Suy nghiệm

Tâm ta rộng lớn cỡ nào?

noreply@blogger.com (Trí Không) — Fri, 04 Sep 2026 17:12:41 +0000

Tâm ta rộng lớn cỡ nào?

Thật là một câu hỏi khó trả lời. Bởi vì, có nhiều khi tôi thấy tâm tôi rộng như biển. Biển thì có thể chứa được trăm sông, không phân dơ sạch. Biển tiếp nhận tất cả mà không phân biệt, không từ chối. Nhưng cũng có lúc tâm tôi như một cái ao tù, chỉ một ánh mắt hoặc một sự chậm trễ xíu xiu của người khác cũng làm tôi phát điên.

Khi tâm có lúc rộng, có lúc hẹp... nghĩa là cái tâm này chưa thuần thục. Chưa thuần thục nên vô thường, chưa an định nên phụ thuộc hoàn cảnh. Và vì nó vô thường nên ngay cả chính mình cũng chẳng làm chủ được, và vì nó phụ thuộc hoàn cảnh nên biên giới của tâm thay đổi tuỳ theo sự thay đổi của hoàn cảnh. Và với một cái tâm như vậy, đời sống của tôi lúc nào cũng có cảm giác như đang đi trên tàu lượn cao tốc.

Tại sao lại không thể kiểm soát cái tâm này?

Hãy thật thà với nhau một câu hỏi: bạn thật sự kiểm soát được cái gì? Bạn có tiền trong tay, thích mua cái gì cũng được, thích cho ai thì cho... nghĩa là bạn kiểm soát được nó ư? Không, đó chỉ là cảm giác thôi. Sự thật là đồng tiền đó đang vận động theo tỷ giá, theo lạm phát, theo cung cầu... và nó không hoàn toàn thuộc quyền của bạn. Hôm nay mua tô phở 50 ngàn đồng nhưng có thể ngày mai phải 70 ngàn mới mua được đúng tô phở như sáng nay. Điều đó nghĩa là gì? nghĩa là bạn không có thẩm quyền kiểm soát giá trị đồng tiền, dù tiền đang nằm trong tay bạn.

Bạn có địa vị xã hội, và bạn nghĩ địa vị xã hội, lời khen, sự kính trọng, niềm tin của mọi người đang dành cho bạn hoàn toàn thuộc quyền kiểm soát của bạn. Sự thật trớ trêu hơn. Tiêu chuẩn mà xã hội đánh giá ai đó là hình mẫu đang thay đổi từng ngày, từng vùng, từng nền văn hoá. Chưa kể, chính hình thể, địa vị, chức vụ... mà bạn đang nắm giữ có thể bị mất đi bất kỳ lúc nào; nếu nó không mất đi... cũng không có nghĩa là người ta cần cái bạn đang có mãi. Nhu cầu của người khác về bạn không còn nữa, hoặc bạn không đem lại cái cảm xúc hoặc lợi ích mà người ta cần, thì bất kỳ lúc nào... bạn cũng có thể trắng tay.

Nhìn xa hơn nữa, cơ thể của bạn đang thay đổi từng ngày, cảm xúc của bạn tăng giảm bất chợt, tâm trí của bạn chưa khi nào nghe lời bạn cả... Thân thể này chưa từng hỏi ý bạn xem có vui lòng cho nó được già đi hay không, cảm xúc của bạn chưa bao giờ xin phép bạn cho nó được buồn một đôi ngày, tâm trí của bạn chưa bao giờ cần bạn gật đầu đồng ý để nhớ về người này người kia.... Tất cả năm uẩn đó, nó cứ theo duyên của nó mà tự hoạt động. Nhịp tim vẫn đập đều đặn, hơi thở vẫn vào ra... dù bạn có muốn nó dừng lại hay thở sâu hơn một chút, huyết áp bình ổn hơn một chút....

Bạn thật sự có gì trong tay?

Chẳng có gì hết. Không một cái gì thuộc quyền kiểm soát của bạn, thuộc sở hữu của bạn. Đấy là sự thật mà Đức Phật đã nói suốt hơn 2000 năm nay, và sự thật ấy, bạn phải dành cả cuộc đời mới có thể nhận ra, nếu đủ đau. Còn nếu đau chưa đủ, rất tiếc phải nói rằng, có khi sống cả đời, bạn vẫn sống trong ảo tưởng rằng: tôi có quyền làm chủ, tôi có quyền kiểm soát...

Khi nào thì nhận ra? Tôi muốn nói: khi cái khổ đủ liều lượng, chỉ khi ấy mới nhận ra. Khổ lưng chừng, khổ tí ti... thì vẫn chưa nhận ra được. Dấu hiệu nào cho thấy chưa nhận ra, dấu hiệu nào cho thấy khổ chưa đủ chất? Ấy là khi bạn khổ vì mối tình này, ngay lập tức bạn tìm kiếm một mối tình khác thay thế, và nghĩ rằng chỉ cần có đối tượng khác thay thế là hết khổ. Ấy là khi bạn khổ vì thất bại dự án này, ngay lập tức bạn tìm ra một dự án hay một kế hoạch khác thay thế, thế là khổ sẽ tiêu tan. Chúng ta đã dùng cả đời, chỉ để làm đúng một công việc duy nhất: thay thế nỗi khổ về cái này bằng một nỗi khổ về cái khác. Cuối đời, nhận ra: khổ vì cái gì thì cũng đều là khổ. Không hơn không kém.

Khi nào thì khổ được tích luỹ đủ về lượng? Thật khó nói cái lượng của khổ, nhưng khi bạn dừng lại việc thay thế, dám chấp nhận nhìn thẳng vào chính mình, dám thừa nhận rằng dù có thay thế cái này bằng cái khác... cốt lõi là tất cả.... đều nằm ngoài tầm kiểm soát của bạn. Ta chẳng có gì trong tay, như đúng cách ta cất tiếng khóc chào đời. Ta không sở hữu bất cứ thứ gì, ta không kiểm soát được bất cứ thứ gì. Đó là sự thật cần được nhận diện, không thể chối bỏ, ấy là lúc khổ đã được tích luỹ đủ về lượng.

Nhưng dù có tích luỹ đủ về lượng, dù có chấp nhận sự thật ấy, không có nghĩa là cái khổ sẽ hết ngay lập tức và cuộc đời sẽ sang trang. Sự thật trớ trêu hơn, khắc nghiệt hơn, oái oăm hơn. Bởi chấp nhận sự thật chưa đủ, vì sự chấp nhận này nó luôn bị kéo lại lối mòn cũ, mang tên: thói quen. Hôm nay tôi chấp nhận chính tôi không có thẩm quyền và kiểm soát gì cả, nhưng ngày mai thói quen cũ kéo ta lại, làm ta vội quên ngay sự thật ấy. Ta lại tiếp tục một lối mòn tư duy đã đi cùng ta qua bao năm tháng, ta lại nghĩ rằng: có thể ta không kiểm soát được chuyện này, nhưng biết đâu ta kiểm soát được chuyện kia. Tâm trí rất thích đánh lừa, tạo ra ảo giác mới... để ta lại mơ mộng một sự đổi đời. Một vòng lặp mới tái diễn, và ta đi đúng lại con đường ta đã từng đi, lặp lại đúng hành động ta đã từng làm, và rơi lại đúng cái bẫy ta đã từng ngã. Thói quen, đó là một lực đẩy vô hình, khiến ta không thể thoát ra được hình hài cũ kỹ, tư duy cũ kỹ, lối sống cũ kỹ... đã từng khiến ta chết đi sống lại không biết bao nhiêu lần.

Hành trình từ chấp nhận sự thật đến sống được với sự thật, ngoài vượt qua rào cản mang tên thói quen, còn một rào cản khác, mang tên giải đãi, hay nói nôm na là lười biếng. Tại sao ta thất bại trước thói quen, vì ta không nuôi cái hạt giống mà hôm nay, khoảnh khắc ta chấp nhận sự thật kia, được gieo xuống. Thời điểm chấp nhận sự thật mới chỉ là hành động gieo hạt. Nhưng gieo hạt không thôi thì chưa đủ, bởi rất có thể hạt được gieo kia gieo vào một mảnh ruộng khô cằn, thêm việc không tưới tẩm thường xuyên... nên hạt giống ấy đã bị cái mang tên thói quen kia bóp nghẹt. Nên giác ngộ không có nghĩa là bạn đã bình an mãi mãi đâu. Thời điểm ngộ ra sự thật mới chỉ là khởi đầu, hành trình dài phía sau đòi hỏi sự tưới tẩm. Quên tưới một vài ngày đã đủ khiến hạt giống kia khó nảy mầm, chưa nói, có khi ta quên luôn cả hạt giống kia đã từng được gieo. Hệ quả là gì? là thói quen kia lại xô ta về lại con đường cũ. Khổ đau lại tiếp tục một vòng quay mới.

Làm sao để ta nuôi dưỡng được cái sự thật mà ta đã ngộ ra?

Không lười biếng và biết khi nào thì thói quen cũ kỹ đang cố gắng che lấp đi sự thật đó. Ta đã sống trong ảo tưởng rằng ta có quyền với tất cả, đó là một thói quen. Thói quen ấy đã từng giúp ta phấn đấu, giành lại, đòi hỏi... nhiều thứ... và thói quen ấy cũng đem lại cho ta đầy dẫy đau khổ. Muốn hết khổ, ta cần thiết lập một thói quen mới. Thói quen buông xuống mọi sự kiểm soát, chấp nhận cho tất cả những thứ nằm ngoài tầm tay được sống như chính nó, không đòi hỏi, không níu kéo, không xua đuổi... Điều được nhận ra hôm nay cũng có thể trở thành thói quen cho ngày mai, chỉ cần ta chăm chỉ nuôi dưỡng chánh niệm từng giờ, từng khắc. Sáng dậy biết ơn hơi thở chưa bỏ ta mà đi, thân thể này vẫn cho phép ta đi đứng ngồi nằm, các mối quan hệ xã hội vẫn đang còn đó để ta được trao và nhận yêu thương.... Tại sao phải biết ơn? Tại vì nó không phải là của mình, mà nó còn kiên nhẫn ở lại bên ta, thì ta biết ơn nó.

Lỡ một ngày nào đó người ta thương đột nhiên bỏ ta đi, chức vụ này địa vị nọ không còn nữa, các mối quan hệ xã hội cũng bỏ ta.... rồi ngay kể cái thân này cũng gây khó dễ, cảm xúc vui buồn như thác lũ tràn bờ, tâm trí không còn yên ả như mặt nước hồ thu... cho đến cả hơi thở này cũng bỏ ta đi nốt thì sao? Ta vẫn cứ biết ơn. Tại sao biết ơn? Tại vì mỗi khoảnh khắc người đến bên ta, địa vị ở lại với ta, thân này sống cùng ta, hơi thở này nuôi dưỡng ta... đã là sự trao tặng hoàn hảo. Người chưa từng đòi ta phải đáp lại bất cứ thứ gì, hơi thở này cũng chưa ép ta phải làm bất cứ điều gì... và khi duyên giữa ta với tất cả những thứ đó còn thì ở lại, duyên hết thì xa. Biết ơn vì đã đến, biết ơn khi ở lại và biết ơn khi ra đi, dù sống đến trăm nay hay vừa cất tiếng khóc chào đời đã là hơi thở cuối... thì cũng đều là ân huệ. Không có gì nuối tiếc, không có gì ân hận, không bao giờ đòi hỏi thêm...

Thân và tâm này - nếu được sống với sự biết ơn sâu sắc - thì thân và tâm này cũng sẽ đáp lại cho ta những tặng phẩm xứng đáng với lòng biết ơn mà ta tri ân nó mỗi ngày. Tâm này sẽ ngày càng được mở rộng đường biên hơn nữa, ít chật hẹp đi. Khi tâm càng lớn rộng, càng dễ chấp nhận sự khác biệt, sự đổi thay, sự đến và đi của những dòng sông nhỏ. Khi thân được sống với sự biết ơn thì tứ đại sẽ điều hoà, thôi gây khó dễ. Và nếu có gây khó dễ thì cũng chẳng làm nhau đau, bởi khi đó, cái đau của thân thể sẽ được cái tâm lớn như biển rộng kia ôm lấy, vỗ về.

Ta có thể kiểm soát cái tâm của mình không?

Ta không thể bắt cái tâm này phải nghĩ cái này, nghĩ cái kia, chỉ được vui, không được buồn... theo ý ta được, nếu mỗi ngày ta tiêm nhiễm vào dòng tâm thức ấy toàn là độc tố của ham muốn, của sân hận, của đòi hỏi, của vị kỷ... Nhưng thay vì ta đòi hỏi tâm ta phải như thế này hay như thế khác, hôm nay, ta có thể xin nguyện với tâm này, xin được đưa vào dòng chảy ấy hương vị của lòng biết ơn, hương vị của không hận thù, hương vị của không trách móc, hương vị của không đòi hỏi, hương vị của biết đủ, hương vị của sự trân trọng. Mỗi ngày, mỗi ngày, xin được tưới tẩm vào dòng tâm ấy tất cả những gì đẹp nhất, để dòng nước trong này hoà tan bớt đi độc tố của hận thù, của ích kỷ, của tham lam, của nóng giận... Không vội vã, không hấp tấp. Kiên nhẫn mỗi ngày. Tất nhiên ta sẽ chẳng thể biến một dòng nước đen ngòm đã được tích tập qua vô lượng kiếp sẽ trong xanh ngay trong ngày một ngày hai. Nhưng nếu đưa dòng nước trong ấy vào mãi, thì từ dòng nước đen ngòm kia sẽ dần thành nước đục, từ nước đục sang xanh dần, rồi từ xanh dần sẽ chuyển sang trong suốt. Từ ao tù nước đọng, khi được khơi trong, thì biên giới của nó cũng lớn dần hơn theo năm tháng. Dòng nước khi bắt đầu chảy và tìm được con đường hoà vào biển lớn, thì ngày đó tâm ta sẽ tự khắc không còn giới hạn nào ngăn lìa.

Và khi bạn đọc đến dòng chữ này, xin đừng nghĩ rằng tôi đang giảng gì cho bạn cả. Tôi chỉ đang muốn nói: biết ơn bạn đã đọc nó, biết ơn bạn đã thấu cảm cùng nó, và biết ơn bạn đã cùng tôi gặp gỡ nhau tại trang Suy nghiệm này. Nếu ngày nào đó bạn thấy ở quá khứ, ở hiện tại hay ở tương lai... mà tôi vẫn còn đó những độc tố của tham lam, sân hận, si mê, nóng nảy, cố chấp, bảo thủ... thì xin hoan hỷ tha thứ, ôm lấy, vỗ về và yêu thương cho dòng nước ấy vẫn còn đó những thói quen cũ kỹ của ao tù nước đọng, đang tập sự mở rộng đường biên, đang tìm ra biển lớn, đang kết lại những dòng chảy của tôi, của bạn, của tất cả chúng ta....

Một dòng nước không chảy là một ao tù

Một con rạch nhỏ sẽ không đủ sức đi xa

Nhưng nhiều con rạch sẽ tạo ra dòng sông, nhiều dòng sông có thể tìm ra biển lớn

Và trong lòng biển lớn, tâm này của chúng ta chỉ là một, dù bạn là ai và tôi là ai

Xin chào nhau giữa đường đời tấp nập

Một ánh mắt, một nụ cười hay chỉ đơn giản lướt qua nhau

Dù thế nào, chúng ta đều đang trên đường trở về biển cả

Biển ôm lấy tất cả những vụn vặt, riêng tư để chỉ còn lại một vị duy nhất

Và vị đó là gì? Là yêu thương, là hoan hỷ, là buông xả, là thứ tha và là niềm vui vô bờ.

(5/9/2026)

Ps. Bạn đang đọc bài viết này, và hoan hỷ chào nhau ở phần bình luận một câu được không, để tôi được biết ơn cũng như được sống trong sự quan tâm, chia sẻ của bạn nha.

Buông?

noreply@blogger.com (Trí Không) — Fri, 04 Sep 2026 04:10:36 +0000

Đạo Đức Kinh có câu "vật cùng tắc phản". Nghĩa là khi vật đi đến tận cùng thì sẽ quay đầu lại. Chưa đi đến cùng thì chưa thể quay đầu, dù có muốn cũng chưa thể. Bởi phía trước còn có đường đi, thì dù có muốn quay đầu, vẫn còn đó tâm lý vương vấn muốn đi tiếp con đường cũ.

Trong biện chứng pháp có khái niệm "bước nhảy". Nhưng bước nhảy chỉ đến khi trải qua quá trình âm thầm tích luỹ về lượng. Lượng tích luỹ đủ, bước nhảy sẽ đến, chất sẽ thay đổi. Nước có sôi đến 100 độ mới chuyển sang một thể hơi. Nước chưa đến 100 độ thì vẫn còn dạng ở thể lỏng, dù có muốn hay không muốn.

Đó là sự vận hành của vạn vật. Hành trình này đúng cho tất cả, dù đó là vật gì. Ngay cả tâm ta cũng thế. Tâm vẫn còn đó khả năng nắm thì trăm ngàn người bảo ta buông ta vẫn chưa muốn buông. Tâm vẫn chưa muốn buông thì dù có biết buông sẽ nhẹ gánh, tâm vẫn cam chịu nắm cho kiệt cùng.

Buông?

Đạo Phật thật ra không nhiều lý thuyết như kinh sách trong thư viện đâu. Chỉ một chữ thôi: Buông. Buông quá khứ và tương lai xuống thì tự khắc bình an. Buông tham sân xuống thì đời sống tự nhiên tự tại. Buông mọi chấp niệm xuống thì chẳng có gì trên đời làm bạn ngã đổ. Buông kết quả xuống thì chẳng có kết quả nào làm khó được bạn. Buông - Chỉ đơn giản là buông thôi.

Luân hồi xảy ra vì buông chưa được. Vì buông chưa được nên hạt giống đang nắm ấy dẫn bạn đến vòng luân hồi kế tiếp. Không cần biết bạn đã làm gì, thiện ác đúng sai đã từng đi qua, sống bao lâu, tha thiết buông cỡ nào... nhưng ngày nào chưa đặt xuống được, dù chỉ là ý niệm "muốn"... thì luân hồi vẫn còn đó. Bởi khi có ý niệm, sẽ dẫn đến hành động, hành động sẽ gieo tiếp hạt giống mới, hạt giống mới tiếp tục kéo lê đi đến ngày mai, đi đến ngày sau, đi đến nhiều kiếp sống mới.

Khổ đau hiện hữu vì buông chưa được. Bởi khổ đau thường đến, không phải vì hoàn cảnh bên ngoài, cũng chẳng phải vì ai đó làm ta khổ, mà chỉ vì tâm ta "muốn níu kéo" thứ làm cảm thọ ấy hạnh phúc, "muốn xua đuổi" thứ làm cảm thọ kia khó chịu. Và đặc biệt hơn nữa, khi bạn thấy cái ý muốn "níu kéo" hoặc "xua đuổi" kia làm bạn mệt, và bạn nghe hoặc đọc hoặc ai đó khuyên bạn "buông đi"... rồi bạn bám víu vào chữ "buông" như câu thần chú, như chiếc phao cứu sinh.... thì cái "muốn buông" đó lại trở thành một gông cùm khác, bám chặt lấy bạn. Và thế là bên cạnh những gánh nặng do các cảm thọ và tâm trí kia đem lại, giờ đây bạn gánh thêm một cái gánh nặng khác: muốn buông.

Buông?

Đừng biến nó thành câu sáo ngữ nói cho vui. Vì ai chẳng biết buông xuống được thì sẽ nhẹ gánh. Con người chứ đâu phải con lừa, nên đâu ai muốn đeo mang gánh nặng trên vai. Nhưng vì không buông được mới gồng gánh, chịu kiếp làm thân con lừa đó thôi. Nên khuyên ai đó "buông đi" thì lời khuyên ấy có vẻ vừa vô nghĩa, vừa buồn cười và thật sự chẳng có tác dụng gì cả.

Nếu bạn cầm một ly trà trong tay. 5 phút hay đến 30 phút... có lẽ bạn vẫn cầm tốt. Nhưng từ 5 phút đến 30 phút ấy, ly trà trong tay không thay đổi lượng nước nhưng cảm giác nặng bắt đầu tăng dần. sau 3 tiếng cầm ly nước ấy, nếu bạn vẫn còn đủ khả năng cầm nó, thì dù tôi có bảo bạn "buông" đi, có lẽ bạn vẫn mạnh dạn tuyên bố "vẫn còn cầm được". Nhưng sau 30 tiếng, chẳng cần tôi bảo bạn "buông", tự nhiên bạn cũng sẽ buông cái ly trà trong tay ấy xuống. Tại sao tự nhiên đặt xuống dù không ai bảo bạn "buông". Rất đơn giản, tại cầm hết nổi.

Đó chính là quy luật của chữ "buông". Buông không phải là thần chú, buông không phải lý thuyết, buông không phải chủ thuyết. Buông là cái đích đến tự nhiên khi hành trình "nắm" không còn nổi. Và cả buông và nắm đều là hành trình đang tích luỹ về lượng mỗi ngày. Hành trình ấy chưa dừng ở điểm nào cả. Qua 5 phút, ly trà nặng dần, qua 30 phút, ly trà nặng hơn nữa... và qua 30 tiếng thì ly trà trở thành quả núi đè bẹp mọi cánh tay muốn cầm nó. Thời gian trôi qua, khả năng nắm giảm dần và khả năng buông tăng dần. Không cần khuyên, không cần thuyết giáo, không cần niệm thần chú, không cần ép mình phải buông. Tất cả đều là sự vận hành của tự nhiên.

Buông?

Khi còn đó khả năng nắm thì dù biết buông là tốt vẫn không buông được. Giữa cái biết và cái thực tế luôn có khoảng cách nhất định. Cũng như khi vật khi chưa đi đến đường cùng, thì dù bắt nó quay đầu nó vẫn tìm một kẽ hở nào đó để đi tiếp con đường cũ. Tại sao vậy? Tại còn đó cây cầu, thì mắc mớ gì ta phải nhọc sức học bơi, dù có biết cây cầu đó chỉ là tạm bợ.

Một quả trứng muốn nở ra con gà thì cần quá trình ấp. Sau một hai ngày ấp, ta không thấy gì thay đổi cả. Nhưng bên trong quả trứng sau một hai ngày ấp đã thay đổi, đã khác quả trứng ban đầu. Tâm không đủ kiên nhẫn, muốn cái gì cũng phải đến nhanh, nắm nhanh, buông nhanh... thì thứ nắm được và buông được chỉ là hư không mà thôi. Trên đời này, cái gì càng đến nhanh thì càng đi nhanh, đến chậm thì đi chậm, khó nắm sẽ khó buông, dễ nắm sẽ dễ buông. Nhưng tất cả đều đang âm thầm tích luỹ về lượng để chờ ngày thay đổi về chất.

Theo thời gian, mọi thứ đều đang trên đường. Có người đang bắt đầu học cách nắm, nắm tăng dần, các ngón tay xiết chặt hơn.... càng ngày càng xiết chặt. Có người đang học cách buông, các ngón tay lỏng dẩn, lỏng dần.... Cả hai hành trình ấy đều đang tựu thành một vòng tròn đặc biệt. Mới đầu khả năng nắm rất tốt, nhưng càng xiết chặt các ngón tay thì càng đau, đồ vật được nắm trong tay càng nặng... sau đó nắm hết nổi, xiết hết nổi thì các ngón tay sẽ bắt đầu gỡ dần ra... cứ như vậy cho một quy trình: nắm rồi buông... buông rồi nắm... nắm rồi lại buông.... đến miên viễn.

