babesle nagusi gisa. Ekitaldian garbi geratu zen lankidetza honek mugarri bat ezartzen duela gure mendizaletasunaren historian: XX. mende hasierako ohiturei eta izpirituari eutsiz, XXI. mendeko teknologiaren bidez komunitatea indartzea.

Aplikazioa edozein euskal mendizalerentzat dago erabilgarri, noski, baina mendian Federatuta dauden mendizaleen kasuan, aplikazio ofizial ere bilakatuko da eta aukera gehigarriak eskainiko dizkie.

Nola hasi erabiltzen?

EMF Mendiak aplikazioa doan dago eskuragarri Android (Google Play) zein iOS (App Store) gailuetarako. Lehiaketa ofizialetan parte hartzeko eta ezaugarri guztiak baliatzeko, nahikoa da saioa federatu gisa hastea.

Mendizalea bazara eta oraindik ez baduzu ezagutzen, jaitsi Mendiak APPa eta probatu!

Bultzada estrategikoa eta aliantza hirukoitza

Euskal Herriko Mendiak aplikazioa 2016an sortu zuen CodeSyntaxek eta harrezkero euskal mendizaleen mendi-igoeren lagun izan da 10 urtez. Bere helburua da Euskal Herriko mendien inguruko informazio zabala eskaintze eta, batez ere, mendizaleen igoerak markatzeko eta estatistika historiko orokorrak gordetzeko laguntza eskaintzea.

Lankidetza-hitzarme honi esker, hemendik aurrera, EMF Mendiak aplikazioa izango da federatuek federazioaren ekosistemara sartzeko ate nagusia. Aplikazioak 3.000 gailur baino gehiagori buruzko informazio praktikoa biltzen du, mapa interaktiboak ikusteko, igoerak erregistratzeko, estatistika pertsonalizatuak kontsultatzeko eta mendi-postontziak aurkitzeko aukera emanez.

Egitasmo berri hau LABORAL Kutxaren babesari esker gauzatu da. Finantza-erakundeak natura, mendizaletasuna eta berrikuntza teknologikoa uztartzearen alde egindako apustuak aukera eman du EMFren digitalizazio-prozesuan jauzi kualitatiboa emateko eta CodeSyntaxen tresna honi beste bultzada bat emateko.

Ezaugarri nagusiak

Euskal Herriko mendi nagusien zerrendak, fitxak eta informazio praktikoa: kokapena, altimetria, argazkiak, mapak, eta abar. Une honetan ia 3.000 mendi baino gehiagoren informazioa aurkituko duzu, tartean daude Mendizale Federazioaren mendi-katalogoan dauden guztiak..
Igotako mendiak markatu eta gordetzeko aukera.
Aplikazioak estatistika pertsonalak ematen dizkio erabiltzaileari (zeintzu mendi igo dituen, noiz, zenbat aldiz,...). Horrela, aplikazioa, nor berarentzat datu-base eta katalogo pertsonal modukoa ere izango da.
Federatuta bazaude, zure federatu-datuekin lotu dezakezu aplikazioa eta mendi-lehiaketa ofizialetan parte-hartzeko aukera eta horien jarraipena egiteko ere balioko dizu EMF Mendiak aplikazioak.

2026ko uztailean atera dugu EMF eta CodeSyntaxen lankidetzaren emaitza den lehenengo bertsioa. Etorkizunean, Federatuentzat erreminta eta funtzionalitate berriak argitaratzea da gure asmoa, gutxinaka-gutxinaka, euskal mendizaleei ahalik eta aplikazio oso eta erabilgarriena eskaintzeko asmoz.

Tradiziotik digitalizaziora: Ehun Mendien Lehiaketaren arima

Proiektu honen sustraiak Ehun Mendien Lehiaketa historikoan daude. Gailur-igoeren erregistratze-sistema modernizatzeko beharra ikusita, EMFk Mendiak aplikazioaren ibilbide sendoarekin eta komunitate errotuarekin bat egitea erabaki du. Aro berri honetan, federatuek aplikazioaren bidez egindako igoerek izaera ofiziala izango dute EMFren lehiaketetarako. Horretarako, duela 100 urte baino gehiagotik euskal mendizaleek erabiltzen duten txartel eta postontzi sistema egokitu da tresna digitalera.

Mendizale federatu batek igoera bat markatzen duenean, bere "txartel birtuala" utziko du postontzian eta aurreko mendizalearen txartela jasoko du (hori ere modu birtualean), 1915ean Anboton postontzi bat ezarri zenetik, ehun urtez baino gehiagoz euskal mendizaleek egin duten ekintza horri jarraipena emanez.

Igoera horiek GPS bidez ere balioztatzen dira eta 100 mendien lehiaketarako (eta Federazioak antolatzen dituen edo etorkizunean antolatuko dituen beste lehiaketa ofizial batzuetarako) ziurtagiri ofiziala jasoko dute. Hurrengo hilabeteetan aktibatuko dira, besteak beste, 600 Mendien Erronka (Euskal Herriko gailurren katalogo berrian dauden 600 mendiak igotzea), Ehuneko txikia (14 urtetik beherako haurrei eta familiei zuzendutako ekimena) eta LABORAL Kutxa Erronka (L.A.B.O.R.A.L. hitza osatzen duten 7 hizkiekin hasten diren 7 mendi igo beharko dituzten mendizaleek eta Laboralaren oparitxo bat jasoko dute).

Euskal Herri osorako ate digitala

Proiektua lurralde osora zabaltzeko konpromisoarekin, EMFk sarbide-sistema espezifiko bat ezarri du Nafarroako eta Ipar Euskal Herriko federatuek ere lehiaketetan modu ofizialean parte hartu ahal izan dezaten, Euskal Herriko Mendizaleen Biltzarrarekin lankidetzan.

Gogoratu behar da EMFren kudeaketa-esparrua oso zabala dela —11 diziplina, 41.000 federatu eta 200 boluntario baino gehiago—, eta digitalizazio osoa urratsez urrats gauzatuko dela. Epe ertainera, aplikazioan beste zerbitzu batzuk ere integratuko dira, hala nola jardueretan eta ekitaldietan izena emateko aukera zuzena.

.....................

Mendizalea bazara eta oraindik ez baduzu ezagutzen, jaitsi Mendiak APPa eta probatu!

Proiektu honek Eusko Jaurlaritzaren eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren diru-laguntza jasotzen du IKT eta euskalgintza deialdietan.

Eraldaenea: Eraldaketa ekososizalerako formakuntza euskaraz

Thu, 23 Jul 2026 07:09:14 +0000

Kutxa Fundazioak eta zenbait kolaboratzailek 'Eraldenea Partekatu, ikasi, gertutik ekin' formakuntza programa berria abiatu dute, eta zabalik dago bertan izena emateko aukera (urriaren 1a arte). Ekimena 2026ko urriaren 6tik 2027ko martxoaren 13ra bitartean garatuko da, eta hitzaldiak zein bisitak barne hartuko ditu, guztia euskaraz. Eraldaketa ekososizalerako formakuntza gisa aurkezten dute egitasmoa antolatzaileek.

Formakuntzak teoria eta praktika batuko ditu, guztira hamabi hitzaldi eta lau bisita eskainiz. Lau bloketan egituratuta dago, bi hiruhilekotan banatuta.

