Sustatu.eus - Aktualitatea

Ezkoze, Lixoze, Jeztaze eta Eskiula: herri hauek Tagzanian kokatzeko zalantzak

Sat, 08 Aug 2026 07:53:04 +0000

Duela egun batzuk CodeSyntax-ek kudeatzen duen Tagzania jokoan kexua jaso genuen erabiltzaile batena, Euskal Herriko toki bat asmatzeko orduan, Ezkoze tokatu zitzaiola, eta mapan, izatez Euskal Herritik kanpo kokatzen zela... Kontu geografiko interesgarri bat dago hemen, eta azaltzen saiatuko gara.

Uztail amaieran, Tagzania aplikazioko tokiak proposatzeko aukera baliatuz, Xabier izeneko erabiltzaile batek txangoa egin zuen Euskal Herriaren ipar-ekialdeko mugan, Bearnorekin dugun muga horretan, zenbait herritan geldiunea eginez eta argazkiak kargatuz. Tagzania Creative Commons / Wikipediarekin lotuta dagoenez orain, erabiltzaile horren wiki-ekarpenen orriak mapa bista bat ere badu, eta zenbait herriren kokapena ikus dezakegu itsatsi dugun mapa bista honetan.

Inguru horretako herri batzuk, kulturaz eta politikaz, kokatu izan dira historikoki zein 21. mende honetan batean edo bestean, Euskal Herrian eta Bearnon, segun ze parametrotan edo nork ikusia. Hizkuntzaz ere, gaskoieraren eta euskararen arteko ukipen guneak dira. Topomimiaren aldetik, Bearnoko herri askok euskarazko izena ere badute, eta hala ageri dira Tagzanian (Bastidaxarra eta Salbaterra adibidez).

Tagzaniako uztaileko bisitariaren lau herritan (Ezkoze, Lixoze,Jeztaze, eta Eskiula), zalantza legitimoak egon daitezke jokalarien artean, mapan non kokatu jada jokoaren parte diren herri hauekin.

Lau herri horietarik, Tagzanian erakusten dugun mapak bi kanpoan uzten ditu: Ezkoze eta Lixoze. Biak Euskal Herrian kokatzen ditu Wikipediak, lehena Nafarroa Beherean eta bigarrena Zuberoan. Lixozeren kasuan, gainera, herriak erabaki zuen 2012an Zuberoako Elkargokoa bilakatzea eta Euskal Hirigune Elkargoko kide izatea 2017an. Tagzaniara igotako irudien artean, Lixozeren kasuan, bide-seinale elebiduna ere ageri da. Euskaltzaindiaren arabera, 2011ko izendegiek Jeztaze eta Eskiula Euskal Herrikotzat dituzte, baina Lixoze eta Ezkoze exotopomimotzat joak daude (kontuan hartu Lixozeren erabaki politikoak izendegi horiek argitaratu ondorengoak direla).

Guri dagokigynez, zergatik daude Lixoze eta Ezkoze Tagzaniak erakusten duen mapatik kanpo? Tira, Euskal Herriaren muga malgu edo likido horretan interpretazio desberdinak daude, eta CodeSyntax-ek Tagzaniarako darabilena, Badihardugu elkarteak sortu zuen Ahotsak proiekturako. Ahotsak.eus webgunea, Tagzania bezala, CodeSyntax-ek egin zuen, eta baliatu genuen aukera euskal mapen/maparen datu hauek libreki partekatzeko: GitHub software biltegian dugu eduki bektoriala (eta azalpenak). Ahotsak proiektuan jatorria duen mapa da, beraz, grafikoki erakusten dena Tagzanian.

Mapa horren barruan daude beste bi herriei dagokienez, Jeztaze da Bearnon kokatutako zuberotar esklabea, Wikipediaren arabera, eta Eskiula da bestea, Wikipediak gaur gaurkoz Bearnon jartzen diguna. Bi herriok ez dira Euskal Elkargokoak, baina bien artean Eskiulan bereziki, euskara eta euskal ikurrak agerikoak dira, Tagzaniara egindako kargan ikusten diren ikurrinak, lauburuak eta seinale euskaldunak erakusten diguten bezala. Tagzaniako mapan Euskal Herri barruan daude biak.

Azken batean, erabaki behar da, eta maparen mugak egokitu bitartean, oraingoz, lau herriak Euskal Herrian daude kokatuak jokoan.

Jarraian, herri hauek nola agertzen diren Tagzanian. Lehenbizikoan nola Jeztaze esklabe gisa ageri den, eta hegoalderago Lixoze, aldiz, Zuberoatik kanpo, Sarrikotapera itsatsia.

Ekitaldiak programatzeko UEMAren hizkuntza irizpideak eta gida

Wed, 05 Aug 2026 10:52:34 +0000

Udalerri euskaldunetan kultur ekitaldiak eta gainerakoak programatzeko hizkuntza irizpideak gida batean bildu ditu Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak (UEMA). Dokumentu batean, irizpideak, eta beste batean euskaraz programatzeko gida osagarria.

Gidalerro hauek prestatzeko, hausnarketa hau egin du UEMAk: Kultur programazioa egitea ez dela soilik ekitaldiak antolatzea, ardura instituzionala betetzea baizik. Eta eantzukizunez programatzeak zera dakarela nabarmentzen dute:

Euskal sormenaren ziklo osoa zaintzea: Sorkuntza lagundu eta bultzatu.
Sortzaileen baldintzak duintzea: Euskal sortzaileen profesionalizazioa bermatuko duten bidezko kontratazioak eta ikusgarritasuna ziurtatzea, bai eta euskal sortzaileak zaintzea ere.
Transmisioa bermatzea: Herritarrek, euskaldun izan ala ez, euskaraz sortzen denaren berri izateko bideak jartzea, ezagutzatik etorriko baitira emanaldiak eta publiko berriak.

Era berean, hizkuntza irizpideak enfoke desberdinarekin egitea proposatzen dute, segun eta antolakuntza nola den:

Udalak zuzenean kontratatu edo programatutako ekitaldiak eta jarduerak.
Udalak diruz lagundutako ekitaldiak eta jarduerak.
Espazio publikoan egitea baimentzen diren ekitaldiak.

Hona dokumentuak:

Hizkuntza irizpideak.
Euskaraz programatzeko gida osagarria.

Gure Monetaren billeteen diseinua ere aukeratu behar da

Tue, 04 Aug 2026 10:12:50 +0000

Ez bakarrik aukeratu behar dira Euro berrien billeteak, baita ere Gure Moneta ekimenak Hego Euskal Herrian urte amaieran zirkulazioan jarriko duen tokiko monetaren billeteen gaia. Lehen fase batean, irailaren 15a bitartean, gaiak aukeratu behar dira 6 billeteko 3 sorta garatzeko.

2026aren amaieran Gure Moneta, hasteko, Oarsoaldean eta Baztanen erabili ahal izango da, Gipuzkoan eta Nafarroa Garaian, baina asmoa dute etorkizunean Euskal Herri osoan erabili ahal izatekoa. Billeteak diseinatzeari ekin diote, eta hortik eskaera.

Galdetegi honetan izena eman ondoren, bost aukera bete behar dituzu:

Zein pertsona edo pertsonaia agertzea nahiko zenuke?
Zein animalia agertzea nahiko zenuke?
Zein zuhaitz, lore edo landare agertzea nahiko zenuke?
Zein leku edo paisaia agertzea nahiko zenuke?
Zein sinbolo agertzea nahiko zenuke?

Proposamen guztietatik sei aukeratuko dituzte Baztanerako, sei Oiartzualderako eta beste sei Euskal Herriko beste lekuetarako. Billeteek bat, bi, bost, hamar, hogei eta 50eko balioa izango dute (non euskal moneta bat = euro bat, monetaren beraren izena erabaki gabe dagoelarik).

Pentsatu pixkat erantzun posibleak. Gomendatzen dute galdera bakoitzean 2-5 proposamen artean egitea, kontuan harturik ikuspegi geografiko hori: Baztan, Oiartzualdea, Euskal Herri osoa. Hausnartu ondoren, zoaz Guremoneta.eus/billeteak galdetegira erantzunak ematera.