Cuộc đời này không ngoài hành trình ấy. Các mối quan hệ tương giao giữa người với người cũng không ngoài hành trình ấy. Không cần thuyết giáo, không cần lời khuyên. Tự nhiên vẫn đang âm thầm vận hành như quy luật phải thế. Chỉ có con người là thích thể hiện ta đây, thích om sòm, thích người ta nghĩ mình hiểu biết nên mới la làng lên, nào là "phải" cái này, "phải" cái kia.... Không. Chẳng cần làm gì hết, chẳng cần khuyên bảo ai hết, ngay kể cả khuyên bảo chính mình. Cứ để tự nhiên tự vận hành, cứ để cái tâm này tự đi con đường mà quy luật nó đã như thế rồi. Ép phải buông khi còn muốn nắm thì cũng khổ như khi ép phải nắm khi tay đã không còn đủ sức cầm nữa.

Đừng làm gì cả, đừng khuyên gì cả, đừng thuyết giáo gì cả. Kệ cho các pháp tự vận hành theo quy luật tự nhiên. Nắm được cứ nắm, nặng quá tự khắc sẽ buông. Lượng đang được tích luỹ, chất đang thay đổi từng ngày. Bước nhảy sẽ đến, chỉ cần kiên nhẫn. Kiên nhẫn với chính mình, con người cũ kỹ đang chết dần, bên ngoài quả trứng đang được ấp có thể vẫn như hôm qua, nhưng bên trong nó đã thay đổi rồi.

Đừng om sòm, đừng cầu xin... Bất kỳ ai một khi đã đặt chân xuống nước thì dù nước có nổi sóng ba đào hay tĩnh lặng như làn nước mùa thu, chân đều ướt. Nếu mặt nước đang yên, cứ kệ nó. Nếu mặt nước có nổi sóng ba đào, cũng kệ nó. Leo lên bờ mà ngồi, chân không ướt nữa. Khi đã lên bờ rồi, thì dù nước có hình dáng nào, có tướng trạng nào, có ầm ĩ hay yên lặng... thì lúc đó cũng chẳng còn nhu cầu nắm hay buông, giữ lại hay xua đi. Tất cả đều rất đỗi bình thường, đều rất đỗi tự nhiên. Tự nhiên chưa bao giờ đối xử bất công với ai cả. Chỉ có mình là thích thách đố với tự nhiên, nên hay bị "ăn đòn" thôi.

(4/9/2026)

Ps. Kiên nhẫn với chính mình, tinh tấn tích luỹ về lượng. Dù thứ bạn đang tích luỹ là phiền não, là đau khổ... thì cũng cứ tích luỹ tiếp, tích luỹ thêm... Chỉ cần lượng được tích luỹ đủ, chất sẽ thay đổi, bước nhảy sẽ đến. Gà con sẽ đập vỡ được vỏ trứng ấy khi ngày ấp đủ đầy. Đừng sợ đau khổ hay phiền não, cứ mạnh dạn đón thêm đi.... Và đừng quên, còn một cách khác nữa, không cần đao to búa lớn, không cần tỏ vẻ triết học hay tôn giáo gì cao siêu, thử ngồi quan sát hành trình tích luỹ ấy đi, quan sát tâm mình như quan sát quả trứng đang được gà mẹ ấp ấy, đừng đồng hoá mình với hành trình đang ấm dần lên của quả trứng, chỉ quan sát thôi. Sẽ có rất nhiều điều hay ho trong quá trình quan sát ấy, để suy nghiệm hôm nay lại có bài viết mới gửi đến bạn đọc đây.

Đồng cảm và Thấu cảm?

noreply@blogger.com (Trí Không) — Thu, 03 Sep 2026 08:02:19 +0000

Tôi có một năng lực rất kém - ấy là năng lực lắng nghe. Có lẽ tôi quá ỷ mình thông minh, nhanh hiểu chuyện... nên chỉ cần người ta nói với tôi, dù chỉ mới là lời mở đầu, tôi đã biết thân bài và kết bài như thế nào rồi. Và chính vì năng lực lắng nghe kém cỏi, nên năng lực chờ đợi cho câu chuyện được kể đến khi kết thúc cũng kém theo.

Tính khí lắng nghe kém cỏi và nóng vội này, khiến tôi bỏ lỡ rất nhiều mối quan hệ tương giao, mà đáng lẽ, nếu chỉ cần chậm lại một nhịp thôi, họ sẽ khác, tôi sẽ khác, và mối quan hệ tương giao giữa tôi và người cũng sẽ khác.

Sự thật là... cái họ muốn chia sẻ câu chuyện cho tôi... không phải chỉ đơn giản là để tôi hiểu. Bởi thông qua câu chuyện được kể, từ đầu đến cuối, rất nhiều năng lượng đã được trao đi, không chỉ bằng ngôn ngữ được thốt ra, mà còn là sự giải phóng năng lượng đang tích tập trong người nói. Trong quá trình kể ấy, những năng lượng hạnh phúc được trao đi, hoặc năng lượng phiền não được giải toả.

Nhưng tôi - vì quá ỷ y vào khả năng hiểu biết của mình. Tôi nghĩ rằng tôi đã có thể hiểu điều họ muốn nói. Và ngay lập tức tôi nhảy vào miệng họ. Nào là phương án này cần giải quyết, kế hoạch này cần thực hiện, lộ trình này cần đi... Và tôi thì luôn tự mãn với sự thông minh đó. Tôi nghĩ rằng tôi đang đồng hành cùng họ, Tôi nghĩ rằng tôi đang chỉ dẫn cho họ. Tôi nghĩ rằng tôi đã giúp họ giải quyết xong bế tắc mà họ đang gặp phải.

Đồng cảm - đó có thể là sự hiểu biết về một vấn đề nào đó. Nhưng sự hiểu biết này là sự hiểu biết của kẻ ngoài cuộc. Nó có thể đúng, nó có thể khách quan, nó có thể cho ta thấy năng lực giải quyết vấn đề của mình nhanh chóng cỡ nào. Nhưng nó không phải thứ mà người trong cuộc cần, nó không phải là sự đồng hành thật sự của người trong cuộc. Và vì thế, dù giải pháp có hoàn hảo cỡ nào, giữa người nói và người nghe luôn có một khoảng cách nhất định.

...

Có lẽ ông trời nhìn thấy tôi kém cỏi như vậy, nên đã giao cho tôi một sứ mệnh đặc biệt. Ấy là phải học lại cách lắng nghe, ấy là phải học lại cách chờ đợi, ấy là phải học lại cách nhẫn nại với chính mình.

Thế nào là học lại cách lắng nghe? Lắng nghe lúc này không phải là cần hiểu nữa. Mà cần sự thấu cảm. Thấu cảm là thấu được nỗi đau mà người nói đang phải gánh, năng lượng bất an, khó chịu, phiền não mà đối tượng ấy đang muốn được giải toả. Nhưng năng lực thấu cảm ấy chỉ có với ai thật sự đã đi qua đủ những cung bậc mà chính người bạn kia cũng đang đi và đang chịu đựng. Tôi không chỉ nói mồm rằng tôi thấu cảm nỗi đau của bạn mà chính tôi chưa từng đi qua và trải nghiệm nó.

Và chính vì vậy, không hiểu sao, từ nhỏ đến lớn, bản thân tôi cái gì cũng muốn trải nghiệm. Trải nghiệm này không phải là chuyện một nhà khoa học vào phòng thí nghiệm và thử nghiệm với những chất hoá học, hoặc các sinh vật khác... rồi đưa ra kết luận hoặc định luật nào đó. Không, trải nghiệm của tôi là chính tôi. Tôi trở thành đối tượng của chính trải nghiệm ấy. Tôi là người trong cuộc. Tôi không đứng ngoài cuộc để lý thuyết. Tôi không đứng bên ngoài để quan sát người khác và rút ra bài học cho chính mình. Không. Chính tôi phải tự học những bài học từ chính cuộc đời của mình.

Khi tôi nói với các bạn về tình yêu. Đấy không phải là câu chuyện của một lý thuyết gia về tình yêu, đã từng quan sát qua cách người khác yêu hoặc đọc các sách hướng dẫn về tình yêu. Khi tôi nói về tình yêu, nghĩa là tôi đã yêu thật sự. Một sự rung động thật sự, một nỗi nhớ thật sự, một tình yêu thật sự, trọn vẹn, hết mình. Tôi hạnh phúc như người đang yêu hạnh phúc. Tôi đau khổ đúng như người đang yêu đau khổ. Tôi sống trong nó. Tôi trải nghiệm nó. Tôi lên bờ xuống ruộng vì nó.

Khi tôi nói với các bạn về đau khổ. Đấy cũng không phải là thứ "Ba khổ" hay "Tám khổ" mà Đức Phật nói trong kinh điển, để tôi nhại lại nó như con vẹt hoặc như máy cassette. Tôi đem thân tôi sống trong từng nỗi khổ mà nhân sinh này có thể đang gánh. Nào là cái khổ của sự hư hoại, nào là cái khổ của sự đổi thay, nào là cái khổ của sự chia lìa, nào là cái khổ của nhớ nhung, nào là cái khổ của sân hận... nào là cái khổ này chồng lên cái khổ khác. Tôi khổ thật, tôi trải nghiệm thật, tôi rơi nước mặt thật, trái tim tôi thắt lại thật, vị đắng nghét toát ra từ dạ dày, từ bao tử, từ con tim, từ buồng phổi... là thật. Và tôi sống trong nó mỗi ngày. Tôi vùng lên muốn thoát ra khỏi nó là thật. Và nó lại kéo tôi lại vòng xoáy của nó là thật. Cứ như vậy, thoát ra được cơn bão này thì cơn bão khác ập đến, chưa từng ngơi nghỉ. Và tôi đi trong nó, không phải với dáng vẻ thanh cao, tự tại, giải thoát... mà là dáng vẻ của kẻ cùng tử đang tìm cầu một giây phút tự tại nhỏ nhoi.

Nhưng bên cạnh cái tính khí oái oăm muốn trải nghiệm tất cả mọi cung bậc bi thương nhất của cuộc đời ấy, ông trời cũng trao tặng cho tôi một năng lực muốn vượt qua chúng. Tôi biết đi vào đó sẽ trầm luân, sẽ bị đốt cháy, nhưng tôi có niềm tin sẽ vượt qua được giông bão ấy, dù giông bão ấy có đem đến cho tôi biết bao vết thương trên thân thể. Vì thế, tôi thường để mình lao vào cơn bão, hoặc là cơn bão bên ngoài, hoặc là cơn bão do tôi tự tạo ra. Tôi quay cuồng trong đó, tôi bị nó quăng quật hết bên này sang bên khác, tôi bị xoáy vào như chiếc lá đi vào một vùng nước xoáy sâu tít tắp. Và tôi vẫy vùng, và tôi cố gắng vượt qua. Rất nhiều lần thất bại, nhưng chưa từng bỏ cuộc. Rất nhiều lần tưởng chết đi cho rồi, nhưng rồi tôi lại tái sinh bằng một hình hài mới, với những dòng nước xoáy khác đang đợi tôi mỗi ngày. Để từ đó, tôi hy vọng kẻ cùng tử này một ngày nào đó sẽ tái sinh, sẽ được lột xác hoàn toàn.

Qua tất cả những gì tôi đã và đang đi, tôi học được cách quan sát những đau đớn trên thân, những cảm thọ đang hiện khởi, những hình ảnh đang vùi dập tâm trí này. Tôi quan sát chính thân tôi như một trường trải nghiệm mà mỗi đau đớn này đều là bài học mà số phận đã trao cho, để từ đó tôi dần học được cách thấu cảm nỗi đau của người khác. Đúng vậy. Thấu cảm với nỗi đau của người khác chính là khi bản thân mình cũng đã từng đau như họ, có khi thê lương hơn cả họ. Thấu cảm với thất bại của người khác chính là khi chính mình cũng năm lần bảy lượt trắng tay, làm lại, thất bại tiếp, lại đứng lên.... Không bao giờ bỏ cuộc.

Sứ mệnh của tôi là muốn được đồng hành cùng tất cả mọi người, cùng đi qua mọi khó khăn mà họ đang phải gồng gánh từng ngày. Tôi đã từng cô đơn và tôi cũng đang cảm nhận được nỗi cô đơn mà con người ngoài kia đang cô đơn. Tôi đã từng tuyệt vọng và tôi thấu hiểu con người ngoài kia cũng đang vẫy vùng giữa giông bão như thế nào. Tôi đã từng khát khao một cánh tay, một ánh mắt, một nụ cười hoặc đơn giản chỉ là một cái ôm thật khẽ để chính mình có đủ nghị lực bước tiếp... nên tôi cũng thấu hiểu con người ngoài kia cũng đang cần một cánh tay, một ánh mắt, một nụ cười và một vòng tay ôm ấy như thế nào.

Và khi tôi nhìn thấy sứ mệnh của tôi, thì lúc này đây tôi chẳng ngại ngần với bất kỳ cơn bão cảm xúc nào nữa. Ở Sao Thuỷ, nhiệt độ ngày đêm chênh nhau rất lớn, và tôi thì đang đi qua những thái cực vui buồn còn chênh lệch nhiều hơn thế. Ở Sao Kim thì mưa acid đậm đặc, còn tôi thì cũng đang sống trong cơn mưa acid toát ra từng cơn từ cái dạ dày này. Ở sao Hoả thì bụi bay mù mịt, ở sao Mộc thì hàng trăm cơn siêu bão đang diễn ra từng giờ từng khắc còn sao Hải Vương thì mỗi cơn gió quét qua với tốc độ 2000km/h... và tôi thì cũng đang đi qua từng hành tinh đó mỗi ngày. Thế đấy, ngôi nhà thiên hà của chúng ta, chẳng có nơi nào thật sự yên bình cả. Vì sao ư? Vì chính tâm tôi cũng đang ở đó, để cảm nhận, để trải nghiệm, để thấu hiểu chính mình và cũng để thấu cảm với nỗi đau của từng người mà tôi đã có duyên gặp gỡ, tao ngộ.

Bạn tôi ơi, tôi muốn nói, bạn không hề cô đơn trên hành trình trăm năm ít ỏi này

Nếu không có ai đồng hành cùng bạn, thì vẫn còn đó có tôi đây

Nếu không có ai thấu cảm nỗi đau này của bạn, thì yên tâm, tôi cũng đang đau như bạn

Tôi đã và đang đau như tất cả con người trên trái đất này đang đau

Tôi đã và đang trải nghiệm mọi hành trình mà tất cả con người trên trái đất này đang trải nghiệm

(3/9/2026)

Ps. Tôi đang lắng nghe chính tôi và tôi cũng đang lắng nghe bạn. Tôi đang học cách đốt bỏ mọi ảo tưởng về việc "hiểu biết". Tôi đang đi trên con đường đốt cháy chính cái con người tôi tự mãn ngày nào, để học lại bài học biết lắng nghe, biết chờ đợi... Bởi giờ đây, tôi hiểu rằng, nỗi đau cần nhiều hơn sự lắng nghe, chứ không phải là cao cao tại thượng ban phát giải pháp. Tôi yêu bạn rất nhiều, vì tôi biết bạn cũng có những nỗi đau riêng, như chính tôi.

"Em" là....

noreply@blogger.com (Trí Không) — Tue, 01 Sep 2026 21:43:22 +0000

3h sáng của những ngày đầu tháng 9...

Lại một đêm không ngủ. "Lại" nghĩa là chẳng phải lần đầu tiên, mà đêm với nó vốn dĩ là bạn. Là bạn nghĩa là giữa nó và nàng đêm vốn dĩ đồng hành. Đừng quá ngại màn đêm, bởi ai trong chúng ta cũng sống đủ 9 tháng 10 ngày trong đêm... và gần nửa đời người sau đó... cũng chẳng thể thiếu đêm.

"Không ngủ" chứ không phải không được ngủ, hoặc mất ngủ... hoặc muốn ngủ mà không ngủ được. Không. Nó chỉ đơn giản là không ngủ. Đời người quá ngắn để ngủ. Nó cảm giác sống không đủ, nên tiếc chút thời gian ít ỏi còn lại để thân thể này thôi trôi lăn cho một giấc ngủ vô nghĩa.

Và thế là nó thức. Nó thức thì làm gì? Nó chẳng làm gì cả. Nó chỉ ngồi đó, như những bức tượng quanh phòng nó. Ngồi yên và quan sát. Ngồi yên, nghĩa là không làm gì khác ngoài việc ngồi. Và quan sát... nhưng không phải quan sát fb, YouTube, hay quan sát bất cứ thứ gì khác... ngoài chính nó. Và vì quan sát chính nó, nên nó cũng không cần mở mắt. Nó cứ ngồi yên đó, quan sát chính mình, không chống đối, không phán xét, không nắm giữ cũng chẳng xua đuổi.

Đối tượng mà nó quan sát là chính nó. Nhưng tâm nó lúc này ngập chìm hình ảnh "Em". Thế là, từ việc quan sát chính nó, nó đồng thời quan sát "Em" trong Nó. "Em" và "Nó" lúc này là một. "Nó" là "Em" và "Em" là "Nó". Nó không thấy có khoảng cách nào cả giữa "Em" và "chính Nó".

Nó nhìn thấy Em bắt đầu thức giấc. Em gọi nó qua ký ức, qua hoài niệm. Nó nhìn thấy Em đi về trong tâm tưởng. Và khi em chiếm trọn tâm trí nó, một cảm thọ hồi hộp trong nó bắt đầu hiện khởi. Khi cảm thọ hồi hộp hiện khởi, kéo theo nhịp tim nhanh hơn thường lệ. Nó thấy mạch máu trên thân này chuyển động, chân tay bắt đầu có dấu hiệu bủn rủn, đôi môi bắt đầu có dấu hiệu mấp máy...

Nó tiếp tục quan sát...

Sau khoảnh khắc cảm thọ hồi hộp hiện khởi, là một cảm thọ khác - cảm giác nuối tiếc bắt đầu vào thế chân. Cảm giác nuối tiếc cho những gì chưa kịp nói, cho những gì lỡ nói, cho những gì đã đi qua. Cảm giác nuối tiếc ấy khiến trái tim nó thắt lại. Một nhịp nhói như tim vừa bị một chiếc kim nào đó đâm nhẹ. Acid từ dạ dày tiết ra, làm cổ nó nghẹn lại. Có gì đó đang dâng lên, thắt lại....

Nó tiếp tục quan sát...

Sau khoảnh khắc của cảm giác nuối tiếc hiện khởi, lại một cảm giác khác nhanh chóng vào thế chân - cảm giác lo âu hiện khởi. Cái tên lo âu này xuất hiện, kèm theo đó là nhịp tim đập nhanh hơn. Nó quan sát thấy bàn tay nó có dấu hiệu co rút lại. Đi theo lo âu là sợ hãi. Tiếp theo sợ hãi là hoang mang. Tiếp theo hoang mang là hy vọng. Tiếp theo hy vọng là niềm tin. Tiếp theo niềm tin là thất vọng. Tiếp theo thất vọng là giận dữ. Tiếp theo giận dữ là toàn thân nó bắt đầu run lên, chân tay muốn làm cái gì đó để giải toả ngọn lửa đang nóng dần trong người.

Nó ngồi đó và tiếp tục quan sát...

Nó nhìn thấy chính nó đang trải nghiệm những cung bậc của gần cả một đời người, đang từng bước từng bước diễn ra trên chính thân tâm này, trong khoảnh khắc này. Ở đó có tham ái, có sân hận, có nóng nảy, có cuồng si, có bám chấp, có ích kỷ, có ghen tuông, có bộc phát, có ăn năn, có hối hận, có nuối tiếc, có hy vọng, có thất vọng... Và đi theo mỗi cung bậc cảm xúc ấy là sự thay đổi trên sắc thân vật lý. Đi kèm theo sự thay đổi trên sắc thân vật lý là hàng triệu tế bào đang trên đường già chết. Một số tế bào non tơ bắt đầu được ươm mầm. Sinh diệt hiện hữu ngay trong mỗi khoảnh khắc mà tâm trí nghĩ về, cảm xúc hiện khởi.

Nó ngồi đó và tiếp tục quan sát...

Từ tâm trí đến cảm xúc diễn ra quá nhanh, rồi từ cảm xúc đến sự thay đổi của nhịp tim, mạch máu dường như cũng cùng lúc. Nhưng vì nó không ngừng quan sát diễn biến, đường đi của từng thay đổi nhỏ nhất... nên chặng đường đi từ tâm trí đến hành động dường như dài hơn thường lệ, Và nó vẫn kịp nhìn thấy, có một ý muốn gì đó đang sai khiến đôi chân và đôi tay của nó. Nó quan sát và nó ngồi im... nên ngọn lửa kia đi đến chặng cuối dường như mất lực.

Nó vẫn còn đủ khả năng ngồi im và quan sát, nên lực đẩy bắt nó "làm" điều gì đó dần trở nên yếu đi. Nó nhìn thấy có bóng dáng của thói quen đang gào thét trong lồng ngực, của khát khao đang bùng cháy trong mạch máu.... Ngọn lửa ngày càng lớn, tiếng gào thét ngày càng to.... Nó vẫn ngồi im và quan sát... Ô kìa, có vẻ ngọn lửa đang yếu dần, tiếng thét đang nhỏ dần.... Ngọn lửa yếu dần, tiếng thét nhỏ dần.....

Một lúc sau, dường như sau thời gian tạm nghỉ để dưỡng sức, ngọn lửa ấy lại bùng cháy trở lại, tiếng thét1 lại gào rú trở lại. Ngày mỗi mạnh hơn, to hơn, thiết tha hơn... Con tim co thắt lại, đắng nghét. Nó lấy tay ôm lấy lồng ngực đang đập phập phồng, vỗ về, nhẹ nhàng, yêu thương. Nó nhắn nhủ với trái tim mình rằng "cứ yên tâm, tôi vẫn đang ở đây cùng bạn". Nó tiếp tục quan sát và lắng nghe diễn tiến của tiếng gào rú, ngọn lửa đang bùng cháy... Và cũng như lần trước, ngọn lửa sau khi sai khiến đôi chân và đôi tay này bất thành thì yếu dần, nhỏ dần...

Nó ngồi im và tiếp tục quan sát... và dường như tiếng gào ấy chưa dừng lại, ngọn lửa kia chưa tắt hẳn. Tất cả chỉ là nhịp ngừng nghỉ dưỡng sức để lần sau tiếng gào ấy tiếp tục to hơn, mạnh hơn, lớn hơn... và sức sai khiến đôi chân và đôi tay kia càng lúc càng thôi thúc hơn.... Nhưng... nó vẫn ngồi đó, đôi mắt bất động, và lặng lẽ quan sát toàn bộ diễn trình. Hàng trăm lần, hàng nghìn lần, hàng triệu lần... ngọn lửa kia bùng lên rồi nhỏ lại, tiếng thét kia gào lên rồi yếu dần...

Nó tập kiên nhẫn với chính mình, yêu thương nhiều hơn ngọn lửa và tiếng gào thét ấy. Nó không vội. Bởi ở ngoài kia chẳng có gì đem lại cho nó ý nghĩa, nên không có gì cần gấp gáp. Thứ duy nhất nó làm bạn lúc này chỉ có trái tim đang đập phập phồng khi nhanh khi chậm và cái đầu chưa từng dừng nghỉ một niệm nào. Nó cần học cách làm bạn với chính mình, lắng nghe chính mình, quan sát chính mình, dù cái "mình" đó có điên khùng, xấu xí và khó ưa cỡ nào.

