5 Krotonlu Milo

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Tue, 16 Nov 2021 01:58:00 +0000

6.yy'da Magna Graecian'da, Kroton kolonisinin bir üyesi olan Milo, antik Yunanistan'ın en önemli atletizm festivallerinde elde ettiği kariyeri ile güneş gibi parlıyordu.O sadece sporcu olarak değil, aynı zamanda Sicilya - Agyrium doğumlu Yunan tarihçi Diodorus'a göre Kroton gibi bir koloni olan Sybaris'e karşı yoldaşlarıyla savaşan bir kahramandı.

Milo yaşadığı dönemde 6 kez Olimpiyat galibi oldu. Erkek güreşlerinin tümünü kazanarak şampiyon olduğu, ayrıca küçükken de Delphi'de Pythian Oyunlarını dadefalarca kazandığını yazmıştır Diodorus. Milo'nun, aynı dönemde dört festivalin kazananına verilen bir "grand slam" türü bir yarış olan “Periodonikēs”i aldığını da belirtir. Bu durumda, Milo'nun en yüksek rekabet seviyesindeki kariyeri 24 yıl sürmüş olmalıdır... “Milo rakiplerini korkutmak için önlerinde çiğ boğa eti yer, enerji ve canlılık için çiğ boğa kanını içerdi. Hatta ölümü de omuzlarında bir boğa taşıdığı ve şakaklarının damarlarını şişirerek alnındaki bir damarı patlattığı için olmuştu” diye rivayet edenler de vardır.

Oysa ki; Efsaneye göre, gücünü etrafına göstermeyi seven Milo, elleri ile bir ağacı parçalamaya çalışırken, gövdesindeki bir yarıkta elleri sıkışıp kalmıştı ve bir aslan O'nun bu aciz durumunu fırsat bilerek oaracıkta parçaladı ve bir kurt sürüsü ondan kalan ne varsa yuttu. Bu hikaye, Pierre Puget, Ettienne- Moourice Falconet ve bir çok sanatçı tarafından sanat eserlerinde tasvir edilmiştir.

*Defalarca heykel olarak çalışılan Milo karakteri, Fransız ressam Charles Meynier tarafından 1832 yılında, Milo aslanın saldırısına uğradığı sırada betimlemiştir.

*Eser Montreal Güzel Sanatlar Müzesi'nde sergilenmektedir...

SEDEF DİNKÇİ

Avrupa'nın Baharatı Keşfi

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Sat, 14 Mar 2020 17:10:00 +0000

Portekizli kâşif Vasco da Gama, 1496'da emrindeki 170 denizci ve dört gemiyle Lizbon limanından yola çıkar. Asıl amaç, Avrupa'nın Asya'yla aracısız iletişimini sağlamak, dolayısıyla kolonileştirmeyi, köleleştirmeyi ve başka topraklarda hak iddia edebilmeyi de kanunlaştırmaktı. Yaklaşık bir yıllık seyrin sonunda gemicilerin bir kısmı kara görmeden geçen aylara isyan ederek geri dönmek istedi. Yolda 55 mürettebatını kaybeden Gama, 20 Mayıs 1498'de Hindistan'da Calicut / Kozhikode'ye vardı. Seyir defterine şöyle yazmış ve muhtemelen kendi bile inanmamıştı : "Biz Hristiyan ve baharat peşindeyiz.."

Calicut Kralı Zamorin, Avrupa'dan gelen bu "dostça" ziyarete müthiş bir ilgi gösterdi. Hediyeler arasında şapka, pelerin, petek petek bal, pirinç kutu falan vardı ama gümüş veya altın bulunmuyordu. Bu "mütevazı" hediyelere biraz bozulsa da cömert Kral Zamorin, iki yıllık seyrin ardından karaya ayak basan denizcileri yedirdi, içirdi, gezdirdi. Gerekli pazarlıkları yapan Vasco da Gama için asıl hikâye Portekiz'e döndükten sonra başladı. Avrupa'nın Doğu ile ticareti o zamana dek Venedik, Osmanlı ve İran üzerinden yapılırken artık her ikisine de ihtiyaç duyulmuyordu. Osmanlı'nın 1500 yılı itibarıyla ticari hayatına ciddi şekilde olumsuz bir etki yaratan bu keşif, Hindistan için karanlık bir tarih, Portekiz içinse kutlanacak bir hikâye yaratmıştı. Sadece Osmanlı değil, adına tiyatro eserleri yazılan Venedikli tacirler de bu keşfin sonunda işsiz kalmıştı.. Peki ama neydi baharatın o dönemdeki önemi? Her şeyden önce baharat, hava ve sudan sonra geliyor, yaşamsal önem taşıyordu. Mesela masaya konan çilek bile önce şarap, ardından tarçın, ardından muskat kabuğu ve karabiberle tatlandırılıp öyle servis ediliyordu. Bir tarifte ne kadar çok baharat kullanılmışsa, zerdeçalından zencefiline, safranından bademine, sofra o kadar zengin sayılıyordu. Krallar birbirine baharat hediye ediyor, bazı ödemeler altın yerine karabiberle yapılıyor, soylu ailelerin akşam yemeklerinin sonunda altın tepsilerde misafirlere baharat ikram ediliyordu..

Baharat cennetle ilişkilendirildiği, "Cennetten çıkma" kabul edildiği için, cennetin de Doğu'da bir yerlerde olabileceği düşünüldü.. Avrupa tam 500 yıllık baharat tüketiminin sonunda fazlasıyla doymuştu ve artık zenginliğin göstergesi değil, fakir sofraların lezzetsiz yiyeceklerini tatlandıran ucuz şeylerdi baharatlar..

Baharat, altın çağını 12. ve 17. yüzyıllar arasında yaşarken, yerini yavaş yavaş kahveye, çikolataya ve çaya bırakıyordu.. Şekerin bir gramı herhangi bir baharatın kilolarcasına eş değerdi. Yeni tutkular için yeni rotalar belirlendi..

(BEDİA CEYLAN GÜZELCE, "Bir Tutam Avuntu")

(EKTEKİ RESİM: Alfredo Roque Gameria'nın, "Vasco da Gama'nın 1498'de Kozhikode'ye Varışı" adlı 1900 yılında yapılmış tablosu.. Sergilendiği yer : Portekiz Ulusal Kütüphanesi)

’İyi’’ ve ‘’Kötü'’nün Yüzü

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Sat, 14 Mar 2020 16:45:00 +0000

Leonardo da Vinci "Son Akşam Yemeği" isimli resmini yapmayı düşündüğünde büyük bir güçlükle karşılaştı... İyi'yi İsa'nın bedeninde, Kötü'yü de İsa'nın arkadaşı olan ve son akşam yemeğinde ona ihanet etmeye karar veren Yahuda'nın bedeninde tasvir etmek zorundaydı.. Resmi yarım bırakarak bu iki kişiye model olarak kullanabileceği birilerini aramaya başladı... Bir gün bir koronun verdiği konser sırasında korodakilerden birinin İsa tasvirine çok uyduğunu fark etti... Onu poz vermesi için atölyesine davet etti, sayısız taslak ve eskiz çizdi…

Aradan üç yıl geçti. 'Son Akşam Yemeği' neredeyse tamamlanmıştı, ancak Leonardo da Vinci henüz Yahuda için kullanacağı modeli bulamamıştı... Leonardo'nun çalıştığı kilisenin kardinali, resmi bir an önce bitirmesi için ressamı sıkıştırmaya başladı...

Günlerce aradıktan sonra Leonardo vaktinden önce yaşlanmış genç bir adam buldu… Paçavralar içindeki bu adam sarhoşluktan kendinden geçmiş bir durumda kaldırım kenarına yığılmıştı... Leonardo yardımcılarına adamı güçlükle de olsa kiliseye taşımalarını söyledi çünkü artık taslak çizecek zamanı kalmamıştı...