1. blokea, Planeta: Krisi ekologikoaren diagnostikoa eta bestelako etorkizun posibleak aztertuko dituzte Gladys Enean, hiru hitzalditan. Amaitzeko, azaroaren 7an Fagollaga Zentral Hidroelektrikora irteera antolatu dute.
2. blokea, Pertsonak: Bizitzak erdigunean jarriz, sistemak nor eusten duen aztertuko dute, hiru hitzalditan. Abenduaren 19an bisita eta bazkaria egingo dute Lazkaoko Biziola Kooperatiban.
3. blokea, Tokitik zer: Euskal markoak, antolaketa ereduak eta digitalizazioa aztertuko dituzte Gladys Enean, hiru hitzalditan. Otsailaren 13an, bisita eta bazkaria egingo dute Aiaraldea Ekintzen Faktorian.
4. blokea, Tokitik Zer (osaketa): Lurralde antolaketa eta kultura aztertuko dituzte Gladys Enean, bi hitzalditan. Martxoaren 13an, bisita eta bazkaria egingo dute Aginagako Bizimaña Herri Kooperatiban.

Formakuntzan askotariko adituak eta elkarteak arituko dira formatzaile gisa; besteak beste, BC3 Basque Centre for Climate Change, Gezki, Emagin, Jakin Fundazioa, Orkestra, Ekintzakoop eta HUHEZI.

18 urtetik gorako edozein pertsonak parte hartu dezake. Ez da aurretiko inongo esperientziarik behar, munduarekiko ardura eta norbere ikuskera eraldatzeko gogoa izatea, besterik ez. Izen ematea bi midtan egin daiteke, denboraldi osoan (goiko lau blokeak) zein denboraldi erdian (1. eta 2. blokea alde batetik, Tokitik Zer izenekoak bestetik) parte hartzeko aukera dago. Izena emateko epea irekita dago urriaren 1a arte.

Informazio gehiago:

Live Cycling Manager 2026, txirrindularitza talde bat kudeatzeko joko euskalduna

Wed, 22 Jul 2026 06:19:20 +0000

“Live Cycling Manager 2026” txirrindularitza taldeak kudeatzeko bideojokoa kaleratu berri du, Xagu Studios-ek, egoitza Donostian duen bideojokoen estudioak. Kirol-kudeaketarako bideojoko honek txirrindulari-talde profesional baten agindupean jartzen du jokalaria, eta zenbait hizkuntzatan dago, tartean euskaraz.

Live Cycling Manager ez da proiektu berria. Xaguk, jokoaren bertsio ezberdinak egin ditu urteetan zehar: “Live Cycling Manager”, “Live Cycling Manager 2”, “Live Cycling Manager 2021”, “Live Cycling Manager 2022”, “Live Cycling Manager 2023”, “Live Cycling Manager 2024” eta “Live Cycling Manager 2024 Pro” txirrindularitzaren kudeaketari leial zaion jokalari-komunitate bat sendotuz. Bertsio guztien artean, 2.250.100 baino deskarga gehiago lortu ditu estudioak eta egun, 22.479 erabiltzaile aktibo daude. Bertsio berrina, 2026ko hau, bi urteko garapenaren ondoren dator, inoiz baino anbizio handiagoarekin, aurreko edizioetako esperientzia aprobetxatuz.

“Live Cycling Manager 2026” ziklismo-zaleei eta kirol-estrategia jokoetako ohiko zaleei zuzenduta dago, eta beste ikuspegi bat eskaintzen du: talde-zuzendariarena. Erabiltzaileek World Tour talde baten kirol-zuzendariaren rola hartzen dute. Jokoak, txirrindulari-talde bat kudeatzearen benetako konplexutasuna adierazten du: txirrindulariak fitxatzea bere espezialitatearen eta forma fisikoaren arabera, denboraldiko lasterketen egutegia planifikatzea, eta etapa bakoitzaren aurretik eta bitartean talde-taktika definitzea, rolen banaketatik hasi eta emaitza definitzen duten lasterketa-uneetako funtsezko erabakietaraino.

“Live Cycling Manager 2026”-aren denboraldian zehar, erabaki bakoitzak (transferentzia batetik hasi eta etapa betean aldaketa taktikoetaraino) eragina du taldearen bilakaeran, azken helburua itzuli handietan garaipena lortzea izanik.

Instalatzeko:

Android
iOS

Proiektuaren sareetan:

LiveCyclingManager.com
Instagram: https://www.instagram.com/livecyclingmanager/
Twitter: https://x.com/LiveCyclingM2

Europako egitasmoa gaztetxoei sare sozialetako sarbidea murrizteko

Mon, 20 Jul 2026 06:59:16 +0000

Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak egitasmo bat aurkeztu zuen joan den astean, Europako Batasunean mugatuta egongo dadin gaztetxoen sarbidea sare sozialetan. Proposamena onartzen bada, 13 urtetik beherakoek guraso, zaintzaile eta irakasleen begiradapean soilik erabili ahal izango dituzte sare sozialak.

Von der Leyenek bi adituren lan bat aurkeztu zuen, planteamendu zehatz bat gomendatzen zuena. Hemen PDF dokumentu originala (irudia bertatik aterata( eta euskaraz Berriak egindako laburpena.

Erabilpen mugak honela defenditu zituen du Von der Leyenek Bruselan: "Kontua ez da haurrek Interneten arriskuei aurre egitea, baizik eta zer egin dezakegu haurrei Interneten hasiera seguruagoa emateko". 13 urteko mugatze ia erabatekoa, urtez urte modulatuko zen nerabeen artean sarbide mailakatuak ezarriz, Von der Letenek esan zuenez, baina guztia proposamenen alorrean dago oraindik. Europako Batzordeak proposamen zehatza irailean aurkeztuko du.

Orain arte nazioartean ezarritako murrizketa nagusia Australiakoa izan da, 16 urtetik beherako debekuarekin 2025 amaieratik. Frantzian tramiteetan dagoen neurrian, 15 urtetik beherakoentzako debekua ezartzekotan dira. Espainian ere egin zen iragarpena 16 urteko adina aipatuz, baina egitasmo moduan oraindik. Euskal Herrian aplikatuko beharko liratekeen neurri frantziar / espainiar hauek beharbada linboan geratuko dira orain, Europako Batasunak onartzen badu 13 urteen muga orokorragoa.

Von der Leyenek adituen datuetan oinarrituta esan zuenagatik, 10-13 urte arteko haurrak dira sare sozialetan kaltetuenak izan daitezkeenak, eta horregatik muga hori. Adin horretan erabilera zaintzapean egiteaz gain, denbora mugatuetan ere egin beharko zen. 13 urtetik aurrera, adin nagusiko izan arte, baimen edo sarbide mailakatuak nola izango ziren ez du adierazi Europako Batzordeak, baina sare edo tresna bakoitzaren ezaugarrien araberakoa izan daitekeela aurreratu dute. Tresnen desberdintasunetan, Australiako egitasmoa Whatsapp edo Telegram bezalako mezularitza zerbitzuak ez dira beste sare sozialen multzoan sartzen.