Trong nó đang có ngọn lửa và tiếng gào của bóng tối, của hư vô. Nhưng bóng tối này chưa từng xa lạ với nó. Bóng tối ấy gào thét bởi vì nó đã bỏ quên chính mình quá lâu. Nó chạy theo âm thanh, hình sắc bên ngoài và ngỡ rằng âm thanh và hình sắc ấy có thể lấp đầy khoảng trống mênh mông trong lòng nó. Nhưng sự thật là chẳng có hình sắc và âm thanh bên ngoài nào đủ sức lấp đầy cả. Có đổ bao nhiêu nước vào biển thì vẫn chưa đủ. Vẫn còn đó thiếu thốn, bất như ý, và đòi hỏi nhiều hơn.

Và vì thế ngọn lửa kia hiện hữu để nhắc nó quay về, tiếng thét kia hét lên để báo cho nó biết đâu mới là quê hương đích thực. Sẽ không bao giờ có yêu thương nếu ngay trong lòng nó chỉ là sự trống rỗng. Sẽ chẳng có cánh tay nào đồng hành khi chính bàn tay nó còn đang vẫy vùng giữa trầm luân. Và vì thế... mọi hình ảnh đến trong tâm trí, mọi cảm thọ đang hiện khởi, mọi dấu hiệu bất ổn của thân thể.... đều là tiếng chuông hoàn hảo để nó thôi say sưa với những giấc mơ hão huyền.

Thời gian không còn nhiều cho nó, mọi sự đều đang đổi thay và mọi nhân duyên tương phùng đều hoàn hảo. Thứ duy nhất làm ta mệt chẳng phải là vô thường, mà chính là níu kéo và xô đẩy. Dừng lại thái độ níu kéo và xô đẩy, chấp nhận tất cả, làm bạn với tất cả... và yêu thương trọn vẹn... thì sinh diệt không hẳn là trò gì đó quá lớn lao.

(2/9/2026)

Đợi...

noreply@blogger.com (Trí Không) — Tue, 01 Sep 2026 05:55:25 +0000

Chào tháng 9

Tôi muốn chào tháng 9 bằng... nước mắt, để rửa trôi mọi muộn phiền đã đeo bám trên thân tôi quá lâu rồi. Tôi thèm một trận khóc ba ngày ba đêm, tôi thèm một cơn lốc, tôi thèm một trận cuồng phong, tôi thèm một trận đại hồng thuỷ đích thực....

Nhưng...

Hắn ngồi trước màn hình vi tính, cố gắng lôi tất cả những vết thương xưa, những ký ức cũ... đào xới lại, khều cho rách ra... chỉ để được khóc... Nhưng nước mắt của hắn đâu rồi? Hắn không thể khóc nổi. Không một giọt nước nào rỉ ra từ hai hốc mắt ấy. Mắt hắn vô hồn, bất định, khô khốc... Hắn quên cách khóc hay tuyến lệ trong hắn đã bế tắc, đã cạn kiệt mất rồi...

Cô đơn - ấy là thứ hắn có thể gọi tên. Cô đơn không phải vì không có ai sống cạnh hắn, mà hắn cô đơn vì đang sống giữa quá nhiều người mà trong mắt hắn vẫn chỉ là khoảng lặng chết người. Như một lữ hành thất lạc ngoài vũ trụ tít tắt ngoài kia, xung quanh là vô vàn hành tinh, vô vàn thiên hà.... nhưng kẻ lữ hành ấy mãi mãi không bao giờ tìm thấy đồng loại của hắn. Cái cô đơn giữa mọi người mới chua chát làm sao.

Hắn viết. Nhưng hắn biết sẽ không ai hiểu điều hắn viết. Vì sao? Có phải vì hắn đang viết thứ ngôn ngữ của quá khứ đã thất lạc bảng chữ cái hay ngôn ngữ của tương lai chưa được sáng tạo ra không? Không! Vì ngôn ngữ hắn viết là thứ ngôn ngữ mà chính bóng tối trong hắn đòi hỏi lên tiếng, còn hắn thì cố gắng dùng thứ ý chí còn sót lại ấy để chối bỏ, để đè nén xuống. Và trong cuộc đấu tranh này, thứ ngôn ngữ dở dang, nửa vùng lên nửa đè xuống ấy như một sinh linh dị dạng, khiến không một ai có thể hiểu hắn đang viết điều gì.

Hắn cười. Nhưng nụ cười ấy không phải là nụ cười của hạnh phúc, của viên mãn đủ đầy. Nụ cười ấy là nụ cười mà sau bao lần hắn cố gắng để được khóc, nhưng không khóc được. Hắn bật lên sự bất lực ấy bằng tiếng cười. Cười chỉ để thoả mãn cho một tiếng khóc không thành tiếng. Cười chỉ là phương tiện lấp liếm cho sự ngu si, cho sự bất lực, cho sự tuyệt vọng, cho sự trống vắng, cho tiếng vọng của nó được diễn bày hết hư vô mà hắn đang vẫy vùng.

Hắn viết trong im lặng và hắn cười cho khoảng lặng được rõ nét hơn. Hắn nhìn thấy bóng tối trong hắn đang vẫy vùng trong xiềng xích của ý chí, đang tìm cách thoát ra ngoài qua sáu giác quan. Nhưng kìa, ngoài sáu cái lỗ thông hơi kia vẫn còn đó nụ cười giả tạo, gượng gạo... như tấm lưới giăng ở bên ngoài. Bóng tối ơi... mi không có cách chi mà thoát ra ngoài được. Hãy ngoan ngoãn mà gào thét trong hang sâu hun hút kia đi, để tiếng vọng từ đáy vực ấy làm tò mò khách hành hương đang chiêm bái và để chính hắn được mãi dương dương tự đắc với nỗi buồn đẹp như bức tranh thuỷ mặc được vẽ bằng máu này.

...

Bóng tối - ấy là một nhân dạng khác của hắn, bên cạnh thứ ánh sáng yếu ớt hắn cố gắng phản chiếu cho một xã hội tìm kiếm cái có thể định danh, nắm bắt và sờ mó được. Thứ ánh sáng yếu ớt ấy, thấp thoáng thôi, mờ mờ thôi... nhưng chí ít người ta cần đến nó, chỉ để biết có một ai đó đang tồn tại. Thiếu thứ ánh sáng yếu ớt, mờ mờ ấy... thì sẽ chẳng có cái căn cước công dân nào được cấp cả.

Nhưng bóng tối, thứ ẩn khuất sau nhân dạng thấp thoáng mờ mờ kia mới là hình hài và nguồn sống đích thực của hắn. Hắn sống về đêm, yêu sự tĩnh lặng và chết chóc của bóng tối. Nơi ấy, không còn tiếng nói cười xã giao hay những cuộc gặp nhau qua thứ ánh sáng mờ mờ. Trong bóng đêm ấy, hắn đi tìm mình và tìm người nhìn ra hắn. Hắn cứ đi tìm, dù không biết nhân dạng ấy là gì, ngoài bóng tối không hình không ảnh, ngoài bước chân chậm rãi giữa hư vô mà mặt đất chỉ là thứ trong tưởng tượng.

Hắn đi tìm mình. Nhưng hắn không biết mình thật sự là ai. Hắn đã tìm mọi cách để cố gắng định nghĩa mình, hoặc giả vờ là đã biết mình. Nhưng mỗi lần hắn nghĩ là hắn đã có thể hiểu, hoặc đã có thể tìm thấy... thì cái thứ "mình" chết tiệt kia lại chết tươi trước mặt hắn. Không cho hắn đủ thời gian để nhìn rõ mặt, không cho hắn cơ hội được nuôi dưỡng cái hạt giống chỉ vừa mới gieo xuống. Nó chết ngay khi hắn chỉ mới kịp chạm tay vào. Thế là hắn lại lên đường đi tìm...

Hắn đi tìm người nhìn ra hắn. Nhưng hắn lại đi tìm người hắn chưa từng gặp gỡ, chưa từng biết rõ mặt. Hắn gieo vào tâm mình một chấp niệm, một hình ảnh hoa nhài mà chính hắn cũng chẳng biết là ai. Hoa Nhài - tình yêu của hắn - một biểu tượng của hoan lạc lẫn đoạ đày, một con người đem đến cho hắn nhiều niềm vui và cũng đầy đau khổ, một tha nhân khác hắn... chỉ để hy vọng tha nhân ấy có thể nhìn ra hắn đang tồn tại.

Kết quả cuối cùng là gì?

Đã là cuối cùng chưa? Chưa! Hắn biết chắc thế và hắn tin chắc thế. Vì số phận của hắn là đi tìm và chờ đợi. Ôi, ta nhìn thấy hình ảnh anh chàng "Tất Đạt" của "Câu chuyện dòng sông" năm nào vẫn hiện hồn về và ám ảnh hắn. Đi tìm và Chờ đợi - Đó là tất cả những gì mà hắn buộc phải làm, sứ mệnh của hắn phải thực hiện, dù không muốn một chút nào.

Vì phận số là như vậy, nên Hoa Nhài - biểu tượng ấy rất thích trêu ngươi và đoạ đày hắn mãi. Nàng thấp thoáng đến rồi nàng lại biệt tăm. Nàng biệt tăm chán chê rồi nàng lại xuất hiện. Có ai tin chăng, chỉ vì một câu hỏi: "Em muốn gọi tôi là gì?" mà hắn đeo mang chấp niệm ấy suốt 15 năm dài đằng đẵng. Nhưng hắn có biết nàng là ai đâu, tên tuổi của nàng cũng chắc gì là thật, hình ảnh lại còn xa vời, mông lung và huyền hoặc hơn nữa. Và chỉ vì câu hỏi ấy thôi, hắn lên đường tìm kiếm. Thỉnh thoảng hắn bắt gặp hoa nhài của lòng mình, nhưng rồi nàng lại đi. Rồi hắn tìm tiếp, rồi nàng lại đến, rồi nàng lại đi... Và thế đấy, số phận của hắn, chỉ từ câu hỏi "Em muốn gọi tôi là gì?" như một danh thiếp định danh chính mình, như bóng tối đang mong mỏi được nhìn thấy, được gọi tên.

Nhưng làm sao Em có thể nhìn thấy hắn được, khi chính hắn cũng chẳng biết hắn là ai. Hoa Nhài cũng đã thử gọi tên hắn nhiều lần trong đêm, nhiều thổn thức trong ngày... Nhưng kìa, Hoa Nhài ơi, làm sao hắn có thể đáp lại, khi chính hắn cũng không biết nàng đang gọi hắn. Không hẳn là hắn mải mê cánh bướm với chuồn chuồn, mà vì hắn đang suy nghĩ, đang hoài nghi về chính mình, nên nhiều khi nàng gọi hắn đấy, hắn cũng nghe thấy đấy... nhưng hắn lại nghĩ nàng đang gọi một ai đó khác... và thế là hắn lại đi tìm cái tên gọi mà nàng đang gọi.... chỉ để giải đáp cho chính mình một câu hỏi: có phải nàng ấy đang gọi đúng tên mình không nhỉ?!

Ôi... tháng 9 mùa thu.... mang theo dư vị của lá rụng, của chia ly... nhưng đồng thời cũng báo hiệu một nhựa sống mới đang nứt mầm. Mùa hanh hao, mùa cô đơn, mùa hoang hoải và mùa của lên đường tìm kiếm và.... đợi chờ...

Sẽ còn đó ba tháng mùa thu hanh hao se sắt, và sẽ còn đó ba tháng mùa đông lạnh lẽo thê lương, nhưng... nếu đã quyết tâm đợi, đợi em mùa thu thay lá, đợi em mùa đông tuyết phủ, và nếu mùa xuân kia em vẫn chưa đến... thì ta tiếp tục đợi em.... cho đến miên viễn... một mùa thu. Đã đi tìm và đã chờ đợi, thì thời gian đâu cần kể tháng kể ngày....

"Tất Đạt" của "Câu chuyện dòng sông" có ba khả năng rất giỏi, ấy là "nhịn đói, suy tư và chờ đợi". Tôi thì chẳng giỏi cái nào khác, ngoài việc thích tự làm khổ mình và lấy nỗi khổ đó để thách thức bản thân. Dẫu biết sẽ chẳng bao giờ thắng được, nhưng ngoài việc tự làm khổ mình ra thì tôi chẳng biết làm gì khác. Nhớ em và đợi em chính là thách thức mà tôi đang chấp niệm, dù thật sự vẫn chưa biết em là ai và tôi là ai?!

(1/9/2026)

Ps. Dạo này anh vẽ lại rồi, làm thơ nữa, hát ngân nga thêm mấy lời anh sáng tác, soạn cả những tác phẩm triết học "Tôi là ai?" dài hàng trăm chương lẫn cố gắng tập tành một bản cổ cầm cho thật ra hồn.... để đợi ngày gặp em, anh sẽ đem... khoe! Giờ thì anh tiếp tục... đợi vậy!

Thư gửi Hoa Nhài (48)

noreply@blogger.com (Trí Không) — Sun, 30 Aug 2026 16:36:22 +0000

Hoa Nhài thân yêu của anh!

Anh đang trong những khoảnh khắc giông bão nhất của tâm hồn. Đó có lẽ chẳng phải là điều mới lạ với em, vì em đã chứng kiến nơi anh kha khá nhiều lần. Với một tâm hồn mong manh tựa sương khói như anh, thì giông bão cũng chỉ là chu kỳ tất yếu phải đến, như bốn mùa thay phiên. Chỉ có điều, anh chẳng học được bất cứ bài học nào, dù đã đi qua biết bao mùa bão giông.

Mùa giông bão - ấy là những biến động bất thường của thời tiết, nhưng vì nó đến theo chu kỳ, lặp lại hàng năm, nên từ biến động bất thường, người ta đã gắn thêm vào sự bất thường đó một từ "mùa" như muốn nhắn nhủ: "năm nào chẳng thế, có gì ngoại lệ đâu". Tâm hồn anh cũng thế, nó đang rung lắc dữ dội, nhưng vì nó đến như nhịp điệu của thuỷ triều, nên anh cũng chẳng ngại ngần mà nói: mùa giông bão trong tâm anh lại bắt đầu cất tiếng rồi, em ơi.

Hoa Nhài ơi!

Xin lỗi em, vì dạo gần đây anh viết hơi nhiều thư gửi về em, nhưng vì anh biết em không có đọc nó, nên anh cũng chẳng ngại ngần mà viết nữa, viết tiếp, viết đến khi nào mà chính anh phải thật sự ngấm thật sâu, quan sát thật kỹ, lắng nghe thật tường tận "giông bão" trong mình, có lẽ lúc đó anh mới thôi biết viết cái gì.

Giông bão cảm xúc - nó không tự nhiên hình thành trong ngày một ngày hai, mà nó được tích tụ qua nhiều ngày, nhiều tháng, nhiều năm... và khi đủ duyên, cơn bão ấy lại hiện khởi. Khi bão hiện khởi, nó cuốn đi tất cả nhịp điệu thường ngày, đánh bật mọi ý nghĩa, mọi mục tiêu, mọi niềm vui... dù chỉ là đơn giản nhất, chỉ để lại trong anh thứ cảm giác mang tên.... hư vô, trống rỗng, vô nghĩa, cô đơn... và tuyệt vọng.

Mình à!

Cho anh được một lần nữa, gọi em là Mình. Vì điều anh đang muốn nói đến em, cũng chính là điều mà anh đang muốn nói với chính mình. Có người đã từng bảo anh rằng nếu anh đam mê một cái gì quá độ, thì bệnh cũ của anh lại tái phát. Và đúng thật là anh đã sa lầy vào chính đam mê đó, đến quên cả ngày giờ năm tháng, đến quên luôn cả em... cho đến khi ngọn lửa đam mê kia tắt ngúm.... thì... hư vô lại về, chụp lấy anh như người ta quăng cái lưới, còn con cá thì đã nằm im chờ đợi....

Đam mê - có thể gọi là đam mê không? Không! Anh muốn nói đến một từ khác - ám ảnh. Đúng. Anh bị ám ảnh bởi bất cứ đối tượng nào mà chỉ cần nó xuất hiện, cuốn anh đi như cơn giông lốc, và anh thì dễ dàng như cây không có rễ, mặc cho gió thổi trôi. Anh bị ám ảnh bởi bất cứ thứ gì, đôi khi chỉ là một ký ức xa lắc xa lơ, có đôi khi chỉ là một bài hát, một bài thơ, một tập sách đang soạn dở, một bài nhạc hay chỉ đơn giản là một bức tranh đang vẽ. Tất cả mọi thứ, đều có thể khiến anh ám ảnh. Khi anh đã bị nó ám ảnh, nó "cưỡng chế" anh rời khỏi mảnh đất thực tại, xô đẩy anh về quá khứ và tương lai, cuốn anh vào vòng quay cho đến khi "thứ ám ảnh" ấy chán anh, nó vứt anh về lại với thực tại như miếng chanh đã cạn kiệt nước.

Trở về với thực tại, lúc này anh mới nhận ra - anh đã mất tất cả những gì - mà anh nghĩ là mình. Không còn em, không còn thế giới cũ, không còn cả chính anh của ngày xưa. Soi gương nhìn lại chính mình, chỉ là một hình hài mang đầy vết thương cùng một tâm hồn trống rỗng, hoang hoải, hư hao, vô định... và chẳng biết nơi để tìm về.

Mình có biết chăng?!

Đây không phải là lần đầu tiên anh trải qua cảm giác này. Nhưng lần nào cũng như lần nào, trải nghiệm nào cũng mới, cũng tang thương và cũng đau đớn như nhau. Anh không học được bất kỳ bài học nào cho chính mình, dù đã đi qua nhiều lần trải nghiệm. Phải chăng anh đam mê trải nghiệm hơn chính bài học mà nó đã dạy, hay chính anh biết rõ bài học đó nhưng vẫn cố tình lao đầu vào để thử sức với chính mình? Anh không biết nữa, mình ạ.

Có lần em bảo anh rằng em "không muốn anh ở một mình", nhưng anh làm sao không ở một mình được, khi chính anh còn đang từng ngày từng ngày phải học cách sống chung với chính mình, với hình hài mà soi gương không rõ mặt, soi tâm không rõ nơi về? Ngồi nhìn lại mình hôm nay, mới tự cười cho sự ảo tưởng hôm nào mà anh dương dương tự đắc "tôi giác ngộ rồi", "tôi tỉnh thức rồi"... Không! Chẳng có sự tỉnh thức hay giác ngộ nào cả, chỉ có một thằng ngu, học mãi một bài học, đi mãi một con đường, biết rõ một đáp án... mà vẫn cứ dại dột lao vào ngọn lửa cuồng si. Để rồi, lại tiếp tục là những đêm dài thất lạc, đi hoang, và tìm kiếm.

Hoa Nhài - Tình yêu của anh ơi!

Có những chặng đường thật ngắn, đi ngang đời nhau với một cái ngoái nhìn. Và người ta bảo đó là do duyên ngắn. Nhưng cũng có đoạn đường thật dài, gần nửa đời người, nhưng nhìn lại thì vẫn là bàn tay trắng. Vậy một cái ngoái nhìn hay nửa đời người, dù dài hay ngắn, cái kết có gì khác nhau đâu...?

Có những nhân duyên thật đẹp, kết dệt nhiều ký ức thật vui, như tặng phẩm mà chúng ta sinh ra là để trao tặng cho nhau, và cũng có những ký ức chỉ đọng lại nhiều mất mát, mà đôi khi gặp nhau chỉ để trả nợ cho nhau những món nợ chưa kịp hoàn. Nhưng dù là duyên hay nợ, thì cái kết cuối cùng cũng chẳng phải chỉ là ký ức thôi sao. Mà có ký ức nào đưa hiện tại ta sống vui hơn, hay ký ức nào cũng chỉ để lại một dư vị nuối tiếc đến tột cùng...?

Ôi, mình ơi, anh lại để hư vô trong anh cất tiếng mất rồi. Mà cái hư vô này thì chẳng bao giờ nó nói nổi câu nào lời hay ý đẹp cả. Ngôn ngữ duy nhất của nó là thở than, mà âm thanh duy nhất của nó là khoảng vọng. Và vì anh biết em sẽ không đọc nó, nên anh mới mạnh dạn để nó được lan tràn, được thoả sức tung cánh, được bay lên trên trời xanh... biết đâu hữu duyên sẽ gõ được cánh cửa thiên đàng.

Ôi, có con phượng hoàng nào không thoát xác từ lửa đỏ, có con chim nào không tự mình đập vỡ vỏ trứng để bay ra. Chỉ có từ lửa đỏ mới trui rèn nên thanh kiếm sắc, và cũng chỉ có khổ đau mới giúp cho anh nhận diện rõ hình hài của chính mình. Đã bao nhiêu kiếp anh trầm luân, lỡ có thêm một kiếp nữa trầm luân... thì cũng chỉ là cộng thêm một con số. Bởi biết đâu sau mỗi lần giông bão, hoặc vô vàn lần giông bão trong quá khứ và tương lai, một con phượng hoàng sẽ cất cánh... hoặc từ một đống tro tàn ấy mọc lên cánh hoa nhài tươi....

Hẹn em thư sau, và chắc chắn sẽ còn nhiều thư sau nữa

Vì anh vẫn chẳng học được bất kỳ bài học nào cả

Vẫn ngu ngơ với chính mình và vẫn dại khờ yêu em

Mình ạ!

(30/8/2026)

Ps. Mùa đoàn viên, anh vẫn tìm em.... dù anh biết bó hoa ấy đã lạc đường và vẫn chưa biết em là ai?!

Thư gửi hoa nhài

(1) - (2) - (3) - (4) - (5) - (6) - (7) - (8) - (9) - (10) - (11) - (12)

(13) - (14) - (15) - (16) - (17) - (18) - (19) - (20) - (21) - (22)

(23) - (24) - (25) - (26) - (27) - (28) - (29) - (30) - (31) - (32)

(33) - (34) - (35) - (36) - (37) - (38) - (39) - (40) - (41) - (42) - (43) - (44) - (45) - (46) - (47)

Cơn say của ngũ uẩn

noreply@blogger.com (Trí Không) — Tue, 25 Aug 2026 04:35:17 +0000

Thu về, mưa rơi trắng trời, ta nghe trong ta một trời cô liêu. Mưa ngoài trời hay mưa trong ta, thật khó để phân định. Nếu mưa ở ngoài mà tâm ta không mưa thì mưa bên ngoài chỉ là những giọt cam lộ làm mát không gian, làm dịu không khí và làm cảm xúc thêm dịu dàng. Và nếu trong tâm có mưa mà ngoài trời không mưa thì có lẽ công việc bên ngoài cũng cuốn cảm xúc ấy đi, như nước chảy một mạch từ đầu nguồn đến cuối nguồn, chẳng đọng lại điều gì.

Chính vì thế, mưa bên ngoài tao ngộ cùng mưa trong tâm, như mưa quá lớn mà nước thì không thoát kịp nên ứ lại thành mênh mang....

Mênh mang... ấy là cảm xúc của tôi lúc này... Mênh mang như nước tràn bờ, như thuyền không bến đậu, như lữ khách lạc quê hương... và vì mênh mang nên... như người đuối chới với giữa dòng chảy, như bàn tay quờ quạng tìm chỗ bám, như chân loạng choạng tìm chỗ nghỉ ngơi.