SpaceX suziriaren talka Ilargian abuztuaren 5ean: Elon Musk ez doa barruan

Sat, 01 Aug 2026 07:46:31 +0000

Abuztuaren 5ean, Elon Musken konpainia espaziala den Space X-ren suziri baten abandonatutako etapa batek Ilargia joko du, orduko 8.700 kilometro inguruko abiaduran. Gertakariak kezka pizten du, Ilargia gizateriaren ondarea baita, eta talkak inpaktu iraunkorra eragingo baitu. Elon Musk barruan joango bazen talka egitera kontsolatuko ginen zertxobait, baina ez, tripulaziorik gabe doa gailua.

Abuztuaren 5ean, datorren asteazkenean, Ilargian gertatuko denak 2025 hasierako Blue Ghost misioan du jatorria. Firefly Aerospace helburu komertzialeko lander edo ibilgailu eskifaiarik gabea jarri zuen ilargian. Karga Ilargiraino bidaltzeko, SpaceX konpainiaren Falcon suziri bat erabili zuten, eta espaziontzi mota horrek, Ilargirantz abiatzean, bere etapa edo parte bat espazioan aske utzi zuen suziri nagusitik des-itsatsita.

Suziri zati hori orbita ez egonkorretan egon da iaztik, baina azkenean Ilargiaren grabitateak harrapatu du, eta nahigabeko bide bat eginez, talka ebitaezina da orain. Einstein kraterra deritzon puntutik gertu izango da talka, beste lurreratzerik izan ez den toki batean.

Talka gertatuko da abuztuaren 5eko goizeko 8:40etan (gutxi gora-behera, Euskal Herriko orduan). Ikertzaileek espero dute talkak 20-30 metro inguruko diametroa duen krater bat sortzea Ilargian, nahiko iraunkorra suertatu daitekeena geologikoki. Era berea ilargi-hautsezko hodei bat altxatuko da, hauts edo erregolitz osatua, eta Ilargiko gainazaletik kilometro batzuk gora zuzendu daiteke. Talkaren distira eta hodeia agian ikusteko modukoak izango dira lurretik.

Galderak pizten dira beraz: norena da espaziountziz edo aparailuz betetzen doan Ilargiaen lurrazala (goiko irudiak erakusten duen bezala). Hango materialen ustiaketa nori dagokio? Eta kasu honetan ustiaketaz edo okupazioez aritzen ez bagara ere: nola izan dezake, nahi gabe izanda ere, SpaceX bezalako enpresa batek Ilargiaren geomorfologia aldatzeko aukera?

1967tik nazioarteko itun bat dago, Outer Space Treaty delakoa eta herrialde gehienek onartua (tartean espazio misioak egiten dituzten guztiak), zeinak debekatzen du edozein herrialdek subirautza erreklamatzea Ilargian. Jabetza debekatzen da, eta Ilargia "gizateria osoaren onerako" erabiliko dela esaten du Itunak, baina oso gutxi dio jarduera pribatuez, edo okupazioek eragin ditzaketen arazo praktikoez.

Eta hori horrela izanda... ba SpaceX-ek joko du Ilargian, eta zer gerta ere, ez du erantzukizunik hartuko Elon Musk-ek, horretaz seguru gaude.

Irudian, Ilargian ezarritako objektu artifizialak (1959-2024), Wikimedia Commons. Eguneraketa behar du mapa horrek, gehitzen doazelako gailuak.

Nola egin Euskal Herriko eklipse-mapa on bat ordu erdian

Fri, 31 Jul 2026 09:48:59 +0000

Albistea egin genuen astean nola Eusko Jaurlaritzaren Eklipseko webgunean Euskal Herriko mapa oker eta negargarri bat argitaratu duten, adimen artifiziala jarrita. Hori ikusirik, Galder Gonzalez wikipedistak erronka jarri zion bere buruari, ea baliabide libreekin sor ote zezakeen mapa egoki bat, eguzki eklipse totalak Euskal Herrian izango duen bidea ilustratzeko. Ordu erdian egin zuen (28 minututan zehazki), eta artikulu hartako erantzunean eta Mastodonen. Erantzunetatik hona dakarkigu Sustatuko azalera, interes berezia duelakoan.

Galder Gonzalezek egindako pausoak honakoak izan dira, bere hitzetan:

Googlen bilatu dut "eclipse total 2026 efemerides zip qgis". Lehen emaitza (AAren laburpenaren azpian) IGNko deskarga zentroa izan da.
Hortik jaitsi ditut zeuden 3 kapak, ez bainekien zeinek zuen behar nuen informazioa.
QGisekin ireki ditut eta durtot_estandar zen. "Durtot" horrek "duración total" esan nahi duela ematen du.
Kolore kodeak pixka bat doitu ditut, behar izan ditut 3-4 minutu pozik geratu naizen arte.
Gaindegiak dituen baliabideetako "herrialdeak.zip" fitxategia jaitsi dut, maparen mugak jartzeko. Koloreekin ere pixka bat jolastu dut.
Ez nengoenez pozik, itzalena ere jarri diot azpian, mendiak eta hobeto ikusteko.
Mapan label bat bilatu dut, eta durtot horretan zegoen erantzuna. Mapa errenderizatu dut PNG batean.
Photoshopekin ireki dut eta bertan jarri ditut gainontzeko legendak. Datuak, txukun eta bere lekuan.
Maule-Lextarre Donibane Garazi baino iparralderago dagoela konprobatu dut OpenStreetMapen. Ziurrenik egin nezakeen ere QGis erabilita, baina uste dut denbora gehiago beharko nuela eskuz jarri baino.
Mezua bidali dut, eta Wikimedia Commonsera igo dut.
Dagokion Wikipedia artikuluan igo dut: https://eu.wikipedia.org/wiki/2026ko_abuztuaren_12ko_eguzki_eklipsea

Hor dago beraz mapa zehatz hori, iluntasun totalaren minutu tarteak barne, Wikipediako artikuluan eta hemen itsatsita. Eskerrik asko Galder.

Tagzaniaren ekarpena Wikipediari: 4.000 argazki (eta etorriko direnak)

Thu, 30 Jul 2026 06:17:51 +0000

Duela hilabete batzuk Tagzania aplikazioa berrituta atera zuenean CodeSyntaxek, eduki librearekin hornitu genuen, batetik kartografia librea (OpenStreetMap euskarazko kartografiarekin) eta bestetik. Wikimedia Commonseko argazki geokokatuak. Osagai horiekin dabil jokoaren mekanika, argazkietan identifikatzen saiatu tokia, eta mapan kokatu. Hortaz, jokoa hornitu genuen Wikipediako edukiarekin, baina orain mesedea itzuli diogu entziklopedia libreari: jokalariek Tagzaniaren bidez proposatzen dituzten tokien argazkiak Wikipedian kargatu ditugu. Oraingoz 4.000 argazki dira, eta jokoa martxan den bitartean, ekarpenak gehitzen jarraituko dugu.

Abenduan jokoa berriz abiatu eta gutxira funtzioa gehitu genion aplikazioari jokalariek beraiek tokiak proposatu zitzaten, toki jakin batetik in-situ lau argazki geokokatu igoz egin dezaketena. Hori baimentzeko urratsetan, erabiltzaileek CC-BY-SA 4.0 lizentzia onartzen dute esplizituki, eta baldintzetan zehazten da gainera Wikipediara igoko dela edukia.

2025eko abendutik beraz, ekarpen horiek gertatu izan dira, eta azkenean promesa ("edukia Wikipediara!") bete ahal izan dugu. Urrats tekniko zenbait egin behar izan dira, bot bat prestatzeko, eta uztailean buruturik egiteko hori, aste pare batean edukia kargatu dugu. Une honetan, 4.000 argazki pasatxo. Urtarrila-uztaila tarteko karga batzuk falta dira oraindik, baina hemendik aurrera kopurua igoko da jokoa martxan den bitartean jendearen ekarpenekin.

Tokiak proposatzeko aukera pixkat ezkutuan dago aplikazioan, baina 300 erabiltzailek aurkitu eta baliatu dute. Horietarik gehienak, dozena bat kenduta, aldez aurretik Wikipediara ekarpenik egin ez duten euskaldunak direla uste dugu.

jokalarien toki proposamen bakoitzarentzat web orri bat sortu da Commonsek eta komunitateak jakin dezan nondik sortu diren irudiak, ez direla xisteratik ateratakoak. Adibidez, erabiltzaile hau Alsaziako herri honetan egon zenekoak, edo Akordakoa, goian ilustraziorako erabili duguna.