Kiliseye varınca yardımcılar adamı ayağa diktiler. Zavallı, başına gelenleri anlamamıştı... Leonardo adamın yüzünde görülen inançsızlığı, günahı, bencilliği resme geçiriyordu.. Leonardo işini bitirdiğinde, o zamana kadar sarhoşluğun etkisinden kurtulmuş olan berduş gözlerini açtı ve bu harika duvar resmini gördü. Şaşkınlık ve hüzün dolu bir sesle söyle dedi: 'Ben bu resmi daha önce gördüm'... 'Ne zaman' diye sordu 'Leonardo da Vinci, o da şaşırmıştı. 'Üç yıl önce... Elimde avucumda olanı kaybetmeden önce. O sıralarda bir koroda şarkı söylüyordum, pek çok hayalim vardı, bir ressam beni İsa'nın yüzü için modellik yapmak üzere davet etmişti'..

‘’İyi’’ ve ‘’Kötü'’nün yüzü aynıdır... Her şey insanın yoluna ne zaman çıktıklarına bağlıdır...

(PAULO COELHO, "Şeytan ve Genç Kadın") (Osman Aydoğan'ın sayfasından)

Kauçuğun Bedeli

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Thu, 29 Nov 2018 15:27:00 +0000

Bu fotoğraf, 1900′lü yılların başında, Belçika Kralı II. Leopold’un Afrika’daki sömürgelerinden biri olan Kongo’da, bir din adamı tarafından gizlice çekildi. Fotoğraftaki adam, kendisi gibi köle olan ve yeterince kauçuk toplayamadığı için cezalandırılan 5 yaşındaki kızının kesilen sol eli ve sağ ayağına bakıyor.Bu korkunç fotoğraf 1885 ve 1908 yılları arasında Kral Leopold’un Afrika’daki hâkimiyeti süresince işlenen 5 milyon cinayet ve sayısız işkencenin kanıtlarından sadece bir tanesi ve de Kral Leopold’un, Afrika’da sahip olduğu topraklardan elini çekmesi ile sonuçlanan medya tepkisini başlatan belgelerden bir tanesidir.

İskoç Hapishaneleri

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Wed, 28 Nov 2018 14:44:00 +0000

Cezaevleri sıklıkla "Aydınlanma" sonrası döneme ait bir icat olarak kabul edilse de eldeki olanaklara göre hangi binalar kullanıma uygunsa onları hapishane olarak kullanmak uzun süredir gerçekleştirilmekte olan bir uygulamadır. Örneğin İskoçlar "toll" adı verilen ekstra bir ücret ödenmesi gereken yollardaki gişelerin ihtiyaçtan fazla inşa edilenlerini 1480 yılı gibi eski bir tarihte dahi küçük köylerde nezarethane olarak kullanmış, bu durum da "toll kulübesi" anlamındaki "toll booth" sözcüğünün 17. yüzyıldan bu yana küçük hapishaneleri anlatmak için bir kısaltma olarak kullanılagelmesine yol açmıştır. Bu kulübe benzeri yapılar esasen aidatların ve bu geçiş ücretlerinin ödenmesi ve kamu malına zarar verenlerin gözaltında tutulması için kullanılmış, zamanla sürekli hapishanelere dönüşmüş, İskoç kasabalarının öne çıkan yapıları haline gelmiştir..

(MITCHEL P. ROTH, "Göze Göz / Suç ve Cezanın Küresel Tarihi")

Lefter'in Fenerbahçeli Oluşu

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Mon, 26 Nov 2018 22:05:00 +0000

Lefter efsanesi daha o askerdeyken (1943-1947) oluşmaya başlıyor. Son izne gelişinde, nihayet beklenen antrenmana çıkıyor Fenerbahçe'yle. Bu antrenman öncesi herkesin kendisine adıyla hitap etmesi şaşırtıyor genç ve askerlik yorgunu Lefter'i. Antrenman sonunda A takımla yedek kadro maç yapıyorlar. Lefter karşı karşıya oynayacağı oyuncuları görünce daha da heyecanlanıyor, dizlerinin bağı çözülüyor. Fakat heyecanı oyununa engel olmuyor, orta sahada kaptığı topu neredeyse kaleci dahil altı-yedi kişiyi çalımlayarak kalenin içine bırakması, o ana şahit olanlara bambaşka bir şeyle karşı karşıya kaldıkları hissini veriyor. Ama 30 metreden kaleye bakıp tam çatala gönderdiği şut, belki de herkesten çok arkadaşı Ruhi'yi mest ediyor. O ise bu golleri nasıl attığını bir türlü çözemiyor. Bugün bile (2004 yılı) "Top her zaman oynuyordum, ama birden bire böyle bir performans.. Ben bile şaşırdım," diyor tevazuyla. Maçtan sonra herkes onu beklerken, o alelacele üstünü değiştirip Ada'ya, üç günlük iznini anasının yanında geçirmeye koşuyor. Fakat Fenerbahçe kendisini unutmuyor, unutamıyor.

1947'de, asker dönüşü bir gün, rahmetli Ahmet Tarık Tekçe'nin biraderi Necip Tekçe Kabataş'ta yakalıyor Lefter'i ve koluna girip "Hadi," diyor, "Fenerbahçe'ye gidiyoruz..." Lefter ne olduğunu anlayamadan bu davete icabet etmek zorunda kalıyor, ama gittiğinde gördüğüne o da inanamıyor ; başkan ve birkaç yönetici oturmuş onu bekliyorlar. Yöneticiler onu Fenerbahçe'de görmek istediklerini belirtiyorlar, o ise fazla nazlanmadan bundan şeref duyacağını belirtiyor. Başkan memnun bir ifadeyle Necip Tekçe'ye dönerek "Yoldan geldiniz, acıkmışsınızdır. Şu 10 lirayı al da Lefter'le yemek yiyin," diyor. Necip Tekçe parayı alıyor ve tekrar Lefter'in yanına geliyor. Tam kapıdan çıkarken, Lefter'e göz kırparak geri dönüyor ve "Başkanım peki Lefter'in ev kirası ne olacak ?" diyor. Başkan, "Ne kadarmış bu kira ?" diye soruyor. "3 lira," diyor Tekçe, başkan onu da veriyor. Oysa ki Lefter kirada değil, kendi evinde oturuyor. Lefter Ağabey'in ağzından aktarırsak, "İşte esas olarak ben o 3 liraya Fenerbahçeli oldum," diyor..

(CEM ZAMUR, "Onun Gibisi Gelmedi / Memleket Futbolundan Portreler")

Dörtnal Marş

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Fri, 23 Nov 2018 15:50:00 +0000

Birinci Dünya Savaşında, Doğu Cephesinde, bir süvari mangası keşif amacıyla Rusların tarafına gönderilir. Süvari mangasının ilerlemesi sırasında karşıdan gelen bir Rus süvari bölüğü fark edilir. Türk mangasının başında bulunan çavuş 10 kişinin 100 kişiyle başa çıkmasının zor olacağını düşünerek mangasına döner ve "Benim manga ! Geriye dön. İstikamet, karşı sırtın zirvesi. Dörtnal marş!" emrini verir.

Türk mangası hızlı bir şekilde karşı sırtın zirvesine doğru at koştururken Rus süvari bölüğü de aynı hızda takibe başlar. İki tarafın süvari birlikleri tozu duman katar. Atlarını mahmuzlayarak koşturan Türk mangası zirveye ulaştığında tatsız bir sürprizle karşılaşır. Önlerinde aşılmaz ve sürpriz bir uçurum vardır. Dağın öbür yamacını da hızla geçmeyi düşünen Türk birliği bir anda neye uğradığını şaşırır. Geri dönüp çarpışmaktan başka bir çarenin kalmadığını gören Osmanlı çavuşu bu sefer, "Benim manga ! Geriye dön. Kılıç çek. Hedef düşman süvari bölüğü. Hücuuum ! Dörtnal marş !" komutunu verir.