Mênh mang... dẫn đến sự trống trải... Trống trải trong tâm hồn, trống trải trong ánh mắt, trống trải trong nụ cười... Tâm hồn trống trải nên cảm thấy bất cứ điều gì bên ngoài đều không thể lấp đầy, ánh mắt trống trải nên nhìn đâu cũng là hư vô và nụ cười trống trải nên.... chỉ muốn lặng câm...

Tôi là ai?

Tôi cần gì?

Tôi tìm gì?

Tôi phải làm gì?

Tôi không biết!

Ngay lúc này tôi không biết mình là ai. Là ai, với bất cứ nhãn hiệu nào, tôi đều cảm thấy không đúng, không đủ, không thật... và vì thế, suốt đời, khoác chiếc áo nào cũng thấy rộng, ngồi bất cứ cái ghế nào cũng thấy chật, đeo bất cứ chiếc mặt nạ nào cũng thấy giả.

Tôi cần gì ư? Tôi không biết. Tôi không có hứng thú với bất cứ thứ gì mà số đông ngoài kia thấy cần. Với tôi, tất cả những thứ đó chẳng có ý nghĩa gì cả. Tôi chán ngấy mọi thứ. Chẳng thứ gì làm tôi cảm thấy cần phải tốn công nhọc sức nắm lấy cho thật chặt. Có được rồi cũng sẽ mất, mà nếu không mất thì tôi cũng cố tình đẩy đi thật xa, cố tình làm mất cho bằng được.

Tôi tìm gì? Tôi không biết. Tôi không biết tôi đang tìm gì. Khi tìm nghĩa là người ta có một dự án hoặc chí ít một mường tượng về tương lai, để từ đó... đi tìm. Còn tôi không có bất kỳ dự án nào cho tương lai cả. Tương lai với tôi hoàn toàn bất định, nằm ngoài tầm tay nên tôi cũng không biết đi tìm cái gì. Tôi như kẻ đi trên bờ biển, nhặt nhạnh từng viên sỏi.... và miệng thì lúc nào cũng lẩm bẩm "viên sỏi này không phải...", "... viên kia cũng không phải..."... Suốt đời đi tìm kiếm thứ mà chính mình cũng không biết.

Tôi phải làm gì? Tôi không biết. Vì tôi không biết mình là ai, cần cái gì... nên tôi cũng chẳng biết phải làm gì. Làm gì cũng thấy chán, trống trải, vô nghĩa... Tôi không tìm thấy ý nghĩa đích thực cho hành trình này. Vì không tìm thấy ý nghĩa, nên hành trình trở nên uể oải, chậm chạp và hắt hiu như cảnh chợ chiều.

Trời thu hiu hắt, lá rụng đầy sân, mưa rơi rả rích cả ngày. Tôi ngồi cả ngày nhìn chiếc lá xanh rồi úa vàng, rồi rụng xuống đất mẹ và tự hỏi hành trình của chiếc lá ấy là gì nếu chỉ đơn thuần nảy mầm để rụng xuống?

Lòng buồn hiu hắt, cô liêu ngập tràn. Tôi ngồi nhìn mưa và nhìn vào lòng mình. Thân này đã từng có ngày trẻ trung sung mãn, giờ thì bắt đầu bước vào những ngày nhạy cảm với thời tiết. Cảm xúc này lúc tràn đầy như bão lụt, lúc thì hạn hán hanh hao như sa mạc khô cằn. Suy nghĩ thì như khỉ vượn chuyền cành, chẳng khi nào nó chịu ở yên một chỗ. Năm uẩn cứ như mưa rơi xuống và tôi thì chẳng có thẩm quyền gì với chúng cả.

Tôi không có thẩm quyền với bất cứ thứ gì, ngay kể cả với hơi thở và nhịp tim này. Nó thích thì thở nhanh, thích thì chậm. Nhịp tim thì lúc hồi hộp thấp thỏm lúc thì bình thản chậm rãi. Thân bệnh hay khoẻ chưa từng xin phép tôi lấy một tiếng, cảnh đến cảnh đi chưa chào tôi lấy một câu. Tôi không có thẩm quyền với bất cứ thứ gì. Tôi không kiểm soát được bất cứ chuyện gì. Mọi thứ, trong thân lẫn vật ngoại thân, đều nằm ngoài tầm với....

Tôi là ai? Tôi không biết.

Tôi say trong men rượu và say trong sự bất định

Và khi tôi say, tôi bắt đầu... nhớ. Tôi không chỉ nhớ quá khứ mà tôi còn nhớ cả tương lai. Quá khứ như thước phim chậm rãi được mở lại để tôi được tái sinh, được sống lại một lần nữa. Tương lai trong quá khứ cũng hiện hành để tôi thấy mình có động lực mà... đợi.

Và khi tôi nhớ, tôi bắt đầu... đợi. Tôi đợi tương lai đến để tựu thành điều bất định trong tôi. Tôi đợi người về để đào lại nấm mồ còn dang dở mà cơn mưa kia đã vô tình lấp mất. Tôi đợi xác thân này được tan ra trong đất lạnh, cho côn trùng được rỉa rói thịt da. Tôi đợi ngày mà ngay cả nấm mồ kia cũng được san thành bình địa, cho cỏ dại mọc lên và cho một đoá hoa nhài nào đó vô tình nở.

Và khi tôi đợi... tôi bắt đầu thấy hư vô trong tôi ngày càng lớn dần... Thứ hư vô không tên không tuổi, không hình không sắc... đang từ từ toả từ trong ra ngoài.... Hư vô lớn dần, lan dần.... như vệt dầu loang giữa biển cả mênh mang.... Tôi đợi em và tôi cũng đang đợi.... chính tôi!

Hư vô, ấy là cơn say của ngũ uẩn, bám víu vào thứ không có thật, chấp niệm vào ảo giác giữa sa mạc khát cháy... chỉ để phục vụ cho một giấc mơ.... vô thường....!!

(25/8/2026)

Thư gửi hoa nhài (47)

noreply@blogger.com (Trí Không) — Thu, 20 Aug 2026 00:49:11 +0000

Hoa Nhài - Tình yêu của anh

Ngày Thất tịch, ngày Ngưu Lang - Chức Nữ gặp nhau, mưa dầm dề cả ngày. Anh để tâm hồn mình rơi cùng những giọt mưa, hoà cùng giọt mưa và trôi đi cùng những giọt mưa. Những giọt mưa mang theo hình hài của những áng mây, áng mây mang theo hình hài những dòng nước trôi, những dòng nước trôi mang theo hình hài của những hạt mưa rơi, tạo thành khúc sông khúc khuỷu đổ về biển cả. Và thế là một vòng tròn luân hồi được tựu thành.

Nhìn lại lá thư gửi hoa nhài số 1, cũng vào những ngày đầu thu của 15 năm về trước. 15 năm - 46 lá thư đã đi qua - một chặng đường đủ dài với đủ các màu sắc, từ gặp gỡ đến ly biệt, từ vui đến buồn, từ hạnh phúc đến khổ đau. Biết bao khúc khuỷu thăng trầm, biết bao vòng tròn đã sinh đã diệt. Vậy mà khi đọc lại lá thư số 1 - anh mới thấy anh đã đi xa, đã đi lạc, và bây giờ lại đang tìm cách quay về sống với tinh thần của lá thư ấy thiết tha biết bao nhiêu.

Hoa Nhài thương yêu!

Tình yêu là gì? Lá thư số 1 dạy anh rằng chúng ta không nên đến với tình yêu như những kẻ nghèo đói thiếu thốn tình yêu. Bởi đến với tình yêu bằng sự nghèo đói và thiếu thốn, thứ chúng ta nhận được chỉ là bát cơm thừa canh cặn của sự bố thí đáng thương. Thay vào đó, chúng ta cần đến với tình yêu bằng sự dư dả, đủ đầy tình yêu trong chính mình. Bởi chỉ có với tình yêu đủ đầy và dư dả trong mình, chúng ta mới có thứ trao tặng cho nhau. Và chỉ có qua hành động trao tặng cho nhau mà không cần đáp lại, chúng ta mới thấy chúng ta giàu có biết bao nhiêu.

Tình yêu là gì? Người ta thường đến với tình yêu chỉ bởi người ta cảm thấy cô đơn và hy vọng người mà họ yêu đó lấp đầy khoảng trống trong tâm hồn. Và khi sự hy vọng ấy không được như kỳ vọng, người ta mới sinh ra đòi hỏi, mới sinh ra thất vọng, mới sinh ra chia ly và tìm kiếm một đối tượng khác để tiếp tục một mong muốn được nhận lại, được lấp đầy. Và cứ thế, tìm kiếm hết đối tượng này đến đối tượng khác... có khi đến cuối đời, nhân duyên vẫn chỉ là sự trả - vay không hơn không kém. Vậy đấy em ơi, anh đã đi lạc so với điểm mà anh đã xuất phát từ 15 trước biết bao nhiêu dặm mất rồi.

Hoa Nhài - Tình yêu của anh!

Chặng đường 15 năm đi qua, anh thừa nhận rằng mình đã có những giây phút thất lạc với chính tình yêu của mình. Có những lúc anh cô đơn, có những lúc anh thiếu thốn, có những lúc anh đòi hỏi, có những lúc anh mong muốn... và cùng từng có lúc anh hy vọng em sẽ là người có thể lấp đầy khoảng trống trong anh. Nhưng làm sao em có thể giúp anh điều đó, làm sao em có thể hiểu được điều đó... khi chính anh không đủ khả năng tự làm đầy tình yêu trong mình, và cũng vì chính anh... cũng chẳng còn hiểu nổi chính mình.

Và thế là, khi chính anh cũng có lúc thiếu thốn, cũng có lúc không hiểu nổi chính mình.... cho nên chính anh cũng có lúc không hiểu nổi em, không trao cho em những thứ em cần, và đòi hỏi ở em những thứ em không có. Vậy là, có những món quà trao đi không được đón nhận, những thứ cả hai cùng cần thì lại thiếu thốn... để rồi chặng đường ấy càng đi xa càng thất lạc. Anh lạc chính mình và anh cũng đã... lạc mất em.

Hoa Nhài ơi...

Nhìn lại cả chặng đường đã đi qua, dù cảm xúc ấy không phải lúc nào cũng là con đường phẳng trải đầy nhung lụa. Ngược lại, có khi là đỉnh cao và cũng có khi là vực sâu, có khi là biển yên sóng lặng, cũng có khi là bão tố mịt mờ.... nhưng đọng lại sau tất cả chỉ là... lòng biết ơn. Biết ơn em, biết ơn về tất cả.

Em đã đến, đánh thức trong anh ánh sáng mà chính anh cũng không biết và đánh thức cả bóng tối mà chính anh có thể đã dùng ý chí để đè nén giấu đi. Ánh sáng ấy đưa anh đến những cung đường mà anh chưa từng nghĩ rằng mình có đủ dũng khí chạm đến. Bóng tối ấy nhắc anh rằng đằng sau hình hài này còn rất nhiều hạt giống đang ngủ ngầm, chưa được đánh thức. Thế là nhờ quen em, anh học được bài học về tình yêu, về sự trao tặng, về lòng bao dung, về sự tha thứ, về sự nhẫn nại... đồng thời cũng qua em mà anh nhìn thấy trong anh những hạt giống của đa nghi, của ghen tuông, của ích kỷ, của chấp thủ... vẫn đang nứt hạt nảy mầm theo năm tháng.

Hoa Nhài thương mến!

Lòng biết ơn - ấy là tất cả những gì anh muốn gửi đến em. Lòng biết ơn này có thể được nói bằng lời, bằng hành động, qua ánh mắt, qua nụ cười... hoặc cũng có thể chỉ đơn giản bằng sự lặng im... Và dù năm tháng đã trôi qua bao nhiêu năm, vô thường nào đã từng biến động giữa anh và em... thì lòng biết ơn này vẫn hiện hữu ở đó. Một bông hoa biết ơn - từ trong anh - gửi đến em phương xa ấy.

Lòng biết ơn - ấy là điều có thể khó được diễn đạt trong các mối quan hệ thân quen. Có lẽ bởi quá thân quen nên nhiều khi ta nghĩ điều đó là hiển nhiên. Nhưng vô thường dạy cho nhau một sự thật rằng không có gì là hiển nhiên có sẵn nếu chúng không được tưới tẩm từng ngày, và trong tình yêu và qua tình yêu, sự vô thường càng hiển hiện rõ nét hơn cả. Cho nên, vì là vô thường, thì khi còn có thể yêu hãy cứ bày tỏ, khi còn có thể biết ơn, hãy nói lời biết ơn và khi giữa anh và em càng thân thiết bao nhiêu, tình yêu và lòng biết ơn trong anh càng lớn bấy nhiêu.

Lòng biết ơn - ấy là hạt giống đã có sẵn trong anh và nhờ em mà nó được tưới tẩm lớn lên theo từng ngày. Cũng như tình yêu - hạt giống anh đã mang theo nó từ vô lượng kiếp - và nhờ em mà nó được phát triển thành một cây cổ thụ xum xuê. Và vì thế, sự huyền nhiệm của tinh yêu hôm nay - trong lá thư này, anh muốn trao cho em chỉ hai chữ - biết ơn.

Biết ơn - ấy là điều duy nhất anh có thể

Anh không nuối tiếc bất cứ điều gì - vì anh đã tặng em thứ duy nhất anh có thể có - tình yêu.

Và sự hiện hữu của em - đơn giản đó đã là món quà

(20/8/2026)

Thư gửi hoa nhài

(1) - (2) - (3) - (4) - (5) - (6) - (7) - (8) - (9) - (10) - (11) - (12)

(13) - (14) - (15) - (16) - (17) - (18) - (19) - (20) - (21) - (22)

(23) - (24) - (25) - (26) - (27) - (28) - (29) - (30) - (31) - (32)

(33) - (34) - (35) - (36) - (37) - (38) - (39) - (40) - (41) - (42) - (43) - (44) - (45) - (46)

Hành trình tỉnh thức

noreply@blogger.com (Trí Không) — Sat, 15 Aug 2026 19:21:40 +0000

"Không có con đường nào trải sẵn nhung lụa cho ta đi cả, dù con đường ấy có đưa chúng ta đi đâu". Đấy là câu châm ngôn tôi tự nhắc chính mình ngay từ khi còn nhỏ. Chính vì thế, tự chuẩn bị cho mình hành trang để sẵn đón gai góc, gập ghềnh... là trách nhiệm của bất cứ kẻ lữ hành nào.

Nếu bạn muốn trở thành một ai đó, hẳn nhiên bạn phải tìm hiểu xem "ai đó" cần những đặc tính nào. Muốn trở thành nhà kinh tế, hay chính trị gia, hay luật sư, hay triết gia... thì mỗi vị trí đều cần tri thức về lĩnh vực mà mình theo đuổi. Tri thức về quá khứ mà lịch sử chuyên ngành ấy đã có, kinh nghiệm của chính mình đã trải qua, và cả những dự cảm về những gì có thể xảy ra cho tương lai sắp tới. Tất nhiên, dù có chuẩn bị đầy đủ tất cả những tư lương cho hành trình đó, vẫn có những khoảng bất định mà không ai có thể dự đoán trước. Và chính bất định ấy tạo nên sự thành công và thất bại trên chuyến đi "trở thành".

Và khi bạn muốn "trở thành", nghĩa là thực tại bạn chưa phải là đối tượng của sự trở thành. Chính vì chưa phải là đối tượng của sự trở thành, nên hiện tại luôn sống trong trạng thái thiếu thốn. Vì thiếu thốn nên phải cố gắng, phải góp nhặt, phải học hỏi, phải tích luỹ. Thường xuyên căng đôi mắt để quan sát, căng đôi tai để lắng nghe, sẵn sàng lao thân vào hành động để thử sức. Chính trạng thái thường "căng" như vậy tạo ra sự căng thẳng, tạo ra sự bất an, tạo nên lo lắng, tạo nên sợ hãi... Những tính từ ấy nói lên sự bất toàn của hiện tại, nói lên sự bồn chồn của sự "trở thành".

Và khi trạng thái căng thẳng trở nên quá độ, sự bất an, lo lắng, sợ hãi... vượt quá khả năng kiểm soát của ý chí, chúng sinh ra sự xung đột với chính mình. Nội tâm đấu tranh giữa cái đang là và cái trở thành, cái được và cái mất, cái thành công và thất bại, cái đúng và cái sai, cái chuẩn mực và cái vượt ra khỏi chuẩn mực, cái truyền thống và cái bên lề truyền thống... sinh ra xung đột hệ tư duy. Các căn bệnh như rối loạn hệ thần kinh thực vật, rối loạn lo âu, trầm cảm... là dấu hiệu cho thấy chiến trường nội tâm đang ở tình trạng quá độ. Khi sự quá độ không được thuyên giảm, con người có thể tìm cách giải phóng nó bằng cách chấm dứt chính sự tồn tại của mình, coi nó như phương án duy nhất cho sự giải thoát.

"Không có con đường nào trải sẵn nhung lụa cho ta đi cả, dù con đường ấy có đưa chúng ta đi đâu". Và hành trình tỉnh thức cũng không phải là con đường có sẵn nhung lụa cho mỗi hành giả cất bước lên đường.

Không có bùn sẽ không có sen, không có khổ đau sẽ không có bình an, không có cái sai sẽ không có cái đúng, không có nắm cũng sẽ chẳng buông.... và không có cái này cũng chẳng có cái kia. Tất cả do duyên sinh khởi thì cũng có thể do duyên mà diệt tận. Vạn pháp vô thường và vì thế tất cả đều có thể đổi thay. Không có cái gì tuyệt đối bất biến, không có bến đỗ nào đợi mãi con đò xưa, không có dòng sông nào ngừng trôi theo năm tháng.

Hành trình tỉnh thức là gì? Đó không phải là hành trình trở thành một ai đó có một vị trí nhất định trong xã hội. Không có cái ghế nào cố định cho người tỉnh thức ngồi, không có tên gọi để định danh một ai đó tỉnh thức. Người tỉnh thức có thể là một tu sỹ, một chính trị gia, một nhà kinh tế, một luật sư... cũng có thể người tỉnh thức chỉ là một người rất bình thường, rất vô danh giữa xã hội coi trọng kim tiền, phông bạt này. Và vì họ có thể là bất kỳ ai, nên đi tìm một người được gọi là tỉnh thức là một việc làm vô nghĩa.

Vậy dấu hiệu nào cho thấy đó là một người tỉnh thức? Nếu gọi tỉnh thức là một cái đích thì muốn nhìn thấy họ có tỉnh thức hay không thì chính mình phải tỉnh thức trước đã. Chỉ có người thực sự tỉnh thức mới nhìn thấy người tỉnh thức, còn chưa tỉnh thức thì dù bạn có nhìn ai, cái nhìn của mình đều đeo một lớp kính màu do tầm nhìn hạn hẹp, cố chấp của chính mình gán nên người được nhìn mà thôi. Nhưng nếu gọi tỉnh thức là một "hành trình" thì ai trong chúng ta cũng đang đi trên hành trình ấy.

Hành trình tỉnh thức là gì? Đó là những ngày dài sống trong đam mê bất tận vào ánh hào quang của hư vinh, sắc cảnh. Đó là những bữa tiệc dài sống trong rượu chè, say sưa tình ái ngập ngụa. Đó là những đêm sâu sống trong tận cùng đớn đau tuyệt vọng. Những ngày dài, những đêm sâu, những sai lầm, những vấp ngã, những thất bại.... đều là tư lương, là nấc thang đưa ta tiến dần về phía ánh sáng. Không có gì là vô nghĩa, là hoang phí trên hành trình tỉnh thức cả. Ánh bình minh nào cũng phải đi qua đêm tối mới rực rỡ, sự bình an nào cũng trải qua mọi giông bão thăng trầm. Đó là nấc thang và đó cũng là cái giá phải trả trên con đường này.

"Không có con đường nào trải sẵn nhung lụa cho ta đi cả, dù con đường ấy có đưa chúng ta đi đâu". Có những con đường đưa chúng ta đi từ điểm A đến điểm B. Và hành trình ấy cần thời gian để di chuyển, dù phương tiện của chúng ta có ngang vận tốc ánh sáng. Nhưng có con đường không đưa chúng ta đi đâu cả, cũng chẳng cần thời gian để chuyển động.

Hành trình tỉnh thức không đưa bạn đi từ điểm này sang điểm khác. Hành trình này, dù bạn có cảm giác đã đi xa bao lâu, đến khi ngoảnh đầu nhìn lại, vẫn chỉ là điểm bắt đầu. Vị trí vẫn ở đó, bạn làm nghề gì cũng cứ làm nghề đó, nhưng bạn đã không còn là bạn nữa. Bạn hôm qua không còn là bạn hôm nay, và cũng sẽ không còn là bạn ngày mai. Và chính vì sống mà không bị mắc kẹt vào thời gian, bạn giải thoát khỏi vị trí mà mình đang đứng.

Hành trình tỉnh thức cũng không khiến bạn trở thành một ai khác. Ngược lại với sự "trở thành", hành trình này cho ta thấy "hiện tại" của chính bạn là tuyệt mỹ nhất. Ngay lúc này, bây giờ, bạn "biết" chính mình, dù hôm qua bạn đã đi qua bao nhiêu con đường, khoác bao nhiêu chiếc mặt nạ, hình hài mang bao nhiêu vết xước... Chỉ cần bạn nhận ra, biết chính mình, ngay lúc này, bây giờ, không phán xét... Tịch lặng và vô ngôn. Thế là đủ!

Hành trình tỉnh thức không cho bạn thêm bất cứ tài sản nào, không bắt bạn buông xuống bất cứ thứ gì bạn đang sở hữu. Hành trình này chỉ nhắc ta biết, bất cứ thứ gì bạn đang sở hữu, từ hình hài của chính bạn đến tài sản bạn nắm trong tay, từ tri thức bạn tích luỹ được đến tâm tư cảm xúc đang hiện khởi trong tâm... đều không phải là bạn, đều không định nghĩa bạn là ai. Bạn không phải là tất cả những thứ đó... và chỉ cần có vậy, bạn tự do. Cứ để hình hài này được vô thường, cảm xúc kia được buồn vui, suy nghĩ kia được quyền đến đi, tâm hành kia được quyền tan hợp... , bạn không đồng hoá mình với chúng, không để nó sai khiến bạn. Và chỉ cần có vậy, bạn tự do.

Và... hành trình này.... phải nói thật lòng....

nó cần đau khổ tận cùng mới có thể tạo ra bước nhảy, tan vỡ tận cùng mới mở cánh cửa tự do.

Lạc thú hời hợt, bình yên hời hợt, thành công hời hợt....

sẽ chỉ khiến bạn mãi sống trong ảo giác của sự viên mãn giả tạo mà thôi.

Dù bạn có là ai, đang ở đâu, đang khổ hay đang vui...

Thì cả bạn và tôi đều đang trên hành trình ấy.

Cứ sống trọn vẹn, chân thành và hết mình với những lựa chọn đó đi!

(16/8/2026)

Mời bạn nghe trọn album nha:

1. Vết thương mở miệng

2. Khát vọng hoang sơ

3. Bóng tối mênh mông

4. Nhà tù ký ức

5. Thất lạc về ngày mai

6. Đêm trống rỗng

7. Nhận biết chính mình

8. Tâm đang như thế

9. Bình an trong hơi thở

10. Tự tại giữa luân hồi

Mùa thu miên viễn...

noreply@blogger.com (Trí Không) — Tue, 11 Aug 2026 16:04:06 +0000

Mới vào độ tháng 8 mà thành Vinh chiều chiều đã mang nhiều cơn mưa nặng hạt. Những hạt mưa báo hiệu một mùa mưa về hay tiếng chuông gọi mùa thu thức giấc?