Argazkiak launaka kargatu dira beraz, eta 4.000 argazki egoteak esan nahi du 1.000 ekarpen inguru izan direla, gehienak jokoan sartu direlarik (behintzat tarte baterako, errotazioa dago mekanikan, eta ekarpen guztiak berrikusi egiten dira, ez dadin sartu selfirik edo beste gauza desegokirik). Toki horietarik gutxi gora-behera erdiak Euskal Herrian izan dira, eta besteak "munduan".

Mundu hau oso "gertukoa" da, euskal erabiltzaileen ikuspegitik, baina tira, Ushuaian edo Kyoton ere ibili da jendea.

Euskal Herrikoei dagokienez...

Toki horien artean daude orain arte Wikipedian agerpenik ez duten gauzak, hala nola Antso III.a Handiari monumentua Hondarribian, Neberondo elurzuloa Durangon, Aginaga eta Hoki auzoak Zumarragan eta Sohütan...

Beste toki batzuetan, orria bazen, baina irudirik ez, hala nola Arruitz (Larraun) edo Akorda (Ibarrangelu) auzune edo kontzejuetan.

Argazkiak kargatzen ditugu Wikimedia Commonseko biltegi honetera, bot edo sistema automatizatu baten bidez (horren garapenerako, Euskal Wikilarien Kultur Elkarteko Galder Gonzalezek eman digun laguntza eskertu nahi dugu). Esploratzeko igotakoak, hemen barne bilatzailea baliatu dezakezue eta igual agertuko da zuen herria edo...

Eta Tagzaniaren bidez gauzak kargatu nahi badituzue, jaitsi eta instalatu eta gero, jokoan, tokiak gehitzekoa pixkat ezkutuan dela kontuan izan (behean norberaren profileko eskumako ikonoan klikatu, eta gero TOKIAK fitxa goian).

Laburbilduz:

Zer bozkatu (J proposamena) eta nola Euro billeteen diseinu berrien galdeketan

Wed, 29 Jul 2026 08:52:22 +0000

Europako Batasunaren baitan, Europako Banku Zentralak prozesu bati ekin zion duela zenbait hilabete, euro billeteen, diru-paperaren, diseinu berriak aukeratzeko eta 30 urteren buruan oraingo euroak ordezkatzeko. 10 diseinu proposamen daude, bakoitzerako 6 billete marraztu direlarik bi aldeetatik, eta horien artean bat bozkatzeko dugu herritarrok. Guk esango dizuegu zein bozkatu: J Diseinuko txoriak aukeratu behar dituzue.

Billete diseinurako bi ildo proposatu ziren, eta azkenean zehaztapen haiek marrazteko eskatu zitzaien diseinu-enpresei:

Europako pertsonaia funtsezko Europako historian, kulturan eta jakintzan alde batetik (Maria Callas 5€, Ludwig van Beethoven 10€, Marie Curie €20€, Miguel de Cervante 50€, Leonardo da Vinci 100€ eta Bertha von Suttner 200€); eta elkarlanaren alegoriak beste aldetik.
Europako txoriak alde batetik, eta arkitektura garaikidea bestetik.

Sustatuk proposatzen du txorien alde egitea, eta horretarako kontsultatu dugu Txoriak.eus webguneko arduradun eta ornitologoarekin, Asier Sarasuarekin (Sustatu egiten duen CodeSyntax enpresako lankidea).

Hamar proposatzen daudenez, 5 pertsonaiekin eta 5 txoriekin, txori jakin batzuk proposatu nahi ditugu, J Diseinua izendatu duten sortakoak.

Billete originalak dira, bertikalak (badira beste sorta batzuk ere aukeran bertikalak), eta koloretsuak. Ikuspegi ornitologikotik txorien itxura zehatz eta dotore ilustratzen dutenak hauek dira. Agertzen diren txoriak hauek dira (beste txori-sortetan ere espezie berdinak dira):

Ikusten duzuen moduan, hurrengo billete sortan ez dago 500 eurokorik. Beste diseinuekin konparatzeko J Proposamenekoak, hemen dauzkazue guztiak.

Oso inportantea: nola parte hartu galdeketan. Adi, bozkatzeko tokian sartzen zaretenean, 10 diseinuak (A-tik J-ra) agertuko zaizkizue ausazko ordenean (ez alfabetikoki(, eta bakoitzari puntuak eman behar dizkizue. Gogoratu gure gomendioa beraz, eta pentsatu J diseinuari eman behar diozuela balorazio oonena, asko gustatzen zaizuela alegia. Hori argi izandakoan, sartu hemen: https://surveys.ecb.europa.eu/10b/neweuro/

Eskerrik asko, egin kasu Txoriak.eus-i.

Eusko Jaurlaritzaren eklipse webguneko maparen desastrea

Tue, 28 Jul 2026 07:09:13 +0000

Duela egun batzuk aipatu genuen, eklipse totalerako informazio biltzeko albiste honetan, nola Eusko Jaurlaritzaren Eklipsea Euskadi webgunean merkekeriazko mapa bat jarri duten, bakarrik EAEko irudia erakutsita. Egoera "zuzendu" dute nolabait Euskal Herri osoko mapa bat gehituta, baina komatxo artean idatzita zuzendu, ze irten zaiena da Adimen Artifizaleko mapaslop terrible txar bat.

Hemen Eklipsea Euskadi webgune sarreran erakusten zaizun mapa:

Tira, zer kostatzen zen bada Euskal Herri osokoa erakustea, hala nola Euskalmeten?

Ba egin dute zerbait... klik bat haratago, mapa hau ageri da orain:

Proportzio eta neurriak gaizki daude, eta probintzien mugak ere bere kasara asmatuak dira... Lapurdiko eta Gipuzkoako kosta bereziki desastrosoa da, eta Baiona, Donostia edo Mauleren kokapena ere guztiz okerra.

Nolatan egin dute hori? bada webguneko ohartxo batek argitzen digu: "Webgune honek, neurri batean, adimen artifizialeko teknologien bidez sortutako edo editatutako irudiak erabiltzen ditu. Irudi horiek helburu argigarri, sortzaile edo informatiboetarako erabiltzen dira, eta aliteke pertsona, produktu edo egoeren benetako irudikapenak ez izatea."

A, bueno, orduan dena ondo Eusko Jaurlaritzaren Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailaren webgune honetan. AA erabili eta urteten jake urteten jakena.

Bide batez, datorren igandetik aurrera, mapa horrek AI/AA marka bat behar luke izan Europako Batasuneko arau berriaren arabera. Laguntzeko asmoz, emen prestatu dugu bat:

Desastreak irauten duen ikusteko, horra Eklipseko webgunea.

Fabrice Bellard, erabiltzen dugun teknologiaren erdiaren garatzaile ezezaguna

Mon, 27 Jul 2026 08:26:54 +0000

Teknologian enpresak sortzen eta batzuetan ingeniaritza egiten ere ospetsu bihurtu diren teknologoen izen batzuk ezagunak zaizkigu: Mark Zuckerberg Facebook-ekoa, Bill Gates Microsoft-ekoa, Sergei Brin eta Larry Page Googlekoak... Baina badira beste informatikari batzuek zeintzuen lana eta teknologia gure egunerokoan ezinbestekoak diren eta ezagutzen ez ditugun: Fabrice Bellard da horietako bat.

Grenoblen jaioa 1972an, informatika ikasi eta horretan jardun izan du nerabe zenetik, eta 2012an enpresa bat sortua du, Amarisoft, telekomunikazio sareetarako gauzak egiten dituena. Enpresa horretako CTO edo ingeniaritza burua da Bellard, baina lan horretaz gain, komunitaterako software librea eta beste ekarpen batzuk egiten lan egin izan du etengabe.

Ze, noski, Fabrice Bellard da FFmpeg eta QEMUren sortzailea!!!

Gehienok ez dakigu zer diren, noski. Baina egunero erabiltzen ditugu, bazter guztietan Interneten eta ordengailuetan eta mugikorretan.