Rus süvari birliği, Türk mangasının cesaretli bir şekilde geriye dönüp hücuma kalktığını görünce, kısa bir süre şaşkınlık içinde kalsa da, geri dönüp kaçmaya başlar. Koskoca Rus süvari bölüğü önde, on kişilik Türk süvari mangası arkada dörtnal bir takip başlar. Türk mangasının zirveye çıktığında gelmekte olan bir takviye birliğini görerek geri döndüğünü düşünen Rus bölüğü kaçar, Türk mangası kovalar. Yine ortalığı toz duman kaplar. Az önce uçurumu görüp de şaşkınlıktan "Allah Allaaah !" diyen Osmanlı mangası şimdi "Allah Allah !" nidaları ile düşman süvarilerini takip etmektedir. Ruslar can havliyle kaça dursunlar ; kısa süre sonra gerçeğin fark edilebileceğini düşünen çavuş fırsatını bulduğu ilk anda mangasını bölgeden uzaklaştırarak asıl birliğin yanına döner..

(Emekli Orgeneral M.HİKMET BAYAR, "Askerler de Güler")

Napoléon ile Bir İlk:Darbe

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Thu, 22 Nov 2018 00:23:00 +0000

Bir azınlığın zor kullanarak ve beklenmedik bir biçimde hareket ederek, anayasal olmayan araçlarla devlet iktidarına hamle yapmasına "darbe" denir.. Modern tarihteki ilk "imalatı" Fransa'da olduğundan "coup d'Etat" sözcüğü çeşitli dillere geçmiş, askeri darbeye ise daha ziyade "putsch" denmiş..

"Coup d'Eta" siyasal literatüre Napoléon adlı bir "aile markası" olarak girmiştir. Modern siyasal tarihteki birçok terim Fransız Devrimi'nin ürünü olduğu gibi, bu da devrimin kaderi 1793'de belirlendikten sonra ortaya çıkmıştır. 1789'dan on yıl sonra, 8 Kasım 1799'da 30 yaşındaki General Napoléon Bonaparte, eski rejimin ve kralın dönüşünü engellemek için Direktuvar rejimine son vererek darbe yapar.. 1848 Devrimi'nin ardından, bu kez 2 Aralık 1851'de, yeğeni Louis-Napoléon Bonaparte, bir sonraki yüzyılda sıkça rastlanacak "serseri güruhun siyasete zorla ve hileyle müdahale etmesi"ne bir örnek oluşturacak olan 10 Aralık çetesi ile, modern sınıfların siyasete ağırlığını koyamadığı bir dönemde, "kılıç, bıyık ve üniforma" diyerek devlete el koyacaktır.. Huzur ve sükun adına sureti haktan görünerek, dönemin bir takım demokratik haklarını askıya alarak toplumu zapturapt altına alan modern darbeler silsilesinin ağırlık merkezi böylece Fransa olmuştur.. Artık modern tarihte "durumdan vazife çıkarmak" konusunda mahir olan zabit-katip tayfası, toplumu hizaya sokmak için özellikle siyasal istikrarsızlık dönemlerinde sık sık sahneye çıkacaktır..

MASİS KÜRKÇÜGİL

İsviçreli Bankerler

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Thu, 22 Nov 2018 00:21:00 +0000

İsviçre'nin parayla özel bir ilişkisi vardı. Örneğin 18. yüzyılda Fransız düşünür Voltaire okurlarına şu tavsiyede bulunmuştu : "İsviçreli bir bankerin pencereden atladığını görürseniz hemen siz de peşinden atlayın. Paranın nerede olduğunu ondan iyi bilen yoktur !.." Ülkenin bankacılık şöhreti, 16. yüzyıl sonunda Fransa'dan kovulan Protestanların İsviçre'nin Cenevre kentine yerleşip burada kendilerini bankacılığa vermesiyle bütün Avrupa'ya yayılmıştı. Fransa Kralı XIV. Louis'nin, ülkesinden attığı bu kişilerle daha sonra yoğun bankacılık ilişkileri kurması, paranın renginin olmadığını gösteriyordu..

(AYŞEN GÜR, ‪#‎tarih‬ dergi, 2016/Mayıs)

Sarhoş Barbarlar

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Wed, 21 Nov 2018 21:06:00 +0000

Amerikan yerlilerinin, Avrupa ile ilişkilerinin başladığı dönemlerdeki alkol tüketim alışkanlıkları söz konusu olduğunda, sarhoşluk ve bundan kaynaklanan şiddet olayları devamlı olarak gündeme geliyordu.

1630'larda bir Cizvit misyoneri olan Paul Le Jeune bir yorumunda "barbarlar her zaman doyumsuz olmuşlardır ama Avrupalılar geldikten sonra hepsi sarhoş gezmeye başladılar (...) içmekten geri duramıyorlar, sarhoş olmaktan ve başkalarını sarhoş etmekten gurur duyuyorlar" diyordu. 1660'lara gelindiğinde, Québec piskoposu yerel halka alkol satan tacirlerin aforoz edilmesini emretmişti.

Misyonerlerin alkolle ilişkilendirdikleri sorunların başında Amerikalı yerlilerin Hristiyanlığa geçmesine yönelik çalışmaları zorlaştırması geliyordu. Sarhoş yerliler hakkındaki bu yorumlar sonucunda, Amerikan yerlilerinin doğaları gereği sarhoş olmaya Avrupalılardan daha meyilli olduğu ve sarhoşluğun yerli halk arasında göçmenlere göre daha hızlı yayıldığı şeklinde tanımlanan bir "sarhoş Kızılderili" imajı oluşmuştu. Tabii ki bazı yerliler sarhoş oluyordu ve bazıları da sarhoşluk nedeniyle şiddet olaylarına karışıyordu. Ama her ne kadar, aktarılan olayların görgü tanıkları varmış gibi gösterilmektediyse de bu yorumların kesin olarak doğru olup olmadığının ve sarhoşluğun ne sıklıkla şiddete yol açtığının bilinmesi mümkün değildi.

Alkol kullanan Amerikan yerlilerinin genel olarak aşırıya kaçtıkları şeklindeki varsayımdan yola çıkan bazı bilim adamları genetik bir iddiada bulunarak Amerikan yerlilerinin alkole Avrupalılardan farklı şekilde tepki verdiklerini ileri sürmüşlerdi. Ama bu konuda ortaya koyabilecekleri herhangi bir kanıt yoktu. Ayrıca Amerikan yerlileri arasında da bu konuda farklılıklar gözlemlenmesi bu iddiayı çürütüyordu. Burada akılda tutmamız gereken önemli bir konu var : Avrupa toplumları alkol tüketim kültürlerini binlerce yıl içinde geliştirmişlerdi...

(ROD PHILLIPS, "Alkol Tarihi")

Savaş Senetleri

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Tue, 20 Nov 2018 19:33:00 +0000

1821'de Yunanlılar, Osmanlı İmparatorluğu'na karşı ayaklandılar. Bu ayaklanma İngiltere'nin liberal ve romantik çevrelerinde büyük sempati topladı, hatta şair Lord Byron isyancılarla birlikte savaşmak için Yunanistan'a gitti. Öte yandan, Londralı finansçılar burada bir fırsat da gördüler. İsyanın liderlerine Londra borsasında işlem görebilecek Yunan isyanı senetlerini teklif ettiler. Eğer bağımsızlık kazanılırsa Yunanlılar bu senetleri faiziyle birlikte ödemeyi kabul edecekti. Bireysel yatırımcılar da kâr elde etmek için veya Yunanlıların davasına sempati duydukları için (ya da ikisi birden) bu senetlerden aldılar. Yunan isyanı senetlerinin Londra borsasındaki değeri, Yunanistan'ın savaş meydanındaki başarılarına ve başarısızlıklarına göre inip çıktı. Türklerin zamanla savaşta üstün geldiği ve isyancıların yenilmesi an meselesi olduğunda, hissedarlar tüm paralarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kaldılar. Onların çıkarı milli çıkar anlamına geldiğinden, İngilizler uluslararası bir filo hazırlayarak Osmanlı'nın ana donanmasını 1827'de Navarin'de batırdı. Sonuçta, yüzyıllardır süren boyunduruktan sonra Yunanistan nihayet özgürdü, ancak özgürlük ülkenin asla ödeyemeyeceği bir borç yükü karşılığında elde edilmişti. Bağımsızlıktan sonra Yunan ekonomisi, on yıllar boyunca İngiliz finansörlere bağımlı kaldı..