Mưa tưới tầm những hạt giống, ươm lên những nụ mầm. Nhìn thấy mưa là nhìn thấy sức sống mới đang tới. Những hạt giống sau những ngày nắng nóng, được hạt mưa tưới tẩm, chuẩn bị bung ra những sự sống mới dạt dào nhất.

Bên cạnh sự sống mới chuẩn bị nứt lộc đâm chồi thì kèm theo đó là mùa của sự chia ly. Chia ly những lá vàng đã đi trọn vòng đời, chia ly những gì cũ kỹ không hợp thời, chia ly những gì duyên không còn đủ sức níu lại.

Lá rời cành để nhường chỗ cho mầm non được nhú, cũng như chia ly là để nhường chỗ cho cái mới ra đời, vì thế, mùa mưa đem đến sức sống, nhưng cũng báo hiệu thu về.

"Trời đã vào thu rồi, em có hay?". Em nghe tựa đề này quen không, mùa thu của tôi? Thu về cho ta cảm giác man mác nỗi buồn khó nói. Phải chăng mùa biệt ly của cây cối đã thấm vào da thịt chúng ta, để rồi, chẳng vì gì, ta cũng man mác buồn theo?

"Tại sao anh lại nhớ em dù em ngay trước mặt anh?". Nỗi nhớ này không hẳn là nỗi sợ mất mát như lời em nói, mà dường như, nỗi nhớ này anh đã đeo mang từ thuở nào không ai hay. Nhớ một điều gì đó chưa rõ dạng hình, chẳng phải vì không có em mà nhớ, cũng chẳng phải vì có em mà thôi nhớ. Nỗi nhớ không tên, không thể nói thành lời, chỉ thấy như trong anh vẫn đang thiếu thiếu một điều gì đó, như cây nhớ lá, dù lá đang xanh hay lá đã úa tàn.

"Nhớ có cần lý do để nhớ không?". Không, em đã từng bảo thích thì đâu cần lý do. Và anh cũng thế, nhớ là nhớ, nhớ đâu cần lý do. Và vì nhớ không có lý do, nên cũng chẳng có lý do gì để thôi nhớ. Bến xưa vẫn ở đó, dù đó là dòng nước hôm qua, hôm nay hay ngày mai. Bến đâu cần lý do để ở đó chờ thuyền hay chờ con nước cũ, chỉ là bến ở đó, vì ở đó, cho nên nhớ, dù có là thuyền xưa hay nước mới ghé về.

Anh không biết kiếp trước anh là ai, nhưng anh biết chắc anh được sinh ra từ một ngôi sao không bình thường. Nó luôn cảm thấy thiếu khuyết, dù mọi thứ anh quanh anh tròn đầy cỡ nào. Chính sự thiếu khuyết này nên cuộc đời của anh là cuộc đời của một lữ khách đi tìm kiếm. Tìm kiếm điều mà chính mình cũng chưa biết. Và chính mình cũng chưa biết nên vẫn cứ đi tìm...

Anh không biết số phận anh của anh được đặt định ở đâu, nhưng ở đâu anh cũng thấy thất lạc. Chỗ nào anh ngồi cũng là chiếc ghế không dành cho mình. Không gian nào, môi trường nào, hoàn cảnh nào, dù đông hay vắng, anh đều mang cảm giác cô đơn. Cô đơn thấm vào máu và lời than còn nhiều hơn cả hơi thở. Vì cô đơn nên với ai anh cũng cảm thấy có khoảng cách. Và dù khoảng cách đó xa hay gần, lấp lửng hay rõ ràng, thì khoảng cách ấy vẫn hiện hữu, như dự báo rằng, cô đơn là phận số của chính anh...

Anh không biết em là ai, em đã xuất hiện rồi hay chưa từng xuất hiện, nhưng vì anh chỉ biết tìm kiếm, nên con đường phía trước ấy vẫn trải rộng xa tít tắp, đích đến còn mờ mịt. Và em thì như ảo ảnh sa mạc, càng gần lại càng xa, càng xa lại càng cố đưa tay với. Càng cố đưa tay với thì thực tại lại càng cô liêu, hiu quạnh. Một vòng lẩn quẩn, càng gần càng xa, càng bước càng không có đích tới.

"Trời đã vào thu rồi, em có hay?". Có lẽ em đã hay. Còn anh thì mùa nào cũng là mùa thu. Vì biệt ly là phận số và cô đơn là máu huyết nuôi dưỡng chính mình.

Biệt ly không có đáng sợ lắm đâu, em ạ. Anh đã biệt ly từ khi lọt lòng, trải qua vô vàn tan hợp của nhân duyên. Mỗi cuộc phân ly là một vết thương hằn lên trái tim nóng ấm. Và biệt ly càng nhiều thì máu huyết trong anh càng dâng trào. Dâng trào nỗi đau, dâng trào nỗi nhớ, dâng trào cô đơn, dâng trào tuyệt vọng... và khi tất cả những cảm xúc ấy được dâng trào cũng là lúc hiện sinh của chính anh được tựu thành rõ nét nhất.

Cô đơn cũng có nét đẹp riêng của nó, em ạ. Vì cô đơn là máu huyết, là da thịt, là xương tuỷ của anh, cho nên, anh càng cô đơn, từng nét đẹp phong trần ấy càng được bộc lộ. Cô đơn cho anh dáng vẻ của một lữ khách, ngắm nghía mọi xúc cảm nhân sinh như là trải nghiệm. Anh trải nghiệm đau thương của chính anh như trải nghiệm một cuộc du lịch kỳ thú.

Và vì thế, trời đất trong anh, là miên viễn mùa thu, này em có hay?

(11/8/2026)

Vô ngôn

noreply@blogger.com (Trí Không) — Sun, 09 Aug 2026 05:47:01 +0000

Ngài dài, tháng rộng, năm sâu...

...

Ta gửi thời gian một niệm sầu

Mang theo nợ số oằn đôi vai

Phù sinh một kiếp trôi lăn mãi

Bến bờ sinh tử ngày chia hai

Ta từ đâu đến đâu ai biết

Ta trôi về đâu có ai hay

Quán trọ trần gian nương thân mỏng

Một cơn gió lạ nhẹ thổi bay

Trăm năm nương gá miền tan hợp

Gặp gỡ chia ly thoảng trò đời

Mà sao phận số đoạ đày mãi

Để tháng năm dài đếm lá rơi

...

Này ta có thấy mây đi ở

Này người có thấy trời mãi trong

Mây trắng mây đen mây tụ tán

Trời xanh vạn kiếp vẫn thong dong

Này anh có thấy sương đọng lá

Này em có thấy nước bóng tăm

Sương rơi về lại mặt hồ nhỏ

Nước ngàn năm tuổi vẫn lặng thầm

Vạn tượng quanh ta tan rồi hợp

Luân hồi thay đổi hợp lại tan

Sinh diệt diệt sinh như mộng huyễn

Bại thành được mất thoáng cơn say

...

Chiều rơi ta đếm bóng nổi trôi

Một tiếng chim xa cuối nẻo trời

Ngoảnh lại nhân sinh bao lần hẹn

Bấy lần lỡ dịp bóng mù khơi

Có những đoạn trường chưa kịp bước

Có người tao ngộ một lần thôi

Có lời dang dở chưa kịp thốt

Đã theo mây trắng khuất xa rồi

Ta từng níu giữ thời vụng dại

Một tà áo nhẹ, một bóng trôi

Nào hay cố níu càng thêm nặng

Nặng ở mi sầu, nặng khoé môi

...

Này ta có thấy dòng sông chảy

Chẳng níu bến xưa chẳng giữ bờ

Nước đi vạn dặm không quay lại

Mà lòng vẫn nặng một giấc mơ

Này người có thấy hoa vừa nở

Đã ôm trong cánh một mùa tàn

Hương trôi theo gió hương đi mãi

Mà lòng lữ khách còn miên man

Trần gian thôi nhé đừng hỏi nữa

Hỏi mãi làm chi chuyện ở đi

Nhân sinh tan hợp như sương khói

Một cái ngoảnh đầu đã biệt ly

Xin trả lại đời bao thương nhớ

Xin trả lại người về hư vô

Xin trả nhân gian về với mộng

Xin trả ta về khoảng vô ngôn

Nếu dòng nước trôi duyên lại hợp

Xin đừng nhắc lại chiếc cầu xưa

Chỉ ngồi bên suối nghe mây trắng

Một tiếng chuông chiều còn vọng ngân

Mai nếu đường đời vương gió bụi

Cùng về giũ sạch giữa mây ngàn

Để thấy bến đầu là bến cuối

Phù vân còn đó mãi dịu dàng

(9/8/2026)

Tôi được điên...

noreply@blogger.com (Trí Không) — Fri, 31 Jul 2026 21:16:29 +0000

Bất giác tỉnh giấc nửa đêm bởi một giấc mơ...

Trong mơ, tôi thấy mình ĐƯỢC điên. Trong cơn điên, tôi đập phá tất cả. Đầu tiên là đập phá đồ đạc, tiếp đến là đập phá nhà cửa, tiếp nữa là đập phá đền đài, tiếp nữa là đập phá niềm tin...

Quần áo tả tơi, dáng người ngất ngưởng, ... Tất cả đều bốc cháy... Cháy bởi tham, bởi sân, bởi si, bởi vọng tưởng, bởi hoảng loạn, bởi mịt mờ đường đi...

Tiếng kinh vô ngã vang vọng quanh tai... âm ba càng vọng cơn điên tôi càng tăng... lời kinh càng to... cơn điên càng bùng phát...

Tôi mơ một đứa trẻ... dẫn tôi đi qua 8 cánh cửa... Chúng chỉ cho tôi đây là cánh cửa chánh kiến, đây là cánh cửa chánh tư duy... đây là đường ra với chánh niệm... và đây là chánh định...

Cơn điên bùng phát.... Tiếng cười sảng khoái vọng vang giữa đêm khuya tịch lặng... đâu đó một bàn tay dịu mát xoa trên đỉnh đầu... tỉnh giấc...

Việc đầu tiên sau khi tỉnh giấc, tôi lấy tay sờ nhịp tim của mình... À, sắc uẩn vẫn ổn... Nhịp tim vẫn đều đặn, chí ít nó không bị chi phối bởi tưởng uẩn. Không còn nhịp đập như muốn nhảy ra ngoài lồng ngực, dù thỉnh thoảng khi lên cơn, cái con tim ấy vẫn phá bĩnh, vượt ra khỏi giới hạn chịu đựng của sắc uẩn.

Đưa tay sờ mạch trên cổ tay... Cũng không có gì đáng ngại lắm... Vẫn đều đặn... Vẫn đủ sức mở máy ghi lại kỷ niệm cho một giấc mơ lần đầu tiên trong đời: tôi được điên.

Điên?

Khi tôi còn nhỏ, tôi biết thể nào cũng có ngày tôi phát điên. Có lẽ tôi đã chọn một chuyên môn mà không ít nhân vật lớn... phát điên nên hồi đó tập tành bắt chước: nếu mà điên thật thì sẽ như thế nào nhỉ? Câu hỏi và Niềm tin ấy được nuôi dưỡng theo năm tháng, và giờ thì nó đi vào giấc mơ luôn rồi.

Điên?

Không điên sao được khi xung quanh tôi ai cũng đóng kịch, và chính tôi cũng đóng kịch cuộc đời mình. Đóng kịch từ nhỏ đến lớn, không, từ cất tiếng khóc chào đời mới đúng. Bắt đầu từ tiếng khóc, xã hội đã bắt tôi học thoại cho giống con người rồi. Nếu tôi không khóc, họ sẽ nhéo bắt tôi phải khóc. Tôi ước gì đến một kiếp nào đó, nhất định tôi sẽ ra đời bằng một tiếng cười thật sảng khoái. Có gì phải khóc, chỉ là cái nhát kéo cắt dây rốn thôi mà. Có gì mà khóc, chỉ là chia ly căn nhà này để mở ra căn nhà khác thôi mà. Không, nếu được sinh lại lần nữa, nhất định tôi sẽ cười thật to.

Điên?

Không điên sao được khi tất cả chỉ là sàn diễn cho dăm ba cái vỗ tay. Tất cả đã là kịch bản, chờ mở màn là diễn, và kịch bản có cả khúc ghi chú cho những đoạn vỗ tay, tắt đèn, buông rèm, khán giả sẽ bàn tán ra sao sau khi vở kịch đã kết thúc. Tất cả đều có trong kịch bản. Tên nào viết kịch bản? Kẻ nào diễn? Đứa nào xem? Người này có trách nhiệm tung hô trước khi vở kịch bắt đầu, kẻ kia có trách nhiệm dẫn chuyện, kẻ này có trách nhiệm vỗ tay dạo đầu, người nọ có trách nhiệm khơi mào khâm khen khi vở kịch kết thúc. Không điên cũng là một dạng điên loạn.

Điên?

Không điên sao được khi chính mình đóng kịch riết cũng quên luôn mình đang đóng kịch. Tôi cứ ngỡ là vua chỉ bởi bộ hoàng bào khoác trên người, tôi tưởng tôi là thằng hề chỉ vì có hai chấm son đỏ trên má. Tẩy trang rồi nhưng quen điệu bộ vuốt râu, tuốt kiếm oai vệ nên quên mất mình đang đứng giữa chợ chứ chẳng phải trên sân khấu. Vậy là cũng điệu bộ ấy, lời thoại ấy, nhưng chỉ cần khác sân khấu, thế là từ tiếng vỗ tay ca ngợi khâm khen chuyển sang tiếng xì xào bàn tán: thằng này nó điên thật rồi!

Điên?

Đời người mấy ai được trăm năm? Trăm năm so với lịch sử trái đất là bao cái chớp mắt? So với lịch sử dài đằng đẵng của thiên hà là bao cái tích tắc? Trăm năm là dài hay ngắn... Không ai trả lời được.... vì trong giấc mơ tôi đã sống trọn combo đủ một kiếp người nhưng tỉnh giấc cái lại chưa đầy 5 phút chập chờn nhắm mắt. Ai trả lời cho tôi biết, khi tôi viết dòng chữ này, là tôi đang mơ hay tôi đang tỉnh?

Điên?

Thế nào là trọn một kiếp người? Sinh là cửa vào và Chết là cửa ra. Giữa hai cánh cửa ấy là bao cánh cửa của được và mất, bại và thành, hợp và tan...? Rồi sao nữa? Tại sao cần phải có được để có mất, tại sao phải sinh ra cái bại để gọi là cái thành? Tại sao phải gặp gỡ để phải chia lìa? Tại sao? Tại sao?

Ai cũng nói vô thường, ừ thì vô thường là quy luật, nhưng VÔ THƯỜNG ĐỂ LÀM GÌ? Tôi muốn biết mục đích quy luật của nó, không hỏi vì sao, không hỏi cơ chế, không quan tâm nhân duyên hay điều kiện. Tôi chỉ muốn biết: ĐỂ LÀM GÌ?

Ai cũng nói đến lý tưởng cao đẹp, ý nghĩa, phụng sự, tận hiến, chuẩn mực... nhưng tôi chỉ muốn biết một câu thôi: LÀM NGƯỜI ĐỂ LÀM GÌ? Xin đừng trả lời tôi những câu sách vở, bởi cái cuối cùng sau mỗi câu trả lời đó tôi luôn muốn biết một điều: ĐỂ LÀM GÌ?

Điên? Rất đáng điên!

Và điên nghĩa là gì? Là hỏng hóc thần kinh? là lập dị? là không giống số đông? là sống trong tưởng tượng? là chấp niệm vào những điều hoang đường?...

Ai có thể cho tôi biết tại sao cứ nhất thiết phải sống cho giống số đông để ĐƯỢC gọi là tỉnh? Tại sao số đông không sống theo số ít mà bắt số ít phải sống theo số đông? Tại sao lại phải phân chia số đông và số ít? tại sao lại phải SỐNG THEO mà không được sống LÀ MÌNH? mà là mình nghĩa là ai? ai sinh ra đã được là chính mình? tại sao phải nhào nặn một đứa trẻ theo số đông mà không cho nó được sống là chính nó? tại sao sợ nó khi nó sống là chính nó mà không sợ nó sống theo mình? tại sao phải sợ khác người và tại sao phải sợ người khác nghĩ khác về mình? tại sao phải quan tâm ý kiến người khác hơn ý kiến của chính mình? tại sao sẵn sàng để đứa trẻ trong mình chết đói trong khi lại vẽ vời trên thân thể nó một bộ cánh rực rỡ sắc màu? tại sao đứa trẻ bên trong ấy đang quẫy đạp những tiếng kêu bi thương mà vẫn khoác lên môi nó nụ cười gượng gạo?

Ai có thể cho tôi biết đâu là tưởng tượng và đâu là chân thật? Cái gì là chân thật? Cái gì là tưởng tượng? bàn phím tôi đang gõ đây chẳng phải bắt đầu từ sự tưởng tượng của các nhà sáng tạo? mọi thứ ta đang dùng chẳng phải đều nằm trong đầu tưởng tượng trước khi hiện hữu sao? Nếu không mơ con người có thể bay trên trời thì làm gì có máy bay, dù bay... Nếu không mơ con người có thể sống dưới nước thì làm gì có tàu ngầm... Vậy tưởng tượng đâu phải vô nghĩa. Với kỹ sư công trình thì cái nhà có thể sờ mó được bằng tay mới thật là cái nhà, nhưng với kiến trúc sư thì chỉ cần hoàn thiện trên bản vẽ là đã đủ thành hiện thực. Với nhà khoa học thì con số là hiện thực, với nhà thơ thì máu và con chữ mới là hiện thực. Vậy đâu là ranh giới giữa tưởng tưởng và thực tế?

Ai có thể cho tôi biết tôi đang mơ hay tôi đang tỉnh? Một thế giới chân thường, một tình yêu bất diệt, không có được mất bại thành, không có hợp tan, không có hạnh phúc hay đau khổ... là tôi đang mơ hay tôi đang tỉnh? Hay tôi phải nhìn thế giới này tất cả đều vô thường, đều là huyễn hoá, hợp đó rồi tan đó, được đó rồi mất đó, gặp đó rồi chia ly đó... mới thật sự là tỉnh? Hay tôi phải nhìn mọi người và cả chính tôi đều là diễn viên, đang đóng kịch chính mình, và dù có được phân vai nào đó thì cứ đóng cho chọn vai, dù vai ấy có là vua hay là hề, bởi sau mỗi vai diễn, vua hay hề cũng đều bình đẳng. Hay tôi phải nhìn tất cả đều là trò chơi, đều là dòng chảy, chẳng có ai là diễn viên lẫn khán giả, chẳng biết ĐỂ LÀM GÌ? và thật sự cũng chẳng CẦN MUỐN BIẾT ĐỂ LÀM GÌ? hay thật ra BIẾT hay KHÔNG BIẾT cũng CHẲNG ĐỂ LÀM GÌ?

Điên?

Điên là gì? Tôi không biết.

Tỉnh là gì? Tôi càng không biết.

Định nghĩa chúng ĐỂ LÀM GÌ khi ngay khi tôi được ĐIÊN TRONG MƠ lại là lúc tôi TỈNH nhất, và ngay khi tôi thấy tôi rất TỈNH KHI KHÔNG NGỦ lại là lúc tôi sống như một kẻ ĐIÊN nhất.

(1/8/2026)

Thư gửi hoa nhài (46)

noreply@blogger.com (Trí Không) — Fri, 24 Jul 2026 11:11:47 +0000

Hoa Nhài - Tình yêu của anh

Dạo này em khoẻ không? Những bông hoa nhài quanh anh, hợp thời tiết, dưới ánh nắng hè vẫn đang bung lên vẻ đẹp đằm thắm với làn hương dịu dàng, như đang mời gọi anh dừng chân lại một nhịp...

Còn hoa nhài trong anh? Anh vẫn chăm nó mỗi sáng, từng đêm, và vẹn nguyên tình yêu ban đầu... nhưng dường như nó đã trật nhịp điệu... để rồi... nở không đúng kỳ, héo không đúng tiết... và anh thì thường xuyên đi chậm...

Hoa Nhài ơi...

Ngồi trước màn hình vi tính, đôi tay chậm rãi viết vài dòng, hy vọng cảm xúc trong anh được đủ đầy để trào đâng như thác lũ... Nhưng ngoài trời dù mưa đã rơi mà lòng anh thì vẫn hạn hán ngôn từ và khô khan xúc cảm... Để rồi, viết đi viết lại cả chục lần mà dường như không ngôn từ nào đủ cưu mang điều anh muốn bày tỏ.

Anh có phải thiếu điều muốn tỏ bày? Không, anh muốn bày tỏ nhiều lắm. Anh muốn lột bỏ tất cả hình hài này chỉ để con tim anh được phơi dưới mưa sa nắng cháy, để hoặc là được sống trọn vẹn với tất cả sự sống tinh khôi, hoặc là để thiêu chết nó đi - một lần cho mãi mãi...

Anh có phải thiếu ngôn từ để mượn làm phương tiện? Không, anh dư dả ngôn ngữ để diễn đạt. Nhưng bất cứ ngôn ngữ nào cũng không đủ độ thấm tận tâm can. Câu văn này có vẻ hơi sến súa, lời nói này có vẻ hơi khô khan, âm thanh này có vẻ chưa chạm đúng điều ta đang cảm... Để rồi, anh đi tìm ngôn từ trong tuyệt vọng như anh đang tìm em... trong khắc khoải triền miên...

Hoa Nhài mến thương!

Em là ai? Năm Uẩn nào đã tác tạo nên em... để rồi... anh bám chặt vào hợp thể ấy như người đang chới với giữa dòng nước xiết, vô tình bắt gặp một cây chuối trôi qua?

Em ở đâu? Tứ đại nào mang dáng hình của em... để rồi... anh tơ tưởng chúng từ đêm đợi ngày sáng, từ sáng đợi đêm về... Ngày qua ngày, tháng qua tháng, năm qua năm... chỉ để đa mang một nỗi nhớ?

Em là Hoa Nhài - một bông hoa do duyên mà nở và do duyên mà tàn - nở và tàn theo nhịp điệu của thời tiết và thăng trầm của xúc cảm. Còn Hoa Nhài trong anh thì - anh mộng mơ nó miễn nhiễm trước thời tiết - vượt thắng mọi xúc cảm - thầm an ủi rằng em chưa một lần đến để sẽ chẳng bao giờ nhìn thấy ngày em rời đi - Một chấp niệm mà chính anh cũng đang tự đày đoạ chính mình.

Hoa Nhài thương...

Vô thường là sự thật của cuộc sống. Không có gì trên đời này là còn mãi. Nhờ vô thường mà bông hoa có ngày được nở rộ, và qua vô thường mà bông hoa ấy trở thành ký ức trong anh. Anh không chống lại vô thường, vì chính anh cũng đang vô thường. Anh không đi ngược quy luật, không chống lại sự sinh thành hay hoại diệt bất kỳ điều gì. Ngược lại, anh cảm ơn nó, vì có vô thường mới có anh và em.

