...tak na marginesie

Niech żyje wojna! Muzyczka marsza rżnie…

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Sun, 22 Jan 2012 11:53:30 PST

Dziś w armii nie wystarczą nakazy i wrzask. „Opierdol“ przestał być motorem postępu.

Wdzięczny i dźwięczny cytat powyższy pochodzi ze wstępu książki pt. „Rozgromić konkurencję,Sprawdzone w boju strategie dowodzenia, motywowania i zwyciężania” autorstwa gen. Romana Polko oraz dr Pauliny Polko.

Słowa mocne, krótkie („żołnierskie” chciałoby się rzec) i prawdziwe. „Opierdol przestał być motorem postępu” – trudno ze stwierdzeniem takim polemizować.

Książkę polecam ponieważ jedno jest gwarantowane: nikt tu nie zmarnuje czasu. Jest to kompetentny i rzeczowy a jednocześnie bardzo oryginalny i dobrze zredagowany podręcznik zarządzania, który zainteresuje każdego, kto podejmować musi trudne decyzje na dowolnie zdefiniowanym „polu walki”.

„Walka”, „bitwy”, „wojny” i cały ten militarny sztafaż znajdują w książce pełne uzasadnienie ponieważ ważną część treści stanowią osobiste wspomnienia z konkretnych operacji wojskowych, w których uczestniczył lub którymi kierował doświadczony żołnierz, dwukrotnie dowodzący elitarną jednostką GROM.

Na rynku lokalnym rzecz unikalna. Pierwszy polski podręcznik tego rodzaju. Jak zresztą przyznał współautor w jednym z wywiadów inspiracją była da niego ‘Leadership Lessons of the Navy SEALS : Battle-Tested Strategies for Creating SuccessfulOrganizations and Inspiring Extraordinary Results’, której autoarmi byli Jeff Cannon oraz Jon Cannon.

W naszych księgarniach można dziś co prawda nabyć wiele pozycji w rodzaju: „Podręcznik taktyki rangersów. Walka, szkolenie, uzbrojenie“ (w tytułach takich przoduje wydawnictwo Bellona) czy popularne tytuły marketingowe jak np.: „Wojujący marketing. Zwycięskie strategie i kampanie“ (Al Ries, Jack Trout) – nawiązujące do dziedziny wojskowości. Są te jednak spojrzenia zawężone i jednostronne.

„Rozgromić konkurencję…” to pierwsza, polska próba (moim zdaniem bardzo udana) pełniejszego i systematycznego połączenia doświadczenia wojskowego z praktyką menadżerską (próby takie podejmowano wcześniej np. w formie artykułów lub wywiadów publikowanych w rodzimej edycji HarvardBusiness Review).

Książka porusza większość istotnych tematów zaprzątających dziś głowy zarządzających (bez względu na skalę i przedmiot zarządzania): planowanie strategiczne, rolę misji, zarządzanie zespołem, motywację, kwestię przywództwa, negocjacje, sposoby oceny ryzyka czy działania w sytuacjach kryzysowych. Całość utrzymana jest w duchu „amerykańskim” – punktowe podsumowania rozdziałów, ilustracje, mapy, wykresy i zestawienia, osobiste wspomnienia i dygresje, historyczne ciekawostki (często dyskusyjne – jak to z historią bywa - por. np. Stalingrad) i warte zapamiętania wskazówki.

Nie ma tu miejsca na teoretyzowanie – większość treści to opisane barwnym językiem doświadczenia i zalecenia wspierane życiowymi przykładami (np. świetny rozdział pt. Ranger School. Szkoła leadershipu w błocie).

Książka wydana w idealnym czasie – okresie pełnym wątpliwości, niepewności i niewiedzy na temat tego, co przyniesie jutro (stan świetnie zdiagnozowany przez Jacka Żakowskiego w felietonie „Koniec przyszłości”).

Sytuacja wielu marketerów przypomina dziś sytuację wymęczonego walkami oddziału rzuconego w obcy, wrogi teren, na którym nie można liczyć ani na pomoc miejscowej ludności ani na dodatkowe wsparcie ani na… jasne rozkazy „z góry”. Mimo tego trzeba działać i posuwać się do przodu. Bynajmniej nie po to by zwyciężyć (kiedy nikt nie jest w stanie określić na czym to zwycięstwo miałoby polegać), ale po to by w ogóle przetrwać.

Paradygmat wojny wielokrotnie przewijał się w literaturze na temat zarządzania i marketingu i wszystko wskazuje na to, że będzie się w niej pojawiał coraz częściej. Choć zmienia się w czasie sposób i rodzaj prowadzenia wojny (cyber ataki, „mgławicowy” charakter wojen IV generacji - zob. ciekawy materiał na tentemat), to raczej niezmienna pozostaje istota konfliktu: zderzenia wykluczających się wzajemnie interesów różnych stron.

Tak na marginesie: co ciekawe w książce „Rozgromić konkurencję…” względnie niewiele miejsca poświęca się samym sposobom „unicestwiania” konkurencji. Pod tym względem książka jest bardziej pacyfistyczna niż niektóre wewnętrzne okólniki pewnych międzynarodowych koncernów. Niejednokrotnie też słyszałem na różnych spotkaniach czy konferencjach wygłaszane z pełną powagą stwierdzenia, że „ostatecznym celem działań marketingowych jest całkowite zniszczenie konkurencji” (sic!). Nie do końca dowiadywałem się wówczas jak miałaby wyglądać rzeczywistość po zrealizowaniu takiej „wizji” marketingu ale widocznie każdy maprawo do własnej interpretacji dzieła Carla von Clausewitz’a, na jakie przy tej okazji najczęściej się powoływano.

W książce Romana i Pauliny Polko więcej uwagi poświęca się walce z własnymi słabościami i ograniczeniami, komunikacji z innymi, pracy nad doskonaleniem i samorozwojem, wewnętrznej motywacji czy psychologicznym aspektom związanym ze stresem i zewnętrznymi barierami działania. Pod tym względem pozycja przypomina podręcznik life coachingu. Zwolennicy agresywnych działań opartych na przemocy i mających na celu „narzucenie siłą przeciwnikowi własnej woli” niewiele chyba znajdą satysfakcji w jej lekturze.

I bardzo dobrze.

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

ROI czy ROMI, sacrum czy profanum? (Rzecz o zwracaniu).

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Sat, 14 Jan 2012 05:50:40 PST

Zasięg oraz intensywność reakcji emocjonalnych, które pojawiły się po publikacji felietonu Eryka Mistewicza świadczyć może o tym, że autor naruszył quasi-religijne tabu. Oto profan (albo „niewyświęcony”) wtargnął do pilnie dotychczas strzeżonej świątyni i śmiał bezczelnie klepnąć w tyłek posąg Złotego Cielca stojący na centralnym ołtarzu ofiarnym.

Powszechnie wiadomym jest, że temat komunikacji ‘social media’ to sfera sacrum - zatem wypowiadanie zaklęć magicznych i praktykowanie kultu „socialowych” ROI przysługują jedynie namaszczonym kapłanom.

Niewtajemniczeni, którzy w dodatku nie znają dogmatów i tajemnych formuł nie powinni się zapuszczać do przedsionków zigguratu. Herezja (jedynie jako stymulujący czynnik rozwoju) jest dopuszczalna, ale już jawna kpina z doktryny domaga się natychmiastowej kary.

Wpływ modyfikujący w postaci tzw. „polemiki” z autorem nastąpił więc automatycznie, a to co zakazane (a zarazem święte) błyskawicznie zostało oddzielone od tego co nieczyste i skalane.

Szybko więc sobie wyjaśniono, że właściwie to nie chodzi tu o żadne ROI, a facebook podobnie jak koń - jaki jest, każdy widzi. E. Mistewiczowi delikatnie zwrócono uwagę, gdzie jest jego miejsce i jaka rola mu przynależy (pozostać ma „politykującym lobbystą twittera”). Naturze przywrócono pierwotną świetlistość, zapanował ład i harmonia.

Pozornie.

Pozornie ponieważ cała dyskusja wygląda na równie iluzoryczną jak sam jej obiekt i więcej tu można zasłonić niż cokolwiek wyjaśnić.

Pytanie: czy i na ile facebook sprzedaje pozostanie więc chwilowo bez odpowiedzi. Podobnie jak pytania w rodzaju: czy telewizor sprzedaje? czy telefon sprzedaje? czy ściany sprzedają? czy energia elektryczna sprzedaje – w końcu - czy biustonosz sprzedaje?

Jak mawiają mędrcy: to zależy jak leży.

Ponoć w rękach dobrego sprzedawcy (nawiązując do ostatniego przykładu) wszystko zamienia się w „wehikuł” handlowy. Można więc mniemać, że nawet takie dziwactwo jak logotyp sponsora na kusej koszulce siatkarki plażowej także ma swoje biznesowe uzasadnienie.

Któż to wie?

Najczęściej ten, kto za to płaci.

Skoro zaś płaci, to pewnie liczy na jakąś „opłacalność”, albo mówiąc po ludzku na jakieś ROMI (return on marketing investment). A mówiąc jeszcze bardziej po ludzku i dosadnie: liczy na to, że mu się kiedyś zwróci. Tylko kiedy mu się zwróci?

I w tym cały jest ambaras.

Chłopska logika podpowiadałaby, że zwróci mu się dopiero wtedy, kiedy mu wzrośnie. Rzecz robi się jednak mocno niesmaczna, więc wyjaśnić od razu wypada, że sam wzrost przychodów ze sprzedaży (nawet „inkrementalny”, jak mawiają po staropolsku) podzielony dajmy na to przez inwestycje w koszulek ozdabianie nie do końca poszukiwane wzrośnięcie wyrażać musi.

Bo kiedy mu się właściwie zwraca?

Mędrcy powiedzieliby: to zależy. Bo jeśli to badać w krótkim okresie, łatwiej by coś można wykazać. Zakładając jednak, że logo na koszulce także w dłuższym okresie w jakimś sensie „pracuje” (zapadło komuś w pamięć, sprawiło polubienie nie tylko siatkarki, ale też produktu, niejako zachęciło tym samym do zakupu), to ustalenie efekt odroczonego wymagało będzie, dajmy na to… dłuższych (i nieco droższych) analiz.

Założenie, że jeśli coś znam, pamiętam, przypisuje temu czemuś pozytywne skojarzenia, dobrze oceniam i lubię a zatem skłonny jestem brać to coś pod uwagę i w końcu nabyć, kiedy już znajdę ku temu okazję (pod warunkiem, że będzie dobra promocja) jest założeniem o tyle ciekawym, co w praktyce mało użytecznym. Co w żaden sposób nie zmienia faktu, że wykresy przedstawiające tzw. ‘purchase funnel’ wciąż wyglądają bardzo sexy.

Dywagacje na temat świadomości marki, jej wizerunku i tzw. ‘brand equity’ choć niezwykle pasjonujące i działające na wyobraźnie mają najczęściej niewielki – lub żaden - wpływ na sprzedaż (choć nikt też nigdy nie udowodnił, że samo prowadzenie takich dywagacji działa na nią przeciwskutecznie).

Sprawa gmatwa się tym bardziej, że popularne idee marketingowe, rozważania na temat marki czy przywoływane przykłady odnoszą się najczęściej do sektora FMCG (olbrzymie budżety, komunikacja w mediach masowych, specyficzna relacja: producent-dystrybutor-punkty detaliczne-konsument). Internet zaś (rozumiany jako złożona sieć połączeń serwerów, ludzi i wirusów) może być wykorzystywany również jako kanał sprzedaży. I tak też jest coraz częściej traktowany przez firmy dostarczające usługi i produkty w relacjach BTC czy BTB.

O ile przysłowiowym „jednym kliknięciem” bez problemu zamawiamy dziś książki, kupujemy bilety lotnicze, ściągamy oprogramowanie czy dokonujemy transakcji w banku (o ile faktycznie jednym kliknięciem można załatwić wyrażenie zgody, wypełnienie formularza, zaznaczenie odpowiednich pól itd. itp.), to wciąż po puszkę coli, papier toaletowy, kawę, chleb i papierosy wolimy wybrać się do najbliższego sklepiku. I nie należy się tu raczej spodziewać jakiejś wielkiej rewolucji.

Przynajmniej w najbliższym czasie.

Pytania w rodzaju: „O ile mi w kolejnym kwartale / roku / okresie rozliczeniowym wzrośnie sprzedaż (o zysk nikt na razie nie pyta) jeśli zainwestuję (a w zasadzie poniosę koszt…) w ‘likowanie’ na facebooku?” nikt o zdrowych zmysłach raczej nie zadaje – przynajmniej nie powinien w FMCG, jeśli dopiero wprowadza markę w ‘kanały społecznościowe’.

Chyba, że obecność w ‘social media’ stanowi część bardziej zaawansowanej strategii sprzedaży (np. powiązanie z wirtualnymi kuponami, taktycznym mechanizmem promocyjnym itp.) lub wiąże się z dotarciem do niszowych segmentów i dotyczy np. niewielkich serii produktów.

Te marki FMCG, które są od dłuższego czasu obecne w SM i mogą już korzystać z jakiegoś efektu skali (posiadają np. kilkaset tysięcy, czy nawet 1 mln fanów – co zdarza się ale wciąż nie jest normą; zob. dla por. przykładowe zestawienie) traktują rozwiązania w rodzaju FB najczęściej w prostej funkcji zasięgowej.

Inaczej rzecz wygląda w przypadku dostawcy usług: banku, ubezpieczyciela, operatora telekomunikacyjnego, wydawnictwa, biura podróży, dostawcy oprogramowania itp. „Kanały społecznościowe” stają się dla niego (nawet w sposób bezpośredni) źródłem zamówień i stanowią tym samym alternatywny (lub wyłączny) kanał sprzedaży. Tzw. ‘generowanie leadów’ może się w SM odbywać wszędzie tam, gdzie w cokolwiek można kliknąć. Znając koszt pozyskania złożonego w ten sposób zamówienia, a następnie wartość transakcji bez większego raczej problemu (przynajmniej w teorii) można obliczyć ROMI czy inny wskaźnik efektywności sprzedaży.

Inna rzecz to dylemat moralny współczesnego konsumenta: czy lepiej się „zaprzyjaźnić” z butelką oleju do smażenia, czy pożyczką gotówkową?

Żonglowanie specyfiką i odmiennym podejściem marketingowym obu tych światów (sprzedaż detaliczna w FMCG vs usługi w relacji BTC) prowadzi do wielu nieporozumień i bezowocnych dyskusji.

I jeszcze jedna ważna kwestia: nic nie mam do siatkarek plażowych.

Tak na marginesie: Eryk Mistewicz naruszył w swoim felietonie multi-branżowe tabu. Błyskawicznie spolaryzował opinie różnych środowisk i wywołał ich żywą dyskusję.

Dotknął tematu trudnego i złożonego. W śmiały sposób naruszył granice sfery za którą rozciągają się już tylko wątpliwości (pytania, na które marketing i branża reklamowa - ostatnio również PR - od dekad bezskutecznie poszukują jednoznacznych odpowiedzi – przy okazji polecam raport ‘Marketingowe wyzwanie roku 2012’). Zrobił to wszystko narażając przy tym własny autorytet.

Był to zatem znakomity felieton!

Panie Eryku, gratulacje i uszanowanie.

Życzę kolejnych profanacji.

Symulakry i urządzenia peryferyjne – krótka pochwała prowincji.

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Sun, 04 Dec 2011 22:19:53 PST

Podział na centrum i peryferie (lub centra i peryferia) choć popularny w dyscyplinach społecznych czy historycznych (np. stosunki międzynarodowe) w marketingu znajduje raczej średnie zainteresowanie i niemal żadne uznanie.

Bolko von Oetinger w krótkim eseju „Centrum i perferia” świetnie ujął temat aroganckich centrów versus zbuntowane peryferia. Wskazał tym samym na ciekawą analogię pomiędzy życiem społecznym (np. kwestia władzy i sprawowanej przez nią kontroli vs reakcja i rewolucja światopoglądowa) do poszukiwaniem modeli konkurencyjnego biznesu (np. innowacyjne rozwiązania rodzące się w garażach outsiderów).

Badanie zależności „centrum – peryferie” może być dla zarządzania i marketingu ciekawą inspiracją i swoistym narzędziem opisu i rozumienia tego, co wydaje się często zupełnie niezrozumiałe i zaskakujące, a stanowi jedynie naturalną konsekwencje takiej relacji.

Centrum to środek etymologicznie powiązany z ‘wyostrzeniem’ (κέντρον). Centrum to skupienie i koncentracja, natężenie, nagromadzenie, intensywność. W języku polskim znaczenie słowa centrum ciekawie odnosi się do pojęcia ognia („ogniskowanie uwagi”) a element będący w centrum uwagi często staje się tym „zapalnym”. Poza ostrością, spiczastością i wyrazistością (również klarownością) istnieje tu więc relacja z wysoką temperaturą. W przypadku zmysłu równowagi centrum kojarzy się z tym co zapewnia balans i stabilność.

Ponieważ centrum pierwotnie odnosi się do środka obrazowego koła (swojskie „środek” z kolei do „serca”) pozostałe zmysły starają się za wzrokiem nadążać kreśląc wyobrażone sensualne okręgi (słuch, dotyk, równowaga). Smak i zapach umykają kategorii centralności lub podążają bezpośrednio za wskazaniami wzroku (np. „kierować się zapachem”, „wyrazisty smak”).

Peryferia to już obwód archetypicznego koła, sam o-krąg, to co na zewnątrz, to co od centrum oddalone. Peryferia dążą do tego, co znajduje się na nieuchwytnym „końcu”, stąd pojawiająca się przy ich opisie krańcowość i graniczność. Nigdy nie wiadomo co właściwie znajduje się dalej.

Peryferia to drugorzędność, uboczność, czasem trudna do określenia marginalność. W przeciwieństwie do centralnego natężenia tu panować powinno entropiczne rozproszenie lub rozprężenie. Luz zamiast skupienia, letniość lub chłód w miejsce żaru. Peryferia to również niestabilność, wahanie (oscylacja i ciągłe kołysanie do lub od centrum) w przypadku pozostałych zmysłów słabo wyczuwalna woń i nikły posmak.

Ruch: centrum – obrzeża jest najczęściej ruchem falowym, to cykliczność zdarzeń o zmiennym natężeniu – ważnych i błahych przenoszących się od i do centrum.

Centrum rości sobie zazwyczaj prawo do nadrzędności i słuszności podczas gdy to, co na rubieżach winno się podporządkować i pozostawać na uboczu. Centrum pragnie panować i utrzymywać prymat – uległość i naśladownictwo to oczekiwana postawa odległej prowincji.

Marketing w sposób naturalny przyjął relację centrum – peryferia. Market, rynek, agora, bazar, targ były przecież w przestrzeni miejskiej lokowane centralnie. To tu zjeżdżali złaknieni plotek, nowinek i rzadkich dóbr przybysze z prowincji. Jednak ruch właściwy dla symbolicznego wnętrza koła również tu utrzymywał równowagę poprzez ciągła wymianę (dóbr, pieniędzy, usług, informacji), kolejne przypływy i odpływy.

Przez lata to marka miała stanowić centrum. Szczególnie w przypadku FMCG konsumenci traktowani byli często jako konieczne (lecz mało sympatyczne) „urządzenia peryferyjne”, które choć przydatne do utrzymania przy życiu głównego „procesora” przede wszystkim powinny wypełniać jego wolę i nakazy.

W marketingu komputerów osobistych w zasadzie do czasów Jobsa jednostka centralna dominowała nad urządzeniami peryferyjnymi. Dopiero zjawisko pt. Apple przypomniało wagę tego co zewnętrzne i oddalone – właściwie centralność i peryferyjność została tu skutecznie zakwestionowana i niemal zupełnie zniesiona.

Filozofia „chmury” również przenosi wagę i znaczenie na to, co zewnętrzne. Użyteczność i wartość powstaje tu dzięki peryferiom – staje się wręcz funkcją aktów odrzuceń i rezygnacji. Znaczenia i rangi nabiera to, co odległe, rozproszone, ulokowane jednocześnie w wielu miejscach. Fragmentaryczność, nieciągłość, wirtualność i hipertekstualność zastępują jednorodne, skupione rzeczy i konstruowane z nich rzeczywistości.

Uspójniony i jasny, ale narzucany z górnego o-środka dominujący dyskurs przestaje być atrakcyjny i wiążący, w kolejnych fazach traci na znaczeniu i przegrywa z wielowątkowym i pozornie chaotycznym szumem – głosami zamieszek na prowincji. Może jednak hiperrzeczywistość to nie tylko symulacja i pozorowanie bytności, a jedynie oznaczenie kierunku ruchu i zmiany?

Kolejny mit?

Tak na marginesie: warto czasem przenieść uwagę na peryferia – choć wydają się czasem żałosne i śmieszne, to trudno zaprzeczyć, że zarówno inspiracja, jak i pomoc przychodzą zawsze z zewnątrz.

Maleńczuk w Kongresowej (nibyrecenzja)

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Sun, 20 Nov 2011 06:05:51 PST

Do końca nie było jasne czego można się spodziewać po koncercie Maleńczuka, który odbył się tydzień temu w Kongresowej (13.11.11). Choć program był nieco enigmatyczny – postanowiliśmy zaryzykować. Repertuar okazał się świetnie dobrany (m. in. cała płyta „Wysocki Maleńczuka”) i warto napisać kilka słów o wydarzeniu: Maciej Maleńczuk i Psychodancing w PKiN.
Może na początek o samym miejscu. David Byrne podczas swojego wystąpienia na TED opowiadał o relacji, jaka zachodzi pomiędzy miejscem występu a charakterem i rodzajem wykonywanej muzyki. Trudno zaprzeczyć, że istnieje silny wpływ rodzaju sali, czy sceny koncertowej na sposób grania i śpiewania i odwrotnie pewne utwory i aranżacje wymuszają pasujące do ich specyfiki miejsce.

Kongresowa nie jest idealnym miejscem dla rockowego koncertu (pomijając trudność definicji i wątpliwości w rodzaju: co jeszcze jest rockiem, a co już nim nie jest). Powstała w zupełnie innym celu i zupełnie różnym kontekście. Niewątpliwie jednak od samego początku sala przystosowana była do odbywających się w niej (partyjnych) widowisk.

Maciej Maleńczuk postawił więc na widowiskowość. Występ pomyślany został jako parateatralne przedstawienie, recital śpiewającego aktora z akompaniamentem towarzyszącego zespołu. Był to mix przeróżnych elementów w rodzaju: performance ulicznego barda, pastiszu benefisów z Piwnicy pod Baranami, stylistyki właściwej dla piosenki aktorskiej czy kameralnego wykonywania tzw. „poezji śpiewanej” – a w tym wszystkim „krakowski spleen”. Wszystko to dotyczy pierwszej części koncertu (Wysocki) ponieważ po teatralnym antrakcie rzecz zaczęła się stylistycznie rozsypywać i zgodnie z prawami fizyki wzrastała już tylko entropia.

Po nieco patetycznej inwokacji (hołd dla Wysockiego) zabrzmiały pierwsze mocne akordy „Mikrofonu” (utwór trzeci na płycie).

„Dwa reflektory palą mnie pod żebra,
Lecz będę grać w teatrze, jakże nie grać? (…)”

Bardzo dobry pomysł na otwarcie – taka „szkatułkowa” (a właściwie matrioszkowa) konstrukcja umożliwiła już na początku zamknąć figurę rozpoczynającej się całości. Artysta interpretuje dzieło innego artysty, a treścią tegoż dzieła jest sam występ artysty – zgrabne i uniwersalne, a jednocześnie dramatyczne. Zabieg który jednocześnie buduje napięcie, zapowiada bieg wydarzeń, ale też od razu je interpretuje, usprawiedliwia naturalną tremę czy wszelkie potencjalne niedoskonałości wykonania. Aranżacja utworu dużo ciekawsza niż na płycie – mniej bluesowa, mocniejsza, rozbudowana.

„Mikrofon” (1971) jest zarazem świetnym wprowadzeniem w świat dramaturgii i poezji Wysockiego – malarską (znowu widowiskowość) metaforą, a z drugiej strony analityczną definicją pojęcia „artysta” i próbą opisu jego tragiczno- komicznej roli społecznej.