(YUVAL NOAH HARARI, "Hayvanlardan Tanrılara Sapiens")

Güneş ve Hava Vergisi

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Mon, 19 Nov 2018 20:57:00 +0000

1854'de, İngiliz Parlamentosu yüz altmış yıl boyunca uygulanmış Pencere Vergisi'ni kaldırdı. Verginin halk arasındaki adı Güneş ve Hava Vergisiydi.
Vergi pencere adedine göre hesaplanıyordu, önceleri pek keseye zarar bir şey değildi, fakat 1780'de Kral III.William'ın Başbakanı Pitt'in imzasıyla pencerenin fiyatına oranlı vergi uygulanınca, matrah yüzde 300'e fırladı.
Ev sahipleri biriket-tuğla örerek pencereleri kapattılar, evlerin birer tane penceresi kaldı. İngiliz Doktorlar Birliği ateş püskürüyordu, güneş ve hava girmeyen eve ölüm girer diye; dinleyen kim! Sonunda verem başta olmak üzere hastalıklar çoğalınca bunun sosyal maliyeti vergi toplamını aştı, vergi iptal edildi.

Sitemize Yardımda Bulun

Batı'nın Nesini Alalım...

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Thu, 15 Nov 2018 04:35:00 +0000

Avrupa’yı ziyaret eden ilk ve son padişah olan Abdülaziz’in 1867 yılındaki bu gezisi 47 gün sürer. Avrupa’da geçen günler heyettekiler için heyecan vericidir. Heyette yer alan Hafız Ömer Faiz Efendi son derece samimi, cesur, açık sözlü biridir. Dönüşte Sadrazam ve paşaların da yer aldığı bir toplantıda Avrupa seferi ve “Batı’nın nesini alalım...” konusu tartışılırken Ömer Faiz Efendi söze: "Paşa hazretleri bu memleketlerden her şeyi alalım, hatta Müslümanlığı bile alalım," diye girer... Sadrazam dahil herkesi şaşırtan sözlerine Faiz Efendi şöyle devam eder: "Evet Paşa hazretleri, evet efendimiz. Müslümanlığı da bu memleketlerden alalım, çünkü onlar ilim irfan medeniyet çalışkanlık, adalet, müsavatları ile Müslümanlığın asıl emirlerini Hristiyan oldukları halde tatbik ediyorlar, yani bilmeden hidayete mazhar olmuşlar... Cehaleti bırakıp ilmi, iptidailiği bırakıp medeniyeti, tembelliği bırakıp çalışkanlığı, el emeği biçareliğini bırakıp makineyi, şehirlerde ve köylerde pisliği bırakıp temizliği, üfürüğü bırakıp ilacı, deveyi bırakıp treni, yelkeni bırakıp uskurlu gemiyi alır, kadın erkeğimizle birlikte hem dinin hem devletimizin bekasını ve izzü şan ile devamını temin ederiz.”

(Sultan Aziz’in Avrupa Günlüğü - Cemal Kutay, s.113)

SİTEMİZE YARDIMCI OLMAK İÇİN TIKLAYIN

Atatürk'ün Vefatı

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Thu, 09 Nov 2017 12:20:00 +0000

9 Kasım Çarşamba sabahı Atatürk'te adale kasılmalarıyla istem dışı hareketler ve inlemeler görüldü. Bunun üzerine bromürlü lavman yapıldı. Bu hareketler azaldı. Bir ara sık sık öksürdü. Terledi. Öğle üzeri saat 11'den sonra 3 dakika süreyle oksijen verildi. 13.10'da bu, tekrarlandı. Bayar ve Dr. Asım Arar Saray'a geldiklerinde karşılaştıkları manzara şuydu :
DR. ASIM ARAR - DOKTORU "Atatürk derin bir uyku içinde idi. Nefes alma ve kan deveranı faaliyetleri muntazamdı. Etrafındaki doktorlar son tıbbi vazifelerini yapmak için feragat ve gayretle çalışıyorlar ve her çareye başvuruyorlardı. Bu doktorlar, her 2 saatte bir değişmek üzere ikişer ikişer nöbet bekliyorlar ve hastalığın seyrine ait müşahadeleri ve tatbik edilen tedbirleri ve ilaçları kayıt ederek vazifelerini kendilerinden sonra nöbete girecek olan arkadaşlarına terk ediyorlardı.

"Hastanın halini görünce her şeyin bıitmiş olduğuna kani oldum. Yalnız bütün hayatı bitmez tükenmez mücadeleler ve Türk vatanını kurtarmak için icabında katlandığı mahrumiyetler ve heyecanlar içinde geçen ve bir seneye yakın bir zamandan beri en ağır bir hastalığın pençesinde acı çeken bu büyük adamın kalbi o kadar sükun ve intizam içinde çalışıyordu ki, devam edip giden komaya rağmen artık onu alınması kabil olmayacak kötü akıbetin ne vakit gelip çatacağını tayin etmek mümkün olamıyordu.

"Akşama doğru Atatürk yeni bir komaya girdi. Gözbebekleri ışığa cevap verse de tabandan artık refleks alınamıyordu. Nefes borusundan hırıltılar işitilmeye başlandı. Başucundaki doktorlar Müşahade Defteri'ne 'Agoni' diye not düştüler. 'Agoni', 'can çekişme' demekti..

" 9 KASIM - Saat 20.00 ... RESMİ TEBLİĞ : "Bugünü yorgun ve dalgın geçirdiler. Genel durumundaki ciddiyet biraz daha ilerlemiştir."

Artık tıbbın yapabileceği bir şey kalmamıştı. Dr. Akil Muhtar Özden bu resmi tebliğin yayınlandığı saatlerde Atatürk'ün başucunda O'nun ölüm döşeğinin karakalem resmini çiziyordu..

9 KASIM - Saat 24.00.. RESMİ TEBLİĞİ : "Saat 20.00'den itibaren dalgınlık artmıştır. Umumi ahval vahamete doğru seyretmektedir.."

(CAN DÜNDAR, "SARI ZEYBEK - Atatürk'ün Son 300 Günü")

Mirialem Kemankeş Ahmed Ağa

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Fri, 03 Nov 2017 09:00:00 +0000

Mîrialem Ahmed Ağa... “Nererede o eski sporcular!“ dedirtecek cinsten sıradışı sporcu, Türk okçuluk tarihinin en büyük üç Türk kemankeşinden biri kabul edilir. Geleceğin ``Muhteşem Süleyman``ının şehzadelik yaptığı yıllarda keşfedilen bu Boşnak asıllı delikanlı, Manisa Sarayı`na içoğlanı olarak alınıp istidatlarının çiçek açması için zemin hazırlanır. Devrin en revaçta sporlarından biri olan okçuluğa oldukça meraklı biri olan Ahmed Ağa`nın acı kuvveti hakkında tarihi kaynaklarda birçok ilginç rivayet vardır: Çocuk denecek yaşta, odun yüklü bir eşeği bacaklarından tutarak havaya kaldıran genç Ahmed, ayrıca üç yaşındaki deve göçeğinin altına girip rahatça dolaştırırmış. Bunun yanında iki koyunu, iki elinin serçe parmaklarına geçirip hayvanlar yüzülünceye kadar havada tuttuğu da kaynaklarda yer almaktadır. Doğuştan sportmen bir yaratılışa sahip bu çelik-çavak genç, ata binerken, hayvan ne kadar yüksek olursa olsun üzengisine basmadan atın üstüne rahatça sıçrayarak görenleri hayretler içinde bırakır. İstanbul`da, saray üniversitesi olan Enderun`a kabul edilen bu yiğit delikanlı, bu arada Kanunî Sultan Süleyman ile Rodos şövalyelerinin elindeki Rodos adasının fethinde (1522) iştirak eder.