FFmpeg audio eta bideo formatuen eta multimedia prozesaketako softwarea da. Linux sistemetan terminal bidez erabiltzen dute askok, baina beste hainbat proiektutan integratuta dago: YouTube, Netflix, VLC programa, iPhone edo Android bakoitzean aurkitu daitekeen multinedia software bakoitzean... Horietan guztietan, hor dago azpitik FFmpeg.
QEMU emuladorea da. Tresna honek hardware-arkitektura emulatzeko aukera ematen du, eta sistema eragile desberdinak, arkitektura desberdinetan exekutatzeko bidea ematen du. Kasu honetan, lainoko zerbitzari birtualen munduan, hala nola AWS, Google Cloud, Microsoft Azure edo IBM Cloud azpiegituretan, ezinbestekoa da.

Beste hainbat proiekturen sortzaile ere bada Bellard, konpresio-teknikekin zerikusia dutenak, adibidez, eta azken urte hauetan Hizkuntza Eredu Handiak (LLM-ak, AAren oinarria) ingurune lokalean funtzioanatzeko balio duen TextSynth Server sistema garatzen dabil.

Eta afizioen artean, errekor bat du 2009ko abenduaren 31tik: π zenbakiaren dezimalen kalkulu-errekorra egin zuen, 2.700 miliar dezimaleko kalkulua egin zuen.

Eskerrik asko Fabrice Bellard, software libre eta praktikoa sortzeagatik. Goiko, Bellard.org bere webgune pertsonaleko pantaila irudia: HTML sinpleena, berak egindako lanen esteka eta azalpen laburrekin, horixe da.

AAz sortutako edukiak etiketatzeko Europako arau berria

Sun, 26 Jul 2026 10:08:46 +0000

Gaur zortzi (abuztuak 2), datorren igandetik aurrera, indarrean sartuko da Europako Batasunaren arteztarau berri bat, zeinak behartuko omen duen slop-a etiketatzera. Hau da, adimen artifizialarekin (AA) sortutako edukiek zigilu ofizial bat beharko dute erakutsi.

Ikonoak hemen dituzue SVG eta PNG formatuetan, erabili nahi badituzue. Guk itsatsi dizkiogu adibideko irudi horri. 2024ko abenduan argitaratu genuen albiste batekoa da, Groken bidez sortua, eta ez geurea baizik eta Beñat Erezumaren prompt batek eragindakoa, Juan Carlos I.a Espainiako erregea bertsotan. Argi gera bedi AA dela gure etiketa gehikuntzarekin.

Arauaren arabera, sorkuntza mailaren arabera AI ikur sinpleak edo AI GENERATED abisu zabalagoa erabili behar da. Partzialki erabili denean AA, ba AI txikia, eta osorik sortu denean, mezu zabala. Hemen dago azalpen bat, baina ez zaigu argiegia iruditu. AI MODIFIED oharra ere esistitzen da.

Deepfake edo kalitate handiko sorkuntzetan erabili behar dira etiketak, edo testuetan gainbegiratze editorial edo legalik ez dagoenean. Salbuespenak daude ere etiketak ez agerrarazteko: AA sorkuntzaren asmoa argiki artistikoa edo satirikoa denean, ageri-agerian dagoenean AA erabiltzen dela, adibidez. Berrikuspen editorial eta legala dagoenean ere ez da beharrezkoa, argitalpen jakin baten ardura argitaratzaileak hartzen badu.

Azken salbuespen honen argitan, uste dugu Sustatuk egin ohi duen sorkuntza hauen erabilpenean ez dugula derrigor etiketarik jarri behar. Juan Carlosen goiko lanean hortaz, sobera daude, eta Beñat Erezumak ere hurrengo sortzen badu beste bat, berak ere ez luke jarri behar. Zergatik? Halakoak sortzen ditugulako agerian geure izenean Sustatuk eta Erezumak, eta biek gainera AA kontuak ilustratzeko: tresnez eta emaitzez ari garela, argi dago AA erabiltzen ari garela.

Bestelakoa litzateke kasua baldin eta beste zerbaitez informatuko bagenu, adibidez autoetan derrigorrezkoa izango dela energia-aurrezpenari buruzko etiketa berri batzuk argitaratzea, eta hori ilustratzeko auto fiktizio baten AA/Slop irudia sartuko bagenu. Kasu horretan bai, etiketa hauek erabili beharko direla uste dugu.

Salbuespen hauek eta erabilera kasuak hemen daude azalduta.

Etiketak lortzeko, hemen SVG eta PNG formatuetan.

Zabaldu+, nazioartekotzea indartzeko dirulagunrza

Sat, 25 Jul 2026 11:02:51 +0000

Zabaldu+ EAEko industria sustapeneko SPRI erakundeak kudeatutako dirulaguntza publikoen programa bat da. Enpresa Txiki eta Ertainen (ETE), startupen eta enpresa-lankidetzako proiektuen nazioartekotzea sustatzeko itzuli beharrik gabeko laguntza da. 2026an EAEko enpresen nazioarteko presentzia bultzatzeko, merkatu berrietan sartzen laguntzeko eta atzerrian duten posizionamendua indartzeko heñburuak izan ditzzake lagundutako proiektuak.

Programak 13,6 milioi euroko zuzkidura du, eta ETE-ei eta startupei zuzenduta dago, bai eta nazioartekotzearekin lotutako jarduerak garatzen dituzten elkarteei, esportazio-partzuergoei eta enpresa-lankidetzako taldeei ere.

Itzuli beharrik gabeko dirulaguntza gisa ematen dira laguntzak, eta onartutako gastuaren % 70era irits daitezke, gehienez ere 75.000 euro enpresa bakoitzeko, banakako ekintzetarako.

Programak aukera ematen du 2026ko urtarrilaren 1etik abenduaren 31ra bitartean egindako jarduerak sartzeko.

Informazio gehiago, SPRIren webgunean.

EMF Mendiak: Euskal mendizaletasunaren tradizioa eta digitalizazioa, elkarrekin gailurrera

Thu, 23 Jul 2026 13:06:10 +0000

EMF Mendiak aplikazio ofizial eta berritua aurkeztu dute Donostian Euskal Mendizale Federazioak (EMF), CodeSyntaxek eta LABORAL Kutxak. 2016az geroztik martxan dagoen aplikazioa da Mendiak APPa, baina orain, aliantza estrategiko honi esker, Euskal Mendizale Federazioaren aplikazio ofizial ere bilakatu da, tradizioa eta teknologia uztartzeko nahia duen aplikazio beterano honetan. Euskal mendizaletasunaren aro berria martxan da.

Joan den uztailaren 21ean, Donostian, Mendiak egitasmoaren aro berria aurkeztu zen jendaurrean. Euskal Mendizale Federazioak (EMF), CodeSyntax enpresak eta LABORAL Kutxak bat egin dute EMF Mendiak aplikazioa federazioaren aplikazio ofizial bihurtzeko, euskal mendizaleen komunitateari zerbitzu digital berritzailea eskainiz.

Donostian egindako agerraldian izan ziren Gorka Garzon (Euskal Mendizale Federazioko komunikazio-arduraduna), Asier Sarasua (CodeSyntaxeko ordezkaria eta Mendiak proiektuaren koordinatzailea) eta LABORAL Kutxako ordezkariak (Alvaro Parro eta Kepa Ortiz de Urbina), proiektuaren babesle nagusi gisa. Ekitaldian garbi geratu zen lankidetza honek mugarri bat ezartzen duela gure mendizaletasunaren historian: XX. mende hasierako ohiturei eta izpirituari eutsiz, XXI. mendeko teknologiaren bidez komunitatea indartzea.

Aplikazioa edozein euskal mendizalerentzat dago erabilgarri, noski, baina mendian Federatuta dauden mendizaleen kasuan, aplikazio ofizial ere bilakatuko da eta aukera gehigarriak eskainiko dizkie.

Nola hasi erabiltzen?

EMF Mendiak aplikazioa doan dago eskuragarri Android (Google Play) zein iOS (App Store) gailuetarako. Lehiaketa ofizialetan parte hartzeko eta ezaugarri guztiak baliatzeko, nahikoa da saioa federatu gisa hastea.

Mendizalea bazara eta oraindik ez baduzu ezagutzen, jaitsi Mendiak APPa eta probatu!

Bultzada estrategikoa eta aliantza hirukoitza

Euskal Herriko Mendiak aplikazioa 2016an sortu zuen CodeSyntaxek eta harrezkero euskal mendizaleen mendi-igoeren lagun izan da 10 urtez. Bere helburua da Euskal Herriko mendien inguruko informazio zabala eskaintze eta, batez ere, mendizaleen igoerak markatzeko eta estatistika historiko orokorrak gordetzeko laguntza eskaintzea.