Nhưng chân thường lại là một ước mơ của mỗi chúng ta. Nếu không ước mơ bất diệt, chúng ta chẳng cần phấn đấu cho bất kỳ điều gì. Ta ước mơ sự nghiệp ta mãi mãi, nhờ đó ta mới muốn cống hiến. Ta ước mơ thân này sống lâu lâu một chút, nhờ đó ta mãi biết trân trọng thân thể này. Ta ước mơ tình ta còn mãi, nhờ đó ta mới bước chân vào tình yêu. Vô thường là sự thật - Và chân thường là ước mơ. Ta không chống lại sự thật, nhưng ta cũng chẳng thể bỏ quên ước mơ. Vì cả hai đều là nét vẽ đẹp nhất của tạo hoá - Và qua tương quan đó, ta mới hiện hữu đến hôm nay.

Và kìa em ơi, ngay chính trong tương quan đó - giữa vô thường và chân thường - mà khổ đau hiện hữu. Khổ đau là cuộc kéo co giữa hai tương quan này. Nếu không có tương quan này thì chẳng ai khổ cả. Và đặc biệt trong tình yêu, mối tương quan này càng rõ nét, và cũng vì thế, trong tình yêu, khổ đau lại càng đậm đặc hơn bao giờ hết.

Nhưng còn có một sự thật khác nữa - ấy là - cũng chính qua khổ đau mà hạnh phúc mới được nhận diện. Không có khổ đau sẽ không thể nào hiểu hết ý nghĩa tuyệt vời của hạnh phúc. Nhà Phật có câu "phiền não tức bồ đề". Câu ấy có nghĩa gì? câu ấy có nghĩa là ngay chính phiền não đang hiện khởi mà thấy được cái khuôn mặt của phiền não ấy, tức là bồ đề đã hiện hữu ở đó rồi. Hoa sen nào cũng cần có bùn mới nở, hạnh phúc nào cũng cần khổ đau để thấy biết.

Hoa Nhài thương mến

Ngay giây phút này đây, anh đang ngồi quan sát chính mình. Anh thấy mỗi lần anh nhớ về em thì nhịp tim trong anh lại nhanh hơn một chút, máu trong anh chảy nhanh hơn một chút, xúc cảm trong anh lại u trầm đi một chút. Anh quan sát chúng và nhận ra rằng, ngay giây phút bão lòng hiện khởi, vẫn còn có một cái thấy nằm ngoài cơn bão đó, quan sát cơn bão đó, và tận hưởng cơn bão đó như một người ngoài cuộc.

Ngay khi anh viết những dòng chữ này, tâm trí anh đang hiện lên toàn bộ những ký ức của chúng ta. Ký ức ấy như những hình ảnh trong một bộ phim, từng hình ảnh, từng câu thoại, từng dòng cảm xúc xa xưa... đang hiện trên tấm màn chiếu bóng. Có một cảm xúc đang nhớ hiện về, có một tâm trí đang hoài niệm hiện khởi... và có một cái thấy đang tận hưởng bộ phim xưa cũ ấy trong bình yên và tịch lặng.

Đó là tất cả những gì mà cuộc đời trao tặng cho anh. Thời gian, gặp gỡ, chia lìa, đau khổ, hoài nghi, sợ hãi, thất vọng, được mất, bại thành, dang dở... đều chỉ giúp bộ phim cuộc đời ấy thêm sắc màu, thêm sâu sắc, thêm chất liệu. Trịnh Công Sơn từng nói: "Hãy đi đến tận cùng của tuyệt vọng để thấy tuyệt vọng cũng đẹp như một bông hoa" và anh thì đang có trong tay một bông hoa tuyệt mỹ nhất.

Đó là tất cả những gì mà anh muốn chia sẻ trong lá thư này. Lá thư thứ 46, gửi cho em - một bông hoa nhài tuyệt mỹ - chẳng phải vì bông hoa nhài ấy chưa từng héo - mà chỉ bởi vì - dù hoa có héo hay nở - trong anh vẫn tuyệt đối chân thường - bất sinh bất diệt - bất thị bất phi.

(24/7/2026)

Thư gửi hoa nhài

(1) - (2) - (3) - (4) - (5) - (6) - (7) - (8) - (9) - (10) - (11) - (12)

(13) - (14) - (15) - (16) - (17) - (18) - (19) - (20) - (21) - (22)

(23) - (24) - (25) - (26) - (27) - (28) - (29) - (30) - (31) - (32)

(33) - (34) - (35) - (36) - (37) - (38) - (39) - (40) - (41) - (42) - (43) - (44) - (45)

Bớt nghe, bớt nói, bớt nhìn...

noreply@blogger.com (Trí Không) — Fri, 16 Jan 2026 07:26:00 +0000

Tâm ta như căn phòng trống

Lặng yên giữa tháng ngày qua

Mỗi giác quan là một cánh cửa

Mỗi lần mở ra là rác rến đầy nhà

Chỉ cần sơ ý không canh giữ

Rác rến bên ngoài ùa vào trong tâm

Một hình, một ảnh, âm thanh cũ

Đủ để tâm ta chật chội ngay...

Ta đâu hay

Mỗi lần mở cửa

Là một lần đón rác vào tâm

Ta đâu hay

Từng câu chuyện phù phiếm

Là chính mình đang đổi rác cho nhau...

Hai mắt nhìn, hai tai nghe

Chuyện đời dù đúng hay sai

Chỉ cần mở ra là đón nhận

Bao nhiêu rác rến đổ xuống tâm này

Cái miệng này khi muốn nói

Là chính ta đang muốn ném rác đi

Trút lên người mà mình thương nhất

Những đòi hỏi, bực dọc, sầu bi...

Thương mình thì xin đừng nhận rác

Qua cánh cửa của các giác quan

Thương người thì xin đừng ném rác

Qua lời nói thiếu ấm êm, dịu dàng

Bớt nghe đi những điều thừa thãi

Bớt thấy đi những hơn thua

Bớt nói đi khi lòng còn giận

Là đang thương mình, thương người đó thôi

Bớt nghe…

Bớt nói…

Bớt nhìn...

Là thương người và thương mình

Bớt nghe…

Bớt nói…

Bớt nhìn...

Là tâm tự trong sáng, thảnh thơi

Quay về đi

Nhìn vào đống rác trong tâm

Đang dập dềnh

Qua những ý nghĩ âm thầm

Không chạy trốn

Cũng chẳng xua đuổi

Chỉ quan sát

Rác rến sẽ lặng lẽ trôi

Rác chỉ là thông tin cũ

Chưa từng một lần được lắng nghe

Khi được nhìn bằng đôi mắt hiểu

Nó tan ra như bóng nước sau mưa...

Từng mảnh vụn của buồn và giận

Hoá thành đất dưới chân hoa

Từ chính nơi ta đã từng chối bỏ

Hương dịu dàng cũng bắt đầu lan xa...

Quay về chuyển rác trong tâm

Để nó thành hoa

Để nó thành mật

Dịu dàng trong ta

Quay về nhìn rác trong tâm

Không trách, không xua

Chỉ thở và ôm lấy

Hoa sẽ nở thôi mà

Rác sẽ thành hoa

Hoa sẽ toả hương

Và căn phòng tâm ta

Ngập tràn hương sắc

Ấm êm...

Dịu dàng...

Đừng ném rác vào nhau...

Đừng đổi rác cho nhau...

Quay về và chuyển hoá... rác trong tâm ta...

(16/1/2026)

Bến đỗ bình an

noreply@blogger.com (Trí Không) — Thu, 15 Jan 2026 09:14:00 +0000

Khi cơn bão cảm xúc ùa về

Đừng cố làm gì để mong thay đổi điều đó

Chỉ cần ngồi xuống và về với hơi thở này

Hơi thở như bến đỗ bình an

Đi qua mọi giông bão bên ngoài

Khi người thương quay cuồng giữa bão giông

Đừng cố làm gì hay bắt họ phải đổi khác

Chỉ cần ngồi cạnh và thở cho nhau

Hơi thở như bến đỗ bình an

Đi qua mọi giông bão bên ngoài

Quê hương của ta chính là hơi thở của mình

Trở về và quan sát sự vào ra của chúng

Không gì cần sửa chữa

Không gì cần đổi thay

Không phán xét đúng sai

Không oán trách quá khứ

Để cơn bão ấy đến rồi đi

Và ta vững vàng cùng hơi thở này

Thương nhau nghĩa là không là áp lực cho nhau

Thương nhau nghĩa là không là gánh nặng cho nhau

Thương nhau là không bắt người kia phải đổi thay cho hợp ý mình

Thương nhau chỉ là làm bạn đồng hành của nhau

Chấp nhận nhau dù còn đó khuyết tròn

Giữa giông bão cảm xúc ta cùng nhau ngồi xuống

Thở cho mình và thở cho cả người thương

Hơi thở này có thể đang nhanh hay đang chậm

Có thể đang gấp gáp, có thể đang vội vàng

Chúng ta cùng quay về

Thì giông bão nào rồi cũng sẽ qua

Tôi ở đây với chính tôi

Tôi ở đây với chính bạn

Tôi không đòi tôi phải làm gì khác

Bạn cũng không cần ép mình phải làm gì khác

Không trách cứ hay giận hờn

Không phán xét hay mong muốn

Tôi chỉ ở đây

Và hiện diện cùng bạn

Tôi không một mình

Bạn cũng không cô đơn

Chúng ta bình an

Dù bão giông ngoài kia mạnh cỡ nào

Tôi không một mình

Bạn cũng không cô đơn

Chúng ta bình an

Dù bão giông ngoài kia có mạnh cỡ nào

(15/1/2026)

Tôi không là...

noreply@blogger.com (Trí Không) — Wed, 14 Jan 2026 07:55:00 +0000

Thân thể này không phải là tôi, không là của tôi

Khỏe mạnh hay ốm đau chỉ là đến rồi đi thôi

Sống hay chết là quy luật tự nhiên của thân thể

Tôi quan sât thân này bình thản như người khách ghé chơi

Cảm giác này không phải là tôi, không là của tôi

Vui buồn, tê buốt hay êm ái cũng nổi trôi

Chúng tan rồi hợp là quy luật tự nhiên của cảm giác

Tôi quan sát cảm giác này như mây trôi giữa trời

Tư tưởng này không phải là tôi, không là của tôi

Suy nghĩ đến rồi đi như cánh bèo dập dềnh sóng nước

Chúng đến rồi đi là quy luật tự nhiên của tư tưởng

Tôi quan sát dòng suy nghĩ này như ngắm bèo trôi

Ngay cả thân, khẩu, ý đã từng tạo tác thành hành động

Cũng không phải là tôi hay là của tôi

Cái tôi ngày cũ giờ đây không còn nữa

Như giấc mộng đêm qua nay đã nhạt nhoà

Tôi không là thân thể này

Không là cảm giác này

Không là suy nghĩ này

Không là ý chí này

Không là hành động này

Không là tình cảm này

Tôi đứng ngoài tất cả chúng

Như mặt trăng chưa từng có khuyết tròn

Quan sát mọi điều đến rồi đi

Như mây trôi giữa không gian vô cùng

Mọi phản ứng với được mất, bại thành

Chỉ là tiếng ú ớ trong cơn mê chưa tỉnh

Tỉnh mộng rồi, thấy con rắn chỉ là sợi dây

Thì giọt mồ hôi trên trán chỉ còn là trò khờ dại

Và mọi sự đồng hoá với cái tôi chỉ là trò ngớ ngẩn

Tôi không là thân thể này

Không là cảm giác này

Không là suy nghĩ này

Không là ý chí này

Không là hành động này

Không là tình cảm này

Tôi đứng ngoài tất cả chúng

Như mặt trăng chưa từng có khuyết tròn

Buông cái chấp vào thân thể

Buông cái chấp vào cảm thọ

Buông cái chấp vào suy nghĩ

Buông cái chấp vào phân biệt

Buông những chuyện đã qua

Buông những gì chưa tới

Tôi đứng ngoài tất cả chúng

Như mặt trăng chưa từng khuyết tròn

(14/1/2026)

Chấp nhận và Biết ơn

noreply@blogger.com (Trí Không) — Tue, 13 Jan 2026 06:27:00 +0000

Tôi thấy biết chính tôi…

Qua từng hơi thở ra vào…

...

Tôi không phải khoẻ mạnh

Nhưng tôi biết ơn hơi thở mỗi ngày

Tôi không phải giàu có

Nhưng tôi hoàn toàn thấy đủ đầy

Tôi không phải hoàn hảo

Nhưng tôi chấp nhận chính tôi từng ngày ...

Tôi tin con đường tôi đi

Dù không có nhiều người chung bước

Tôi đang học thấy biết chính mình

Nên con đường ấy chính là sự hiện hữu của tôi ...

Tôi mạnh mẽ dù còn đó những cơn ho

Tôi đủ đầy dù còn đó những ước mơ chưa thành

Tôi biết ơn dù còn đó những sai lầm tôi đã phạm

Tôi hạnh phúc dù còn đó những ưu tư chưa giãi bày ...

Tôi thấy biết chính tôi trong hiện tại

Đang tập buông quá khứ không còn níu lại

Đang tập buông tương lai chưa từng hiện hữu

Tôi thấy biết chính tôi… qua từng hơi thở ra vào…

...

Tôi tin con đường tôi đi

Dù không có nhiều người chung bước

Tôi đang học thấy biết chính mình

Nên con đường ấy chính là sự hiện hữu của tôi ...

Tôi chấp nhận sự không hoàn hảo

Tôi chấp nhận vui buồn, được mất vẫn đang đến đi từng ngày

Tôi chấp nhận và tôi biết ơn

Dù chuyện đã qua hay tương lai không như dự tính

Tôi không cố ép phải buông

Tôi không cố ép phải nắm

Tôi không cần toả sáng

Tôi không cần chứng minh

Tôi ngồi yên và quan sát chính mình

Tôi chấp nhận và biết ơn mọi thứ đổi thay

Ngày mỗi ngày ...

Tôi hôm qua đã không còn nữa

Tôi ngày mai chưa từng tồn tại

Giây phút này

Tôi đã trọn vẹn rồi

Hiện tại này

Tôi đã đủ đầy rồi

Không gì cần thể hiện

Không gì cần chứng minh

Không gì cần đè nén

Không gì cần ước mong

Giây phút này

Tôi đã trọn vẹn rồi

Hiện tại này

Tôi đã đủ đầy rồi

Tôi… là con đường… …

Và cũng là… bạn… đó thôi…

(13/1/2026)

Chỉ cần... biết mình

noreply@blogger.com (Trí Không) — Mon, 12 Jan 2026 04:02:00 +0000

Lặng nhìn một hơi thở

Giữa dòng đời mênh mông

Một giây biết tỉnh thức

Nghe lòng mình lặng trong…

Ta thường gọi tên nỗi buồn

Bằng hai chữ: hoàn cảnh

Khi thì tại cuộc đời

Khi thì do phận số

Khi thì do người thương

Khi việc này việc nọ

Xô ta về đêm thinh…

Cả một đời tất bật

Cố thể hiện "cái tôi"

Để đổi thay người khác

Mà quên mất chính mình

Mới là gốc rễ bi thương…

Nguyên nhân của buồn đau

Đâu có nằm đâu xa xôi

Nó đang nằm

Ngay trong chính ta đó mà

Vì tâm ta hẹp

Nên đời thành chật

Vì chấp chữ “tôi”

Nên không dung ai khác

Ta yêu điều hợp ý

Ta ghét cái trái lòng

Rồi tự giam mình

Trong vòng tròn được–mất

Nhưng nếu tâm ta

Rộng như biển lớn

Sông đục, sông trong

Đều có bến về

Chỉ cần đổi góc nhìn

Đất trời vẫn thế

Mà lòng đã thay

Chỉ cần đổi góc nhìn

Lòng người vẫn thế

Mà ta chẳng còn xót xa…

Vẫn là căn nhà cũ

Vẫn là người năm xưa

Vẫn là lời quen thuộc

Vẫn ánh nhìn đó thôi

Nhưng khi tâm ta đổi

Mọi thứ bỗng hiền hòa

Như mưa rơi trên lá

Ướt mà không làm đau…

Không phải thế giới

Bỗng đổi sắc màu

Chỉ là tâm ta

Đã không còn biên giới

Muốn thoát khổ đau

Đừng đòi đổi hoàn cảnh

Mà hãy biết chính mình

Trong từng giây tỉnh thức

Khi ta biết chính mình

Trong tịch lặng an nhiên

Thế gian cũng tức khắc

Tịnh lạc tựa thần tiên

Không còn kẻ thù

Không còn nạn nhân

Chỉ còn dòng nước

Đang chảy êm đềm…

Không cần đổi trời

Không cần đổi đất

Chỉ cần

Thấy biết chính mình

Muôn điều an nhiên.

(11/1/2026)

Thấy, biết rồi...buông

noreply@blogger.com (Trí Không) — Mon, 12 Jan 2026 03:52:00 +0000

Không nắm…

Không xua…

Chỉ lặng nhìn…

Và biết thôi…

Chạy theo hạnh phúc thì nô lệ cho hạnh phúc

Trốn chạy khổ đau thì lạc đường khổ đau

Càng ôm mong ước càng mê muội

Càng tránh sầu bi càng vấn vương… sầu

Đè nén vọng tưởng sinh vọng tưởng

Thích thú an nhiên càng dày vọng tâm

Tìm nơi yên ổn trong cảm giác

Nào hay tâm ấy tự giam thầm…

Mắc kẹt là khi

Vui buồn hoá thành xiềng xích

Và ta chạy theo

Như bóng theo hình…

Tịch mặc là không chạy theo điều chi

Cũng không xua đuổi bất cứ điều gì

Pháp đến rồi đi như mây nổi

Không giữ cho mình cũng chẳng lưu ghi…

Tịch mặc là không chọn lấy một bên nào

Không phán xét đúng sai, không dày công đo đếm

Giải thoát không là kết bè phân chia phe phái

Khi ta biết đứng ngoài và lặng ngắm… cả hai…

Chỉ quan sát pháp như chủ nhà

Nhìn khách ghé qua rồi khách xa

Vui buồn đến đi không đồng hoá

Bởi biết rằng cả hai đều lững lờ trôi qua…

Đừng nhảy vào dòng nước

Dù nước đục hay trong

Ngồi an nhiên trên bờ

Sóng dâng rồi lặng chẳng ướt thân…

Tịch mặc là không chạy theo điều chi

Cũng không xua đuổi bất cứ điều gì

Biển động hay yên lòng vẫn vậy

Chỉ cần thấy biết…. rồi buông ra…

Không trốn…

Không xua…

Ngồi trên bờ…

Tự do nhìn dòng ý thức trôi xa…

(10/1/2026)

Bóng trong gương

noreply@blogger.com (Trí Không) — Wed, 07 Jan 2026 05:01:00 +0000

Vào một sáng trong gương

Có cái bóng rất lạ

Bóng đang già, bệnh, chết

Nhoè dần theo thời gian

Trên trán mang dấu vết

Của quá khứ xa xôi

Trên vai oằn gánh nặng

Của đau khổ ngàn đời

Đôi mắt như thao thức

Phận số kẻ tôi đòi

Để tham, ái, dục, sân

Được tuỳ nghi sai khiến

Đôi môi như mấp máy

Thét lên lời bi thương

Tay ôm, tay xua đuổi

Lạc bước chốn nghê thường

Một niệm lầm giả thật

Đẩy đưa dòng biệt phân

Chấp nhân rồi chấp ngã

Cuốn xoáy đến đảo điên

Say trong miền dục ái

Ngỡ là mộng vô biên

Mê trong vùng khoái lạc

Tưởng là giấc thần tiên

Đi qua bao năm tháng

Quên luôn điểm bắt đầu

Từ nhầm này lẫn nọ

Đến luân hồi vô biên

...

Giật mình nhìn ngoài gương

Thấy năm uẩn vô thường

Thấy lạc và thấy khổ

Chỉ như bụi trên gương

Đưa tay lau lớp bụi

Rõ hình sắc đôi ta

Buông xuống mọi đồng hoá

Bóng tan dưới nắng hè

Ai là người quá khứ?

Ai là kẻ tương lai?

Ai từng khổ, từng lạc?

Ai từng tỉnh từng say?

Ai đang muốn thể hiện

Giữa danh lợi phù hoa?

Ai vẽ trên mặt nước

Ý nghĩa một dòng đời?

Ai đang cào, đang cấu

Vết xước của thời gian?

Ai đang còn níu lại

Dấu chân trên cát vàng?

Nước vẫn chảy năm tháng

Người hợp tan vô chừng

Gương lặng im không nói

Chỉ sáng lên... dịu dàng...

(7/1/2026)

Để các pháp tự trôi...

noreply@blogger.com (Trí Không) — Tue, 06 Jan 2026 05:09:00 +0000

Các pháp đến rồi… đi…

Như hơi thở ra.. vào…

….

Tất cả pháp sinh ra

Do nhân duyên hợp lại

Rồi do duyên tan rã

Không gì đứng yên hoài

Không có một tự tánh

Bất biến giữa thời gian

Chỉ là dòng chuyển động

Lặng lẽ không tên mang

…

Không gì từ hư vô

Đột nhiên mà khởi hiện

Không gì mất đi mãi

Chỉ đổi dạng hiện tiền

Từ hình này dạng khác

Như sóng nối tiếp sóng

Sinh không là bắt đầu

Diệt cũng chẳng mất hẳn

…

Tâm kẹt ở nơi đâu

Nơi đó tâm chuyển động

Thành một vòng giăng mắc

Mê lộ không đường ra

Tâm kẹt ở nơi đâu

Nơi đó thành dòng chảy

Dòng này nối dòng khác

Đẩy xô đến vô cùng

…

Giải thoát không ở xa

Chỉ là biết buông xuống

Buông cái gì đang nắm

Luân hồi tự ngừng quay

Buông cái chấp vào thân

Buông cái chấp vào thọ

Buông cả tâm lẫn pháp

Giải thoát ngay đó rồi

…

Buông không là cố quên

Không phải xoá cho sạch

Chỉ là ngồi yên đó

Nhìn mọi thứ tự trôi

Không cố nắn dòng chảy

Không đồng hoá là mình

Để pháp tự sinh diệt

Như chính chúng… xưa nay

…

Chỉ ngồi yên quan sát

Cả thân lẫn tâm này

Để thân như mây trôi

Để tâm như khói mỏng

Đừng can thiệp vào pháp

Đừng trói buộc chính mình

Để sinh sinh diệt diệt

Là chuyện của pháp thôi

…

Tất cả như giấc mộng

Như áng mây ngang trời

Như làn khói đang trôi

Trong trò chơi được mất

Và ta… chỉ ngồi đó

Quan sát dòng chảy trôi

Thấy biết rồi buông xuống

Mỉm cười trước diệt sinh

…

(6/1/2026)

Kinh Phật A Di Đà (toát yếu)

noreply@blogger.com (Trí Không) — Mon, 05 Jan 2026 07:02:00 +0000

Này Xá Lợi Phất, có một quốc độ tên là Cực Lạc. Quốc độ ấy trang nghiêm thanh tịnh, không còn khổ đau. Nơi ấy có Đức Phật A Di Đà hiện đang thuyết pháp. Đức Phật ấy trí tuệ soi chiếu khắp pháp giới, thọ mạng dài lâu không thể nghĩ bàn.

Này Xá Lợi Phất, nếu chúng sinh muốn sinh sang quốc độ ấy, hãy chuyên cần khát ngưỡng, tưởng nhớ không quên, thường xuyên nương vào danh hiệu Phật, từ một cho đến bảy ngày, một lòng không loạn, thì quốc độ ấy ngay lập tức hiện diện cùng ông.