Bu zorlu fetih sırasında birer kantarlık (56,45 kg) gülleleri kaleden içeri fırlatması herkesi hayret içinde bırakır. Enderun`da bulunduğu yıllarda Ok Meydanı atıcılar şeyhine müracaat edip bir `kabza talibi` olarak lisans alarak bir üstad eşliğinde antremanlara başlar. Fizikî ve teknik gelişimle birlikte moral değerlerle pişirilen Ahmed Ağa, ilk defa Edirne`de kendini gösterme fırsatı bulur. Onca namlı kemankeş arasında Lodos istikametine olanca gücüyle yayına asılır (uzun mesafe atışlarında yarışlar rüzgar istikametine göre, yıldız, lodos ve gündoğusu şeklinde yapılırdı). Ve bu atış ona ilk rekorunu getirir. Geleneğe göre, sporcuyu teşvik ve adını ebedileştirmek için rekor kıran atıcının okunun düştüğü yere, atıcının adını ve tarihini belirten mermer bir sütun dikildiğinden, Ahmed Ağa`nın adına da Sarayönü Ağaç Ok Menzili`nde bir menzil taşı dikilir. Artık o rekoru bir âbide ile tescillenmiş bir namlı bir kemankeştir.

Muhteşem Kanunî`nin Ok Meydanı`nı ziyaret ettiği bir gün sohbet sırasında, Bursalı Şüca`nın Lodos`taki menzilinin 10 yıldan beri atılmadığını (rekorunun kırılmadığını) söylenince, Sultan derhal Ahmed Ağa`yı saraydan çağırtır ve bu rekoru kırmanı talep eder. Ahmed Ağa zorlardan zor bir talep ile karşı karşıyadır. Ama kendisine her daim hâmilik eden Padişahını mahçup etmemek için bu menzilde tam yedi yıl çalışır. Tarihler 1532`yi gösterdiğinde, kendi yaptığı özel ağaç pişrev okunu, Edirne`li Usta Ali`nin yayına takar ve Yaradan`a sığınarak fırlatır. Yedi uzun yılın emeğinin karşılığı olarak Bursalı Şüca`dan 27.5 gez (1 gez 66 cm) aşırı atıp okunu 1271 geze düşürerek tarihi bir rekora imza atar. Bu büyük başarıdan dolayı da görkemli bir ziyafetle zaferin anısına taşı dikilir okçusuna, yaycısına cömertce ödüller bahşolunur. Kendisine de söz verildiği gibi Gelibolu kaptanlığı ihsan olunur. Ve yine bu rekor koleksiyoncusu, Tozkoparan İskender`in bile başaramadığını başarıp spor tarihine eşsiz bir imza atmasına rağmen, `Bu Lodos menzili bana yeter` diyerek diğer bütün rekor taşlarını söktürür. Hayatını başarılar ile süsleyen bu büyük kemankeş, şakaklarında ihtiyarlık işaretleriyle birlikte Kabe-i Muazzama`nın yolunu tutarak Hacc vazifesini yerine getirir. Ardından da dünyadan elini eteğini çeker.

Yaşı yetmişine merdiven dayamış bu bu büyük kemankeş, günün birinde bir iş için yıllarının geçtiği Bayezit Camii arkasındaki Okçular Çarşısı`na yolu düşer. Eski dostları ile sohbet ederken söz arasında biri `Pehlivan artık kocadınız` diye takılma gafletinde bulunur. Sen misin bunu söyleyen! Bu söz, bir zamanlar serçe parmağıyla koyun kaldıran ihtiyar delikanlının çok ağırına gider. Ve hemen atına bindiği gibi çarşının kapısının önüne gelir ve elleriyle kemer demirine yapışır ve ayakları ile de atın karnını sıkıp kendini at ile beraber yukarı çekiverir.

Acı kuvveti ve spor ahlakıyla bugünün gençlerine birçok mesajlar veren Kemankeş Ahmed Paşa 1550`de Gelibolu`da Hakk`ın rahmetine kavuştur.

İbrahim REFİK'ten alıntıdır..

Murat 131

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Thu, 02 Nov 2017 09:00:00 +0000

17 Ekim 1976 tarihinde TOFAŞ Fabrikalarında MURAT (FİAT) 131 üretimine izin verildi. Fiat 131 ("Mirafiori" olarak da bilinir) İtalyan araba imalatçısı Fiat tarafından 1974-1984 yılları arasında ürettiği küçük/orta boy aile arabasıdır. İlk defa Kasım 1974 Turin Motor Show'da sergilenmiştir. Fiat'ın bu modeli Türkiye pazarında Murat 131, İspanya'da Seat 131, Amerika'da Fiat Brava olarak bilinir. Fiat 131, kendisinin yerine gelen Fiat Ritmo'nun sedan sürümü Fiat Regata'nın yanı sıra Şahin, Doğan ve Kartal modellerinin de öncüsüdür ve üretimi Türkiye'de 1987 yılı sonuna kadar devam etmiştir. Bu aracın Türkiye'de bulunmayan, Fiat'ın resmi modifiye şirketi Abarth tarafından geliştirilen 2000 motorlu sürümü 1970'li yıllarda Dünya Ralli Şampiyonasında boy göstermiş ve pek çok başarı elde etmiştir. Türkiye'de 29 Aralık 1976'da üretimine başlanmış 1984 yılında üretimden kaldırılmıştır.

Münih Katliamı

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Wed, 01 Nov 2017 09:00:00 +0000

İsrail ile Arap komşuları Mısır, Ürdün ve Suriye arasında geçen 6 gün savaşlarının üzerinden 5 yıl geçmişti. 1967'de yaşanan bu savaşın ardından İsrail Mısır'dan Sina Yarımadası'nı, Suriye'den Golan Tepeleri'ni ve Filistin'in Gazze ve Batı Şeria topraklarını alarak sınırlarını 4 kat büyütmüştü. Bu olayın ardından hem Araplar hem de İsrail silahlanmaya devam etmişti. Bölge hareketliydi. Yavaş yavaş direniş örgütleri kuruluyordu. 1971 yılında da El Fetih direniş örgütü içerisinde Kara Eylül adında bir silahlı örgüt kurulmuştu. Katliamı da bu örgüt gerçekleştirecekti.

4 Eylül'ü 5 Eylül'e bağlayan gece saat 04:30 civarıydı. Kara Eylül örgütünün 8 üyesi Münih'teki olimpiyatlara katılan sporcuların kaldığı 2 apartmana saldırı düzenlediler. Saldırganların amacı ve tek hedefi İsrailli sporcuları rehin almaktı. İlk çatışmalarda sporcu Yossef Romano ve İsrail güreş takımı antrenörü Moshe Weinberg iki saldırganı yaraladılar fakat bu direnişleri hayatlarına mal oldu. Saldırganlar ikisini de öldürdüler. Arabade de sporcu Gad Tsobari ve halter takımı antrenörü Tuvia Sokolovsky kaçmayı başaran şanslı kişilerdi. Fakat diğerleri aynı kaderi paylaşmayacaktı. Saldırganlar 7 sporcuyu ve 2 antrenörü rehin aldılar.Saldırganlar rehineleri bırakmak için israil hapishanelerinde tutulan 200 tutuklunun ve Alman Kızıl Ordu Fraksiyonu adlı suç örgütüne ait 2 tutuklunun salınmasını istediler. İsrail ise "bu kadar çabuk pazarlık yapamayız" diyerek Alman hükümetine bildirisini yaptı. İsrail olayı kontrol altına almak için kendi anti-terör timini olay yerine göndermek istedi fakat Almanya bunu da kabul etmedi.