Lankidetza-hitzarme honi esker, hemendik aurrera, EMF Mendiak aplikazioa izango da federatuek federazioaren ekosistemara sartzeko ate nagusia. Aplikazioak 3.000 gailur baino gehiagori buruzko informazio praktikoa biltzen du, mapa interaktiboak ikusteko, igoerak erregistratzeko, estatistika pertsonalizatuak kontsultatzeko eta mendi-postontziak aurkitzeko aukera emanez.

Egitasmo berri hau LABORAL Kutxaren babesari esker gauzatu da. Finantza-erakundeak natura, mendizaletasuna eta berrikuntza teknologikoa uztartzearen alde egindako apustuak aukera eman du EMFren digitalizazio-prozesuan jauzi kualitatiboa emateko eta CodeSyntaxen tresna honi beste bultzada bat emateko.

Ezaugarri nagusiak

Euskal Herriko mendi nagusien zerrendak, fitxak eta informazio praktikoa: kokapena, altimetria, argazkiak, mapak, eta abar. Une honetan ia 3.000 mendi baino gehiagoren informazioa aurkituko duzu, tartean daude Mendizale Federazioaren mendi-katalogoan dauden guztiak..
Igotako mendiak markatu eta gordetzeko aukera.
Aplikazioak estatistika pertsonalak ematen dizkio erabiltzaileari (zeintzu mendi igo dituen, noiz, zenbat aldiz,...). Horrela, aplikazioa, nor berarentzat datu-base eta katalogo pertsonal modukoa ere izango da.
Federatuta bazaude, zure federatu-datuekin lotu dezakezu aplikazioa eta mendi-lehiaketa ofizialetan parte-hartzeko aukera eta horien jarraipena egiteko ere balioko dizu EMF Mendiak aplikazioak.

2026ko uztailean atera dugu EMF eta CodeSyntaxen lankidetzaren emaitza den lehenengo bertsioa. Etorkizunean, Federatuentzat erreminta eta funtzionalitate berriak argitaratzea da gure asmoa, gutxinaka-gutxinaka, euskal mendizaleei ahalik eta aplikazio oso eta erabilgarriena eskaintzeko asmoz.

Tradiziotik digitalizaziora: Ehun Mendien Lehiaketaren arima

Proiektu honen sustraiak Ehun Mendien Lehiaketa historikoan daude. Gailur-igoeren erregistratze-sistema modernizatzeko beharra ikusita, EMFk Mendiak aplikazioaren ibilbide sendoarekin eta komunitate errotuarekin bat egitea erabaki du. Aro berri honetan, federatuek aplikazioaren bidez egindako igoerek izaera ofiziala izango dute EMFren lehiaketetarako. Horretarako, duela 100 urte baino gehiagotik euskal mendizaleek erabiltzen duten txartel eta postontzi sistema egokitu da tresna digitalera.

Mendizale federatu batek igoera bat markatzen duenean, bere "txartel birtuala" utziko du postontzian eta aurreko mendizalearen txartela jasoko du (hori ere modu birtualean), 1915ean Anboton postontzi bat ezarri zenetik, ehun urtez baino gehiagoz euskal mendizaleek egin duten ekintza horri jarraipena emanez.

Igoera horiek GPS bidez ere balioztatzen dira eta 100 mendien lehiaketarako (eta Federazioak antolatzen dituen edo etorkizunean antolatuko dituen beste lehiaketa ofizial batzuetarako) ziurtagiri ofiziala jasoko dute. Hurrengo hilabeteetan aktibatuko dira, besteak beste, 600 Mendien Erronka (Euskal Herriko gailurren katalogo berrian dauden 600 mendiak igotzea), Ehuneko txikia (14 urtetik beherako haurrei eta familiei zuzendutako ekimena) eta LABORAL Kutxa Erronka (L.A.B.O.R.A.L. hitza osatzen duten 7 hizkiekin hasten diren 7 mendi igo beharko dituzten mendizaleek eta Laboralaren oparitxo bat jasoko dute).

Euskal Herri osorako ate digitala

Proiektua lurralde osora zabaltzeko konpromisoarekin, EMFk sarbide-sistema espezifiko bat ezarri du Nafarroako eta Ipar Euskal Herriko federatuek ere lehiaketetan modu ofizialean parte hartu ahal izan dezaten, Euskal Herriko Mendizaleen Biltzarrarekin lankidetzan.

Gogoratu behar da EMFren kudeaketa-esparrua oso zabala dela —11 diziplina, 41.000 federatu eta 200 boluntario baino gehiago—, eta digitalizazio osoa urratsez urrats gauzatuko dela. Epe ertainera, aplikazioan beste zerbitzu batzuk ere integratuko dira, hala nola jardueretan eta ekitaldietan izena emateko aukera zuzena.

.....................

Mendizalea bazara eta oraindik ez baduzu ezagutzen, jaitsi Mendiak APPa eta probatu!

Proiektu honek Eusko Jaurlaritzaren eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren diru-laguntza jasotzen du IKT eta euskalgintza deialdietan.

Eraldaenea: Eraldaketa ekososizalerako formakuntza euskaraz

Thu, 23 Jul 2026 07:09:14 +0000

Kutxa Fundazioak eta zenbait kolaboratzailek 'Eraldenea Partekatu, ikasi, gertutik ekin' formakuntza programa berria abiatu dute, eta zabalik dago bertan izena emateko aukera (urriaren 1a arte). Ekimena 2026ko urriaren 6tik 2027ko martxoaren 13ra bitartean garatuko da, eta hitzaldiak zein bisitak barne hartuko ditu, guztia euskaraz. Eraldaketa ekososizalerako formakuntza gisa aurkezten dute egitasmoa antolatzaileek.

Formakuntzak teoria eta praktika batuko ditu, guztira hamabi hitzaldi eta lau bisita eskainiz. Lau bloketan egituratuta dago, bi hiruhilekotan banatuta.

1. blokea, Planeta: Krisi ekologikoaren diagnostikoa eta bestelako etorkizun posibleak aztertuko dituzte Gladys Enean, hiru hitzalditan. Amaitzeko, azaroaren 7an Fagollaga Zentral Hidroelektrikora irteera antolatu dute.
2. blokea, Pertsonak: Bizitzak erdigunean jarriz, sistemak nor eusten duen aztertuko dute, hiru hitzalditan. Abenduaren 19an bisita eta bazkaria egingo dute Lazkaoko Biziola Kooperatiban.
3. blokea, Tokitik zer: Euskal markoak, antolaketa ereduak eta digitalizazioa aztertuko dituzte Gladys Enean, hiru hitzalditan. Otsailaren 13an, bisita eta bazkaria egingo dute Aiaraldea Ekintzen Faktorian.
4. blokea, Tokitik Zer (osaketa): Lurralde antolaketa eta kultura aztertuko dituzte Gladys Enean, bi hitzalditan. Martxoaren 13an, bisita eta bazkaria egingo dute Aginagako Bizimaña Herri Kooperatiban.

Formakuntzan askotariko adituak eta elkarteak arituko dira formatzaile gisa; besteak beste, BC3 Basque Centre for Climate Change, Gezki, Emagin, Jakin Fundazioa, Orkestra, Ekintzakoop eta HUHEZI.

18 urtetik gorako edozein pertsonak parte hartu dezake. Ez da aurretiko inongo esperientziarik behar, munduarekiko ardura eta norbere ikuskera eraldatzeko gogoa izatea, besterik ez. Izen ematea bi midtan egin daiteke, denboraldi osoan (goiko lau blokeak) zein denboraldi erdian (1. eta 2. blokea alde batetik, Tokitik Zer izenekoak bestetik) parte hartzeko aukera dago. Izena emateko epea irekita dago urriaren 1a arte.

Informazio gehiago:

Live Cycling Manager 2026, txirrindularitza talde bat kudeatzeko joko euskalduna

Wed, 22 Jul 2026 06:19:20 +0000

“Live Cycling Manager 2026” txirrindularitza taldeak kudeatzeko bideojokoa kaleratu berri du, Xagu Studios-ek, egoitza Donostian duen bideojokoen estudioak. Kirol-kudeaketarako bideojoko honek txirrindulari-talde profesional baten agindupean jartzen du jokalaria, eta zenbait hizkuntzatan dago, tartean euskaraz.