Podczas całego przedstawienia Maleńczuk w przerwach między piosenkami wielokrotnie odniesie się do postaci Włodzimierza Wysockiego. W żartach, dygresjach (np. o tym jak to Wysocki ignorował tradycyjną strukturę zwrotka, refren, zwrotka…) i anegdotach wyczuć można szacunek i autentyczną fascynację osobowością nieżyjącego geniusza.

Ponieważ Wysocki był przede wszystkim aktorem, Maleńczuk idzie w jego ślady reżyserując i na bieżąco wykonując swój występ. Głównym rekwizytem jest czarny płaszcz-peleryna, który raz przypomina bokserski szlafrok z kapturem (Bokser / Piesnia o sentimentalnom boksjerie) innym razem zamienia się w kamuflaż groteskowego agenta (James Bond / Piesnja pro Dżejmsa Bonda agienta oo7). Ponieważ wszystko zostało już zamknięte w klamrę dowcipnej umowności nie rażą balansujące na granicy kiczu rekwizyty dodatkowe wnoszące do występu jak ryzykowną dosłowność ilustracji (np. wielki nóż w „Ten co wcześniej…” / Tot kto rańsze s nieju był).

Maleńczuk w czarnym płaszczu (czasem kapeluszu) – niczym Aristide Bruand z plakatów Lautreca jest jednocześnie mistrzem ceremonii, magiem sceny i kabaretowym komediantem. Śpiewając „o nędzy, miłości i zbrodni” bawi się konwencją i puszcza do publiki oko – „to tylko jajcarski zgryw, nie bierzcie tego serio”. Widać jednak, że wyraźnie jest przejęty swoją rolą i obawą by przedwcześnie z niej nie wypaść (Straszny dom / dyptyk „Oczi cziornyje” część „Staryj dom”).

Chyba nie do końca tego oczekiwała publiczność. Znaczna jej część przyszła tu raczej posłuchać wcześniejszych dokonań piosenkarza (no, może pokołysać się przy „Ostatniej nocce”) a tu Maleńczuk konsekwentnie funduje jej Wysockiego. Artysta jednak w nosie ma nastroje publiczności – o czym daje jej do zrozumienia. Jest plan i należy się go trzymać. Zniecierpliwionym obiecuje, że stare piosenki pojawią się w drugiej części.

Więzienna anegdota o koledze w gipsie poprzedza Gips (Bałłada o gipsje), wykonując Czerwone zielone (Krasnoje zjelienoje) Maleńczuk gra na banjo, znakomicie brzmi utrzymane w klimacie kolekcji Pinacolada Neutralne tango (Piesnja o neutralnoj połasje) czy dixielandowa interpretacja Moskwa Odessa (Moskwa Odiessa). Dużo lepsze i bogatsze aranżacyjnie, niż to znajdujące się na płycie, jest Swobodne spadanie (Zatiażnoj priżok) – wkład perkusisty, wiejący grozą i gorzką ironią Straszny dom oprawiony zostaje odpowiednią grą światła.

Wielkim finałem pierwszej części – podobnie jak na płycie – są „Manekiny” (pisałem o tym utworze w "Troszczmy się o manekiny"). Maleńczuk „ostrzega”, że wykona wszystkie 21 strof (ciekawa dygresja na temat problemów Wysockiego z urzędem cenzury) i obietnicy dotrzymuje. W tym przypadku, fakt, że na tej samej scenie koncerty dawał Procol Harum dodawać może wykonaniu dodatkowego smaku.

Słowa uznania dla Psychodancing w składzie: Grzegorz Stasiuk – klawisze, Jakub Frydrych – gitara, Maciej Muraszko – perkusja, Andrzej Laskowski – gitara basowa (a wszyscy również chórki). Znalazło się nawet miejsce na typowo koncertowe partie solowe więc każdy z muzyków mógł zaprezentować swój warsztat i artyzm.

Druga część koncertu dedykowana była najwyraźniej „starym babom”, którym Maleńczuk nie omieszkał przypomnieć, że coraz częściej je widzi je na swoich koncertach. Najmocniejszym punktem było chyba „Niech żyje wojna” – a to głównie za sprawą choreografii świetlnej. Skoro już znalazły się reminiscencje, to szkoda, że zabrakło „Ach proszę Pani”.

Tak na marginesie: podczas koncertu odbyła się również ceremonia wręczenie artyście i zespołowi Platynowej Płyty za album „Wysocki Maleńczuka” (sprzedano ponad 30 tys. egzemplarzy). To ciekawe ponieważ odnieść można wrażenie, że płyta raczej nie zaistniała silnie na rodzimym rynku medialnym. Albo coś przegapiłem, albo miałem pecha ponieważ nie słyszałem piosenek z albumu w największych rozgłośniach radiowych – o teledyskach nie wspominam. Widocznie jednak również w tym przypadku obowiązuje sprawdzone marketingowe prawidło – dobry produkt nie potrzebuje krzykliwej reklamy, klienci znajdą go sami.

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

Dystansujący uśmiech oburzenia.

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Thu, 03 Nov 2011 00:31:40 PDT

Remember, Remember the Fifth of November The gunpowder treason and plot
I see no reason why the gunpowder treason
Should ever be forgot.

Maska przedstawiająca twarz Guya (Guido) Fawkes’a nader często pojawia się w medialnych relacjach z protestów przeróżnych ruchów tzw. „oburzonych”. Niezależnie od tego czy okupują oni Wall Street, demonstrują w Madrycie, Paryżu, Rzymie, Londynie czy Warszawie – uczestnicy demonstracji chętnie sięgają po tą samą maskę pretendującą już do swoistego symbolu anonimowej większości („99%”) sprzeciwiającej się dominującej mniejszości (milionerzy, finansiści, politycy).

Wcześniej maską zasłaniali twarze członkowie „Anonymous” – spontanicznej dez-organizacji hakerskiej o anarchistyczno-antyglobalistycznym charakterze. Przywdziali ją po raz pierwszy trzy lata temu w głośnym Projekcie Chanologia wymierzonym w Kościół Scjentologii, który jakoby próbował cenzurować internetowe treści usuwając lub blokując dostęp do wywiadu z Tomem Cruisem – mocno nawiedzonym wyznawcą Kościoła.

Anonimowi hakerzy angażujący się w działania Wikileaks równie chętnie sięgają po symbol maski – podobnie jak wszelkiej maści zadymiarze. Dziś wydaje się ona nieodłącznym elementem wizualnym każdej oddolnej inicjatywy, której intencją jest zakomunikowanie dowolnej negacji społeczno-gospodarczego status-quo.

Maskę można wykonać samodzielnie (w internecie znajduje się wiele instrukcji, w tym nawet model origami) lub po prostu kupić. W serwisie Amazon.com nową maskę w uniwersalnym rozmiarze nabyć można za ok. 6$. Jest to oczywiście model „V For Vendetta” ponieważ twarz organizatora tzw. „Spisku prochowego” została skutecznie spopularyzowana właśnie przez tą produkcję. Film (bracia Wachowscy) powstał na kanwie komiksowej serii (scenariusz Alan Moore, rysunki David Lloyd) popularnej głównie w UK, w latach 80-tych.

Paradoksem jest tu fakt, że buntowniczo nastawione grupy anonimowych „oburzonych” rozpowszechniając wizerunek maski i kupując jej egzemplarze przed kolejnymi akcjami wspierają tym samym potężną korporację medialną (Warner Brothers należące do Time Warner), która posiada prawa i licencję do związanych z filmem gadżetów (maska sprzedawana jest w setkach tysięcy egzemplarzy, na Amazon.com pobiła w popularności maski Batmana, Harry’ego Pottera czy Dartha Vadera). Kuriozalnie wygląda zatem antyglobalista chowający się za komercyjnym gadżetem - nota bene produkowanym masowo głównie w Chinach i Meksyku.

Tworząc „V jak Vendetta” Bracia Wachowscy jak zwykle wykorzystali campbellowską strukturę monomitu – opowieść o „V” to nic innego jak uwspółcześniona historia Hrabiego Monte Christo (wątki zniewolenia, chęci zemsty, ukrywanie tożsamości itp.) uwikłane w konteksty antytotalitarnych obaw (por. „1984”) i silnej niechęci do thatcheryzmu. Oryginalne prawa autorskie jak zwykle należą do Homera – wszystko wskazuje na to, że perypetie Odyseusza jeszcze przez wieki zapładniać będą kolejne rzesze „storytellerów”.

Margaret Thatcher wychowana została w surowym duchu protestanckim (jej ojciec był pastorem metodystów), stąd zupełnie naturalne mogło jej się wydawać propagowanie etosu ciężkiej pracy, konserwatywnych wartości i gospodarczego liberalizmu. Pojawiające się w latach 70-tych i 80-tych oddolne protesty, w tym te o kontrkulturowym charakterze (ruch punk) przypominały w zasadzie to co obserwujemy dziś: radykalny sprzeciw wobec instytucji, lewacki charakter żądań protestujących, brak wizji alternatywnej (chyba, że miałaby nią być anarchia). Cechą różnicującą wydaje się stosunek do mediów. Ówczesne kontrkultury z obrzydzeniem odnosiły się do medialnego establishmentu (resentyment wykorzystany przez Bransona zakładającego wytwórnię Virgin), stawiając na konsekwentną niezależność. Dziś „oburzeni” nie tylko nie mogą obyć się bez środków masowego przekazu, ale wręcz robią wszystko by jak najsilniej zaznaczyć w nich swoją obecność.

‘Gunpowder Plot’ (spisek prochowy) osadzony był również w kontekście walki z ewangelikami. Nieudane wysadzenie brytyjskiego parlamentu (1605) i zamach na króla Jakuba I, które planował Guy Fawkes (ukrywał tożsamość używając pseudonimu John Johnson) było częścią szerszego konfliktu: katolicy vs protestanci.

(Tradycyjny pochód podczas 'Bonfire night' - pamiątka po wydarzeniach z XVII w.)

Kwintesencją historycznego paradoksu – w zasadzie farsy - mogą być treści haseł skandowanych przez „oburzonych” (czy też, jak sami siebie nazywali „wkurwionych”) organizujących ostatni marsz w Warszawie. Symptomatyczne może być roszczenie w postaci: „Chcemy mieszkań, nie kredytów”. Fakt, że instytucja opartego na społecznym zaufaniu kredytu zupełnie się dziś skompromitowała, co nie zmienia faktu, że mieszkania wciąż nie rosną na drzewach – najpierw trzeba na nie zapracować.

(fot. Gazeta Wyborcza)
W tym miejscu pojawia się uśmiech. I właśnie na temat uśmiechu słów jeszcze kilka – a to za sprawą znakomitej książki wybitnego polskiego filozofa Stefana Symotiuka (książka pt. „Stany ducha”). Maska Fawkes’a widziana z oddali przypomina ironicznie uśmiechnięta twarz – wrażenie potęgują charakterystyczne dla jego epoki, wywinięte w góry wąsy. Anonimowi/Oburzeni zakładają więc maskę wyrażającą pewien utrwalony stan ducha – nie ma tu gniewu, agresji czy woli walki. Jest jedynie głupkowaty, sztuczny uśmiech.

Uśmiech – jak pisze S. Symotiuk – wyraża potrzebę bycia widzianym, zauważonym (choć jest pochodną śmiechu, to nie jest z nim tożsamy w znaczeniu). Szeroki, manifestacyjny, pewny siebie uśmiech ma silny związek z operacją na przestrzeni pomiędzy jego nadawcą a odbiorcą. Jest znakiem odrzucenia na zasadzie: „Z daleka zauważycie moje istnienie, ale nie zbliżajcie się”. Nie ma tu potrzeby więzi i bliskości. Zasada ta zdaje się działać identycznie w przypadku „oburzonych”, którzy woleliby chyba pozostać w postawie solipsyzmu („jestem ja i tylko ja, a wszystko na zewnątrz mało mnie obchodzi”).

Wyobrażona maska uśmiechu należy tu do tych, które wzbudzają zniecierpliwienie, niechęć lub wręcz agresję. Jest to wyraźna prowokacja, ale odbywając się w określonych ramach – kontrolowana przez nadawców (podobnie jak ich uśmiech). Prowokacja wyrażająca raczej „łobuzowatą” krnąbrność niż „poważną” wolę mocy i zniszczenia stanu aktualnego. Zwłaszcza, że uśmiech ten, nie ma intencji do przyszłości – niczego nie zapowiada, nie wskazuje na żadną tendencję. Podobnie jak śmiech jest stanem ex post, kwituje rzeczywistość i nawiązuje do teraźniejszości. Nie ma tu nawoływania, zachęty do zmiany czy kontynuacji. Na tym również polega słabość ruchu oburzonych – kwitowanie tego co jest grymasem kpiny, szyderstwa i niezadowolenia to zbyt mało by zakryć brak wizji i propozycji zmiany.

„Oburzeni” – być może zupełnie nieświadomie – pragną utrwalenia tego, co jest. Ich poza to wciąż uśmiech – a nie pełen śmiech, który symbolizowałby eksplozję nagromadzonego napięcia. Śmiech jest jednak bronią, ma status ofensywny, uśmiech to obrona, odparcie, komentarz i wyczekiwanie.

Tak uśmiechają się jednak słabsi. Zawarte w masce uśmiechu sarkazm i gorzka ironia to domena „służących”, „niewolników”, „podległych” – na pewno nie „1%” należącego do przysłowiowych „Panów”. Anonimowi oburzeni wybrali więc symbol niefortunny i nieadekwatny – jeśli ich zamiarem była zmiana o charakterze rewolucyjnym. Elementem identyfikacji wizualnej ich swoistej marki, brandu stał się przerysowany grymas zwiastujący pewną porażkę i ponowne poddanie. Być może powinni zastanowić się jak zamienić uśmiech w śmiech – ten zaś może wywołać niekontrolowaną reakcję lawinową. Tyle, że każdy akt przywdziania maski Fawkesa utrwala w nich tęsknotę za konformistyczną podległością.

Tak na marginesie: maski Fawkesa to dziś również element specyficznej „mody”. S. Symotiuk nawiązując do klasyka tematu - Thorsteina Veblena – zauważa, że „dystanse społeczne są dla jednostek surogatem hierarchii aksjologicznej z jej najwyższym pojęciem „doskonałości”. To, co doskonałe, do czego ostatecznie się dąży musi być inne i nowe wobec tego, co niższe”. Maski z „V jak Vendetta” oddają zatem pogoń za novum, wyrażają potrzebę nowości, która utrwalać może dystans istniejący lub przyczyniać się będzie do tworzenia nowego dystansu. Bo tylko to, co obce i nowe uruchamia instynkt przetrwania.

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

Marketing narracyjny wg Eryka Mistewicza

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Sun, 02 Oct 2011 04:50:51 PDT

„Ten kto opowie świat, ten nim rządzi”.

Powyższe przysłowie-mądrość społeczności Indian Hopi stanowi motto i główną myślą ukazującej się właśnie książki Eryka Mistewicza.

O tym jak ważny jest dla marek i polityków „storytelling”, umiejętność konstruowania opowieści wiele już powiedziano i napisano. E. Mistewicz zgrabnie omijając powtarzające się oczywistości „storytellingu” poza sporą dawką systematycznie podanej wiedzy oferuje pokaźny zestaw praktycznych porad odnoszących się do sztuki budowania wciągającej i poruszającej narracji.

Autorowi pogratulować należy doboru tematu – aktualnego, ważnego i wieloaspektowego. Tym bardziej, że na rodzimym rynku wydawniczym wciąż brak fachowych publikacji odnoszących się do poruszanych zagadnień.

Książkę podzielić można umownie na dwa przeplatające się wątki: teoretyczny i praktyczny. Wielu czytelnikom na pewno przypadną do gustu fragmenty poświęcone roli mitów, typologie archetypów, czy sposobów prowadzenia narracji, podobnie jak skondensowana i podana w zgrabnej pigułce skrócona historia marketingu. Znajdą tu systematycznie uporządkowane wiadomości i logiczną podstawę uzasadniająca coraz pilniejszą potrzebę sięgania po przemyślane marketingowe narracje.

Do mnie bardziej jednak trafił wątek praktyczny – poparte przykładami skutecznych działań konkretne porady, wskazania i zalecenia jak budować przemawiające opowieści. To właśnie te fragmenty wydają się najcenniejsze - zwłaszcza, że stworzone w oparciu o wieloletnie doświadczenia eksperckie.

Wartością dodaną publikacji jest jej forma – zamieszczone w książce multikody umożliwiają dostęp do wielu dodatkowych treści zewnętrznych (filmy, teksty, multimedia). Z kodów korzystać mogą posiadacze praktycznie każdego rodzaju smartfona dzięki uniwersalnej aplikacji Mobiletag.

Pomysł z kodami jest świetny (podobne rozwiązanie wykorzystane było w „Anatomii władzy”) i wart upowszechniania. Choć wciąż wolę tradycyjny druk, to multimedialne „przypisy” mogą stanowić ciekawy kompromis dla nie potrafiących sobie odmówić przyjemności wertowania szeleszczących kartek.

„Marketing narracyjny” to pozycja godna polecenia. Zapewne sięgną po nią nie tylko specjaliści ds. kreowania wizerunku, mareterzy i polityczni „spin doktorzy”, ale też spore grono osób zainteresowanych szeroką problematyką społeczną.

Z wieloma tezami „Marketingu narracyjnego” częściowo lub zupełnie się nie zgadzam. Wynika to być może z zupełnie różnego postrzegania tych samych kwestii (np. personal branding, rola blogów czy twittera, kwestia na ile można się nauczyć umiejętności storytellingu, konsekwencje stosowania tego podejścia w praktyce itp.). Stanowi to jednak o dodatkowej wartości publikacji – książka poprzez wielość wyrazistych poglądów pobudza do refleksji i dyskusji.

Mam nadzieję, że uda mi się takową niebawem z jej autorem odbyć i zdać z tego relację.

Tak na marginesie: miło mi poinformować, że dwa spośród multikodów zamieszczonych w książce (kody 09 i 34) prowadzą na strony niniejszego bloga.

Są to teksty: Rozgrywanie marek i Patriotyzm reaktywny.

Syberyjskie mrówki i teoria gier jako zarzewie anarchii w social media.

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Tue, 13 Sep 2011 12:10:46 PDT

„To nie miłość do osoby sąsiada mego – którego często zupełnie nie znam – zmusza mnie chwycić wiadro i biec do jego domu, gdy zobaczę, że się pali; działa tu uczucie dużo szersze, jakkolwiek być może nie określone – uczucie czy instynkt ludzkiej solidarności, poczucie łączności społecznej.”
Piotr Kropotkin

Sytuacja wygląda następująco: szef działu sprzedaży prowadzi pod koniec miesiąca rozmowy z handlowcami. Dwóch z nich ewidentnie ma coś na sumieniu – tak przynajmniej podejrzewa ich przełożony. Doszły go słuchy, że zamiast dzielnie walczyć o wykonanie planu wspólnie okradali magazyn. Postanawia z nimi porozmawiać. Umawia spotkania z podejrzanymi w dwóch różnych pomieszczeniach i składa każdemu następującą propozycję:
- jeśli powiesz mi prawdę co tam narozrabialiście, a ten drugi będzie szedł w zaparte, to... tobie dam podwyżkę, a tamtego wyrzucę na zbity pysk,
- jeśli obaj przyznacie się do winy, to każdy z was dostanie naganę i potrącę wam połowę pensji.

Jest kryzys i sprzedawcom zależy na pracy. Pracują tu już dosyć długo – szefa dobrze znają i wiedzą, że gdyby żaden z nich nie puścił pary, to szef poza swoimi podejrzeniem nie ma właściwie dowodów i obaj mogliby spokojnie wrócić do roboty.
Co zrobią?

Sytuacja jak powyżej lub w strukturze podobna to problem znany w teorii gier pod nazwą „Dylemat Więźnia”. W oryginalnej historyjce A. Tuckera „graczami” są dwaj więźniowie osobno przesłuchiwani przez sędziego – problem decyzyjny pozostaje ten sam - co się bardziej opłaca: przyznać się czy nie przyznać?
I ta nurtująca wątpliwość: co zrobi ten drugi?

Opisaną na początku grę magazynową zapisać można np. tak:
Sprzedawca pierwszy to „X”, sprzedawca drugi to „Y”.
Strategia „przyznać się” to „P”, strategia „milczeć i się nie przyznawać” to „M”.
Umownie przyjmiemy, że podwyżka za przyznanie się (gdy drugi milczy) to „wypłata” równa +1, utrata pracy (w sytuacji: ja milczę a on się przyznał) to „wypłata” –2, nagana i potrącenie z pensji (obaj się przyznajemy) to –1 zaś uwolnienie się od zarzutów (w przypadku milczenia obu) to „wypłata” w postaci 0.
Możliwe wyniki przy wyborze poszczególnych strategii przez obu graczy ilustruje prosta macierz – jak poniżej:

Rzut oka pozwala stwierdzić, że optymalnym rozwiązaniem problemu – przynajmniej teoretycznie - jest milczenie obu graczy.
Jednak to tylko teoria – „gracze” siedzą w odrębnych pomieszczeniach, nie mogą się ze sobą komunikować więc zaczynają kombinować: co faktycznie zrobi ta druga strona? Czy wybierze „kooperację” (obaj milczymy jak grób), czy „zdezerteruje”?
Jeśli zwali wszystko na mnie, to dostanie podwyżkę (tzw. „wypłata pokusy”), a ja wylecę z roboty („wypłata frajera”). Jeśli zaś obaj postanowimy się przyznać, wynik będzie gorszy (nagana i mniejsze zarobki) niż gdybyśmy milczeli („wypłata niekooperacyjna”).

Przykład jest oczywiście zupełnie abstrakcyjny – sprzedawcy nigdy nie kradną towaru z magazynów, a żaden szef nie ma uprawnień by ich przesłuchiwać w tak nieludzki sposób. Przykład ten ilustruje jednak jedno z najbardziej pogmatwanych zagadnień związanych z zachowaniami społecznymi. Co nam się bardziej opłaca w sytuacjach gdy nie wiemy jak zachowają się inni (charakterystyczne dla gier o sumie niezerowej): kooperować nie ulegając pokusie indywidualnej „wygranej” czy może troszczyć się jedynie o indywidualny interes ostatecznie doprowadzając do wyniku mniej korzystnego dla wszystkich.

Efektywność racjonalnej kalkulacji przegrywa na ogół z emocjami i zbyt niskim zaufaniem. Tak oto licząc na wyższą „wypłatę” i wybierając pozornie korzystną strategię wszyscy wychodzą na mniejszych lub większych frajerów.

Jeśli domyślamy się, że marka konkurencyjna zamierza obniżyć ceny o 20%, to czy bardziej opłaca nam się zrobić to w pierwszej kolejności (może nawet obniżyć o 25%?) czy pozostawić ceny na aktualnym poziomie licząc na to, że konkurencja pójdzie po rozum do głowy i zrobi to samo?
Nasze niższe ceny przy ich obecnej drożyźnie przyciągną do nas więcej klientów, jeśli jednak tamci zrobią to, co my, to... zyskają na tym jedynie klienci (przynajmniej chwilowo).
Co później?

To czubek góry lodowej. Zabawa rozwija się z biegiem czasu. Przecież po kolejnych rozgrywkach (im więcej rozgrywek, tym ciekawiej) teoretycznie „uczymy się” poprzez doświadczenie – obserwujemy ruchy przeciwnika, liczymy „wypłaty” i możemy budować bardziej coraz bardziej zaawansowane scenariusze (tzw. iterowany dylemat więźnia).

Jeśli w pierwszej rozgrywce postanowiliśmy kooperować, a druga strona wykazała się podłością, to co zrobimy przy kolejnym rozdaniu – zaryzykujemy zerwanie kooperacji i „zemstę”, czy nadal pozostaniemy „frajerami”? Oko za oko czy nadstawianie drugiego policzka? Odwieczne dylematy moralne opisane tabelą wyników stają się coraz bardziej złożone.
Nie mówiąc o sytuacjach, kiedy pojawia się coraz większa ilość graczy...