Saldırganlar bir süre daha bekledikten sonra taleplerinden vazgeçtiklerini rehineleri de alıp gideceklerini bildirdiler ve helikopter talep ettiler. Alman hükümeti uluslararası bir kriz olan bu olaya müdahale edemiyordu. Yasalara göre Alman ordusu böyle bir olayda rol alamazdı. Polis kuvvetlerinin ise özel uzman ekibi yoktu.

Saldırganların helikopterleri geldi ve rehinelerle birlikte havalimanına gittiler. Saldırganlar havalimanına varmışlardı ki oradaki ekip kendi insiyatifine dayanarak bir operasyon başlattılar. Saldırganlar tongaya düşürülmüştü. Sözde kendilerine tahsis edilecek olan uçağın içi bomboştu. Saldırganlar şaşkınlık içerisindeyken saldırganların üzerine projeksiyon ışıkları tutuldu ve keskin nişancı olarak hizmet veren gönüllü polisler saldırganlara ateş açtı. İlk kurşun yağmurunda 2 saldırgan öldü 1'i ağır yaralandı. Diğer saldırgan ise tuzağa düşürüldüğünü anladı ve helikopterin içini taradı. Sonra da helikopterin içerisine el bombası attı. Diğer saldırganlar ise pusuya yatmışlardı ve çıkarak polise ateş açtılar. 6 saldırgan kalmıştı 1'i ağır yaralıydı. Polisler 2 saldırganı daha öldürdüler. 1'i kaçmaya çalıştı fakat yarım saat sonra polisler tarafından yakalandı. Olayın sonucunda 8 sporcu ve 3 antrenör öldü. 5 saldırgan ve 1 de Alman polisi yaşamını yitirdi. 3 saldırgan sağ ele geçirildi 1'isi yaralıydı. Olimpiyatlar durduruldu pek çok ülke olimpiyatlardan çekildi.

Ölen 5 Arap'ın cenazesi Libya'da devlet töreniyle defnedildi. Bu olay oldukça tepki çekti. 3 saldırgan Alman mahkemelerince tutuklandı fakat bu da uzun sürmedi. Olaydan 1 ay sonra Alman hava yolları şirketi Lufthansa'ya ait bir uçak kaçırıldı ve 3 saldırganın serbest bırakılması istendi. Alman hükümeti uçak korsanlarının bu taleplerini yerine getirdi.

Çocuk Felci Tedavisi

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Mon, 30 Oct 2017 11:05:00 +0000

1937 tarihli bu fotoğraf aslında büyük bir trajediyi göstermekte.. Poliomyelit- yani çocuk felci – o yıllara kadar bir çok çocuğun ölmesine, kurtulabilenlerin ise ciddi düzeylerde sakatlıklara mahkum olmasına sebebiyet veren bir hastalıktı . Bu hastalıktan en fazla mustarip olan ülkelerden biri de Amerika Birleşik Devletleridir. 1955 de Dr.Salk aşıyı bulana kadar ise fotoğraftaki tedavi yöntemi uygulanmaktaydı. Çocuk felcine neden olan virüs bazı şansız hastalarda beyin sapına yerleşerek buradaki solunum merkezini felç ediyor ve hastayı nefes alamaz hale getiriyordu. Buna engel olmak için yapılan bu ekmek fırını benzeri alet mekanik bir akciğer olup, çocukların nefes alıp vermesine yardımcı olmaya çalışsa da bu makinede aylarca yaşayan çocukların hemen hepsi hayatını kaybetmiştir.

Panayırlar

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Mon, 23 Oct 2017 12:14:00 +0000

Panayır sözlük anlamı belli bir yörede kurulan büyük pazar,diye yazsa da bundan 40-50 yıl önce insanların yaşamında önemli bir yer tutuyordu.

''Fehmi abinin torunu geçen panayırdan sonra doğmuştu'' ya da ''Hasene ablalarının düğünü panayırdan önceydi"gibi...

Havsa panayırına köylerden vatandaşlar öküz arabaları ile gelir şimdi ki yazlık düğün salonunun olduğu yerde arabalarında getirdiği ürünleri satar akşam olduğunda da çoluk,çocuk o arabaya yorgan,döşek serilir yatardı...

Ürünlür satılır,para kazanılır ve kışlık diğer ihtiyaçlar,giyim kuşam satın alınırdı. İlçede yaşayanlarda kışlık tarhanalık,turşuluk,salçalıklarını panayır zamanı alırdı.

Sadece alış-veriş olmaz biraz da eğlence lazım evin babası ''Topkapılı Meşhur Fahri Usta''nın ya da ''Silivrili Tarihi Çevirmeci Kazım Usta''nın çevirmeci barakasından üç duble rakı içer ve davul-zurnanın ritmine uyarak biraz çiftetelli oynar arkasından ''kırmızı gülün ali var''türküsü hep birlikte söylenirdi.. Müziğin ve eğlencenin ritmine kapılanlar bir anda kendilerini ''Koş vatandaş koş,Mekke-Medine yollarında Hacılara,Hocalara geceleri yol gösteren,gündüzleri mışıl,mışıl uyuyan bu canlı mahlukat içerde''diye bağıran cazgırın, çadırdan hayvanat bahçesinde kendilerini bulurdu...

Daha gece bitmemiş ve Hayvanat Bahçesinin hemen yanın da bulunan ve yine bir cazgırın ''İki oyuna bir bilet''diye bağırdığı çadırdan ''Hisseli millet tiyatrosu''na girmemek olmaz. İki oyunu bir biletle seyrettikten sonra biraz da şansımı deneyeyim diye düşünülür ve ''panayır çarkıfeleklerinde''şans aranır, ama nafile. Gelecek senenin panayırının hayali ile boş ceplerle ama herkes mutlu evin yolu tutulurdu.....

Demirel ile İnönü Arasındaki Münasabet

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Fri, 08 Sep 2017 09:00:00 +0000

Demirel'in ilk başbakanlık dönemi, Anıtkabir ziyaret ediliyor. Demirel protokol gereği önde yürüyor ama durumdan rahatsız. Adımlarını yavaşlatarak İsmet Paşa'nın yanına gelmesini bekliyor. Bunu farkeden Paşa, Demirel'e yaklaşıyor ve: "Yürü yürü, rahat ol. Sen başbakansın, protokol kimsenin değerini düşürmez...

Bir röportaj sırasında gazeteci Demirel'e sorar:
-İsmet İnönü ile aranızda sorun mu var?
Demirel'in cevabı:
-O, arkasına koskoca Kurtuluş Savaşı'nı almış bir kahraman, ben kimimki onunla bir sıkıntım olabilsin...

Kutup Ayısı Katliamı

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Thu, 07 Sep 2017 15:03:00 +0000

Rahatsız edici bu fotoğraf, LIFE dergisinin 27 Ekim 1947 tarihinde yayınlanan sayısında yer almaktadır. Sayı, kutup ayısı avcılığının boyutlarını göstermesi bakımından oldukça önemlidir. Lennart Nilsson tarafından Svalbard'da çekilen fotoğrafta, insanlar tarafından vurularak öldürülmüş annesine sarılan bir kutup ayısı yavrusu görülmektedir. Boynuna geçirilen ipler vasıtasıyla kontrol altına alınan yavrunun, belirtilene göre yemek yemeyi reddettiği ve gemide ''tutsak edildiği'' süre boyunca annesine bu pozisyonda sarılarak beklediği aktarılmaktadır.

''İnsan, doğanın başına gelmiş en büyük felakettir.''

"Şüphesiz eğer ki hayvanların dini olsaydı, şeytanı insan şeklinde hayal ederdi."

Osmanlı'da Kölecilik

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Sat, 25 Mar 2017 08:47:00 +0000

16. yüzyılın ortalarında nüfusu 300-400.000 olan İstanbul'da, nüfusun en azından beşte birinin, Sultan'ın ya da ileri gelen kimselerin kulu olduğu tahmin ediliyordu. Örneğin Kanuni döneminde, İskender Çelebi'nin 6-7 bin, büyük vezir Süleyman Paşa'nın 1.700 kölesi olduğu belirtilir.. 15. yüzyılın sonunda, nüfusu 100 bin olan Venedik'te ise 3 bin köle bulunuyordu..