Kazetari faltsu eta artifizialak, baina plagiatzaileak

Sat, 18 Jul 2026 07:38:59 +0000

Twitcheko eta Segura Irratiko zuzenekoan, oporrak hartu aurretik, astean dexenteko zeresana eman duen webgune bat aipatu dugu: Diario Euskadi puntu eus (irakur bat eta bi). Adimen artifizialeko hedabide faltsu bat, non dena den faltsua, irudia, idazkuntza, kazetariak beraiek artifizialak dira... Dena faltsua salbu eta plagioa. Eta disparate horretatik aldentzeko, trikitixa aplikazio batez ere jardun dugu.

Hona bideoa:

Urmuga Urtanta, Bidasoako muga inguruan uztailaren 25 arte

Fri, 17 Jul 2026 08:14:03 +0000

Musika eta mendia uztartzen dituenUrmuga ekimenak bere zazpigarren edizioa du aurten, eta Urmuga Urtanta izenarekin, Kanariar uharteek eta Euskal Herriak programa partekatuko dute. Migrazioa da Urmuga 2026ren ardatza, eta hortaz Euskal Herrian Frantziako eta Espainiako estatuen artean banatzen duen barne-mugak berebiziko garrantzia du ibilaldi eta kontzertuetara. Gaurdanik dira horiek, uztailaren 25era bitartean.

Kontzertuak honakoak izango dira:

•   Uztailak 17 (Urruña-Bera): 18:30ean, Ibardingo lepoa eta Manttale mendiaren artean, Herri Kanta kontzertua egingo da. Et Incarnatus Orkestra, Easo Abesbatza eta hainbat herrietako kalean kantuz taldeek parte hartuko dute, Anabel Arraizaren gidaritzapean. Eguraldi txarrarekin ekitaldia Beran ospatuko da.
•   Uztailak 18 (Irun): Santiagotarrak Kirol Elkarteak antolatzen duen Bidasoa ibaiaren jaitsierarekin bat egingo du ekimenak. 18:00etan, jaitsieraren hasieran, ekitaldi berezia Amets Arzallusekin; Albaolako Patatxak ere jaitsiera musikatuan parte hartuko du. 20:00etan, paduren aitzinean, Mugarri taldea, Otxo taldea, Jokin Lasa, Odei Barroso, Rogelio Botanz & Percuteras de Garaldea eta Et Incarnatus Orkestra izango dira. Eguraldi txarrarekin Eguzkitza HLHI eskolan egingo da.
•   Uztailak 19 (Lesaka-Oiartzun): 19:00etan, Errenga mendian, Aritxulegiko lepotik gertu, Janus Lester, Irune eta Itsaso Elizagoien, Rogelio Botanz, Garazi Esnaola eta Et Incarnatus Orkestra izango dira. Lesakako Irteeran, Lesakako Koruak kontzertua eskainiko du. Eguraldi txarrarekin Oiartzungo Elursoro kiroldegian ospatuko da.
•   Uztailak 23 (Baskunsa-Oibar): Oibar herrian kontzertua eta pintxo-potea egingo dira.
•   Uztailak 24 (Oibar): Et Incarnatus taldetxoa izango da bertan.
•   Uztailak 24 (Artomaña eta Delika, Araba): 12:00etan piano biolin emanaldia egongo da. 18:00etan Et Incarnatus Orkestrak eta Mikel Urdangarinek parte hartuko dute. Kontzertua lehen Eusko Jaurlaritzaren 90. urteurrenaren omenezkoa izango da.
•   Uztailak 25 (Urduña, Bizkaia): 18:30ean, La Antiguako Santutegiko Lorategian erromeria kontzertua. Et Incarnatus Orkestrarekin batera, Urduñako txistulari eta trikitilariak, Erauntsi dantza taldea, Lander Txato, Aitor Aspuru, Uxue Kerejeta eta Gorka Hermosa arituko dira. Kepa Junkera ohorezko gonbidatua izango da. Eguraldi txarrarekin herriko frontoian ospatuko da.

Horietara hurbiltzeko ibilbideen informazioa, berriz, Urmuga.eus webgunean duzue.

Datu gehiago Diario Euskadi AA iruzurrari buruz

Fri, 17 Jul 2026 07:10:20 +0000

DiarioEuskadi.eus zer nolako hedabide-iruzurra den albiste honetan argitaratu genuenetik, datu gehiago agertu dira asmatutako kazetariak, AAz plagiatutako edukiak, eta haluzinaziozko irudiak dituen webgune horretaz.

Webguneak "etika kode" bat ere ba omen du, eta bertan informazio pixkat ere badator jabetzaz. Honako enpresa da, Katalunian kokatua

Trocalia Digital S.L.
B70751490
Carrer Paixalet, 6 6o-2a. 08030, Barcelona
suport@trocalia.net

Albert Bou Pinar omen da arduraduna (domeinuen jabea ere bada Bou delakoa) eta enpresaren jarduera nagusia publizitate agentzia izatea, bigarren mailako jarduerak ere agertzen direlarik errefistroan (diseinu, programazio eta aholkularitza informatikoa).

Trocalia bitartez ari dira zabaltzen "eskaintzak" hedabide faltsuan publizitatea argitaratzeko. Horietako bat jaso du Guka.eus Urola Kostako agerkari euskaldunak, bere arduradun Gorka Zabaletak "adarjotzearen gailurra" deitu duen jokaldia (ikus bere salaketa eta jasotako spam mezuak). Diario Euskadi plagiatzen ari da Gukan agertzen diren gauza guztiak (arraunketako albisteak eta bestelakoak), eta hala ere eskaintza jasotzen dute 97 euro pagatuta, argitaratu ahal izango dutela nahi dutena medio horretan.

Tokikom bateraguneko hedabideetako bat da Guka, eta bertan detektatu du Tokikomeko IKT arduradun Joxe Rojasek Diario Euskadiren plagioaren modus operandiaren froga. Hemen Zumaiako albiste bat Gukan, Braderie azoka delakoari buruzkoa. Hona, berriz, Diario Euskadiren plagioa: informazio berdina da, baina Berrizen kokatua? Durangaldean? Bai, kopia literalak egin beharrean (detektatzen errazak) testua AA bidez birziklatzen du Diario Euskadik, eta bug edo errore bitxi bat badauka behintzat: berriz (alegia, berriro) hitza agertzen bada benetako albistean, Diario Euskadik asmatzen du Berriz (udalerri izena) eta kokatzen du Durangaldean.

Beste adibide bat:

Gukan, ondo, Azpeitiko San Inazio jaien prestakuntzaz. Testuan 'berriz' hitza agertzen da.
Diario Euskadiren AA bidezko plagioa: San Inazio jaiaren prestakuntza Berrizera joan da. Goian itsatsi dugu albistearen pantaila-irudia. Haujijijai batzordeak ez du zerikusirik Berrizekin; Azpeitiko batzorde bat da.

Diario Euskadi puntueus domeinua dauka, eta kendu ote dakiokeen aztertzeko, PuntuEus Fundazioak jakinarazi du kexa formala jaso behar lukeela rregistro-politikak errespetatzen dituen aztertzeko prozedura abiatzeko. Tokikom bateragunea hori aztertzen ari direla erantzun dio Puntueusen Mastodoneko txioari.