Này Xá Lợi Phất, khi quốc độ ấy hiện diện, thì dù ông đang sống ở bất cứ đâu, nơi ông đang sống liền trở thành tịnh cảnh. Từ thành quách cho đến các cơ sở hạ tầng khác đều trở nên đẹp đẽ. Môi trường ấy tràn đầy pháp âm vi diệu, không còn thấy có chướng ngại nào ngăn che.

Này Xá Lợi Phất, đối mặt với vui buồn, được mất, khen chê, hay dở… ông hãy một lòng không loạn, thân tâm nhất như, nương vào danh hiệu Phật, để sự nhiếp tâm ấy đưa ông vượt thắng mọi đối đãi nhị nguyên ở đời. Vượt qua hai bờ đối đãi thì nơi đâu cũng là tịnh cảnh, gặp ai cũng là gặp Phật A Di Đà

(5/1/2026)

PHẬT NÓI KINH A DI ĐÀ

Ta nghe như vầy: Một thuở nọ Đức Phật ở nơi vườn Kỳ Thọ, cấp Cô Độc nước Xá-Vệ, cùng với một nghìn hai trăm năm mươi vị đại Tỳ kheo câu hội: đều là bậc A La Hán mọi người đều quen biết, như là: Trưởng lão Xá-Lợi-Phất, Đại Mục-Kiền-Liên, Đại Ca-Diếp, Ma-Ha Ca-Chiên-Diên, Ma-Ha Câu-Hy-La, Ly-Bà-Đa, Châu-Lợi-Bàn-Đà-Già, Nan-Đà, A-Nan-Đà, La-Hầu-La, Kiều-Phạm-Ba-Đề, Tân Đầu-Lư-Phả-La-Đọa, Ca-Lưu-Đà-Di, Ma-Ha Kiếp Tân Na, Bạc-Câu-La, A-Nâu-Lầu-Đà, những vị đại đệ tử như thế. Và hàng Đại Bồ Tát, Văn-Thù-Sư-Lợi: Pháp-Vương-Tử, A-Dật-Đa Bồ Tát, Càn-Đà-Ha-Đề Bồ Tát, Thường-Tinh-Tấn Bồ tát… cùng với các vị Đại Bồ tát như thế và với vô lượng chư Thiên như ông Thích-Đề-Hoàn-Nhơn.... đại chúng cùng đến dự hội.

Bấy giờ đức Phật bảo ngài Trưởng lão Xá-Lợi-Phất rằng: “Từ đây qua phương Tây quá mười muôn ức cõi Phật, có thế giới tên là Cực Lạc, trong thế giới đó có đức Phật hiệu là A Di Đà hiện nay đương nói pháp.

Xá Lợi Phất! Cõi đó vì sao tên là Cực lạc? Vì chúng sanh trong cõi đó không có bị những sự khổ, chỉ hưởng những điều vui, nên nước đó tên là Cực Lạc.

Xá Lợi Phất! Lại trong cõi Cực Lạc có bảy từng bao lơn, bảy từng mành lưới, bảy từng hàng cây, đều bằng bốn chất báu bao bọc giáp vòng, vì thế nên nước đó tên là Cực Lạc.

Xá Lợi Phất! Lại trong cõi Cực Lạc có ao bằng bảy chất báu, trong ao đầy dẫy nước đủ tám công đức, đáy ao thuần dùng cát vàng trải làm đất. Vàng bạc, lưu ly, pha lê hiệp thành những thềm, đường ở bốn bên ao; trên thềm đường có lầu gác cũng đều nghiêm sức bằng vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xa cừ, xích châu, mã não.

Trong ao có hoa sen lớn như bánh xe: hoa sắc xanh thời ánh sáng xanh, sắc vàng thời ánh sáng vàng, sắc đỏ thời ánh sáng đỏ, sắc trắng thời ánh sánh trắng, mầu nhiệm thơm tho trong sạch.

Xá Lợi Phất! Cõi nước Cực Lạc thành tựu công đức trang nghiêm dường ấy.

Xá Lợi Phất! Lại trong cõi nước của đức Phật đó, thường trổi nhạc trời, đất bằng vàng ròng, ngày đêm sáu thời rưới hoa trời mạn đà la. Chúng sanh trong cõi đó thường vào lúc sáng sớm, đều lấy đãy hoa đựng những hoa tốt đem cúng dường mười muôn ức đức Phật ở phương khác, đến giờ ăn liền trở về bổn quốc ăn cơm xong đi kinh hành.

Xá Lợi Phất! Cõi nước Cực Lạc thành tựu công đức trang nghiêm dường ấy. Lại nữa, Xá-Lợi-Phất! Cõi đó thường có những giống chim mầu sắc xinh đẹp lạ thường, nào chim Bạch hạc, Khổng-tước, Anh-võ, Xá-lợi, Ca-lăng-tần-già, Cọng-mạng; những giống chim đó ngày đêm sáu thời kêu tiếng hòa nhã.

Tiếng chim đó diễn nói những pháp như ngũ căn, ngũ lực, thất bồ đề phần, bát thánh đạo phần.. Chúng sanh trong cõi đó nghe tiếng chim xong thảy đều niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng!

Xá-Lợi-Phất! Ông chớ cho rằng những giống chim đó thiệt là do tội báo sanh ra. Vì sao? Vì cõi của đức Phật đó không có ba đường dữ.

Xá-Lợi-Phất! Cõi của đức Phật đó tên đường dữ còn không có huống gì lại có sự thật. Những giống chim đó là do đức Phật A Di Đà muốn làm cho tiếng pháp được tuyên lưu mà biến hóa làm ra đấy thôi.

Xá-Lợi-Phất! Trong cõi nước của đức Phật đó, gió nhẹ thổi động các hàng cây báu và động mành lưới báu, làm vang ra tiếng vi diệu, thí như trăm nghìn thứ nhạc đồng một lúc hòa chung. Người nào nghe tiếng đó tự nhiên đều sanh lòng niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng.

Xá-Lợi-Phất! Cõi nước của đức Phật đó thành tựu công đức trang nghiêm dường ấy.

Xá-Lợi-Phất! Nơi ý ông nghĩ sao? Đức Phật đó vì sao hiệu là A Di Đà?

Xá-Lợi-Phất! Đức Phật đó, hào quang sáng chói vô lượng, soi suốt các cõi nước trong mười phương không bị chướng ngại vì thế nên hiệu là A Di Đà.

Xá-Lợi-Phất! Đức Phật đó và nhân dân của Ngài sống lâu vô lượng vô biên a tăng kỳ kiếp, nên hiệu là A Di Đà.

Xá-Lợi-Phất! Đức Phật A Di Đà thành Phật nhẫn nại đến nay, đã được mười kiếp.

Xá-Lợi-Phất! Lại đức Phật đó có vô lượng vô biên Thanh Văn đệ tử đều là bực A La Hán, chẳng phải tính đếm mà có thể biết được, hàng Bồ tát chúng cũng đông như thế.

Xá-Lợi-Phất! Cõi nước của đức Phật đó thành tựu công đức trang nghiêm dường ấy.

Xá-Lợi-Phất! Lại trong cõi cực lạc, những chúng sanh vãng sanh vào đó đều là bực bất thối chuyển.

Trong đó có rất nhiều vị bực nhất sanh bổ xứ, số đó rất đông, chẳng phải tính đếm mà biết được, chỉ có thể dùng số vô lượng vô biên a-tăng-kỳ để nói thôi!

Xá-Lợi-Phất! Chúng sanh nào nghe những điều trên đây, nên phải phát nguyện cầu sanh về nước đó. Vì sao? Vì đặng cùng với các bậc Thượng thiện nhơn như thế câu hội một chỗ.

Xá-Lợi-Phất! Chẳng có thể dùng chút ít thiện căn phước đức nhơn duyên mà được sanh về cõi đó.

Xá-Lợi-Phất! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào nghe nói đức Phật A Di Đà, rồi chấp trì danh hiệu của đức Phật đó, hoặc trong một ngày, hoặc hai ngày, hoặc ba ngày, hoặc bốn ngày, hoặc năm ngày, hoặc sáu ngày, hoặc bẩy ngày, một lòng không tạp loạn. Thời người đó đến lúc lâm chung đức Phật A Di Đà cùng hàng Thánh Chúng hiện thân ở trước người đó. Người đó lúc chết tâm thần không điên đảo, liền được vãng sanh về cõi nước Cực Lạc của đức Phật A Di Đà.

Xá-Lợi-Phất! Ta thấy có sự lợi ích ấy nên nói những lời như thế.

Nếu có chúng sinh nào, nghe những lời trên đó, nên phải phát nguyện sanh về cõi nước Cực Lạc.

Xá-Lợi-Phất! Như Ta hôm nay ngợi khen công đức lợi ích chẳng thể nghĩ bàn của đức Phật A Di Đà, phương Đông cũng có đức A-Súc-Bệ-Phật, Tu-Di-Tướng Phật, Đại-Tu-Di Phật, Tu-Di-Quang Phật, Diệu-Âm Phật; Hằng hà sa số những đức Phật như thế đều ở tại nước mình, hiện ra tướng lưỡi rộng dài trùm khắp cõi Tam thiên Đại thiên mà nói lời thành thật rằng: “Chúng sanh các ngươi phải nên tin kinh: Xưng Tán Bất Khả Tư Nghị Công Đức Nhất Thiết Chư Phật Sở Hộ Niệm Này”.

Xá-Lợi-Phất! Thế giới phương Nam, có đức Nhật- Nguyệt-Đăng Phật, Danh-Văn-Quang Phật, Đại-Diệm-Kiên Phật, Tu Di-Đăng Phật, Vô-Lượng-Tinh-Tấn Phật… Hằng hà sa số những đức Phật như thế, đều tại nước mình, hiện ra tướng lưỡi rộng dài trùm khắp cõi tam thiên đại thiên mà nói lời thành thật rằng: “Chúng sanh các ngươi phải nên tin kinh: Xưng Tán Bất Khả Tư Nghị Công Đức Nhất Thiết Chư Phật Sở Hộ Niệm Này”.

Xá-Lợi-Phất! Thế giới phương Tây, có đức Vô Lượng-Thọ Phật, Vô-Lượng-Tướng Phật, Vô-Lượng-Tràng Phật, Đại Quang Phật, Đại-Minh Phật, Bửu-Tướng Phật, Tịnh-Quang Phật… Hằng hà sa số những đức Phật như thế, đều tại nước mình, hiện ra tướng lưỡi rộng dài trùm khắp cõi tam thiên đại thiên mà nói lời thành thật rằng: “Chúng sanh các ngươi phải nên tin kinh: Xưng Tán Bất Khả Tư Nghị Công Đức Nhất Thiết Chư Phật Sở Hộ Niệm Này”.

Xá-Lợi-Phất! Thế giới phương Bắc, có đức Diệm-Kiên-Phật, Tối-Thắng-Âm Phật, Nan-Trở Phật, Nhựt-Sanh Phật, Võng-Minh Phật… Hằng hà sa số những đức Phật như thế, đều tại nước mình, hiện ra tướng lưỡi rộng dài trùm khắp cõi tam thiên đại thiên mà nói lời thành thật rằng: “Chúng sanh các ngươi phải nên tin kinh: Xưng Tán Bất Khả Tư Nghị Công Đức Nhất Thiết Chư Phật Sở Hộ Niệm Này”.

Xá-Lợi-Phất! Thế giới phương dưới, có đức Sư-Tử Phật, Danh-Văn Phật, Danh-Quang Phật, Đạt-Mạ Phật, Pháp-Tràng Phật, Trì-Pháp Phật… Hằng hà sa số những đức Phật như thế, đều tại nước mình, hiện ra tướng lưỡi rộng dài trùm khắp cõi tam thiên đại thiên mà nói lời thành thật rằng: “Chúng sanh các ngươi phải nên tin Kinh: Xưng Tán Bất Khả Tư Nghị Công Đức Nhất Thiết Chư Phật Sở Hộ Niệm Này”.

Xá-Lợi-Phất! Thế giới phương trên, có đức Phạm-Âm Phật, Tú-Vương Phật, Hương-Thượng Phật, Hương-Quang Phật, Đại-Diệm-Kiên Phật, Tạp-Sắc Bửu-Hoa-Nghiêm-Thân Phật, Ta La-Thọ-Vương Phật, Bửu-Hoa Đức Phật, Kiến-Nhất-Thiết-Nghĩa Phật, Như-Tu-Di-Sơn Phật… Hằng hà sa số những đức Phật như thế, đều tại nước mình, hiện ra tướng lưỡi rộng dài trùm khắp cõi tam thiên đại thiên mà nói lời thành thật rằng: “Chúng sanh các ngươi phải nên tin Kinh: Xưng Tán Bất Khả Tư Nghị Công Đức Nhất Thiết Chư Phật Sở Hộ Niệm Này”.

Xá-Lợi-Phất! Nơi ý của ông nghĩ thế nào, vì sao tên là Kinh: Nhứt-Thiết Chư Phật Sở Hộ Niệm?

Xá-Lợi-Phất! Vì nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào nghe kinh này mà thọ trì đó, và nghe danh hiệu của đức Phật, thời những thiện nam tử cùng thiện nữ nhân ấy đều được tất cả các đức Phật hộ niệm, đều được không thối chuyển nơi đạo Vô thượng chánh đẳng chánh giác.

Xá-Lợi-Phất! Cho nên các ông đều phải tin nhận lời của Ta và của các đức Phật nói.

Xá-Lợi-Phất! Nếu có người đã phát nguyện, hiện nay phát nguyện, sẽ phát nguyện muốn sanh về cõi nước của đức Phật A Di Đà, thời những người ấy đều đặng không thối chuyển nơi đạo Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác; nơi cõi nước kia, hoặc đã sanh về rồi, hoặc hiện nay sanh về, hoặc sẽ sanh về.

Xá-Lợi-Phất! Cho nên các thiện nam tử thiện nữ nhân nếu người nào có lòng tin thời phải nên phát nguyện sanh về cõi nước kia.

Xá-Lợi-Phất! Như ta hôm nay ngợi khen công đức chẳng thể nghĩ bàn của các đức Phật, các đức Phật đó cũng ngợi khen công đức chẳng thể nghĩ bàn của Ta mà nói lời nầy: “Đức Thích Ca Mâu Ni Phật hay làm được việc rất khó khăn hi hữu, có thể ở trong cõi Ta Bà đời ác năm món trược: kiếp trược, kiến trược, phiền não trược, chúng sanh trược, mạng trược trung, mà Ngài chứng được ngôi Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, Ngài vì các chúng sanh nói kinh pháp mà tất cả thế gian khó tin này”. Xá-Lợi-Phất! Phải biết rằng Ta ở trong đời ác ngũ trược thật hành việc khó này: đặng thành bậc Vô Thượng Chánh Giác và vì tất cả thế gian nói kinh pháp khó tin này, đó là rất khó! Đức Phật nói kinh này rồi, ngài Xá-Lợi-Phất cùng các vị Tỳ kheo, tất cả trong đời: Trời, Người, A-Tu-La,... nghe lời của đức Phật dạy, đều vui mừng tin nhận đảnh lễ mà lui ra.

Kinh Kim Cương (toát yếu)

noreply@blogger.com (Trí Không) — Sun, 04 Jan 2026 17:24:00 +0000

Này các hành giả, ông có thấy sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp đang thay đổi từng sát na. Nếu trụ tâm vào chúng, mắc kẹt vào chúng, đồng hoá với chúng thì tâm ông cũng lênh đênh như sóng nước nổi chìm. Cho nên, chỉ có thể trụ vào chỗ “vô sở trụ” thì chân tâm của ông mới thật hiển bày.

Này các hành giả, nếu ông còn thấy có tôi, có người, có chúng sinh… từ đó phân biệt tôi là người tu, tôi là người cảm thọ, tôi là người đang biết… thì ông sẽ bị “cái tôi” đó cuốn vào trò huyễn thuật của được mất, cao thấp, sinh diệt. Cho nên, chỉ khi nào vượt qua chấp mắc vào tướng trạng của tôi, của người, của chúng sinh… thì ông mới thật sự đi trên đạo lộ giải thoát.

Này các hành giả, ông nghĩ rằng Như Lai là sắc tướng ấy, âm thanh ấy… rồi cất công đi tìm Như Lai qua sắc tướng và âm thanh ấy ư? Không phải đâu, sắc tướng và âm thanh ấy chỉ là tổ hợp sinh diệt theo quy luật riêng của chúng. Như Lai không chỉ là sắc tướng và âm thanh ấy, nên đừng mất công đi tìm Như Lai qua chúng.

Này các hành giả, ông nghĩ rằng Pháp của Như Lai chỉ là những gì ta đã dạy các ông để các ông tụng đọc mỗi ngày ư? Không phải đâu, khi nào ông còn mắc kẹt vào pháp và phi pháp thì ngày đó ông vẫn còn kẹt vào sự phân biệt, rồi từ đó sinh tâm chọn lựa đúng sai, phải trái, rồi từ đó cái tôi mỗi ngày một lớn dần.

Này các hành giả, ông có nghĩ rằng Như Lai chứng đắc và giác ngộ không? Không đâu, nếu ông còn thấy có Như Lai là người chứng đắc và có pháp được chứng thì đó chẳng phải là Như Lai và sự chứng đắc đó cũng chỉ là vọng tưởng mà thôi. Sự thật là không có pháp nào là Vô thượng chánh đẳng chánh giác, cũng chẳng có ai thật sự là người chứng đắc cả. Tất cả chỉ là danh tự tạm gọi như vậy mà thôi.

Này các hành giả, quá khứ đã qua, tương lai chưa đến còn hiện tại vẫn đang trôi chảy từng giờ từng phút, ông định nắm bắt cái gì? Do vậy phải thấy rằng tất cả tướng của các pháp là hư vọng. Chỉ khi nào thấy được cái tướng phi tướng thì mới thật thấy Như Lai, và chỉ khi đó, sự bố thí cho đến trí tuệ mới thật là bố thí cho đến trí tuệ rốt ráo.

(5/1/2026)

Xem thêm

KINH KIM CƯƠNG - GƯƠM BÁU CẮT ĐỨT PHIỀN NÃO

HT Thích Nhất Hạnh dịch

https://thuvienhoasen.org/images/file/tdsWv51G0QgQAPBQ/kinh-kim-cang-guom-bau-cat-dut-phien-nao.pdf

Kinh Bahiya (toát yếu)

noreply@blogger.com (Trí Không) — Sat, 03 Jan 2026 08:04:00 +0000

Này các hành giả, khi mắt nhìn sắc, cái thấy hiện khởi. Trong cái thấy chỉ là cái thấy. Không đồng hoá hay phán xét, không níu kéo hay xua đuổi. Hình sắc đến và đi như mây trôi giữa trời. Bầu trời ấy thiên thu trong sáng.

Này các hành giả, khi tai nghe thanh, cái nghe hiện khởi. Trong cái nghe chỉ là cái nghe. Không đồng hoá hay phán xét, không níu kéo hay xua đuổi. Âm thanh đến và đi như điện chớp giữa trời. Bầu trời ấy ngàn năm tịch lặng.

Này các hành giả, khi cảm thọ hiện khởi, thì biết cảm thọ hiện khởi. Không đồng hoá, không phán xét, không níu kéo, không xua đuổi. Dù vui hay buồn, dù khổ hay lạc... thì chúng cũng sinh diệt như hoa đốm giữa hư không. Hư không ấy chưa từng ô nhiễm.

Này các hành giả, trong cái biết chỉ là cái biết, không người biết, không đối tượng được biết. Không đồng hoá nó là tôi, là của tôi, là tự ngã của tôi. Trong cái thấy chỉ là cái thấy, trong cái nghe chỉ là cái nghe, trong cảm thọ chỉ là cảm thọ, trong thức tri chỉ là thức tri, để các pháp ấy đến và đi, sinh và diệt như giấc mơ, như huyễn thuật, như bọt nước, như bóng hình, như sương mai, như điện chớp... và tâm này... vẫn tịch nhiên vô nhiễm như mặt trời trên cao.

(3/1/2026)

KINH BAHIYA

HT Thích Minh Châu dịch

Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, ngôi vườn ông Anàthapindika. Lúc bấy giờ, Bàhiya Daruciriya trú ở Suppàraka, trên bờ biển, được cung kính, tôn trọng đảnh lễ, cúng dường và nhận được y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Rồi Bàhiya Dàcuciriya khởi lên tư tưởng như sau: "Với ai là bậc A-la-hán hay đang đi trên con đường A-la-hán, ta là một trong những vị ấy ". Rồi một Thiên nhân, trước là bà con huyết thống với Bàhiya Dàruciriya, vì lòng từ mẫn, vì muốn lợi ích, với tâm của mình biết tâm tư của Bàhiya Dàruciriya, đi đến Bàhiya Dàruciriya và nói như sau:

- Này Bàhiya. Ông không phải là A-la-hán hay đang đi trên con đường A-la-hán. Ông không có đạo lộ ấy, với đạo lộ này Ông có thể trở thành A-la-hán hay đang đi trên con đường đưa đến A-la-hán.

- Nhưng ai là những vị, trong thế giới này, với thế giới chư Thiên là những vị A-la-hán hay đang đi trên con đường A-la-hán?

- Này Bàhiya, có thành phố tên là Sàvatthi trên những quốc lộ phương Bắc. Tại đấy có Thế Tôn hiện đang trú, bậc A-la-hán. Chánh Đẳng Giác. Vị ấy là bậc A-la-hán và thuyết pháp đưa đến quả A-la-hán.

Rồi Bàhiya Dàruciriya, được Thiên nhân ấy thúc dục, đi ra khỏi Sappàraka, trong suốt đường trường, chỉ nghỉ một đêm, đi đến chỗ Thế Tôn đang trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, trong khu vườn Anàthapindika. Lúc bấy giờ nhiều Tỷ-kheo đang đi kinh hành giữa trời. Bàhiya Dàruciritya đi đến các Tỳ-kheo ấy, sau khi đến nói như sau:

- Thưa các Tôn giả, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán Chánh Đẳng Giác ở đâu? Chúng tôi muốn được yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.

- Này Bàhiya, Thế Tôn đã đi vào giữa các nhà để khất thực.

Rồi Bàhiya Dàraciriva mau chóng ra khỏi Jetavana, đi vào Sàvatthi, và thấy Thế Tôn đang đi khất thực, khả ái, khởi lên tịnh tin, các căn an tịnh, tâm ý an tịnh, đạt được an chỉ, chế ngự tối thượng, giống như một con voi được điều phục, phòng hộ với các căn an tịnh. Thấy vậy, Bàhiya Dàruciriya liền đi đến Thế Tôn, sau khi đến, cúi đầu xuống chân Thế Tôn và bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thuyết pháp cho con, Thiện Thệ hãy thuyết pháp cho con, nhờ vậy con có thể được hạnh phúc an lạc lâu dài.

Khi được nói vậy, Thế Tôn nói với Bàhiya Dàruciriya:

- Không phải thời, này Bàhiya, Ta đang khất thực.

Lần thứ hai Bàhiya Dàruciriya Bạch Thế Tôn:

- Thật khó biết, bạch Thế Tôn, là chướng ngại cho mạng sống của Thế Tôn, hay chướng ngại cho mạng sống của con. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thuyết pháp cho con. Thiện Thệ hãy thuyết pháp cho con, nhờ vậy con có thể được hạnh phúc an lạc lâu dài.

Lần thứ hai, Thế Tôn nói với Màhiya Dàruciriya:

- Không phải thời, này Bàhiya, Ta đang khất thực.