Tęgie matematyczne głowy proponują różne strategie i ich kombinacje w zależności od okoliczności, doświadczenia i wiedzy graczy. Np.:

„Kooperuj wtedy i tylko wtedy, gdy jesteś przekonany, że twój przeciwnik będzie kooperował wtedy i tylko wtedy, gdy jest przekonany, że ty będziesz kooperował.” [1]

Porada bardzo zgrabna, ale każdy przyzna, że mało życiowa. Rozgrywanie problemu przy pomocy programów komputerowych zakładających odwoływanie się do tzw. metagier pozwoliło określić rozwiązania w rodzaju strategii WET ZA WET (eksperymenty R. Axelroda). Ich właściwości wydają się nieco bardziej zrozumiałe dla tzw. zdrowego rozsądku:
- wybieraj posunięcie przyjazne, zaczynaj od kooperacji i nie zrywaj jej jako pierwszy,
- kieruj się odwetem – każde wredne zagranie przeciwnika powinno zostać natychmiast ukarane, kooperację nagradzaj współpracą,
- nie bądź złośliwy, przebaczaj – jeśli musiałeś ukarać „przeciwnika” bądź gotów do dalszej kooperacji,
- nie staraj się być za sprytny i nie oszukuj, graj w sposób transparentny – niech dla drugiej strony twoje decyzje będą spójne i łatwe do przewidzenia [2]

Decyzja czy bardziej opłaca się być „jastrzębiem” czy „gołębiem” wynika z kombinacji wielu czynników – jednym z kluczowych jest czas pozwalający na gromadzenie zaufania. Wiele wskazuje na to, że czym dłuższy horyzont czasowy, czym więcej rozgrywek (interakcji), doświadczeń, tym większa szansa na upowszechnienie się zachowań o charakterze kooperacyjnym [3].
Czym zaś większa mobilność, przypadkowość kontaktów i czym bardziej bezosobowy jest ich charakter, tym bardziej prawdopodobne, że zamiast współpracy wybierane będą strategie „defekcji” (defection).
Ważne jest również „środowisko strategii” w jakim podejmowane są decyzje – np. na ile licznie reprezentowane są w danej populacji preferencje „graczy” co do poszczególnych strategii.

„Powodzenie danej strategii zależy od tego, wśród jakich innych strategii przypadkiem się znajdzie”. [4]

Podawanie się emocjom – np. takim jak złość na brak chęci do kooperacji ze strony innych i pojawiająca się za tym chęć szybkiego „ukarania” ich – wydają się w dłuższej perspektywie nikomu nie służyć.
Można jednak wyobrazić sobie sytuację, w której uprzejmość, wielkoduszność i szeroko pojęty altruizm powoli zaczynają dominować jako wiodące pobudki działania – strategia wet za wet utrwala się i staje wiodącym wzorcem skutecznego i korzystnego dla wszystkich działania.
Dopóki nie nastąpi inwazja jakiejś zmutowanej strategii wredności... [5]

„Ja myślę, że on myśli, że ja myślę, że...” itd. – myślą sobie jednocześnie gracze.
W końcu John Nash wyrysował piękny dowód własnego twierdzenia.

Obserwujący na Syberii mrówki i zupełnie nie znający osiągnięć teorii gier (która jeszcze nie powstała) Piotr Kropotkin pisał już dawno temu:

„Te gatunki zwierzęce, w których walka pomiędzy jednostkami została jak najbardziej ograniczona i u których przeciwnie, pomoc wzajemna rozwinęła się najsilniej, zawsze i wszędzie są najliczniejsze, najzdrowsze i najzdolniejsze do dalszego rozwoju. Gatunki te dzięki pomocy wzajemnej żyją najdłużej, osiągając najwyższy poziom umysłowy oraz rozwój przyzwyczajeń coraz bardziej społecznych, co zapewnia im zachowanie gatunku, jego rozpowszechnianie i jego postępowy rozwój. Przeciwnie, gatunki niespołeczne skazane są na zagładę.” [6]

Kropotkin uchodzi za jednego z ojców nowożytnego anarchizmu. Radykalne konsekwencje jego poglądów mogą być niebezpieczne dla takiej instytucji jak Państwo.

Może dlatego Państwa nie lubią nadmiernych przejawów niekontrolowanej „pomocy wzajemnej” obywateli? Grozi to przecież anarchią. Gdyby tak nagle wszyscy zechcieli sobie „wzajemnie pomagać” i kooperować to po co w ogóle ministerstwa, urzędnicy, podatki, kamery na ulicach itd? Może więc należałoby maksymalnie ograniczać możliwość współpracy i wzajemnej pomocy? Serwisy aukcyjne, banki czasu, różne allegra, linuksy, wikipedie i twitery powinny więc mieć się na baczności. Będą coraz baczniej obserwowane, kontrolowane i monitorowane ponieważ służą bezinteresownej kooperacji, a ta – jeśli przynosi owoce – rodzi pokusy anarchii.
A kto ci tak naprawdę w życiu pomoże, jeśli nie Państwo?

Tak na marginesie: poszukując strategii ewolucyjnie stabilnej (ESS) J. M. Smith wyszedł od testowania zbioru pięciu możliwych alternatyw:

1. Walcz łagodnie, wycofaj gdy przeciwnik będzie silniejszy lub będzie się stawał coraz bardziej agresywny.
2. Dotrzymuj pola ostro walczącemu rywalowi. Wycofuj się tylko w przypadku odniesionych ran.
3. Zaczynaj łagodnie. Zaostrz walkę kiedy zrobi to przeciwnik.
4. Zaczynaj łagodnie. Zaostrz walkę jeśli przeciwnik nadal będzie łagodny.
5. Dotrzymuj pola ostro walczącemu rywalowi. Wycofaj się nim cię zrani, jeśli on zrobi to samo. [6]

[1] „Teoria gier”, Philip D. Straffin; tłum. J. Haman, Wyd. Scholar, Wa-wa 2001, s. 100.
[2] tamże s. 102.
[3] zob. „Masa krytyczna”, Philip Ball; przekł. W. Turopolski, Insignis, Kraków 2007, s. 543.
[4] „Samolubny gen”, Richard Dawkins; przeł. M. Skoneczny; Prószyński i S-ka, W-wa 2007, s 270.
[5] zob. tamże s. 272.
[5] „Pomoc wzajemna jako czynnik rozwoju”, Piotr Kropotkin, przeł. J. Hempel, Spółdzielnia Wydawnicza Słowo, Łódź 1946, s. 227
[6] zob. „Fenotyp rozszerzony. Dalekosiężny gen”, Richard Dawkins, przeł. J. Gliwicz, Prószyński i S-ka, Warszawa 2003, s. 158.

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

Złote jabłko.

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Tue, 13 Sep 2011 11:03:07 PDT

Steve Jobs, Ingvar Kamprad, Richard Branson, Mark Zuckerberg – to nie tylko przykłady twórców wielkich marek, to również Wielcy Bohaterowie ponowoczesnych mitologii.
Jednak choć nowoczesność mają za plecami, jako postaci ikonicznie, charyzmatyczni przywódcy i twórcy „nowego ładu”, symbolicznie reprezentują figury konieczne dla ciągłości Wielkiej Opowieści. Podtrzymują tym wiarę w sensowność podejmowanych działań. Wpisują je w kosmiczny ład i porządek. Wypełniają tym samym pustkę po religii (realizując przy okazji wysoką marżę) i dają namiastkę nadziei zbawienia – lub choćby intensywnie doraźnego pocieszenia.

Współczesny mit bohaterski jeśli ma być odtwarzany na serio, w swojej strukturze nie powinien odbiegać od uniwersalnego „monomitu” (zob. Kości zostały rzucone). Bohater powinien więc przechodzić kolejno poprzez wszystkie symboliczne etapy samo-realizacji. Inaczej opowieść stanie się nie pełna przez co straci pierwotny sens.

„...boski król lub kapłan tolerowany jest przez swój lud na urzędzie dopóty, dopóki jakieś uszkodzenie zewnętrzne, jakiś widoczny symptom zawodzącego zdrowia czy starości nie ostrzega, że nie jest już dostatecznie sprawny, by spełniać swe boskie obowiązki. Nie uśmiercają go jednak, dopóki takie oznaki się nie pojawią. Okazuje się wszakże, że niektóre ludy uważają za niebezpieczne czekać na najdrobniejsze nawet objawy słabości i wolą zabijać swych królów, gdy są jeszcze w pełni sił i energii życiowej." [1]

Jobs i jemu podobni pełnią role Wybawców, Proroków, Kapłanów i Władców. Przybywają znikąd - niczym św. Jerzy na białym koniu – zabijają Smoka // Węża // Tyrana ratując niewinną dziewicę – ofiarę. Przejmują też rządy w królestwie – wprowadzają w nim nowy ład i zasady – przyciągające do Państwa – Sekty kolejne rzesze wiernych (zob. Głosy z katakumb).
W końcu jednak sami przeistaczają się w symbolicznego Smoka. Zanim to jednak nastąpi przybędzie nowy Bohater lub też sam lud przejmie rolę Buntownika obalającego monarchę, który nie jest już na tyle silny i mądry by zagwarantować... deszcz, obfitość - po prostu kolejne plony.

Początkiem jest zawsze rozczulający epizod z rodziny tych o Szewczyku Dratewce. Choćby twórca Ikei – który „swój biznes rozpoczął jako mały chłopiec sprzedając zapałki które, sam rozwoził okolicznym mieszkańcom na rowerze; z czasem rozszerzył asortyment m.in. o nasiona, ołówki i długopisy oraz ozdoby choinkowe... (wikipedyczna biografia heroiczna”

Po wielu próbach, trudach i znojach (odpowiednikiem cambellowskiego etapu „Brzucha Wieloryba”, kiedy to bohater umiera by się narodzić może być tu epizod popadnięcia w alkoholizm po licznych wizytach w Polsce) Bohater tworzy prawdziwe imperium i choć wzorem wielu mitycznych i historycznych władców sam żyje w ascezie (stare volvo itp) teraz teoretycznie powinien „zginąć” albo stanie się mitycznym Tyranem.

Rolę trybuna ludu przejmują media – skwapliwie korzystają z odgrzebanej historii przypominając Kampradowi błędy młodości. Były aktywista nazistowskiego ruchu? W dodatku z mrocznej i niespokojnej ostatnio Północy? Jakże spójna i sensacyjna zarazem opowieść – taka akurat na miarę letniego „newsa”...

To może z innej beczki.
Zagadkowe wzory znalezionej na wzgórzu Hasanlu złotej misy przedstawiają historie ilustrujące mitologiczno-religijne wyobrażenia Ariów. Jedna ze scenek jest szczególnie intrygująca.
Książe-wyzwoliciel sam zmienił się w trzygłowego smoka? Czy to hurycki Teszub walczy z Ullikummi? Może Feridun zabija Zahhaka? Kawe (kowal) bohater ludu obala tyrana? Może to Jima (Dżam) pokonuje właśnie Adżi Dahakę zesłanego przez Arymana?

To wciąż ta sama opowieść. Trójgłowy smok, chtoniczny potwór występujący czasem pod postacią węża gnębi ludzi zamykając dostęp do wody. Więzi do niej dostęp zsyłając upały i suszę lub mróz skuwający koryta rzek (zob. Smok(ing) w Lalibeli).

Potrzebny jest Bohater, który smoka pokona.
To mit uniwersalny.

Steve Jobs był herosem – „wyzwolił” rzesze "niewolników" mało przyjaznych technologii i zbudował nowe ziemskiej królestwo ustanawiając przy okazji własny kult – wszystko pod sztandarem nadgryzionego jabłka. Raz zakosztowany owoc poznania sprawił jednak, że ludzie dostrzegli, że są nadzy. I zawstydzili się. No bo jak tu pokazać się przed innymi bez białych słuchawek w uszach?

Łaski nowego Smoka-Tyrana-Władcy dostępne były jedynie dla wybranych - tylko przy wybranych ołtarzach i przy obfitych obiatach (ograniczony przez marżę dostęp, reżim dystrybucji, zamknięty system itp.).
Każdy kolejny rok sukcesu appla był więc kolejnym rokiem upadku jego pierwotnej idei... Wolność, Kreatywność i rebelianckie „Pomyśl inaczej” zamieniały się nie wiedzieć kiedy w coraz bardziej rentowny monopol intelektualny i patentowy.

Jobs oficjalnie odsunął się ze stanowiska z przyczyn zdrowotnych. Toczy przecież od lat osobistą walkę z własnym smokiem. Jednak jego osobista tragedia i wynikająca z niej decyzja nie kończy rozpoczętej historii. Heros, który stać ma się mitycznym Bohaterem musi zostać „zgładzony” w ten sam sposób, w jaki doszedł do „władzy”.

Czy zatem dojrzewa powoli czas „nowego Jobsa”, który ośmieli się przeciwstawić Władzy i „uwolnić” konsumentów od dominującej przemocy symbolicznej i tyranii gustu (zob. też Tanatologia marek
)?
Kto i kiedy sięgnie teraz po złote jabłko?

Tak na marginesie: dziś tylko cytat: [1] J. Frazer, Złota gałąź, s. 217.

A ziemia toczy, toczy swój garb...

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Tue, 13 Sep 2011 11:03:33 PDT

Reszl jaśnieje.
Władze Reszla przejęte ideą marketingu terytorialnego wzięły sobie do serca mantrę „Wyróżniaj się lub zgiń” . Jedno im się nawet z drugim skojarzyło.
Nie ugięły się więc przed krytyką minister Radziszewskiej i nie zrezygnowały z pomysłu rekonstrukcji ostatniego w Europie spalenia kobiety na stosie. Wg burmistrza Reszla jest to “pokazanie faktu historycznego”.
Przygotowania do tego niezwykłego wydarzenia zajęły tym razem dwa lata.
Publiczność była mocno zawiedziona zbyt małym realizmem przedstawienia (zob. relację).
Moda na rekonstrukcje bitew i innych “faktów historycznych” nabiera zatem rozpędu.
Może jest to idea np. dla Mogilan k. Krakowa? – odtworzenie scenek z wbijania na pal byłoby równie widowiskowe.

-----------------------------------------------------------------------------

Wiadomości ze świata zwierząt.
Jak podają media producenci łańcuchów mają powód by zacierać ręce i liczyć przyszłe zyski. Teraz zgodnie z prawem “łańcuch [psa zagrodowego] będzie musiał mieć minimum trzy metry długości. Nieprzestrzeganie tego przepisu będzie wykroczeniem”. Więcej niż trzy metry żelastwa na głowie? Opinie psów są w tej sprawie mocno podzielone.

-----------------------------------------------------------------------------

Pewne ograniczenie umysłu jest, jak się zdaje, cechą prawie niezbędną dla każdego człowieka czynu, a już przynajmniej dla każdego, kto poważnie zajmuje się gromadzeniem pieniędzy. (F. Dostojewski, "Idiota")

-----------------------------------------------------------------------------

Dziesięć porad jak się nie dać kryzysowi.

1. Ogranicz konsumpcję. Zacznij od konsumpcji mediów. Najlepiej od zaraz i do zera. Poranne wiadomości na temat wskaźników gospodarczych na pewno nie poprawią Twojego samopoczucia.
Mogą je wręcz pogorszyć.

2. Zmień samochód na bardziej oszczędny i ekologiczny. Ponieważ ceny ropy pójdą jeszcze ostro w górę, już dziś przesiądź się do elektrycznego auta. Nie przejmuj się brakiem punktów ładowania. Możesz kupić kilka hektarów ziemi i postawić ekologiczne wiatraki.
Kryzys to także szansa.

3. Nie wydawaj pieniędzy bezrefleksyjnie. Stwórz dodatkowe bariery, które uniemożliwią ci bezmyślne wyzbywanie się z ciężko zarobionych środków finansowych. Poproś swój bank o wydanie czeków i płać wszędzie wyłącznie czekami. Już po kilku dniach zobaczysz jak Twoje wydatki maleją.

4. Sprzedaj wszystkie posiadane akcje (szczególnie spółek z rynków BRIC) i za zgromadzony kapitał kup kilka kilogramów metali ziem rzadkich. Dobrą lokatą są dziś również działa sztuki - oczywiście te wykonane z metali ziem rzadkich.

5. Nie kupuj codziennie biletów MPK. Zamiast tego kup kartę miejską. Każdy przejaw oszczędności w czasach kryzysu jest cnotą.

6. Przestań spłacać kredyt we frankach. Zamiast tego sprzedaj zadłużone mieszkanie i kup dwa mniejsze. Jeśli wystarczy środków kup również domek za miastem - najlepiej przecenione siedlisko. Przenieś adres zameldowania do siedliska a pozostałe adresy wskaż jako korespondencyjne dla wierzycieli i komornika.

7. Poproś szefa o podwyżkę. To w zasadzie ostatni moment. Później, kiedy stracisz pracę i znajdziesz się na bruku będzie już za późno. Jak mawia ludowa mądrość: kto nie ryzykuje, ten nie je.

8. Weź sobie półroczny urlop. Odwiedź miejsca, które zawsze chciałeś zobaczyć, ciesz się życiem i w pełni korzystaj z tego, co przynosi nowy dzień. Może się okazać, że za pół roku wszystko się odmieni, a Ty wypoczęty i zrelaksowany z jeszcze większym zapałem będziesz mógł pracować na kolejny sukces.

9. Przestań kupować papierowe książki. E-booki są znacznie tańsze. Kup zatem iPad oraz Kindle by móc cieszyć się lekturą w dowolnym formacie i przy każdej pogodzie. Jeśli odłożysz na bok poczucie dumy, możesz również korzystać z e-booków używanych. Kryzys to wyjątkowa szansa by na wiele rzeczy spojrzeć zupełnie inaczej.

10. Korzystaj z promocji. Sprawdź na Gruponie czy nie przygotowano specjalnie dla ciebie wyjątkowo atrakcyjnych warunków na dwu tygodniową wycieczkę do Somalii (zob. niżej). Popatrz jak żyją ludzie i odkryj uniwersalną mądrość, że inni mają gorzej. Zmień swój punkt widzenia i odrzuć krępujące wyobraźnię nawyki myślowe.
Kryzys to tylko stan umysłu.

-----------------------------------------------------------------------------

Somalia? Nie, dziękuję.

Jak mawia ludowa mądrość: syty głodnego nie zrozumie. Prawdę tą
doskonale rozumieją media sycąc głodnych sensacji odbiorców jedynie
tym, co łatwostrawne i smaczne.
Danie główne w rodzimych realiach składa się tradycyjnie z zupy,
drugiego i kompotu.

Zupa to wywar ze swojskich warzyw a do smaku dodaje się kawałki mięsa.
Udany przepis na zupę to zatem pomidory lub buraki (który minister
powinien dziś spalić się ze wstydu i dlaczego), nieco chrzanu (ostra
wymiana zdań pomiędzy stronami) oraz właśnie świeże mięso (z tzw. ofiary
dnia).

Na drugie podawany jest większy sztukamięs: bitki (rzadkość, ale
smaczne), cynaderki (ostatnio pospolite), świński ryj w kapuście (przy
okazji świąt narodowych) lub nóżki (ostatnio zaserwowane przez minister
edukacji).

Tradycyjnie do sztukamięsu serwowane są ziemniaczki z wody, podsmażane
w plasterkach lub frytki (celebryci z ziemi naszej w przeróżnych
konfiguracjach) ryż prażony (celebryci bardziej egzotyczni) lub kasza
jaglana (celebryci historyczni).

Drugie danie nie jest pełne bez surówki. Ostatnio popularna jest
mizeria (najlepiej z towarzyską śmietanką), czasem zastępowana
kiszonym ogórkiem (odgrzebana informacja lokalna) lub gotowaną
marchewką (świat mody) - generalnie gotowane jarzyny bardziej smakują kobietom.

Dochodzimy do kompotu. Polacy uwielbiają smaki tradycyjne stąd do
wyboru jabłko, wiśnia, lub świąteczny susz. Temperatury kompotu nikt
nie jest nigdy w stanie przewidzieć (prognoza pogody).

Po każdym sutym obiedzie naturalnie pojawia się tendencja do
samoistnego czknięcia lub beknięcia. Posiłek byłby więc niepełny bez wiadomości ze świata sportu.

Informacje w rodzaju tych na temat głodu w Somalii pojawiają się w
medialnym menu na zasadzie przystawek, zakąsek lub deseru.
Daniem głównym jest zawsze news o charakterze lokalnym. Nic przecież nie
interesuje nas tak bardzo jak czubek własnego nosa - a to dlatego, że
samemu trudno go cały czas oglądać.

Tak na marginesie: co do nosa - jest to możliwe, ale grozi utrwaleniem zeza.

Z ostatniej chwili: Nergal podarł Biblię.
Silny chłop – to gruba książka.
Sąd go uniewinnił.
Niepoczytalność częściowa?
Kilka stron udało się odzyskać.

Złudzenie postępu (o zawartości kofeiny w koli).

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Tue, 13 Sep 2011 11:03:57 PDT

Firma Theodore Hildebrand & Sohn założona została w Berlinie, w roku 1817. Firma zajmowała się produkcją czekolady, kakao czy kawy. Jej właściciele widzieli w czekoladzie duży potencjał i starali się tworzyć innowacyjne - jak na swoje czasy - produkty. To właśnie Hildebrand, Kakao- und Schokoladenfabrik GmbH wprowadziło na rynek w latach 30-tych markę Scho-Ka-Kola.

Premiera tego “czekoladowego energizera” (czekolada, kofeina, ekstrakt z orzechów kola) odbyła się podczas kontrowersyjnej Olimpiady Letniej w Berlinie (1936). Produkty tej marki podczas II Wojny Światowej wchodziły w skład prowiantu pilotów Luftwaffe. Na pokłady podwodnych statków czekoladki zabierane były również przez załogi U-Bootów. Po wojnie (późne lata 60-te) fabryka Hilderbrandów trafiła do firmy Stollwerck.

Być może to właśnie zainteresowania „funkcjonalnymi” aspektami produktów z kakao, i technologiczne pasje oraz zbliżający się fin de siècle podsunęły właścicielom marki pomysł stworzenia nietypowej kampanii reklamowej. Nietypowość polegała na tym , że tematami serii dwunastu kart pocztowych wydanych pod koniec XIX w. z logo producenta były obrazy przyszłości – wyobrażonego świata roku 2000 (wszystkie karty można obejrzeć np. tu).

Obrazy na kartach wyglądają dziś na pierwszy rzut oka śmiesznie i naiwnie. To, co najbardziej rzuca się w oczy, to fakt, że przedstawiane postaci noszą np. ubrania zgodne z ówczesnymi kanonami mody. Pod tym względem wizje te niewiele się różnią od słynnej „Podróży na księżyc” Georges’a Mélièsa (1902).

Postaci z pocztówek umieszczane są również w scenografiach, których detale zdradzają XIX wieczne realia – fasady budynków, elementy urządzeń mechanicznych itp. Charakterystyczny jest kontekst rodzajowych scenek. Są to wybrane formy spędzania czasu wolnego: spacery, podróżowanie, wycieczki, słuchanie muzyki.

To co jednak najciekawsze to właśnie wyobrażona przyszłość, a więc miara postępu nauki i stopień rozwoju technologii zakładany przez twórcę ilustracji. Inspiracjami mogły tu być (podobnie jak dla ) powieści ojców gatunku science fiction (Juliusza Verne czy Herberta George’a Wells’a) czy doniesienia z cieszących się wielką popularnością Wystaw Światowych.

Ludzie żyjący w XXI wieku mieliby zgodnie z wyobrażeniem twórców kart oddawać się głównie przyjemnościom, realizować swoje pasje i rozwijać zainteresowania. Technologia miałaby tu być jedynie narzędziem zapewniania przyjemności, tudzież redukowania zbędnego wysiłku. Stąd wiele tu przedstawień urządzeń ułatwiających transport i komunikację na odległość. Ruchome platformy chodników, turystyczna łódź podwodna, transatlantycka kolej (!), indywidulane pojazdy do latania, transmisja dźwięku i obrazu itp. Większość przedstawionych rozwiązań (urządzenia lub ich zaawansowane prototypy) dostępne było lub na mniejszą skalę stosowane, kiedy artysta projektował wzory pocztówek.

Od stu lat działała już sprawnie maszyna parowa (1763). Telegraf elektryczny powstał w 1833 roku. Nieco później (1876) zgłoszone zostały projekty telefonu - równolegle przez dwóch wynalazców (Gray i Bell). Pierwszy lot samolotem poruszanym silnikiem spalinowym bracia Wright odbyli w 1903.