Euskarafobiaren gida eta lantokian euskarafobia salatzeko bidea zabaldu ditu ELAk

Thu, 16 Jul 2026 06:55:43 +0000

Egin planto euskarafobiari leloarekin ELA sindikatuak euskarafobiari aurre egiteko gida edo dekalogo bat argitaratu dum adibideen zerrenda bat, detektatzeko kasuak. "Euskarafobia herritar euskaldunekiko ezinikusia da" definizioarekin hasten da dokumentua. Gida honen argitalpena salaketa-txoko baten irekierarekin bat dator. Jokabide euskarafoboak, "kalean bezala, lantokian ere" salatzeko hemen dago txoko hori. Informazio gehiago ELAk zabaldutako albistean, eta hemen duzue gidaren PDFa bera.

Euskarafobiari aurre egiteko gida baino, adibideen zerrenda bat da, hamaika puntukoa. Honakoak dira:

1 Hizkuntzaren lapurreta: Euskara jakiteko aukera kentzen dizutenean

Gaztelania edo frantsesa euskal gizartearen %100ari inposatu zaizkio, derrigorrez, salbuespenik gabe. Mendetako zapalkuntza planifikatuaren ondorioz, dagoeneko oharkabean ikasten ditugu bi Estatu-hizkuntzak. Euskal Herritarroi, baina, ez zaigu bermatzen, eskaintzen eta ez dira baliabide nahikoak eskaintzen era berean gizarte guztiak euskara beregana dezan. Esaterako, EAEn bertan ere euskara ikastea oraindik ez da doakoa (gaztelera / frantsesa ikastea bai) edota euskara lanordutan ikastea ez da langileon eskubidea, eta ondorioz, beste hamaika traba tarteko, euskal herritar askori euskara ezagutzeko eskubidea lapurtu zaie.

2 Hizkuntz mendekotasuna: Ez dizutenean euskaraz egiten uzten

Euskaldunok erdarara jo ohi dugu erdaldunen edota ezezagunen aurrean, ez “edukazioz”, sumisioz baizik (edukazioa bi norabidetakoa da). Euskarafobia adibide agerikoena da baina, era berean, ezkutuen dagoena, euskaraz egiteko aukerarik ez izatea normalizatuta baitago.

3 Babesgabetasun ikasia: Norbere hizkuntza bazter uzten denean

Babesgabetasun ikasia (kolonizatuaren sindromea) arazo psikologikoa da: zapalkuntza-egoerei aurre egin arren aldaketarik eragitea lortzen ez dugunean etsipena errotzen zaigu, eta neke psikologiko horren ondorioz, ondorioztatzen dugu “onena” ez saiatzea dela. Horregatik, euskaldun gehienek erdaraz egiten diete lehen hitza ezezagunei, tabernariari, poliziari, medikuari…

4 Euskarafobia hutsala: Euskaldunak aintzat hartuak ez direnean

Erasotzea baino eraginkorragoa izan daiteke ezikusiarena egitea. Erasoa zuzena ez denez ez du erantzunik eragiten, erasoaz jabetzea ere zailagoa da, eta salatzea are gehiago: saltokian arreta eta errotulazioa erdara hutsez, tabernan zurito bat eskatu eta “no te entiendo” entzun beharra, poliziak “buenos días” edo “bonjour” bai baina egun onik ez, jatetxeko karta erdaraz bai baina euskaraz ez… 5 Euskarafobia legez inposatzen denean. Euskaldunon aurkako lege, agindu eta debekuen zerrenda oso aspaldikoa eta amaigabea da (ikus Torrealdairen “Asedio al euskera”, Urrutia eta Irujoren “Historia Jurídica de la lengua vasca”, Azurmendiren “Españolak eta euskaldunak”…). Honen aldaera bat “Justizia” delakoak eragindako euskarafobia da, epaileek euskaldunon hizkuntza eskubideak murrizteko legea bihurritzen dutelarik. Hego EHko oldarraldi judiziala, Nafarroako Merituen Dekretua, Iparraldean eskubide guztien ukatzea, berbarako.

6 Euskarafobia politiko, intelektual eta patronala: Botereak euskaldunak gutxiesten dituenekoa

Espainiako eta Frantziako botereek etengabe gutxietsi eta baztertu gaituzte euskaldunak, gaurdaino. Enpresari asko ere, langile eta bezero euskaldunak gutxiesten nabarmendu dira. Intelektual eta politikari euskarafoboak ere badira, eta ez soilik españolak edo frantsesak: horra hor Unamuno eta Pío Baroja aspaldikoak, baina baita egungo De Andrés, Mendia, Ibarrola, Chivite, Andueza eta abar ere. Gutxiespen sistematikoaren ondorioz, euskaldun askok euskara baztertu dute.

7 Euskarafobia mediatikoa: Hedabideek zapaldua zapaltzailea dela sinestarazi nahi dutenean

Ugariak dira hedabide euskarafoboak, euskararen normalizazioaren aurkako berriak eta iritzia hedatu, euskarari edo euskaldunoi kutsu ezkorra atxiki, edota euskararen derrigortasuna iradoki ohi dutenak, Euskal Herrian inposatutako hizkuntzak gaztelera eta frantsesa izan arren. Vocento taldeko hedabideak euskarafobo sutsu eta tematiak dira, baina hedabide “aurrerakoi” espainiar eta frantsesen ekarpena ere, ukaezina da.

8 Supremazismoa: Erdaldunek botereak emandako nagusitasuna baliatzen dutenean

Erdaldun askok, erdaraz jarduteko eskubidea euskaraz aritzeko eskubidearen gainetik dagoela uste du, botereak horretan hezi dituelako (eta gaituelako). Horregatik, euskaldun askok bazterketa eta menpekotasun-egoerak barneratu eta normalizatu dituzte. Besteak beste, lantokiko bilerak, laneko agiriak, jarraibideak… erdara hutsez izatea da supremazismo horren adierazle egunerokoan.

9 Euskarafobia ekonomikoa: dirusarrerak izateko erdaraz egin behar denean.

Espainiar eta frantses nazionalismoen, kapitalismoaren eta globalizazioaren eraginez, Frantsesa eta Espainiera gailentzen dira euskararen aurretik mozkin ekonomiko handienak izatea helburu. (Adibidez, influencer euskaldun gehienak gazteleraz edo frantsesez mintzo dira, euskaldunak bazter utzita.

10 Euskarafobia “progrea”: Euskaldun izate hutsagatik supremazismoa egozten zaigunean

Esparru jakinetatik euskaldunoi leporatzen zaigu gure egoera gutxituaren ardura, arrazakeria, burgeskeria, elitismoa eta gisako “bertuteak”. Guztiz kontrara, elebitasun unibertsalerantz jotzea da berdintasunerako eta gizarte-arrakalen kontrako abiapuntua. Ezin da ontzat eman gaztelania eta frantsesa izatea derrigor jakin beharreko hizkuntza bakarrak. Areago, euskara bere eremu naturalean, Euskal Herrian, berriro hizkuntza nagusia izatea litzateke bidezkoena.

11 Euskarafobia administratiboa: Instituzioek euskaldunoi hizkuntz eskubideak ukatzen dizkigutenean

Supremazismo espainiarrak eta frantsesak beren nagusikeria justifikatzen dute “espainiar” edo “frantses” guztien arteko “berdintasunaren” izenean, uniformizazioa “demokratikoki” ezarriz. Estatuon menpeko administrazioetan erabat, baina EAEko Administrazio publikoetan ere, oztopo handiak jartzen zaizkigu oraindik euskaraz jarduteko orduan Nafarroako Administrazio Publiko gehienetan euskaldunok ez dugu hizkuntz eskubiderik “eremu euskaldunetik” at, eta Iparraldean ez dugu legezko eskubiderik administrazio publikoen aurrean.