Sonuçta, güvenle söylenebilir ki, kölelik Osmanlı toplumu için yaşamsal öneme sahip bir kurumdu. Yalnızca devlet örgütüyle değil, ekonominin değişik kesimleri de köleliğe dayanıyordu. Böylesine büyük bir talebin doyurulması için, tabii ki, dış kaynaklardan beslenen büyük ölçekli bir köle arzı da vardı..

1610'lu yıllara ait bir pazar yönetmeliğinde ( Topkapı Sarayı Kütüphanesi, Revan no. 1934, s.107-111) İstanbul'da, kadın ve erkek, yüzün üzerinde köle tüccarı kaydedilmiştir..

1477'de İstanbul'da yalnızca köle, at ve koyun pazarlarının üç yıllık bileşik vergileri 360 bin akçe ya da 8.000 altına ulaşıyordu.. Antalya'da ( Satalia ) bulunan 1560 tarihli bir gümrük defteri
( Başbakanlık Arşivi, İstanbul, Maliyeden no.102 ), o zamanlar Mısır ve Suriye'ye hala oldukça fazla sayıda beyaz köle ihraç edilirken, karşılığında ortalama fiyatı 1.000 akçe ( 16 altın ) olan siyah kölelerin, bu ülkelerden yapılan ithalatın önemli bir bölümünü oluşturduğunu söyler..

Görünürdeki temel özellikleri bakımından Batı sömürge sistemiyle karşılaştırılabilecek olan, savaş esirlerinin tarımda kullanılması uygulaması Osmanlı'da sınırlı bir biçimde uygulandı. Kanuni Süleyman döneminde Trakya ve Makedonya'yı içine alan Orta Rumeli'de köle tarımcıların sayısı yalnızca 6.021 kişi, yani tüm bölge nüfusunun yaklaşık yüzde ikisiydi ; Anadolu'da ise 1.981 kişi vardı.. ( Ömer L. Barkan )

HALİL İNALCIK

Bergama Sunağı

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Fri, 24 Mar 2017 18:15:00 +0000

19. yüzyıl sonlarında Alman gezginleri ve kaşifleri, arkeolojik ve antropolojik araştırmalar yapma bahanesiyle şimdiye kadar pek az insanın görüldüğü bölgelere ilgi duymaya başlamışlardı. Bunların en enerjik olanlarından biri, bir Doğu bilimcisi olan ve ülkesinin Doğu'daki kaderine inanan Max von Oppenheim idi. Oppenheim, o zaman Osmanlı toprakları içindeki Irak ve Suriye'de çok dolaştı, haritalar çıkardı, her köy ve aşiretin sahip olduğu ev ve çadıra kadar her şeyi not etti. İngilizler, çok geçmeden onun ve diğer Alman bilim adamlarının Kayzer'in istihbarat servisleri adına çalıştıklarını anladılar. Oppenheim bir süre sonra İngilizler tarafından "casus" olarak anılmaya başladı...

Aydın Vilayeti salnameleri ( yıllık ) gözden geçirilirse dikkat çekici bir ayrıntı göze çarpar : Efes ve Bergama'nın nasıl gezilmesi gerektiği sahife sahife anlatılmaktadır. Bu mükemmel arkeolojik gezi rehberini hazırlayan ve hazırlatan Osmanlı bürokratlarının, Efes ve Bergama'ya taş yığını diye bakmadığı açıktır. Daha garibi, vilayet yıllığında bu kadar iyi tanıtılan Bergama'nın meşhur anıtı olan Bergama Sunağı Almanlara "taş yığını" diye, gönül rahatlığıyla nasıl bırakılırdı ki ? Ama sonradan belli oldu ki, sunağı zorla kaldırmaya gelen Alman grubuna, Vali Paşa zaptiyeyi göndererek engel olmuş.. Neden sonra Almanlar Saray'dan bir ferman alarak eseri nakletmişler !.. Bu nakil işi, ünlü sunağı kendi kurduğu Asar-ı Atika Müzesi'ne yerleştirmek için uğraşan Osman Hamdi Bey'in ömrünün yarısını götürmüş ve bir kalp krizi geçirmiş..

(İLBER ORTAYLI)

Bahman Nirumand'ın Ağzından İran Devrimi

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Fri, 10 Mar 2017 08:12:00 +0000

Merhaba, Benim adım Bahman Nirumand. İranlı bir gazeteci-yazarım.

Şah’ın devrilmesinde aktif rol oynayanlardanım. Ve aynı zamanda mollaların, demokrasi ve özgürlük getireceğine inanan milyonlarca solcu, demokrat, liberal ve milliyetçi insandan biriyim.

Evet, Humeyni yeryüzünde cenneti vaat etti bize. Demokrasi gelecek, kimse fikirleri ve siyasal görüşleri yüzünden tutuklanmayacak, işkence yapılmayacak, kadınlara eşit haklar verilecek, giyim serbest olacaktı.

Şah’ı devirdikten sonra mollaların camiye geri döneceklerinden emindik. Devleti yönetecek durumda olduklarına inanmıyorduk. Yanıldık. Kitaplardan ezberlediğimiz cümleleri, içi boş kavramları birbirimize söyleyip duruyorduk.

--Üzerinde Durmadık--

Her şey 14 Ocak 1979 tarihinde değişti. Şah, İran’ı terk etti. Ardından İran tarihinin en büyük yürüyüşü Tahran’da yapıldı. Sansür, yasak yoktu, istediğimiz gibi bağırıyorduk.

Fakat mitingde ilk dikkatimi çeken, kim liberal Musaddık ya da solcu şehitlerin resimlerini taşıyor ise mollalarca dövülüyordu. Pek üzerinde durmadık bu olayın, "Hele bir kurtlarını döksünler, sonra sakinleşirler" diye düşündük. Ertesi gün gazetede, bir hırsızın genç mollalar tarafından yakalanıp, adına "İslam Mahkemesi" denilen bir mahalli heyet tarafından 35 kamçı cezasına çaptırıldığı haberini okuduk. Haberi ciddiye almadık; "Üç beş sapsızın işi" dedik.

Bu arada bira-şarap fabrikalarının yakılması, sinemaların tahrip edilip filmlerin sokaklara atılması gibi olayların üzerinde hiç durmadık. "Ufak tefek şeylerin" toplumun demokrasi ve ulusal bağımsızlık yolundaki çabaları etkilemesini istemiyorduk.

Biz bunları söylerken, mollalar tarafından, kadın ve erkeklerin yan yana yüzemeyecekleri; okullarda aynı sınıflarda olamayacakları; birlikte spor yapamayacakları gibi gerici kararlar ardı ardına alınmaya başlandı. "Müslüman kadınların yanında orospuların yeri yoktur" denilerek kadınlara örtünme zorunluluğu getirildi. Özellikle üniversitelerde bu yüzden çatışmalar çıktı. Bu çatışmalardan rahatsız olduk; kadın sorununun güncelleşip ön plana geçmesini istemiyorduk! "Asıl mücadele, emperyalizme ve kapitalizme karşı verilmelidir" diyorduk.

Kadın sorunu bir yan çelişkiydi, ana çelişki sömürüydü. Kadının giyim sorunu, emperyalizme karşı verilen mücadeleyi baltalamamalıydı! Peçesiz, başörtüsüz sokağa çıkan kadınlar artık açıkça, gözümüzün önünde dövülüyordu. Bazı kadınların yüzüne kezzap atılıyordu. Biz ise hálá büyük laflar ediyorduk; bu tür olayları devrimin kaçınılmaz sancıları olarak görüp umursamıyorduk! "İttifak" "Eylem Birliği" gibi terimlerin peşinden koşup duruyorduk.