Można by więc powiedzieć, że wyobraźnia pocztówkowego artysty przełomu wieków była niemal zerowa - po prostu naśladował otaczającą go rzeczywistość lub nieco ją koloryzował i do skrajności doprowadzał znane zastosowania. Patrząc na karty uśmiechamy się z przekąsem i wyższością typową dla współczesnego obywatela świata – cóż za uboga wizja! Postęp technologiczny był przecież znacznie większy! Nauka i technologia dokonały znaczniejszego skoku niż mógł to sobie wydumać niemiecki artysta.

Uśmiech jednak szybko gaśnie jeśli pomyśleć gdzie faktycznie jesteśmy. Choć część pocztówkowych przepowiedni spełniła się w stu procentach, to niektóre wciąż nie mogą być zrealizowane ze względu na ich koszt lub niewydolność technologiczną.

Turystyczna wycieczka łodzią podwodną?
To akurat proste. Wystarczy np. wycieczka do Egiptu. Zanurzenie do głębokości 18 metrów. Dwie godziny rejsu, cena u rezydenta ok. 50 dolarów.

Ruchome platformy – chodniki?
Tzw. taśmowy przenośnik czy ruchome chodniki znajdziemy niemal na każdym lotnisku. Niektóre mają po kilkadziesiąt metrów.
Na ulicach miast wciąż jednak stanowią rzadkość.

Miasta pokryte szklaną kopułą chroniącą od kaprysów aury?
Całe miasta tego rodzaju istnieją wciąż jedynie w wyobraźni inżynierów, ale Mall of the Emirates w Dubaju to przykład udanego wprowadzenia idei w życie – tyle, że na mniejszą skalę. Centrum handlowe mieszczące pokaźny stok narciarski robi na zwiedzających niemałe wrażenie.
Zakrycie całego miasta (lub jego części) wielką kopułą to idea szeroko dyskutowana w latach 60-tych i 70 tych. Dziś jakby o niej zapomniano, ale wciąż w kilku metropoliach rozważa się już kwestie chłodzenia i czyszczenia przyszłych kopuł. Jednym z kandydatów jest Huston:

Urządzenia do regulacji pogody?
Tzw. „zasiewanie chmur” poprzez wystrzeliwanie rakiet zawierających jodek srebra nad miejscami gdzie pożądany jest deszcz to można powiedzieć „oczywiste” dziś (choć mocno kontrowersyjne) działanie chińskich technokratów. Chiny uwielbiają manipulować pogodą. O urok turystycznej atrakcji Wuzhen – chińskiej Wenecji zadbano w ten sposób, że nad kanałami tworzona jest sztuczna mgła.

Turystyczne loty powietrzne?
Chcący dziś odtworzyć scenkę uwiecznioną na historycznej kartce mogą dziś przebierać w ofertach. Turystyczne loty balonem to standardowa atrakcja wielu ośrodków wypoczynkowych. Romantyczne pary mogą sobie zamówić nawet balonowy ślub. Cena już od 1500 zł (ksiądz leci gratis).
Nad ofertą dla bardziej wymagających pracuje Richard Branson. Ceny biletów na turystyczne loty kosmiczne Virgin Galactic (http://www.virgingalactic.com/ ) to jednak nieco większy wydatek – przyjemność kosztuje 200 tys. dolarów i niestety od razu należy wpłacić 20 tys. zaliczki. Dla zainteresowanych: najbliższe biuro akredytowanego agenta znajduje się w Pradze – ulica Blkova 6 (pytać o Romana Jonasa).

Ruchome domy?
Co prawda nie powstały jeszcze całe kamienice na platformach, które transportować można na kolejowych szynach, ale prace w toku. W słynącym z architektury ekstremalnej Dubaju powstały już zaawansowane projekty kroczącego wieżowca.
Wybudowanie ruchomego pałacu rozważał również emir Szardży.

Koncepcja ruchomych budynków interesujący wyraz znalazła w idei brytyjskiego architekta - Rona Herrona. W 1964 roku opublikował on artykuł, w którym znalazła się śmiała wizja chodzącego miasta.

Warto nadmienić, że tzw. гуляй-город (kroczący-gród) to idea faktycznie zrelizowana w postaci ruchomych fortec używanych przez oddziały rosyjskie i kozackie w XVI i XVII wieku.

System monitoringu domu?
I to jest najbardziej zaskakująca kartka. Większość przedstawień nawiązuje do scen związanych ze spędzaniem czasu wolnego lub prawdziwym „leisure” - wytchnieniem, oddawaniem się wolnym chwilom, czy „dolce far niente” (słodkim nieróbstwem). Społeczeństwo przyszłości miałby pełną wolność dysponowania czasem, niezakłócaną pracą rozumianą jako obowiązek i trud. Prawdziwie nobliwy styl życia na miarę mieszczańskich wyobrażeń dopuszczał być może wysiłek czy pracę, ale wyłącznie na zasadzie uprawiania jakiegoś hobby czy oddawania się własnym pasjom. Jedna z kart przedstawia np. wycieczkę na biegun (dziś kaprys drogi ale możliwy do spełnienia – dwutygodniowa wyprawa na biegun północny na pokładzie luksusowego lodołamacza „50 Years of Victory” to wydatek rzędu 50 tys. zł), co musiało wiązać się z jakimś trudem i dyskomfortem. Jasne jest jednak, że zilustrowano tu po prostu „turystykę ekstremalną”. Zresztą już pod koniec XIX wieku dostępne były wyprawy komercyjne do egzotycznych krajów oferowane przez biuro Thomasa Cooka. Choć podróż i zwiedzanie wiązały się z wieloma uciążliwościami chętnych do wydania sporych pieniędzy nie brakowało.

Czyżby więc poza marzeniem o nic-nierobieniu i „samorealizacji” naszym-XIX wiecznym przodkom towarzyszyło podszyte lękiem przeczucie, że nawet w tak idealnym świecie obawa o własny majątek będzie zakłócała spokojny sen (zwłaszcza sen podczas dalekiej wyprawy turystycznej)?
W jaki też sposób powstawać miałby ten majątek? Pocztówki ukazują co prawda kilka osób wykonujących najprostsze prace fizyczne i te związane z obsługą, ale trudno się na ich podstawie zorientować, kto właściwie miałby w XXI wieku tworzyć konsumowany przez większość (?) dobrobyt. Chyba, że wizerunki ukazują po prostu ówczesne podziały klasowe społeczeństwa epoki industrialnej i zakładano, że akurat pod tym względem nic się nie zmieni?

Oglądając kartki z przeszłości widać również jak niewiele wydarzyło się w ciągu stu lat pod względem rozwoju technologii. Nie udało nam się wykonać większego skoku (poza nominalnym – mówienie o „przejściu od społeczeństwa przemysłowego do społeczeństwa informacyjnego” może poprawić na chwilę humor).

Jeździmy drogami, które nie wiele różnią się od tych w XIX w. Pociągi jeżdżą po tych samych szynach tyle, że nieco szybciej (poza Polską – tu jest odwrotnie). Nasze samochody poza niewielkimi zmianami niewiele się różnią co do zasady działania od pierwszych egzemplarzy Forda T.

Człowiek przeniesiony z uwiecznionej na XIX-to wiecznej pocztówce rzeczywistości w centrum współczesnego miasta nie otwierałby raczej ust ze zdziwienia – wszystko to wiek temu przewidziano. Oto naturalne, liniowe konsekwencje wykorzystania i zastosowania na szeroką skalę elektryczności i rozwiniętej inżynierii.
Gdzie jest prawdziwy postęp?

Czy fakt, że szwedzki bezrobotny może konstruować elektrownie jądrową na kuchennym stole miałby stanowić jego miarę? A może fakt, że brytyjscy laboranci tworzyli z nudów zarodki hybryd ludzko-zwierzęcych?
Wiele rzeczy technologicznie jest dziś możliwych (zawsze tak było), ale niewiele z tego wynika dla większości z nas. Może poza tym, że pracy coraz więcej a weekendy coraz krótsze i przerywane wiadomościami z blackberry.
Zmarnowany wiek.
I tylko sprzedaż produktów z orzeszków koli wciąż rośnie.
To dobrze – niczego dziś tak nie brakuje jak ENERGII.

Tak na marginesie: po stylistykę „Podróży na księżyc” sięgnął zespół Smashing Pumpkins w nagrodzonym pod koniec XX w. (rok 1996 - MTV Video Music Award; Video of the Year) teledysku do “Tonight, Tonight”. A zatem:

...believe that life can change, that you're not stuck in vain...

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

O tym jak Erni Mleczarz anarchię stłumił – nie tylko w UK. (Political Fiction).

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Tue, 13 Sep 2011 11:04:21 PDT

David Cameron przerywając wakacje w Toskanii był mocno podirytowany zachowaniem części londyńskiej młodzieży, która wyległa na ulice by podpalać budynki i samochody, wybijać witryny, rabować sklepy i w inny sposób wyrażać niczym nieuzasadnioną (?) agresję.
Widocznie niewdzięczna ta młodzież niewiele zapamiętała z jego płomiennego przemówienia pt. „Civility and Social Progress” (kwiecień 2007). Zawarty w tej mowie manifest „Społecznej Odpowiedzialności” brzmiał - jak mu się wówczas wydawało - bardzo sensownie i przekonująco.
Dla przypomnienia wybrane fragmenty:

Zasadą centralną jest konieczność przejścia od postawy państwa traktującego obywateli jak dzieci, które należy kontrolować i kierować nimi ku postawie traktowania obywateli, jak dorosłych, którym się ufa i ich szanuje.
Pomyślcie o przekazach kierowanych do dzieci przez rodziców od najmłodszych lat: Bądź ostrożny, nie rób tego, zrób to, w ten sposób, zrobię to za ciebie.
Wydaje się, że tak właśnie w większości konstruowane są komunikaty państwa wysyłane do obywateli.
Infantylizujemy ludzi – traktując ich jak dzieci, a rezultat jest taki, że wielu z nas zaczyna zachowywać się jak dzieci (tłum. M.S.).

Odpowiedzialność - jej wymiar społeczny i indywidulany – to kwestie, które mocno Davida frapują. Pojęcie „odpowiedzialność” jest jego prywatną i polityczną obsesją. Być może wciąż towarzyszy mu duch przeszłości pod postacią młodzieńczego incydentu z Eton College, szkoły w której ukarano go za tzw. „jaranie marychy”.
Była to w końcu największa afera jointowa w historii tej szacownej instytucji. A jej absolwentami byli m. in. książe Wellington, George Orwell czy Ian Fleming – twórca postaci słynnego Jamesa Bonda.

Młodziutki Cameron marzył by pójść w ślady każdego z nich – zostać premierem (niczym zwycięzca spod Waterloo), zdecydowanie przeciwstawiać się totalitaryzmom (niczym twórca „Folwarku zwierzęcego” i „1984”) czy w końcu stać się nową inkarnacją bohatera ratującego Królestwo z każdej opresji.
To ostatnie marzenie realizował nieco dziwacznie opowiadając niegdyś w BBC historię o tym jak to usilnie werbowano go do KGB.

Portret psychologiczny pasażera nocnego lotu doskonale uzupełniają jego preferencje muzyczne – np. ulubiona melodia zapamiętana z dzieciństwa.
Słynny przebój z 1971 roku pt. „Ernie (Najszybszy Mleczarz Zachodu)” brawurowo wykonany przez niejakiego Benny'ego Hill’a to przecież kwintesencja archetypu Bohatera.

Skoro już jesteśmy przy muzyce, to piosenką, którą Cameron zabrałby chętnie na bezludną wyspę (gdyby wybrać mógł tylko jedną płytę) jest – jak sam przyznał – piękny song Boba Dylana „Tangled Up In Blue”.
Tekst co prawda ciut przydługi by przytaczać go w całości, ale warto przypomnieć kilka pamiętnych wersów:

She lit a burner on the stove and offered me a pipe (...)
But me I'm still on the road
Heading for another joint (...) itd.

Oto samotny Bohater, Super-Agent z licencją na przypalanie pędzi wozem mleczarza z jointem w zębach by ratować Koronę – może właśnie takie obrazki przesuwały się pod powiekami premiera przysypiającego w samolocie zdążającym do płonącego Londynu?
Sam opowie kiedyś o tym w kolejnym wywiadzie.
Bo David bardzo lubi wywiady. I media w ogóle.
Wpisując je w swoją filozofię odpowiedzialności w cytowanym przemówieniu pytał retorycznie:

Czy zadaniem mediów jest jedynie odzwierciedlać społeczeństwo takim, jakie jest czy też zachowywać pewne standardy – i faktycznie pomagać zmieniać społeczeństwo na lepsze? Dla każdego, kto myśli poważnie o budowaniu odpowiedzialnego społeczeństwa odpowiedź powinna być oczywista (tłum. M.S.).

Nikt zaś chyba nigdy nie miał wątpliwości, że Cameron jest i zawsze był osobnikiem nad wyraz poważnym.

Zaraz po wylądowaniu na miejscu zdarzeń Cameron biegnie na spotkanie o tajemniczym kryptonimie „Cobra”. Nazwa nie mogła być wybrana przypadkowo – sprawa jest zbyt poważna. Kobra atakuje wyłącznie w obronie własnej. Wcześniej jednak przyjmuje pozycję obronną – rozszerza kaptur by wystraszyć i onieśmielić agresora.

Kobra to codzienne narzędzie pracy zaklinaczy węży.
Znany obrazek: kobra porusza się jak zahipnotyzowana – jej wzrok podąża za fujarką, na której magik wygrywa słyszaną przez publiczność melodyjkę. Magik pozostaje cały, a kobra syta. Albo odwrotnie.

Ponieważ Cameron lubi media można też poszukać innego tropu. Może jednym z jego ulubionych filmów jest „Mały Budda”?. Ale to już chyba zbyt odległa symbolika...
Tak czy owak: „Cobra” to świetna i bardzo medialna nazwa.

Cameron siada w sali sztabowej. Policja dyskutuje z przedstawicielami Home Office. Doniesienia są sprzeczne. Wszyscy się o coś kłócą i przekrzykują.
Znużony premier zakłada słuchawki modnego smartfona. Przez chwilę buszuje po youtubie i znajduje to, czego szukał:

Z Morrisseyem Cameron ma od jakiegoś czasu na pieńku, ale przyznać musi, że ten stuknięty wegetarianin zawsze potrafił w swoich poetyckich tekstach uchwycić nastroje społeczne ulic Zjednoczonego Królestwa. Tym razem jego słowa okazały się prorocze:

Panic on the streets of London
Panic on the streets of Birmingham
I wonder to myself
Could life ever be sane again?

Ale to były lata 80-te. Inne czasy, inny kontekst. Chociaż wcześniej pojawiały się te same wątki:

Cameron wraca do twórczości The Smiths. Spogląda przy tym dyskretnie na gestykulujący tłumek przedstawicieli wszystkich zgromadzonych służb. Chyba nikomu z nich nie przychodzi do głowy podobnie idiotyczne skojarzenie: „Kto tu jest głównym DJ-em”?

Premier zdejmuje na chwilę słuchawki. Przedstawiany jest wstępny raport na temat zniszczeń. Młodzi wandale – w większości przedstawiciele multikulturowej imigracji – podpalali i rabowali sklepy z elektroniką użytkową oraz przeróżnymi towarami. Wózki sklepowe i skradzione samochody służą im do transportu telewizorów plazmowych, ipodów, odtwarzaczy, drogiej biżuterii, markowych ubrań, kosmetyków, papierosów i... ZABAWEK.

A jednak – nie mylił się. Są nie tylko młodzi, ale wręcz dziecinni. Dokładnie tak jak to przewidział: zinfantylizowane społeczeństwo zaczyna się zachowywać jak rozkapryszone bachory – wystarczy pretekst by tupali nogą, rozbijali szyby i brali co im się żywnie podoba – na co mają ochotę.
Cameron zakłada słuchawki i szuka szybko kolejnej ilustracji swoich przemyśleń.
Jest: http://youtu.be/jrwjiO1MCVs

Zaraz zaraz, czy Morrissey nie nawoływał do tego samego. Oczywiście – ten krypto-anarchista bawił się przecież w trawestacje marksistowskich manifestów (Cameron próbuje nie dopuszczać do siebie pojawiającej się myśli – przecież „manifest” to jedno z jego ulubionych słów). Jak to leciało?
Shoplifters Of The World Unite – Sklepowi Złodzieje Wszystkich Krajów Łączcie Się!.

Oczywiście! Dlaczego rabują głównie elektronikę? Ponieważ potrzebują łączności. Będą używać ajfonów, smartfonów i blakberych do zmawiania się poprzez media (jego ulubione słowo) społecznościowe (kolejne ulubione słowo). Trzeba więc natychmiast ograniczyć możliwość korzystania z interenetu i komórek! Cameron krzyczy podniecony do szefa policji by natychmiast wyłączyć internet. Ten patrzy na niego jak na Erniego – Mleczarza.
Cameron błyskawicznie odzyskuje zimną krew.

Zmiana planu – nie będziemy wyłączać masztów radiowych i internetu – wykorzystamy media i technologię by ich zdławić! Uderzymy jak kobra.
Wszyscy milkną wpatrzeni w niego jak w Jamesa Bonda.
Pełni podziwu.

BBC podaje nowe wiadomości. Obywatele Londynu chcąc odpowiedzialnie przeciwstawić się atakom wandalizmu urządzają na Twitterze akcję: @riotcleanup. Chcą posprzątać i oczyścić miasto po wydarzeniach ostatnich, niespokojnych nocy. Nie wiedzieć kiedy 70 tys. osób dobrej woli włącza się do tej akcji społecznej. Wolontariusze wychodzą na ulice.

Błyskawicznie powstają serwisy takie jak Zavilla (http://www.zavilia.com/), gdzie każdy może wejść i pomóc policji w identyfikacji uczestników zamieszek. Można też poprzez różne kanały przesyłać ich zdjęcia (http://catchalooter.tumblr.com/) i wszystko to dzięki MEDIOM SPOŁECZNOŚCIOWYM (http://www.facebook.com/identifyrioters).

Technologia i media mogą więc służyć pozytywnej zmianie i budowie odpowiedzialnego społeczeństwa. Dosyć tej dziecinady.
Cameron odpoczywa znużony całodzienną pracą.
W słuchawkach po raz kolejny brzęczy Morrissey:

Integracja kulturowa wcale nie musi okazać się złudą!
Możemy pokojowo współżyć i wspólnie, w odpowiedzialny sposób przy pomocy mediów społecznościach rozwiązywać nasze problemy...

Młodzieży należy dać jakąś nadzieję. Może nawet pracę, która zapewni godną przyszłość. Ważna jest edukacja. I oczywiście zapewnienie równości. To wszystko w duchu tolerancji i wzajemnego szacunku.
Jeszcze nie wszystko stracone.

Państwo nie może traktować społeczeństwa, jak małych dzieci. Dzieciaki są nieskalane myśleniem – niewinne, a przez to bywają nad wyraz brutalne. Bo jeszcze nie wiedzą co to zło.
Cameron pamięta z czasów Eton College lekturę Williama Goldinga. Może był wtedy nieco na haju, ale nie życzy tu sobie scen z “Władcy Much”, ani tym bardziej z “Mechanicznej pomarańczy” Burgessa.

Cała nadzieja w neuromarketingu. I w mediach.
Kiedy już w końcu będzie można skutecznie rozpoznawać ludzkie intencje (np. jak w „Raporcie mniejszości”) i od razu przy pomocy mediów społecznościach identyfikować tych, którym złe myśli chodzą po głowie (np. przy pomocy fenomenu crowdsourcingu), to świat będzie dużo spokojniejszy.
I bardziej zrównoważony.
Czas odpocząć. I spokojnie zapalić.
Ciąg dalszy nastąpi.
Bez wątpienia.

Tak na marginesie: przedstawiona powyżej historia stanowi najczystszą fikcję pseudo-literacką. Wszelkie podobieństwa do autentycznych postaci, miejsc czy wydarzeń są w niej zupełnie przypadkowe.
Równie przypadkowe, jak sama rzeczywistość.

Czy Breivik zostanie Człowiekiem Roku?

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Tue, 13 Sep 2011 11:04:41 PDT

Jesteś łupem.
Celem.
Zdobyczą.
Żerem, albo czym tam chcesz.
Zależnie od tego jak sobie przetłumaczysz tytuł płyty niejakiego Morrisseya z 2004 roku:

You Are The Quarry.

Dwa utwory z tej płyty znalazły się nawet w ‘secie’ wykonanym podczas niedawnego koncertu w Warszawie (zob. wpis).
Słowa rzucone do publiczności podczas właśnie tego występu uczyniły z Mozzera cel medialnych ataków.
Ale Morrissey sam jest sobie winien. Od dawna ściąga na siebie kłopoty na własne życzenie. Śpiewał zresztą: „Trouble Loves Me”
Taka samosprawdzająca się przepowiednia.

Zacznijmy jednak od początku.
Podczas koncertu w Stodole Morrisey spontanicznie odniósł się do wydarzeń w Norwegii. Powiedzieć miał (wersja Daily Mirror):

“We all live in a murderous world, as the events in Norway have shown, with 97 dead. Though that is nothing compared to what happens in McDonald’s and Kentucky Fried Shit every day.”

To wersja „pikantna”. Co prawda staliśmy na samym końcu, ale zapamiętałem nieco inną, bliższą tej (zob. komentarz):

“...despite of love, we do live on a murderous planet as you've all seen in last two days in Norway. Murder, murder, murder. But really every single day worst things happen in KFC and McDonalds...”

Ponieważ w sieci nie pojawiła się zarejestrowana, oryginalna wypowiedź, każdy sobie zapamiętał to, co chciał i polowanie z nagonką na Morrisseya rozpoczęło się. Przebiegało sprawnie.
Nagłówki krzyczały:

- „Morrissey - Norwegian Massacre Not As Bad As McDonalds and KFC” (Rolling Stone)
- „Morrissey claims KFC, McDonald’s worse than Norway attacks” (The Washingtone Post)
- “Morrissey likens Norway attacks to McDonald's and KFC” (Guardian)
- „Morrissey: ‘Norway Massacre No Worse Than McDonalds’” (BBC) itp. itd.

Kiedy o incydencie zrobiło się wystarczająco głośno, temat podchwyciły media rodzime, które kopiując samoklonujący się news (albo jak kto woli „mem”)z Daily Mirror donosiły żarliwie:

- „Morrissey o tragedii w Norwegii: "Gorsze rzeczy dzieją się w KFC" (Gazeta.pl)
- „Morrissey porównuje ataki w Norwegii do działań w McDonald's” (wp.pl)
- „Morrissey znów prowokuje: 97 ofiar w Norwegii to nic” (Dziennik.pl)
- „Morrissey lekceważąco o norweskiej tragedii” (Interia.pl)
- Morrissey o masakrze w Norwegii: "GORSZE RZECZY DZIEJĄ SIĘ W KFC!" (Pudelek.pl)
-
Rzecz nabierała ciężaru gatunkowego - skoro o sprawie poinformował nawet Pudelek. Kolejne redakcje przypominały światu inne haniebne wypowiedzi byłego wokalisty The Smiths (o Chińczykach „podludziach”, przygłupim Cameronie, hipokryzji Bono itp.). Z upodobaniem cytowano co ciekawsze tweety tzw. „fanów”, którzy na znak protestu postanowili pójść na kebab albo spalić płyty „Kowalskich”.
Morrissey nazwany został w końcu „fiutem” i „eko-faszystą”, a ktoś bystry stwierdził, że... kurczaki przestaną kupować jego płyty.
Warto przypomnieć, że nieco wcześniej Morrissey przywoływany był jako dyżurny przykład ekscentrycznego Artysty, wpływowej postaci brytyjskiej pop-kultury, świetnego tekściarza-poety, protoplasty metroseksualnych itd.
Jednym słowem achy, ochy i te rzeczy.
I nagle zwrot.

Nic nowego. Funkcjonowanie mediów opiera się dziś na założeniu, że miarą prawdziwości opisu danej osoby jest stopień możliwego jej upokorzenia i poniżenia. Im „materiał” bardziej jest podatny na gnojenie, tym lepiej.

Uwielbianie czy poniżanie?
Uwznioślanie czy obnażanie?
Adoracja czy kastracja?