Jurassic Computing (Sam Neill eta Silicon Graphicsen oroimenez)

Wed, 15 Jul 2026 08:22:59 +0000

Sam Neill aktorearen heriotzak eta blog sarrera honek Jurassic Park ekarri digute gogora. 1993ko filmean Neill paleontologo bat izan zen (Alan Grant), dinosauro digital ikusezinei begira txundituta agertzen inpresioa egin ziena garai hartako zinezaleei. Efektu digitalen aldetik mugarri bat izan zen, eta Steven Spielbergen film onenetakoa izaten jarraitzen du. Baina aipatu dugun blog post horrek beste zerbaitetara garamatza: Jurassic Parken agertzen diren ordenagailu eta programetara.

Artikuluan Apple eta Motorola bezalako markak eta hardware egile ezagunak aipatzen dira, eta programa ezezagun mordoxka bat, eta bat ezagunagoa: QuickTime bideo-jogailu zahar eta ospetsua nabarmenagoa.

Baina software eta hardwarearen aldetik Jurassic Parken gehien aipatzen den teknologia enpresa Silicon Graphics da, SGI laburduraz ezaguna izan zena. 1990eko hamarkadako informatika enpresa handienetakoa izan zen Silicon Graphics baina 21. mendearekin gainbehera hasi zen, eta urte gutxiren buruan desagertu zen.

Silicon Graphicsek produktu sorta konpleto bat zeukan. Workstation esaten zitzaien laneko ordenagailu indartsuetan liderretako bat zen (Sun Microsystems-ekin batera). Txip edo mikroprozesagailu indartsuak zituen makina horiei zukua ateratzeko, eta haien erabilpen nagusietako bat zen gaitasun grafiko handiak izatea, irudiekin (3D eta beste) lan egiteko gaitasuna. Hortik zetorkion enpresari Graphics deitura. Eta software grafiko hori erabiltzen zen batez ere eskala industrialeko diseinuan, eta beste segmentu garesti edo handi batzuetan, adibidez 1990eko hamarkadako irudi digitaleko zine-ekoizpenetan, Jurassic Park-en bertan adibidez.

Pantailan agertzen diren Silicon Graphics ordenagailuei dagokienez, orduko 350.000 dolar balio zuten makinak erabili ziren atrezzoan. Goiko irudian ageri diren bi monitoreak SGI R4000 Indigo-ak dira. Eta hemen behean ikusten den honetan makina bera dago, kasu honetan urakan baten 3D simulazio bat erakusten, seguruenik Silicon Graphics-eko tresnekin egin zena halaber.

Gaur egunean, workstation izeneko hardwarea apenas erabiltzen den. Eta Silicon Graphics hilda dago. Worsktationen ordez ordanagailu kaxa arruntak eta eramangarriak ohikoagoak dira kontestu profesionaletan zein pertsonaletan. Enpresa edo industrietan, sare lokaletan edo Internetekoan, zerbitzariekin eta lainoarekin konektatuta, lortzen dute gaitasun konputazionala egungo ordenagailuek, hardware aparailu zehatzaren ordez. Beste aldaketa nabarmen bat hardwarean 1993tik hona da pantailak lauak direla 2026an.

Workstation haiek hain zuen inportanteak Silicon Graphicsentzat non bere egoitza diseinatu zuen Mountain Viewn, Kaliforniako Silicon Valleyn, makinen eta beren pantailen formak imitatuz eraikinetan. Hura saltzera behartuta egon zirenean, Googlek erosi zuen eraikin multzoa, eta izena aldatu zioten: Googleplex egoitza korporatiboa da harrezkero, baina lehen eraikin arketipikoek SGI makinen forma dute oraindik.

Egoitza galtzeaz gain, negozioa ere galdu zuen Silicon Graphicsek: desagertu arte. Grafikoak eta irudigintza moldatzeko estrategian, beren txipen arkitekturak makina handiak beharko zituztela pentsatzen zuten, eta hor egin zuten aurrera. Bazen ordea 1990eko hamarkadan grafikagintzan hasi zen beste enpresa bat, Nvidia. Beste enpresa honek grafikoen merkatua jokoetan ikusi zuen, eta hortaz ordenagailu txikiagoetan, jokalariek erabili zitzaketenetan, ez enpresetako workstation industrialetan. Jokoetako grafikoak azpiegitura sinpleago horietan posible egiteko, txip arkitektura berriak asmatu zituen Nvidiak. Txip horiekin jokoen segmentuan izugarri hasi ziren, eta apurka-apurka, irudigintzarako Nvidiak ematen zuen prestazioa askoz indartsuagoa suertatu zen Silicon Graphics teknologiarena baino. SGI desagertu zen, Nvidiak merkatua jan ziolako, eta ondoren, Nvidiaren txip eta txartel grafikoek eboluzionatzen jarraitu zuten 2020ko hamarkadan adimen artifizialeko garapenetan funtsezko bihurtu arte (baina hori beste istorio bat da).

Filmera itzuliz, beste bi marka beheko irudian: Appleren Mac ordenagailuetan, Quicktime bideo programa.

Eta azkenik, Sam Neill, dinosauro ikusezin digitalak miresten:

DiarioEuskadi puntu eus: hedabide simulakroa, guztiz AAz egina

Tue, 14 Jul 2026 08:05:12 +0000

DiarioEuskadi.eus da pseudo-hedabide bat, edo hedabide gisa agertzen den gauza bat, zabalkundea egiten ari den marketing spam bitartez, iragarleak kaptatu nahian. Agerkaria guztiz guztiz da adimen artifizialez egina, testuak hiru hizkuntzatan (euskara, gaztelania, ingelesa) hiruak artifizialki sortuak edo bat sortua eta besteak automatikoki idatziak; ilustrazioak barregarriak dira zelako slop mokordoa diren, eta ustezko kazetariak ere ez dira esistitzen artifizialak dira.

Goiko irudi ezin artifizialagoa Zumaiako arraunketa albiste honetakoa da. Estropadak irudikatzea ez zaie ondo irteten, ikusi beste albiste honetakoa.

Albiste guzti guztien irudiak dira artifizialak, eta IA abisuarekin datoz. Hemen beste adibide bat, jai bat Azkoitian, Urrategiko Amaren Eguna.

Irakurtzen badituzue albisteak, ondo idatzita daude euskaraz. AA sistemak, txinatarrak zein euskaldunak zein estatubatuarrak, aski onak dira gaur egunean euskara ondo idazteko. Baina nondik ateratzen dute informazioa? Antzuolako albiste lokal artifizial honek kontatzen du Goienako beste albiste honetan kontatzen den gauza bera. Prentsa-ohar berdina izango dute jatorria, edo DiarioEuskadi-eus-ek kopiatzen du Goiena edo kopiatzen ditu Diario Vascoko albiste lokalak, eta seguruenik pasatzen ditu AA batetik ez dadin kopia literala izan ("berridatzi albiste hau lau parrafotan", halako zeozer, irudikatzen dugunez).