Lần thứ ba, Bàhiya Dàruciriya bạch Thế Tôn:

- Thật khó biết... hạnh phúc lâu dài.

- Vậy này Bàhiya, Ông cần phải học tập như sau: "Trong cái thấy, sẽ chỉ là cái thấy. Trong cái nghe, sẽ chỉ là cái nghe. Trong cái thọ tưởng, sẽ chỉ là cái thọ tưởng. Trong cái thức tri, sẽ chỉ là các thức tri ". Như vậy, nàyBàhiya, Ông cần phải học tập. Vì rằng, này Bàhiya, nếu với Ông, trong cái thấy, sẽ chỉ là cái thấy; trong cái nghe, sẽ chỉ là cái nghe; trong cái thọ tưởng, sẽ chỉ là cái thọ tưởng; trong cái thức tri, sẽ chỉ là cái thức tri. Do vậy, này Bàhiva, ông không là chỗ ấy. Vì rằng, này Bàhiya, Ông không là đời này, không là đời sau, không là đời chặng giữa. Như vậy là đoạn tận khổ đau.

Nhờ lời thuyết pháp tóm tắt này của Thế Tôn, tâm của Bàhiya Dàruciriya được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ. Thế Tôn sau khi thuyết cho Bàhiya Dàruciriya lời giáo giới tóm tắt này, liền ra đi. Thế Tôn ra đi không bao lâu, một con bò con húc chết Bàhiya Dàruciriya. Thế Tôn sau khi khất thực ở Sàvatthi xong, sau buổi ăn, trên con đường đi khất thực trở về, đi ra khỏi thành với nhiều Tỷ-kheo, thấy Bàhiya Dàruciriya bị chết, thấy vậy liền nói với các Tỳ-kheo:

- Này các Tỳ-kheo, hãy lấy thân xác Bàhiya Dàruciriya, đặt lên trên cái chõng, đem đi hỏa thiêu, rồi xây tháp lên trên. Này các Tỷ-kheo, một vị đồng Phạm hạnh với các Thầy đã qua đời!

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, sau khi đặt xác thân của Bàhiya Dàruciriya lên trên cái chõng, đem đi hỏa thiêu, xây dựng cái tháp cho vị ấy, rồi đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, thân xác của Bàhiya Dàruciriya đã được hỏa thiêu, tháp đã được xây dựng xong cho vị ấy. Sanh thứ cho vị ấy là gì? Đời sau vị ấy là gì?

- Này các Tỷ-kheo, Hiền trí là Bàhiya Dàruciriya đã hành trì tùy pháp, đúng pháp và không có phiền nhiễu Ta với những tranh luận về pháp. Này các Tỷ-kheo, Bàhiya Dàruciriya đã nhập Niết Bàn.

Rồi Thế Tôn sau khi hiểu biết ý nghĩa này, ngay trong lúc ấy, nói lên lời cảm hứng này:

Chỗ nào nước và đất,

Lửa, gió không chấp trước,

Tại đây sao không chói,

Mặt trời không chiếu sáng,

Tại đây trăng không chiếu,

Tại đây u ám không,

Khi ẩn sĩ Phạm chí,

Tự mình với trí tuệ,

Thể nhập vào Chánh pháp,

Vị ấy được giải thoát

Khỏi sắc và vô sắc,

Khỏi an lạc, đau khổ.

Kinh Niệm xứ (toát yếu)

noreply@blogger.com (Trí Không) — Fri, 02 Jan 2026 08:56:00 +0000

Này các hành giả, có một con đường duy nhất đưa các ông vượt khỏi sầu não, diệt trừ khổ ưu, thấy rõ sự thật, sống trong tịch lặng an nhiên. Đó là quán thân trên thân, quán cảm thọ trên các cảm thọ, quán tâm trên tâm và quán pháp trên pháp.

Này các hành giả, quán thân trên thân là thân đang như thế nào thì thấy biết như vậy. Từ gót chân đến đỉnh đầu, dù ở trong thân hay ngoài thân, bất cứ cái gì đang sinh thì biết đang sinh, cái gì đang diệt thì biết đang diệt, không thêm không bớt, không suy luận hay diễn dịch. Sống với cái thấy biết như vậy, không chấp mắc và nương tựa vào bất cứ hình tướng nào. Đấy là quán thân trên thân.

Này các hành giả, quán cảm thọ trên các cảm thọ là đang có cảm giác như thế nào thì thấy biết và ghi nhận nó như thế ấy. Cảm giác lạc hay khổ, ở trong hay ngoài... thì ghi nhận đang có cảm giác lạc hay khổ, ở trong hay ở ngoài, không mong cảm giác này và tránh cảm giác kia, không thêm không bớt, không suy luận hay diễn dịch. Sống với cái thấy biết như vậy, không chấp mắc và nương tựa vào bất cứ cảm giác nào. Đấy là quán cảm thọ trên các cảm thọ.

Này các hành giả, quán tâm trên tâm là tâm đang tham, đang sân, đang si, đang vọng tưởng, đang tán loạn hay tâm đang định, đang an tĩnh, đang giải thoát... hay bất cứ đặc tính nào đang sinh hay đang diệt đều chỉ thuần tuý ghi nhận nó đang như vậy. Không thêm không bớt, không suy luận hay diễn dịch, không đè nén hay mong muốn. Sống với cái thấy biết như vậy, không chấp mắc và nương tựa bất cứ tính chất nào của tâm. Đấy là quán tâm trên tâm.

Này các hành giả, quán pháp trên pháp nghĩa là các pháp, dù bên trong hay bên ngoài, đang như thế nào thì ghi nhận nó đang như vậy. Các pháp chưa sinh thì biết chưa sinh, các pháp đang sinh thì biết đang sinh, các pháp đang hoại thì biết đang hoại, các pháp đã diệt thì biết đã diệt, các pháp đã diệt không sinh khởi trở lại nữa thì biết các pháp đã diệt không sinh khởi trở lại. Không thêm không bớt, không suy luận hay diễn dịch, không đè nén hay mong muốn. Sống với cái thấy biết như vậy, không chấp mắc và nương tựa vào bất cứ pháp nào. Đấy là quán pháp trên pháp.

Này các hành giả, thường sống với cái thấy biết chân thật, không thêm không bớt, không suy luận hay diễn dịch, không đè nén hay mong muốn nó khác đi, không chấp mắc và nương tựa vào bất cứ thứ gì, sẽ đưa các ông vượt khỏi sầu não, diệt trừ khổ ưu, sống trong tịch lặng an nhiên.

(2/1/2026)

Kinh Niệm xứ

(Satipatthàna sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở xứ Kuru (Câu-lâu), Kammassadhamma (kiềm-ma sắt đàm) là đô thị của xứ Kuru. Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

-- Này các Tỷ-kheo.

Các Tỷ-kheo vâng đáp Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn.

Thế Tôn thuyết như sau:

-- Này các Tỷ-kheo, đây là con đường độc nhất đưa đến thanh tịnh cho chúng sanh, vượt khỏi sầu não, diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh trí, chứng ngộ Niết-bàn. Ðó là Bốn Niệm xứ.

Thế nào là bốn? Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời; sống quán thọ trên các thọ, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời; sống quán tâm trên tâm, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời; sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời.

(Quán thân)

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân? Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, và ngồi kiết già, lưng thẳng và an trú chánh niệm trước mặt. Tỉnh giác, vị ấy thở vô; tỉnh giác, vị ấy thở ra. Thở vô dài, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở vô dài"; hay thở ra dài, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở ra dài"; hay thở vô ngắn, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở vô ngắn"; hay thở ra ngắn, vị ấy tuệ tri: "Tôi thở ra ngắn". "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập; "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập; "An tịnh toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập; "An tịnh toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập. Này các Tỷ-kheo, như người thợ quay hay học trò người thợ quay thiện xảo khi quay dài, tuệ tri: "Tôi quay dài" hay khi quay ngắn, tuệ tri: "Tôi quay ngắn". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thở vô dài, tuệ tri: "Tôi thở vô dài"; hay thở ra dài, tuệ tri: "Tôi thở ra dài"; hay thở vô ngắn, tuệ tri: "Tôi thở vô ngắn"; hay thở ra ngắn, tuệ tri: "Tôi thở ra ngắn". "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập; "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập; "An tịnh toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập; "An tịnh toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

Như vậy, vị ấy sống quán thân trên nội thân hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên cả nội thân, ngoại thân; hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy không nương tựa, không chấp trước vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đi, tuệ tri: "Tôi đi", hay đứng, tuệ tri: "Tôi đứng", hay ngồi, tuệ tri: "Tôi ngồi", hay nằm, tuệ tri: "Tôi nằm". Thân thể được sử dụng như thế nào, vị ấy tuệ tri thân như thế ấy.

Vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay vị ấy sống quán thân trên ngoại thân; hay vị ấy sống quán thân trên nội thân, ngoại thân; hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay vị ấy sống quán tánh diệt tận trên thân; hay vị ấy sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, khi bước tới bước lui, biết rõ việc mình đang làm; khi ngó tới ngó lui, biết rõ việc mình đang làm; khi co tay, khi duỗi tay, biết rõ việc mình đang làm; khi mang áo Sanghati (Tăng già lê), mang bát, mang y, biết rõ việc mình đang làm; khi ăn, uống, nhai, nếm, biết rõ việc mình đang làm; khi đại tiện, tiểu tiện, biết rõ việc mình đang làm; khi đi, đứng, ngồi, ngủ, thức, nói, im lặng, biết rõ việc mình đang làm.

Như vậy, vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên cả nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này, dưới từ bàn chân trở lên, trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt. Trong thân này: "Ðây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, thận, tủy, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, niêm dịch, nước ở khớp xương, nước tiểu". Này các Tỷ-kheo, cũng như một bao đồ, hai đầu trống đựng đầy các loại hột như gạo, lúa, đậu xanh, đậu lớn, mè, gạo đã xay rồi. Một người có mắt, đổ các hột ấy ra và quán sát: "Ðây là hột gạo, đây là hột lúa, đây là đậu xanh, đây là đậu lớn, đây là mè, đây là hột lúa đã xay rồi". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo quán sát thân này dưới từ bàn chân trở lên trên cho đến đảnh tóc, bao bọc bởi da và chứa đầy những vật bất tịnh sai biệt. Trong thân này: "Ðây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, niêm dịch, nước ở khớp xương, nước tiểu".

Như vậy, vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân, hay sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này về các vị trí các giới và sự sắp đặt các giới: "Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại và phong đại". Này các Tỷ-kheo, như một người đồ tể thiện xảo, hay đệ tử của một người đổ tể giết một con bò, ngồi cắt chia từng thân phần tại ngã tư đường. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát thân này về vị trí các giới và về sự sắp đặt các giới: "Trong thân này có địa đại, thủy đại, hỏa đại và phong đại".

Như vậy, vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa một ngày, hai ngày, ba ngày, thi thể ấy trương phồng lên, xanh đen lại, nát thối ra. Tỷ-kheo quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy".

Như vậy vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa, bị các loài quạ ăn, hay bị các loài diều hâu ăn, hay bị các chim kên ăn, hay bị các loài chó ăn, hay bị các loài giả can ăn, hay bị các loài côn trùng ăn. Tỷ-kheo quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản chất là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy".

Này các Tỷ-kheo, lại nữa, Tỷ-kheo như thấy một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa, với các bộ xương còn liên kết với nhau, còn dính thịt và máu, còn được các đường gân cột lại... với các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn dính thịt nhưng còn dính máu, còn được các đường gân cột lại... với các bộ xương không còn dính thịt, dính máu, còn được các đường gân cột lại, chỉ còn có xương không dính lại với nhau, rải rác chỗ này chỗ kia. Ở đây là xương tay, ở đây là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây là xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây là xương sống, ở đây là xương đầu. Tỷ-kheo quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy".

Như vậy, vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay vị ấy sống quán tánh diệt tận trên thân; hay vị ấy sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì ở trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thấy một thi thể bị quăng bỏ trong nghĩa địa, chỉ còn toàn xương trắng màu vỏ ốc... chỉ còn một đống xương lâu hơn ba năm... chỉ còn là xương thối trở thành bột. Tỷ-kheo quán thân ấy như sau: "Thân này tánh chất là như vậy, bản tánh là như vậy, không vượt khỏi tánh chất ấy".

Như vậy vị ấy sống quán thân trên nội thân; hay sống quán thân trên ngoại thân; hay sống quán thân trên nội thân, ngoại thân. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên thân; hay sống quán tánh diệt tận trên thân; hay sống quán tánh sanh diệt trên thân. "Có thân đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán thân trên thân.

(Quán thọ)

Này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo sống quán thọ trên các thọ? Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo khi cảm giác lạc thọ, tuệ tri: "Tôi cảm giác lạc thọ"; khi cảm giác khổ thọ, tuệ tri: "Tôi cảm giác khổ thọ"; khi cảm giác bất khổ bất lạc thọ, tuệ tri: "Tôi cảm giác bất khổ bất lạc thọ". Hay khi cảm giác lạc thọ thuộc vật chất, tuệ tri: "Tôi cảm giác lạc thọ thuộc vật chất"; hay khi cảm giác lạc thọ không thuộc vật chất, tuệ tri: "Tôi cảm giác lạc thọ không thuộc vật chất". Hay khi cảm giác khổ thọ thuộc vật chất, tuệ tri: "Tôi cảm giác khổ thọ thuộc vật chất"; hay khi cảm giác khổ thọ không thuộc vật chất, tuệ tri: "Tôi cảm giác khổ thọ không thuộc vật chất". Hay khi cảm giác bất khổ bất lạc thọ thuộc vật chất, tuệ tri: "Tôi cảm giác bất khổ bất lạc thọ thuộc vật chất"; hay khi cảm giác bất khổ bất lạc thọ không thuộc vật chất, tuệ tri: "Tôi cảm giác bất khổ bất lạc thọ không thuộc vật chất".

Như vậy, vị ấy sống quán thọ trên các nội thọ; hay sống quán thọ trên các ngoại thọ; hay sống quán thọ trên các nội thọ, ngoại thọ. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các thọ, hay sống quán tánh diệt tận trên các thọ; hay sống quán tánh sanh diệt trên các thọ. "Có thọ đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy Tỷ-kheo sống quán thọ trên các thọ.

(Quán tâm)

Này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo sống quán tâm trên tâm? Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo, với tâm có tham, tuệ tri: "Tâm có tham"; hay với tâm không tham, tuệ tri: "Tâm không tham". Hay với tâm có sân, tuệ tri: "Tâm có sân"; hay với tâm không sân, tuệ tri: "Tâm không sân". Hay với tâm có si, tuệ tri: "Tâm có si"; hay với tâm không si, tuệ tri: "Tâm không si". Hay với tâm thâu nhiếp, tuệ tri: "Tâm được thâu nhiếp". Hay với tâm tán loạn, tuệ tri: "Tâm bị tán loạn". Hay với tâm quảng đại, tuệ tri: "Tâm được quảng đại"; hay với tâm không quảng đại, tuệ tri: "Tâm không được quảng đại". Hay với tâm hữu hạn, tuệ tri: "Tâm hữu hạn". Hay với tâm vô thượng, tuệ tri: "Tâm vô thượng". Hay với tâm có định, tuệ tri: "Tâm có định"; hay với tâm không định, tuệ tri: "Tâm không định". Hay với tâm giải thoát, tuệ tri: "Tâm có giải thoát"; hay với tâm không giải thoát, tuệ tri: "Tâm không giải thoát".

Như vậy vị ấy sống quán tâm trên nội tâm; hay sống quán tâm trên ngoại tâm; hay sống quán tâm trên nội tâm, ngoại tâm. Hay sống quán tánh sanh khởi trên tâm; hay sống quán tánh diệt tận trên tâm; hay sống quán tánh sanh diệt trên tâm. "Có tâm đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán tâm trên tâm.

(Quán pháp)

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp? Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với năm triền cái. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với năm triền cái? Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo nội tâm có ái dục, tuệ tri: "Nội tâm tôi có ái dục"; hay nội tâm không có ái dục, tuệ tri: "Nội tâm tôi không có ái dục". Và với ái dục chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy; và với ái dục đã sanh nay được đoạn diệt, vị ấy tuệ tri như vậy; và với ái dục đã được đoạn diệt, tương lai không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.

Hay nội tâm có sân hận, tuệ tri: "Nội tâm tôi có sân hận"; hay nội tâm không có sân hận, tuệ tri: "Nội tâm tôi không có sân hận". Và với sân hận chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy; và với sân hận đã sanh, nay được đoạn diệt, vị ấy tuệ tri như vậy; và với sân hận đã được đoạn diệt, tương lai không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy. Hay nội tâm có hôn trầm thụy miên, tuệ tri: "Nội tâm tôi có hôn trầm thụy miên"; hay nội tâm không có hôn trầm thụy miên, tuệ tri: "Nội tâm tôi không có hôn trầm thụy miên". Và với hôn trầm thụy miên chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy; và với hôn trầm thụy miên đã sanh nay được đoạn diệt, vị ấy tuệ tri như vậy; và với hôn trầm thụy miên đã được đoạn diệt, tương lai không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy. Hay nội tâm có trạo hối, tuệ tri: "Nội tâm tôi có trạo hối"; hay nội tâm không có trạo hối, tuệ tri: "Nội tâm tôi không có trạo hối". Và với trạo hối chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy; và với trạo hối đã sanh nay được đoạn diệt, vị ấy tuệ tri như vậy; và với trạo hối đã được đoạn diệt, tương lai không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy. Hay nội tâm có nghi, tuệ tri: "Nội tâm tôi có nghi"; hay nội tâm không có nghi, tuệ tri: "Nội tâm tôi không có nghi". Và với nghi chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy; và với nghi đã sanh nay được đoạn diệt, vị ấy tuệ tri như vậy; và với nghi đã được đoạn diệt, tương lai không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.

Như vậy vị ấy sống quán pháp trên các nội pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay sống quán tánh diệt tận trên các pháp; hay sống quán tánh sanh diệt trên các pháp. "Có những pháp ở đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với năm triền cái.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với năm thủ uẩn. Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với năm thủ uẩn? Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo suy tư: "Ðây là sắc, đây là sắc tập, đây là sắc diệt. Ðây là thọ, đây là thọ tập, đây là thọ diệt. Ðây là tưởng, đây là tưởng tập; đây là tưởng diệt. Ðây là hành, đây là hành tập, đây là hành diệt. Ðây là thức, đây là thức tập, đây là thức diệt". Như vậy, vị ấy sống quán pháp trên các nội pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay sống quán tánh diệt tận trên các pháp; hay sống quán tánh sanh diệt trên các pháp. "Có những pháp ở đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với năm thủ uẩn.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với sáu nội ngoại xứ. Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với sáu nội ngoại xứ? Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo tuệ tri con mắt và tuệ tri các sắc, do duyên hai pháp này, kiết sử sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy; và với kiết sử chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy; và với kiết sử đã sanh nay được đoạn diệt, vị ấy tuệ tri như vậy; và với kiết sử đã được đoạn diệt, tương lai không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.

Tỷ-kheo tuệ tri tai và tuệ tri các tiếng... tuệ tri mũi và tuệ tri các hương... tuệ tri lưỡi... và tuệ tri các vị... tuệ tri thân và tuệ tri các xúc, tuệ tri ý và tuệ tri các pháp; do duyên hai pháp này, kiết sử sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy; và với kiết sử chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy; và với kiết sử đã sanh nay được đoạn diệt, vị ấy tuệ tri như vậy; và với kiết sử đã được đoạn diệt, tương lai không sanh khởi nữa, vị ấy tuệ tri như vậy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với Bảy Giác chi. Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với Bảy Giác chi? Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo nội tâm có niệm giác chi, tuệ tri: "Nội tâm tôi có niệm giác chi"; hay nội tâm không có niệm giác chi, tuệ tri: "Nội tâm tôi không có ý niệm giác chi". Và với niệm giác chi chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy, và với niệm giác chi đã sanh, nay được tu tập viên thành, vị ấy tuệ tri như vậy.

Hay Tỷ-kheo nội tâm có trạch pháp giác chi... (như trên)... hay nội tâm có tinh tấn giác chi... (như trên)... hay nội tâm có hỷ giác chi... (như trên)... hay nội tâm có khinh an giác chi... (như trên)... hay nội tâm có định giác chi... (như trên)... hay nội tâm có xả giác chi, tuệ tri: "Nội tâm tôi có xả giác chi"; hay nội tâm không có xả giác chi, tuệ tri: "Nội tâm tôi không có xả giác chi". Và với xả giác chi chưa sanh nay sanh khởi, vị ấy tuệ tri như vậy, và với xả giác chi đã sanh nay được tu tập viên thành, vị ấy tuệ tri như vậy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị ấy sống quán pháp trên các pháp đối với Bốn Thánh đế. Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với Bốn Thánh đế? Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như thật tuệ tri: "Ðây là Khổ"; như thật tuệ tri: "Ðây là Khổ tập"; như thật tuệ tri: "Ðây là Khổ diệt"; như thật tuệ tri: "Ðây là Con đường đưa đến Khổ diệt".

Như vậy, vị ấy sống quán pháp trên các nội pháp; hay sống quán pháp trên các ngoại pháp; hay sống quán pháp trên các nội pháp, ngoại pháp. Hay vị ấy sống quán tánh sanh khởi trên các pháp; hay sống quán tánh diệt tận trên các pháp; hay sống quán tánh sanh diệt trên các pháp. "Có những pháp ở đây", vị ấy sống an trú chánh niệm như vậy, với hy vọng hướng đến chánh trí, chánh niệm. Và vị ấy sống không nương tựa, không chấp trước một vật gì trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp đối với Bốn Thánh đế.

(Kết luận)

Này các Tỷ-kheo, vị nào tu tập Bốn Niệm xứ này như vậy trong bảy năm, vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây: Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại, hay nếu còn hữu dư y, thì chứng quả Bất hoàn.

Này các Tỷ-kheo, không cần gì đến bảy năm, một vị nào tu tập Bốn Niệm xứ này như vậy trong sáu năm, trong năm năm, trong bốn năm, trong ba năm, trong hai năm, trong một năm, vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây: Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại, hay nếu còn hữu dư y, thì chứng quả Bất hoàn.

Này các Tỷ-kheo, không cần gì đến một năm, một vị nào tu tập Bốn Niệm xứ này trong bảy tháng, vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây: Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại, hay nếu còn hữu dư y, thì chứng quả Bất hoàn. Này các Tỷ-kheo, không cần gì bảy tháng, một vị nào tu tập Bốn Niệm xứ này trong sáu tháng, trong năm tháng, trong bốn tháng, trong ba tháng, trong hai tháng, trong một tháng, trong nửa tháng, vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây: Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại, hay nếu còn hữu dư y, thì chứng quả Bất hoàn.

Này các Tỷ-kheo, không cần gì nửa tháng, một vị nào tu tập Bốn Niệm xứ này trong bảy ngày, vị ấy có thể chứng một trong hai quả sau đây: Một là chứng Chánh trí ngay trong hiện tại, hai là nếu còn hữu dư y, thì chứng quả Bất hoàn. Này các Tỷ-kheo, đây là con đường độc nhất đưa đến thanh tịnh cho chúng sanh, vượt khỏi sầu não, diệt trừ khổ ưu, thành tựu Chánh trí, chứng ngộ Niết-bàn. Ðó là Bốn Niệm xứ.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.