Tego rodzaju dylematy i ambiwalencja w portretowaniu gwiazd od dawna towarzyszyły prezentacji bohaterów zbiorowej wyobraźni. Ludzie bogaci, utalentowani czy z innych przyczyn sławni, od momentu pojawienia się mediów masowych ukazywani byli w sposób skrajny.
Z jednej więc strony chęć zbliżenia się, poznania (by naśladować), z drugiej punktowanie ułomności, słabych stron - tego, co nazbyt ludzkie.
Nastroje takie doskonale wyczuwał Toulouse-Lautrec np. portretując tańczącą w Moulin Rouge kankana Jane Avril.

Uwznioślenie czy poniżenie?
Współczesne media wydają się nie mieć takiego dylematu. Znalazły magiczną formułę, łączącą wielbienie z nurzaniem w gnoju. Ten perwersyjny zabieg ma swoją głębszą przyczynę - pozorna polaryzacja opinii, różnorodność i indywidualizm nie są niczym wygodnym i mile przez media widzianym. Dużo łatwiejszy w obróbce jest tłum homogeniczny, masa bezkształtna i głupawa i odpowiedni dla masy takiej wzór.
A wzorem idealnym jest archetyp: Zera-Bohatera.

Figura taka umożliwia zniesienie konfliktu, napięcia tworzonego przez naprzemienne uwielbienie i opozycyjną doń potrzebę poniżenia. To co dawniej naturalnie wykluczało się, dziś może być realizowane jednocześnie.
Bohater hołubiony jest za to, że można go bezkarnie gnoić (i vice versa: tarzany jest w błocie za wielkość).

Znika przy okazji „wertykalność”, instytucja „autorytetu” oraz wszelkie inne formy podrzędności tudzież wynikającej z niej uległości. Świat staje się po friedmanowsku płaski, przez co zrealizowany zostaje w pełni odwieczny sen uciśnionych (równość to nie tylko postulat komunistów ale też zapis Karty Narodów Zjednoczonych).

Równość nie daje jednak pełnej wolności. Nie likwiduje też przemocy. Paradoksalnie równość wynikać zaczyna z wolności do stosowania przemocy i symbolicznego „konsumowania” jej skutków.
Im więcej przemocy – tym więcej równości.
Nowy wzór na rzeczywistość?

Aisha – młoda dziewczyna z Afganistanu trafiła na okładkę Timesa bynajmniej nie za sprawą swoich dokonań, talentów czy wybitnej urody, ale dlatego, że została brutalnie okaleczona, poniżona, upokorzona przez własnego męża – taliba („wiernego”), który ukarał jej próbę ucieczki od małżeńskich obowiązków obcięciem uszu i nosa.
Po raz drugi stała się „gwiazdą” (na chwilę), kiedy dzięki funduszom organizacji charytatywnych dr Peter Grossman dokonał udanego zabiegu rekonstrukcji jej nosa (poprzez wstawienie specjalnej protezy).

Elisabeth Fritzl uzyskała chwilowy status „celebryty” (zdecydowanie wbrew swej woli) za sprawą własnego ojca, który przez ćwierć wieku więził ją w piwnicy, systematycznie gwałcił i odbierał porody kolejnych dzieci przychodzących na świat z tego bestialskiego „związku”.

Ofiary bywają jednak „chwilowymi gwiazdami” i krótkotrwałymi obiektami medialnego zainteresowania. Medialne zainteresowanie ich cierpieniem (również statusem „bycia poniżej”) jest przelotne i nietrwałe.
Co z drugą stroną?

Psychopatyczni mordercy i zamachowcy nie mieli najczęściej okazji trafiać na okładki wysokonakładowych magazynów. Przyczyna na ogół banalna: po dokonaniu seryjnego zabójstwa najczęściej sami również się zabijali, a w tym momencie temat się urywał. Poza jednorazowym newsem media nie mają tu przysłowiowego „mięsa”, które dłużej można by smażyć na antenowym ruszcie.

Nieco inną kategorię stanowią podejrzewani o chorobę psychiczną szaleńcy żywcem ujęci w miejscu zbrodni. np. Jared Loughner, którego krótka „kariera” medialna rozpoczęła się wraz pierwszymi strzałami masakry w Tucson (Arizona), gdzie z zimną krwią zabił sześć osób, a kilkanaście innych ciężko ranił.

Choroba psychiczna nie jest jednak dla mediów tematem „sexy” (staje się sexy dopiero dla twórców filmowych...). Po szaleńcy bowiem można się spodziewać wszystkiego – głównie zaś tego, że... dokona szaleństwa.
Jakiż to news?

Zgodnie z medialną dewizą „jeśli pies pogryzł człowieka, to żaden news? Co innego, kiedy człowiek pogryzł psa! (zob. Anatomia newsa)”

Podobnie więc psychopatyczni dyktatorzy czy zamachowcy kierujący zorganizowanymi strukturami politycznymi odpowiedzialni za masowe zabójstwa i rzezie również wyłączeni zostają z konkursu na Uwielbianego-Potwora // Zero-Bohatera. Zgodnie z ukrytym założeniem władza absolutna i motywacja ideowa w dużej mierze „usprawiedliwiają” ich dokonania.

Prawdziwym NEWSEM jest więc zbrodnia dokonana przez osobę psychicznie zdrową (lub sprawiająca takie wrażenie), przystojną, najlepiej pochodzącą z tzw. „dobrego domu” i nie wchodzącą wcześniej w konflikt z prawem.
Zestawienie: „ludzka normalność vs ogrom nieludzkiej zbrodni” to teoretycznie idealna kombinacja medialnego sosu.

Do schematu tego w jakiejś mierze pasował Ali Ağca. Jednak jego niechlubna przeszłość rzezimieszka, przemytnika, członka Szarych Wilków dyskwalifikowała kandydaturę na idealnego Zero-Bohatera (medialnie idealnego = gwarantującego oglądalność/poczytność poprzez sensacyjną wyjątkowość).

Wróćmy do Morrisseya i jego niefortunnych przygód z „politycznie niepoprawną” wypowiedzią.
Oto w tym samym czasie kiedy poważne na pozór media prześcigają się w gnojeniu jego nieco zapomnianej gwiazdy, trwa festiwal kreowania innej –samego sprawcy norweskiej tragedii:
Andersa Behringa Breivika.

Idealny Zero-Bohater, Potwór Uwielbiony. Produkt prawdziwie medialnej wyobraźni, a właściwie jej nieświadomych, głęboko skrywanych żądz i zaprzeczanych popędów.

Nie wiedzieć kiedy medialny wizerunek Breivika z każdym dniem staje się coraz bardziej sexy. Tak jakby media rozpoczęły wyścig w produkowaniu nowego “celebryty”.
Na większości pośpiesznie re-produkowanych zdjęć Breivik pojawia się przystojny, atrakcyjny, uwodzicielski.
Szeroko uśmiechnięty Potwór nabiera cech groteskowej postaci z jakiejś makabrycznej reklamy Boga Masowej Zagłady.
Wypowiedzi, fragmenty pamiętnika, młodzieńcze zdjęcia.
Rozmowy z ojcem.
Zdjęcia z bronią. Zdjęcia w eleganckim mundurze.
W końcu zdjęcia na okładkach magazynów (sic!).
Wydawać by się mogło, że jeszcze chwila i psychol-morderca okrzyknięty zostanie Człowiekiem Roku.

Media - czy tego chcą, czy nie - pozostają jedynie „pośrednikiem”, „środkiem” przekazu. Publiczność (tłum) otrzymuje dzięki nim jedynie, to czym faktycznie jest - zaglądając do swego mrocznego wnętrza.
Publiczność tworzy i odbiera własne dzieło.
Produkuje i konsumuje - konsumuje, czyli innymi słowy niszczy, to co przed chwilą stworzyła.

Można by przy okazji zapytać: czy media propagując taki wizerunek Breivika nie podsuwają przy okazji rzeszom sfrustrowanej młodzieży prostej recepty na sukces? I kto tu jest w ogóle szalony?
Można by. Ale po co?

W międzyczasie Morrissey odnosi się do medialnej burzy wydając oświadczenie:

„The recent killings in Norway were horrific. As usual in such cases, the media give the killer exactly what he wants: worldwide fame. We aren't told the names of the people who were killed - almost as if they are not considered to be important enough, yet the media frenzy to turn the killer into a Jack The Ripper star is .... repulsive. He should be un-named, not photographed, and quietly led away. The comment I made onstage at Warsaw could be further explained this way: Millions of beings are routinely murdered every single day in order to fund profits for McDonalds and KFCruelty, but because these murders are protected by laws, we are asked to feel indifferent about the killings, and to not even dare question them. If you quite rightly feel horrified at the Norway killings, then it surely naturally follows that you feel horror at the murder of ANY innocent being. You cannot ignore animal suffering simply because animals "are not us."

Morrisey śpiewał kiedyś „I’m not sorry”. Teraz – na swój własny sposób – próbował powiedzieć: „przepraszam” (we wcześniejszym, lakonicznym oświadczeniu stwierdził, że nie będzie niczego tłumaczył ponieważ jego słowa mówią same za siebie...). Szybko mu także przypomniano, że przynajmniej w jednym punkcie mija się z prawdą: media błyskawicznie opublikowały zdjęcia ofiar oraz ich imiona i nazwiska.

Artysta jednak (w przeciwieństwie do mediów) nie wykazał tendencji relatywistycznych. W swoim urojonym świecie szaleństwa walki o prawa zwierząt pozostał konsekwentny. Może przyjął, że zło jest złem bez względu na kontekst i skalę? Nie wiadomo. Choć takie stanowisko nie byłoby u niego niczym nowym. Zawsze podkreślał, że “Meat is Murder”.

Morrissey traci jednak ochronny parasol, status “Artysty”, który zgodnie z rozumowaniem mediów może pozwolić sobie na więcej (szaleństwo jest wówczas zrozumiałe i oswojone - można je usprawiedliwić).
Rzecz szczególna dla naszych mediów rodzimych, w których tradycja patriotyczno-romantyczna nadaje twórcy status Natchnionego Wieszcza, którego wielkość dzieła przesłania małość charakteru, słabość lub ludzki upadek (por. wspólny front obrony Polańskiego).

Być może jednak Morrissey (ciągle jako artysta) wyczuł najlepszy moment by nakłuć pełen hipokryzji medialny balon? Może standard wybiórczego współczucia (wyłącznie dla gatunku: “ludzie + Europejczycy + biali ”) prosił się wg niego o mocną korektę? Media nie poświęcają przecież zbyt wiele uwagi codziennym ofiarom mordów w Sudanie, zamachów w Afganistanie, Iraku, ofiar demonstracji w Syrii itp. Nikt zresztą tego od nich nie oczekuje, traktując to jako „oczywisty standard”.
Być może Moz celowo użył przesadnie mocnych środków wyczuwając pełną hipokryzji naturę mediów (i nas samych) - wiedząc, że inne po prostu nie działają?

Być może Morrissey próbował zadać pytanie o stosunek wobec postawy łączącej tolerancję cierpienia celowo zabijanych w „nieludzki” sposób zwierząt z z gwałtownym sprzeciwem wobec bezsensownej śmierci niewinnych nastolatków?

Jeśli tak, to w swoim szaleństwie poszedłby o krok dalej od kontrowersyjnych tez Noama Chomskiego. Jakiekolwiek sugerowanie, że „złudzenie etyczne” rozciągać mogłoby się na zwierzęta słusznie domagałoby się napiętnowania.
I poniżenia.

Traktowana en masse publiczność informacyjnego spektaklu dokonała (za pośrednictwem mediów) autorefleksji i samoponiżenia.
Pokusa uwielbienia Potwora, Zera-Bohatera wywołała natychmiastową reakcję w postaci samo ukarania.
Dialektyka w postaci autoagresji będącej sposobem auto-afirmacji?
Przemoc wobec siebie samego jako realizacja pełnej wolności?
Idiotyzm.

Tak na marginesie: "złudzenie etyczne" przypomniane przez Slavoja Zizka; "Przemoc. Sześć spojrzeń z ukosa".

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

Handsome Devil po raz drugi w Warszawie.

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Fri, 29 Jul 2011 04:10:53 PDT

“[...] And I want the one I can't have
And it's driving me mad
It's all over, all over my face...”

Powyższe słowa to cytat z pierwszego utworu, którym nas przywitał: “I Want The One I Can’t Have” (z albumu “Meat Is Murder”; The Smiths). Ostatnim utworem tego koncertu (przed bisem) był właśnie “Meat Is Murder”, więc najwyraźniej taki był zamysł, aby całość spiąć klamrą z przesłaniem nawiązującym do genialnej płyty z orwellowskiego (jak sama nazwa wskazuje) roku 1984.
Elementem gry były stroje zespołu towarzyszącego Moz’owi. Czerwone t-shirty z napisem „McCruelty - I’m Hatin It” (zob. stronę ruchu... oraz PETA - People for the Ethical Treatment of Animals) czy film prezentujący zdecydowanie „niehumanitarne” (!) praktyki uboju kurczaków przypominały, że mamy do czynienia z postacią radykalną i w radykalizmie swoim nad wyraz konsekwentną. Konsekwencja zaś to dobro dziś rzadkie, więc tym bardziej cenne – co pozostaje w zgodzie z prawami brutalnego rynku (nie tylko fast food).

W pierwszych recenzjach pojawiły się opinie, że wypowiedź odnosząca się do świeżych wydarzeń w Norwegii była zbyteczną kontrowersją, która trącała o żenującą naiwność. Nie rozumiem tego niezrozumienia (sic!). A czego innego można się spodziewać po osobniku oficjalnie śniącym o widoku głowy (byłej już) premier UK pod gilotyną („Margaret On The Guillotine”) czy nazywającym Davida Camerona „przygłupem”?
Morrissey nigdy nie był poprawny politycznie i - mam nadzieję - nigdy się takowym nie stanie. Koncepcja „poprawności politycznej” to przecież magia, słowne zaklinanie rzeczywistości. Piękne słowa jedynie na chwilę przykrywają to, co i tak pozostanie brudne, okrutne, głupie i złe. Przecież Oscar Wilde – tak fascynujący Morrisseya – w „Portrecie Doriana Graya” opisał dokładnie czym jest prawdziwa cena piękna.

Nie było więc zaskakujące porównanie seryjnego morderstwa w Norwegii z mordowaniem kurczaków przerabianych na smaczne, chrupiące skrzydełka. Oto cały Morrissey – Morrissey w pigułce. Takie uproszczone wydanie – w sam raz dla początkujących. A początkujący raczej przeważali – przynajmniej w porównaniu z koncertem w 2009 r. Miałem wrażenie, że tamta publika była mocno „smithsowa”, dobrze obeznana z niuansami twórczości Moz’a. Wśród audytorium dnia wczorajszego przeważali z kolei fani niszowego celebryty, którego twórczość zaczęli zapoznawać – strzelam – od albumu: „You Are The Quarry”?
To moja prywatna obserwacja. Pewnie krzywdząca i niesprawiedliwa, ale trudno – „Life Is A Pigsty” jak śpiewał Artysta.

Koncert był nieporównanie gorszy od tego sprzed dwóch lat ponieważ:
1. Stodoła to jedno z najgorszych miejsc do słuchania muzyki na żywo (nieoryginalna opinia własna).
2. Nie można dwa razy wejść do tej samej rzeki (opinia niejakiego Heraklita).

Punktu pierwszego nie warto chyba rozwijać. Może jedynie wzmiankując, że przedstawiciele fenomenu, jakim jest profesja ochroniarska zasługują na odrębne studium przypadku.

Co do punktu drugiego, to Morrissey tylko raz mógł zagrać swój pierwszy koncert w Polsce.
I zrobił to w 2009 roku (...pisałem wtedy...).
Był wtedy mniej pewny siebie (można to nawet nazwać pokorą), był w dużo słabszej kondycji fizycznej (mniej ćwiczył?) i był sto razy bardziej spontaniczny i otwarty na publiczność. Podczas wczorajszego koncertu, pomimo wielu symbolicznych gestów (ocieranie potu biało czerwonym szalikiem, czynienie znaku krzyża, poprawnie wypowiadanego „dziękuję” itp.) wciąż wyczuwało się emocjonalny dystans. Koncert był bez wątpienia dużo bardziej „profesjonalny” (taka dobra rzemieślnicza robota), ale też bez porównania mniej żywiołowy i spontaniczny. Boz Boorer (gitara) i pozostali członkowie zespołu po prostu “robili swoje”. Zniknął ich indywidualizm i różnorodność. Pozostała rutyna.

Największe zaskoczenie?
Oczywiście “Ouija Board, Ouija Board”. Tego utworu nigdy bym się na wczorajszym koncercie nie spodziewał. Przelotna, młodzieńcza fascynacja zjawiskami paranormalnymi i spirytualizmem (Morrissey był przekonany, że widział ducha) powróciła niemal dekadę później w mocno humorystycznej wersji (1989). Singlowy utwór słabiutko przyjęty na Wyspach zabrzmiał po latach w Stodole „with all the carnivores and tha destructors of it...”

Cały materiał koncertowy generalnie był nieźle moim zdaniem dobrany. Morrissey wykonał:
- “I Want The One I Can't Have"
- „First Of The Gang To Die"
- "You Have Killed Me"
- „Irish Blood, English Heart".
- "Speedway"
- “Ouija Board, Ouija Board”
- „The Kid’s A Looker”
- "One Day Goodbye Will Be Farewell"
- „Action Is My Middle Name"
- „I’m Throwing My Arms Around Paris”.
- „Scandinavia"
- „Satellite Of Love"
- „I Know It's Over”
- „Everyday Is Like Sunday"
- “Alma Matters”
- "You're The One For Me, Fatty"
- „Meat Is Murder"
- „There Is A Light That Never Goes Out" (bis)

Oczywiście długo można by dywagować czego zabrakło, a co było niepotrzebne – osobiście wyrzuciłbym wszystkie najnowsze produkcje na rzecz „smithsowej” klasyki.
„Everyday Is Like Sunday" świetnie się sprawdza w połączeniu z „Munich Air Disaster 1958” więc trochę szkoda, że takiego połączenia zabrakło.
Końcówka „Meat Is Murder” – dosłownie zabójcza.
W "You Have Killed Me" nieco zmieniony tekst na początku – nie wiem dlaczego, ale mam wrażenie, że była to zwykła pomyłka, a później... konsekwencja.
„There Is A Light That Never Goes Out" – oczywiście wolę koncertowe zakończenie z pożegnalnym „wygaszaniem” kolejnych instrumentów.

Support?
The Heartbreaks- chłopaki z Lancashire pomimo sporej dawki wciągniętego piwa dawali z siebie wszystko. Nie było jednak tego wszystkiego zbyt wiele więc grzecznościowe owacje dostali za zapowiedź wykonania ostatniego numeru.
I słusznie.
Mnie ich performance do gustu raczej nie przypadł.
Wyjaśniłem sobie, jednak że zostali zaproszeni głównie przez elementy image „rockabilly” i „teddy boys” plus zbieżność nazwy z The Heartbreakers (por. okres „przedsmithsowy”).

Przed wejściem na scenę?
Materiały filmowe w duchu „Under The Influence” jak zwykle świetne. Między innymi fragmenty starych seriali z BBC, ale też Soundown Playboys, New York Dolls, Sparks, Diana Dors (to chyba ona?), wywiad z Lou Readem (podczas samego koncertu cover „Satellite Of Love”) czy teledysk Joe Dolana (a skąd my znamy ten ruch sceniczny?) – znakomita dawka humoru i autobiograficznych wspomnień.

Tak na marginesie: celowo starałem się nie pisać zbyt wiele na temat: „JAK WIELKI jest Morrissey” i „jak ZNACZĄCYM fenomen był zespół The Smiths”.
Każdy wyznawca kultu i tak to doskonale wie i rozumie, a agnostykom nie ma sensu tłumaczyć.
I kropka.

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

Z historii polskiej reklamy (cz. 1).

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Mon, 18 Jul 2011 22:20:06 PDT

Ulegamy czasem złudzeniu, że wiedza na temat reklamy staje się wciąż pełniejsza. Kusząca wydaje się myśl, że doświadczenia kolejnych generacji tej profesji kumulują się pozwalając nam coraz sprawniej tworzyć, coraz skuteczniejsze komunikaty.
Na szczęście to tylko złudzenie.
Wszystko dopiero przed nami.

Obecnie adepci tej sztuki // rzemiosła (opinie na ten temat zawsze były podzielone) zadziwiająco często pozostają w przekonaniu, że polska reklama to fenomen bardzo młody, a jej historia rozpoczyna się wraz z III Rzeczpospolitą, zaraz na początku lat 90-tych XX wieku.
Na szczęście to także złudzenie.
Wszystko już było przed nami.

Nieco ponad dwadzieścia lat eksperymentowania z demokracją i wolnym rynkiem to mniej więcej tyle czasu, ile mieli nasi poprzednicy tworząc polską branżę reklamową przed II wojną światową.

Czy można dziś o reklamie nauczyć się czegokolwiek od tych, którzy działali w okresie dwudziestolecia międzywojennego?
Spójrzmy. Warto sobie czasem przypomnieć co o niej myśleli.

Wszystkie poniższe ilustracje oraz cytaty pochodzą z okresu 1918-1939, zachowana w nich została oryginalna pisownia.
Miłej lektury.

„Bo cała umiejętność reklamy polega na znalezieniu odpowiedniego kontaktu pomiędzy sprzedawcą i nabywcą. Jest to sztuka znalezienia tych czułych strun nie u poszczególnych jednostek, ale u pewnych sfer czy ugrupowań społecznych”.

„Warunki jakim powinno odpowiadać każde ogłoszenie.
1. ŚRODEK REKLAMY MUSI BYĆ ODPOWIEDNIO WYBRANY. Towar powinien być reklamowany w piśmie, którego czytelnicy towaru potrzebują.
2. REKLAMA MUSI BYĆ INDYWIDUALNA. Towar i firma winny być przedstawione w takim świetle, aby konkurencja nie mogła podszyć się pod reklamę.
3. REKLAMA MUSI BYĆ PRZEKONYWUJĄCA. Musi wzbudzić pewne emocje czy przekonanie, które wywołują akcję żądania danego towaru.
4. REKLAMA MUSI BYĆ WIARYGODNA. Musi w ten sposób przedstawić zalety towaru czy firmy, aby przyszły nabywca mógł uwierzyć, że są one niezbędne dla jego interesów.
5. REKLAMA MUSI BYĆ SZCZERA. Powinna obiecywać tylko to, co reklamujący się może dostarczyć niezawodnie i ku pełnemu zadowoleniu klienteli”.

„Wogóle, im więcej dobrego smaku i wytworności mieści się w uczciwej i trzeźwej reklamie, tem skuteczniejszą ona bywa, przyczem równocześnie spełnia zaszczytne zadanie estetycznego kształcenia szerokich mas społeczeństwa. Rozumne dążenia mające za cel zaspokojenie potrzeb upiększenia życia ludzkiego, nie mogą być lepiej osiągnięte jak przez kształcenie dobrego smaku.

(...) Racjonalnie przeprowadzona reklama, oddziaływa na jednostki, a nieraz i na całe masy ludzi suggestywnie; powtarzając jednak częściej ten sam temat, należy go wypowiadać w coraz to nowej, zawsze interesującej i często odświeżanej formie. Oryginalność pomysłu, nieraz komiczne zabarwienie i świeży trafny dowcip, bywają często rękojmą dobrego skutku, wystrzegać się tylko trzeba niesmacznych i ośmieszających treść trywialności.

Naraża się na pośmiewisko także i chybia celu ten, kto naśladuje reklamę innych. Idee i pomysły obce, a w dodatku jeszcze firm konkurencyjnych, dla nich samych owocne, dla naśladowcy i plagiatora stać się mogą w skutkach wręcz przeciwnemi. Niejeden też podrabiacz prawdy tej doświadczył boleśnie na swej własnej kieszeni”.

„Już bowiem przed stuleciem powstały pierwsze domy zleceń ogłoszeniowych, zwane agencjami lub też ekspedycjami ogłoszeń. Przedsiębiorstwa te, z których kilka w Anglji, Ameryce i Niemczech, rozwinęło się z czasem do znacznych rozmiarów, - brały i biorą dotąd żywy udział w rozwoju handlu i przemysłu tych krajów, a przez swą pośredniczącą rolę pomiędzy światem kupieckim, prasą i publicznością, stały się tam niezawodnymi orędownikami rozwinięcia życia gospodarczego”.