Zer dela ere, tokiko informazioan interes zehatza du DiarioEuskadik. "Zure tokiko albisteen egunkaria" da bere leloa, eta Bizkaia, Araba eta Gipuzkoako eskualde zerrenda konpleto bat dauka albisteak etiketatzeko.

Nork egiten du kaka hau? Sare bat da, agerkari berdin-berdinen multzo bat dago, gaztelaniaz edo katalanez hala nola DiariCatalunya.cat edo LaVozMadrid.es. Portugaleko URL batzuk ere ageri dira oinetan, O Diario de Algarve eta beste batzuk iragarriz, baina gaur ez dute funtzionatzen. Domeinu-erosketak Albert Bou baten izenean daudela ikusi dugu. Euskal zerbitzuaren domeinua Puntueus bat da, bistan denez.

Agerkari faltsu hauetan idazten duten kazetariak ere artifizialak dira. Goiko arraunketa albiste horiek sinatzen dituen Unai Zabala Garitaonandia kazetaria ez da esistitzen, noski. La Voz Canaria bertsio kanariar espainolezkoan dagoen Rayco Marrero profil faltsuaren klon bat da. Beste guztiak ere berdin izango dira.

Kaka hau esploratu nahi baduzue, hemen duzue: DiarioEuskadi.eus

Amaitu da Egunean Behinen 21. denboraldia, eta Hiruka Uribe Kosta taldeak irabazi du Tokikom Liga

Mon, 13 Jul 2026 10:17:30 +0000

48.000 erabiltzaile pasatxo izan ditu bere 21. denboraldiak Egunean Behin jokoan. Bederatzi asteko denboraldi bat izan da guretzat, TOKIKOM euskarazko komunikabideen bateragunearekin antolatua, eta hain zuzen ere, berritasuna izan dugu, Tokikom Liga jokatu dela. 10 hedabide/eskualderen artean, Hiruka Uribe Kosta gailendu da. Ikus sailkapenak eta astez asteko Liga horretako lehia hemen.

Honela geratu da Tokikom Ligaren sailkapena:

Hiruka (Uribe Kosta)
GUKA (Urola Kosta)
Arabako Alea (Arabar guztiei irekia)
Goiena (Debagoiena)
Barrena (Debabarrena)
Anboto (Durangaldea)
Guaixe (Sakana)
Aiurri (Beterri – Buruntza)
GiTB (Goierri)
28 Kanala (Tolosaldea)

Eta honela izan da astez asteko lehia:

Eskerrik asko, eta hedabide hauen bitartez jokatu duzuen hainbat jokalariri.

Ohiko lehiari dagokionez, denboraldiko 48.180 jokalari horien arten artean denboraldiko irabazlea izan da EJ04421C sinatzen duen laguna: TOKIKOM pack bat eramango du eta barruan Zumaiako Zelai talasoterapiarako sarrera bi jasoko ditu.

Denboraldiko zozketa saridunak izan dira:

Aizpea (tf *065), TOKIKOM pack bera, talasoteraipia eta guzti.
Goros (tf *337), haririk gabeko kaskoak lagun honentzat.
Hilargi (tf *298), haririk gabeko kaskoak honetzat ere.

Bederatzi asteko lehian, Tokikomek berak babestuko duen asteez gain, beste babesle hauek ere izango dira:

Mihiluze telebista saioa.
EHUko Informatika Fakultatea, bere 50. urteurrenean.
Euskalgintzaren Kontseilua eta Euskaltzaleon Martxa.
Azpilur, azpiegitura eta ekipamendu publikoen kudeatzailea.
Euskaber, eusko labeleko arrautza ekologikoak.
Latxa, Hitz Zentroak sortutako adimen artifizial (AA) euskalduna.
Xiba, denborapasen joko / aplikazio berria.

Eskerrik asko babesle hauei, eta beste inor animatzen bada astero 40.000 lagunengana iristeko sustapena egiten Egunean Behin bitartez, kontaktatu CodeSyntax jokoaren antolatzaileekin.

Jokoari dagokionez, oporrak orain, irailean itzuliko gara, baina bitartean gogoratu eguneroko joko hauek ez dutela atsedenik hartzen udako egunetan ez bestelako oporraldietan:

Xiba, adimena entrenatzeko.
Tagzania, mapa eta argazkiekin jokatzeko.

Hilabete barru, eguzki eklipse totala

Sun, 12 Jul 2026 07:07:55 +0000

Hilabete barru, abuztuaren 12an, eguzki eklipse totala. Dena prest ezta? Jarraian behar dituzun pistak eta informazioak ondo antolatzeko egun hori.

Non nola ikusiko da eklipsea? Hemen duzu tresna praktiko bat klik egiteko eta jakiteko.

Tokia aukeratutakoan, Stellarium Mobile aplikazioarekin, modua izan dezakezu eguzkia zein posizio zehatzetan egongo den toki hartan, ea eraikin, mendi edo abarrek estaliko duten, ortzimugaren gaineko zein tokitan aurkituko duzun zehatz: Stellarium nola erabiliz Sustatun azaldu genuen zehatz.

Beharko dituzun betaurreko seguruez informazioa hemen.

Baliabide eta informazio desberdinak batu dituzten webgune praktikoak:

Eusko Jaurlaritzarena: EAEko mapa soilarekin (zergatik merkekeria hori? Euskalmet-ek Euskal Herri osoko mapak erakusten ditu eta!)
Nafarroako Gobernuarena. Eklipsearen egunean jende andana bildu daitekeelakoan, 20 udalerritan autoa edo karabana aparkatu eta tokia edukirzeko sarrera-salmenta antolatu du Foru Gobernuak. Eta Eklipsebus zerbitzua ere antolatu dute, 9 linea, garraio publikoz behaketa puntuetara iristeko. Behaketa puntu ofizial bakoitzak bere informazio orria dauka; adibide gisa, ikus Buñuelekoa.
Elhuyarren webgune berezia. Bide batez, Elhuyar aldizkariaren harpidetza egiten baduzu orain, eklipsea ikusteko betaurreko egokiak opari jasoko dituzu. Elhuyarrek egin du halaber laburpeneko mapa hau, artikulu hau ilustratzeko erabili duguna.

ST Trikitixa aplikazioa testeatzeko

Fri, 10 Jul 2026 08:28:53 +0000

Soinu Txuri edo Soinu Txiki trikitixa edo soinu txikiak (musika tresnak) egiten dituen enpresatxoa da. Soinu tradizionalak egiten hasi 20. mendean eta duela gutxi, soinu elektronikoak ere bai... eta orain, aplikazioa (!): mugikor edo tabletean jotzeko soinua! Test egiten ari dira, testeatzaileak behar dituzte, horien artean sari baten zozketa ere antolatu dute,

"ST Trikitixa" da aplikazioa eta garapenaren azken txanpan dago. Laguntza eskertuko horretarako, testeatzaile bezala Google profilarekin hemendik jaitsi dezakezu: Labur.eus/TrikiAppTest

Ondoren, sariketan parte hartzeko zera proposatu dute Instagramen: "Grabatu zure burua Maria Jesus kalejira ezgauna jotzen, igo sare sozialetara #MariaJesusTxalentx traola eta @soinutxuri etiketatuz. Uztailaren 31 baino lehen, eta Soinu Rxiki IX10 baten zozketan sartuko zara (500€ko balioa).