Live Cycling Manager ez da proiektu berria. Xaguk, jokoaren bertsio ezberdinak egin ditu urteetan zehar: “Live Cycling Manager”, “Live Cycling Manager 2”, “Live Cycling Manager 2021”, “Live Cycling Manager 2022”, “Live Cycling Manager 2023”, “Live Cycling Manager 2024” eta “Live Cycling Manager 2024 Pro” txirrindularitzaren kudeaketari leial zaion jokalari-komunitate bat sendotuz. Bertsio guztien artean, 2.250.100 baino deskarga gehiago lortu ditu estudioak eta egun, 22.479 erabiltzaile aktibo daude. Bertsio berrina, 2026ko hau, bi urteko garapenaren ondoren dator, inoiz baino anbizio handiagoarekin, aurreko edizioetako esperientzia aprobetxatuz.

“Live Cycling Manager 2026” ziklismo-zaleei eta kirol-estrategia jokoetako ohiko zaleei zuzenduta dago, eta beste ikuspegi bat eskaintzen du: talde-zuzendariarena. Erabiltzaileek World Tour talde baten kirol-zuzendariaren rola hartzen dute. Jokoak, txirrindulari-talde bat kudeatzearen benetako konplexutasuna adierazten du: txirrindulariak fitxatzea bere espezialitatearen eta forma fisikoaren arabera, denboraldiko lasterketen egutegia planifikatzea, eta etapa bakoitzaren aurretik eta bitartean talde-taktika definitzea, rolen banaketatik hasi eta emaitza definitzen duten lasterketa-uneetako funtsezko erabakietaraino.

“Live Cycling Manager 2026”-aren denboraldian zehar, erabaki bakoitzak (transferentzia batetik hasi eta etapa betean aldaketa taktikoetaraino) eragina du taldearen bilakaeran, azken helburua itzuli handietan garaipena lortzea izanik.

Instalatzeko:

Android
iOS

Proiektuaren sareetan:

LiveCyclingManager.com
Instagram: https://www.instagram.com/livecyclingmanager/
Twitter: https://x.com/LiveCyclingM2

Europako egitasmoa gaztetxoei sare sozialetako sarbidea murrizteko

Mon, 20 Jul 2026 06:59:16 +0000

Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak egitasmo bat aurkeztu zuen joan den astean, Europako Batasunean mugatuta egongo dadin gaztetxoen sarbidea sare sozialetan. Proposamena onartzen bada, 13 urtetik beherakoek guraso, zaintzaile eta irakasleen begiradapean soilik erabili ahal izango dituzte sare sozialak.

Von der Leyenek bi adituren lan bat aurkeztu zuen, planteamendu zehatz bat gomendatzen zuena. Hemen PDF dokumentu originala (irudia bertatik aterata( eta euskaraz Berriak egindako laburpena.

Erabilpen mugak honela defenditu zituen du Von der Leyenek Bruselan: "Kontua ez da haurrek Interneten arriskuei aurre egitea, baizik eta zer egin dezakegu haurrei Interneten hasiera seguruagoa emateko". 13 urteko mugatze ia erabatekoa, urtez urte modulatuko zen nerabeen artean sarbide mailakatuak ezarriz, Von der Letenek esan zuenez, baina guztia proposamenen alorrean dago oraindik. Europako Batzordeak proposamen zehatza irailean aurkeztuko du.

Orain arte nazioartean ezarritako murrizketa nagusia Australiakoa izan da, 16 urtetik beherako debekuarekin 2025 amaieratik. Frantzian tramiteetan dagoen neurrian, 15 urtetik beherakoentzako debekua ezartzekotan dira. Espainian ere egin zen iragarpena 16 urteko adina aipatuz, baina egitasmo moduan oraindik. Euskal Herrian aplikatuko beharko liratekeen neurri frantziar / espainiar hauek beharbada linboan geratuko dira orain, Europako Batasunak onartzen badu 13 urteen muga orokorragoa.

Von der Leyenek adituen datuetan oinarrituta esan zuenagatik, 10-13 urte arteko haurrak dira sare sozialetan kaltetuenak izan daitezkeenak, eta horregatik muga hori. Adin horretan erabilera zaintzapean egiteaz gain, denbora mugatuetan ere egin beharko zen. 13 urtetik aurrera, adin nagusiko izan arte, baimen edo sarbide mailakatuak nola izango ziren ez du adierazi Europako Batzordeak, baina sare edo tresna bakoitzaren ezaugarrien araberakoa izan daitekeela aurreratu dute. Tresnen desberdintasunetan, Australiako egitasmoa Whatsapp edo Telegram bezalako mezularitza zerbitzuak ez dira beste sare sozialen multzoan sartzen.

Kazetari faltsu eta artifizialak, baina plagiatzaileak

Sat, 18 Jul 2026 07:38:59 +0000

Twitcheko eta Segura Irratiko zuzenekoan, oporrak hartu aurretik, astean dexenteko zeresana eman duen webgune bat aipatu dugu: Diario Euskadi puntu eus (irakur bat eta bi). Adimen artifizialeko hedabide faltsu bat, non dena den faltsua, irudia, idazkuntza, kazetariak beraiek artifizialak dira... Dena faltsua salbu eta plagioa. Eta disparate horretatik aldentzeko, trikitixa aplikazio batez ere jardun dugu.

Hona bideoa:

Urmuga Urtanta, Bidasoako muga inguruan uztailaren 25 arte

Fri, 17 Jul 2026 08:14:03 +0000

Musika eta mendia uztartzen dituenUrmuga ekimenak bere zazpigarren edizioa du aurten, eta Urmuga Urtanta izenarekin, Kanariar uharteek eta Euskal Herriak programa partekatuko dute. Migrazioa da Urmuga 2026ren ardatza, eta hortaz Euskal Herrian Frantziako eta Espainiako estatuen artean banatzen duen barne-mugak berebiziko garrantzia du ibilaldi eta kontzertuetara. Gaurdanik dira horiek, uztailaren 25era bitartean.

Kontzertuak honakoak izango dira:

•   Uztailak 17 (Urruña-Bera): 18:30ean, Ibardingo lepoa eta Manttale mendiaren artean, Herri Kanta kontzertua egingo da. Et Incarnatus Orkestra, Easo Abesbatza eta hainbat herrietako kalean kantuz taldeek parte hartuko dute, Anabel Arraizaren gidaritzapean. Eguraldi txarrarekin ekitaldia Beran ospatuko da.
•   Uztailak 18 (Irun): Santiagotarrak Kirol Elkarteak antolatzen duen Bidasoa ibaiaren jaitsierarekin bat egingo du ekimenak. 18:00etan, jaitsieraren hasieran, ekitaldi berezia Amets Arzallusekin; Albaolako Patatxak ere jaitsiera musikatuan parte hartuko du. 20:00etan, paduren aitzinean, Mugarri taldea, Otxo taldea, Jokin Lasa, Odei Barroso, Rogelio Botanz & Percuteras de Garaldea eta Et Incarnatus Orkestra izango dira. Eguraldi txarrarekin Eguzkitza HLHI eskolan egingo da.
•   Uztailak 19 (Lesaka-Oiartzun): 19:00etan, Errenga mendian, Aritxulegiko lepotik gertu, Janus Lester, Irune eta Itsaso Elizagoien, Rogelio Botanz, Garazi Esnaola eta Et Incarnatus Orkestra izango dira. Lesakako Irteeran, Lesakako Koruak kontzertua eskainiko du. Eguraldi txarrarekin Oiartzungo Elursoro kiroldegian ospatuko da.
•   Uztailak 23 (Baskunsa-Oibar): Oibar herrian kontzertua eta pintxo-potea egingo dira.
•   Uztailak 24 (Oibar): Et Incarnatus taldetxoa izango da bertan.
•   Uztailak 24 (Artomaña eta Delika, Araba): 12:00etan piano biolin emanaldia egongo da. 18:00etan Et Incarnatus Orkestrak eta Mikel Urdangarinek parte hartuko dute. Kontzertua lehen Eusko Jaurlaritzaren 90. urteurrenaren omenezkoa izango da.
•   Uztailak 25 (Urduña, Bizkaia): 18:30ean, La Antiguako Santutegiko Lorategian erromeria kontzertua. Et Incarnatus Orkestrarekin batera, Urduñako txistulari eta trikitilariak, Erauntsi dantza taldea, Lander Txato, Aitor Aspuru, Uxue Kerejeta eta Gorka Hermosa arituko dira. Kepa Junkera ohorezko gonbidatua izango da. Eguraldi txarrarekin herriko frontoian ospatuko da.