--Geçiş Sancıları Sandık--

Humeyni, "Bütün sorunlarımızın sebebi, cemiyetimizdeki ahlaksızlıklardır. Bunların kökünü kazımalıyız" diyor; genç mollalar terör estiriyordu. Kitabevleri yağmalanıyor; gazete bayileri ateşe veriliyordu.

Şiraz’da "İslam Mahkemesi" eşcinsel ve fahişe olduğu gerekçesiyle dört kişiyi idam ediyordu. Benzer olay Tahran’da da gerçekleşiyor, üç fahişe ve üç eşcinsel kurşuna diziliyordu. Sesleri ve görüntüleriyle erkekleri tahrik ettikleri için kadın spikerler televizyondan kovuluyor; uyuşturucu olarak görülen müzik yasaklanıyordu. Alkol içen, kırbaç cezasına çaptırılıyordu.

Şimdi düşünüyorum da, insan zamanla her türlü aşağılanmaya alışıyor galiba. Hiçbirini görmüyorduk; basmakalıp analizlerimizin doğru olduğuna o kadar inanıyorduk ki!..

Oysa toplum hızla dincileştiriliyordu. Alınan her kararda "Tamam bu sonuncusu" diyorduk. Ama arkası hep geliyordu. Kızların evlenme yaşı 18’den 13’e düşürüldü. Parfüm, ruj, saç boyası, mücevher gibi kadın malzemelerinin yurda girişi yasaklandı. Kadın çamaşırı satan mağazaların vitrinlerine sutyen, kombinezon vs. koymasına bile izin yoktu. Kamu dairelerinde kadın memurlara tesettüre girme emri çıkarıldı.

Aslında birçok aydın kadının üye olduğu kadın dernekleri vardı. Onlar kendi küçük çevrelerinde "hamilelik tatilinin uzatılması", "eşit işe eşit ücret" gibi talepleri tartışıyorlardı. Biz aydınlar hep aynı düşüncedeydik: Demokrasi ve özgürlüğe geçiş sancılarıydı bu tür vakalar! Abartmaya gerek yoktu. Hepimiz "ana çelişki" üzerinde duruyorduk; öncelikle dışa bağımlılık ve ekonomik krizden kurtulmalıydık.

--Referandum Oyunu--

Üç ay önce Humeyni, Paris’te komünistler de dahil olmak üzere her görüşün rahatça örgütleneceği bir demokrasiden, özgürlükten bahsederken, şimdi tüm solcu, milliyetçi ve liberalleri İslam düşmanı ilan etmişti. Bu sözler üzerine ilk protestomuzu yaptık. Mitingimize bir milyonu aşkın insan geldi.

Mollaların en iyi siyasi stratejileriydi; işlerine gelmediği zaman hemen gündemi değiştiriyorlardı. Referandum meselesini gündeme getirdiler. Halka soracaklardı: "İslam Cumhuriyeti’ni istiyor musunuz, istemiyor musunuz?" Kuşkusuz bu bir oyundu; halkın yüzde 65’inin okuryazar olmadığı bir ülkede kim ne anlardı cumhuriyetten? Yapılan propaganda belliydi; dediler ki: "İslam’a evet mi, hayır mı diyorsunuz?" Biz bu oyunu biliyorduk ama şöyle düşünüyorduk: "Önemli olan cumhuriyettir; serbest seçimlerdir; demokratik haklardır; özgürlüklerdir. İslam Cumhuriyeti bunu sağlayacaksa neden karşı çıkalım?" Ancak bazı küçük kesimler bu oyuna gelmemek için referandumu boykot ettiler. Sonuçta, "evet" diyen 20 milyon, "hayır" diyen ise sadece 140 bindi.

Mollalar bu referandum sonucunu çok iyi kullandılar. Güya tüm ülke yaptıklarını onaylıyordu. Artık televizyondan sonra basın da ellerine geçmişti. Sanki tüm muhaliflerin sayısı 140 bin kişi gibi gösterdiler. Halbuki 20 milyon içinde bizim oyumuz da vardı. Ama artık bizim sesimizin çıkmasına izin verilmiyordu.

--Halkı Anlayamadık--

Mollalar güçlendikçe saldırganlaştılar. Örneğin, tirajı bir milyon olan liberal "Ayendegan" Gazetesi’ni kapattırdılar. Sıra sonra "Keyhan" Gazetesi’ne geldi; muhalif yazarların işten çıkarılmasını sağladılar. Tüm bu olanları protesto etmek için mitingler düzenlemeye başladık. Ama iş işten geçmişti artık; insanlar yılmıştı, korkuyordu. Özgürlük, demokrasi ve bağımsızlık için ayaklanan halkın, bu kadar kısa sürede değişeceğini düşünememiştik. Sanmıştık ki, mollaların gerici yasalarına/kurallarına halk karşı çıkacak.

Halbuki tersi oldu; mollalar yasak, sansür getirdikçe arkalarından gidenlerin sayısı arttı. Örtünmek moda oldu! Tüm bunlara "gelip geçici bir fırtına" diye bakmak ne büyük yanılgıydı. Komünistlerden, solculardan, demokratlardan, milliyetçilerden sonra liberal İslamcılar da zamanla mollaların hedefi oldu. Şah döneminden daha çok insan cezaevlerine konuldu; idam edildi. Milyonlarca insan canını kurtarmak için yurtdışına kaçtı. Kaçanlardan biri de bendim.

Umarım bizim hatalarımızdan birileri ders çıkarır.

(Not: Bu metin, Bahman Nirumand’ın "İran" kitabından derlenmiştir.)

İlk Türk Yolcu Uçağı

noreply@blogger.com (Tarihten Anekdotlar) — Fri, 13 Jan 2017 09:00:00 +0000

Nuri Demirağ'ın Beşiktaş da ki fabrikasında üretilen ilk "Türk Yolcu Uçağı"nın ilk uçuş denemesi 10 10 Ocak 1944'de Yeşilköy'de yapıldı.

İlk Türk yolcu uçağı. Nu 38 modeli Türk mühendisleri tarafından çizildi, motorlar hariç tüm aksam Türk teknisyen ve işçileri tarafından yapıldı. Nu.D-38 adıyla anılan ve saatte 325 km sürat yapabilen bu uçak 6 kişilik, çift kumandalı, 2200 devirli 2 adet 160 beygir gücünde motora sahipti...

Alüminyum gövdeli, boş ağırlığı 1200 kg. dolu ağırlığı 1900 kg... 325 km. menzile sahip. 3,5 saat havada kalan. Tavan irtifası 5.500 metre olan çağının mükemmel bir uçağıydı.

İlk denemeleri pilotlar Basri Alev ve Mehmet Altunbay tarafından yapıldı ve devam eden uçuşlarında Galip Demirağ da katılarak bu uçakla Ankara ve İzmir’in yanı sıra Atina ve Selanik’e de gitti.

Deneme uçuşlarından olumlu sonuçlar alınması üzerine 26 Mayıs 1944 tarihinde yapılan "Nu.D-38" uçağı İstanbul-Ankara seferine başladı. Uçakta 2 pilot, Tasvir-i Efkar gazetesi sahibi Ziyat Ebuzziya, Vatan gazetesi muhabiri Faruk Fenik ve sahibi Nuri Demirağ vardı. Uçak Ankara Havaalanına başarı ile indi.

Beşiktaş’daki uçak fabrikasında imal edilen Nu.D-38 uçaklarının testlerinde kullanılmak üzere Yeşilköy'de, şu anda Atatürk Havalimanı olarak kullanılan alan, o zamanki adı olan “Elmas Paşa Çiftliği”ni satın alınarak, 1559 dönümlük geniş bir arazi üzerinde, (1000 x 1300) metre ölçülerinde bir uçuş sahası yaptırıldı. Bu saha üzerine Nuri Demirağ Gök Uçuş Okulu, uçak tamir atölyesi, hangarlar ile deniz tayyareleri için sahilde bir kızak yapıldı. Yeşilköy tesisleri 17 ağustos 1941'de törenle hizmete açıldı.