Hemen bideoan Maria Jesus kalejira Soinu Txuriren aurreko garapenetalp batekin, soinu elektronikoarekin joa.

Gehiago jakiteko:

Soinutxuri_eus Instagramen
Webgunea, enpresaren historia interesgarria barne.
Aplikazioaren demo grabaketak.
Aplikazioa testeatzeko: Labur.eus/TrikiAppTest

Postalen lengoaia galdua

Thu, 09 Jul 2026 14:06:28 +0000

20. mendean oporretan bidaiatzen genuenean postalak bidaltzen genituen. Argazkilari profesional antzinakoen lanean, postal-ekoizpena zen negozio ildo bat (Galarza postal/argazkien erakusketa San Telmon, jada igaroa). 21. mendean, apenas bizirauten duen ohiturak. Irutxuloko Hitzak, Donostiako agerkariak, buelta eman nahi die ohiturei. Eta postalak ekoitzi dituzte, ez urrutikoak baizik eta Donostiakoak bertakoak, antzinako negozio haietan bezala. Doan jarri dituzte eskuragarrai gainera: azkar ibili eskuratzeko, ea ez diren agortuko.

Hala dio Ituxuloko Hitzak: "Mundu osoa ezagutzeko bidaiatzen dugu askotan. Baina mundu osoa ulertzeko, batzuetan nahikoa da gure plaza behar bezala begiratzea. IRUTXULOKO HITZAk opari bat du zuretzat udara honetarako; izan ere, inork ez du zertan bidaian inora joan, gertu duenari postal bat bidaltzeko. Hortaz, 21 elkargune eta plaza postal bihurtu ditugu, eta saltokietan eta tabernetan daude eskuragarri dagoeneko, doan.

Albistea eta azalpeneko bideoa,hemen:

Postalak eskuratzeko Donostiako toki horien zerrenda:

ALTZA Elizondo taberna eta Anaiak taberna
AMARA BERRI Xanti taberna
AMARA La Bodeguilla
AÑORGA Jolas Etxea
AIETE Guk Egina Ogi Berri
ANTIGUA Garazi Liburudenda eta Bodegon taberna
BIDEBIETA Toki Alai taberna eta Fisio Iratxe
ERDIALDEA Mimiku loredenda eta EGFISIOS
EGIA Cactus taberna
GROS Casa Galicia taberna eta Errabundia liburudenda
HERRERA Zumardi taberna eta Bizargorri taberna
IBAETA Aratz taberna
IGELDO Txapela taberna
INTXAURRONDO Sagasti taberna
LOIOLA Maritxu taberna
MARTUTENE Mikel taberna
MORLANS La Fabrica de Gas taberna
PARTE ZAHARRA Juantxo taberna
LOIOLAKO ERRIBERA Nahia liburudenda
TXOMIÑENEA Ogi Berri
ZUBIETA Alamandegi taberna eta Bugati

Baai: webgune euskaldunak adimen artifizialarekin sortzeko sustapen ekintza

Thu, 09 Jul 2026 10:34:36 +0000

PuntuEusek Baai.eus izeneko zerbitzua eta sustapena aurkeztu du, Adimen Artifiziala (AA) erabiliz webguneak sortzeko tresna berria. Hautaketa prozesu baten ondoren eskainiko zaie aurkezten diren erabiltzaileei Baai erabiltzen lehenak izatea. Izena emateko epea, uztailaren 19a arte.

Baai.eus-en bidez honakoa eskaintzen du Puntueusek:

Webgunea doan, urtebetez: tresnaren funtzionalitate guztietarako sarbidea, zero kosturekin, lehen 12 hilabeteetan.
Laguntza profesionala. "Ez kezkatu esperientziarik ez baduzu; gure lantaldeak webgunearen diseinu eta garapen prozesuan lagunduko dizu".
Lehentasunezko arreta: "Gure taldeak gertutik jarraituko du zure proiektua."

Parte hartzeko, azaldu zein den zure negozioa, zure proiektua, hemendik.

Gero hautaketa prozesua etorriko da: Aurkeztutako proiektu eta hautagaitza guztiak banan-banan aztertuta, eta aukeratutakoekin zuzenean jarriko da Puntueus harremanetan.

Parte hartzeko azken eguna uztailaren 19a izango da.

Esku Pilota karta joko digitala

Wed, 08 Jul 2026 06:50:19 +0000

Joan den astean Pilotakada aurkeztu genizuen, eta oraingoa Esku Pilota. Azpiko gaia berdina, euskal pilota, baina mekanika desberdineko jokoa da hau: card game bat, karta joko bat, pilotariek gorpuzten dituzten kartetako ezaugarrien araberako lehian irabazi edo galtzen direlarik puntuak. Hau Windowsen joka daiteke eta Pilotakada bezala baita Android mugikor eta tabletetan, baina ez Google Play bidez, APK instalatuz baizik.

Askhorax Videogames izeneko garatzaileak (programatzaile bat da) egin du Esku Pilota. Pilotakada jokoan izen faltsu-antzekoak erabiltzen diren bezala (Peloki eta), honetan benetako pilotarien izen eta irudiak erabiltzen ditu Esku Pilotak: hauekin eratutako kromo edo karta faltsuak biltzeari ekin beharko diogu, ondoren, txandakako estrategia borroketan parte hartzeko. Kartetan jokalariaren adina, altuera eta pisua ageri dira balio gisa, eta beste hiru aldagai ere zenbaki batekin,: ukabil gorria indarrarekin, diana berdea zehaztasunarekin eta armarri urdina... beste balioren batekin. Faktore hauek nola erkatzen diren lehian, apur bat hobeto azaldura balego, hobeto beharbada.

Mugikorreko interfazean pittin bat gehiegizko funtzioak eta mezuak pilatzen direla iruditu zaigu guri. Jokoak baditu bere tutorial eta azalpenak, baina sinplizitate gehixeago eskertuko zen agian. Hala ere, zorionak ahaleginagatik, euskaraz joko bat garatzeagatik (gaztelerazko bertsioa ere badago integratuta).

Askhorax garatzailearen azalpen batzuk Game Erauntsian.

Esku Pilota deskargatzeko hemendik.

Pantaila irudi gehiago jarraian:

EAEko lan hitzarmen kolektiboen negoziaketa euskara hutsez egingo du ELAk

Tue, 07 Jul 2026 11:37:23 +0000

ELA sindikatuak jakinarazi du irailetik aurrera EAEko lan hitzarmenen negoziazioetan euskaraz bakarrik jardungo duela. Sektoreka bereizitako 27 negoziazio zehatz izango dira. Horri begira, ELAk eskatu dio EAEko Lan Harremanen Kontseiluari negoziazioak euskaraz egin ahal izateko baliabideak jarri ditzatela, orain ez baitira esistitzen, eta salbuespenez bakarrik egin daitezke euskarazko negoziaketak bertan.

Lan Harremanen Kontseilua EAEko entitate bat da, eta bere osaketan ez du ELAk parte hartzen, baina bai beste sindikatu batzuek (LAB, CCOO eta UGT) eta Confebask patronalak. ELAk esan du gaurko agerraldian itzulpen zerbitzurik egon ezean ere jardungo duela euskaraz irailetik aurrerako negoziazio horietan, eta "gainerako sindikatuei eta patronalei dagokiela negoziazioen garapena jarraitu ahal izateko beharrezko baliabideak bilatzea." Pello Igeregi ELAko negoziazio kolektiboko arduradunak egin ditu adierazpenak gaurko prentsaurrekoan (goiko irudian).

Iragarpen honetaz gain, hitzarmenetan euskara nola erabili eta ageri izan den aztertu du ELAk, eta datuak eman ditu, Hego Euskal Herriko negoziazio kolektiboan indarrean dauden 1.499 hitzarmen aztertu ondoren. ELAk ondorioztatu du horien %83,19k ez duela inolako neurririk jasotzen lan esparruan euskaldunen hizkuntza eskubideak bermatzeko. Honako grafikoa argitaratu du ELAk datuekin:

ELAk salatu du patronalak ez duela euskararen erabilera normalizatzeko inongo neurririk hartu nahi. Gogorarazi du 2022an, LABekin eta Kontseiluarekin batera aurkeztutakoaren aurrean, patronalak enpresetan euskara planak orokortzeko proposamenari uko egin ziola, eta lan hitzarmenetan nekez onartzen dituztela euskaldunon hizkuntz eskubideen aldeko neurriak. Testuinguru horretan, sindikatuak uste du hizkuntza eskubideak hitzarmen kolektiboetan arautzeko lehen urratsa dela euskararen erabilera negoziazio mahaietan bertan ikusgarri egitea.

Herkulanoko bilkari oso baten irakurketa

Tue, 07 Jul 2026 08:29:08 +0000

Herkulanoko papiroak dira bilkari zahar batzuk Ponpeiako Vesubio mendiaren erupziotik lurperatuta geratu zirenak. Lurpean eta erreta, bilkari belztuak, baina osorik. Horietako baten "irekiera birtuala" iragarri zen duela egun gutxi, eta bere irakurketa ia osoa posible izan dela, Adimen Artfiziala tartean duen lehiaketa bati esker.

18. mendetik 1.800 papiro aurkitu dira, eta medio mekanikoekin haien zati batzuk baizik ez dira irakurri bi mendetan, zatiren batzuk bilkarietatik askatuta, eta beste batzuk ahalegin horretan suntsituta.

21. mendean medio digitalekin eta izpiekin (X izpiak eta ordenagailu bidezko tomografia axiala, CT scanning esaten zaiona) papiroen barne bilketa eta azalera analisatzeko ahaleginak egin dira, eta irakurketa digital horien analisirako Adimen artifiziala (AA) erabiltzen hasi dira.

Kentuckyko Unibertsitateak 2023tik bultzatutako Vesuvius Challenge (Vesubio Erronka) izeneko nazioarteko lehiaketan, lorpen batzuk izan dira azken bi urteotan, eta duela gutxi jakinarazi da emaitza handiena: bilkari oso baten irekiera birtuala eta bere testuaren irakurketa osoa.

Kentuckyko ikertzaileek 5 papiro dituzte eskura, multzo original handitik, eta horiekin lan egin ditzakete beste talde batzuek Vesubio Erronkan (zeinean diru sariak ere jarri dituzten). Lehen emaitzak izan zuren:

2023an, hitz soil baten irakurketa, ΠΟΡΦΥΡΑϹ, porfiras, morea grezieraz (badirudi hizkuntza hoprretan daudela testu asko, latindar erromatarrentzako hizkuntza jasoagoa zela greziera orduan, k.o. 1. mendean).
Bilkari baten %5a irakurri zen 2024an, Filodemo filosofoaren testua dela uste dena.

Baina orain etorri da irakurketa handiena, bilkariaren luzera guztia zabaldu dute digitalki, eta bere hitz gehienak irakurri. Vesuvius Challengekoek paper akademikoa eta ikerketaren emaitza argitaratu dute hemen. Krisipo izeneko beste filosofo baten saiakera estoikoa (joera filosofikoa zen heinean) dela ematen du.

Vesuvius Challenge delakoak aurrera jarraitzen du. Azalpenetan diotenez, eskaner digitaletatik bi arazo nagusirekin dabiltza orain, batetik orrien geometria definitzea: bilkarietako barne kapa erreetan orrien non dauden bilduta, etenda, jarraipenak eta azalerak nondik nora doazen determinatzea zaila da. Beste arazo nagusi bat azaleretan tinta detektatzea da. Bost bilkari eskaner ditu Kentuckyk, eta horietan bitan bakarrik detektatu dute tintaren aztarna digitala. Beste hirutan ez, eta zergatik ote? papiro azalera desberdina, tinta desberdina da, ez da izango bilkari idatzi gabeak zirela...

Eta Vesuvius Challengek arrakasta badu, pentsa liteke lana dagoela 21. mende honetan, 5 papirotatik 1.800 iritsi ahal izateko. Esperantza badago, izatez, antzinateko testu bilduma handiena AA eta eskaner bidez berreskuratzekoa.

Gehiago jakiteko: Vesuvius Challenge, scrollprize.org

Anthropeum, Tagzania kronologiko kultural bat

Mon, 06 Jul 2026 09:19:53 +0000

Anthropeum eguneroko joko bat da zeinean, Tagzanian bezalatsu, argazkian ikusten duguna kokatu behar dugun mapan. Baina desberdina ere bada: eguneko erronka guztientzat da berdina, ez da app bat baizik eta web bat, bi toki beharrean 10 kokapen egin behar dira txandan, eta argazkiak ez dira tokiak, baizik eta objektu antropologiko, kultural, historiko edo arkeologikoak.

Hau da, irudikoa bezalako objektua erakusten zaigu, batzuetan argazki desberdinekin perspektiba osagarriekin, eta materialen inguruko pista bat jaso dezakegu, baina ez gehiago:

Pentsa, halako 10 objektu, ba mapan kokatu behar dituzu batetik, eta garai kronologiko batean. Emaitza ez dator amaieran, baizik eta klik bakoitzarekin ikusten duzu, hala nola gure saiakera honetan:

Goiko kapturan ikusten dugun saiakeran delako hiru paneleko gauza hori kokatu dugu, gaizki, estepa pontikoan, eta kristo aurreko 1.000. urtearen bueltan edo. Oker geunden, bere kokapen Tibet edo Mongolia aldea zen eta askoz berriagoa 1400-1700 urteen arteko objektu bat. Ikusten denez, garaia zen tokia asmatzeko malgutasun pixkat badago. Ez duzu zehaztu behar toki zehatz bat, baizik eta "inguru kulturala", Tibet eta inguru osoak, berdez ikusten den horrek, balio zigun asmatzeko.

Anthropeum sortu du Matthew Chu izeneko AEBetako ikasle batek (Washingtoneko Unibertsitatekoa). Hemen du baliabide bat ekarpenak egiteko berari (hori proposatzen du Anthropeum-en finantzazio gisa).

Anthropeumeko azalpen orrietan dioenez, 500.000 objektutako datubase bat dauka joko-galdera hauek egiteko. Bere mapak irekiak dira, OpenStreetMap-ekoak Tagzanian bezala, eta bere irudi-objektu datubaseak datoz hemendik:

Probatu beraz, Anthropeum.com