Horietara hurbiltzeko ibilbideen informazioa, berriz, Urmuga.eus webgunean duzue.

Datu gehiago Diario Euskadi AA iruzurrari buruz

Fri, 17 Jul 2026 07:10:20 +0000

DiarioEuskadi.eus zer nolako hedabide-iruzurra den albiste honetan argitaratu genuenetik, datu gehiago agertu dira asmatutako kazetariak, AAz plagiatutako edukiak, eta haluzinaziozko irudiak dituen webgune horretaz.

Webguneak "etika kode" bat ere ba omen du, eta bertan informazio pixkat ere badator jabetzaz. Honako enpresa da, Katalunian kokatua

Trocalia Digital S.L.
B70751490
Carrer Paixalet, 6 6o-2a. 08030, Barcelona
suport@trocalia.net

Albert Bou Pinar omen da arduraduna (domeinuen jabea ere bada Bou delakoa) eta enpresaren jarduera nagusia publizitate agentzia izatea, bigarren mailako jarduerak ere agertzen direlarik errefistroan (diseinu, programazio eta aholkularitza informatikoa).

Trocalia bitartez ari dira zabaltzen "eskaintzak" hedabide faltsuan publizitatea argitaratzeko. Horietako bat jaso du Guka.eus Urola Kostako agerkari euskaldunak, bere arduradun Gorka Zabaletak "adarjotzearen gailurra" deitu duen jokaldia (ikus bere salaketa eta jasotako spam mezuak). Diario Euskadi plagiatzen ari da Gukan agertzen diren gauza guztiak (arraunketako albisteak eta bestelakoak), eta hala ere eskaintza jasotzen dute 97 euro pagatuta, argitaratu ahal izango dutela nahi dutena medio horretan.

Tokikom bateraguneko hedabideetako bat da Guka, eta bertan detektatu du Tokikomeko IKT arduradun Joxe Rojasek Diario Euskadiren plagioaren modus operandiaren froga. Hemen Zumaiako albiste bat Gukan, Braderie azoka delakoari buruzkoa. Hona, berriz, Diario Euskadiren plagioa: informazio berdina da, baina Berrizen kokatua? Durangaldean? Bai, kopia literalak egin beharrean (detektatzen errazak) testua AA bidez birziklatzen du Diario Euskadik, eta bug edo errore bitxi bat badauka behintzat: berriz (alegia, berriro) hitza agertzen bada benetako albistean, Diario Euskadik asmatzen du Berriz (udalerri izena) eta kokatzen du Durangaldean.

Beste adibide bat:

Gukan, ondo, Azpeitiko San Inazio jaien prestakuntzaz. Testuan 'berriz' hitza agertzen da.
Diario Euskadiren AA bidezko plagioa: San Inazio jaiaren prestakuntza Berrizera joan da. Goian itsatsi dugu albistearen pantaila-irudia. Haujijijai batzordeak ez du zerikusirik Berrizekin; Azpeitiko batzorde bat da.

Diario Euskadi puntueus domeinua dauka, eta kendu ote dakiokeen aztertzeko, PuntuEus Fundazioak jakinarazi du kexa formala jaso behar lukeela rregistro-politikak errespetatzen dituen aztertzeko prozedura abiatzeko. Tokikom bateragunea hori aztertzen ari direla erantzun dio Puntueusen Mastodoneko txioari.

Euskarafobiaren gida eta lantokian euskarafobia salatzeko bidea zabaldu ditu ELAk

Thu, 16 Jul 2026 06:55:43 +0000

Egin planto euskarafobiari leloarekin ELA sindikatuak euskarafobiari aurre egiteko gida edo dekalogo bat argitaratu dum adibideen zerrenda bat, detektatzeko kasuak. "Euskarafobia herritar euskaldunekiko ezinikusia da" definizioarekin hasten da dokumentua. Gida honen argitalpena salaketa-txoko baten irekierarekin bat dator. Jokabide euskarafoboak, "kalean bezala, lantokian ere" salatzeko hemen dago txoko hori. Informazio gehiago ELAk zabaldutako albistean, eta hemen duzue gidaren PDFa bera.

Euskarafobiari aurre egiteko gida baino, adibideen zerrenda bat da, hamaika puntukoa. Honakoak dira:

1 Hizkuntzaren lapurreta: Euskara jakiteko aukera kentzen dizutenean

Gaztelania edo frantsesa euskal gizartearen %100ari inposatu zaizkio, derrigorrez, salbuespenik gabe. Mendetako zapalkuntza planifikatuaren ondorioz, dagoeneko oharkabean ikasten ditugu bi Estatu-hizkuntzak. Euskal Herritarroi, baina, ez zaigu bermatzen, eskaintzen eta ez dira baliabide nahikoak eskaintzen era berean gizarte guztiak euskara beregana dezan. Esaterako, EAEn bertan ere euskara ikastea oraindik ez da doakoa (gaztelera / frantsesa ikastea bai) edota euskara lanordutan ikastea ez da langileon eskubidea, eta ondorioz, beste hamaika traba tarteko, euskal herritar askori euskara ezagutzeko eskubidea lapurtu zaie.

2 Hizkuntz mendekotasuna: Ez dizutenean euskaraz egiten uzten

Euskaldunok erdarara jo ohi dugu erdaldunen edota ezezagunen aurrean, ez “edukazioz”, sumisioz baizik (edukazioa bi norabidetakoa da). Euskarafobia adibide agerikoena da baina, era berean, ezkutuen dagoena, euskaraz egiteko aukerarik ez izatea normalizatuta baitago.

3 Babesgabetasun ikasia: Norbere hizkuntza bazter uzten denean

Babesgabetasun ikasia (kolonizatuaren sindromea) arazo psikologikoa da: zapalkuntza-egoerei aurre egin arren aldaketarik eragitea lortzen ez dugunean etsipena errotzen zaigu, eta neke psikologiko horren ondorioz, ondorioztatzen dugu “onena” ez saiatzea dela. Horregatik, euskaldun gehienek erdaraz egiten diete lehen hitza ezezagunei, tabernariari, poliziari, medikuari…

4 Euskarafobia hutsala: Euskaldunak aintzat hartuak ez direnean

Erasotzea baino eraginkorragoa izan daiteke ezikusiarena egitea. Erasoa zuzena ez denez ez du erantzunik eragiten, erasoaz jabetzea ere zailagoa da, eta salatzea are gehiago: saltokian arreta eta errotulazioa erdara hutsez, tabernan zurito bat eskatu eta “no te entiendo” entzun beharra, poliziak “buenos días” edo “bonjour” bai baina egun onik ez, jatetxeko karta erdaraz bai baina euskaraz ez… 5 Euskarafobia legez inposatzen denean. Euskaldunon aurkako lege, agindu eta debekuen zerrenda oso aspaldikoa eta amaigabea da (ikus Torrealdairen “Asedio al euskera”, Urrutia eta Irujoren “Historia Jurídica de la lengua vasca”, Azurmendiren “Españolak eta euskaldunak”…). Honen aldaera bat “Justizia” delakoak eragindako euskarafobia da, epaileek euskaldunon hizkuntza eskubideak murrizteko legea bihurritzen dutelarik. Hego EHko oldarraldi judiziala, Nafarroako Merituen Dekretua, Iparraldean eskubide guztien ukatzea, berbarako.

6 Euskarafobia politiko, intelektual eta patronala: Botereak euskaldunak gutxiesten dituenekoa

Espainiako eta Frantziako botereek etengabe gutxietsi eta baztertu gaituzte euskaldunak, gaurdaino. Enpresari asko ere, langile eta bezero euskaldunak gutxiesten nabarmendu dira. Intelektual eta politikari euskarafoboak ere badira, eta ez soilik españolak edo frantsesak: horra hor Unamuno eta Pío Baroja aspaldikoak, baina baita egungo De Andrés, Mendia, Ibarrola, Chivite, Andueza eta abar ere. Gutxiespen sistematikoaren ondorioz, euskaldun askok euskara baztertu dute.