„Błąd kupców naszych polega na tem, że każdy z nich traktuje reklamę po dyletancku. Sam wybiera miejsca i pismo, sam przesyła je do administracji pisma, resztę robi zecer, który również nie wiele ma pojęcia o reklamie i jej zasadach, i któremu zresztą wcale nie zależy na tem jak wyjdzie dane ogłoszenie.
W rezultacie gotówka kupca przeistacza się w zadrukowane płachty, gdzie wszystkie firmy, nazwy towarów, adresy, inne informacje zlewają się w jedną szarą masę, która nikogo nie przyciąga i którą mało kto czyta. (...)

Reklama nasza cierpi i nie daje tych korzyści, jakie powinna przynosić, ponieważ ci, co się nią zajmują, nie są dostatecznie wyspecjalizowani w niej, a brak czasu nie pozwala im na studjowanie.
Reklama nasza jest bardzo „swojej roboty”, t.j. przyrządzona sposobem gospodarskim bez zachowania jakichkolwiek zasad, tylko tak sobie „na oko”. (...)

Reklama jest niczem innem, jak umiejętnością sprzedawania towarów przy pomocy słowa drukowanego, a raczej polega ona na takiem przedstawieniu w druku zalet towaru, że wywołuje to chęć posiadania go. (...) chodzi o przedstawienie w druku propozycji naszej w ten sposób, aby nakłonić czytającą publiczność do pewnego czynu.

Stosownie do tego określenia reklamy, jak umiejętność sprzedawania przy pomocy drukowanego słowa, powstaje 5 zasadniczych zagadnień, na które reklamujący musi znaleźć odpowiedź.
1) Komu towar może być sprzedany.
2) Przy pomocy jakich argumentów należy go sprzedawać.
3) W jakiej formie przedstawić te argumenty.
4) Przy pomocy jakich środków należy reklamę podać do wiadomości.
5) Jakie wydatki należy ponieść na reklamę.

(...) reklama musi spełniać następujące cele:
1) Przyciągać uwagę (ogłoszenie musi być widoczne).
2) Wzbudzić zainteresowanie, to zn. ogłoszenie musi być przeczytane.
3) Przekonać, t. j. wywołać pewien czyn.
4) Wbić w pamięć, aby przy kupnie nazwa towaru czy firmy, łączyła się z ideą użytku, jaki ono może dać.

(...) przeciętny wydatek na reklamę wynosi około 2,5% od obrotu i tylko w wyjątkowych wypadkach znacznie od nich odbiega. Nie należy jednak dopuszczać, aby przekraczała sumę 10%, to może mieć miejsce tylko wtedy, jeżeli chodzi o forsowne wprowadzenie na rynek zupełnie nieznanego dotąd artykułu”.

„Zasada jest ta: towar niesezonowy wymaga reklamy stałej w mniejszym rozmiarze, a towar sezonowy – sporadycznej opartej na ogłoszeniach o dużych wymiarach.
Stałość reklamy, to znaczy nieustanne powtarzanie jej jest niezbędnym warunkiem powodzenia.”

„W celu nawiązania kontaktu z publicznością należy używać tematów nowych. Jeżeli który z nich był już wyzyskany przedtem, nie jest on nadal dobrym przewodnikiem. Jest starym oklepanym frazesem, niczem więcej. Nie znaczy to wcale, aby swym towarom przypisywać cechy nieistniejące, lub przedstawiać w złym świetle towar konkurencji. Należy jedynie podkreślać te cechy, jakie towar istotnie posiada, a które jeszcze przez nikogo nie były wzmiankowane w reklamie tego samego towaru.”

„Rysunek w reklamie odgrywa bardzo wielką rolę i należy mu poświęcić jaknajwięcej uwagi. U nas naogół nie docenia się ilustracji w reklamie. A wszak jeszcze Napoleon powiedział: „Wolę mały szkic, niż długi raport”. A znany dziennikarz amerykański A. Brisbane mówiąc o ilustracji w reklamie, rzekł: „Rysunek w reklamie jest wart miljony, o ile jest odpowiedni”.

„Stabilizacja waluty polskiej stworzyła jaknajlepsze warunki rozwoju życia gospodarczego, które zwiększając produkcję, szuka coraz to nowych rynków zbytu. Reklama jest dźwignią przemysłu, handlu i rękodzieła. Droga do zwiększania produkcji prowadzi przez umiejętną i celową reklamę i propagandę towaru”.

C.D.N.

Tak na marginesie: korzystałem z:
- Spis gazet i czasopism Rzeczypospolitej Polskiej 1921,
- Spis gazet i czasopism Rzeczypospolitej Polskiej z dodatkiem prasy zagranicą, rocznik drugi 1922/3.
- Księga adresowa przemysłu, handlu i rzemiosła zachodniej Polski (Wielkopolski, Pomorza, Śląska i w. m. Gdańska), 1925 (?),
- Spis gazet i czasopism Rzeczypospolitej Polskiej oraz poradnik reklamowy 1927,
- Księga adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa; Annuaire de la Pologne (y Compris la V. L. de Dantzig)1928.

Patriotyzm reaktywny a kwestia niecnej batonika grabieży.

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Wed, 10 Aug 2011 05:59:03 PDT

Zagadka na rozgrzewkę. Wyobraźmy sobie następującą sytuację: pewnego dnia dowiadujemy się, że jakiś wyrób czekoladowy marki kojarzonej jako tradycyjnie polska (powiedzmy Mieszko, Wawel albo Wedel) będzie od dziś sprzedawany w opakowaniach imitujących amerykańską flagę ze sloganem „The taste of coolness”.
Jak zareagują nasi konsumenci?
Czy będą się złościć, tupać nogą, protestować na portalach społecznościowych?
Czy będą bronić narodowego dziedzictwa marki?
Odpowiedź: Nie wiadomo.
Trzeba by sprawdzić.

Wiadomo jednak, że jeden ze Złotych Lwów (‘Titanium and Integrated’) trafił podczas tegorocznego Cannes Lions do Bukaresztu.
Nagrodę zawiozła tam agencja BV McCann za kampanię reklamową dla Kandia Dulce.
Kandia Dulce (Kandia-Excellent) – fabryka czekolady z Timisoary powstała w XIX wieku. Później, jak wszystko w nowoczesnej Europie, przechodziła z rąk do rąk.
Właścicielami marki był m. in. fundusz inwestycyjny Rivta GmbH, następnie rodzinna firma Julius Meinl, która za 100 mln euro sprzedał Kandię koncernowi Cadbury, by ten został za niedługo przejęty przez Krafta, od którego z kolei kawowi baronowie odkupują w 2010 roku dawną własność za... niecałe 20 mln euro (por. historię rodzimej marki Wedel i rolę w tej historii pewnej Komisji z siedzibą w Brukseli).

Jednym z produktów Kandia był wprowadzony w 1964 roku (a więc na rok przed objęciem władzy przez Ceauşescu) batonik o wdzięcznej nazwie Rom.
Jak na nazwę i jej znaczenie przystało batonik zdobny był trzema kolorami rumuńskiej flagi, mówił do ludzi po ludzku – czyli po rumuńsku (złośliwi nazywają ten piękny język zwulgaryzowaną łaciną) oraz takoż się reklamował:

Wywołujący dreszcz, intensywny smak oryginalnej komunistycznej receptury z biegiem czasu coraz słabiej działał na zmysły młodzieży. Nastolatki wychowane w nowej rzeczywistości nie widziały powodu by po Roma sięgać.
Ich aspiracje i marzenia, kierowały się na Zachód, którego tradycyjnym symbolem pozostawały USA.

A do Rumunii docierały skutki światowego kryzysu finansowego.
Wątpliwości co do przyszłej sytuacji finansowej, zapowiadane cięcia płac i inne odbite fale tajemniczych kredytów sub-prime dopływały kolejno na tereny dawnej rzymskiej prowincji.
I co tu zrobić?

“Wszędzie na tej ziemi zapanował nieopisany chaos – sytuacja jest doskonała” jak powiedział Mao Zedong.
Czy nie jest to najlepsza chwila na rewitalizację marki?
Szansa może się nie powtórzyć.
Do dzieła...

Zamiarem autorów nagrodzonej kampanii było przemówienie bezpośrednio do narodowego ego Rumunów. W tym celu, praktycznie z dnia na dzień, zupełnie zmieniono wygląd i charakter batonika. Zniknęły rumuńskie barwy opakowania, a zastąpiła je amerykańska flaga. Gwiaździsty sztandar okrył również wszystkie materiały POS.
W reklamie telewizyjnej „archetypiczny” amerykański dupek również odwoływał się do symboliki gwiazd informując o zmianie i zachęcając do spróbowania „smaku fajności”.

Zamierzony efekt prowokacji został osiągnięty.
Ludzie byli wściekli, że ktoś tak bezczelnie atakuje narodową świętość. Spontanicznie gniewali się, protestowali i wyrażali swoje oburzenie.
Wyszli w końcu na ulice (za sprawą zorganizowanego flash-mobu) i omalże nie wywołali rewolucji.
Wszystko się jednak dobrze skończyło, wszyscy żyli długo i szczęśliwie (zagryzając Roma owiniętego na powrót w narodowy sztandar).

Wszystkie wydarzenia (np. protesty na fejsbuku i dyskusje na temat narodowych wartości) były rzecz jasna absolutnie spontaniczne, autentyczne i niearanżowane – o czym osobiście zapewniał dyrektor kreatywny agencji reklamowej.

Sukces spektakularny – zamieszanie w mediach i darmowy PR wart 300 000 euro reklamowego ekwiwalentu, dziesiątki tysięcy fanów na FB, „eksplozja wszystkich wskaźników marki” (cokolwiek miałoby to znaczyć) m. in. wskazania „batonik dla mnie” – wzrost o 124%, najszybszy wzrost w kategorii 20% (w porównaniu do średniej 8,2%) i co najważniejsze (dla autorów kampanii) Rom pokonał Snickersa i stał się najbardziej popularnym batonikiem czekoladowym w Rumunii – a ilość deklaracji, że jest takowym wzrosła wręcz o 79% (!).

Autorzy kampanii zauważyli przy okazji interesującą prawidłowość socjologiczną. Oto młodzi ludzie niezbyt na co dzień dumni ze swojego kraju i tożsamości, w sytuacji ataku na „narodowe” wartości i symbole nagle stają się gorliwymi patriotami.
Określenie „patriotyzm reaktywny” doraźnie chyba ukute (?) na potrzeby tego fenomenu świetnie oddaje charakter tajemniczego resentymentu.

Żarty żartami, ale kampania warta była nie tylko tynfa (ok. 30 gr przed potopem szwedzkim), ale i złotego lwa. Głównie dlatego, że doskonale oddaje „zeitgeist” unoszący się nad mocno dziś w siebie samą wątpiącą Europą.
Rom jest symbolem paradoksów unijnej codzienności – szczególnie tej nowo-europejskiej.
Jego historia jest więc Naszą historią.

Nieważne czy Rom należał do Cadbury, Krafta czy potomków Juliusa Meinla. Kolejne przejęcia, czy zmiany właścicielskie mało kogo obchodzą. Dopóki Rom pozostaje rumuński – tzn. zdobny jest w narodową szatę – nikt nie wychodzi na ulice. Ale niech tylko ktoś tylko spróbuje dotknąć świętych barw!

Inna rzecz, że Rumuni są pozytywnie zakręceni na punkcie własnej tożsamości, tradycji i korzeni. Fortuny wydawane na rzeźbione, drewniane bramy w Maramuresz, niezliczone wioski zgodnie produkujące pamiątkarski asortyment, ilość kanałów tv puszczających wyłącznie lokalną muzykę ludową i weekendowe parady w strojach ludowych to tylko wybrane przejawy zdrowego, w gruncie rzeczy, świra Rumunów (by the way – wszystkie stereotypy na temat Rumunii są krzywdzące, bo nieprawdziwe).
Pod tym względem pozostajemy za nimi daleko w tyle, bo raczej skromnie na tym tle wypada panocku nasza muzyka góralska i łoscypek.
Ale nadrabiamy zaległości.

Sponsorowane przez banki, koncerny energetyczne i gigantów browarnictwa festyny, jarmarki (a nawet odpusty) dają nadzieję, nie tylko na darmową porcję bigosu ale i prawdziwy renesans ludowej kultury.
Coraz częściej odkrywamy, że tożsamość to nie jakaś tam nacjonalistyczna idea ogólna, ale to, co najbliższe, namacalne i swojskie.
A że siermiężne na pozór i przaśne? A że kiczowate niby albo wtórne?
A co komu do tego?

I nie jest to bynajmniej przejaw nietolerancji, ksenofobii czy innej dewiacji.
Bo my jako naród kochać szczerze potrafimy.
Kochamy więc chodzić w samych majtkach po ulicy w dni duszne i upalne.
Kochamy smrodek przemiły sąsiedzkiego grilla – bo sobie tu zaraz swojego usmażymy. Jeszcze lepszego (aż mu gały na wierzch wyjdą).
Kochamy mięskiem czule rzucić – nie tylko na grilla.
Kochamy śmiać się z siebie samych – o autoironii naszej niespotykanej świadczy niesłabnąca popularność i mnogość kabaretów intelektualnego niepokoju.
I góry nasze kochamy i morze sine i chłodne.
Morze surowe, mroczne i porywcze, ale jakże dostojne i piękne.
Jak nasza dusza - nie przymierzając...

Gdybyśmy tak jeszcze mieli choć jeden taki batonik - jak w Rumunii.
Taki nasz. Swojski. Taki prawdziwie polski. Do szpiku kości.
Gdyby jeszcze był biało czerwony, z piórami białymi i Polon się nazywał...
I gdyby jeszcze siłą zabrać nam go Obcy chcieli.
Jakże my byśmy go bronili żarliwie i dzielnie.
Aż do krwi ostatniej w piach bałtyckich plaż wsiąkającej.
I pogrześć byśmy go nie dali!

Tak na marginesie: „patriotyzm reaktywny” to przypadłość dotykająca mniej więcej co drugiego Polaka, mniej więcej sześć razy w roku.
Reakcje alergiczne wywołują najczęściej bodźce natury okołopolitycznej, tudzież sportowej i religijnej.
Przebieg schorzenia jest zazwyczaj krótki i gwałtowny, ale na ciele (i duszy ofiary) pozostają z daleka widoczne, wiecznie się jątrzące i cuchnące blizny.

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

Chcesz rozwiązać każdy problem? Spójrz na koniec. (albo: Czego kura nie wiedziała)

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Wed, 06 Jul 2011 08:54:25 PDT

„Pierwszą regułą dokonywania odkryć jest mieć zdolność i szczęście. Drugą regułą jest być wytrwałym dotąd, aż wpadniesz na dobry pomysł.
Warto chyba przypomnieć, choć może to trochę brutalne, że dążenie do znalezienia niezawodnych reguł dokonywania odkryć jest beznadziejne. (...) Znalezienie niezawodnych reguł, dających się stosować do wszelkiego rodzaju problemów jest odwiecznym marzeniem filozofów; jednak to marzenie na zawsze pozostanie tylko marzeniem”. (s. 170).

Brief jest na pozór jasny, a zadanie wydaje się proste: należy przenieść z rzeki dokładnie sześć litrów wody. Do dyspozycji mamy dwa naczynia – jedno czterolitrowe i drugie, dziewięciolitrowe.
Ważny szczegół – na naczyniach nie ma żadnej miarki, ani podziałki.
Czas, start...

W jaki sposób rozwiązujemy tego rodzaju zadanie?
Od czego w ogóle zaczynamy?
I dlaczego niepotrzebnie tracimy czas i energię by po kolejnej próbie napełniania, wylewania i próbowania różnych opcji po raz kolejny zaczynać od nowa licząc na to, że być może uda nam się w końcu znaleźć rozwiązanie?

Ponieważ tak nas na ogół uczono.
Tak, czyli nijak. A to dlatego, że w polskim systemie edukacji wciąż brakuje miejsca na rzecz tak banalną jak uczenie samodzielnego rozwiązywania problemów. Umiejętność sprawnego myślenia (bez której trudno sobie wyobrazić np. tak dziś podobno cenne tworzenie innowacji) wciąż nie wydaje się priorytetem. Świadczyć o tym mogą choćby ostatnie popisy maturzystów („Egzaminu z podstawowej matematyki nie zaliczyło 21 proc. licealistów, a co czwarty uczeń w ogóle nie zdał matury” – Wiadomości24.pl).

Wkuwaliśmy więc i wkuwamy na pamięć zestawy oczekiwanych odpowiedzi, uczymy się „typowych zadań”, bo w końcu: o co tyle zachodu? Przecież jak doradza jeden z tych szczęśliwców, którzy zaliczyli w tym roku egzamin: „LUDZIE!!! - wystarczyło bezmyślnie przepisywać wzory z karty wzorów, wszystko było tam podane jak na tacy...”
I tyle tytułem wstępu.

Zacytowane na początku zadanie pochodzi z opublikowanej w 1945 roku książki pt. „Jak to rozwiązać”. Jej autorem był pochodzący z Węgier amerykański matematyk George Pólya (zob. również tu...). Książka dedykowana była głównie studentom i nauczycielom matematyki, jednak opisywane w niej podejście (zwłaszcza jej III część – Krótki słownik heurystyczny) stanowi wciąż aktualną inspirację dla wszystkich zainteresowanych metodyką twórczego rozwiązywania problemów.

Warto wspomnieć, że we wstępie do „Algorytmu wynalazku” twórca oryginalnej metody TRIZ Henryk Altszuller (zob.: „Algorytm sukcesu jest jak zając...”) wymienia nazwisko Pólyi oraz cytuje jego słowa w kontekście historii heurystyki.
Samo podejście Altszullera w wielu miejscach zbieżne jest z zaleceniami Pólya lub wygląda na ich bezpośrednie rozwinięcie.

Reguły rozwiązywania problemów opisane w „Jak to rozwiązać” wyglądają następująco:

1. Staraj się zrozumieć zadanie.
2. Znajdź związek między danymi i niewiadomymi.
3. Stwórz plan rozwiązywania zadania.
4. Wykonaj swój plan.
5. Przestudiuj otrzymane rozwiązanie („Rzuć okiem wstecz”).

Każda z tych reguł została rozwinięta i zilustrowana przykładami zadań matematycznych. Wśród „strategii” rozwiązywania problemów i uczenia się Polya wymienia m. in.:

- odniesienie do pokrewnych zadań / problemów,
- tworzenie rysunków/figur pomocniczych,
- korzystanie z mądrości przysłów,
- indukcję (specjalizację, uogólnienie, analogię),
- symetrię,
- rozkładanie i składanie obiektu.

Jednak to nie poszczególne taktyki i „tricki” stanowią o osiągnięciu sukcesu (znalezieniu rozwiązania problemu), ale ogólne podejście do ich stosowania. Rzecz jest na pozór prosta i chyba właśnie dlatego tak trudna psychologicznie ponieważ najcenniejsze zalecenie – rozpoczynanie zadania „od końca” (czyli tak, jakby zostało już rozwiązane) nie jest raczej upowszechnianym standardem myślenia.

Cytując Pappusa (Pappus z Aleksandrii) Polya zaleca:

„Zacznijmy od tego, co jest pożądane i przypuśćmy, że to, czego szukamy, jest już znalezione. (...) Zbadajmy z jakich poprzednich elementów można by wyprowadzić żądany wynik. (...) Zbadajmy co dla tych poprzednich elementów mogło być poprzednim elementem”. (s. 157-158).

Cały proces sprowadza się zatem do tego, by „pracując od końca do początku dojść do czegoś już znanego” a nie jest to łatwe ponieważ

„Istnieje pewnego rodzaju psychologiczny wstręt do tej odwrotnej kolejności (...) Trudno jest odwrócić się i oddalać od celu, posuwać się nie patrząc nań ustawicznie, nie iść prostą drogą do upragnionego celu.” (s. 159/161)

.

Przytoczony w książce przykład kury biegającej w podnieceniu wzdłuż płotu, tracącej czas i energię by dostać się do pożywienia po jego drugiej stronie jest nad wyraz wymowny. Jakimś cudem może się rzecz jasna zdarzyć, że kura pobiegnie w końcu tam gdzie trzeba (czyli w drugą stronę, tak aby obiec przeszkodę dookoła). I nawet jeśli jest ślepa trafić może jakieś ziarno.
Tylko czy o to chodzi?

„Dobrze jest przewidzieć każdą cechę charakterystyczną wyniku, do którego zmierzamy. Jeśli wiemy, czego możemy się spodziewać, to wiemy, w jakim kierunku powinniśmy się posuwać”. (s. 81).

Spójrz zatem na koniec (RESPICE FINEM) i pamiętaj o zamierzonym celu, do którego dążysz.
Dobrze zdefiniowany cel sam wskaże rozwiązanie.

Tak na marginesie: na koniec rozwiązanie zagadki – albo prawie rozwiązanie:
na przykład całkowite napełnienie większego naczynia (9 litrów) a następnie odlanie z niego dokładnie trzech litrów.
No tak, by to odmierzyć potrzebujemy tylko mieć jeden litr w mniejszym naczyniu.
Napełniamy zatem większe naczynie i przelewamy do pierwszego by je zapełnić (4 litry). Teraz wylewamy wszystko z mniejszego naczynia z powrotem do rzeki...

I co dalej?

Wszystkie cytaty pochodzą z: Polya G.; „Jak to rozwiązać”; wyd. III, tłum. Leszek Kubik; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009.

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

Genialny podstęp Žižka? (albo o tym jak Mongoł babę wychędożył).

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Tue, 28 Jun 2011 23:15:23 PDT

Na początek Žižek przytacza starą anegdotę dysydentów partyjnej nomenklatury. Dowcip o Mongole gwałcącym kobietą na oczach jej męża – ubogiego chłopa, na środku zakurzonej drogi (realia; Rosja XV w.) ilustrować ma żałosną daremność ich protestów.
Idąc za pointą dowcipu (którego nie przytaczam w całości by nie psuć całej przyjemności) Žižek zauważa:

„...w naszych społeczeństwach krytycznym lewicowcom dotąd udawało się tylko trochę pobrudzić jaja tych u władzy, podczas gdy naprawdę chodzi o to, by ich wykastrować.” (s. 17)

Następnie autor zdaje się podążać tropem Ojców Kościoła. I można odnieść wrażenie, że dokończy dzieła niczym niejaki Orygenes. Wiara w zbawczą moc właściwie zrestaurowanego komunizmu to intelektualnie wyrafinowana, przebiegła i bez wątpienia pełna gnostyckich uniesień, wciąż jednak AUTO-KASTRACJA.

Poszukiwanie projektu alternatywnego dla ideologii kapitalistycznej wydaje się terapią jałową. Jej skuteczność przypomina parodiowane przez Woodego Allena wizyty u psychoanalityków. Być może kozetka jest miękka i wygodna, ale klient prędzej czy później zażąda zwrotu pieniędzy.

„...fetysz jest ucieleśnieniem Kłamstwa umożliwiającym nam podtrzymanie niemożliwej do zniesienia prawdy.” [3]

Ponieważ za kupioną i „zużytą” książkę nikt mi już raczej pieniędzy nie zwróci, pozostaje próba postracjonalizacji konsumpcyjnych popędów. Konsumpcjonizm to w końcu wyraz pełnej wolności – czy też jak to negatywnie definiuje Žižek: brak zewnętrznych przeszkód dla wewnętrznych skłonności.
I w tym akurat można się z nim w pełni zgodzić.

Dokonując zatem wglądu we własne skłonności wewnętrzne odkrywam, że fetyszem są dla mnie książki – Žižka zaś w szczególności. Smutna to i gorzka konstatacja. Podobnie jak to, że człowiek człowiekowi kapitalistą jest i takowym zdaje się pozostanie. Bo co do samego kresu historii to w meczu Fukuyama vs Žižek ten pierwszy wygrywa przez nokaut - z czego pokonany uczynić zapragnął moralne zwycięstwo.
Dobrze to co prawda brzmi (MORALNE ZWYCIĘSTWO!), ale nad zwycięzcą takim można się co najwyżej pochylić.
Co i tak pewnie niewielu dziś czyni.

I w tym chyba szkopuł cały. W tych niewielu. Bo niewielu już dziś pewnie obchodzi czym jest ten „szkopuł” i skąd się wziął (bo chyba nie z Niemiec?).

Trzymając się zatem niezręcznej metafory szkopułu - niczym ten (którego niewielu się pewnie domyśla), co kurczowo uchwycił się konaru figowca – rzec by można, że Žižek leje obficie wodę, by następnie połkać ją haustami (a sam „haust” ponoć z języka żeglarzy – i jak tu nie wierzyć w przeznaczenie?).

„Ideologiczną wersją kapitalizmu, który sprawuje hegemonię po obecnym kryzysie jest ‘społecznie odpowiedzialny’ ekokapitalizm. [...] Współpraca z pracownikami, ich współuczestnictwo, dialog z klientami, szacunek dla środowiska, przejrzystość umów biznesowych – to teraz klucze do sukcesu”. [1]

Czary mary i wszyscy zostali zamienieni w świnie – poza przebiegłym Žižkiem rzecz jasna.
Cóż go jednak cudownie uchroniło?
Kto mu dał magiczne ziele?
Czy to nie ten, który oszukiwać potrafił już w kołysce?
Ten sam. Patron kupców i złodziei.
(i w tym momencie przestaje być HERMEtycznie)

„Kto twierdzi, że istnieje naturalny związek między kapitalizmem a demokracją. Przekłamuje fakty w ten sam sposób jak Kościół katolicki, kiedy przedstawia się jako obrońca demokracji i praw człowieka wobec zagrożenia totalitaryzmem...” [2]

Lewicowa krytyka kapitalizmu przypomina perwersyjne widowisko przeznaczone dla zamkniętych klubów współczesnej inteligencji (wstęp tylko dla wybranych członków i członkiń).
Być może w tym szaleństwie jest jakaś metoda? Jeśli to właśnie małe wspólnoty - a nie wielbiące teleturnieje i demokrację tłumy – miałyby się okazać antidotum na zupełną degenerację ludzkiej natury. Sensownym uzupełnieniem stawałby się wówczas skromny zestaw tradycyjnych wartości.
Legalne związki partnerskie homoseksualistów legalnie adoptujących dzieci nijak się jednak w takim modelu nie zmieszczą.
Chyba, że lektura Žižka po-zbawiać ma przysłowiowych jaj.
Jeśli jednak na tym miałby polegać podstępny geniusz lewicowego intelektu, to faktycznie nastąpił koniec historii.
I może już lepszy ten cały kapitalizm?

Tak na marginesie: chłop się śmieje do rozpuku, a Mongoł babę wychędożył.

Slavoj Žižek, „Od tragedii do farsy, czyli jak historia się powtarza”, przeł. Maciej Kropiwnicki, Barbara Szelewa, Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2011.
[1] s. 62.
[2] s. 69.
[3] s. 112.

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

Doświadczanie marki

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Mon, 27 Jun 2011 08:50:13 PDT

Słownikowa definicja pojęcia „doświadczenie” słowo to wiąże z procesem nabywania wiedzy i umiejętności na podstawie własnych obserwacji i przeżyć. Co ciekawe historia tego pojęcia w języku polskim splata się z historią staropolskiej „eksperiencji” słowa związanego z „eksperymentem”. Doświadczanie to również praktykowanie, badanie jakiegoś przedmiotu, sprawdzanie i testowanie założeń oraz gromadzenie na tej podstawie pewnej mądrości.

Kiedy mówimy o doświadczeniu życiowym ma to zazwyczaj wydźwięk negatywny („doświadczony przez los”, „wiele w życiu doświadczył”) w języku marketingu słowo to nabiera jednak pozytywnego wydźwięk. „Brand experience” powinno wiązać się wyłącznie z przyjemnymi doznaniami i przeżyciami konsumentów. Praktyka marketingu oddala się w tym przypadku od praktyki życiowej – tendencja by idealizować rzeczywistość potrafi czasem skutecznie fałszować jej obraz.

O doświadczaniu marki mówi się najczęściej w kontekście aktualnego kontaktu, chwilowych impresji związanych z przebywaniem w zasięgu jej oddziaływania (konsumowanie, odbiór elementów opakowania, percepcja reklamy). Wydaje się jednak, że o prawdziwym doświadczeniu można mówić dopiero w przypadku, kiedy powstaje długotrwała, wymagająca czasu relacja: marka – konsument. Tylko wówczas obietnice marki mogą być poddawane wielokrotnej weryfikacji, a konsument ma prawdziwą okazję „przetestować” ją i sprawdzić wiarygodność w różnych okolicznościach i kontekstach.

Chcąc zilustrować omawiane zjawisko posłużę się sprawdzonym wielokrotnie (właśnie poprzez doświadczenie) międzynarodowym modelem BAV (BrandAsset Valuator) stworzonym między innymi w celu testowania hipotez co do sposobów w jaki rozwijają się marki.

Czym jest Brand Asset Valuator?

View more videos from Marek Staniszewski

Model BAV opisuje markę na czterech wymiarach – tzw. filarach, które prezentują swoiste rankingi marek (skala percentylowa) w odniesieniu do głównych składowych jej kondycji. Pierwszy filar – Differentiation obrazuje unikalność i wyjątkowość tego, co marka dostarcza odbiorcom. Wyróżnialność (Differentiation) związana jest wysokością realizowanej marży - konsumenci skłonni są „przepłacać” za rzeczy wyjątkowe. Markami o najwyższej wyróżnialności były wg Polaków w roku 2010... (czytaj cały artykuł).

Tak na marginesie: experientia docet stultos.

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

Troszczmy się o manekiny

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Wed, 15 Jun 2011 04:24:14 PDT

Iwan Iwanowicz orbitę ziemską okrążył w marcu 1961 roku na pokładzie statku Wostok 3KA-2.
A działo się to trzy tygodnie przed słynnym lotem Jurija Gagarina Towarzyszem podróży pierwszego kosmonauty w dziejach ludzkości był kundelek Zwiezdoczka.
Na początku lat 90-tych Iwan Iwanowicz wystawiony został na aukcję.
Był manekinem.

Ostatnim utworem na płycie „Wysocki – Maleńczuka” jest „Ballada o manekenach”. Trwający nieco ponad dziesięć minut song to prawdziwa perełka. Świetny aranż (miejscami jak Procol Harum) i brawurowe wykonanie przez Psychodancing to właściwa oprawa dla tego co najważniejsze – tekstu.
Maleńczuk wyśpiewuje wszystkie 21 strof manekinowego eposu, podczas gdy większość z nich ginęła zwykle pod nożycami cenzorów.

Kilka zwrotek „Manekinów” Wysocki wykonał w filmie Michaiła Szwejcera z 1975 roku pt. „Ucieczka Mr. McKinleya” (Бегство мистера Мак-Кинли). Bohaterem tej radzieckiej super-produkcji science-fiction, której akcja dzieje się „gdzieś na Zachodzie” jest account z agencji reklamowej, który za sprawą chemicznego specyfiku odbywa jednokierunkową podróż w czasie (motyw pojawiający się w swojskiej Seksmisji).
Zgodnie z miejską legendą słowa wszystkich piosenek do filmu Wysocki napisał w niecały tydzień.
Może większość napisał dużo wcześniej?

Pierwszym człowiekiem na ziemi był manekin.
Tak rozpoczyna się ballada legendarnego barda i jeśli porównamy jego zeznania z zapisami Starego Testamentu czy fragmentami mitologii sumeryjskiej, to trudno pieśniarzowi nie przyznać racji.
Do wyjaśnienia pozostaje jedynie kwestia czy Bóg stworzył pierwowzór manekina na własne podobieństwo?
Chyba nie, zważywszy, że gliniany człowieczek troszczyć się miał głównie o dostarczanie bogom pożywienia.

Nie „człowiek” ale właśnie „człowieczek” – takie znaczenie zawarli Holendrzy w słowie mannekijn – dosłownie: “mały człowiek, figurka”. W nieco zmienionym znaczeniu słowa mannequin używali francuscy artyści – określając tym mianem sztuczne modele.

Człowieczkowi znudziło się karmienie wiecznie głodnych bogów. Zbuntował się i postanowił wziąć na nich odwet. Dziś sam chce być Twórcą.
Tworzy manekiny.
Może nie tak wymyślne i do końca dopracowane, ale...

„Demiurgos kochał się w wytrawnych, doskonałych i skomplikowanych materiałach, my dajemy pierwszeństwo tandecie. Po prostu porywa nas, zachwyca taniość, lichota, tandetność materiału. (...) To jest (...) nasza miłość do materii jako takiej (...) Demiurgos ten wielki mistrz i artysta czyni ją niewidzialną, każe jej zniknąć pod grą życia. My przeciwnie, kochamy jej zgrzyt, jej oporność jej pałubiastą niezgrabność. (...) Słowem (...) chcemy stworzyć po raz wtóry człowieka, na obraz i podobieństwo manekinu” – pisał Bruno Schulz (prywatnie mocno zafiksowany fetyszysta) w „Traktacie o manekinach”.

Współczesne manekiny są najczęściej wysokie i smukłe. Reprezentują te proporcje ludzkiego ciała, które wydają się najbardziej zbliżone do aktualnych wyobrażeń o ideale. Bo jakby to wyglądało - manekina z obwisłym brzuszkiem albo tzw. „oponką”?

Na twarzach szczupłych manekinów (jeśli w ogóle mają głowy) zazwyczaj nie widać emocji. Te produkowane w U.S.A. po II Wojnie Światowej były znacznie niższe – głównie za sprawą braku materiału – a ich twarze uśmiechały się radośnie witając wracających do domu bohaterów.

Manekiny istniały praktycznie od zawsze – już w czasach faraonów kształtne wieszaki służyły do układania szat i peruk. W średniowieczu dokonywano na drucianych postaciach poprawek krawieckich by nie męczyć i nie drażnić znudzonych warstw wyższych.
Kukły zmieniały się z biegiem czasu, tak jak ludzkie stroje, związane z nimi fanaberie i ambicje.

Manekiny w postaciach zbliżonych do dzisiejszych pojawiły się za sprawą rewolucji przemysłowej. Świat gna do przodu napędzany maszyną parową, rynki zalewają standaryzowane, masowo produkowane dobra – w tym ubrania.
Kiedy na oświetlonych elektrycznością ulicach pojawiają się kolejne sklepowe witryny rozwijających się epidemicznie domów handlowych, za taflami gładkiego szkła ustawiają się coraz liczniej beznamiętni obserwatorzy – teraz już „naturalnej” wielkości (zob. tu).

W 1885 roku powstaje Gems Wax Models – brytyjski dostawca krawieckich modeli. Firma zasypuje rynek europejski a następnie amerykański kolejnymi wzorami manekinów. Woskowy manekin „idealnej piękności z pełnym biustem” (produkowano głównie kobiety) kosztuje 15 dolarów – sporo, jak na ówczesne realia. Modele dostępne w trzech pozach:
- wysunięta prawa stopa,
- wysunięta lewa stopa,
- stopy złączone.
Kosztujące krocie woskowe piękności błyskawicznie zaczynają na siebie zarabiać. Szybko stają się ważną częścią nowej gałęzi przemysłu – „Display” – dziś mówi się „Visual Merchendising”. Powstaje pierwsza książka na ten temat. Jej autorem jest zafascynowany teatrem rasista L. Frank Baul (bardziej znany jako twórca „Czarnoksiężnika z Krainy Oz”).

Manekiny najlepiej pracują w grupie – samotny manekin nie działa tak skutecznie, jak dobrze zaaranżowana kilkumanekinowa kompozycja. Chyba, że jest arcydziełem – np. na miarę jednego z tych projektowanych w latach 60-tych przez Adel Rootstein (dziś marka z jej nazwiskiem).

Ustawianie manekina, odziewanie, dobieranie odpowiedniej peruki czy – jeśli to konieczne – właściwy makijaż to już sztuka sama w sobie.
Manekiny mają się dobrze i jak śpiewa Maleńczuk:

„Nas żywych sto chorób toczy
Nie warto już być człowiekiem
Nadchodzi symbol epoki
Zdrowy i silny manekin”

Tak na marginesie: Zwiezdoczka przeżyła twarde lądowanie.
Tyle wiadomo.

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

TRANCE-VERTISING – reklamy hipnotyczne, oniryczne, psychotyczne

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Fri, 10 Jun 2011 12:20:17 PDT

- Każda reklama – nawet jeśli jej pośrednią funkcją jest wzmocnienie wizerunku marki – ma zawsze ten sam cel ostateczny.
Czy celem tym nie jest po prostu wzrost sprzedaży promowanego produktu lub usługi, a w konsekwencji zwiększanie zysku przedsiębiorcy?

- Pewne reklamy działają lepiej niż inne – są bardziej atrakcyjne i skuteczne pod wieloma względami – np. skuteczniej przyciągają uwagę odbiorców, dłużej pozostają w ich pamięci, ludzie chętniej je oglądają (nawet wiele razy), dużo się o nich mówi, świetnie przekazują obietnicę marki itp.
Skuteczne reklamy sprzedają więcej?

- Istnieje również niewielka grupa reklam o tzw. „emocjonalnym” charakterze, które niezwykle silnie działają na odbiorców pod względem zaangażowania i perswazji. Fenomen tych spotów (to najczęściej reklamy telewizyjne) trudny jest do wyjaśnienia. Marketerzy i agencje reklamowe za wszelką cenę próbują je zrozumieć, „złamać ich kod”, by następnie stworzyć równie skuteczne przekazy.
Chciałbyś poznać ten sekret?

Jeśli przy powyższych punktach trzy razy pomyślałeś „tak”, to witaj w świecie transu – stanu, który i tak dobrze znasz, stanu w który bez trudu możesz wprowadzić się sam np. słuchając odpowiedniego gatunku muzyki.

Rozejrzyj się teraz po pomieszczeniu, w którym przebywasz czytając te słowa i nazwij trzy wybrane przedmioty znajdujące się w Twoim polu widzenia.
Wsłuchaj się w docierające odgłosy i nazwij trzy ich źródła.
Co słyszysz w tym momencie?
A w jaki sposób bije Twoje serce, miarowo?
Jak teraz oddychasz – wolno czy szybko?
Co dzieje się teraz z Twoją prawa stopą? Czy jest chłodniejsza od lewej?
Czy może cieplejsza?
Na której części – tej zewnętrznej czy może wewnętrznej?
Jakie to uczucie kiedy Twoja stopa opiera się o podłogę?

A teraz spójrz na poniższy rysunek i wpatruj się przez chwilę w jego centralny punkt:

Tyle wystarczy.
Zaczynamy.

Przypomnij sobie spot, który – pomimo że minęło już niemal 4 lata od jego pierwszej emisji – wciąż przywoływany jest jako przykład reklamowego majstersztyku. Przez pewien czas na większości konferencji marketingowych, ‘biznes-meetingów’, czy podczas ‘brainstormów’ odbywających się w agencjach reklamowych przykład tej kreacji przywoływano wielokrotnie i w przeróżnych kontekstach. Właściwie był dowodem na... poparcie każdej tezy.

Film wywołał coś w rodzaju zbiorowej histerii – internauci prześcigali się w „informowaniu znajomych” i przesyłaniu linku do spotu w sieci, youtube błyskawicznie zapełniał się kolejnymi, tworzonymi spontanicznie przeróbkami i parodiami. Z każdym dniem rosła nowa legenda reklamy.

Twórcy spotu (agencja Fallon London) pytani skąd w ogóle wziął się tak oryginalny i awangardowy pomysł wyjaśniali to w skromnych słowach: „zamiast wpychać ludziom produkt i tworzyć koleją reklamę, chcieliśmy stworzyć takie ‘okruchy rozrywki’ (entertainment pieces)”.
Tak, chodzi właśnie o TEN spot – 90-cio sekundowy film pt. ‘Gorilla’ reklamujący czekoladowe wyroby pewnej marki.
A teraz obejrzyj go raz jeszcze.
Ale bardzo uważnie...

Co zobaczyłeś?
Na początku, zaraz po wyświetleniu się purpurowej tablicy z tytułem produkcji (czy zauważyłeś przesuwającą się powoli pionową linię?) dostrzegasz fragment futra z gęstych włosów. Następnie widzisz zbliżenie na przymrużone oko i wielkie wilgotne, zwierzęce nozdrza. To nozdrza goryla, ewolucyjnie Twojego bliskiego krewniaka.

Zwierzę unosi głowę, przechyla do tyłu, prostuje kark i przez nozdrza wciąga powietrze biorąc głęboki wdech – złapałeś się na tym, że robisz to razem z nim? Właśnie uruchomiona została najstarsza ewolucyjnie część Twojego mózgu – węchomózgowie (celniej trafić się nie da).

Tak, teraz czujesz się zupełnie rozluźniony i zrelaksowany, zwłaszcza, że słyszysz dobrze Ci znany przebój Phila Collinsa: „In the Air Tonight”. Jeśli jesteś na tyle stary by pamiętać teledysk z początku lat 80-tych przypominasz sobie, że zaczynał się podobnie – od zbliżenia na twarz artysty.

Ponury, nieco psychodeliczny i technologicznie zimny klimat (zasługa brzmienia wokalu zniekształconego przez voice-encoder) i - co ważne w przypadku publiczności anglojęzycznej - osobisty tekst, w którym zawarta jest ponoć jakaś mroczna tajemnica piosenkarza.
Ponowne zbliżenie na nozdrza goryla.

Nijaki, beznamiętny wyraz twarzy – czy raczej pyska. Trudno się domyślić co właściwie dzieje się w jego głowie. Niewiele, albo nic nie zdradza jego emocji.
Chyba, że teraz – ten delikatny grymas, poruszenie wargi...

Goryl przegina kark w jedną i w drugą stronę (wg Ciebie najpierw w prawo czy w lewo?). Nawet tego nie zarejestrowałeś – Twoje gałki oczne wykonały właśnie znaczący ruch...

I niewiele już rejestrujesz. Choć pole Twojej uwagi zostało znacznie zawężone, to jest to uwaga prawdziwa – skupienie i koncentracja na obiekcie.
Od około minuty znajdujesz się w delikatnym transie hipnotycznym.

Powolny odjazd kamery – zwierzę siedzi za perkusją. Jeszcze jedno poruszenie nozdrzami, wdech, jego rozluźnione ramiona lekko unoszą się w górę po czym następuje seria silnych uderzeń w perkusję.

Ocknięcie.
Budzisz się.
Tylko pozornie.

Rytm utrzymuje się. Zahipnotyzowany patrzysz w goryla, chłoniesz dźwięki.
I wchodzisz w coraz głębszy trans.

Twoja przepona pracuje równomiernie. Oddychasz głęboko i bez wysiłku, tlen wędruje do Twojego mózgu, który pracuje teraz tak jakbyś miał zamknięte oczy, „śnił na jawie, lub rozpoczynał medytację. Sygnały elektryczne pulsują pod Twoją czaszką w rytmie fal alfa (8 do 12 cykli / sek.).

Odczuwasz radosną błogość. Ten stan mógłby trwać, i trwać i trwać...
A przed Twoimi oczami obraz, który mocno utrwalony będzie Ci się kojarzył z tym właśnie stanem. Kiedy zjesz czekoladkę przywołasz go. Czekolada jest przecież depresantem (nie daj się zwieść tej nazwie) – hamuje procesy w układzie nerwowym, a w konsekwencji wprowadza Cię w stanu ulgi – przynajmniej chwilowo.
Tak działa czekolada i tak działa ten spot.
Więc ta reklama na pewno nie kłamie.

Przez chwilę nic się nie dzieje.

Kolejna reklama tej samej marki (tej samej agencji).
Tym razem bohaterami są dzieci.
Podobny sukces reklamy i podobne szaleństwo odbiorców.
I znowu trudny, zagadkowy fenomen, którego nikt do końca nie potrafi wyjaśnić.

Oto para przedstawicieli obu płci: chłopiec i dziewczynka.
W jakim wieku są wg Ciebie? Zresztą nieważne - to na pewno okres preadolescencyjny – więc nic nie wskazuje na kontekst erotyczny.
Para siedzi w pracowni fotografa. Ale dziewczynka ubrana jest w purpurową sukienkę – to kolor marki, ale też kolor... popędowości seksualnej.

Fotograf dokonuje poprawek, sprawdza światło...
Dźwięk telefonu – mężczyzna odchodzi na bok – znika z kadru.
Przyjrzałeś się dokładnie dziecięcym buźkom?
Tak, są śmiertelnie poważne, maskowate, wyrażają być może skupienie, ale też brak jakichkolwiek emocji.
To twarze woskowych figur albo manekinów.

Chłopiec włącza melodyjkę w elektronicznym zegarku.
Tym razem muzyka klawiszowa, podawana w prostym – prymitywnym? - rytmie.
Dziecięce brwi zaczynają się rytmicznie poruszać.
Poruszają się jednak wyłącznie brwi – twarze bohaterów pozostają zupełnie nieruchome.

Dzieci obracają głowy w różnych kierunkach – podnoszą wzrok do góry, spuszczają na dół. Mimowolnie Twoje gałki oczne zaczynają pracować w podobny sposób, wykonują bezwiednie drobne ruchy – to ruchy ideomotoryczne.

Twój zmysł wzroku i słuchu spełniły już swoją funkcję. Niecała minuta wystarczyła by wprowadzić cię w trans
Teraz czas na inny rodzaj doznań.
W dłoniach dziewczynki pojawia się jaskrawy balonik – niby proste wrażenie dotykania gładkiej powierzchni, ale wzmocnione jazgocącym dźwiękiem...

Przez chwilę nic się nie dzieje.

Zgodnie z założeniami TRANCEVERTISING operatorem (hipnotyzerem) wykonującym określone czynności na podmiocie (kliencie, widzu) jest nadawca komunikatu reklamowego – marka.

Najpierw świadomość odbiorcy zostaje przy pomocy prostych technik wyciszona, uspokojona do momentu aż znajdzie się w stanie spowolnienia (wolniej oddychasz, wolniej bije Twoje serce, wolniej się poruszasz, masz rozluźnione mięśnie).
Dzięki temu Twoja pamięć „otwiera się” – zapamiętujesz więcej i pełniej. Teraz Operator zaczyna przekazywać sugestie, które trafiają już bezpośrednio do sfery nieświadomej. Gdybyś zachował pełną świadomość, Twój umysł niechętnie poddawałby się takim instrukcjom).
Kiedy mózg pracuje w rytmie fal alfa jest to dużo prostsze – podatność na sugestię wzrasta.

Ale nie musisz się obawiać - nie będziesz raczej wykonywał komend i poleceń zupełnie niezgodnych z Twoją wolą, przekonaniami czy wyznawanymi zasadami moralnymi – będziesz myślał i robił wyłącznie to, co jest Ci dobrze znane, z czym i tak się zgadzasz, choć nie do końca musisz być tego świadom.

Najsilniej działają w hipnozie sugestie pozytywne. To dobry kontekst dla presupozycji. Zgodzisz się wyłącznie na to, co może Ci przynieść określoną korzyść. W końcu to Ty sam wybierasz tematy, którymi zajmować ma się Twój umysł.

Jeśli już wiesz jak to działa, to bez trudu sam zidentyfikujesz reklamy wpisujące się w TRANCEVERTISING. Można je podzielić na trzy grupy:
1. Wprowadzające w trans poprzez rytm i doznania zmysłowe (w tym kinestetyczne).
2. Wykorzystujące wzrokowe, nad-realne, symboliczne wizje senne.
3. Odwołujące się do stanu zmieszania podobnego do stanu psychozy.

Przykłady z grupy 1-szej padły na początku. W grupie 2-giej znajdzie się wiele dobrze Ci znanych spotów, w których np. wykorzystano spowolniony ruch obiektów (tzw. efekt slow-motion) i nastrojową, nostalgiczną lub kojącą muzykę.
Znajdują się tu również oniryczne obrazy jakie oglądasz czasem w reklamie, a które trudno jednoznacznie zakwalifikować do rzeczywistości snu lub jawy. Jeśli spacerowałeś kiedyś wraz z Bruno Schulzem „Ulicą krokodyli” wiesz doskonale o co chodzi (jeśli nie, zerknij choć na krótki film braci Quay).

Przykłady z grupy 2-giej i 3-ciej warto omówić dokładniej.
Ale to już następnym razem.
Teraz Twoje powieki stają się coraz cięższe.
Twój oddech jest coraz głębszy.
................................................

Tak na marginesie: konsultacja merytoryczna co do zagadnień transu i hipnozy - wielkie podziękowania dla Małgorzaty Jarmuły - doświadczonego psychologa prowadzącego liczne szkolenia i warsztaty.

...i fragment True Stories:

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

To idzie młodość... (tym razem bardziej „zrównoważona”).

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Tue, 21 Jun 2011 02:25:02 PDT

Co mają ze sobą wspólnego:
- kurs obsługi komputera dla osób starszych,
- stworzenie od zera szkoły karate dla dzieci,
- promocja kaszubskiego rękodzieła,
- szkolenia dla osadzonych w więzieniu ułatwiające znalezienie pracy po wyjściu na wolność,
- wprowadzenie zasad ekologicznego biznesu i redukcja kosztów w działającej już firmie,
- aktywizacja zawodowa matek samotnie wychowujących dzieci?

Podpowiedź: nie są to wypisy z wniosków o dofinansowanie ze środków unijnych. Nie są to również nowe programy poszczególnych ministerstw czy instytucji rządowych.
Wszystkie powyższe idee to pomysły studentów polskich uczelni. Co najważniejsze pomysły przez nich osobiście zrealizowane, idee przynoszące już pierwsze wymierne efekty i dobrze rokujące na przyszłość.

W tym roku zaproszony zostałem do składu Jury oceniającego zgłoszenia w lokalnej edycji międzynarodowego konkursu SIFE. O samej idei coś niby wcześniej słyszałem, ale dopiero teraz miałem okazję w pełni docenić jej wagę i skalę.

SIFE (Students In Free Enterprise) to założona w USA organizacja non-profit, której celem jest łączenie liderów biznesu ze środowiskiem akademickim – głównie: studentami-pasjonatami w celu aktywizacji zawodowej konkretnych środowisk oraz stymulowania przedsiębiorczości.

Zadaniem studentów jest opracowywanie i wdrażanie rozwiązań podnoszących jakość życia społeczności lokalnych. Podczas konkursu przedstawiają efekty swoich prac oraz nowe idee, które zamierzają przedsiębrać.

Przegląd dokonań zgłoszonych zespołów oraz przedstawionych projektów napawać może optymizmem. Okazuje się, że na morzu zaraźliwego malkontenctwa, cwaniactwa, nieufności i agresywnej konkurencji znajduje się wiele rozproszonych jasnych wysepek. Są to niezależne krainy, mini-landy inicjatywy, pozytywnej energii, społecznikowskiej pasji, dobrej woli i prawdziwej przedsiębiorczości.

Wszystkie przedstawione prace zawierały w sobie to „coś” – świeżą ideę, błyskotliwy pomysł na biznes, intrygujące wyzwanie logistyczne lub chociażby szczery zapał i chęci by zmienić coś na lepsze.

I nawet jeśli na etapie „sprzedawania idei” w języku opisu ocierały się czasem o stylistykę kapitalistycznej propagandy sukcesu, to na pewno daleko im do pustosłowia wielu (niestety) zupełnie „poważnych” CSR-owych wystąpień.

Zasłużonymi zwycięzcami polskiej edycji SIFE 2011 okazał się zespół Uniwersytetu Gdańskiego (fot. poniżej). Innowacyjność, profesjonalizm, różnorodność wdrażanych idei, konsekwencja i podstawy dla długofalowego rozwoju strategii (obszar gospodarczy, społeczny i środowiskowy), jakimi wykazał się nadmorski team zostaną teraz zaprezentowane światu podczas finału w Kuala Lumpur.

Na pewno warto trzymać kciuki i życzyć powodzenia polskim reprezentantom.
Można mieć również nadzieję, że są to poszukiwani przez SIFE liderzy przyszłości, którzy już niebawem tworzyć będą biznes, co najmniej tak skuteczny pod względem zyskowności i jednocześnie odpowiedzialny, jak firmy podawane w ramach przykładów w krótkim wystąpieniu Paula Hermana (warto przejrzeć jedną z jego prezentacji lub zapoznać się z tezami książki The HIP Investor Make Bigger Profits by Building a Better World).

Sustainable and Socially Responsible Investing - Ratings and Rankings

Tak na marginesie: podczas prezentacji debiutów faworytem, któremu kibicowałem był zespół z Wyższej Szkoły Zarządzania Środowiskiem w Tucholi. Niezwykle śmiała wizja przekształcenia księżycowego krajobrazu terenów poprzemysłowych w atrakcyjny dla przedsiębiorców „biznes park” (określenie „park” w tym przypadku należy traktować dosłownie) nie do końca została doceniona przez Jury, ale też wybór był bardzo trudny – wszystkie pomysły miały duży potencjał. Zespołowi życzę przyszłych sukcesów i wierzę, że i tak ideę zacznie wcielać w życie. Naprawdę warto!

Storytelling, ścisk w żołądku i zwrot z inwestycji.

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Sat, 28 May 2011 11:53:02 PDT

Dobra historia powinna się okazać dobrą inwestycją. Odbiorca śledząc losy bohaterów, interesując się nimi i angażując inwestuje w nie własne emocje – pozytywne i negatywne. Oczekuje też jak największego zwrotu z poniesionej inwestycji – inaczej uzna swój czas za zmarnowany.

Narracyjne struktury opowieści o dużej „stopie zwrotu” posiadają cechy wspólne. Są to uniwersalne schematy pozwalające budować różnorodne narracje przy wykorzystaniu tych samych etapów i punktów zwrotnych w historii.

Analizując zaproponowane przez Rolanda Barthes’a „kody zagadki” (kluczowe elementy będące siłą napędową narracji) medioznawca Derrick de Kerckove proponuje stworzenie innego, pełniejszego „kodu akcji”. Wychodzi z założenia, że większość współczesnych ‘opowieści’ bardziej nastawiona jest na dostarczanie silnych emocji wywołujących wręcz fizyczne reakcje u odbiorców niż zapewnianie intelektualnej satysfakcji płynącej z rozwiązania zagadki czy współobecności w rozszyfrowaniu tajemnicy.

Gimnastyka kognitywna choć przydatna i przyjemna ustępuje reakcjom submięśniowym. Widocznie „dreszcz emocji”, „jeżące się na głowie włosy”, „ścisk w żołądku” i inne reakcje na podniecenie, wstręt czy strach (tzw. „adrenalina”), są dla nas bardziej wartościowe od czysto umysłowych egzaltacji. Sięgając więc po film, lekturę, grę czy inną formę rozrywki oczekujemy, że przede wszystkim pojawią się natychmiastowe skurcze i odruchy trzewne.
Intensywne spazmy i reakcje ciała stają się coraz częściej kluczowym miernikiem wartości dzieła.

Narracja z wykorzystaniem akcji nie wyklucza rzecz jasna wykorzystania elementu zagadki. Właściwa kombinacja obu może zaś zapewnić prawdziwy orgazm (i jednocześnie katharsis) widza / odbiorcy / użytkownika.

Zbiór dziesięciu morfemów (w tym przypadku kluczowych jednostek narracji), które proponuje D. de Kerckove przypomina strukturę „monomitu” – pojęcia używanego przez Joseph’a Campbell’a dla powtarzalnej dla wszystkich wielkich narracji struktury zdarzeń, w które wikłany jest Bohater (zob. wpis „Kości zostały rzucone...”).
Sposób rozwijania fabuły ma również w takim ujęciu wiele cech wspólnych ze strukturą antycznej tragedii. Określenie się Bohatera poprzez wybór (i związana z tym wyborem ironia) mogą być tu chyba traktowane jako kluczowa „inwestycja”, która dla widza – w zależności od sposobu podzielania wartości i lokowania sympatii – skończyć się może emocjonalnym zyskiem lub stratą.

‘Rentowność’ inwestycji uwagi i emocji widza zależna jest nie tylko od rozmiaru i charakteru konfliktu wartości (agon) ale też od stopnia trudności przy pokonywaniu przeszkód i prób, jakim bohater (i utożsamiający się z nim widz / odbiorca) zostanie poddany. To zaś zależy od samego bohatera (i odbiorcy) jako, że pycha (hybris) zawsze wiedzie do katastrofy.

Nagroda zostanie zaś wypłacona dopiero wówczas gdy naruszony ład (moralny, społeczny, kosmiczny) zostanie przywrócony.

Tak na marginesie: „Doświadczenie widza” to jeden z sześciu wykładów Derrick’a de Kerckhove, które znalazły się w książce „Kody McLuhana. Topografia nowych mediów”. – pod red. Anny Maj i Michała Derdy-Nowakowskiego (Wydawnictwo naukowe ExMachina, Katowice 2009).

Dziennikarze - wciąż bardziej 'off-line'?

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Fri, 20 May 2011 07:45:13 PDT

Reklamodawcy coraz śmielej przesuwają swoje wydatki z tradycyjnych mediów do internetu. Szczególnie traciła na tym ostatnimi czasy prasa, która wciąż znajduje się na etapie poszukiwań optymalnego modelu biznesowego w nowej, cyfrowej rzeczywistości. Praktycznie wszystkie papierowe wydania tytułów prasowych posiadają dziś swoje on-line’owe rozszerzenia, w których content w mniejszym lub większym stopniu za darmo udostępniany jest odbiorcom.

Coraz więcej treści powstaje dziś wyłącznie na potrzeby wydań internetowych. Wydaje się więc., że tytuły chcące budować przewagę na medialnym rynku powinny być jak najlepiej dopasowane do specyfiki i natury cyfrowej rzeczywistości. Dotyczy to głównie twórców treści, którzy powinni doskonale rozumieć charakter medium, w jakim udostępniane są ich dzieła.

Pytania jakie się od razu nasuwają to: na ile dziennikarze korzystają dziś z internetu, w tym social media jako ze źródła pozyskiwania lub weryfikowania gromadzonych informacji, czy w ogóle czują taką potrzebę, na ile sami są aktywnymi użytkownikami kanałów społecznościowych?

Odpowiedzi na tego rodzaju pytania przynosi (częściowo) opublikowany właśnie raport ‘The state of journalism in 2011’ [1]. Wynika z niego, że niemal połowa z przebadaych dziennikarzy (Europa, USA, Brazylia) deklaruje korzystanie z Twittera, a 35% z Facebooka jako źródła potencjalnych newsów i tematów. Niemal 1/3 deklaruje, że wykorzystuje w tym celu treść pochodzącą ze znanych im blogów, a ponad 40% z nich zagląda na blogi, z których nigdy wcześniej nie korzystali.

Jednak to nie media elektroniczne ale agencje PR-owe, rzecznicy prasowi firm oraz przedstawiciele poszczególnych branż wciąż pozostają głównymi źródłami nowych tematów dla dziennikarzy.

Chcąc zweryfikować informacje - opracowując materiał przy okazji tematu, nad którym już pracuje - dziennikarz korzysta najchętniej z agencji PR (61%), wypowiedzi rzecznika prasowego danej firmy (57%) lub zorientowanego w problematyce branżowej informatora.

Z badań wynika pośrednio, że kanały społecznościowe stanowią coraz istotniejsze źródło newsów, nowych tematów i historii, jeśli jednak dziennikarz chce dokładnie ustalić lub sprawdzić fakty woli to zrobić „tradycyjnie” - w rozmowie z przedstawicielem firmy lub obsługującej ją agencji.

W raporcie znalazła się również wzmianka na temat szybko rosnącej dostępności materiałów redakcyjnych za pośrednictwem kanałów społecznościowych. Ponad połowa dziennikarzy stwierdziła, że o pojawieniu się tworzonych przez nich treści odbiorcy mogą się dowiadywać dzięki Twitterowi (55%) lub na blogach autorskich (54%). Niemal połowa ankietowanych deklaruje, że ich tytuły publikują w internecie również treści w postaci video. Mniej popularnymi formami są np. podcasty czy tworzenie społeczności albo grup dyskusyjnych.

Warto przy okazji zauważyć, że pomimo rosnącej popularności kanałów digital oraz ich coraz bardziej znaczącej roli większość badanych dziennikarzy wciąż NIE KORZYSTA aktywnie z ‘social media’ jako źródła nowych tematów lub weryfikatorów informacji.

Różnorodność nowych form dostępności tworzonych materiałów oznacza większą presję wywieraną na ich twórców. Niemal połowa (45%) przyznała, że oczekuje się od nich by produkowali większą ilość treści, a co trzeci (34%) skarży się na konieczność coraz dłuższej pracy.

Ciekawostka: być może dziennikarz to typ, który z natury lubi pracować dłużej i bardziej intensywnie? Oto pomimo wydłużających się godzin pracy i przyrastających lawinowo obowiązków wzrosła ostatnio satysfakcja i zadowolenie z wykonywanej pracy (w 2010 r. deklarowało tak 44% respondentów w porównaniu do 34% w roku 2009).

[1] źródło: raport The state of journalism in 2011, Oriella PR Network Digital Journalism Study. Badanie prowadzone było w miesiącach: marzec – kwiecień 2011, kwestionariusz internetowy, próba: 477 dziennikarzy z Brazylii, Europy Wschodniej, Francji, Niemiec, Włoch, Hiszpanii, Szwecji, Holandii, Wielkiej Brytanii oraz USA.

Tak na marginesie: ciekawe byłoby przeprowadzenie takiego badania na naszym rynku. „Konsumując” lokalne media można odnieść przykre wrażenie, że w większości przypadków nasi dziennikarze (na własne życzenie) są dużo bardziej wykluczeni z cyberprzestrzeni. Opinia ta nie dotyczy rzecz jasna wszystkich tytułów - istnieje też wielu dziennikarzy świetnie zorientowanych w nowych mediach i bardzo w nich aktywnych (prowadzą blogi, obecni są w kanałach społecznych itd).

Podejrzanie liczne grono 'off-line’owych’ dziennikarzy i reporterów z prasy albo telewizji (w radio internet to głównie „e-mail od słuchacza”) z uporem godnym lepszej sprawy wciąż jednak kreuje obraz internetu, jako zupełnie innej - oderwanej od tej 'realnej' - rzeczywistości. Najbardziej kuriozalna jest przyjmowana często rola ‘posłańca’ przynoszącego gawiedzi wieści prosto z sieci.

Istnieje też tendencja do przedstawiania treści tworzonych na potrzeby internetu jako tych o zdecydowanie mniejszej wiarygodności czy wadze. W internecie znaleźć więc można: rzeczy śmieszne, ciekawostki, egzotykę i obraźliwe komentarze, w tytułach zaś PRAWDZIWYCH są fakty, opinie, merytoryczna dyskusja, wartościowa wiedza i wysokiej jakości rozrywka (to strategia wizerunkowa, a nie stan rzeczy gdyby ktoś czytał nieuważnie...).

Utrzymywanie tego rodzaju wizerunku szkodzi jednak samym dziennikarzom. Czy tego chcą, czy nie, tworzona przez nich treść kierowana będzie coraz częściej właśnie do tego ‘nieprofesjonalnego’, ‘mało prestiżowego’ i ‘niewiarygodnego’ medium. Czym szybciej znajdą tam dla siebie sensowne miejsce i wykorzystają jego informacyjny potencjał, tym lepiej nie tylko dla portfeli ich pracodawców (i ich własnych), ale również dla nas – odbiorców.

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

Dziedzictwo marki – co to właściwie oznacza?

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Mon, 16 May 2011 08:31:13 PDT

Pojawiające się w rozważaniach marketingowych pojęcie ‘brand heritage’ wydaje się intuicyjnie zrozumiałe, a jego znaczenie oczywiste. „Dziedzictwo marki” (takie tłumaczenie przyjęło się w jęz. polskim) kojarzone jest z jej historią, pochodzeniem, kulturowymi korzeniami, rodowodem, zdobywanymi w czasie doświadczeniami czy wszystkim tym, co może odnosić się do jej przeszłości.

‘Dziedzictwo marki’ związane jest bezpośrednio z jej ‘tożsamością’, wpływa również na jej osobowość, czy świat wartości. Za sprawą relacji: tożsamość marki (strona nadawcy) – wizerunek marki (strona odbiorcy) oddziałuje więc także (przynajmniej potencjalnie) na możliwe do uzyskania zaufanie ze strony konsumentów.

‘Dziedzictwo marki’ rozumiane jako to, co „uzyskane”, poprzez nagromadzone w czasie niematerialne zasoby (które choć niematerialne stają się w jakiś sposób kontrolowalne i dyspozycyjne...) teoretycznie można by traktować jako swoiste miękkie ‘aktywa’, którymi zarządza marketer. Odpowiedzi wymagałoby jednak pytanie: na ile w ogóle możliwe jest „zarządzanie historią”?
Intelektualne wysiłki tego rodzaju pozostawić jednak należy (z oczywistych względów) naszym politykom.

Być może nieco światła pomocnego dla zrozumienia intrygującego, jak się okazuje, określenia rzucić może geneza samego słowa ‘dziedzictwo’ oraz oryginalnego ‘heritage’. O ile jednak swojskie dziedzictwo oznaczało spadek, pochodzący od dziada (pokrewne: dziedzina – własność dziada, dziedzic – potomek dziada, właściciel majątku po przodkach) dla odróżnienia od ojcowizny / ojczyzny, to anglosaskie ‘heritage’ wywodzi się ponoć od hereditas - heir, heres, heredis, czy greckiego khera, co wskazywało by raczej na związek ze spadkiem przejmowanym przez wdowę. Scheda, spadek, czy zachowek marki byłyby więc może trafniejszymi znaczeniowo określeniami dla ‘brand heritage’? Z drugiej strony, który marketer chciałby poważnie rozmawiać o ‘zachówku marki,?

Powyższe dywagacje pseudo-etymologiczne wydawać się mogą na pozór zupełnie bezsensowne wskazują jednak na istotę problemu traktowania ‘dziedzictwa marki’. Omawiane przypadki (majątku uzyskanego po dziadku oraz wdowiego zachówku) są przecież zupełnie różne jeśli zbadać relację:
„ten, który majątek (lub długi) tworzy vs ten, który majątek (lub biedę) przejmuje".

W relacji: „dziad – wnuk” strona przejmująca ma raczej niewielki (lub żaden) wpływ na to, co otrzymuje od strony tworzącej, zaś w relacji „wdowa – zmarły mąż” czy nawet „ojciec – syn” (ojcowizna) strona przejmująca może czynnie partycypować (i najczęściej tak się dzieje) w wytwarzaniu tego, co później uzyska. „Dziedzictwo marki” może więc oznaczać dwie zupełnie różne rzeczy:
- historię marki, na którą w żaden sposób nie mieliśmy wpływu, ale która determinuje obecny status quo – np. jej kondycję i postrzeganie (składowa wizerunku marki),
- historię marki, którą mniej lub bardziej świadomie współtworzymy w zakładanej intencji (składowa tożsamości marki).

W pierwszym przypadku ‘dziedzictwo’ może się wręcz okazać niechcianym garbem przeszłości, który dźwigać trzeba dzielnie i z pokorą licząc po cichu na wyrozumiałość innych (analogia do dziadowania), w drugim zaś ‘dziedzictwo’ w skrajnej postaci może się ocierać o ideologiczną propagandę poprzez dorabianie sobie fikcyjnej genezy (analogia historii o Polakach wywodzących się jakoby od Sarmatów, czy Ukraińcach pochodzących w prostej linii od Scytów).

Wiele polskich marek powstałych w okresie PRL przez długi czas borykało się z niechcianym dziedzictwem. W ich przypadku sukcesja była sprawą wstydliwą lub na tyle żenującą, że zdecydowały wręcz na zmianę logo i nazwiska.

Inne, te powstałe w latach 90-tych (lub przejmowane przez duże koncerny), często ‘odkrywały’ nagle swoje korzenie wskazując na wątpliwe związki z historią nazwy, miejsca, czy jakiejś postaci, które jakoby uwiarygadniają ich szlacheckie pochodzenie i znakomity rodowód. W obu przypadkach walka o kształt historii bywała równie zaciekła, co kosztowna. Wyjątki – jakimi są niektóre wielopokoleniowe marki rodzinne - są zaś na tyle nieliczne, że z pewną taką nieśmiałością postawić można tezę o pewnej luce w rodzimych doświadczeniach z zarządzaniem ‘brand heritage’.

Historia nie wydaje się także nadmiernie interesować konsumentów, stąd jej wątki chaotycznie pojawiają się i znikają w komunikacji marketingowej tych samych marek. Czasem stanowią egzotyczne przerywniki w reklamowym dyskursie, czasem wyglądają na taktyczne manewry wynikające z wymuszonej przez konkurencję zmiany pozycjonowania. W tym przypadku historię marek traktujeMY na zasadzie własnej – skłonni jesteśmy poświęcić jej chwilę uwagi, jeśli leczy nasze kompleksy przypominając o chwilach minionej chwały i wielkości. Dzieje się tak nawet wówczas, jeśli wielkość ta wynikać miałaby z rozmiaru doznanego cierpienia i upokorzenia (perwersyjne i nie spotykane chyba nigdzie indziej na świecie zamiłowanie do rekonstrukcji bitew – również tych przegranych).

Ciągłość i konsekwencja niezbędna dla sensownego powiększania majątku, a następnie jego dziedziczenia również wydaje się cechą wciąż nam genetycznie obcą. Oczywiście wszystkiemu (jak zwykle) winna jest w tym przypadku nasza Wielka i Bolesna Historia oraz dzieje niedoli, w jaką zawsze popadać musieliśmy wyłącznie z powodu wrażych sił, na które nijakiego wpływu mieć nigdy nie mogliśmy.
Czujemy się przez to usprawiedliwieni i zawistnym okiem spozieramy na podwórko sąsiada, któremu jakimś cudem się powiodło (a to krętacz!).
Wszystko to jednak nie oznacza, że nie mamy marek z prawdziwym „dziedzictwem”. Oznacza jedynie, że u nas znaczy to jak zwykle zupełnie co innego, niż zazwyczaj znaczy.
A My uwielbiamy przecież Znaki i Znaczenia.
I relikwie.

Tak na marginesie: dwa lata temu firma Tokyo Shoko Research przebadała pochodzenie niemal 2 mln firm znajdujących się w jej bazie danych. Okazało się, że w przypadku 21 666 firm prowadzą one działalność dłużej niż 100 lat. Z kolej Bank of Korea ustalił, że 3 146 firm posiada w Japonii ponad 200 letnią historię. W Niemczech takich firm jest 837, w Holandii – 222, a we Francji 196. Większość tych wiekowych firm to z reguły biznesy rodzinne, firmy niewielkie zatrudniające do 300 osób.

To jednak właśnie Japonia okazuje się liderem rankingów historii i ciągłości biznesu. Siedem firm z Japonii może się poszczycić tradycją ponad... 1000 letnią!

Najstarszymi firmami na świecie są zatem (w nawiasie rok założenia):

1. Keiunkan (705) Japonia - hotelarstwo.
2. Hōshi (717) Japonia - hotelarstwo.
3. Koman (717) Japonia - hotelarstwo.
4. Genda Shigo (771) Japonia - papierowe torby.
5. St. Peter (803) Austria - restauracja.
6. Tanaka-Iga (885) Japonia - dewocjonalia.
7. Royal Mint (886) Wielka Bryt. - mennica.
8. Nakamura Shaji (970) Japonia - budownictwo.
9. Goulaine (1000) Francja - winnica.
10. Marinelli (1000) Włochy - zakłady odlewnicze.

Najstarszą polską marką na tej liście jest Wieliczka (podano tu rok 1044...). Poza nią na liście znalazły się: piwo Warka (1478), piwo Tyskie (1629), wódka Pravda (1743) i wódka Potocki (1816) a także Wedel (1851).

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

W co się bawią marki

noreply@blogger.com (Marek Staniszewski) — Mon, 09 May 2011 10:49:20 PDT

Dobrej jakości rozrywka od dawna przekładała się na zainteresowanie produktem i chęć jego posiadania. Zwłaszcza, że konsumencka uwaga jest dziś dobrem coraz większej rzadkości. Uwaga kieruje się zaś tam, gdzie pojawia się obietnica przeżycia czegoś niezwykłego, niebanalnego, odległego od nudnej i rutynowej codzienności. Marki stają się więc (lub stawać powinny) ‘storytellers’ – tymi, którzy opowiadają historię, budują angażującą opowieść, wciągają do gry i zabawy...

Tekst całego artykułu: Marketing w Praktyce, nr 05 (159)/2011