7 Euskarafobia mediatikoa: Hedabideek zapaldua zapaltzailea dela sinestarazi nahi dutenean

Ugariak dira hedabide euskarafoboak, euskararen normalizazioaren aurkako berriak eta iritzia hedatu, euskarari edo euskaldunoi kutsu ezkorra atxiki, edota euskararen derrigortasuna iradoki ohi dutenak, Euskal Herrian inposatutako hizkuntzak gaztelera eta frantsesa izan arren. Vocento taldeko hedabideak euskarafobo sutsu eta tematiak dira, baina hedabide “aurrerakoi” espainiar eta frantsesen ekarpena ere, ukaezina da.

8 Supremazismoa: Erdaldunek botereak emandako nagusitasuna baliatzen dutenean

Erdaldun askok, erdaraz jarduteko eskubidea euskaraz aritzeko eskubidearen gainetik dagoela uste du, botereak horretan hezi dituelako (eta gaituelako). Horregatik, euskaldun askok bazterketa eta menpekotasun-egoerak barneratu eta normalizatu dituzte. Besteak beste, lantokiko bilerak, laneko agiriak, jarraibideak… erdara hutsez izatea da supremazismo horren adierazle egunerokoan.

9 Euskarafobia ekonomikoa: dirusarrerak izateko erdaraz egin behar denean.

Espainiar eta frantses nazionalismoen, kapitalismoaren eta globalizazioaren eraginez, Frantsesa eta Espainiera gailentzen dira euskararen aurretik mozkin ekonomiko handienak izatea helburu. (Adibidez, influencer euskaldun gehienak gazteleraz edo frantsesez mintzo dira, euskaldunak bazter utzita.

10 Euskarafobia “progrea”: Euskaldun izate hutsagatik supremazismoa egozten zaigunean

Esparru jakinetatik euskaldunoi leporatzen zaigu gure egoera gutxituaren ardura, arrazakeria, burgeskeria, elitismoa eta gisako “bertuteak”. Guztiz kontrara, elebitasun unibertsalerantz jotzea da berdintasunerako eta gizarte-arrakalen kontrako abiapuntua. Ezin da ontzat eman gaztelania eta frantsesa izatea derrigor jakin beharreko hizkuntza bakarrak. Areago, euskara bere eremu naturalean, Euskal Herrian, berriro hizkuntza nagusia izatea litzateke bidezkoena.

11 Euskarafobia administratiboa: Instituzioek euskaldunoi hizkuntz eskubideak ukatzen dizkigutenean

Supremazismo espainiarrak eta frantsesak beren nagusikeria justifikatzen dute “espainiar” edo “frantses” guztien arteko “berdintasunaren” izenean, uniformizazioa “demokratikoki” ezarriz. Estatuon menpeko administrazioetan erabat, baina EAEko Administrazio publikoetan ere, oztopo handiak jartzen zaizkigu oraindik euskaraz jarduteko orduan Nafarroako Administrazio Publiko gehienetan euskaldunok ez dugu hizkuntz eskubiderik “eremu euskaldunetik” at, eta Iparraldean ez dugu legezko eskubiderik administrazio publikoen aurrean.

Jurassic Computing (Sam Neill eta Silicon Graphicsen oroimenez)

Wed, 15 Jul 2026 08:22:59 +0000

Sam Neill aktorearen heriotzak eta blog sarrera honek Jurassic Park ekarri digute gogora. 1993ko filmean Neill paleontologo bat izan zen (Alan Grant), dinosauro digital ikusezinei begira txundituta agertzen inpresioa egin ziena garai hartako zinezaleei. Efektu digitalen aldetik mugarri bat izan zen, eta Steven Spielbergen film onenetakoa izaten jarraitzen du. Baina aipatu dugun blog post horrek beste zerbaitetara garamatza: Jurassic Parken agertzen diren ordenagailu eta programetara.

Artikuluan Apple eta Motorola bezalako markak eta hardware egile ezagunak aipatzen dira, eta programa ezezagun mordoxka bat, eta bat ezagunagoa: QuickTime bideo-jogailu zahar eta ospetsua nabarmenagoa.

Baina software eta hardwarearen aldetik Jurassic Parken gehien aipatzen den teknologia enpresa Silicon Graphics da, SGI laburduraz ezaguna izan zena. 1990eko hamarkadako informatika enpresa handienetakoa izan zen Silicon Graphics baina 21. mendearekin gainbehera hasi zen, eta urte gutxiren buruan desagertu zen.

Silicon Graphicsek produktu sorta konpleto bat zeukan. Workstation esaten zitzaien laneko ordenagailu indartsuetan liderretako bat zen (Sun Microsystems-ekin batera). Txip edo mikroprozesagailu indartsuak zituen makina horiei zukua ateratzeko, eta haien erabilpen nagusietako bat zen gaitasun grafiko handiak izatea, irudiekin (3D eta beste) lan egiteko gaitasuna. Hortik zetorkion enpresari Graphics deitura. Eta software grafiko hori erabiltzen zen batez ere eskala industrialeko diseinuan, eta beste segmentu garesti edo handi batzuetan, adibidez 1990eko hamarkadako irudi digitaleko zine-ekoizpenetan, Jurassic Park-en bertan adibidez.

Pantailan agertzen diren Silicon Graphics ordenagailuei dagokienez, orduko 350.000 dolar balio zuten makinak erabili ziren atrezzoan. Goiko irudian ageri diren bi monitoreak SGI R4000 Indigo-ak dira. Eta hemen behean ikusten den honetan makina bera dago, kasu honetan urakan baten 3D simulazio bat erakusten, seguruenik Silicon Graphics-eko tresnekin egin zena halaber.

Gaur egunean, workstation izeneko hardwarea apenas erabiltzen den. Eta Silicon Graphics hilda dago. Worsktationen ordez ordanagailu kaxa arruntak eta eramangarriak ohikoagoak dira kontestu profesionaletan zein pertsonaletan. Enpresa edo industrietan, sare lokaletan edo Internetekoan, zerbitzariekin eta lainoarekin konektatuta, lortzen dute gaitasun konputazionala egungo ordenagailuek, hardware aparailu zehatzaren ordez. Beste aldaketa nabarmen bat hardwarean 1993tik hona da pantailak lauak direla 2026an.

Workstation haiek hain zuen inportanteak Silicon Graphicsentzat non bere egoitza diseinatu zuen Mountain Viewn, Kaliforniako Silicon Valleyn, makinen eta beren pantailen formak imitatuz eraikinetan. Hura saltzera behartuta egon zirenean, Googlek erosi zuen eraikin multzoa, eta izena aldatu zioten: Googleplex egoitza korporatiboa da harrezkero, baina lehen eraikin arketipikoek SGI makinen forma dute oraindik.

Egoitza galtzeaz gain, negozioa ere galdu zuen Silicon Graphicsek: desagertu arte. Grafikoak eta irudigintza moldatzeko estrategian, beren txipen arkitekturak makina handiak beharko zituztela pentsatzen zuten, eta hor egin zuten aurrera. Bazen ordea 1990eko hamarkadan grafikagintzan hasi zen beste enpresa bat, Nvidia. Beste enpresa honek grafikoen merkatua jokoetan ikusi zuen, eta hortaz ordenagailu txikiagoetan, jokalariek erabili zitzaketenetan, ez enpresetako workstation industrialetan. Jokoetako grafikoak azpiegitura sinpleago horietan posible egiteko, txip arkitektura berriak asmatu zituen Nvidiak. Txip horiekin jokoen segmentuan izugarri hasi ziren, eta apurka-apurka, irudigintzarako Nvidiak ematen zuen prestazioa askoz indartsuagoa suertatu zen Silicon Graphics teknologiarena baino. SGI desagertu zen, Nvidiak merkatua jan ziolako, eta ondoren, Nvidiaren txip eta txartel grafikoek eboluzionatzen jarraitu zuten 2020ko hamarkadan adimen artifizialeko garapenetan funtsezko bihurtu arte (baina hori beste istorio bat da).

Filmera itzuliz, beste bi marka beheko irudian: Appleren Mac ordenagailuetan, Quicktime bideo programa.

Eta azkenik, Sam Neill, dinosauro ikusezin digitalak miresten: